Электронды бақ және мәдени хабарлар

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3 .5
НЕГІЗГІ БӨЛІМ

I тарау. ЖУРНАЛИСТИКА ЖӘНЕ МӘДЕНИЕТ ... ... ... ... ... ... ... ... 6.17

II тарау. ЭЛЕКТРОНДЫ БАҚ ЖӘНЕ МӘДЕНИ ХАБАРЛАР ... ... .18.32

III тарау. МӘДЕНИЕТ МӘСЕЛЕСІНІҢ ТЕЛЕРАДИОАРНАЛАРДА НАСИХАТТАЛУ ЖӘНЕ КӨТЕРІЛУ ДЕҢГЕЙІ ... ... ... ... ... ... ... ...33.44


ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...45.46
СІЛТЕМЕЛЕР ТІЗБЕСІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...47.48
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..49
        
        Журналистика факультеті
Телевизия және радиожурналистика кафедрасы
Электронды БАҚ-тағы мәдениет
мәселелерінің насихатталуы
МАЗМҰНЫ:
КІРІСПЕ.....................................................................
..................................3 -5
НЕГІЗГІ БӨЛІМ
I ... ... ЖӘНЕ ... ... ... БАҚ ЖӘНЕ МӘДЕНИ ХАБАРЛАР.........18-32
III тарау. МӘДЕНИЕТ МӘСЕЛЕСІНІҢ ТЕЛЕРАДИОАРНАЛАРДА НАСИХАТТАЛУ ... ... ... ... он жылы ... ... ... Жаһандану сипаты
көп қырлы, ол экономиканы, мәдениетті, ғылымды, идеологияны ... ... ала ... ... БАҚ ... кеңестік кездің цензурасынан
арылып, демократия деген ұғымның түп – тамырын түсінбей келеді.
Әлемдік ... ... өз ... ... ... қазақ елін
танытамыз деген шақта телерадиоарналарда қоғамды рухани ... ... ... ... ... ... ... көркем
фильмдер мен хабарлар өріс алып тұр. Бұл ... ... ... ... рухани жан дүниеміз бен ұлттық құндылықтарымызға қауіп
төндіретін жағдай. Электронды БАҚ – тан ... ... ... ... салт – ... ... пен әдет – ғұрыптарымыздың насихатталмауы
болашағымыз үшін қауіпті. Себебі, ұлттық құндылықтармен ... ... ... еліміздің жанашыры яғни патриоты бола алмайды. Бұл – жұртшылықты
ойландырмай қоймайды. Әрине, БАҚ – тың хабарлар ... ... ... ... ... ... обьективті, жан – жақты беруі керек дейміз.
Дегенімен, белгілі бір ақпарат пен идеяны насихатта деп, БАҚ – қа ... ... Бұл ... осал ... деп ... БАҚ ... да ... мүддесін ойлауы тиіс. Қазіргі таңдағы БАҚ ... ... тыс ... мән – ... мен тәлім – тәрбиесі жоқ,
озбырлық пен зорлық – зомбылық, порнография мен талғамсыздық ... ... ... ... ... ... ... білген елбасы - Нұрсұлтан
Әбішұлы Назарбаев, 2004 жылы ... ... ... қабылдады. Осы
орайда елімізде мәдениет саласында алға қойылған мақсат – міндеттер жайлы
президент былай ... ... ... күре тамыры – мәдениет, ал
мәдениеттің күре тамыры адам баласы ақыл – ойы мен іс - ... ... ...... ... болып табылады. Бұл бәрімізге
белгілі ақиқат. Қай халықтың болмасын өзге жұртқа ұқсамайтын бөлек болмыс –
бітімін ... ... ... ... да сол ... ... ... Мәдениет ұлттың бет – бейнесі, рухани болмысы, жан ақыл – ... ... ұлт ең ... ... мәдениетімен ұлтын ұлықтаған
ұлы тұлғалармен, әлемдік мәдениеттің алтын ... ... ... – кішілі
үлесімен мақтанады. Сөйтіп, өзінің төл мәдениеті ... ғана ... ... ... бәрі ... ... қалыптасу үшін ұлт болып
топтасу үшін қажет ... ... ... мен мәдениеттің озық
жетістіктерін бойымызға сіңіре ... ... ... өркениет көшінен кейін қалмауы, ең негізгі мақсат болды».
Бітіру жұмысымды зерттеу ... қай ... ... ... сай ... ... әлі күнге дейін бере алмай келетініне
баса назар ... ... ... кезінде өзге елдің бұғауында жүріп те,
ұлттық мәдениетімізді насихаттайтын хабарлар мен бағдарламалар ... ... қол ... жазу мен ... ... ... ... шағымызда, шетелдің дөрекі мәдениетін насихаттап жүрген
телеарналар қоғамның ... ... ... ... сезіне
алмай келеді. Түңгі уақытта ғана қазақ әндерін беретін «Хит ТВ» арнасы
өзін «ұлттық» деп ... ... ... ... Осы және өзге де ... ... қазіргі таңдағы еліміздің телеарналарындағы мәдениетті
насихаттау деңгейін зерттеу - бітіру жұмысымның мақсаты.
Қорыта айтатын ... ... ... ... ... ... ... – тауып, оны жаңа заманның талабына сай өркениетті
мәдениетпен ... \1, 9-б\ ... ... Әрине, мыңдаған
жылдар сұрыптаудан өткен ата – бабамыздың мол мұрасы, әдет – ғұрпы, салт –
санасы ... ... ... бүгінгі ұрпақтың бойына мейлінше
тереңдеп сіңген сайын қазақ халқының рухани өмірі ешқашан да жұтаң ... Ал, бұл ... ... ... ... ... ... алатын орны ерекше. Сондықтан мәдениетімізді жаңа белестерге
көтеруде басты салмақ түсетін БАҚ – тың алдына үлкен мақсаттар ...... ... ЖӘНЕ ... мен ... туралы жазбас бұрын, алдымен жалпы
журналистикаға және ... ... ... ... ... ... ... құбылыстардың бірі болып табылады. ... ... ... ... мүмкін емес.\2,20б\ Өз тарихында журналистика
бұқаралық ақпарат құралдары жүйесі ретінде ұзақ жолдан өткені ... ... ... ... ... ... құралы ретінде пайда
болғанымен, оның ... ерте ... ... Сол уақыттан бері журналистика
даму, қалыптасу ... ... ... ... ... ... кешірді. Сөйтіп, өзінің тарихи ролін толық ашып берді. Бұлай ... ... ... ... дәл осы ... секілді халықты
әлеуметтік-саяси тұрғыда жылдам әрі ... ... ... ... ... етіп көрген емес. Ол барлық уақытта қоғам өміріне
араласып отырып, пайымдаулармен, баға ... ... ... ... зор қозғау салады. Әсіресе, саясат, экономика, ... ... ... т.б. ... ... ... ... асыруға ықпалы болады. Сөйтіп, журналистика қоғамның
әлеуметтік институттарының бірі ... ... ... ол ... ... құралы. Журналистика адам санасын көтеруге, рухани әлемді
байытуға себепкер болады. Ол ... ... ... арқылы жүзеге
асады. Оған-телевидение, радио, ... ... ... ... Ал ... ... ... құралдары» деген атаудың
өзі мына жайларды білдіреді: \2, ... ... ... ... ... Яғни, барлық ақпарат мәселелері ... ... ... ... ... ... ... Бүкіл ақпарат көпшіліктің сұраныс-қажеттілігін, ... үшін ... ... ... ... әрі ... ... мәселерге белсенді позиция
ұстап, соған жұртты жұмылдыруға ат салысу болмақ;
4. Көпшіліктің пайдалануына ақпараттың тиімді, ... әрі ... ... Жұрт ... ... ... болу ... Жұртшылықтың бәрі бірдей және тұрақты түрде ақпарат хабарларды алып
отыруға мүмкіндік туғызу;
6. Қажет еткен жағдайда ... ... ... ... жол ашу, ... бен ... және телевизия арқылы берілетін
материалдарда тақырыптың көптігі, ішкі және сыртқы өмір ... ... ... ... ... ... ... шектеліп қалмауды қарастыру
абзал. Әрбір БАҚ берген материалдарда ... ... әрі ... өте ... Бұл ... мына жүйе бойынша жұмыс жүргізілмек. «Журналист-
ақпарат-аудитория». Журналист шығармашылық тұлға - ол ... ... ... ... ... ... ... жұртшылық газет оқып, радио тыңдап, теледидар көрген
кезде әлемдегі жаңалықтар мен өзгерістерді біліп қана ... ... ... ... ... де ... ... да бар екенін сезініп, сол
құбылыстардың неге, қалай, не үшін болғанына анық көзі ... ... ... болу ... аңғарып, даму тенденциясына ой жіберіп, қандай
заңдылығы бар екенін пайымдап, өзі де ... ... ... ... ... іс-әрекетке араласуына әсері болуы керек. Журналистика ең
алдымен өмір ... ... есте ... жөн. ... ... қана қоймай, онда болып жатқан іс-әрекеттерге адамның өзінің де
бағыт - идеалға жетуіне ой тастайды. Мақсатына жол ... ... ... ... ... ... қызметі маңызды қоғамдық-саяси роль
атқарып, жұртшылыққа әлеуметтік белсенділік туғызып, шындықты ашып ... ... ... ... ... ... әлеуметтік дамудың
жолдарын ... ... ... ... бұл ... қоғамдық-саяси
қызмет жасаудың өнерін игере беріп, әлеуметтік дамудың жолдарын жариялап
отырады.
Жалпы ... - ... ... ... Өйткені журналистика-халықтың
қамын ойлайтын, соның қажетін қарастыратын сала. Сондықтан халықтың
жағдайын ... ... ... ... тыс ... ... Қандай
мәселені көтермесін, журналистика соның бәрін халықтық тұрғыда\2, 22б\
қозғауға, халықтың сөзін сөйлеуге күш ... ... ... ... ... позиция ұстайды. Бұл дұрыс та. ... жеке ... ... ... ... ... ... көздемей, осылайша бүкіл
жұртшылықтың, жалпы адамдардың мүддесін көздейтін ... ... ... адамгершілікке жататын іс болса керек. Тар ... ... ғана ... ... ... ... қызмет ету-биік
моральдық этикалық қасиет екені ақиқат.
Журналистиканың халыққа қызмет етуі - сол ... ... өтеу ... оны ... бастайтын, жақсылыққа жеткізетін жолды
таңдау деген сөз. Дүниеде бірер ... ... ... ... ... ... халық бақытты болса, онан асқан арман мақсат жоқ шығар. Міне,
журналистика да осы жағдайды ... осы ... ... ... ... ... ... өзгерістер, бастамалар болып жатыр? Осының бәрі
журналистикада айнадағыдай көрініп ... ... ... ... ойы, ... ... ең бір ... назар аударып отыратын
тұсы. Ал өмірде жақсылықтар болып жатса, соны журналистика ең ... ... ізін ... ... отыруы тиіс. Оны кең насихаттап, қолдап,
таратып ... жөн. Ал ... ... ... жағдайда, оны тіпті, тез өмірге
енгізуге күресіп отырудың да артықтығы жоқ. ... ... ... ... ... қажетін қанағаттандыратын болуы керек. Сол үшін де
халықты біріктіріп, оның ... ... ... ... ... Ал журналистер жан-тәнін аямай, қате ... ... ... мақсат жатқан істерді халық алдында әшкерлеп, кемшілігін
ашып айтып, оны толықтыруға, түзетуге тырысу ... ... ... ... ... қалған шығар, осы жағын ойластырған жөн. Халық өміріне
кедергі келтіретін нәрсенің бәрін ... дер ... ... отыруы, қоғамдық пікір туғызуы қажет екені айтпаса да түсінікті.
Сондықтан ... ... ... жол ... ... тарату, жинау, сараптау айналамыздағы барлық болып жатқан
оқиғалардан, құбылыстардан баршаны хабардар ету, ... ... ... ... ... ... журналистиканың басты міндеті деп
айтамыз. Дегенімен, журналистика ақпарат таратумен айналысып қана қоймайды,
әрбір ... ... ... күш - қуат ... ой мен ... ... мен ... баулиды. Бұрынғы кездері, яғни ғылым мен
техниканың жетістіктері мұндай дәрежеде дамымай ... ... ... ... деген түсініктің қалыптаспай тұрған шағында,
қазақ халқы ақпаратты бір ауылдан бір ... ат ... ... ... ... ... ... басы қосылған шағында рухани
күш-қуат пен серпіліс алу үшін ойын-сауық құрып, әнші сал-серілердің өнерін
тамашалап, айтыс ұйымдастырып, бір ... ... ... ... ... ... халыққа айналдық, Электронды БАҚ пайда ... ... ... ... ... ... ... ақпарат құралдарынан
қалағаныңды таба аласың. Шығыстың да, батыстың да ... ... Міне ... қоспа мәдениет арасында біздің ұлттық құндылықтарымыз,
мәдениетіміз бұқаралық ақпарат ... ... ... ... Жалпы мәдениет дегеніміз не? Мәдени хабарлар қандай болуы
керек? Осы ... ... ... бұрын мәдениет түсінігіне тоқталып
өтейік.
Мәселен, Қазақ кеңес энциклопедиясында: «Мәдениет
дегеніміз – ... 465б\ сан ... бойы ... келе жатқан рухани
және материялдық игіліктері болып табылады»,-делінген. Бұл жалпылама,
жалаң ғана пікір, ... ... ... кезінде ұлттық мәдениетке мән
бермеуден туса керек. Ал шын мәнінде мәдениет ауқымы кең, алар орны ... ... ... ... ... бірі Ә. ... «Мәдениет
дегеніміз - адамзат баласының ақыл-ойы, маңдай тері, қажырлық ... ... зор ... ... - ... екен.\5, 22б\ Сонымен мәдениет, халық
мәдениеті - ұлттық тарих сахнасында қалыптасқан, мәдениет ... әдет ... салт - ... яғни ... өз ... ... ... тиіс.
Мәдениетті сонымен қатар қоғамдық болмысымыздың барлық саласымен ... ... ... ұғым ... де ... ... мәдениетті дамытады, мәдениет адамды тәрбиелейді»
деген ұлағатты ұғымға сүйене отырып, ... ... ... ... болып екі салаға бөлінетінін білеміз. \6, 14б\
Рухани мәдениетке-күллі басылымдар, радио, ... ... ... ... ... Ал ... ескерткіштер, театр үйлері, клубтар,
мұражайлар мен толып жатқан мәдени ... ... ... қол өнер
мұралары, зергерлік және тағы да ... ... ... жатады.
Жалпылай айтқанда мәдениеттің қатыспайтын саласы жоқ. ... олар ... ... халықаралық дипломатиялық, саяси мәдениет болып
жалғаса береді. Рухани мәдениеттің өзі эстетикалық, ... ... ... ... ... Т. Ғабитов: «Мәдениет - халықтың ... ... ... онда ... мен жеке ... ... ... даналығы мен адамгершілік нышандары жинақталады. Адамзаттың рухы
мен келбеті, оның ерік бостандығы мен ... ... - есі ... мен ... - таңбалық өсиеттері, орын ... ... ... ... діні мен ... ділі мен ... бәрі мәдениет пен
бірге қайнасқан» десе, белгілі академик М. Қозыбаев ... ... шыр ... ... ... ... ... өткенге дейін өмірі үнемі сан
ғасырлық наным - сенімі, ... ... ... даму ... ... ... аясында болады десек, ендеше, салт -
дәстүр дегеніміз - ... ... ... ... ... ... Ал ... халқының мәдениеті –ұлттық тарих сахнасында ... ... ... ... ... ... әдет - ғұрып, салт ... ... ал ... - ... А. ... ... ғылыми түсінік ғылымды да, әдебиет пен өнерді де, ел - ... ... мен ... да, ... ... - ... мен өндіріс ауқымын
да, ойдың ... мен ... ... да, ... және рухани
қажеттіліктердің деңгей дәрежесін де, ең ... ... ... ... ... ... Демек, мәдениет дегеніміз адамзат баласының
ақыл - ойы мен маңдай тері тудырған жетістіктердің бәрін қамтиды ... ... \8, ... ... ... ... ... мәдени дамуының
тұжырымдамасында: «Мәдениет дегеніміз - адамның ойлау, өзіне ... да ... ... білу қабілеті. Адамдарды ізгілікті,
ақылды, моральдық міндеттемелерді мойнына алатын сыншыл жанға ... ... кез - ... ұлттық мәдениетті алсақ та, ... салт ... ... ... ... ... Ал, бұл ... белгілі философ
Гердер: «Салт - дәстүр тіл мен мәдениет ... ... - ... ... ... ... Ғ. Ақпанбет: «Мәдениет ... ... бір ... ... ... ... өмір сүру ... осы ... ... ... ... ... ... өзегін құрастырады. Әсіресе, жазу - сызу ... ... ... ... мен ... ... дәстүрлі
түсініктерге иек артқан. Олар - терең философиялық ойдың, ғасырлар бойы
жинақталған тәжірибесінің сұрыпталған ... ... ... ... ... бейнесі», - деп нақты тұжырым жасайды. \10, ... ... ... ... көне ... атты ... халқының мәдениеті ежелгі заманнан бергі қазақ жерінде өмір сүріп,
қазақ халқын құраған ұлыстар мен тайпалардың ... ... ... ... ... ... және заманға сай дамып, қалыптасқан түрі»
- деп анықтама берген. \11, 341б\
1996 жылы Қазақстан ... ... ... заңы ... «Осы заң ... ... мемлекеттік саясаттың құқықтық,
экономикалық, әлеуметтік және ... ... ... ... ... ... басқа халықтарының мәдениетін жасау,
жаңғырту, сақтау, дамыту, пайдалану және ... ... ... ... ... орай тәуелсіздік алған Республикамыз үшін қазіргі ... ... ... ... ... ... төл ... дамыту аса маңызды міндет болып отыр. Сондықтан, ... ... ... ... та, ... да ... ... те, болашақ ұрпақты жоғары мәдениетті ортасыз көру мүмкін
еместігін ... ... ... Бұл ... ... ... ... болып
табылады.
Бұған ел басы Н. Ә. ... ... ... ... ... жоқ ... шынайы азаматтық тағылым да
болмайды. Қазақтар орыс мәдениетін жете меңгерген. ... ... ... ... тұратын басқа ұлт адамдары үшін жеті қат жер ... алып ... ... керек. Қазақ әдебиеті, тілі, ауыз әдебиеті,
музыкасы әрқайсымыздың да рухани дүниемізді орасан байыта алады. Еврвзияның
ең бір бай да ... ... - ... ... нәр алуы ... өз ортасынан ойып баспана беріп, омырауын ашқан меймандос
халыққа көрсетілген бірден - бір ... ... ... бір - бірін
айтпай түсінген ақпейілділік пен ... қана ... ... жол
ашады», \13, 35 бет\ - деп жазуы ... ... ... та, ... ... араласпайтын ешқандай сала
жоқ. Экономикалық мәдениет, экологиялық мәдениет, ... ... - ... ... ... ... береді. Ал, рухани
мәдениет болса: этикалық, ... деп ... да, ... ... жазу - сызу ... тамақтану мәдениеті, жүріс - тұрыс, ... ... діни ... деп ... ... ... адам ... елестету мүмкін емес. Сөйлеу, жүріп-
тұру, тамақтану, киіну мәдениеті тән рахаты үшін ... ... қара ... ... ... ... көру, айтыс тамашалау, ұлттық
құндылықтарымызды еске түсіретін хабарлар көру жан ... үшін ... ... адам ... маңызды тәннің қажеттілігі мен жанның
қажеттілігін қамтамасыз етеді. ... ... да бір ... ... ... онда ең бастысы сөйлеу мәдениетін қалыптастырады. Газет -
журналдан, радиодан, телеарналардан ... ... ... ... ... сөз қолданғанын байқау қиын. Күнделікті заман талабына сай
сәннің өзгеруі, қай ... ... ... ... керектігін, ең жақсы және
сәнді деген бұйымдарды қайдан алуға болатынын, жер ... ... ... ең ... ... ... дайындау әдісін осы бұқаралық
ақпарат құралдары арқылы білетініміз ... ... БАҚ - ның ... ... ... ... қалаған елдің мәдениетімен, тұрмыс
- тіршілігімен етене танысып, өзімізбен салыстырып та жүрміз.
Кеменің екі ұшы болатыны ... ... да көп ... ... үшін барлық жағынан тиімді болып ... жоқ. ... ... ... еске ... БАҚ арқылы шет елдердің мәдениетімен
танысып қана қоймай, оны ... ... ... ... бар. ... мен ... ... арнасын есептемегенде еліміздегі барлық
радиотораптардан батыстың ... ... жоқ, ... айқай-шуға
толы әндері күні-түні сайрап тұрады. Бұл ... ... ... ... ... ән қай ... ... білмесек те, ести-ести құлағымыздың
майын ... ... бір ... де ... ... айтып жүретін болдық.
Аналарымыз бесік жырдың ... ... ... ... ... ... ұйықтататын болды. Батыстағылар өздерінің мәдениетін бізге осылайша
алдымен рухани жаулау арқылы ... ... ... ... ... әндердің
көп жағдайда авторын да білмейтініміз тағы бар. Әншілер мен әртістер қажет
деңгейінде елге ... ... да. ... жасөспірімдерден
қазақша бір әннің орындаушысы кім? - деп ... ... ... ... Керісінше, шетелдің әнін кім орындап жатыр деп сұрасаң, әншінің
атымен қоса оның қайда тұратынын, қандай ... ... не ... және де ... ... ... қанша уақыт тұрғанын, не үшін
ажырасқанын, қазіргі уақытта кімге ... т.б. ... ... жауап аласыз. Бұл әрине үлкен қалалардағы жағдай.
Дегенімен, ... ерте - кеші жоқ ... ... ... ... ... де жоғары деңгейге көтеріліп, сапалы ... ... ... мен ... ... шыға ... ... жүріп жатқан жобалардың
(«Ұят болмасын», «Қымызхана», «Той ... ... ... ... ... көшенің тұрғындары»т.б.) арқасында актерлер де танылып,
бағаланып келеді. ... ... ... бен мәдениетімізді
жаңғыртатын хабарлар көрсетіліп жатыр. Мәдениет, тіл, ұлттық құндылықтары
мен ұлт ... ... ... ток-шоулардың басты тақырыптары болып
отыр.
Қандай да болмасын ұлттық мәдениеттің ... ... ... ... ... ... тағы бір терең тамыры дінде жатыр.
Тоқырау кезеңінде ұлттық мәдениетті жою жоспарымен, ... ... ... деп ... мәңгүрттікке тәрбиеледі. Дінге деген көзқарас мифологиялық
күштерге ... ... ... - адам мен ... арасындағы байланыстың
қажеттілігіне бағытталады. Қалай десек те дінтанусыз мәдениеттанудың
жоқтығы табиғи заңдылық. Бұл ... ... діни ... ... Алтайдың:
«Ислам діні сан ғасыр бойы қазақ ... ... ... ... өміріне айрықша ықпалын ... ... ... ... ... жөнінен өте қиын кезеңді өткізуде, әрине мұның өзіндік себептері
бар» - деген болатын. \14\Тілі, діні жоқ елде ... де ... ... ... ... ... насихаттауда журналистика ең бір тиімді
құрал.
Ғаламның тыныс - тіршілігін бір сәтте үйдегі көгілдір
экран арқылы ... ... ... ... ... ... - адамзат
қоғамының мәдени сапалық деңгейі өскенінің көрсеткіші. «Қаламының ұшында,
көңілінің түпкірінде ... ... ... ... ... алдындағы парызы мен қарызы өсе түсуде. Жедел де шыншыл,
әділ де өткір хабарларды ... ... ... ... ... ақпаратқұралдары өкілдері дәуірдің тұтас тұлғасын сомдауға ... -деп атап ... ... Н. ... ... ... ... игілігімізге пайдалану - уақыт талабы. ... ... ... түр мен пішін; ... мен мән ... ... ... қажеттілігі туындайды. \14\
Тележурналистика мемлекеттік ... ... ғана ... оның ... ... - ... мәдени-рухани
саласының кем-кетік тұстарын түзетуге көмек жасайтын бұқаралық сипаты ... ... ... ... ... ... - ... құбылыс. Соңғы буын жаңа санды ... енуі ... ... мен ... көрнекілігі мен
безендірілуіне, компьютерлік ақпараттық желілер мен әдіс-тәсілдердің
сапалық жағынан ғылыми - ... әсер - ... ... қызметін арттырды.
Бұл бағытта да тележурналистиканы алуан шығармашылық ... ... - ... ... ... ... сабақтастыра
қарастырудың өзектілігі танылады.
Қоғамның негізін құрайтын қарапайым ... ... ... - ... төл ... ... қатарына айтыс, өлеңдер мен әндер,
күйлер мен ... ойын - ... ... т.б. ... ... ... дөп ... олар қажетсінген дүниелерді өмірге келтіру -
борыш әрі міндет. Халық мұрасын шығармашылықпен пайдалана отырып, осы күнгі
талапқа, ... сай ... ... оңай ... Төл ... бен
мәдениетімізді жаңғырту мен жаңартудың, жандандыру мен жаңаша қолданудың
әдісі мен жолдарын ... ... ... ... фольклерлық
шығармалар негізінде кинофильм, телефильм, бейнефильм, ... ... ... еді. ... олар ... талғам мен талапқа сай жасалмаса,
нарықтық бәсекеге түсе ... ... ... дамыған бүгінгі қоғамда
ұзақ хабар тыңдалмайды, көлемі 1 - 1,5 ... ... ... ... көрерменді бұрынғыдай қызықтырмайды.
Шеттен келіп жатқан дөрекі мәдениеттің соқыр жетегінде кетпес үшін ... сай өз ... ... күш ... ... Ол тек ... аясында ғана емес, озық өнер мен шет ... ... ... және ... ... ... ... отырып, заман талабына
сай дамыта пайдалану арқылы қалыптаспақ. Сондықтан ... ... ену, ... ... түсу ... ... ... талант
жарысына түсудің алғы шарты - ой азаттығы мен шығармашылық еркіндік. ... пен ... ... ... ... ... жеңіп шығу үшін бағдарламаны дұрыс насихаттау шарт. Теледидардағы
талантты авторлар мен продюссерлер мәдениет нарқына ... үшін ... қай топ, қай ... ... ... зерттеп, соған сәйкес
іс - әрекет жасайтын маман менеджерлер даярлайтын кез келді.\14\
Ең бастысы - мәдениет пен мәдени ... ... ... бүгінгі қалыптасқан
жағдайға сай жаңа заң қабылдау, әрі ол заңда ... мен ... ... ... - ... ... бола алатынын бекіту.
Бағамдасақ журналистика мәдениетті қалыптастыратын да, тоқырауға
ұшырататын да ... ... - ... ...... ЭЛЕКТРОНДЫ БАҚ ЖӘНЕ МӘДЕНИ ХАБАРЛАР
Адамдар арасындағы қарым-қатынаста көрудің, сөйлеу мен
естудің маңызы айрықша. Осы ... ... ... ... жол ... , миллиондардың санасына бір мезгілде ықпал еткен
Электронды БАҚ-тың негізі де ... ... ... ... ... ... сыбдыры, құстың сайрағаны, су сылдыры мен шалпылы,
адам ... ... ... ... үні, ... шуы, ... барлығы
ауадағы табиғи тербелістердің адам құлағына ... оны сана ... ... табылады. Дыбыс адамның өмір сүруін, қауіпсіздігін
қамтамассыз етіп қана ... ... қоса ... ... рухани
байытады, сана-сезімін өсіреді, жаңа межелерге жігерлендіреді, күш - ... ... ... дем алдырады, бір күйден екіншісіне көшуге көмек
береді. Адам өзінің еркінен тыс табиғи ырғақтар ... ... ... ... сәйкес жүрек соғысы, тыныстауы, ... мен ... ... ... ... Бүгінгі БАҚ адамның биологиялық, физиологиялық
қасиеттерімен қоса оның жан дүниесін, яғни ... да ... ... ... БАҚ ... ең бірінші радиоға тоқталайық.
Дүние жүзінде радио ең көп ... және ... ... ... Демек, оның қоғамға әсер ету деңгейі де жоғары. Басқа БАҚ-
мен салыстырғанда, ... ... ... ... ... оның
басты 3 қасиеті бірінші айтылады және бірауыздан мойындалады. /16/
Радионың бірінші табиғи қасиеті - жеделдігі. ... БАҚ ... ... ... ... жеделдікті қамтамассыз ете алмайды.
Радиожурналист оқиға ... ... ... ақпарат бере алады.
Соңғы жылдары ұялы телефондардың пайда болуымен тікелей ... ... ... кең етек жайды. Ақпараттың мұндай ... түрі ... пен ... ... ... ... етеді. Себебі, тікелей эфир
жүргізіп тұрған тіліші сөзден жаңылмай, әрбір айтылған ойы мен сөзіне ... ... ... бір қасиеті тыңдарман үшін қолайлығы. Радионы тыңдау үшін
арнайы уақыт ... ... күш ... ... ... Үй шаруашылығындағы
тірлікпен де айналысып жүріп те, жұмыс уақытында да, тамақтанып отырғанда
да, автокөлікте келе ... та, ... ... ... те ... еш
кедергісіз тыңдай бересіз.
Радионың үшінші қасиетіне - тыңдарманның психологиясына әсер етуі немесе
эмоционалдығы. ... есту ... ... ... ... ... сезіміне өзгеше әсер етеді. Міне, осындай ... мен ... бар ... ... ... үш ... бар. Яғни, радионың негізгі
атқаратын үш функциясы бар.
I. Ақпараттық: тыңдарманды ... ... ... да осы ... жатады.
II. Қоғамдық әлеуметтік топтастыру ... ... ... ... қалыптастыру мен жеткізу, қарым -қатынас, тәрбие,
үгіт - насихаттық және ұйымдастырушылық функциялары.
III. Мәдени-ағартушылық міндеттері: эстетикалық, ... ... – ойын - ... ... ... үш ... ... мәдени-ағартушылық міндетіне
кеңінен тоқталып өтейік.
Радиохабар тарату көп қырлы мәдени - ... ... ... ... ... ... ... орындайды. Соның
негізгілері: Эстетикалық міндеті. Қазіргі ... ... ... ... 3 қыры ... ... ... Радиожурналистиканың үздік үлгілері эстетикалық талапқа жауан беріп,
мәдениеттіліктің бір қыры болып ... Яғни ... ... ... ... ... жанды пікірталас, тосын қисын мен жаңа
идеялардың айтылуы, тыңдарманның қиялын ... ... көз ... ... ... өзін ... ортасында сезінуі, хабардың ішкі
байланысы мен өрбу ... жып - ... ... сөз, саз ... ... ... үйлесімділігі - осының бәрі ... ... ... ... ... ... бейнелеуші құралдарын дұрыс қолданып, тыңдарман санасына күшті
әсер ете алса, ... ... ... ... және ... ... бермейтін деректің өзі қатты тебірентеді. Қазіргі радионың ... ... ... ... Ол ... әдіс - ... ... арқылы деректі, оқиғаны соншалықты жанды әрі әсерлі ... ... Оның ... ... ... эфир тәсілі, яғни «жанды»
эфир тәжірибеде кең қолданыс табуда. Мұның өзі журналистке көп ... ... ... ... көп ... ... ... сөзді тауып айтуға, тыңдарманды қызықтыруға, ... ... ... ... ... күшейтуге ешкім шектеу жасай алмайды.
Эфир уақытын ... ... ... ... ... артып,
рейтингің өседі, кәсіби билігің мен эмоциялық күйің ... ... ... ... тыңдарманды жоғалтқаның. Эфир заңы осындай қатал./15/
2. Радио өмірге келген кезден бастап өнердің әр саласын: музыка, ... ... ... ... ... ... ... көптеген ізденістер жасалынып, небір пішіндер мен жанрлар дүниеге
келді және олар шығарманың әрін ... ... ... ... ... ... Сонымен бірге, радионың өзі де басқа өнер салаларынан
көп жайды үйреніп, әдіс - ... ... ... ... ... ... ... меңгерді. Радио арқылы ... ... ... ... ... «Алтын қорда» сақталды. Қазір де
радиода жиі әні естілген сайын әншілердің танымалдығы арта түсуде.
3. ... ... ... ... бойы ... және оның ... бар. Әдебиет пен театрдағы барлық түрлер мен ... ... ... ... ... алып ... ... бірін-бірі
байытты. Радиопоэмалар, ... мен ... ... ... ... фарс пен радиоцирк, тіпті радиобалет әр
жылдары эфирге тарап тыңдарман қиялын шарпығанын қалай ... ... ... ... ... ... ... дегендер кездесіп қалады.
Сөйтіп, радио өзінің көп жылғы тәжірибесінде басқа өнер ... қана ... жоқ, ... ... жеке дара өмір сүре ... өзгелермен тең екендігін, шығармашылық әдіс - тәсілдерінің
сани қырлы екендігін дәлелдеді./16/
Телевидениенің қоғамда атқаратын функциясын ... ... ең ... ... ... ... ... Яғни
тележурналистика қандай қызмет атқарады?
Тележурналистика жанрлары үш топқа бөлінеді: 1) ақпараттық ... ... ... 3) ... жанрлар. Ақпараттық жанрлар тобына -
телеақпарат, бейнесюжет, телеесеп, телерепортаж, телесұхбат жатады.
Телеақпарат-ең басты ... әрі ол ... ... көп бөлігін алатын
«таңғы», «күндізгі», «түскі», «кешкі», «қорытынды» ... ... 20-30 ... ... ... ... хабарламалары
жаңалықтардың көп бөлігін құрайды. Жаңалықтардың алдында берілетін ... ... ... сол ... ... ... деген тұстарға назар
салады. Бүгінде уақыт талабына сай ұлттық және тәуелсіз телеарналар жаңалық
хабарларына аса бір мүдделілік танытуда.
Бейнесюжет - ... - ... ... жазба» шындықтан алшақ болмаса да,
көңілге қонымдысы «бейнесюжет» деген атау. Журналист өз шығармасын неден
бастайды? ... ... ... ... ... ... әрі оның ... қоғамды толғандырып отырған, шұғыл, қоғамдық
мәнге иедерек жатады. Оны айқындайтын ... ... ... пен
берілуіндегі қысқалық. Қысқа жаңалықтарды ... екі ... жолы ... ол оқиға, сенсация жайлы ақпаратты беру кезінде; ал бір тектес, ол
ақпаратты ретімен және бүге-шегесіне дейін беру ... ... ... ... небәрі 10-30 секунд аралығында 35-40 сөзбен:
кім?, не?, қайда?, қашан?, не үшін?, неліктен? Деген сұрақтарға ... ... ... сюжеттің компазициялық құрылымы осы мақсатқа бағындырылуы
қажет.
Телеесеп - қандай да бір ... ... онда ... ... ... ... ... жарыстары, көрме т.б)
ақпараттық хабарлама болып табылады. Материал өзінің характері
жағынан жалпы әлде тақырыптық, ал мақсаты мен баяндау ерекшелігіне
орай-ақпараттық сөз, ... ... ... ... Есеп шығармашылық
топтың шеберлік әрі кәсібилігіне орай түрлі әдіс-тәсілмен, әр қилы бітім
құрылыммен беріліп жатады. Есеп жанырына қойылатын ... ... /18, 273 ... - ... өзіндік табиғи имманенттігі (оқиғаға іштей
қатысушылығы ). Репортаж тележурналистиканың елгезек, кең тараған, ... ... ... Репортаждың құрылымдық-компазициялық жүйесін
көңіл-күйдің қалауынша өзгерте беруге мүмкіндік мол. Мысалы репортажды
ассоциациялық байланыс немесе ... ... ... де ... Алайда репортаж көпшілігінде фабулалық ... ... ... ... ... таңдалынған деталь, пейзаждық
және порттреттік суреттемелер мен сұхбаттарға көбірек байланысты болып
келеді.
Телесұхбат - ... ... ... ... ... ... ... маңызды деген оқиғаларға
қатысып, ондағы деректермен және өзге де мәліметтермен ... ... ... келе ... ... ... ... орынды иемденеді. Жаңалықтардың
бірде - біреуінде журналист сұрақ ... не ... ... ... ... ... - хабарламаны тілдесу түрінде жеткізетін теледидардың өзгеше
жанры. Телеәңгіме қоғамда қызығушылық ... ... ... ... - ... ... және өзге де тақырыптарға
арналады. Кейде ол пікірталасқа ұласады.
Дөңгелек үстел басындағы ... ... ... кіреді. Бұл ақпарат жинау
емес, пікерлер алмасу. Егер сұхбат пен ... ... ... ... ... оған бір ... ... жағымды
немесе эмоцианалдық жауап алынса, ал «дөңгелек үстел» басындағы
әңгімеде сұрақ ... ... ... ... ... ... әрқайсысы мәселе төңірегінде өз пікірлерін білдіреді.
Мақсат - ... ... ... ... ... ... сыңаржақтылық пен тар ұғымнан арылу болып табылады.
Телешолу. Телешолуды ерекшелеп тұратын қасиеттері: ол аса ... ... ... автордың айқындаған мақсатына ... ... ... ... ... ... ... айқындап, араларындағы байланысты ашады, әрі оларды
байланыстырып ... әрі ... ... ... ... ... шолу материалдарды зерттеудегі ауқымдылығымен,
оқиға ортасында жеке дерек қана болатын түсініктемеден ... ... шолу ... ... ... (Жаһан жаңалықтары). Демек, телеэкрандағы шолушы хабар
үстінде: 1) мәліметтерді хабарлау ... ... ... зер ... 2) ... деректердің тұтастығына көңіл қоюы; 3)
біртектес деректерді жинақтап беруге үнемі көңіл аударып отырғаны
қажет.
Телетүсіндірме. ... ... ... ... ... талдау матералдарының жедел түрі. Теледидардағы ... ... жиі ... ... ... ... ... жинақталған иллюстацияға кадрден тыс түсініктеме беріледі.
Түсініктемеде комментатор ... ... ... - ... ... ... өтіп жатқан көріністің мүмкін болатын салдарын көрерменге
хабарлайды. Түсініктеме жанрының негізін авторлық баға беру мен ... ... ... мен ... ... күн ... ... қоғам құру жолында шындықты іздеген көпшілік,
әсіресе, журналистер үшін өте - мөте ... ... ... ... ... ... ... Мұнда көрермендердің көз алдында
жанды ой қозғалысының тууы, дамуы, өрбуі ... ... ... ... ... телеаудитория тыс қала алмайды. Олар студиядағы
зерттеу, салыстыру кезіндегі босаңдық пен ... ... ... ... шындыққа жетуге ұмтылады.
Телеочерк көркем публицистика жанрларының экрандағы күрделі түрлерінің
бірі. Телеочерк деректі ... ... мен ... ... ... ... қосылып, біртұтастыққа айналу болып саналады. Ол жүйелі
деректі негізге құрылады (деректің дәлдігі, киіпкердің ... ... ... ... ... Очерк драмалық шығармаларға
композициялық жақындығымен де публицистикадағы өзге жанрлардан өзгешеленіп
тұрады. Осында очерк, суреттеме, эссе ... ... ... көрсетсе,
ал сатиралық жанрлар - фельетон, памфлет қоғамдағы келеңсіз көріністерді
аяусыз әшкерелейді.
Телеэссе-француз тілінде ... ... ... ... Эссе ... ... эстетикалық әдеби - сыншылық қасиеттерін
бойына топтастырған. Ол автордың жеке ұстанымын білдіреді. Алайда, ... ... эссе ... тек ... пен ... ғана ... ол өлең
не пьеса, вернисаж әлде ... ... ... түрімен ғана шектеледі.
Теледидардың пайда болуы әрі ... мен эссе ... жаңа ... - мазмұнға ие
болады. Телекоммуникацияның даралық, лирикалық жағдайы эссе ... ... ... ... ... қалып, ол
тұлға, әрі автормен тікелей байланысқа түсуді талап етті.
Телесуреттеме жанрында көркемдік ақпараттықтан үстем болады. ... ... ... ... ... ... ... деп те айтады. Суреттемеде дәл ... ойға ... ... ... ... ... ... қойылады. Онда әрбір кадрдың
компазициялық шешімділігі қатаң қадағаланып, жарық мәнері мен ... ... ... тыс оқылатын мәтінге айрықша талап ... ... ... ... пен хаттамалықтан аулақ болып, тілдің
бейнелілік құралын молынан пайдалану керек. ... ... ... аса ... жұмысты қажет ететін жан-жақты шығармашылықты талап
етеді.
Телефельетон дерекке негіделген, нақтылық мекені, аты - жөні ... да, ол ... ... ... арналып, қатаң тексеруден өткен болуы
тиіс. Теледидардағы мұндай фельетон түрі ... ... мен ... ... ... ... болады. «Тамаша», «Бауыржан шоу», «Күлкі
керуені» ... ... ... Т. ... Қ. ... ... ... өмірде кездесетін әжуалы жайлар мен мысқылға толы. Ал
К. Әмірбеков пен Т. ... ... ... мен ... ... ... ... жатқандай әсерде боласың. КТК арнасындағы
«Қызық радиосы», ... ... ... да ... ... ... ... өмірге қажет публицистикалық шығарма. Оның мақсаты-нақтылы,
азаматтық , ... - ... ... ... ... ... ... тән. Теледидардағы жанрлардың экранда таза, өзгеріссіз
қалпында кездесуі сирек ... ... ... ... күрделі
құрылымның бір-бір бөлшегі бола отырып, хабарда өз тұрғысынан жеке ... ... ... ... ... ... қарай журнал түріндегі бағдарламаны
«бейнеарна» деп атау ... ... ... ... мәні теледидарға
үйлес келеді, ол техникалық термин.
Ток-шоу (Ток-думан). Телеэкрандағы хабарлардың сан алуан түрлерінің ішінде
«ток-шоу» күн санап етек алып ... ... ... ... және ... бағытта бағдарламалар ағынында мол байқалуда./19, 172 – ... ... ... ... «Тіл» ток-шоуы, «XXI ғасыр көшбасшысы»
интелектуалдық шоу, 31-арнадағы «Өзіндік пікір», «Кім?», «Еркін ... ... КТК - дағы «Шоу - ... ... «Миллион кімге
бұйырады», «Қазақстан» ұлттық арнапсындағы «Той бастар», «Дела житейские»
бағдарламалары т.б. атауға болады. Мұндау бағдарламалардың ... ... ... ... тыс ... ... техникалық мүмкіндігін мүлтіксіз
білуді талап етеді.
Теледидардың эстетикалық жүйесі - өмірдегі дерек, журналистика және өнердің
түрлі пішіндерінің тоғысуынан туындайды. Ол ... ... ... ... ... бейнелеу өнерінің , әсіресе дизайн мен ... ... ... ... топтастырған. Сонымен бірлікте, бір
мезгілде көркем теледидар күнделікті көрініс мәдениеті ... ... де ... ... ... етеді.
Әдебиет пен өнерді, теледидарды идеология деп түсіну-біржақтылық. Теледидар-
әсемдік әлемі./14/ Олардың табиғи қасиеті-адам сезіміне әсер ету. ... ... таза ... ... атқара алмайды. Көбінесе
сейілдік және қызығушылық мақсатта ... ... ... ... орын ... ... ... әр топ пен әр қауымның әлеуметтік
мәртебесі ғана емес, сонымен бірге эстетикалық талғамы мен мәдени сұранысы
да, ... ... ... да әр ... Олай ... дүниеге шығармалардың
да келуі-заңды. Мәселен, «Хабар» телеарнасы шығарған телетоптамалар, бірен-
саран болса да түсіріліп жатқан ... ... ... ... Баян ... ... Әзіл-ысқақ театрларының көбеюі; «Шымкент-шоу»,
«Тамаша», «Екі езу», «Шаншар», «Аққу - ... ... ... ... т.б. «МузАРТ», «Жігіттер», «Азия», ... т.б. ... ... жыл сайын көрермендер асыға күтетін «Сағыныш», «Ән мен әнші»,
«Шәмші әндері» концерттік бағдарламаларының ... ... ... ... ... көрінісі.
Дегенімен бұл өзгерістер қазіргі ақпараттық заманда ұлттық
мәдениетті қалыптастыру жолында теңіздегі тамшы секілді әсер береді. ... тіл жоқ ... ... де ... ескерген үкімет, телеарналарда
қазақ тіліндегі хабарлар елу пайыздан төмен болмасын деген заң да шығарды.
Ел тізгінін ұстаған билік ... ... тіл мен ... ... заңның орындалуы пәрменсіз күй кешуде. Ал, тіл мен дін,
ұлттық мәдениет пен ұлт ... ... ... бір топ, кемелденген
мәселелерді шешу үшін түрлі іс-әрекеттер жасауда. Мәселен, 2003 ... БАҚ ... ... тіл саясатын жүргізу» атты бюджеттік
жаңа бағдарлама жасап, оны күшіне енгізді. ... ... ... ... ... және қоғамдық келісім министрлігінің
шешімімен республикалық, аймақтық, мемлекеттік емес ... 40 жанр және ... ... ... ... ... ... Оған қатысуға еліміздің аумағындағы 19
телерадиокомпания ниет білдірген. Сараптама алқасы ... ... ... «Русская радио-Азия», «31-арна», «Рахат-тв», «Шахар»,
«Таң», «Южная столица», ... және ... ... ... қаласы),
«5-арна» (Қарғанды қаласы), «Рахат-тв», «Радио Тандем» ... ... ... ... «Костанайские новости» (Қостанай қаласы), «Икс»,
«Қалкен ТВ» ... ... ... деп ... ... жыл бойы ... бюджет есебінен қаржыландырып, прайм
– таймда таратылады. /20, 206 бет/
Телеарналардың қазақ тіліндегі хабарларында ... ... ... ... ... ... екі түрге бөлуге болады: 1) «тіл
бұзарлық» - ... ... және ... ... ... ... 2) тіл мүкістігінен сөздің анық айтылмауы. «Тіл
бұзарлардың» көпшілігі ауылда қазақы ортада өскендер, яғни ... ... ... ... тура ... ... Олар сөздің әуелі орысша
баламасын тауып, қазақшаға аударады. Осыдан келіп, «орын алып отыр – ... ... ... ... алды – ... рабочее место», «ағымдағы
жылдар – в текущем году», «күтілуде - ... «өз ... ... ... свою работу», «өз кезегінде – в свою очередь» деген сияқты сөздер
шұбырып кете береді. Сөзді ... ... ... ... ... ... басшыларының алдын – ала құлақтандырылып қойған басы ашық ... ... «ол өз ойын ... деп жеткізеді. Тағы бір «ауру» - орынды –
орынсыз ... ... қуып ... ... /14/
Көрермен қауымға эстетикалық тәрбие беруді мақсат тұтқан жүргізуші өз
заманының мәдениет иесі болғандықтан, оның сөзге деген ... мен ... ... ... ... тиісті. Ана тілінің заңдылықтарын жетік
меңгеру үстіне, баршаға ... сөз ... ... айнымай, көркем
сценаридің мазмұны мен идеясын, кейіпкерлерінің ... сөз ... жаңа ... тың ... ... ... ләзім. «Микрофон алдында ойды шашыратпай
анық, ... ... ... ... ... келе ... анық. Ол
жүргізушіден тапқырлықты, суырып салу мен ... де ... ... сөз күші мен ... ... де лайықты мән берілуі керек. Әр
сөзге екпінді ... ... ... ... ... ... ... Н. Омашев .
Қоғам дамуындағы күрделі үрдістен теледидар қашанда сырт
қала алмайды. Теледидар әлеуметтің күнделікті тіршілігімен ... ... ... ... жасап, саяси бағыт-бағдарына әсер етіп, оған рухани
қуат береді. Осы орайда нарық заңына ілесе теледидарға жарнама ... ... ... ... ... ... қана қоймай, күнделікті
бағдарламалардың алуан түрлі және қызықты ... ... игі ... ... көп жағдайда бұқаралық мәдениеттің жалпы даму ... ... ... ... ... ... ... отырып, өзінің әсерін көпшілікке таратып, психологиялық бақылау
жасаудың күшті ... ... ... ... ... аталмыш мәдениеттің
бір бөлігі ретінде үлкен әлеуметтік жауапкершілік жүктеледі». Соған орай
жарнама қоғамдағы сан – ... ...... , ... бен ... ... ... демографиялық және экономикалық жағдайдың
қаншалықты екендігін ... ... ... - қоғамның айнасы. Бүгінгі телидидар қандай, яғни
біздің қоғамымыз қандай? Осы сұрақтарға ... алу үшін біз ... ... ... ... ... ... тоқтасақ:
Демалыс, яғни сенбі, жексенбі ... ... ... хабарлар
көрсеткіші (34 сағат - 100%): 1) ... ... ... ... Астана уақыты т. б.) – 9, 8% ... ... 2) ... ... ... ... » мульттоптпма, «Альф» телетоптама т.б.) – 6,
17% ; 3) деректі фильмдер ... ... ...... ... өлімі», «Ассамблея народов Казахстана» т.б.) – 8, 82% ; ... ... ... ... - 2, 94% ; 5) ... – рухани
бағдарламалар ( «Тойбастар», «Айтыс – Қазақстан чемпионаты», «Арт - ... т.б ) – 16. 17% ; 6) ... ... ( 4/1 ... ғана отандық
кинотуындылар болып келеді. ) – 41, 17%. Қалған 18, 3% үлесі « ... ... мен ... ... Бұл ... ... телеарнадағы жағжай. Жоғарыда көрсетілген пайыздар бағдарламаның
берілу тілі мен ... ... ... ... ... ... күнгі көрсеткіші: 1) ақпараттық
хабарлар – 20,8% ; 2) балаларға арналған фильмдер – 15, 4% ; 3) ... – 7, 5% ; 4) ... ... - 12% ; 5) ...... – 9, 4% ; 6) көркем фильмдер - 22% , қалған 12, 9% «ТВ ... ... ... және ... ... ... 1) ақпараттық хабар – 11,7% ; 2) балаларға
арналған фильмдер – 0, 07% ; 3) ... ... – 30, 8% ; 4) ... – 7, 3% ; 5) мәдени –рухани бағдарламалар - 0% ; 6) ... – 50, 13 % ... ...... 1) ... ... – 10, 2% ; 2) баллаларға
арналған фильмдер – 5, 8% ; 3) ... ... – 0% ; 4) ... фильмдер
– 4, 4 % ; 5) музыкалық бағдармалар – 21, 3% ; 6) ойын – ... – 20,1 % ; 7) ... ... - 35% ... ... ... ... хабарлар арналарымызда баршылық екен
деп, ойлауымыз мүмкін. Дегенімен, олардың көпшілігі орыс ... ... ... еш ... жоқ бағдарламалар. Тіл мәселесі де ... ... ... тұрғанын, бір күніңізді теледидар көруге арнасаңыз
байқау оңай. 50/50 деп, жалған атау ... ... ... бұл ... ... орыс ... ... деректі, балаларға арналған фильмдерді
қазақ тіліне аударып көрсетеді. Бұл жағдай ... арна деп атап ... - 1» ... да орын ... ... ... келсек,
жаңалықтарын ғана қазақ ... ... ... ... ұлттық
құндылықтарымызды насихаттайтын бірде – бір бағдарлама жоқ деуге болады.
«31 – арнадағы» саяси – сараптамалық ... ... тіл мен ... болмысымыздың жанашырлары дайындайтынын аңғартады. ... ... ... ... бағдарламасы осы арнадағы сәтті
шыққан жоба. ... ... ... ... ... ... ... тұтқан. Ұлт болашағына деген ... ... ... сүйікті хабарына айналып отыр. Бірақ, арнадағы ... ... ... жөні ... басқа. Жүргізүшілердің
сөйлеу стилі, экран алдында өздерін ұстау ... ... ... тура ... Тіпті хабар арасындағы берілетін жаңалықтар
Интернет сайттарынан алған көшірме ақпараттар.
Ал КТК телевизиялық ... осы ... ... ... ... ... ... «Керуен сазын» беруді құптағанмен, келіспейтін
жайлар баршылық. Біріншіден, заң бойынша қазақ тілдегі хабарларды 50 ... қол ... ... ... Екіншіден мұнда порнографиялық фильмдерді
беру өріс алған. Сонда жастар ... ... ... Оны ... ... рухани әлемі қандай болады? Осы сауалдарға жауапты кімнен алуға
болады?...
Бүгінгі теларналар ... ... ... осы. ... сай ... ... ... батыс мәдениетінің барлық БАҚ
арқылы жаппай насихатталуы қынжылтатыны сөзсіз. Мұның бәрі ... ... жан – ... рухсыздыққа алып келетін жәйт. Бұл
болашағымыз үшін, ... үшін ... ... ... жол екеніне мән
берілмей келеді. Сол себептен де өз мәдениеті мен ... ... ... ... оның соңы ... ... ... ықпалында
келетін, экспансия торына түсетін, бара – бара адамгершілікті қойып, бұрын
ұлттық салтымызда болмаған нашақорлық, маскүнемдік, жезөкшелік қылықтар ... бой ... ... ... ... ... жүрміз.
Электронды БАҚ – тан қандай да бір хабарды немесе бағдарламаны көрсетпес
бұрын ойланатын ... ... ... ... ... ... емес. Оған құлақ түретін БАҚ тізгінін ұстаған ... ... ...... ... ... ... насихатталу
және көтерілу деңгейі
«Теледидар қандай болса – ұлт та сондай» деген сөз қай ... ... ... ... ... ... ... тұтқан шақта эфирді
жайлаған көрерменді рухани ... ... ... ... ... ... телеарналар тілімізді келеке етіп, заңды
орындамай жүр. /14/
Әлемдік ақпарат ... өз ... ... ... қабілетті 50 елдің қатарына қосыламыз деп, әлемге ... ... ... ... ... оспадарлық пен бассыздықтың дендеп ... ... ... ... ... алдындағы жасөспірімнің
сөйлеуіне де әсер етеді. ... ... ... Электронды БАҚ – нда
ұлттық болмысымызға қайшы келетін бағдарламалар жетіп ... ... ... ... шамалары келмесе, шамалары келетіндердің құлқы
болмай тұр. Қоғамда мұндай мәселенің туындауына бұрынғыдай ... 1957 жылы ... ... бөлінген, Радио және телевизия
жөніндегі мемлекеттік комитеттің жабылуы, БАҚ – ның тым ... ... ... қоса бізге мемлекеттік емес ақпарат құралдары
деген түсінік қалыптасты. Олар ... ... ... тұр. ... керек әрі бұл уақыт, заман талабынан ... ... ... екені
анық. Олар қазір шетелдерден еліктеу процесін ... ... ... ... тапқандары да бар ұтылғандары да бар. ... ... ... олар ... тым ... ... нағыз
бостандықты жүзеге асырып отырмыз деп ойлайды. Оған қарсылығымыз жоқ, ... ... ... ... ... ше? /21/ ... ... ұлттық болмысқа,
моральға қатысты айтқалы отырмыз. Моральдық ... ... ... ... ... беруден бір-бірімен бәсекеге түскен
секілді. Егер де БАҚ ... ... ... Заңының 3 – тарау, 14
– бабын алып қарасақ, тайға таңба ... ... және ...... ... ... ... бағдарламаларының эфирге
шығарылуына, сондай-ақ кино және бейне өнімінің көрсетілуіне, қатыгездік
пен зорлықты насихаттауға тыйым салынады» /22,4 ... ... ... ... ... біде – бір телеарна болмай тұр.
Осы ретте, мына жайды айта кетейік. ... ... ... ашылады деген кезде президент Жорж Помпиду: «Бізде
коммерциялық телевидение ашу – ... ... ... ... ... ... Ал ... канцлері Г. Шмидт болса: «Германияда
коммерциялық ... ... беру – ... атом бомбасын жару деген
сөз», - деп шошыған.
Міне, жер жүзіндегі ... ... ... ... ... ... басшылары жайдан – жай осылай демеген болар. Біз капиталистік ... ... ... ... неге ... қорқады? Әрине, оларды ... ... ... ... екені түсінікті. /21/
Телеарналарда порнографиялық, зорлық - зомбылық, атыс – шабыс,
азғындық пен ... ... ... фильмдер күннен –
күнге көбеймесе, азаймай отыр. Тіпті балаларға арналған фильмдердің ... ... Соны ... өскен ұрпақ қандай болмақ? Бүгінде
телеарналардан көрсететін ... ... ... ... болады: «Соник Х», «Инспектор Гаджет», «Тіс қаққан тыңшылар»,
«Нинза тасбақалары», «Елес қуған ... ... ... т. б. ... ... көру олардың мінез – құлқына, бұзақы болуына әсер етпейді
деп кім айтады? Жасөспірімдердің қатыгез фильмдерді көріп ... ... ... ... ... Баршаға мәлім, бүгінде жасөспірімдер
қылмыс жасаудан ересектерді басып озып кетпесе, кем түспейді. ... ұят, ... ... сияқты қасиеттерге тәрбиелейтін фильмдердің
көрсетілмеуі көңілге кірбің ұялатады.
Ия, сайып келгенде біздің ... ... ... әлі ... Сұлулық сезіміне тәрбиелейтін эротиканың жөні бөлек,
әрине. Оның өзі ... ... ... Ол үшін ... ... ... керек. Әзірге опық жеп, өкінішке қалу оңай. Ислам дініндегі
халықтың ... бұл ... жат ... ... ... Сондай-ақ,
ұлттық мәдениет, ұлттық психологияны ұмытпағанымыз жөн.
Тағы бір айта кетер нәрсе, порнографиялық фильмдер ... ... ТМД ... ... ... ... Себебі
ол ақша табудың бір ... ... ... ... ... оған жастар қызықпайды да. Өткен жылы Америка Қытайға ... ... ... Оған ...... ... ... заңсыз көшіріліп,
таратылуы. Сөйтіп контрабандалық ... ... ... ... жылы БҰҰ мынадай мәселе қарады. Болашақ жас ұрпақтың
тәрбиесі үшін ...... ... ... ... насихаттайтын фильмдерге тыйым салу жөнінде шешім қабылдады. Міне
осы мәселе шетелдерде 13 жыл ... ... ... Біз үшін бұл үлгі
болатын жағдай./21/ Ең бастысы қазіргі таңда жас, ... ... ... ... өзге ... жақсыны үйреніп, жаманынан жиреніп
жүргеніміз ләзім. Себебі БАҚ қандай болса, оны ... ... та ... ... ... ... ... БАҚ – ның мәдениеті қандай?
Толғандыратын өзекті мәселе бар ма? Соған шолу ... ... – 1» ... ... ... ... ... салмақты болғанымен де, заты еш халқымыздың менталитетіне сай
келмейді. Жеңіл ойын – ... ... ... ... ... иә қазақ
тілінде не орыс тілінде екенін көрермен түсінбей дал болады. Бағдарлама
барысында жүргізуші Нұрлан ... ... бір ... ... ... ... Хабардың арасында әзіл айтатын қуыршақтары өз ролдерін
сәтті ойнағанымен де, түр - ... алба – ... ... ... ... мен ... бет – ... толығымен аша алмайды. Бағдарлама жобасы
тың, өзге хабарды ... ... ... ... ... – тәрбие
тұрғысынан беретіні аз. Өзіміз арыла алмай жүрген шала ... пен ... ... ... ... өзімен бірге жасасып келген асылдың
сынығындай «Айтыс» өткен ғасырдың 70 ... ... ... ... ... ... ... қазаққа қазақ екендігін танытатын,
әрі теледидар табиғатына ... ... ... ... ... ұлттың
рухын танытатын, өміршең хабарлар әдетте көрерменнің көңілінен шығып,
талантты ... ... ... Әдебиет зерттеушісі М.
Жармұқамедов: ... да ... ... - ... ... ... Оның құндылығының өзі де сол өнер шындығының қаншалықты терең
әрі шебер бейнелейтіндігімен сипатталып отырады», - дейді.
Халқымыздың ... ... ... мен ...... ... бойы ... үзбей, бүгінге жетіп, ұлттық
мәдениетіміздің айнасына айналған айтыс ... жаңа ... ... ... Ол ... экранға ұлттық табиғаттың өзіндік танымын, бет
– бедерін айқындайтын жаңа бағыт алып келді.
«Қазақстан» ұлттық арнасында сенбі, жексенбі ... ... ... – Қазақстан чемпионаты» ұлттық теле – шоуының жөні мүлдем бөлек.
Айтыстың интерактивті, заман талабына сай жаңа ... өте ... ... ...... ... ... жататын жас таланттардың
өнерінің шыңдалуына жол ашатын, ... ...... ... дамытатын
«Айтыс» хабарының көрерменге берері мол. Сөз өнерін ежелден қастерлеген
халқымыздың қанына сіңген ... ... жасы да ... де ... ... ... ... көрермендерге қарап байқауға болады. Нағыз
ұлттық болмысымызға құрылған бағдарламаның безендірілуі де ... сай, ... ... ... келе ... ... ... үздік үлгілерін қолданған. Көрерменді сөз додасы ... ... эфир ... ... ... – Қазақстан чемпионаты» теле – шоуы
ұмыт болған айтыстың ... ... ... түре ... ... ... ... үзіліс кезінде әнщілік – жыршылық дәстүрде қара домбыраның
шанағына тіл ... әнші – ... ... ... Жыр ... ... ... мыңнан тұлпар нағыз ... ...... додаға салса да сүрінбейтін жүйрікті тікелей эфирде қоңырау ... ... ... халық өзі таңдайды.
Айтысты насихаттауға басқа БАҚ – та талап жасады. Айтыс мәтіндері
газеттерде ... ... ... ... Ал ... ... ... мен көркемдік бейнелік құралдары оның ... ... ... ... қыр – ... ... ... негіз салды.
Қазақ теледидары әр жылдары ән – күй, терме мен айтыс, жыр
дариясынан сыр шертетін сан алуан бағдарламалармен ... ... ... ... ... ... ... «Айтыс», «Ән мен ... ... ... әсем ... ... ... жалғасындай «Әлі
есімде» бағдарламасындағы кезекті сұхбатының тартымды болуына, ... - әнші Ж. ... ... және сауатты сөйлеуі әсерін тигізгені
даусыз. Құстар туралы әндерге ... ... ... ... ... ... ... майын тамызып айтатындығы,
айтып жатқан әннің тарихынан барынша хабардар ... ... ... әзірлеудегі редакторлардың тиянақты, жан – ... ... «Әлі ... ... саны ... ... тіл ... хабарды одан әрі тартымды ... ... желі ... ... белі көсілген, түбіттей бұлты түтілген,
толқынды көлі күтінген, Тәкаппар Күні ... ... ... ... ... көлбеген, аршасы тауға өрлеген, тобылғы сырға – гүл ... әнін ... ... ... көп ... ... ... көк
белден көктемнің әні , құстардың әні таусылмасын!» - деп, ... ... ... ... күш – қуат пен ... алып тамашалап шықтым.
«Хабар» арнасында көрсетілетін мәдени хабарлардың бірі «Достархана»
телевизиялық ток – шоуы, жексенбі ... ... ... ... ... мекен ететін диаспоралардың мәдени құндылықтарымен, түрлі
халықтардың ұлттық тағамдарымен ... ... ҚР ... ассамблеясының
идеясын жүзеге асыру. Бағдарлама аспаздық қана ... ... - ... ие, ол тұтастық пен ынтымақтастық ... ... ... мен ... тұратын түрлі ұлт пен ұлыс ... ... ... ... ... мекен ететін түрлі
диаспоралар мен ұлттық – мәдени орталықтардың ... ... бас ... ұлттық тағамның негізгі табақтарымен таныстырады,
сондай-ақ бағдарлама барысында солардың бірін әзірлеп ... ... ... осы ... өкілдері ұлттық киімде отырады. Фон
ретінде ұлттық ... ою - ... ... ... костюмдер,
тұрмыс пен күнделікті ... ... осы ... ... ... Дастархан осы диаспораның мақтанышы болып табылатын ... ... ... ... Кадр ... ... ... тағам
ерекшеліктері жөнінде әңгімелейді және табақтардың жалпы ... ... ... әдемі жағдайда жүргізілетін жеңіл де құнарлы
әңгіме көрермендер назарын бірден өзіне ... ... ... бір
халықтың өзіне ғана тән қалжыңдарымен, түрлі аңыз әңгімелермен, дастархан
басындағы бата – ... ... ... аясы ... ... ... шеңберінен шығады. Қазіргі таңда Қазақстан өзінің
есігін бүкіл әлем ... ашып ... ... ... ... ... – салтымен танысуға көптеген қонақтар келіп ... ... ... ... ... ... да ... шақырады. Мысалы, бізде Қазақстандағы ... ... ... Польша республикасының елшісі,
Америкадан келген мәдениеттанушы Р. Мейган қонақта ... Р. ... ... үш ... ... істеп, қазақ халқының этномәдениетін
зерттеген, қазақ тілінде сөйлеп қана ... ... ... ... жан.
Хабарда осы уақытқа дейін төмендегі халықтардың ұлттық тағамдары
жөнінде әңгімеленді: грек ... ... ... ... ... ... ... өзбек, тәжік, қырғыз, литва, карашай – ... ... ... ... корей, ұйғыр, поляк, америка тағамдары.
Келесі, «Хабар» арнасынан таратылатын ... ... ... ... ... ең ... ... «Таң қалмаңыз» хабарына
тоқталайық. «Таң қалмаңыз» бағдарламасы 2003 ... ... ... ... ... ұсынылды. Хабардың ұзақтығы – 60 минут,
«Қонақжай», ...... », «Ән ... «Дәм – ... » деген қысқа –
қысқа айдарлардан тұрады. «Қонақжай» айдарына келетін ... ... ... ... адамдар болып келеді. Олар жүргізушілермен
әңгімелесіп, өз өмірлерінде болған ... ... таң ... ... ... өздерінің өнерін көрсетіп таң қалдырады. Кейбір қонақтар ... ... ... енді бірі ... ... ... шыны ... үстіне жалаң аяқ секіреді, аузынан от шығарады, тағы бірі сиқыр
көрсетеді. ... ... ... ... ... ... ... тәнті етіп жатады. Мысалы, Шынар ... ... ... өзі
өрілген бұрым өсіпті, ал Бақытбек Аңсапбергенұлы науқас ... ... өзін ... емдейді, Сержан Хамимульдинов жақпен, баспен,
тіспен әуен шығарады, Азат ... 12 ... ... 11 ... өзінің білімімен жұртты таң қалдырған дана бала, Тоты Әмірова – ... ... ... ... қыз. Еділ Құсайнов Вашингтонда ... ... күй ... үш күн ... ... ... ... «Таң
қалмаңызда» түрлі бәйгелер жарияланып ... ... 15 ... ... боп жариялануының толық себебін тапқан көрерменге 1500$
ақшалай сыйлық беріледі. Жаз мезгілінде «Әсем – ай » ... ... ... әңгіме жазған үш көрерменге Сарыағаш шипажайына ... ... ... ... зауыты ең дәмді тамақтың әзірлеу әдісін жолдаған көрерменге
«3 желания» сауда белгісінің және ... ... асүй ... Бұл байқаулар хабарға көрермен тартудың тиімді жолы.
«Хабар» арнасында көрсетілетін «Алматы ... ... ... ... ... ... әкімшілігі мен Мәдениет және ақпарат
министрлігінң қолдауымен жүзеге ... ... 1999 ... бері ... айналып отыр. Фестивальда 60-70 жылдары танымал болған әндер,
қазіргі орта буын яғни сол жылдардағы жастардың ... ... ... ... телеарналарда қоғамды рухани жаулау яғни біртіндеп
батыстандыру процесі жүзеге асып ... Бұл ... ... ... ... ... жетіспей тұрған нәрсе, ұлттық ... ... ... ... ... мән – ... ... тәрбиесі жоқ, ұятсыз, жиіркенішті телетоптпмалар мен көркем фильмдер.
Біздің менталитетімізге мүлдем сай келмейтін фильмдер бірте – ... ... ... ... ... ... оған еліктеп, «Хабар» арнасы да
өзінше бір ... ... ... Қандай аудиторияға, не мақсатпен
түсіргені белгісіз «Перекресток», «Саранча» фильмдері ... ... ... ... аз деді ме, әлде түсіруші топ қай елде ... ... ме, ... аты ... заты ... ... ... ұялғандары болу керек соңғы кездері
қандай телетоптама болсын қазақ ... ... ... ... мексиканың сериялдарын басып озып жүрген түбіміз бір ... ... ... телетоптамалары мені мүлдем таң қалдырды.
Территориясы ... ... ... ... ... ... ... «Бериван», «Зерда» (Қазақстан – 1) деп ... атыс пен ... кек ... ... ... мен ... орынсыз іс - әрекеттерін дұрыс деп насихаттайтын фильм іспетті.
Оның қасында бақа – шаян жесе де, діні ... ... да, ... ... ... ... «Үш ... (Қазақстан – 1, ... ... мол деп ... ... ... ... ... махаббатты қастерлей білу секілді тақырыптар
корей фильмдерінің басты тақырыбы. 31 – арнадағы телетоптаманың атынан да
шошуға болады ... в ... ... үзіп – ... көрсетіп жатқандарына
екі жылдай уақыт болды. Фильм – моральдан, ... мен ... ... Ал, тек қана ... ... мен телетоптамалар көрсететін НТК
арнасы жаңа ... ... ... ... орыс ... ... дейсіз, егер «Секс с Анфисой Чеховой» хабарын көрсеңіз.
Жасыратыны жоқ бұл ... үшін де, ... үшін де ... бар ... ... ... ... кетуіміз мүмкін.
Ұлттық музыкалық арна деп атап жүрген «Хит ТВ» арнасының басшылары,
ұлттық музыка деген сөздің мағынасын түсінбейтін ... ... ... ұлттық деген сөзге сай келетін хабар, ия клип көре алмайсың.
Көрсететіндері ... мән – ... жоқ ... ... ... – тозған мәдениетті насихаттайтын арна, өзін қалай ... - ... ... таң ... «Хит ТВ» ... арна болғандықтан, күндіз –
түні клип беру, ән әлеміндегі жаңалықтармен хабардар ету арнаның ... ... ... «Дом – 2» жобасын көрсетті. ... ... ... ... еш берер тәлім – тәрбиесі жоқ екенін ... де ... ... Бұл арна ... ... жәйт ... ... «ұлттық» музыалық арна «Хит ТВ» мәдениет, салт – сана,
ұлттық менталитет тұрғысынан алып ... ... ... ... жоқ, ... ... түсінеміз.
Негізінде Электронды БАҚ – тың ішінен ұлттық рухтың символына
айналған, қазақ деп ... ... ... ... үлгі ... ... – Қазақ радиосы. Қай кеде болмасын өзінің ... ... ...
міндетін ешбір еліктеусіз, өзінің атына заты сай болып, сексен жылдан астам
уақыттан бері нағыз қазақтың радиосы аталып келе ... ... ... БАҚ ... ... орны ... Әрісін айтпағанда, кешегі
Кеңестік ... ... ... телерадиокомитетін басқарған Шерхан Мұртаза,
Камал Смайыл, Сағат ... ... ... ... ... ... жаңғыртқан, батыл ой – ... ... ... ... ... ... әсері бүгінде жалғасын тауып
радионың басшылық қызметіне өнер мен қазақ мәдениетінің ... ... ... ... ... өнерін экранға шығарып жүрген ... ... ... ... ... ... аңғартады.
Мәдениет, руханият, салт – дәстүр, имандылықтың жаршысы, Қазақ
радиосындағы әрбір хабардың тыңдарманға ... ... ... ... рухани құндылық деп басталатын «Мәдени мұра»
хабары (жүргізушісі - Серік Сейітман) «Мәдени ... ... ... жатқан іс – шаралардан хабардар етеді. 2007 жылдың 20 – ... ... саны ... мұра» бағдарламасы аясында атқарылған іс –
шаралар ... ... ... туындаған мәселелер төңірегінде өрбіді.
Хабарда «Мәдени мұра» бағдарламасы аясында құрылған қоғамдық кеңестің
жиынында, ... ...... ... ... баяндамасы
берілді. «Адамзат тарихының күре тамыры – ... ал ... ... адам ... ақыл – ойы мен іс - әрекеті дүниеге әкелген рухани
материалдық ... ... ... Бұл ... ... ... ... болмасын өзге жұртқа ұқсамайтын бөлек болмыс – ... ... ... ... да сол ... ... ... Мәдениет ұлттың бет –бейнесі, рухани болмысы, жан ақыл ... ... ... ұлт ең ... ... ... ұлтын
ұлықтаған ұлы тұлғалармен, әлемдік мәдениеттің ... ... ... үлкенді
– кішілі үлесімен мақтанады. Сөйтіп, өзінің төл мәдениеті ... ... ... шын мәнінде бір дүниесімен мақтанар болса, ол – фольклеріміздің
байлығы. Ежелден сөз ... ... ... елміз. Қазақ халқының фольклері
100 томнан ... ... ... біз ... ... заман болды, сөйте тұра
осы шаруада істен көрі сөз көп ... ... бар, ... жыры ... мен ... бар ... астам кітаптарды анау жылдары шығарғанымыз әлі
есімде. Сосын, оның аяғы да құрдымға кетті. Қазақтың әдет –ғұрпы мен ... ... ... ... жасау міндеттелді.
Сайып келгенде, осының бәрі мемлекет болып қалыптасу үшін, үлт ... үшін ... ... ... ... мен ... озық жетістіктерін
бойымызға сіңіре отырып, Қазақстандықтардың рухани кемелденуі, өркениет
көшінен кейін қалмауы, ең ... ... ... - деп, ... атап ... қортындысы бойынша «Мәдени мұра» бағдарламасы 2009 – жылға дейін
жалғасын ... ... ... ... БАҚ – та ... ... салт
– дәстүрімізді, әдет – ғұрпымызды насихаттайтын хабарлар көбейсе екен деп,
бағдарлама соңында ой түйдім.
Өзгенің азып ... ... ... ... ... рухани бай, берері мол, таза, тәлім – тәрбиеге толы ... ... ... ... ... ... ... хабары арқылы байқайды. Ұлттық кино, ... ... ... жаршысы «Өнернаманың» жүргізушісі Маржан Тұрысбекқызы.
Міне, бұл ... ... ... ... ... әдебиет, ұлттық құндылықтар, салт – дәстүр, әдет – ... ... ... ... сипаттамасы.
Қорытынды
Ғаламдық өркениет көшіне ілесем деген ел әлемді қауымдастық дамуының
озық үлгілерін өзіне ... оның ... ... ... ... алатындай күш дайындап алуы тиіс. ... ... ... ... ... өз ... ұлттық дәстүр мен ұлттық
мәдениеттегі шекараны шайып жіберуі мүмкін. Экранда батыс ... ... ... ... ... мәдениетін америкаландыру экономикалық
жағынан артта қалған ... ...... байлықтарын екінші кезекке
ысыруда. Сондықтан кейбір ... ... ... ... ... ... мазмұнына бақылауды күшейтуде. Мәселен, латынамерикандық
телекомпаниялар бұл ... АҚШ ... зор ... ... ... ... шығын аз жұмсалатын «телеромандар» түсіріп,
таратумен шешкен. /14/
Кеңестік жүйе тұсында теледидарда, ... ... және ...
көпшілік бағыттағы бағдарламалар саны мол әрі ол ... ... ... ... ... қай ... алып ... да, ағартушылық
бағыттағы бағдарламалар некен – ... ... ... пен ... ... апаттың
шегіне келді. Теледидардағы осы зор ... ... ... ... де ... ... ... болып отыр.
Егемендік кезеңінің он бес ... ... ... ... ... ... тамашалады. Егер
мәдениеттің өз классикасы барын ескерсек, онда әлемге әйгілі ... ... ... ... ... ... ... мәдениет
кеңістігінде халықтың дүние танымы тұрғысынан ... жол ... ... ... ... ... экраннан көрсетіліп жатты.
Дегенімен олардың қатарында көркемдік дәрежесі төмен, зорлық – зомбылық ... ... ... насихатталуы қазақи дәстүр үшін жат нәрсе.
Табыстармен қатар аса мәнді кемшілік, ... ... ... ... ... ... сана – ... әдепсіздік
пен кейіпсіздікті туындатып отыр. Елімізде оған қарсы қоятын Ресейдегідей
«Мәдениет» секілді арна жоқ. Егер ... арна ... ... онда екі
бағытта оң нәтижеге қол жеткізген болар едік: Біріншіден, көрермендерге
ұсынылатын бағдарламалар ... ... ... Екіншіден, мемлекет
есебінен осы ... ... ... әрі ... ... ... осы ... қоғамдық – құқықтық бірегейлікке, ұлттық
мәдениетке сай арна құру ... өз ... ... ... ... ... – заманының жаршысы, кезеңінің үні,
уақытысының тілі бола отырып, қоғамды топтастыратын, бір бағытқа бұратын,
мәдениет пен руханияттың түп ... ... ... ... ... ... байланыстыратын баға жетпес құрал./14/ Өмірдегі сан –
салалы әлеуметтік – экономикалық, мәдени – саяси ... ... қаз ... ... өзгеріссіз, боямасыз көгілдір экран арқылы ұрпақтар жадына
жол тартып отырса, тележурналистика өзінің міндетін атқарғаны.
СІЛТЕМЕЛЕР ТІЗБЕСІ
1) Баялиева Д. ... ... ... ... ... салт – дәстүр
және тіл мен стиль мәселелері. – Қарағанды: «Қарағанды Полиграфиясы », 1999
жыл, 9 - бет.
2) ... Т. ... ... ...... ... 2004 жыл, 20 - 21 беттер.
3) Бекниязов Т. журналистің шығармашылық шеберлігі. – ... ... 2004 ... ... Совет энциклопедиясы: «Қазақ Совет энциклопедиясының Баспа
редакциясы», 6 – том, 465 – ... ... Ә. ... жыр, ... - ... ... 1966 жыл, 22 ... ... Д. ... ... ... ... мәдениет, салт – дәстүр
және тіл мен стиль мәселелері. – Қарағанды: «Қарағанды Полиграфиясы», ... ... М. ... ...... ... ... 1992
жыл, 34 – бет.
8) Сейдімбеков А. Күңгір – күңгір күмбездер.- Алматы: 1981 жыл, 14 –бет.
9) ... ... ...... ... ... ... 1993 жыл, 36 – бет.
10) Ақпамбет Ғ. Қазақтардың дүгиетанымы. – ... 1993 жыл, 36 – ... Қани М. ... көне ...... «Ғылым», 1993 жыл, 36 – бет.
12) Қазақстан Республикасының мәдениет туралы заңы // ... ... жыл, № ... Назарбаев Н. Ғасырлар тоғысында. - Алматы: «Өнер», 1996 жыл, 35 – ... ... Қ. ... ... қалыптасу, даму проблемалары. –
Алматы: «Білім», 2006 жыл.
15) ... Н. ... - ... ... 2005 жыл, ... Основы радиожурналистики / Под редакцией Э. Г. Багирова, В. Н.
Ружникова. - ... 1984 ... ... М. ... ... әлде билік? – ... ... 2007 ... ... Т. ... журналистикасының теориясы мен практикасы. -
Алматы: «Мектеп», 1984 жыл, 187 ... ... Қ. ... тележурналистикасы: қалыптасу, даму проблемалары. ... ... 2006 жыл, 172 – 187 ... ... Қ. ... ... қалыптасу, даму проблемалары. –
Алматы: «Білім», 2006 жыл, 206 ... ... Т. ... ... ... – Алматы: «Қазақ
университеті», 2004 жыл.
22) Бұқаралық ақпарат құралдары туралы, Қазақстан Республикасының ... ... ... 1999 жыл, 4 – ... ... Барманқұлов М. Телевизия: бизнес әлде билік? – ... ... ... Баялиева Д. Қазіргі қазақ баспасөзіндегі ұлттық мәдениет, салт – дәстүр
және тіл мен стиль мәселелері. – ... ... ... 1999
жыл.
3) Бекниязов Т. Журналистің ... ...... ... 2004 жыл.
4) Жақып Б. Қазақ публицистикасының қалыптасу, даму жолдары – ... 2004 ... ... С. ... экран - өмір айнасы. – Алматы: «Мектеп» ... ... ... Н. ... ... – Алматы: «Өнер», 1996 жыл, 35 бет.
7) Омашев Н. Жол үстінде – ...... ... 1999 ... ... Н. ... – Алматы: «Экономика», 2005 жыл.
9) Тұрсын Қ. Қазақ тележурналистикасы: қалыптасу, даму ... ... ... 2006 жыл.

Пән: Журналистика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 44 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Компьютер жұмысының принципi85 бет
Төлем жүйесі (лекциялар жинағы)25 бет
Электрондық почта5 бет
Электрондық пошта13 бет
Қазақ елі қазақша сөйлеуі тиіс3 бет
Ауыл-село мұғалімдерінің өсу жолдары, олардың құрамындағы сандық және сапалық өзгерістер13 бет
Іске қатысушылардың сотқа келуін қамтамасыз ету16 бет
Аудандық және оған теңестірілген сотқа келіп түскен кіріс хат-хабарларды тіркеу және есепке алу.8 бет
Ақпараттар теориясы11 бет
Би-би-си телерадиокорпорациясы30 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь