Үнді Ұлттық Конгрессі 1930 жылдардан кейін

Кіріспе

1 . тарау. Үнді Ұлттық Конгрессінің саяси ұйым ретінде қалыптасуы
1.1. ҮҰК құрылуы және алғашқы қадамдары
1.2. ҮҰК және М.К.Ганди ұлт.азаттық күрес жолында

2 . тарау. Үнді Ұлттық Конгрессі 1930 жылдардан кейін
2.1. ҮҰК және көрнекті тұлғалар
2.2. Тәуелсіздікке қол жеткізу
2.3. ҮҰК құрылымы және ұйымдастыру принцптері

2.4. Қорытынды
Әдебиеттер тізімі
        
        Тарих факультеті
Шет елдердің жаңа және қазіргі заман тарихы кафедрасы
БІТІРУ ЖҰМЫСЫ
ҮНДІ ҰЛТТЫҚ КОНГРЕСІНІҢ АНТИАҒЫЛШЫНДЫҚ ҚОЗҒАЛЫСТАҒЫ ТАРИХИ РӨЛІ
Мазмұны
Кіріспе
1 – ... Үнді ... ... ... ұйым ... қалыптасуы
1. ҮҰК құрылуы және алғашқы қадамдары
2. ҮҰК және М.К.Ганди ұлт-азаттық күрес жолында
2 – тарау. Үнді ... ... 1930 ... ... ҮҰК және көрнекті тұлғалар
2. Тәуелсіздікке қол жеткізу
3. ҮҰК құрылымы және ұйымдастыру принцптері
4. Қорытынды
Әдебиеттер тізімі
Қосымша
КІРІСПЕ
Мәселенің өзектілігі. ... алып ... ... ... ... ... ұмтылған Қазақстанға басқа халықтардың азаттық
үшін жүргізген күресі туралы зерттеулер қажет. Мұндай зерттеулерден біз
бұрын отар ... ... ... ... ... ... үшін ... заңдылықтарын, ерекшеліктерін, тәжірибесін
үйренеміз. Үндістан халқының ... үшін ... ... мәселесі
қазіргі уақытта өзекті болатыны да ... ... ... ... ... ... жоғарыда айтылғанға сәйкес тәжірибелік
те, ғылыми да ... ие ... ... ... ... ... күресін сонау ХІХ ғасырдың соңында батаған ... ... ІІ ... соғыстан кейін ғана қол жеткізді. Жарты
ғасырдан астам уақыт Ұлттық конгресс партиясы үнді ... ... ... басқарды, оның аванградында жүрді. Ұлттық конгрестің
тәуелсіздік ... ... ... ... ... және ол туралы қазақ тілінде арнайы монографиялар жоқ. ... бір ... жою да ... ... өзектілігіне жатады.
Мәселенің өзектілігіне Ұлттық конгресс партиясындағы жеке тарихи
тұлғалардың қызметін зерттеуде қазіргі ... ... ... ... ... және басқа да Үндістанның мемлекеттік және ... ... үшін ... ролі мен орнын қарастыру бізге тарихтағы жеке
тұлғалардың маңызын анықтауға көмектеседі. Жеке тұлғаның тарихи ролі туралы
тарихнамада ... ... ... біз де осы ... ... өз
ойымызды білдіреміз. Сондықтан Үндістанның Ұлттық конгресі партиясының
қызметіндегі, тәуелсіздік үшін ... ... мен Неру ... атқарған еңбегі туралы зерттеу қазіргі уақытта маңызды болып
отыр.
Мақсаты мен ... ... ... ... ... ... конгресінің тәуелсіздік үшін жүргізген күресін жан-жақты және
тереңірек зерттеу болып ... Осы ... жету ... біз ең ... ... ... құрылу және даму тарихына көңіл бөлуіміз керек.
Сонан кейін жұмыстың мақсаттары қатарында Ұлттық ... ... ... ... ... ... ... қандай әдістерін
қолданғанын анықтау болады. Сонымен қатар Ұлттық ... ... ... ... орны мен ролін анықтау да біздің мақсаттарымыздың
қатарында болады.
Осы аталған мақсаттарға жету үшін ... ... ... ... ... ... ... Ұлттық конгресс партиясының қандай
жағдайда ... ... ... ... және ... әсер ... ... қандай болды. Партияның алғашқы қадамдары қандай болды және
оның қызметіне Гандидің дүниетанымдық көзқарастарының әсері болды ма, ... ... ... ... ... ... ... Мұнан Ұлттық конгресс
партиясы өз жұмысында ... ... ... ... Ол ... ... қандай болды? Ұлттық конгресс партиясының қызметіне
үндістан ... ... ... ... ... үкіметі конгрестің
қызметіне қалай қарады? Партияның қызметінде қандай қиындықтар ... ол ... ... ... қалай шешті? Партия ішінде күрес
әдістеріне, партияның ... ... ... ... ... пікірталастар болды ма, болса қандай дәрежеде жүрді? Міне ... ... беру ... жұмыстың міндеттері қатарына жатады.
Әдістері мен әдіснамасы. Осы мақсаттарға жету үшін және қойылған
міндеттерді орындау үшін біз ... ... ... қолдандық.
Марксистік зерттеу әдіснамасы дағдарысќа ұшырап, оны ... ... біз оның ... әлі ... ... деп ... ... мәселесіне келгенде, біздің ойымызша, ќолданыстан
шыќпаған, біраќ бірте-бірте өзгеріске ұшырай ... ... ... ... ревизиялау арќылы ќолданып жүрген сияќтымыз. Біз тек өз
еңбегімізде марксизмнің ... ... ... ... ... ... ... күресін тарихи ќұбылыс ретінде жоќќа шығармаймыз, алайда оның
тарихи дамуды ... ... ... ... ... ... және оны ... асырамыз. Сондыќтан диалектикалыќ ... ... мен ... ... даму заңдалаќтары мен себептері
бар деген ойды ұстанамыз. Сол ... ... ... ... алып ... ... және ... алығшарттарға көңіл
бөлеміз. Бұл әсіресе ... ... ... ... ... өз ... ... Ұлттық конгрестң қызметінде таптық
қарама-қайшылықтардың орын алуы болды ма деген мәселені ... ... Осы ... ... ... ... тарихи оќиғаға
ќаншалыќты ыќпал еткенін аныќтауға тырысамыз. ... ... ... біз ең ... ... әдістің аясынан шыќпаймыз.
Автордың зерттеуінде тарихи ... мен ... ... пен ... ... бірі ... олардың болған кезеңін өз ... ... ... ќатар салыстырмалы тарихи ... ... ... ... ... ... Ұлттық конгресс партиясының
тарихи туралы мәлімет беретін деректерді салыстырмалы түрде ... ... ... ... ќолданылған тарихи зерттеу әдістері айќын
байќалмайтын сияќты, біраќ ол үстіртін ... Шын ... біз ... де, жалќыдан жалпыға көшетін дедуктивті әдісті де ќолдандыќ.
Сонымен қоса ... ... ... ... және синтез сияқты әдістерді де
өз еңбегінде қолдануға тырысты.
Қолданылған деректер. Үндістанның ... ... ... ... күрестің тарихы туралы кең көлемді мәлімет беретін
деректер алуан түрлі. Олардың қатарында ... ... ... ... болып табылады. Жазба деректер өз тарапынан құжаттық және әдеби
деректерге бөлінеді. Нарративті деректер ... ... орыс ... “Моя жизнь” еңбегі 1969жылы Мәскеуде жарық көрген. ... ... ... ... ... ... ал оны орыс ... аударған болатын. Бұл дерек көзі нарративті деректер қатарына
жатқызылып, ... ... ... ... өмірім" деп аталатын
деректен біз ең ... ... ... және саяси көзқарасы туралы
мәлімет аламыз. Еңбектің барша ... ... және ол ... ...... мәні ... ... бір нарративті дерек көзі бұл Джавахарлал Нерудің "Воспитания
исследования" еңбегі ... ... ... біз ... ... барысында саяси өзгерістердің болғаны туралы мәліметтер аламыз.
Сонымен ... ... ... ... ... мен ... ... бойынша түсінік аламыз. Әсіресе Нерудің Гандиге берген
алғашқы ... ... ... ... ... ... ... келуімен Ұлттық конгрестің саяси бағдарында үлкен өзгерістер
болады. Неру ... ... ... Гандидің көзқарасына сын ... ... ... деп жариялайды. Бұл жағдай әрине партияның саяси бағытына
әсерін тигізбей қоймады. Әрине біз еңбекке сыни ... ... ... ... ... ... арқылы ғана оның берген мәліметтерін
пайдаландық.
Джавахарлал Нерудің өмірі мен қызметі ... ... және ... ... біз С. ... үш ... "Биография Джавахарлала
Неру" деген еңбегінен аламыз. ... ... ... ... ... ... алайда бүкіл еңбекте оның ... аса ... ... ... ... мен қызметі туралы мәліметтер кеңестік
тарихнамада сыни талдаудан өткендіктен біз оған баға ... ... ... ... барлық айтылған пікірлерге қосатынымыз бұл дерек көзі осы
уақытқа дейін өзінің ... ... жоқ. ... ... ... ... қайраткер болған уақытына дейінгі өмірі өте ... ... ... ... ... ... конгрестегі және ұлт-
азаттық күрес барысындағы қызметі терең қарастырылады. Гопал ... баға ... ... бірақ оның Нерудің Үндістанның ұлы азаматы
деген пікірінің өзі аталмыш тұлғаға берген ең биік ... деп ... тек ... ... ғана емес, Нерудің саяси ... ... ... ... ... ... партий и кандидатов" деген
Э.Н.Комаровтың аударған дерек көзі бізге негізінен Үндістан тәуелсіздік
алғаннан ... ... ... ... күрес жүргізу кодексі туралы
мәлімет береді. Осы ... біз ... ... ... қатарына
жатқызамыз.
Құжаттық деректер қатарында маңыздылығымен Үндістанның конституциясын
атап өтуге болады. Бұл ... ... ... ... ... ... ... туралы мәліметтер бар. ... ... ... ... шығып кетсе де, ондағы қағидалар
тәуелсіздік жолындағы ... ... ... ... ... да ... ... конституцияның заң шығаруша ... ... ... ... ... ... ... саяси
күштердің өз ойларын жүзеге асыру жолында біршама жетістіктерге жеткендігін
көрсетеді.
Тағы да бір ресми ... акт ... ... ... деректен автор партияның тәуелсіздікке дейін және ... ... ... партияның съездері туралы мәлімет береді. Бұл
дерек ресми заңдық құжат болғандықтан оған ... ... ... жоқ.
Құжаттан біз партияның отырыстарында қаралған мәселелер, саяси күрестің
әдістері, ... ... ... және ... ... ... басқа да
кең көлемді ақпарат аламыз.
Автор интернет арқылы "India`s struggle for ... ... ... яғни "Үндістандағы тәуелсіздік үшін күрес: қоғамдық
қозғалыстардың ролі" деп аталатын дерек ... ... Осы ... ... ... ... Ұлттық конгресс партиясының
қызметі, оның тәуелсіздік үшін үнді ... ... ... ... мәліметтер алдық. Бұл мәліметтер Ұлттық конгрестің тәуелсіздік ... ... ... баға ... оның ... партиялармен арадағы
байланысын анықтауға, оның мүшелері туралы ақпарат алуға көмектесті.
Тарихнамасы. Үндістандағы ұлт-азаттық ... ... ... ... ... ... партиясының тарихы туралы зерттеулер алуан түрлі.
Бұл еңбектердің барлығына, тіпті біздің жұмыста пайдаланылған ... ... ... ... уақыт пен бітіру жұмысының көлеміне
байланысты мүмкін емес. Сондықтан да біз ... ... ... ... ... ... да тек ... еңбектерге шолу
жасау болып табылады.
Атап өткеніміздей Үндістанның Ұлттық конгресс партиясы мен үнді
халқының ... ... ... ... ... ешқашан жоғалтқан
емес, сондықтан да мәселенің зерттелуі кең көлемде жүрді. Әсіресе мәселеге
кеңестік ... аса ... ... ... бөлінді. Бұл идеологиялық
тұрғыдан ақталды да, ... ... ... пен ... ... уағыздауда империалистік елдердің отарлық ... ... ... ... ... ... ... Бірақ қарастырып отырған
мәселеге Кеңес Одағы ... ... де ... жоғалған жоқ. Бұған
кейінгі кездердегі зерттеулер дәлел бола алады.
Шартты түрде үндістандағы ... ... ... ... объектісіне байланысты үшке бөлуге болады. Бір ... ... ... ... тарихын зерттеп, ондағы саяси
партиялар мен саяси қайраткерлердің тарихына тоқталады. Мұндай ... А. И. ... ... ... ... ... ... деген мақаласын жатқызуымызға болады. Әрине
мұндай ... ... ... ... қатысқан жеке
тұлғалардың ... ... ... ... ... ұлт-азаттық күрестің басталу тарихына көңіл ... ... ... ... ... және ... Б. ... қызметіне талдау
жасалады. Жұмыста Үндістандағы ... ... ... қанаушылық саясатына қарсы басталған күрестегі жеке тұлғаның
роліне де көңіл бөлінеді. ... ... ... ... ... ... ... барысындағы таптық антогонизмнен шығатын
саяси күштердің тепе-теңдігі мәселесіне де тоқталады.
Екінші бір зерттеу түрі бұл Үндістандағы тәуелсіздік үшін ... ... орны мен ... ... ... ... ... Е.Юрлованың "Махатма Ганди – борец за ... ... ... ... ... ... ... деректік материалдарға
сүйене отырып ... ... ... ... ... баға ... ... Бұл мақалада кеңестік ... ... ... әдіснамалық жағын алып қарайтын болсақ онда
негізінен материалистік-диалектикалық әдіснама ... ... ... екінші бір мақаласы " М.К.Ганди и ... ... ... ... деп аталады. Мұнда да ... үшін ... ролі мен ... ... ... ... үшін
күрестке хариджандардың қатысқаны туралы зерттеу жүргізіледі.
Осындай зерттеулердің бірі В. ... ... ... ... ... ... тәуелсіздік үшін жүргізілген күрестегі көрнекті
қайраткер Пательдің қызметіне арналған. Патель Гандидің ... және ... ... ... көзқарасымен сай келеді. Оның азаттық жолындағы
қызметі, дүниетанымы және саяси ... ... ... ... ... еңбекте аударылмаған материалдар қолданылады. Мақаланың
құндылығы да осыдан барып ... ... үнді ... ... ... адами келбетін ашуға бағытталған мақала өз мақсатына
жеткен десек болады.
Жеке тұлғаның Үндістан ... ... және ... ... ... ... зерттеулер қатарына А. Н. Чичеровтің
"Джавахарлал Неру и независимая Индия (очерки общественного ... ... 50-70 ... Э. Н. ... "Джавахарлал Неру: социально-политические
воззрения и историческая роль", В. ... ... ... ... еңбектер жатады. Чичеровтың монографиясында Джавахарлал Нерудің
Үндістан тәуелсіздік алғаннан ... ... ... және оның ... ... ролін анықтауға көңіл бөлінеді. Ал
Комаров Нерудің саяси-әлеуметтік көзқарасына ... ... оның ... ... ретіндегі тарихи маңызын анықтауға тырысады. Әрине Нерудің
өзі де, оның ... ... де ... ... ... ие. ... ... партиясына келуі партияның крес жүргізу ... ... ... алып ... Әсіресе Нерудің социализмге байланысты
көзқарастары қызығушылық тудырады. Комаров ... Неру ... және ... ... шығудың жолы ретінде ғана
қарастырды. Үндістан социализмге өз ... ... ... ... және ... ... ... қатысуы керек, деген ойларын келтіреді. Сонымен
қатар, ... ... ... ... ... салу ... қарсы болды. Үндістанда бөліске салатын байлық жоқ, тек бөліске
салатын кедейлік қана бар деп, ... ... мен ... көлемін өсіруге
шақырды, деп Нерудің саяси ... ... ... ... ... ... тағы да ... объектісіне байланысты зерттеулер ... ... ... және басқа да партиялардың қызметіне арналған. Мұндай еңбектер
арасында Т. Ф. Девяткинаның "Индискии ... ... А. ... "Индиский национальный конгресс: очерки идеологии (60-е и первая
половина 70х)" шығармаларын және Ф. ... ... ... во ... и в ... атты ... атап ... болады.
Девтякинаның монографиясында Үндістан Ұлттық конгресінің тарихы ... ... ... ... көптеген тарихи материалдарды пайдалана
отырып, Ұлттық ... ... ... және ... ... ... Ол Ұлттық конгрестің құрамындағы, басшылығындағы өзгерістерге
орай оның ... ... ... ... ... айтады.
Сонымен қатар еңбектің авторы партияның әлеуметтік ... де ... И: ... ... ... ... ... идеологии
(60-е и первая половина 70х)" тақырыптағы ... ... ... ХХ
ғасырдың 60-70-ші жылдарындағы қызметіне арналғанымен оның тарихына да ... Бұл ... біз ... ... ... ... ... бағдарламасының эволюциясын анықтай аламыз. ... ойды ... ... да айтуға болады.
Аталған зерттеулерден басқа біз біршама тарихи шығармаларды,
оқулықтарды және ... ... ... ... ... де
пайдаландық. Аталған зерттеулер негізінен ... ... ... ... ... ... ... және мәдени жағдайдың
деңгейін анықтауға көмектесті. Сондықтан да, яғни бұл ... ... ... ... ... олар ... ... айтуды артық
деп санадық.
Жұмыстың құрылымы. Бітіру жұмысы жоғары оқу ... ... ... ... ... жазылды. Жұмыс екі тараудан, әр
тарау екі бөлімнен (параграфтан) тұрады.
1-тарау. ҮНДІСТАН ... ... ... ҰЙЫМ ... ... ... ... Үндістан туралы аздап тоқтала
кеткенді жөн көрдім. Үндістан ... ...... ... Азиядағы мемлекет. Шамамен 900 миллионнан астам халқы бар. Көбі
хиндустандықтар, телугу, ... ... ... кашарлықтар, пенджаптықтар. 80 % индуизм, 10 % мұсылман,
христиан, синха дінін ... ... тілі – ... ... ағылшын тілі.
Астанасы – Дели .
Үндістан – федеративтік мемлекет. 25 штаттан, орталыққа қарайтын 7 ... ... ... ...... Заң ... органы –
парламент. Парламент Халық палатасы мен ... ... 5 ... ... ... болып 1947 жылы 15 тамызда ... ... ...... Кеңесі (Раджья Сабха) – 250 депутат
кіреді, төменгі палатасы – Халық ... (Лок ... – 545 ... Төменгі палатасы әр бес жылда бір сайланады. ... және ... беру ... жасы 18 ... ... ... ... палатаға
сайлаушылар коллегиясының шешімі бойынша штат заң шығарушы кеңесінің
депутаттарының ішінен ... 5 ... ... ... ... пен штат заң
шығарушы мәжілісі сайлайды. Іс жүзінде атқарушы билікті премьер-министр
жүргізеді. Ол – ... ... ... ... ... Халық
палатасына сайлауда жеңіске жеткен партия немесе ... ... ... №12 ... ... преамбула және 345 баптан тұрады, 22
бөлімге бөлінген. 1950 жылы 26 ... ... ... ... ... ... деп жарияланған. 1999 жылға ... 78 ... Пр. ... и сег. М. ... ... – діни ... ... негізін Мохандас Карамчанд
Ганди қалыптастырған. ... ...... күш ... ... жету. [Н.Р.Гусев “Многоликая Индия”7б]
Үндістанда 1995 жылғы мәліметтер бойынша ... саны 500 млн. ... ... халықының саны – 900 млн. ... ... ... ... ... ... бар. “Ұлттық” партиялар кем дегенде
4 ... ... ... кем ... 4 % ... ... ... көбіне, 1 немесе 2 штат көлемінде ғана ... ... 155 ... ... ... ... мемлекеттік аппарат заңшығарушы биліктің
бақылауында. Атқарушы биліктің (үкімет) барлық басшылық органдарының
қызметкерлері, ... ... ... басқа, конституция
бойынша сайлау арқылы және заңшығарушы органдардағы ... ... ... ... ... ... Конгресстің құрылуы және алғашқы қадамдары
Ал дүние жүзіндегі ең ... ... бірі Үнді ... конгрессі
Үндістан тәуелсіздік алғаннан бері билік басында келе жатыр. Үнді ұлттық
конгрессі (ҮҰК) 1885 жылы 28 ... ... ... ... ... ... ... Конгресті құру инициативасын алғаш көтерген,
вице-кароль Даффериннің ... ... ... ... ... болған үнді азаматтық қызметінің бұрынғы ірі шенеунігі Аллан Юм
болды. Конгрессті құрудағы негізгі мақсаты – отаршыларға ... ... аз да ... ... ... ... ... туып еді.
Алғашында конресстің қызметі осы бағытта жүріп-ақ ... ... ... ... отаршылық жүйесінің шеңберінде ғана реформаторлық жолды ұстанудан бас
тартып, британ билігіне қарсы ұлт-азаттық ... ... ... 1947 ... ... ... ... 62 жыл бойы Үнді ұлттық конгрессі ұлт-
азаттық күрестің жетекшісі болып ... ... ... ұзақ ... бойы ... келді,
алғашқы толқыны ретінде 1857-1859 жылдардағы үндістердің ұлы ... ... ... тәуелсіздігі үшін алғашқы соғыс болды. Британ
үкіметінің көтерілісті күшпен басып тастауы жағдайды өзгертпеді. ... ... ... ... ... қанауы тоқтаған
жоқ. Халық ішінде және ұлттық интеллегенция арасында елдің әлеуметтік-
экономикалық ... ... ... басым бөлігінің кедейшілікте өмір
сүруінің ... ...... ... ... ... көзқарас
қалыптасқан еді.
Жалпыүнділік саяси ұйым құру туралы ойлар 1876 жылы ... ... ... ... ... Ассоциацияның жетекшісі
Сурендратх ... ... ... бірі ... Ол өз
жақтастарымен Үндістанның ірі орталықтарында болып, жергілікті ұйымдармен
кездеседі, нәтижесінде 1883 жылы Калькуттада ... ... ... ... ... де ... ұйым ... істеп жатыр еді. [Т.Ф.Девяткина
37б]
1866 жылдан 1879 жылға дейінгі аралықтағы елді ... ... ... ... ... ... және ... құлдырауға
ұшырағандығын көрсетті. Бұның негізгі себебі Үндістаннан байлықтың шет ... ... мен ... ... ... ... саясаты жергілікті
өнеркәсіп пен сауда үшін тым ауыр тиді. Ендігі жерде Үндістан ... ... ... мен шикізат өндіру көзіне ... ... мен ... ... ... елде жаппай жұмыссыздық-қа
алып келді. Сонымен қатар отарлық билік ... ... ... ... мен ... ... ... ала бастады. Бұның бәрі бүкіл
Үндістанның әр түкпірінде шаруалардың жаппай қарулы көтерілістері мен ... ... ... ... ... ... білім алған, жаңа элита пайда бола
бастады. 1885 жылы ... саны ... 50 ... жуық еді. ... ... ... кірді, көбі – заңгер, дәрігер, журналисттер қоғамдық
істерге араласуға тырысты. ... бұл ... ... болған жоқ,
өздерінің империялық билікке лоялдық көзқараста ... ... тек, ... ... ... қызметке кіріп, әкімшілік
реформалар жасауға ықпал етуге тырысты. ... 9 ... ... ұйым ретінде құрылған жылдарында, елде әр
түрлі ... ... мен ... ... ... ... ... жылдың желтоқсан айында Калькутта қаласында Жалпыүнді ұлттық
конференциясын өткізген Үнді ... бар ... ... ... ... ... ... 72
делегат қатысты. Делегаттардың көпшілігі ағылшынша білім алған – заңгер,
дәрігер, журналистер, мемлекет қызметкерлері, орта ... ... ... арасында ескі аристократияның өкілдері – раджа және махараджалар,
ірі заминдарлар мен ... ... мен ... ... жоқ. ... жұмысына барлық діни конфессиялардың өкілдері – үндістер,
христиандар, парсылар, джайн, мұсылмандар қатысты. ... ... екеу ғана ... ... ... ... ҮҰК құрамындағы
мұсылмандардың саны арта түсті: 1886 жылы – 434 ... 33-і, ал ... – 677 ... 116 – сы мұсылмандар болды. Жалпы, конгресстің
билігінің басында әр түрлі діни ... ... ... белгілі
бір баланс сақталып келді. Мысалға, 1886 жылы ҮҰК президенті парс Дадабхай
Наороджи, 1887 жылы мұсылман Бадруддин ... 1888 жылы ... ... ... және ... жылдары ҮҰК толық бағдарламасы, жарғысы болған жоқ. Жыл ... ... ... ... қабылданатын, осы резолюцияны
бағдарлама ретінде пайдаланатын. Келесі ... ... үшін ... ... ол ... комити”деп аталды. Негізгі жұмысы: съезді
өткізуге қажетті қаржы жинау, орын таңдау, ... ... ... ... ... ... ... жылдарда Конгресс осы кездегі отарлық
режим көлемінде ғана саяси ... ... ... ... Британ
үкіметіне қарсы еместігін айта отырып, Конгресс басшылары бұл ... ... ... ... ... ... көмегімен елді
басқаруға араласуға ұмтылыс жасады. Әрине, бұл ... олар ... ... қатысу құқығын талап еткен жоқ еді, себебі ондай ... бұл ... ... жоқ еді. ҮҰК азаматтық қызметтерге үндістердің араласуына
көп көңіл бөлді. Бұл қызметтерге қабылдайтын ... ... ... бір ... өткізуді, жас цензін көтеруді, ағылшындар мен үндістер
тең жағдайда қатысуға құқылы болуын талап етті. ... ... ҮҰК ... ... ... орта ... мүддесін көрсетті.
Мысалға, салық салынбайтын төменгі табыстың көлемін ... ... алып ... талпынуы. Сонымен қатар, шаруалардың да құқықтарын
қорғауға тырысты. Өзінің ... ... ... ... ... ... беру мен ормандарды пайдалануға жеңілдіктер беру және ... ... ... етті және ... ... жылына кем дегенде үш рет жиналуы керек болды. Олар
келесі съездің уақытын, ... ... ... ... төтенше съезд шақыра
алды. Конгресстің төрағасын бекітуге, резолюцияның ... ... ... қабылданған шешімдердің орындалуын қадағалауға міндетті болды.
Делегаттар ... ... ... ... Конгресс
төрағасы жыл сайын сайланып отырды, ол ... ... ... ... ... ... істеулері үшін хатшылық құрылды. Құрамында құрметті
(почетный) хатшы болды, ол барлық ұйымдардың ... ... ... бір
палата көмекшісі және керекті штат болды. Бұларды ... үшін 5 ... ... ... Бұл ... дайындық комитетінен алды. Айта кететін
жағдай, ұзақ жылдар бойы Конгресстің хатшысы – ағылшын А.О Хьюм ... ҮҰК ... ... ... ... да ... бөлуді
талап етеді. Ол Англияның Бирмадағы соғыс қимылдарына наразылық білдірген,
осы елге салған аннексияға қарсы ... ... ... ... тым ... ... алғашқы кезеңдерінде жоғарыда айтылғандай Конгресс британ
үкіметіне лоялдық ... ... ... ... ... еткен Боннерджи “Үндістандағы британ билігі”туралы айтып ... ... ... ... ... ... ... пен өкілеттілікті
мұраға алуға құқылымыз ”деген. Басқа бір делегат Субраманья Айяр ... қол ... ұлы ... ... алып ... басқаруы өзінің нәтижелеріне және бағытына қарай басқа
билеушілерге қарағанда жақсы ...... ... ... ... барлық делегаттар Аллан Юмның ұсынысымен ... ... ... үш рет қайталаған.
Соған қарамастан осы кездің өзінде конгресстің жүргізіп отырған шебер
саясаты британия үкіметі тарапынан көп қолдау таба ... жоқ. ... ... ... ҮҰК ... ... күшпен басып алынған,
ендігі жерде де күшпен басқарылатындығын ... ... ... ... кететіндей жағдай туса, бұл керемет шешендердің сөзінен емес,
тек керемет күш пен ... ... ... ғана ... ” деп қорқытты.
Келесі он жылдықта конгресс көбіне үндістердің орта тап өкілдеріне ... ғана ... ... партия жетекшілерін басқа да мәселелер
алаңдатты, ең бірінші ... ... мен ... ... байланысты мәселелер. Наороджи “сыртқа ағып кету теориясын”
(теория утечки) ... оның ... мәні – ... ... ... ... Англияға кетіп жатқанын дәлелдеу. Р.Ч. Датт
отаршылдық пайдалану саясатының ... үнді ... ... ... ... ... жылы желтоқсан айында Лакхнада өткен Конгресстің 15-съездінде
партияның жарғысы қабылданды. ... ... тек ... емес,
бағдарламаларының да негізгі бағыттары жазылды. Осы жерде ҮҰК ... ... ... ... ... ... жақсартуға көмек көрсету ... ... ... партияның жоғарғы органы – Конгрессің
жыл сайынғы съезді болып табылады. Съездің жұмысын басқару үшін 45 ... ... ... ... ... мүшелері съезде сайланатын.
Олардың 40 мүшесі провинциялық комитеттің ұсынысы бойынша сайланатын, егер
бұндай комитет жоқ болса, ... ... ... ... ... Ал Үнді ... комитеті енді Жалпыүнді Конгресс
комитеті болып өзгертілді. Конгресстің радикалдық қанаты осы кездің ... ... қол ... ... ... қоя ... жылы ... ҮҰК сессиясы өтті. Сессияда қабылдаған
резолюцияның негізгі мәні ... ... ...... көлемінде өзін-өзі басқару құқығын талап ету. Сонымен бірге
свадеш (ұлттық өнеркәсіпті дамыту) жариялады. ... ... ... ... ... 1899 жылы ... вице-каролі лорд Керзон (1899-
1905 жж) тағайындалған. Ол 1899 жылы ақша реформасын жүргізеді. Мәні, күміс
рупийді алтын паритетке ... ... ... ... өте ... болып
кетті. Бұл саудагерлердің наразылығын тудырды, оқудың бағасы өсірді. Сондай-
ақ Бенгалия ... ... ... акт дайындады. Бұл жағдайдың
бәрі жаппай наразылық тудырды.
XIX ғасырдың 90-жылдары ... ... елге ... бола ... толқын өкілдері келе бастады. Олар: Бал Гангадхар ... ... ... ... ... ... Лала ... Рай, Бипин Чандра Пал және т.б.
Барлығы бірігіп халықпен жұмыс істей бастады. Әсіресе Бенгалия, Махараштра
және ... ... ... ... 1856 жылы ... ... ... дүниеге келген, діни білім
алған, ежелгі индуизм ... ... ... ... ... 1870 ... ... бастады. XIX ғасырдың 90- жылдарынан бастап ҮҰК ... ... ҮҰК ... ... ... ... ... толық
тәуелсіздігі үшін күрес ұранын тастады. Өзінің саяси ... ... ... мен кей ... ... ... де ... Елде көпшіліктің
қолдауына ие болды.
1887 жылдан бастап, ... Үнді ... ... ... ... ... өз ... ҮҰК сессияларынан
бөлек өткізе ... Осы Үнді ... ... ... бойынша қаналушы тап миссиясы (1906 ж) құрылған ... ... 1918 жылы ... ... ... ... ... осы съезде
“неприкасаемостьқа қарсы манифест” қабылданады. Бұл манифестке Бепин Чандра
Пал, ... ... ... және тағы ... қол қойды. Робиндрант Тагор
съездге қатысушыларға телеграмма арқылы сәлемдеме жолдайды. ... ... ... осы жылы ... неприкасаемости” атты еңбегін жазған.
[И.Ежегод. 87 Юрлова 261/
Осы жылдары ҮҰК ішінде екі қанат пайда ... ... ... ... ... құқығын реформа, конституцияға өзгертулер енгізу
арқылы жетуді көздесе. Екінші топ, Үндістанның толық тәуелсіздігіне ... ... және ... бұған жетудің жалғыз жолы емес ... ... ... Сурендрат Баннерджи, профессор Гхокале және
Фатуземах Мехта жетекшілік етті. Ал, екінші қанатқа Бал ... ... ... Ладжпат жетекшілік етті. Екі қанат ... ... ... ... Екі ... ... қарама-қайшылық әсіресе 1907
жылы сессияда орын ... ... бұл ... ... ... ... кезекте XIX ғасырдың басындағы өзгерістерге тоқталайық.
Конгресс комитеті кем дегенде жылына үш рет ... ... еді. ... ... үшін хатшылық құрылды. ... ... ... ... ... ... ... жөнінде ештеңе
болмады. Қаржылай базасын әр ... ... ... ... ... ... мен помещиктердің көмектерінен қалыптастырды.
Партияның мақсаты – елді ... ... ... жіберуді талап ету.
Конгресс құрамында әр түрлі топтардың болуы, олардың арасындағы ... ... ылғи ... ... ... қабылданған жарғының негізі
сақталғанмен, әр съезде өзгертулер мен толықтырулар енгізіліп отырды. 1900
жылғы съезде ҮҰК ... ... ... мүшелер санының
қатынасы өзгерді. Бұрынғы экс-төрағалар енді, ... ... ... хатшы, көмекші, Дайындық комитетінің төрағасфы да кіретін болды.
1906-1908 жылдары ұлт-азаттық қозғалыстың жандануына байланысты Конгресстің
ендігі жерде кең ... ... ... әсер етті.[Девяткина 40б]
Свадеши қозғалысы 1899 жылы ... ... ... лорд Джордж
Н.Керзон (1899-1905 жж) тағайындалды. Керзон аса ... ... ... ... өкілі. Ұлт-азаттық қозғалыстарды қатаң басу
және нәсілдік дискриминация саясатын ұстанған. 1903 жылы Үндістанның табиғи
байлықтарын ... мен ... ... монополистеріне көп жеңілдік беретін
арнайы заң шығарылды. ... ... ... ... алынбайтын жылдық
табыстың минимумы 500 рупийден 100 ... ... ... ... орта ... наразылығын тудырды. [ИИ К.А.Антонова351]
ҮҰК дамуындағы маңызды кезең свадеши қозғалысының (1905-1911 ... ... ... ... ... ... ... Бенгалия президенттігін бірнеше әкімшілік бөлікке бөлу туралы
шешімін жариялауы себеп болды. Құрамына Бенгалия толығымен ... ... ... ... ... және ... ... жалпы халық саны
78,5 миллион, ... ... ... ¼ ... ... ... өте үлкен көлемі оны басқаруды қиындатты. Астанасы, барлық
Британиялық Үндістанның ... ... ... ... бөлу ... ... ... – үндістер көп тұратын
бөлік болса, екіншісінде мұсылмандар саны көп болды. Бұл ... ... ... ... ... күннен күнге халық арасында өсіп келе жатқан
отаршылыққа қарсы наразылықты әлсіретуге бағытталған талпыныс ... 1903 жылы ... ... ... жатқан кездің өзінде-ақ бұл жоспарға қарсы шыққан. Дегенмен
отарлық әкімшілік оған тоқтай қоймай, 1905 жылы 16 ... ... іске ... факт болды. Осы кездерде Керзон “бенгалдықтар жағынан
айғай-шу көп болады, бірақ ... ... ... ... басылады”
деп жазды. Дегенмен ол қателесті.
1903 жылдан бастап, британ үкіметі ... бөлу ... ашық ... ... ... ... ... басталып кетті. 1905 жылдың
қазан ... ... ... де ... да ... 2000 ға жуық
ереуілдер мен ... ... ... Бенгалияның, басқа да ... ... бөлу ... ... ... жарық көре
бастады. Отарлық үкіметке мыңдаған адамдар қол қойған, Бенгалияны бөлшектеу
туралы шешімді қайтарып алуды талап еткен ... ... ... нәтиже бермегеннен кейін, 1905 жылы 7 ... ... ... ... ... ... ереуілдерде свадеши қозғалысының
басталғандығы жөнінде және ағылшын товарларына ... ... ... бұл шара ... бөлшектеу туралы шешім күшін
жойғанға дейін жалғасуы керек болды. Бұлармен қатар, сапасы ... ... ... ... ... ... ... айтылып жатты.
Свадеши қозғалысының идеологиялық негізін Бонким Чондра Чоттопадхай,
Свами Вивекананданың және тағы басқалардың ... ... ... Олар ... отан үшін ... ... шақырды. Вивекананда
қозғалыс басталмай тұрып бірнеше жыл бұрын жастарға: “сендер ... қой ... ... жалған түсініктен арылыңдар”, “маған тек күш
керек”, “келесі 50 жыл ... деп ... ол 1897 ... ... ұлы ... ... болуы керек, ал әзірге, уақытша біздің
жүрегіміздегі барлық өзімшілік құдайлары ... ... тек ... ... ... қана жүрегімізде қалсын ”, “бостандық – дамудың бірінші алғышарты”,
деген сөздерді ... ... ... ... идеясын ортаға салды,
“бұрынғы ескі ... ... енді шет ... бос сөз ... еш ... құрметтей берудің орнына, халықтың өміріне керек
нақты жұмыспен айналысуға шақырды.
Ағылшын тауарларына ... ... әр ... ... ... ... ... етікшісі ағылшын аяқкиімдерін жөндеуден бас тартса,
Калькуттаның кір жуушылары шет ел киімі мен маталарын жуудан бас ... ... шет ел ... ... ... ... бас тартқан.
Ортодоксалдық пандиттер ... ... шет ел ... мен ... ... қайшы келеді деп үгіт жүргізді. Ағылшын өнеркәсіптеріне
байкот жарияланды.
1907 жылдың ортасына қарай байкоттың шет ел товарын сатуға үлкен ... ... Осы ... ... ... ... ... мен қоғамдар құрылды. ... ... ... ... ... қоғамы) қоғамы, “Шұғыла”(Заря) қоғамы, “Банде Матарам”
және т.б. Олардың ... ... ... ... әсер ... отыз жыл бұрын жазған “Анандаматх” ... ... ... ... ... ... о ... сөздері өзіндік
мантраға (молитва) айналды. 1906 жылғы Конгресстің Калькуттадағы ... ... ... ... ... деп ... ... байланысты айтпайды, олар бір-бірімен ортақ бенгал
тілі мен әдебиетімен ... ... Біз ұлы ... Матарам мантрасы
бенгал әдебиетінің ерекше сыйы екенін ұмытпауымыз керек” деген екен.
Тагор савадеши қозғалысы кезінде көптеген ... ... ... үлгі ... ... ақындар оның ісін жалғастырды. Осының нәтижесінде,
тек қана 1905-1908 жылдар аралығында осындай өлеңдердің тоғыз жинағы жарық
көрген.
Свадеши қозғалысы ... жыл ... ... ... ... ... ... “Махратта”, “Кесари” газеттері арқылы қозғалысты
қолдап отырды. Ол Бенгалияны, Үндістанның вице-каролінің Үндістан мен ... ... ашық ... үшін жауап берудің жалғыз түрі – байкот
ұйымдастырғаны үшін ... ... ... ... қозғалысты Л.Л.Рай
да қолдайтындығын білдіріп: “Бенгалияның істегенін барлық провинциялар да
қолдап, бүкіл ел бір кезде ... ... ... ... Бұл ... екі топ ... ... жатқан – “нарам” және ... ... және ... ... ... тілінде) топтары отарлық әкімшілікке
қандай қатынаста болуы керек, анықтап ... ... ... ... мен ... және ... бастаған топ үшін ... ... ... бұл ағылшындармен тіелей конфронтацияға түсу деген
сөз еді. Тилак, радикалды топтың жетекшісі ... ... ... қатал позиция ұстанды. Оны Б.Ч.Пал мен Л.Л.Рай қолдады.
Конгрессте ... ... ... қарай өзгеруіне британ
үкіметі тарапынан свадеши қозғалысын ... ... ... мен ... қамауға алынып, газеттерінің жабылып,
студенттер мен жастардың ... ... ... әсер ... ... орын алған репрессияға қарсы, Бенгалияда революциялық және
террорлық қозғалыстар ... ... ... ... Санкар
Прасад Басу “адам құқығын бұзу, европалықтардың нәсілдік ... ... т.б. ... адам ... ... ... деп жазады.
Свадеши қозғалысын британ әкімшілігінің басып, жаныштауына куә болған,
ағылшын газеті “Лейбор Лидер” корреспонденті Кир-Харди ... ... ... патшалық Ресей мен түрік сұлтанының жанында
құрметті ... ие ... ... деп ... ... ... ... мәліметтерге
сай XIX ғасырдың соңғы 40 жылы ішінде аштықтан 15 млн. адам өлген… ал 40
млн. адам ... ... 150 ... басқаруынан кейін ылғи да ашаршылықта
өмір сүріп келеді” деп жалғастырады.
Шығыс Бенгалияның бұрынғы лейтенант-губернаторы Бампфилд ... ... ... ... толық қолдайтын еді. Ал басқа, Пенджаптың бұрынғы
лейтенант-губернаторы ... Янг орын ... ... ...... ... жаңадан қайта жаңғыру, ауыру емес” дейді, ... ... ...... жай ғана үгіттеушілер немесе маратхалық
бүлікшілер, тіпті Лондондағы студенттер мен алигархтар, Панджаптың білімді
джаттары ... ...... ... ... пен ұлтжандылықтың
жаңа бейнесі идеясын тапқандар” деген тұжырым айтқан.
1906 жылы Конгресстің Калькуттада ... ... ... ... ... ... өтті, экстремистер біраз жетістіктерге
жеткенімен өздерінің кандидаттары Тилакты ҮҰК төрағалығына сайлата алмады.
Екі қанат арасындағы ... ... 1907 жылы ҮҰК ... ... ... ... Сурендрад Банерджи бастаған қанат өкілдерінің
Британия ... ... ... ... (бейбіт жолмен) туралы
резолюциясының жоспары екінші қанаттың жетекшілері жағынан қатаң сынға
ұшырады. Сессия ... ... ... ... қанат Тилакпен сесиядан
шығып кетті. Көпшілікті құраған Сурендрат ... ... ... ... ... ... алды.
Үндістан Ұлттық Конгрессінің негізгі саяси бәсекелесі Мұсылман лигасы
1906 жылы ... ... ... мақсаты: бүкіл мұсылмандардың басын
біріктіру (саяси). Мұсылман лигасы британ үкіметінің инициативасы ... ... ... келе ... ... ... саяси күш ретінде
қолдану үшін.[Ш.Беттельхейм 21б]
Осыған байланысты вице-кароль Минто “Конгресстің құлауы біз үшін ерекше
жеңіс” ... ... ... бұл ... ұзаққа бармайтын жеңіс еді.
1912 жылы ҮҰК өз жарғысын қабылдады. Онда ҮҰК негізгі мақсаты: Британия
империясының көлемінде ... ... қол ... ... ... ... пол воз 374б]
1911 жылы отарлық әкімшілік свадеши қозғалысының қысымымен, Бенгалияны
бөлшектеу туралы ... ... ... тура келді. Британиялық
Үндістанның астанасын Калькуттадан Делиге көшіреді. ... ... ... оянуы, Бенгалияны бөлшектеуден кейін болды” дейді. ... ... ... ... ... ... күні” деп
атайды.[АиА сег Юрлов 2004]1/
1916 жылы Тилак түрмеден шығады, осы жылы ... ... ... Көктемде Тилак гомрул (өзін-өзі басқару) қозғалысын
бастайды, қозғалыстың ... – Энни ...... қоғамның
жетекшісі. 1916 жылы Пунада Тилак гомрул лигасы құрады, осы жылдың күзінде
Мадраста, гомрулдың Жалпыүнді лигасы құрылады. ... ...... жылы ... ... ... ... тағы екіге бөлінеді
(раскол), М.Гандидің ... ... ... ... резолюция
осының бәрі 20-жылдардың басында Конгресстің ішкі қайшылықтарына әкелген
факторлар болды. Тилактың өлімінен кейін, ұлт-азаттық ... ... ... XX ғасырдың 20 жж ұлт-азаттық идеолгиялық доктринасының
жасағандар: Тилак, Ауробандо Гхош, Б.Ч.Пал, ... ... ... ... ... әр түрлі жолдарын қарастырған:
1) бейбіт, қару қолданбай реформаторлық жолмен жету.
2) агрессиялық қарсылық: аграрлық көтерілістер, террористік акциялар,
қалаларда ... ... ... тарату.
Екінші жолды егер бейбіт жолмен шешілмей бара ... ... ... проблемы153б]
2. ҮҰК және М.К.Ганди ұлт-азаттық күрес жолында
Гандидің саяси аренаға ... ... ... ... (1869-1948) 1869
жылы дүниеге келген. 12 жасында Англияға барып, құқық мектебін бітірген.
1891 жылы Үндістанға келіп, Бомбейде ... ... ... ... 1893 ... ... Преторияға барады. Осы жерде қысым көрген 150 мың үндіс-
эмигранттарына көсем болады. 1915 жылы ... ... ... ҮҰК
жұмыстарына араласа бастайды.[История Индий Альтер 7б/
Үндістанға келгеннен кейін Ганди Ф.Мехта мен Тилак және Г.К.Гокхалемен
кездеседі. Гокхалені ол ... ... ... ... деп ... Гокхаленің
өзі 1912 жылы Оңтүстік Африкадағы Гандидің нәсілдік кемсітушілікке
байланысты ... ... ... ... ... ... мен кемеңгерлер
жасалатын материалдан жасалынған” деп жазған ... ... ... (Ұлы жан) ... атаққа ие болған.
Гандизм – діни философиялық ... ... ...... ...... күш қолданбай, бейбіт жолмен қол жеткізу.
Американдық “Тайм” журналының 1999 жылы желтоқсан айында арнайы ... ол XIX ... ... ең ... 100 ... ... ... аты ең алдымен барлық қоғам мүддесі үшін ... ... ... ... күш ... ... ... байланысты. XX ғасырда
орын алған дүние жүзілік және азамат соғыстары мен локалдық қақтығыстар 150
млн. адамның өмірін алып кетті, бұл ... ... ...... ... ... ... зорлық туатынына көздерін жеткізді. Ганди –
Будда мен Махавирдің ұлы дәстүрлерін ұстанушы – осы ... ... ... оны ... ... ... Үндістанда жүзеге асыруға қол жеткізді.
Ганди бұны дүние жүзіндегі басқа саясатшылардан әлдеқайда ... ... ... ... көбі әлі ... дейін зорлық пен ... ... ... өте алмай келеді. “Қырғи қабақ соғыстың ” бітуі мен
екі державаның бір-бірімен жарысының тоқтауы халықаралық ... ... бас ... ... ... одан әрі қарай жалғасын тапты. Бұған
мысал ретінде АҚШ басшылығымен ... ... ... ... ... ... ... ғасырдың басында адамзатқа гандилік ахимсаның (күш қолданбау) мәнін
түсіну мен оны өмірде іске ... ... ... Бұл ... ... ... ... бірақ, адамзаттың бұдан басқа жолы бар?
Өзінің өмірбаянын Ганди “Менің ақиқатпен эксперименттерім” деп атайды.
Бұл ... ол, ... пен ... ... және ... отар елде жүзеге асырды. Бұл эксперимент
қате кетсе, оның бағасы тым ауыр болар еді. Сондықтан, мүмкін болып ... ... өз ... мен ақиқатты аттап кетпей, қателеспей, қол
жеткізу үшін ұлы көріпкелдігі мен ... ... ... еді. Іс ... үнді ... ... ... ең ірі көсемі еді. Ол өз ... жоқ, ... оқ ... ... пен көптеген автоматты күзетті
керек еткен жоқ. Өз отанының тәуелсіздігі үшін ... ... ... ... ... ең ... каста өкілдерінен көмек алуды көздеді.
Үндістан президенті К.Р.Нараянан: “Ганди ұлт-азаттық ... ... ... ... ... қол жеткізді, сондай-ақ оның
идеологиялық бағытын жасады” дейді. Күш көрсетпеу ... мен ... ... ... емес еді. Күш ... ... өзі
сатяграха (упорство в истине) компаниясын құруға алып келді. Бұл күрестің
мәні, ... ... ... ... күш ... ... ... жасамау. Бұндай шаралар Үндістанның отарлық езгіден құтылу жолында
көп көмегін тигізді.
Сатьяграха – ... ... ... ретінде Гандидің еркіндік,
бостандық және әлеуметтік әділеттілік пен теңдік туралы идеяларымен ... ... ... отырды. Гандидің ойынша теңсіздік пен
әділетсіздік бар жерде бостандық ... ... ... ... қарағанда Ганди бірінші болып қарапайым ... ... ... ең ... ... ... мен ... көп
көңіл бөлді. Хариджандар – “құдайдың балалары”, үнді ... ең ... ... 1981 ... санақ бойынша олардың саны 105 млн. Бұлар
бұрынғы ең төменгі каста – ... 1909 жылы ... ... ... ... жүйесі енгізілгеннен кейін, мандат үшін әр түрлі діни топтар
арасында парилердің дауысын өз ... тару ... ... ... ... ... жағдайын жақсарту үшін күрес Гандидің бүкіл өмірі ... ... ... ҮҰК ... өсуі үшін де көп ... сіңірді.
1909-1911 жылдарда парилердің жалпы саны шамамен 60 млн. болған екен.[там
же 260б]
Сізді сенімсіздік билеп ... ... қара ... ... ... ... ... есіңізге өміріңізде көрген ең кедей,
ең ... ... ... ... ... деп отырған қадамыңыздың нәтижесінде
соларға қандайда бір пайда бола ма, ... ... ... ... ... -
деген екен Ганди. Бұл тест бүгінгі күнде де тек ... үшін ... ... ... ... басқа мемлекеттері үшін де өз құндылығын жоя қойған жоқ.
Үндістан тәуелсіздік алғалы бері көптеген ірі ... ... ... ... ... мәселелердің шешімін тапқан жоқ.
Мемлекетте шамамен 1 ... ға жуық ... ... ... 300 ... төмен өмір сүреді, ал 46 млн. халқы кедейшілікте өмір сүреді.
Бұл қала халқының 21 % ... ... ... ... ...... мен ... белгілі бір кастаға жататын адамның өмірі сол ... ... ... Бұл ... діни ... ... ... Көп ғасырлар бойы кастаны мамандығынан көруге
болатын еді. Мамандық әкесінен баласына ... ... ... ... өзгерістер болмаған. Әр каста өз дхармасына сай өмір сүрген. Дхарма
– адамның жүріп-тұру, өзін-өзі ұстау, тіпті ... ... ... ... Н.Р ... ... ... касталардың құқықтары үшін күресін Гандиден бұрын Рам Мохан
Рой, ... ... ... ... және тағы басқа үнді қоғамының
өкілдері бастаған болатын. Ал Ганди болса бұл күресті жаңа дәрежеге – жалпы
мемлекеттік ... ... ... ... барысында индуизм мен
қоғамда демократизациялауға бағытталған реформаторлық жолды ... ... ... әсер ... оның Оңтүстік Африкада 16 жыл бойы ... ... ... ... жеке ... ... ... ойы бойынша неприкасаемость – күнә ... ... ... ... ... ... және олар өз ... жуып-шайуы керек.
Дегенмен, 20-шы жылдардың соңы мен 30-шы жылдардың басында ұлт-азаттық
күрестің талаптарына ... ... ... ... көзқарастары
өзгеріске ұшырады. [Мезенцева О.В36б]
1915 жылы Үндістанға келер кезде Гандидің ... ... ... кезі еді. Бұл ... ... ... ... айналған ҮҰК
қалыптасқанына 30 жыл болса да ... ... көп ... бөле
қойған жоқ еді. 1886 жылғы сессиясында, ҮҰК – ... ... ... ... мүдделер үшін күрес, бірақ әлеуметтік реформалар жүргізу үшін күрес
емес деп ... ... ... XX ... ... он жылдығында елде
саяси және әлеуметтік жағдай өзгеген еді. ... 1/7-ін ... ... түрде 1935 жылға дейін “қаналған тап” деп аталып
келген, енді олар әр ... ... ... ... ... ... ... талап ете бастады. Олар 1917 жылы Бомбейде өздерінің
бірінші жалпыүндістандық конференциясын ... ... ... ... ...... органдарға өз өкілдерін ... саны мен ... ... ... ... саны ... түрде сайлауға түсуге талап қойды. Сонымен қатар тегін білім
беруді ... ... ... жоғарғы каста өкілдерін төменгі кастаны
дискриминациялауын тоқтатуға шақырды, ... ... ... даму
жолдарында тұрған барлық қайшылықтарды жою туралы талаптар қоюға ... ... ... ... ... ... үнді қоғамында
реформалар жүргізу үшін әлеуметтік негіз белгілі деңгейде ... ... Тек қана оны ... ... жаңа күш ... еді. 20-жылдардың басында
Ганди өзі мен өз ... ... ... ... ... өзгертудің
керектігін түсіндіруге дайындық жүргізді. Бұл ... ... ... тактикасы сабырлылық пен бірізділік, алған бағытынан қайтпас
қайраттылығымен ерекшеленеді. Ганди өзі үшін ... ... алға ... ... ... екен. Сонымен қатар айтқан сөздерінің бәрін іс ... өз ... ... ... ... тек қана ... шектеліп
қана қоймай тәжірибеде дәлелдеп отырған.
Үндістандағы қоғамдық жағдай мен діни дәстүрлерге қарсы шығып, ... ... үшін өз ... шын ... өте ... ... керек еді. Себебі
бастапқы кездерде саяси жақтастары ... ... ... да оған қарсы
шығып, алғашқы кездерде оны қолдамаған. Өз сөздерін ісімен дәлелдеу үшін,
жақындары мен туыстарының ... ... ашық ... қоғамның ең
төменгі тап өкілдерімен араласып, солар тұратын жерлерде тұрып, оларды өз
үйіне ... ... ... ... ... ... жұмыстарды өзі
жасап отырды. Ол бір қарағанда жоғарғы саясатқа еш қатысы жоқ, Үндістанның
азаттығына еш әсерін ... ... ... ... ... ... үшін әрқашан саясаттың әлеуметтік аспектісі бар еді. Ганди үшін саяси
тәуелсіздік ... ең ... ... адамдардың теңдігі, ең төменгі тап
өкілдерінің бостандық алуы мен діни ... еді. ... ... ... ... тұзы” деп атайтын.
Қоғамның барлық өкілдері үшін дене жұмысының мәні ерекше екенін атап
өткен. Дәстүр бойынша үнді қоғамында дене ... және дене ... деп ... бөлу ерекше сақталып келген. Кастаның статусы
оның дене жұмысына қарама-қарсы ... ... ... яғни ... ... болған сайын, оның дене жұмысына араласуы азая береді.
Осыған байланысты қолдан тоқылған ... көп ... ... де ... еді.
Өйткені қолдан мата тоқу парилердің жұмысы еді, екінші ... ... ... ... машинамен өндірілетін маталарынан қорғау
үшін керек еді.[АиА1999/12юр47]
Ганди үндістік артодокстар тарапынан қарсылыққа ұшырады. Олар ... ... ... дене ... айналысуы мүмкін емес жағдай еді,
тіпті олай деп ойлаудың өзі дұрыс емес. Бұның тағы бір себебі мата ... бірі ... ... ... еді, ... ... ... қолын жиі тигізу жоғарғы каста үшін оны ... ... ... ... бұл ... құралға (прялка) пайда табудың құралы ретінде
ғана қарауға шақырды, әсіресе ... ... ... ... ... салт бойынша оларға қандайда болмасын ... ... тиым ... Ол өзі де мата ... ... болды, тіпті
кейінірек конгресстің мүшелерінің бәрі мата ... ... ... ... үшін мата тоқу қоғамның жан дүниесі мен экономикалық қайта
жаңғыруының символына ... ... ... ... көрінісі
болып табылды.
1920 жылы 28 шілдеде Ганди бүкіл Үндістанға: “1-тамыздан бастап қарым-
қатынас жасамау қозғалысы ... деп ... ... ... ... ... яғни ... мен сиыну арқылы дайындық болды. Осы
кезде Ганди және оның комитеті күрестің бағдарламасын қабылдады:
1) барлық ... ... бас ... үкімет жұмысына қатыспау және араласпау
3) сот және сот қызметкерлерінің ереуілі. Талас-тартыс ... сот ... ... мемлекеттік мектептерде оқушылар мен оқытушылар байкот ұйымдастыруы
керек
5) конституциялық реформа кеңесіне байкот жариялау
6) үкіметтің барлық ресми тағайындаған қызметкерлерін ... ... ... ... қызметтерден бас тарту
8) свадеш қозғалысын дәріптеу, тарату (Swa - өзім; deshi - ел, ... ... ... ... ҮҰК ... ... ерекше орын алған, отарлық
әкімшілікпен қатынас жасамау туралы ... ... ... ... парилер институтын жоюды ұлт-азаттық күрестің бөлінбес
бөлшегі ретінде қарастыру жазылған. Осылардың ... ... пен ... ... ... ... ... Қозғалысқа шаруалардың басым бөлігі тартылды, ендігі жерде конгресс
миллиондаған адамдар қатысқан ... ... ... қозғалыстың
негізін ҮҰК белсенді мүшелері құрады, олар ... ... ... жиын,
мәжілістерді ұйымдастырумен айналысатын. ... ... саны 100 ... асып ... [АиА2004/1/32фюр].
Шаруа-арендаторлардың және плантация ... ... ... азаматтық қарым-қатынас жасамау мен күш қолданбау
арқылы күресті ... ... көп ... ... Алайда, Мадрас
провинциясының Малабар аймағында бұл күрес басқаша ... ... ... 1921
жылы мұсылман-арендаторлары (мопла) үндіс-помещиктеріне қарсы ... ... ... мен ... ... ... тасталынды. 1922
жылы ақпан айында Чаури-Чаура Құрама провинцияларында шаруалар полиция
учаскесін, ішінде тығылып ... ... ... ... ... ... Гандиді жаппай азаматтық бағынбаушылық қозғалысын тоқтатуға ... жылы ... ... ... ... ... Ганди Үндістанның
президенті ең төменгі касталардың бірі бханги кастасынан шыққан қыз, ал
премьер-министрі – ... Неру ... екен деп ... деп ... ... “біз қоғамдағы төменгі касталарға қатысты мәселелерді шешу ... күш ... ... Осы ... ... ... ... біз индуизмді реформалауда бір іс бітірдік деп айта
алмаймыз ” деген ... ... ... ... ... ... (зертеушілердің ойы бойынша ол “варна” сөзінің орнына көп жағдайда
“каста”сөзін қолдана береді екен, төменгі касталар төрт ... ... ... ... ... ... ... варна деп аталып
кеткен ) деп аталып кеткен кастаны жою ретінде көрді. Осындай өзгерістердің
нәтижесінде панчамалар ... ... ... ... басқалармен бірдей
құдық суын пайдаланып, мектептерге барып білім ... ... ... ... үндістерге берілген құқықтарды пайдалана алады, бірақ
абыздардың ... ... ... ... ... жүиені толығымен жоюды көздеген жоқ, тек бір ... ... ... Шри ... ... ... ... жүиені
жою туралы мәселе көтерген. Осы кезде “Янг Индия” газетінде “касталық
жүиені қысқарту ...... ... ... ... ... ЕЮ264б]
1922 жылы “конструктивті жұмыс” бағдарламасы ... ... ... ... ... ... жергілікті тілдерде сабақ
өтетін мектептер ұйымдастыру тағы басқа талаптары кірді. 1923 жылы ... ... ... қызмет етушілер қоғамы) қоғамы құрылды. Осы ұйымның
негізінде “Хариджан севак ...... ... етушілер
қоғамы) қалыптасты. [Ежегодник 87ЕЮ263б]
Азаматтық бағынбаушылық пен ... ... ... ... ... ... ... бұл кезең ҮҰК үшін де, ұлт-
азаттық ... үшін де ауыр ... ... 1924 жылы ... ... ол өзінің “конструктивті бағдарламасымен”, “қолмен тоқумен”,
мұсылмандар мен ... ... ... күшейтумен айналыса
бастады. Бұл кезде ... ... ... ... 1923 жылы ... ... Ч.Р.Дас қалыптастырған Сварадж партиясының ... ... ... ... (өзін-өзі басқару) заңшығарушы органдардың жұмысына
араласу арқылы қол ... ... ... 1926 ... ... ... ... заңшығарушы органдардың құрамынан шығып ҮҰК негізгі құрамына
қайта қосылуларына тура ... ... мен оның ... ... құқықтарын шектеуге қарсы
жаппай күрес жүргізуде Ганди негізгі қозғаушы күш ... ... ... ... корпус (добровольный корпус) мүшесі қабылдайтын анттың
мәтініне өзгертулер енгізілді, мәтінге төменгі касталар туралы бөлімше
енгізілді. ... ... ... ... ... ... ... мен теңдік
пен шындыққа сенемін. Касталық кемсітушілікті жою керек деп сенем, ... ... ... ... араласып, оларға көмек көрсетіп отырамын
”. 1921 жылғы 6-қазандағы Credo:
1) Мен Веда, Упанишад, Пуранға сондай-ақ үнді ... ... ... яғни ... мен ... ... да сенемін.
2) Мен Варнашрама Дхармаға сенем (касталар диссиплинасы), бірақ Ведаларда
жазылған түріне, ... ... ... Мен ... қасиеттілігіне сенемін.
4) Идолдар культынан бас тартпаймын.
Теңдік туралы ... ... ... тек үнді ... ғана ... ... дүние жүзіндегі елдегі теңдік туралы айтатынын ашық мәлімдеп отырды.
Дүние ... ... бәрі тең ... ... ... ... болсын,
Америкада болсын, Үндістанда болсын қай жерде туылса да бәрі бір.
Төменгі касталардың бірінің өкілі, жетекшілері – ... ... ... салыстырмалы түрде радикалды көзқараста болды. “Егер
индуизмге төменгі касталардың дініне айналу бұйырылған ... онда ... ... ... ... керек, ал бұл үшін ... ... ... бас ... тура ... деген. Үндістердің
касталық жүиені ұстану себебі, бұлардың терең діншіл болып табылуында және
оны өздерінің діни ... деп ... ... түсініктен
құтылудың негізгі жолы – шастраның ... ... ... ... ... ... ... кастаны, индуизм денесіне артық шыққан
арамшөп ретінде қарастырады. Егер адам ісіктен ... ... оны ... ... өлтіру керек емес, тек сол қатерлі ісікті ... ... ... ... ... ... алып ... оны тек алып тастауға
болады ғой ... ойда ... жылы ... түрде, ұлттық масштабта үнді діни ұйымы – ... ... ... ... ... мұсылмандарды үндістерге қарсы
қоятын антогонизмді ... ... ... қолдауына ие
бола алмады./Ш.Беттельхейм 21б/
1926 жылдары ҮҰК ... ... ағым ... ... күш ала бастады, бұл
ағымға Джавахарлал Неру мен Субхас Чандра Бос ... ... 1927 ... ... ... ... ... талап етті. Бірақ Ганди мен
Мотиллал Неру ... ... ... ... ... ... ... ету керек деген ұстанымда болды. Бірақ, ағылшын үкіметі бұған
да келісім беруден ьас ... 1929 жылы ... ... ... ... ... мақсаты ретінде пурна свараджды (толық
тәуелсіздік) ... ... ... ... Осы съезде азаматтық бағынбаудың
жаңа қозғалысын бастау туралы шешім қабылданды.
Гандидің өмірінде саяси ... пен жан ... ... ... мығым екенін сынға салған кездер өте көп болды. 30-
жылдардың бірінші жартысында әлеуметтік ... мен ... ... ие болу үшін ... ... күрестің шырқау шегіне жеткен кезі еді.
Бұл кезеңде Ганди жоғарғы каста өкілдері мен төменгі каста ... ... ... пактісі. 20-жылдардың басында, Ганди жалпыүнділік саяси аренаға
жаңадан шығып келе жатқан кезде ... сан ... аз дін ... ... ... ... ... пропорционалдық көрсеткіші бойынша
заңшығарушы органдарға сайлану құқықтары бар болатын. Осы уақытқа дейін
тек, ... ... ... ... ... жоқ еді. Ендігі жерде осы
төмегі касталардың жағдайы қалай болады деген мәселені шешу керек ... ... ... ... ... жеке сайлау курилерін беру керек
пе? Әлде 1923 жылы Конгресске төрағалық ... ... ... Алидің
ұсынысы бойынша, оларды үндістер мен мұсылмандар арасында теңдей бөліп беру
керек пе? Оның ойынша, бұл жол Үнді ... ... мен ... ... ... ... ... үшін бәсекелестігін аз да ... ... ... қай ... қолдайды, - деген сұрақ мүлде оңай
сұрақ емес еді. ... ... ... ... англо-үндістер мен
төменгі касталар Британдық Үндістанның тұрғындарының 42 % -ын ... ... ... ... ... ... 12 % еді. ... күрестің
тағдырын ендігі жерде төменгі касталар қай ... ... ... еді.
Мұсылман лигасы да олардың қолдауына ие ... ... Ал ... өз ... ... ... өздеріне саяси ерік беріп, жеке
курилер ашуды ... ... ... шебер саясаткер, данышпан Ганди
басқаларынан бұрын, егер төменгі ... ... ... шетке шығып
кететін болса қаншалықты қауіпті жағдай туатынын түсінген. Бұл ... үшін де, ... ... үшін де өте қолайсыз жағдай тудыруы
мүмкін еді. Шешуші кезеңде, ол төменгі каста өкілдерін қалай да ... ... ... ... қауымының құрамында ұстап қалатын жолдар іздей
бастады. Төменгі ... ... ие ... ... бұл ... ... ... болашақ провинцияларда өтетін сайлау туралы
келіссөздер ... ... ... ... ... еді. Бұл ... ... ар-ұяттық та аспектісі бар еді. Біріншісі – ... ... ... және ... ... беру. Екіншісі – қалыптасқан дәстүр бойынша
үндіс храмдарына кіруге салынған тиымды алып тастау. ... ... ... ... ... ... ... деп санау қиын болар еді.
Бұл жағдайларды жасау үшін, “таза” үндістер мен олардың ұйымдарының
тарабынан, әсіресе ... ... ... ... ... қол жеткізу ... еді. ... ... ... бас тартуында, сонымен қатар төменгі каста өкілдеріне
билік органдарынан ... ... ... Үнді ... ... ... ... қоғамдағы қарсылық, үнді қоғамының бөлшектеніп
кету қауіпін тудырды. Бұл қауіп, әсіресе 1932 жылы Лондонда өткен ... ... ... ... ... ... “Қауымдық шешімді” жалпыға жариялағаннан кейін ... ... Бұл ... ... Пакт меншинства деп ... ... ... аз ... мен ... ... ... өздерінің талаптарын
жазған. Құжатта, Үндістанға өзін-өзі басқару құығын ... ... ... ... ... ... тұрғындардың ішіндегі үлес салмағына
байланысты бөлінеді деген ... ... ... ... ... сай төменгі каста мүшелері екі ... деп ... ие ... болды. Бұның мәні – оларға ... ... ... ... ... ... да, сондай-ақ өздеріне арнайы
жасалған сайлау аймақтарында (бұл ... ... ... ... кіргізбейтін болған)да дауыс берулеріне құқық ... ... ... қатты қарсылық білдірді. “Менің ойлауымша ... жеке ... ... ашу ... ... үшін қоғамға у
салғанмен бірдей. Ал төменгі касталардың өзіне бұл жағдай ... ... деп 1932 жылы Пуна ... ... ... ... Бұл түрмеге оны, азаматтық бағынбаушылық қозғалысын ұйымдастырғаны
үшін қамаған. Британ ... ... кері ... ... ... етіп,
аштық жариялайтыны жөнінде хабарлайды.
Британ премьер-министрі бұған жауап ретінде, егер үнді қоғамының ішінде
“таза” үндістер мен ... ... ... өзара келісіп жатса ғана,
“Қауымдық шешімге ” өзгерістер ... ... ... ... ... ... екі жақтың жетекшілерінің арасында келісімге келтіретін
компромис табу ... ... ... ... ... ... төменгі
касталар “таза” үндістерден бөлек қалып қалу қаупі туды, ондай ... ... ... ... ... басқа оның қарсыластарымен
қосылып блок құрып кетулері ... еді. Ал ... көп ... үндістер жергілікті парламенттерде тіпті азшылықта ... ... ... ... ... мақсатын түсіндіре отырып, Ганди төменгі
касталарды үндістерден бөлудің қандай да ... ... ... сондықтан оның аштық жариялауын төменгі касталарға жеке сайлау
курилерін құруға қарсы бағытталатынымен түсіндірді. ... ... ... ... діни ... мен ... төменгі касталар ісіне ... де атап ... Ол өзін ... ... ... ... кастаны таңдаған адаммын” дейді. “Мен не істесем де, олар ... ... ... ... олар ... уын ... ... ішкен… Оларға жоғары
көтерілу жазылған ... ... ... мен ... олардың ішінде
үндіс реформаторларының тұрақты жұмыстарының нәтижесінде. Мен төменгі
касталарды кемсітушілікті жою үшін ... ... ... сол үшін ... ... сол үшін ... ... Егер менің аштық жариялауым касталық
үндістерді ұйқысынан ... ... ... ... ... ... ... арасындағы “Қауымдық
шешімге” байланысты жазылған хаттарды баспасөз беттерінде жариялауын ... және ... қол ... ... ... ... мен ... хаттарында өзінің аштық жариялауының мақсаты – үндіс қоғамын бір
сілкіндіру, ... ... ... ... ... ... Достарының біріне “өзін-өзі құрбан ету туралы ойдың өзінен
қуаныштан билеу керек,”-деп хат ... ... ... жолдаған
жолдамасында Ганди өзіне осы жолға батасын беруін сұрайды. Тагор ... ... ... ... ... ... ... пен касталық
кемсітушіліктен бас тартуға шақырды. Гандидің алдыңғы аштық жариялауларынан
оның өз мақсатынан бас тартпайтындығы белгілі еді. ... ол ... ... ... “өлгенше аштық сақтайтынын” хабарлаған кезде,
үнді саясаткерлерінің арасында оның өміріне деген шын мәнінде ... ... Оның ... ... өлімі “таза” үндістер мен төменгі
касталар арасындағы қарым-қатынастың ушығып ... ... ... ... ... жүиесіне осындай өткір жолмен ... ... бұл ... өз ... ... Үнді қауымының екі жағының
жетекшілері Пуна ... ... ... ... ... қол ... ... 1932 жылы 24 қыркүйекте, алдын-ала
Гандидің құптауын алған Пуна пактісіне қол қойылды. ... күні ... ... ... ратификациялап, резолюция қабылдады,
резолюцияның жобасын Ганди өзі жасады. Резолюцияда “бұл конференция, ... ... ... ... ... ... ... адамы деп
қарастырылмайды, ал осылай деп ... ... ... ... басқа
үндістермен бірдей құқыққа ие болады, қоғамдық құдықтар мен ... ... ... мен тағы да ... ... институттарды
пайдалануда қалған үндістермен тең құқылы болады. Барлық заңды және ... ... ... ... кемсітушіліктерді тез ... ... ... ... ... тиым салуды… Бұл құқықтар заңды түрде
тәуелсіз Үндістанның алғашқы заңдарының бірі ... ... деп ... ... ... үкіметі Пуна пактісімен келісуге мәжбүр болып, ... ... ... ... ... жеке ... курилері туралы шешімін
кері қайтарды. Ортодоксалды үндістер шешімге қол ... ... ... ... қарсалды. Оларды да түсінуге болады, өйткені касталық
жүиенің пайда болуы тарихында бері ... рет ... ... ... тең деп ... Пуна ... Бенгалия мен Пенджапта
оппозиция қалыптасты. Бұл жерлерде “Хинду ... ... ... ... еткен жаппай қозғалыс ұйымдастыруға талпыныс жасады.
1933 жылдың ақпан айында Ганди ... ... ... бұл ... ... ... үнді қауымына интеграциялау
ойларын ортаға ... Осы ... ... ... ... Пуна
пактісіне қарсылығын тоқтатуға 21 күндік аштық жариялады. Бірнеше айдан
кейін тағы бір ... ... ... ... ... үнді ... әсер ететін, сондықтан отарлық үкіметтің онымен санасуына тура келіп
отырды. ... рет ... ... саяси күрес құралы ретінде Ганди
Оңтүстік Африкада, нәсілдік кемсітушілікке қарсы пайдаланған. ... ... ... ... қысым жасаудың және үнді қоғамына әсер
етудің тиімді құралы ретінде пайдалануын жалғастыра береді. Ганди жалпы 17
рет аштық ... ... ... ... қол жеткізіп отырған.
Осы жерде қазіргі Қазақстанда әлеуметтік, экономикалық ... ... ... ... жаппай немесе жеке-жеке ... еш ... ... алмайтынын айта кеткен жөн.
Төменгі кастаны кемсітушілікке қарсы күресті Ганди келесі жылдары да
жалғастырды. Күрес әрине оңайға соққан жоқ. 1933 ... ... ... тамызына дейінгі аралықта жалғасқан Хариджан қозғалысы кезінде Ганди
елдің барлық негізгі ... ... ... Ол ... сөз ... ... ... әйелдер мен студенттермен кездесіп,
брахман-пандиттермен дискуссия ... ... ... ... ... ... ... жинастырды.
Касталық кемсітушілікке қарсы үгіт-насихат жұмысын жүргізу оңай болған
жоқ, көп жағдайда артодокстар тарапынан балағат сөздер мен ... ... ... тура ... ... көп ... қара ... қарсы
алатын болған. Гандидің қатысыуымен болып жатқан ... ... ... мәжбүрлеген кездері де, тіпті Пунада оның көлігіне бомба
тастаған кездері де ... ... ... қозғалысына тек қана
артодокстар ғана қарсы шығып қойған жоқ, ... ... ... ... ... де ... ... сынға алды. Джавахарлал Неру Гандидің
Хариджандар қозғалысын қолдағанымен, “елдегі бағынбаушылық қозғалысына кері
әсері тиді, ... ... ... басқа жаққа ауып ... деп ... да ... Дегенмен, кейінірек Хариджандар қозғалысының
арқасында Конгресстің төменгі ... ... ... ... ... ... кетеді.Пуна пактісін қабылдату Гандидің өміріндегі төменгі касталардың
құқығы үшін күресінің ең үлкен жеңісі болды. Пактінің арқасында ... ... ... ұзақ ... ... ... қарым-қатынас орнады.
Ганди бүкіл өмірін Үндістанның болашағы үшін күреске арнаған жан, ... жол оңай ... жоқ. Көп ... ... ... ... ... жан-дүниесін ешкім түсінбей жалғыз қалған күндері де болды. Бұндай
кезеңдер өзі үшін жаңа жолдар іздеу ... еді, ... ... қалған қатал
тәртіп терден бас тартып, өзімен өзі ... ... ... ... ... қарай жалғастыруға күш іздейтін. Үндістанның ... үшін ... ... ... көп ойлаудың және халықпен ... ... ... еді. ... ... ... ... отырғандықтан, тез
арада соған әсер ететін ұрандар мен ... ... ... - әлі ... ... сыры ... ашылмаған, XX ғасырдың саяси тұлғасы,
үлкен бір жатқан ... ... ... және ... ... ... ... ие болған қазіргі таңда саясаткер жоқ десе де ... ... ... ... ... ... ... күннен-күнге
арта түсті. 1930 жылы 26 ... ... ... ... елде
тәуелсіздік күні (шын мәнінде тәуелсіздікке әлі 17 жыл бар еді ) ... – бұл ... ... ... ... жаңа дәрежеге
көтерілуінің көрінісі болды. Бұл қозғалыстың бірінші ірі ... ... ... бұзу ... ... 1930 жылы 12 ... Ганди
өзінің 79 жақтасымен жаяу “тұз” қозғалысын Сабарматиден (Ахмедабад) Аравия
теңізіне дейін жалғастырды. ... ... ... ... ... ... ... теңіз жағалауында тұз монополиясын
бұзу ырымын жасады. Отарлық ... ... ... таопынып, шамамен
100 мың қатысушыларды қамауға алды. Гандиді тағы да түрмеге ... ... ... ... ... қозғалыстың дамуын
тоқтата алмады. ... ... ... ... кезінде қамауға
түскен мыңдаған еркектердің орнын мыңдаған әйелдер келіп толықтырып ... ... тұз ... ... ... ... басқа да
акциялары, сонымен ... ... мен ... ... ... отарлық үкіметті Конгресспен Үндістанның болашақ құрылымы
туралы келіссөздер жүргізуге мәжбүрледі.
Азаматтық бағынбаушылық ... ... ... ... үкімет 1935
жылы Үндістанды басқару туралы Заң қабылдады. Бұл заңға конституция ретінде
сілтеме ... ... Заң ... ... 12 % ға кеңейтіп,
заңшығарушы органдардың ... ... ... ... ... ... касталар)өкілдеріне сайлану құқығы беріліп,
оларға белгілі бір орындар бөлінді. Бұндай ... ... ... ... ... де ... ... өз қолында ұстады. Іс жүзінде
бұл конституция Үндістанды отарлық ... ... ... отыратын құралға
айналды. Дегенмен, Конгресс провинциялардың ... ... ... ... ... жылы тоқыма жұмысшыларының ассоциациясының жетекшілері “Маздур
севак сангх” ... ... ...... мен ... арасында
гандилік қатынас концепциясын насихаттайтын кәсіподақ жұмысшыларын
даярлайтын мектеп ... ... ... жылы ... ... ... үндістер көп тұратын алты
провинцияда жеңіске жетеді. ... ... көп ... төрт ... лигасы мен аймақтық партиялар жеңіске жетті. Үндістан ... ... ... оның беделін одан әрі көтеріп, 1938-1939 жылдары
жалпылық партия атанып, мүшелері 4400 мыңға жетті (3 жыл ... 500 ... ... ... Үнді ... Конгрессі 1930 жылдан кейін
2.1. Көрнекті тұлғалар
Конгресс-социалистер. 1930 жылдардың ортасына ... ... кең ... ала ... мен оған ... ... ... бастауы
кезінде Конгресс жастардың сол қанаты тарапынан қысым көре ... сол ... ... ...... Неру мен Субхас
Чандра Бос.
Бұлардың екеуі де ... ... ... ... ... деген
көзқарасты ұстанған. Бұлармен қатар Конгресс көлемінде Джайпракаш ... ... Дев пен Ашок ... басшылығымен Конгресс-социалистік
партиясы құрылды. Олар батыс европалық ... ... ... Осы ... ... компартиясы (ҮКП) өз мүшелерін ҮҰК
жұмыстарына жеке негізде араластыруға ... ... ... ҮКП
көрнекті жетекшілері Конгресс-социалистік партиясының ... ... ... ішінде Үндістанның комунистік партиясының (марксистік)
болашақ бас хатшысы Э.М.Ш.Намбудирпад та бар еді. [АиА2004/1/ФЮ/
Конгресс-социалистер ұлт-азаттық ... ... ... ... сондай-ақ жұмысшылар мен шаруалардың ... ... ... ... ... ойы ... ... мен
помещиктер және княздар табы елдегі буржуазиялық-демократиялық ... ете ... ... ... еді. Нараянның ойы бойынша, “егер
капиталистер мен басқа жоғарғы таптар ұлт-азаттық ... ... ... ... ... кезде қиындық туа қалған жағдайда, шешуші
кезеңде қозғалыстың жеңісін өз ... ... ... олар бас
тартпайды ”.
Ганди мен басқа да Конгресстің консервативті жетекшілері бұлай ... еді. ... ... ... міндетті түрде болады дегенге сенген емес,
оның ойынша “тап” деген ұғымның өзі үнді ... ... үшін ... ... ... “Рама-раджья”(идеальное царство бога Рамы) барлық
адамның құқықтарын ... ... да ... де,- ... ... социализімі” арендатор мен помещиктің, капитал мен еңбектің
гармониялық ... мен күш ... ... қалануы керек дейді.
Нәтижесінде ҮҰК-нің консервативтік оң қанаты, сол қанаттан басым түсті.
Бұның көрінісін 1939 жылы ҮҰК ... ... ... президенті С.Ч.Бос
өз орнын оңшыл консерватистердің өкілі Раджендра Прасадқа (Болашақ ... ... ... ) беруіне тура келгенінен көруге болады. Осы
жағдайдан ... ... ... ... ... өзінің “Форвард блок”
партиясын құрды.
Джавахарлал Неру. Джавахарлал Неру – реформатор, публицист, ... жылы 14 ... ... ... ... пандит брахманның
(Брахман –жоғарғы варна, пандит – оқымысты адамға берілетін құрмет атағы)
отбасында дүниеге ... ... – асыл ... тас. ... ... ... Джо деп ... Әкесі адвокат, миллионер. Солтүстік Үндістан
біріккен провинцияларында ... ... ... ... ... ... қатысып отыратын. Джавахарлалдың тәрбиешісі ирландтық
Фердинанд Брукс. Әкесі білім алуға 1905 жылы ... алып ... ... корпусында оқып, одан кейін Кембридж университетінде
химия, геология, ботаниканы оқып ... ... ... алып ... Неру ... үнді азаматтық қызметінде жұмыс істеуге дайын емес
деп ойлап, Лондондағы Интер Темплға оқуға ... ... ... ... ... дайындайтын төрт корпорацияның бірі. ... ... ... ... ... ... Бірақ, Джай оқуға деген керемет ынта
білдіре қоймады, ... ... кіру үшін ... әзер ... ... 1912 жылы ... адвокаттық тәжірибемен
айналысуға құқық алып, Лондоннан кері ... [АиА ... ... кейін әкесінің канторына жұмысқа кіреді, ... ... оны шым ... ... ... ... ... көңіл
күйін дұрыс түсінбей, оны үйлендіруге шешім қабылдады. Болашақ ... ... бай, ірі ... ... ... қызын таңдайды.
Құдалар бір кастаның өкілдері еді. Камал Кауль ... он ... ... ... ... ... қыз еді. Алғаш кездерде “ағылшындалып” кеткен
отбасына бірден сіңіп кетуі өте қиын ... Екі жақ ... ... ... ... ... ай “тәрбиелейді”. Той Делиде ... ... мен ... ... ... Джай және ... ... келеді. 1917 жылы 19 қарашада дүниеге тұңғыш қыздары – Индира келеді.
Индира Джай мен ... ... ... ... ... Джайдың шешесі
немересі ұл болар деп үміттенгенін жасыра алмады.
Джавахарлал Неру енді қоғамдық жұмыстарға араласа бастайды. Бір ... ... ... ... ...... ... Оңтүстік Африкадағы үндістер тұрғындарына ... ... ... ... жолмен өзін-өзі басқаруға қол жеткізу
үшін күресетін гомрул лигасына (ағылш. Home rule – ... ... ... ... лигасының төрағасы Джавахарлалдың әкесі
Мотилал Неру болатын. 1916 жылдың 20-шілдесіндегі Аллахабадтағы ... ... рет сөз ... Ол ... бетіндегі сөз бостандығын
шектеуге наразылық білдірді. “Мен топты жақсы көріп кеттім, ал топ ... ... ... ... ... көру ... ... емес, олардың мен
туралы ойдан өздері жасап алған ... ... ... секілді
сезімнен айырыла алмадым ,”- деп ... ... ... қызметі. Саяси көзқарастары әлі толық қалыптасып болмағанмен,
табиғи мінезі мен қызығушылығы оған тыныштық бермеді. Әкесінің ... ... ... ... ... итермеледі. Елдегі қалыптасқан
жағдаймен келісіп, тыныш өмір сүре беруге ... ... ... ... керек деген ой күннен күнге билеп алды. Ішкі дүниесінде ... ... ... болып, ұлтық қорлану сезімі туды. 1919 жылы ... ... ... ... ... ... ... істерге арнауға шешім
қабылдайды. Осы шешімі Джайдың өміріндегі үлкен ... ... ... ... ... ... ... Махатма Гандидің ықпалы
зор болды деген ұғым қалыптасқан. Дегенмен, ол үшін ең беделді жан ... еді. ... ... ... ... ... әр-түрлі
құжаттары мен резолюциясын дайындауға шамасы келгенше көмек көрсететін. ҮҰК
съездеріне ... ... ... ... 1918 жылы ... ең ... болды, ал 1923 жылы Конгресстің үш бас төрағаларының бірі болады.
Махатма Гандимен алғашқы кездесуі 1916 жылдың желтоқсанында ... ... ... оған ... әсер ... жоқ, тіпті “қоршаған қоғамға ұқсамаған,
алыс, саясаттан тыс ” адам болып көрінді.[Неру Дж ... ... мен ... ... ... ... кезінде
Джавахарлал ол туралы ойын өзгертіп, “сатьяграха” ... ... ... ... қол ... адам ... әкімшіліктің заңдарына бағынбай,
оларды бұзып, билік органдарының тарабынан қудалауға ұшырауы ... ... бұл ... ... ... жоқ. Ол үшін ... түрмеге түсіп қалуы
мүмкін деген ой тым ауыр тиді. ... ... ашық ... үшін
Аллахабадқа қонаққа шақырады. Қайтарында Ганди ... ... ... еш нәрсе істемеуге ақыл айтады. Ганди ... ... көп ... ... Неру ... ... ... қолдауы қажетті
екенін жақсы түсінетін.
1920 жылғы қыркүйекте Калькуттадағы Конгресс съездінде бұрынғы көрнекті
өкілдердің ... ... ... ... ... ... жалғыз Мотилал Нерудің тарабынан қолдау табады. Съездің Гандидің
бағдарламасын қабылдауы осы ... ... ... Осы ... ... жылдары кең көлемде тарады, Джавахарлал белсенді түрде қатысады. 1928
жылы ... ... ... ... ҮҰК-нің төрағасы етіп сайлауға
көмек беруін сұрайды, Ганди қолдау көрсетеді. Сайлау ... ... он ... ... ... берсе, Валлабхай Пательді қолдап бес
комитет ... ... ал ... үш комитет қана қолдап дауыс береді.
Жалпы Конгрес мүшелерінің ойы бойынша Джавахарлалдың әлі тәжірибесі аздау
еді. ... ... 1929 жылы ... ... ... төрағасы
ретінде Джавахарлалды бекітуге қол жеткізді. Осы съезде конгресстің ... ... ... ”(Үндістанның толық тәуелсіздігі) деп бекітілді.
1927 жылы Мадраста Джавахарлал Нерудің ұсынысымен партия жарғысына
өзгерту енгізіліп, Конресстің ...... ... азат етуге қол
жеткізу (пуна сварадж) – деп өзгертеді. ... ... ... ... ... ... бастаған кезде,
Ганди Джавахарлалға өзінің газеттерінің біріне корреспондент ... ... ... ... ... қазнасынан пособие алып тұруға
ұялмауға шақырады. 1931 жылы әкесі ... Неру қаза ... ... ... ... өз ... ... Гандидің хатшысы Махадева
Десайдың айтуы бойынша, ол Джавахарлалға ... ... ... кездерде ұзақ сөйлесіп, қателіктері ... ... ... 1936 ... басында, өзі Европада болғанына қарамастан, ... рет ... ... ... ... әрине Гандидің қатысуымен
қабылданады. Көп адамдар бұл екі тұлғаның ... ... ... ... ... тіптен ұқсамайтын еді, тіпті көзқарастарында
айтарлықтай қарама-қайшылық та бар еді. ... ... ... ... жар бөліп тұрғандай еді, кейбір ... мен ... ... де, ... де алмайтынмын,”-деп жазады.[Аиа02/6/43/
Неру күш қолданбауды тек күрестің бір түрі ретінде ғана қарастырды, оны
универсалды шара деп ... ... Оған ... ... тым діни ... жібергені ұнамады. Қазіргі заманда бәрінің ... ... ... ... ... үйшіктерде тұруы керек деген ойдың тым ескіріп кеткенін
атап айтып отырған. ... ... ... бола ... да, Ганди
Нерудің саяси көзқарасының қалыптасуына көп ықпалын тигізді. Ұстазының
қасында болуы ... ... ... ... өзіне деген сенімін
күшейтуге көмегін тигізді. Әрине, Ганди Джавахарлалмен салыстырғанда мықты
тұлға еді. Неру оны өзі де мойындайтын, ... ... ... ... ... ... ... тырысатын. Оның айтуы бойынша Ганди
өзгелерден көрі Үндістанды ... ... 1942 ... ... Ганди
Джавахарлалды ресми өзінің саяси мұрагері деп ... жылы ... тағы да ... ... ... сайланды. Сайлау
кезінде С.В.Пательге Рк-тің 15 мүшесінің 12сі ... ... бұл ... ... ... сөз де болмаған еді. Бірақ, тағыда Гандидің
араласуымен ... ... ... ... өз кандидатурасын
қайтарып алуға көндіреді. Ганди, Британ империясының билікті үндістер
жағына ... ... ... ... ... ... жақсы білді.
17 жыл бойы Үндістан үкімет үйі - Тимурти ... ... ... ... ... ... ... қоладан жасалған қолының және Махатма
Гандидің алтыннан ... ... ... ... Гандидің қолдауынсыз
Джавахарлал Неру осындай жетістіктерге жетпеген ... еді. ... ... бәрі Неруге 1955 жылы Делиде Канаданың сыртқы істер ... ... ... ашу ... ... ... жүзді кәрі” (старый
лицемер) деп айыптауына кедергі болмады.
Неру өзін ... және ... деп ... ... ... жылы ... “социалистік типтегі қоғам құру” туралы резолюция
қабылдайды, ал 1964 жылы жаңа ... ... ... ... ... ... Социализм туралы ол бұрынырақтан ойлайтын, жас
кезінде 1927 жылы ... ... ... ... ... өз көзімен көріп бағалауға мүмкіндігі болған. Сауатсыздықпен
күрес, әйелдердің қоғамдағы жағдайын жақсарту шараларын ... ... ... ... өте ... тіпті Үндістанға қолданғысы
келген. Осы ... 1938 жылы ... ... ... ... ал 1950
жылы науырызда Ұлттық жоспарлау комиссиясы құрылады. 1951 жылы Үндістанда
қазірге дейін ... келе ... бес ... ... ... ... ... қызығушылықпен қарай отырып, таптық
диктатура мен жеке тұлғаларды ... ... ... ... ... ... ... жоқ. Оның “социализімі” жиынтықтардан ... ... тең ... ... әлеуметтік теңсіздікті реттеу,
қазіргі заман талабына сай технологияларды насихаттау, ... ... құру және ... ... ... Бірақ бұл
айтылғандардың бәрі тек социализімнің идеалдары емес, дамыған ... бұл ... ... ... асырып келеді. Социализмді Неру
қоғамның экономикалық және әлеуметтік қиындықтардан ... жолы ... ... ... ... өз бетімен дайын болуы керек және
оған халықтың басым көпшілігі ... ... ... ... ... ... ... бөліске салу туралы ұсынысына қарсы
болды. Үндістанда бөліске салатын байлық жоқ, тек бөліске ... ... бар деп, ... ... мен ... ... ... шақырды.
Неру өмірінде еш уақытта социалистік партия немесе ұйымның мүшелігінде
болмаған. Өз кезінде ... ... ... ... ... сталиндік басшыларының тарабынан қарсылыққа ұшырады. 1946 ... ... ... ... ал 1947 жылы ... тәуелсіздігін
алған кезде Кеңестер Одағы бұл жағдайды саяси фарс деп ... Ал ... ... ... ... деп ... ... жаңа Үндістанның архитекторы деп атайды. Мемлекеттің ішкі
және сыртқы саясаты мен ... даму ... ... үнді
демократиясы мен федерализімінің құрылуы, зайырлы мемлекет пен азаматтық
қоғам құруды Нерудің есімімен ... ... ... ... Неру ... елдің премьер-
министрі болды, сондай-ақ сыртқы істер министрі мен ... және ... ... ... ... ... конституциясының
жобасын жасауға қатысқан.
Сардар Валлабхаи Патель. Сардар ... ... үнді ... ... ... ... Замандастарының көбі ... ... ... осы кісі ... ... ... болып еді.
Бірақ бұлай болған жоқ, М.Гандидің араласуынан кейін Нерумен таласпай ... тура ... ... оны ... ... деп те атайтын. Беделі
мен қызметінің шырқау кезі Үндістан тәуелсіздік алған алғашқы ... ... іс ... ... Неруден кейін екінші адам еді. Үндістанның
біртұтастығы мен ... ... ... ... көп еңбек сіңірді.
Пательдің аты өзіні тірі кезінің өзінде аңыздарға толы еді. ... ... ... ... ... бұл кісі елді тіпті өлген кезінде
де басқара алады, сондықтан он “темір” деп атап ... ... ... ... ... оның ... ... социалистік
көзқарастарын бөліскен жоқ.
Патель 1875 жылы 31-қазанда Надиадта туылған. Гуджараттық орта шаруаның
төртінші ұлы еді. Ол ауыл ... ... ... дәстүрлі
патидар немесе пателдер ... ... Бұл ... ... мінезді болып келетін. Елдің айтуы бойынша әкесі 1857-1859
жылдары отаршылдарға қарсы көтеріліске қатысқан. Көтеріліс ... ... ... ... тұтқынында болған
көрінеді.[АиА1999/12/53б]
Бала кезінен еңбекқор, білімге ынталы болып өскен. Бірақ ... он ... ... ... мектепке береді. Көш басшысы боларлық мінездері ... ... ... ... оқып жүрген кезінде ренжітіп
кеткен досын ... ... ... және ... ... ... баға ... сатқан мұғалімге қарсыбайкот жариялайды. Материалдық
жағдайдың болмауына ... бала ... ... болып келген заңгерлік
оқуға бара ... Өз ... ... ... түсу үшін заң ... жылы ... аудандық адвокат болып жұмыс істейді. ... ... ... ... ... 1893 жылы үйленеді, ұлы
және қызы болған, 1909 жылы әйелі қайтыс болады. Одан ... ... ... ... өте ... ... ... оқуға барып келу ойы болған, бірақ,
соңғы сәтте үлкен ағасы да ... ... ... ... қалуға тура
келеді.
1910 жылы ақыры Лондонға келеді, бұл кездерде ол жаңа саяси ағымдар мен
философиялық ойлардың ... бой бере ... кез еді, ... ... ... Күні бойы заң ... мен сот залында,
кітаханада отыратын. Ақырында ... ... 1913 жылы ... ... елге ... Көп ұзамай тасы өрге домалап, қаражат ... ... екі ... үй ... ... ... өмір ... Кешкісін бридж ойнап, клубтарға баратын. Бірақ ақша мен байлықтың
артынан қуу оның сұраныстарына жауап бермеді, ... ... ... ... ... ... қоғамдық ұйымдарға кіріп, жетекшілерімен араласа
бастады. Солардың арасында Оңтүстік Африкадан ... ... ... ... бар ... азаттық күрес жүргізу жолдары мен ойларына 1917 жылдан ... ... ... ... ... қызыға бастады. Осы жылдары
Ахмадабадтың қалалық муниципалитетінің мүшесі болып сайланады, ... ... ... қажеттіліктерге көңіл аудартуға” арналған
“Гурджарат ... ... етіп ... ... 42 ... ... және саяси карьерасы басталады.
1918 жылы Ганди ... ... ... ... ... оның оң қолы ... Махатмамен бірге ауыл-ауылды аралап қысқаша
насихат сөздерімен жұрт алдына шығып отырды. Осы кезен ... ... ... ... ... киімнен бас тартып, толық
Конгресстің жұмысымен айналысып кетеді. Тіпті үйіне де келіп тұруы ... жыл ... ... ... ... бұндай жолды толық ойланып барып
таңдадым, бұл шешімімді жай бір ... ... ... ... ... Бұл ... оның жан ... қандай сезім, күйзеліс болып
жатты оны ешкім де білмейді. Бірақ ... ... ... Гандидің үлкен
әсері болды.
1919 жылы Амритсардағы Конгресстің сессиясына Гандимен бірге барады,
одан кейін ... ... ... ... ... ... күрескерлік және ұйымдастырушылық қасиеттері Бардолиядағы сатьяграха
кезінде көрінді. Бұл оның өзінің жеке басшылығымен өткен ... ... еді. Бұл ... ... ... ... ... жер салығының мөлшерін өсіруі себеп болған еді. Қарсылық
ретінде ҮҰК ... ... ... жасамау акциясын
бастайтындығы жөнінде жариялады. Бұл ... 1928 ... ... ... ... ... жоспарына сай сатьяграхаға ... ... ... ...... оның ... дала ... кірді,
оларға саптағы шаруалар бағынды. Штаб ... ... ... онда ... ... мен әр ... ... жазылып отырды.
Патриктер уезд көлемінде де, Үндістанның басқа ... да ... ... ... ауылдарды аралап, күрестің мақсатын түсіндіріп,
сенімсіз болып отырғандарға ... ... ... ... кеңесі
бойынша шаруалар үйлеріне жасырынып, отарлық әкімшілік өкілдерімен қарым-
қатынас жасаудан бас ... ... ... ... ... оф ... ... бойынша қозғалысқа қатысушылар керемет тәртіппен
ұйымдастырылған, өз жетекшілеріне толық ... ... ... ... ... ... ... туралы жазады.
Шаруалардың талаптары ақырында орындалып, үкімет органдары жер салығын
азайтуға келісім ... және ... ... ... ... ... ... ел арасында Пательдің беделін өсіріп, Конгрессте
позициясы күшейеді. Бардолидағы еңбегі мен қызметі үшін ... ... ие ... Сардар – “жетекші”, “басшы” дегенді білдіреді. Кейінірек
азаматтық бағынбаушылық қозғалысына ... ... ... ... ... ... Осы жылдар бойы Валлабхай жеке өз атынан халық
алдына шығудан тартынып, өзінің рухани ұстазы ... ... ... ... ... 1931 жылы ... ... Конгрессінің төрағасы
болып сайланғанмен, Конгресс ардагерлерінің алдында өзінің ... ... ... ... ... ... қойды.
Үлкен саясатқа араласуы 1930 жылдың ортасында, Гандидің тапсыруымен
партия құрылысымен айналыса ... ... ... ... ... ҮҰК ... ... жұмыстары жүргізіліп, Рк-тің шешімдері
қабылданатын, партияның ... ... ... ... ... ... кішкентайдан құрастырып, қажетті қорларды жинады.
Оның барлық ... ... әр бір үй ... ... айналуы
керек, ал әр бір үндіс конгрессист болуы керек,”-деген ұғым қайталанатын.
Осындай жолдармен ұйымдастырудың ... ... ... ... типтегі партияға айнала бастады.
1936 жылы ҮҰК Орталық ... ... ... түсуге келісімін
берді, барлық сайлаудың ұйымдастыру шаралары Пательге жүктелді. Кейінірек
1937 және 1946 ... ... ... ол ... комиссиясын басқарады, бұл
сайлауларда Конгресс толық жеңіске жетеді. Парламент кеңесінің ... ... ... ... ... кезінде сегіз провинцияда жұмыс
істеген парламентер-конгрессистер мен ... ... ... ... ... Осының нәтижесінде вице-кароль Линлитгоу Патель
“үнді саясатындағы салмағы өсіп келе ... ... ... Патель ашық түрде гандизмнің кейбір құндылық ... ... ... туралы айтқан емес. Соған қарамастан ... ... ... ... Гандидің ілімімен келіспейтін сәтері
де көп ... ... ... ... ... көбін қолдаған жоқ,
төменгі касталарды кемсітушілікке ... ... ... да өтіп
жатқан акцияларға қатысудан ұстанып қалып отырды. Сондай-ақ, Мұсылман
лигасының ... ... өз ... ... құру ойынан бас
тартқызам деген ойын тіптен мүмкін емес нәрсе деп ... Егер ... ... ... мен ... мүдесін көрсетуге тырысса,
Патель тек үндістердің ғана көз қарасын қорғап, көсетуді өзі үшін ... деп ... ... ... ... жеке ... тұрмыстың
ажырамас бөлігі ретінде қарастырады. Социализм идеясына қарсы бола ... ... ... ... ... өз ішінде
“социализм” терминінің бәріне ортақ, ... ... жоқ. ... ... ... ... бар. Егер ... брахмандар социалист болса, 84
кастада социализмнің 85 моделі бар болар ... Мен ... ... тағы ... ... “измге” сенетін адаммен жұмыс істеуге
дайынмын, тек, ... ... мені ... ... ... ... ... Патель “пурна сварадждың”, яғни Үндістанды толық ... және ... ... ... ... бағытталған күреске
сенген, толық жақтасы болған. 1942 жылғы “Үндістаннан кетіңдер!” деген
ұраны мен тез ... ... ... ... ... ... Гандиді
бірінші болып қолдаған осы Патель болды. ... ... ... ... ... ... ... Конгресс мүшелері әр түрлі қабылдады.
Әсіресе, Джавахарлал Неруге көп ұнай ... 1936 жылы 26 ... ... ... ... Нерумен араласудың айтарлықтай қиындыққа ұшырап
отырғанын, Нерудің диктаторлық амбициясының тым ... ... ... ... ... Конгресс ішінде өзіне жақтастар да табылып жатты,
солардың ішінде ... ... ... ... ... кейіннен
тәуелсіз Үндістанның тұңғыш президенті болған Раджендра Прасадтың ... ... ... ие ... Осылар бірігіп,
партияның оң қанатын құрап, 1939 жылы ... ... ... ... радикалды көзқарас ұстанған топты Рк-тің құрамынан
шығарар кезде Гандиге ... ... ... ... ... ... ... Үндістанда жағдай күрт
нашарлап, стихиялық әлеуметтік жарылыс болу ... ... Елде діни ... хаос ... қауіпі тіптен өсіп ... шақ. ... ... ... және ... ... ... келіссөздерге
қатысқан партиялардың бақылауынан шығып кетті. ... ... ... өздерін жеңіл, еркін ұстаса, Конгресстің жетекшілерінің
көңіл күйлері түсіңкі, сенімсіздікке бой ... ... ... ... ... мен ... болса, Джавахарлал Неру саяси
инерттік сақтаса, А.К.Азад әлсіздік ... ... ... ... ... ... прагматик, іскер Патель негізгі шешуші тұлғаға
айналды. Ол Үндістанның тәуелсіздігіне жақын тұрғандарын ... ... ... ... ... ... ... жатуға моралдық құқығы
жоқ деп ойлады. Партия тарапынан нақты, шешуші ... ... ... болды.
Ол вице-карольға күш қолдану арқылы заңсыз көтерілістердің басталып кету
қауіпі жайында ... ... 1946 ... ... ... ... Патель: “Егер британ үкіметі дұрыс шара қолданбай,
Үндістанның ... ... ... бара ... ... ... жасайтын
болса, күн артынан түн келетіндігіндей, күрестің басқа формасы басталып
кетуі мүмкін,”- деп ... еді. ... ... ... бұл хабардың
мәнін өзінше түсініп, Лондонға жазған телеграммасында, ҮҰК В.Пательдің
бастауымен “көтеріліс жасайын деп ... ... ... ... ... ... жатыр,”-деп хабарлайды.
Джиннаның сепараттық мұсылман мемлекетін құру туралы ойын Патель
қолдамайтын еді. ... ... ... 1946 ... сайлауда жеңіп,
мұсылман тұрғындары көп ... ... ... көздейді. Осы
мақсатта Синд пен Пенджапқа барып, Мұсылман лигасына оппозициялық ... ... ... ... ... ... мұсылман-конгрессистер атынан ҮҰК партиясының платформасын
қолдайтындықтары жөнінде хабарлағаннан кейін Пательдің ... ... ... 1946 жылғы сайлауда Мұсылман лигасы мұсылмандарға
бөлінген 509 орынның 422-сін иеленеді.
1946 жылы ... ... Неру ... ... ... ... ... Пательге Рк-тің 15 мүшесінің 12-ісі дауыс ... ... ... ... Нерудің кандидатурасын қолдап, Пательден өз
кандидатурасын кері ... ... ... ... көп нәрсе әлі күнге дейін түсініксіз болып келеді. Кейбір
зертеушілердің ойынша, Гандидің Неруді таңдауының ... ...... ... ... алып ... және “билікті өткізу” кезінде
британдықтардың ... ... ... ... кандидат болып
көрінді. Неруді орта тап ... және діни ... ие ... Ал Пательдің
артында өзі қалыптастырған партия аппараты ғана тұрды. Оның үстіне Патель
ұзақ уақыт екінші рөлдерде ... ... ... мен ... ... ... ал ... болса ел ішінде аты әйгілі, беделді адам ... ... бұл ... ... үшін бөлінгеннен басқа жол
қалмағандығын жақсы түсінеді. Сондықтан, Үндістанды бөлу жоспарының авторы
лорд Маунбэттенге ... екі ... ...... пен ... ... ... құрамына беруге Конгресс келісе
алмайтындығын бірден түсіндірді. Үндістанды бөлу ... ... бұл ... ... ... ... ұшыратпауы үшін
қолынан келгеннің бәрін істеп бақты. Өз ... ... ... да ... ... барып, көтерілген халықты тыныштандыруға ат салысты.
Тәуелсіз Үндістанның алғашқы министрлер ... ... ... ... ... және ... ... княздықтарға байланысты
жұмыстар бойынша министрліктің ... ... ... ... шетел
сапарларына кеткен кездерінде премьер-министрдің де қызметін жүргізе
беретін. ... ... ... ішінде княздықтарға байланысты
мәселелерді шешу жұмыстары уақытының барлығын ... ... үшін ... ең ... ... бірі 562 ... интеграциялау жұмыстары еді.
Бұл мәселенің шешілуімен ұлттық демократия, прогресивті реформалар мен
мемлекет ... ... ... ... ... Неру Пательдің саяси ... ... ... ... мәселесі бойынша министр етіп тағайындауға қарсы болады, тек
Үнді Одағының генерал-губернаторы Маунтбэттеннің ... ... ... ... байлансты өз ойын 1938 ... ... ... “Княздарды биліктерінен айыру керек. Оларға ... ... ... ... болады, ал княздықтарды біз басқаратын
боламыз,”-дейді. ... ... ... ... ... әр князбен жекеше келісімднр жасалады. Нәтижесінде 219 ... ... ... біріктіріліп, 22 княздық кішігірім Химчала-
Прадеш және Кач ... ... ... ... ... Ал 294 ... Мадьхя Бхарат, Траванкур-Кочин, Раджастхан, Пепсу ... ... ... ... ... Майсур, Кашмирдің ... ... ... ... ... ... қосу ... кезінде өзінің қатал
мінезі мен іске ... ... оны ... ... деп атап кетті,
екеуінің айырмашылығы ... ... ... мен қанның”күшімен
біріктірсе Патель бейбіт жолдармен қол жеткізді. Тек Джунгадха, Хайдарабад,
Кашмир княздықтарында ғана күш ... ... қол ... ... Патель Гандидің үлгісімен тұрмыстық қолайлылықтардың
көбінен бас тартып, аскеттік өмір сүруді еске ... ... ... кешкі тоғыз жарымда ұйқтайтын тәртіпке әбден үйренген. Оның барлық
қоғамдық өмірі қызы Манибехтың көз ... ... ... қызы ұзақ жылдар
бойы оның ... ... ... Басқа үнді саястакерлерінен
айырмашылығы, Патель еш уақытта ... ... ... ... 1950 жылдың 15 желтоқсанында қоғамдық
қызметінің шарықтау шегінде көз ... Егер ... ... ... тәуелсіздік алған кезде орындалса, Пательдің миссиясы Үндістан
Республика деп жарияланған күні ... ... қол ... жылы екінші дүние жүзілік соғыстың басталуы, Үндістандағы жағдайды
ушықтырып жіберді. Ұлыбртания Германияға соғыс ашқаннан ... ... ... партиялардың келісімінсіз Үндістанды соғысушы ел деп жариялап,
біржақты шешім қабылдады. Бұған ... ... ... ... отсавкаға кетті. Дегенмен, Европадағы жағдайды жақсы
түсініп отырған Конгресс жетекшілері Үндістанның соғысқа ... ... ... ... көзқараста болмады. Джавахарлал Неру ... ... ... ... ... ... ... қолдауы керек деген ойда болды. С.Ч.Бос болса қандай жолмен болса
да Үндістанның ... қол ... ... ... ... ... болса да деген көзқараста болды. Ал, Ганди фашизмге, соғыстың ... ... ... ... ... ... көпшілік, халық
арасындағы Үндістанның Англияны қолдап соғысқа қатысуына қарсы екенін ... ... ... ... ... ... талас-тартыстардан кейін, Конгресс соғыста Англияға қолдау
көрсету керек деген ... ... ... ... ала Англиядан Үндістанға
қатысты қандай мақсаттары бар ... ашық ... ... етті. Ағылшын
басшыларының жауабы Конгресс жетекшілерінің ойынан шыға қоймады, олар ... ... ... ... ... ғана ... ... бірақ
сыртқы саясатында қауіпсіздігін сақтауға байланысты жауапкершілігі келесі
30 жыл бойы ... ... ... ... шешімдерін айтты.
Конгресс британ империализіміне қарсы жаңадан күш қолданбау қозғалысын
бастайтындығын жариялады. Қозғалысқа соғыс зардаптарына байланысты бағаның
өсуі мен ... ... ... жеке бас көтерулері ұласып отырды. Осы
кезеңде ұлт-азаттық қозғалыстың болашағы үшін ... ... ... ... ол 1940 жылы ... Лахорда болып өткен Мұсылман лигасының
съезді. ... лига ... ... мақсты – Пакистан - үнді
мұсылмандарының мемлекетін құру деп ... ... ... ... ... ... өз көз ... білдірді.
Екінші дүние жүзілік соғыстың барысында фашистік Германияның Польша,
Францияны окупациялап, Кеңестер ... ... ... 1941 ... Жапонияның соғысқа кіруі ағылшындардың Үндістандағы ұлт-
азаттық қозғалысты ... ... ... ... 1942 ... науырыз айында британ үкіметі Конгресс ... ... ... құрылымы туралы жаңа ұсыныстарын ... ... ... кейін Үндістан доминион құқығына ие болады,
заңшығарушы органдарға сайлау жүргізіледі, бұл сайлауда жаңа ... ... ... ... Жеке ... ... ... қалады. Конгресс бұл ұсынысты ... ... ... Жапония әскерлері Үнді-Қытайды, Индонезия, Малайзияны
басып ... ... ... кіріп, Үндістан шекаралрына тақап қалған
болатын. Осы жағдайларда Конгресс 1942 ... 7 ... ... ... ... ... ... етті. Осы ... ... ... ... из ... деп ... ... тәуелсіздік үшін күреске деген ... ... ... “Істе немесе өл” (“Сделай или умри!”) деген ұранмен ... ... ... ... ... ... үкіметі
Конгресс басшыларын, соның ішінде Гандиді бірден қамауға алды. ... ... ... ... ... орын ... ... көп
жерлерінде британ әкімшілігі биліктен шеттетіліп, өздері үкімет құрып алды.
Британ үкіметі “Тамыз ... ... ... болашақта мүмкін
деген Жапония агрессиясын тоқтату үшін үнді-бирмалық шекараға қарулы күштер
жинақтап қойған болатын. Осы қарулы күштердің басым ... ... ... ... көтерілістерді жаныштау үшін Үндістанға ішкерілеп кіргізілді.
Жазалаушы әскерлердің қимылдары аса ... ... ... ... он мыңдаған адам түрмеге қамалды. 1942 жылдың соңына ... ... ... екі ... Конгресстің басшылары түгел дерлік
түрмеде отырды.
Екінші дүние жүзілік соғыс ... күрт ... орын ... жеңілуіне, Кеңестер Одағының ықпалының өсуіне алып келді. Осы
жағдайдың бәрі ... ... ... ... әсер ... жылы заң ... органдарға сайлауда Конгресс ортақ және үндіс
курилері бойынша көпшілік орын алса, Мұсылман ... ... ... мұсылман курилері бойынша көпшілік дауысқа ие болды. Ал ... ... ... ... мен ... партиялар бөлісіп алды.
Жалпы алғанда ҮҰК ... ... ... екі есе көп ... жеңіп
алды. Бірақ, мұсылман лигасының Пакистанды құру ... ... ... ... ие ... ... тамызында Джавахарлал Нерудің басшылығымен ... ... ... Үкімет құрамына ҮҰК-нің жетекшілері – Сардар
Валлабхай Патель, Абул Калам ... ... ... ... ... ... өкілдері де кірді. Мұсылман лигасы бұл ... ... ... ... ... ... ... – бұл үкімет мұсылмандардың ... ... ... құру үшін күрес бастаймыз деген жауап
қайтарады.
Британ үкіметі ... өз ... ... ... ... ... үнді субконтинентінде конфедеративтік мемлекет құру туралы ... Бұл ... ... ... да, ... лигасының тарабынан да
қолдау таппады. Енді британ үкіметі Үндістанды бөлудің жоспарын ... ... бұл ... сай Үндістанда екі доминион құрылады
– Үнді одағы және Пакистан, ал 563 ... қай ... ... ... ... алады.
Конгресс басшылары әрқашан мемлекеттің біртұтастығы үшін ... ... ... ... ... үшін ... ... қол жеткізу мүмкін еместігін түсінеді. 1947 жылдың маусымында Үнді
Ұлттық Конгрессі Гандидің қарсылығына қарамастан бұл ұсынысты ... ... ... құрамына Бенгалия мен Панджапты түгел қосуын
талап етеді. Бірақ Конгресс бұл провинцияларды бөлуді талап етеді.
1947 жылы тамыздың ... ... ... Үндістанның тәуелсіздігі
туралы Заңды бекітеді. Бұл заң 1947 жылдың 15 ... ... ... ... өз ... жариялайды.
1947 жылдың 14 тамызынан 15 не ауған түнде Үндістанның бірінші премьер-
министрі Джавахарлал Неру “көп жылдар ... біз ... ... біз өз ... ... ... әрине толық көлемде емес, бірақ
өте үлкен көлемде…-”дейді. [АиА 2004№1/
Тәуелсіз Үндістанның тұңғыш президенті – Раджендре ... Ал, ... ... ... ... Джавахарлал Нерудің орынбасары болып
тағайндалды және ішкі ... ... ... және ... ... басқа қызметер атқарды.
Алғашқы жылдары ҮҰК-нің жарғысында: “ҮҰК-нің мақсаты – ... ... үнді ... алға қарай дамуы және халықтың жағдайын жақсарту мен
кооперативті достастық (содружество) ... ... ҮҰК ... және ұйымдастыру принцптері
Үнді ұлттық конгресі жылсайын жиналатын және төтенше съездерден ... ... ... ... ... Комитеттен;
3) Штаттар Конгресі Комитетінен;
4) Қалалар, дискриктер Конгресі Комитетінен;
5) Конгресс блоктары Комитетінен;
6) Конгрестің ... ... ... ... ... ... Комитетіне бағынышты Комитеттерден тұрады.
Конгрестің жоғарғы ограны – ... жыл ... және ... ... ... қызметін – рабочи комитет атқарады. Рабочи комитетке
Штаттар конгресінің комитеті бағынады, өз ... ... ... ... комитетін басқарады. Штаттар ... ... ... жүргізе алады. Ол өз уставын қабылдай алады, тек бұл
жарғы Үнді ... ... ... ... ... керек. Штаттар
конгресі комитеті екі жыл мерзімде жұмыс ... ... ... және партияның жоғарғы органдарына сайлау жыл сайын өтеді.
Конгрестің жұмысының біразы партияның ... ... ... ... Әр штат ... 100 ... ... бар аймақтарға
бөлінді. Бұндай аймақтарда партияның кем дегенде 500 бастапқы мүшесі болуы
керек. Солардың арасынан біреуі ... ... ... ... ... ... делегаттар өздерінің 1/8 бөлігін (кем дегенде 5)
Жалпыүнді конгресінің комитетіне (ЖКК) өкіл ... ... ЖКК ... ... ... байланысты қалыптасады. Сондай-ақ, ЖКК
құрамына бұрынғы төрағалары мен ШКК-нің төрағалары мүше болды. Бірақ олар
өз ... ... ... жұмыс істеген болуы керек (экс-официо).
ҮҰК-нің басқарушы органдарында сондай-ақ член-коллеги (associated
members) ... бар. ...... ... ... ... ... кіретін депутаттар.
Конгресс мүшелері – заңшығарушы жиналыстың депутаттары – конгрестің
штаттық ұйымдарының, дискриттердің, мандалдардың ... ... ... ... кіреді. Рабочи комитет ЖКК-ға мүше етіп конгрес
таныған немесе құрған әртүрлі ... ... ... алады. Рабочи
комитет ЖКК мүшелігіне өз ... ... ... өкілдер бекіте алады.
Бірақ, олар жалпы өкілдердің 10 %-нан ... ... және ... 50 ... болуы керек. Осындай тағайындауларды ШКК де іске ... ... ... ...... комитет, 21 адамнан құрылады. Оларды
конгресс төрағасы тағайындайды, ... ... ЖКК ... ... ... ЖКК ... жауапты. Устав бойынша рабочи комитет отырысының
кворумы – жалпы мүшелерінің 1/3 жиналса жеткілікті. Сөйтіп, ... ... 7 адам ... ... кең ... ие. Оған ... ... жетекшілік етеді және
төменгі сатыда орналасқан партия органдарына директивалық бұйрықтар ... ... ... ... ... өзгерістер енгізеді, съезде
оны бекітеді.
Конгрестің төрағасын сайлау процесі
Рабочи комитет ЖКК бас ... ... ... ... етіп тағайындайды. Ол конгресс төрағасын сайлау барысын бақылайды.
Төрағалыққа кандидат тұлға әрине уполномоченный бола алмайды. Әр бір ... ... ... ... ... Ол белгілі бір
уақыт өткеннен кейін кандидаттардың тізімін жариялайды. Тізім барлық ШКК-не
таратылады. Егер жалғыз ... ... ол ... Конгресс съездінің
төрағасы болып сайланғандығы жөнінде хабарланады. ... ... ... ... ... Егер кандидат екеу ғана болса, 7
күндік мерзімнен кейін әр делегат кандидаттарға өз дауысын бере ... ... ... саны ... немесе одан да көп болған жағдайда, сайлаушы
(делегат) кем дегенде екі кандидатты ... ... ... ... ... арқылы өз қалауын білдіреді. Одан ары қарай да 2, 3 деп кандидаттарды
қолдауға болады, бірақ бұл ... ... ... жарамсыз болып
табылады. Бюллетеньдер урнаға салынуы керек.
ШКК ... ... тез ... ... ... жеткізуі керек. Уполно-
моченный урнаны алғанна кейін әр ... ... ... ... 50 % дан көп ... кандидат төраға болып жарияланады. Егер
ешқайсысыда 50 % дауыс жинай алмаса, ең аз ... ... ... ... ... да, ... екінші орында тұрғандардың дауысы
есептеліп, 50 % дан көп ... ... ... ... ... ... ... мысалға, Конгресс төрағасының өлімі ... ... ... ... комитет жаңа сайлаудың мерзімін
белгілеуі керек. Егер барлық ... ... ... ... ... ... ... отырысын шақырып, төраға сайлайды.
Жалпыүнді Конгресс Комитеті
ЖКК құрамына:
ШКК-нің мүшелерінің 1/8 бөлігі кіреді, тек ... саны ... ... керек;
Конгресс төрағасы;
Конгресстің экс-төрағалары. Олар өз қызметтерін толық мерзімде (2ж)
атқарған және ... ... ... ... ... ... ... бірақ олар ЖКК төрағасы немесе хатшысы бола
алмайды;
Парламенттегі конгресстік ... ... ... мен ... Заңшығарушы жиындарындағы
конгресстік фракциялардың ... ... ... ... ... ... ... адам сайланады;
РК ережелеріне байланысты үнділік ұйымдар мен институттардың өкілдері
кіреді.
Конгресс төрағасы ЖКК-нің де төрағасы болып ... ЖКК ... ... іске ... шараларымен, өзінің қызметі
мерзімінде туындайтын жұмыстар мен қиындықтарды ... ... ... пен оған ... комитеттердің арасындағы қарым-қатынастарды
реттеу үшін Жарғыға қайшы келмейтін ... ... ... ... ЖКК
РК-тің талап етуіне қарай немесе кем дегенде 50 ... ... ... керек, бұл үшін ... ... ... ... ... ... бойынша 2 ай мерзімі ішінде ЖКК-нің отырысы өтуі
керек. Осындай жолмен жиналған отырыста РК-тің ұсынысымен, қосымша ... ... ... ... ... ... ... қарай ЖКК мүшелерінің ұсыныс-талаптарын қарастыру үшін 4 сағат
бөлінуі керек. Ережелер бойынша отырыстың кворумын барлық мүшелердің ... ... ... 70 ... ... ... ЖКК ... жылына 10 рупий
жарна төлеуі керек және ЖКК хатшыларының бірінің қолы қойылған, мүшелігін
дәлелдейтін ... ... ... ... жарна төлемеген жағдайда ЖКК мен
Дайындық комитеттерінің отырыстарына, Конгресстің съезіне қатыса алмайды.
Рабочи комитет
Рабочи ... ... ... және ... ... тұрады.
Олардың жетеуін Рабочи комитеттің ... ... ЖКК ... ... ... Конгресстің төрағасы казначей және ... ... бас ... ... Олар ЖКК құрамынан болуы керек,
кейбір жағдайларда ЖКК мүшесі емес делегаттар да тағайындала ... ... 6 ай ... ЖКК ... ... ... комитеттің мүшелігінен
шығып қалады.
РК-тің жеті мүшесі оның отырысының кворумын құрайды.
РК Конгресстің жоғарғы атқарушы органы болып табылады және ... ... ... мен ... іске ... РК ЖКК-нің алдында жауапты
және жарғыны ... ... ... анықтамалар беруге құқылы. РК
ЖКК-нің әр сессиясына өткен отырыстардың хаттамасын беруге ... ... ... ... ... ... керек. РК барлық Конгресс
Комитеттерінің және оның ... ... ... үшін бір немесе
бірнеше ревизор, инспекторлар немесе ресми адамдар тағайындауы ... ... ... ... ... ... ережелерін жасай алады. Бұл
ережелер мүмкіндігінше тез арада ЖКК талқылауына ұсынылуы керек;
2) Жарғыға ... ... ... мен ... және оған ... ... және басқаруға байланысты ережелер шығаруға
құқылы;
3) ШКК мен оған ... ... ... ... және ... ... ... комитеттері мен жеке тұлғаларға қатысты тиімді деп тапқан
дисциплинарлық акциялар қолдануға құқылы;
5) Ерекше жағдайларда жарғының ... ... ( IV (а, 2); IV ... (а);VII (б)) бойынша жеңілдіктер жасай алады.
РК жылсайын ЖКК тағайындаған ревизор немесе ... ... ... есептерін тексеруі керек. Сондай-ақ РК штат, блоктар Комитеті,
дискрикттердің құрылған ұақытын ... ... ЖКК оның ... ... РК ... ... мүліктерді басқарып ұстап отыру үшін сенімділер
бюросын белгілейді. Бұл бюроның ... ... ... үш жыл, ал ... экс-официо оның мүшесі болуы керек. Төтенше жағдайларда ... ... деп ... ... ... іске ... ... тек РК-тің
Жарғыда көрсеткен құқық аймағынан шығып кеткен шаралары мүмкіндігінше ... ... ... ... ... ... ... Комитетінің құрамына:
1) блоктың белсенді мүшелерінің ішінен сайлау учаскесіне кіретін 100 мың
тұрғыннан 1-еу деген есеппен, әр ... ... ... ... РК белгілеген тәртіп бойынша сайлауға түседі. Мысалға, Бомбей
штатынан 56 адам ... ... ... Дели ... 30 адам сайлана
алады. Ал келесі штаттарда - Гоа, ... және Диу, ... ... Манипур, Нагаленд, Солтүстік-Шығыс шекаралық агенттік,
Пондишериден әр қайсысынан 25 адамнан сайлана алады;
2) Конгресстің ... ... ... ... және өз ... ... атқарған экс-төрағалар кіреді;
3) Штаттардың Конгресс Комитеттерінің төрағалары, олар ШКК төрағасы,
хатшысы болуға ... ... ... ... ЖКК мүшелері. Өздерінің тұрғылықты штатындағы Конгресстің штаттық
Комитеттерінің ... ... РК ... ... ШКК ... ... ерекше категориялы
адамдардан кооптирлеген (бірлесім) адамдар кіреді;
6) РК ережелеріне сәйкес штат территориясында қызмет ... ... мен ... ... ... ... ... одақтық территорияның Заңшығарушы жиынының мүшелері
кіреді. ШКК ... ТКК ... ... ... ... ... немесе 15 тен көп емес болуы керек.
ШКК мүшелері жылына 15 рупий жарна төлеуі керек, оның 10 ... ... ... ... ... ШКК ... деген күәлік алады, күәлікке
ШКК-нің хатшыларының бірі қол қояды. Мүшелік жарна төлемесе
өзінің комитеттегі қызметін атқаруға тиым ... ШКК РК ... ... өз ... ... ... ... тапсыруға тиіс.
Әр-бір штат Конгрессінің комитетінің міндеті;
1) дистриктер Конгрессінің Комитетін ұдайы басқару (байланысын үзбеу).
2) ЖКК ... ... мен ... ... болу, РК-тің алдын-ала
берген санкциясымен ЖКК шешімдерін штат ішінде өз жарғысына сай ... Өз ... ҮҰК ... ... ... керек;
3) РК-ке жыл сайын, конгресстік ұйымдардың штаттағы ... ... есеп ... ... ... ... ... РК белгілеген мерзім ішінде ЖКК мүшелік жарнаның белгілі бір бөлігін
төлеу.
РК белгілеген мерзім ... ... ... ... ... ... ... Конгресстің съезіне қатысу құқығынан айырылуы мүмкін. ... да бір ШКК өз ... ... ... ішінде атқара алмаса
немесе жарғы, РК-тің шешімдерін ... ... РК ... ... оның ... ... ... атқару үшін төтенше комиссия құрып
конгресстің штаттағы ... ... ... ... Конгрессінің Комитеті
Дистриктер Конгрессінің Комитеті ШКК ... ... ... тиіс және оның құрамына:
1) блоктың белсенді мүшелері сайлаған адамдар кіреді;
2) Комитет Конгрессі ... ... олар ... ... ... ... өз кандидатурасын ұсынбған болуы керек;
3) өз мерзімін (2ж немесе 365 күн) толық ... ... ... ... табылатын ДКК-нің экс-төрағасы енеді;
4) дистрикт территориясында тұратын, немесе осы дистрикттің атынан
сайланған ШКК ... ... ... ... ... ... тобының
мүшелері және осы дистрикттен сайланған ... ... ... олар Конгресстің белсенді мүшесі болуы керек;
6) Конгресстің ... ... ... табылатын, корпорация,
муниципалитет және ... ... ... зилла бюросындағы конгресстік
партияның мүшелері;
7) ДКК-нің атқарушы комитетінің кооптирлеген мүшелері. Олар РК белгілеген
ережелері бойынша ... ... ... Осы дистрикт территориясында қызмет атқаратын ұйымдар ... ... РК ... ережелеріне сай;
ШКК ДКК-не кіретін тұлғалардың толық санын ... ... ... әр
категорияға бөлек-бөлек, РК белгілеген ережеге сай болуы керек.
Конгресс блогы ... ... ... блогы Комитеті тұрғын саны 60 мың болатын территорияны қамтуы
керек және құрамына төмендегілер кіруі керек:
1) 2 мың ... 1-еу ... ... ... ... ... осы ... сайланған немесе осы блоктың территориясында тұратын
дистрикттер Конгресс Комитетінің мүшелері. Қарастырып отырған ... ... ... құру үшін ... кем ... ... мүше болу тиісті.
Партия мүшелігі
Конгресстің бастапқы мүшесі болу үшін талапкердің жасы 18 ге ... ... ... толық келісетін болуы керек. Жазбаша түрде
арыз жазып, 25 пайса мүшелік жарғы ... ... ... ... басқа саяси
партияның мүшесі ... ... ... мүше ... үшін тек ... ... ... өкілдігінде тіркелуі керек. Жылдық мерзім
бастапқы, белсенді мүшелер үшін де 1 ... ... 31 ... ... ... бір ... мүше 2 жылдық мерзімнен кейін белсенді мүше бола алады,
ол үшін: жылына 1 рупий мүшелік ... ... ... жасы 21 ден ... киім киуі ... ... ... ... касталық
бөлінушіліктің ешқандай формасын қолдамайтын; діни қауымдастықтардың
бірлігіне сену, басқалардың ... ... РК ... сай ... бір тапсырмалар орындаған тәжірибесі бар болуы
керек.
Әр бір белсенді мүше ... 12 ... ... оны ... қорына
салады. Жыл сайын партияға 50 бастапқы мүше ... ... ... ... ... ... жарналары төмендегідей бөлінеді:
Жалпыүнді Конгресс Комитетіне -10 ... ... ... - 25 ... ... ... - 25 ... Конгресс Комитеті - 40 ... ... ... 12 ... ... 7 ... – ЖКК не
бөлінеді, оның 5 рупийі сайлау қорына өтеді; 2 ... – ШКК не ... ... – ДКК не ... 1 ... – БКК не ... мүшелерді жүиелі тіркеу жұмысымен штат Конгресс Комитеті мен
дистриктер Конгресс Комитеті айналысады. Штат Конгресс ... ... ... жыл ... ... ... ... туралы және
өзгерістер жөнінде ақпараттар ... ... ... ... әр бір
мүшенің толық аты-жөні, мекен-жайы, жасы, жұмыс орны, тіркелген уақыты
жайлы ... ... ... ҮҰК мүшелерінің саны:
|жылдар |Белсенді |Бастапқы ... ... ... |
| ... |мүшелері | ... ... ... |73300 |4848800 |1960 |82200 |4681700 ... |68000 |4509600 |1961 |138500 |9458000 ... |133900 ... |1962 |44100 |4291000 ... |57700 |2664000 |1963 |66700 |2646000 ... ... ... кем ... екі күн ... ЖКК ... басшылығымен
Дайындық комитетіне айналады. Рабочи комитет, егер ол әлі қалыптасып
болмаған болса, төраға ... ... ... ... ... съездің резолюциясының жоспары мен бағдарламаны дайындап
беруі керек. Резолюцияны дайындау кезінде ЖКК мүшелерінің ескертулері мен
ШКК ұсынған жобалар да қарастырылуы керек. ... ... ашық ... ... ... ... ... жасайды. Съезде
Штат Конгресс Комитеті мен Жалпыүнді Конгресс Комитеті мүшелерінің
ұсыныстары мен ескертулерін ... кем ... 4 ... ... ... жылсайынғы съезді
Конгресстің съезді әдетте әр жылда бір рет шақырылады. Шақырылу уақыты
және орнын ЖКК мен РК ... ... ... ... мен барлық
делегаттар қатысады. Бірінші кезекте Дайындық комиттеті қабылдауға ... мен ... ... ... кезекте мәжіліс басталар
алдында жазбаша түрде төрағаға съезд шешуі үшін қарастыруға ұсынылған
алғашқы 40 делегаттың ұсыныс-талаптары қарастырылады. Оған қойылатын талап,
ұсыныс-талаптар алдын-ала Дайындық ... ... ... ... ... ... 1/3-інің қолдауына ие болғанда ғана съезде
қарастрылуға жіберіледі.
Қай штат территориясында ... өтіп ... сол ... ... ... жасауы керек. Осы мақсатта штат Конгресс Комитеті
қабылдау Комитетін қалыптастыруы керек және комитетті басқару мен ... ... ШКК ... емес ... кіргізуге де құқылы. Қабылдау
комитеті өз құрамы ішінен төраға және басқару органын сайлап алады. Съезд
өткізуге және қажетті шаралар өткізуге ... ... ... ... ... қаржы жинауы керек. Комитеттің есеп-шоты
мен қаражаттары ШКК тағайындаған ревизор немесе ревизорлармен тексерілуі
керек, комитеттің шығындар туралы ресми есебі мен ... ... ... ... ... кейін 6 ай ішінде РК-ке тапсырылуы керек. Артық қалған
қаражат ШКК мен ЖКК ... ... ... ... ... ЖКК ... ... немесе штат Конгресс
Комитетінің көпшілігінің Конгресс төрағасынан талап етуі нәтижесінде
шақырылады. Бұндай съезді ұйымдастыру, осы мақсатты іске асыру үшін
таңдалған штат Конгресс Комитетінің ... ... ... ... ... ... ... және ЖКК-нің барлық жұмысын
атқарады. Конгресс съездінің протоколдарын дайындау мен оны баспасөз
беттерінде жариялау жұмыстарымен айналысады, сондай-ақ ревизиялық
комиссияның есебін ... ... ... ... ... мерзімде
жариялауы керек.
Парламенттік бюро және сайлау комиссиясы
РК Парламенттік бюро қалыптастыруы керек. Бюрода Конгресстің төрағасы
мен жеті мүшесі болады. Негізгі ... ... ... ... ... мен қадағалау. Бұл жөнінде РК ереже қалыптастыруы керек.
Сайлау комиссиясы парламенттік бюро мүшелері мен ... ... ... және ЖКК ... бес мүшеден
құрылады. Сайлау комиссиясының негізгі мақсаттары: сайлау компаниясын
өткізу; ... ... ... мен орталық парламентке сайлауға
түсетін кандидаттарды іріктеу.
Штаттардағы жалпы сайлаудың Конгресстік комиссиясы ШКК төрағасы ... ... ... ... ... ... одақтас
территорияның Кеңесінің жетекшісі мен оннан көп емес және төрттен аз ... ... ... ... ... ... 2/3 ... жинаса, сайланған болып саналады. Бұндай сайлаулар құпия дауыс беру
арқылы өтеді, әр бір дауыс беруші ... өзі ... ... ... ... адам болуы керек екенін де жазады. Егер ешкім ... ... ... қайтадан өтеді.
ШКК төрағасы сайлау комиссиясының ... ... ... ... айтылған жолмен қалыптасқан штат сайлау комиссиясы жергілікті және
орталық ... ... ... ... кандидаттарды ұсынады.
Орталық сайлау комиссиясы сондай-ақ сайлауға байланысты кандидаттар мен
комиссияның ... ... ... және ... да ... ... ... тәуелсіздік алғаннан кейін үкімет басына келген Конгресстің
алдына жаңа мәселелер туындады. Атап айтқанда ... ... ... ... ... ... және тез ... бөлігі ретінде ұлттық
тәуелсіздік алу идеясымен шетелдік басқыншылдыққа ... ... ... ... ... ... алғаннан кейін жағдай өзгерді, ендігі жерде
Конгресс жастардың саяси күреске араласуына шектеу қойғысы келді. Ендігі
жерде ... ... ... ... ... келді. Шын мәнінде жастар
жалпы Үнді халқының ұлттық Конгресске деген қолдайтын еді, әр ... ... ... баяу ... ... Жастар белсенді қимылдар
комитетін құрып ,“аштық ереуілдеріне” қатысты. Әсіресе студенттер белсенді
әрекет ете бастады.
1950 жылы ... ... ... ... бюро ... ...... конгрессін қалыптастыру. Бюро ... ... бұл ... дайындық және ұйымдастыру ... ... 1950 ... бастап Жастар конгресі жұмысын бастады.
Бастапқы кезде жастар ұйымының анық бағдарламасы мен жарғысы, айналысатын
жұмыстарының бағыты ... ... ... еді. ... автономиялық
түрде жұмыс істей бастауы ҮҰК-нің жастар ... өз ... ... қорыта отырып, Үндістандағы ұлт-азаттық қозғалысы үлкен
тарихи кезеңді қамтығанын атап ... ... ... ... ... ... партиясының қызметімен ғана байланысты болған жоқ.
Үнді халқының азаттық жолындағы күресі жүздеген жылдарға созылды. Ұлттық
конгресс ... ... және ... қызметі ұлт-азаттық
қозғалысқа жүйелілік және саяси ұйымдасушылық алып келді. ... ... ... және оның басшылығының ұлт-азаттық қозғалыстағы маңызы
зор деп ойлаймыз.
Үнді Ұлттық конгресі ... ... ... ... ... ... Партияның құрылып, саяси аренаға шығуына
әлеуметтік-экономикалық, саяси, мәдени, діни, демографиялық және ... ... және ... факторлар себепкер болды.
Үнді ұлттық конгрессі 1885 жылы 28 ... ... ... ... съездінде құрылды. Конгресті құру туралы мәселені алғаш рет вице-
кароль Даффериннің басқаруындағы британ ... ... ... болған үнді азаматтық қызметінің бұрынғы ірі шенеунігі Аллан Юм
көтерді. Конгресті құрудағы ... ...... деген үндістердің
наразылығын аз да болса құрықтап ұстауға тырысқан ... туып ... ... ... осы ... ... жатты, бірақ, уақыт өте
келе отаршылық жүйесінің шеңберінде ғана реформаторлық жолды ұстанудан ... ... ... ... ... ... жолына түсті. 1947 жылы
Үндістан тәуелсіздік алғанға дейін, 62 жыл бойы Үнді ұлттық конгрессі ұлт-
азаттық ... ... ... ... ... өз ... құрған партиясы уақыт өте ұлт-
азаттық қозғалыстың авнгардына, бастаушысына, күрестің ... ... ... ... ... 1899 жылы ... айында Лакхнада
өткен Конгресстің 15-съездінде партияның жарғысы қабылданды. Қабылданған
жарғыда тек ережелер емес, бағдарламаларының да ... ... ... жерде ҮҰК мақсаты – Үнді елінің жағдайын конституциялық ... ... ... деп ... ... ... ... органы – Конгрессің жыл сайынғы съезді болып табылады. Съездің
жұмысын басқару үшін 45 адамнан тұратын ... ... ... ... съезде сайланатын. Олардың 40 мүшесі ... ... ... ... егер бұндай комитет жоқ ... ... ... ... ... ... Ал Үнді
Конгресс комитеті енді Жалпыүнді Конгресс ... ... ... радикалдық қанаты осы кездің өзінде Үндістанның тәуелсіздігіне
қол жеткізу туралы талап қоя бастады.
Ұлттық конгрестің қызметіне ... ... ... партияның саяси
күрес әдістеріне үлкен өзгерістер енгізді. Ганди ... ... ... ... ... және оны ... ... қабылдады. Сатьяграха –
күрестің құралы, қаруы ретінде Гандидің еркіндік, бостандық және ... пен ... ... ... ... ... бір-бірімен ұштасып
отырды. Гандидің ойынша теңсіздік пен әділетсіздік бар жерде ... ... ... ... ... Ганди бірінші болып қарапайым халыққа
бет бұрды, қоғамның ең төменгі әлеуметтік ... мен ... ... ... ...... балалары”, үнді қоғамындағы ең төменгі
кастаның өкілдері. 1981 ... ... ... ... саны 105 млн. ... ең төменгі каста – парилер. 1909 жылы Заң ... ... ... ... ... ... ... мандат үшін әр түрлі
діни топтар арасында парилердің дауысын өз жақтарына тарту ... ... ... ... басшылығына Джавахарлал Неру келгеннен ... ... ... ... ... ... мен тактикасында
өзгерістер болды. Неру күш қолданбауды тек күрестің бір түрі ... ... оны ... шара деп ... Оған ... ... тым ... беріп жібергені ұнамады. Қазіргі заманда бәрінің қолдан ... киім ... ... ... ... керек деген ойдың тым ескіріп
кеткенін ескертті. Көзқарастарында осындай алшақтық бола тұрса да, Ганди
Нерудің саяси ... ... көп ... ... ... ... ... ұлт-азаттық күрес жүргізуде өзіне деген сенімін
күшейтуге көмегін тигізді. Әрине, Ганди Джавахарлалмен ... ... еді. Неру оны өзі де ... ... ... ... себеп-сылтау
тауып, шешуші сөзге жеткізбеуге тырысатын. Оның ... ... ... көрі ... ... ... 1942 жылдың басында Ганди
Джавахарлалды ресми ... ... ... деп жариялады.
Неру ұлт-азаттық қозғалыстың көрнекті өкілі, Ұлттық конгрестің
белсенді басшыларының бірі ғана ... ... Ол ... ... ... үнді ... қалыптасуына зор үлесін қосты.
Үнді Ұлттық конгресінің басшылығында ... ... ... де ... аударарлық. Патель үлкен саясатқа 1930 жылдың ортасында,
Гандидің тапсыруымен партия ... ... ... ... келді.
Пательдің қатысуымен ҮҰК съездеріне дайындық жұмыстары жүргізіліп, Рк-тің
шешімдері қабылданатын, партияның провинциялық ... ... ... ... ... ... құрастырып, қажетті
қорларды жинады. Оның барлық сөздерінде “елдегі әр бір үй ... ... ... ал әр бір ... ... ... ... қайталанатын. Осындай жолдармен ұйымдастырудың қиындықтарын жеңіп,
Конгресс енді ... ... ... ... ... жылы ҮҰК Орталық заңшығарушы мәжіліске сайлауға түсуге келісімін
берді, барлық сайлаудың ... ... ... ... ... және 1946 ... сайлау кезінде ол сайлау комиссиясын басқарады, бұл
сайлауларда ... ... ... жетеді. Парламент кеңесінің төрағасы
болғандықтан, екінші дүние жүзілік соғыс кезінде сегіз ... ... ... мен провинциялық конгрессистік үкіметтің
жұмыстарына басшылық етеді. Осының нәтижесінде вице-кароль Линлитгоу Патель
“үнді ... ... өсіп келе ... ... қортындыға
келеді. Патель ашық түрде гандизмнің кейбір құндылық ... ... ... ... ... ... ... қарамастан ұлт-азаттық
қозғалысының басқа мүшелері секілді, Гандидің ілімімен келіспейтін ... көп ... ... ... ... ... ... қолдаған жоқ,
төменгі касталарды кемсітушілікке байланысты ... ... да ... ... ... ұстанып қалып отырды. Сондай-ақ, Мұсылман
лигасының жетекшісі М.А.Джиннаны өз ... ... құру ... ... ... ойын тіптен мүмкін емес нәрсе деп ... Егер ... ... ... мен ... ... көрсетуге тырысса,
Патель тек үндістердің ғана көз қарасын қорғап, көсетуді өзі үшін дұрыс
нәрсе деп ... ... ... ... ... жеке ... ажырамас бөлігі ретінде қарастырады. Социализм идеясына қарсы
бола отырып, белгілі мөлшерде толеранттық танытады.
Үнді ... ... ... жолындағы күресті бастап, Үндістандағы
әлеуметтік күштердің бірігуіне көп күш ... Бұл ... ... ... өте қиын еді. ... ... ... Махатма Ганди
сияқты көрнекті қайраткерлердің қызметі ... бұл ... ... ... ... күресті бастағандықтан конгресс тәуелсіздікке қол
жеткізіп, тәуелсіз мемлекеттілік құрылымын ... және ... ... мемлекет ретінде дамуы жолында басшылық ету ... ... ... ... қызіргі уақытқа дейін Үндістандағы ең беделді саяси
партия болып келе жатыр.
Әдебиеттер ... ... ... С ... Неру ... в 3-х ... т.1 1889-1947 гг М.
Прогресс 1989
2) М.К.Ганди “Моя жизнь” М. Наука 1969 перевод с анг. ... ... А.И ... ... ... очерки идеологии (60-е и
первая половина 70х) М. Наука 1978
4) Юрлов Ф. Индискии национальный конгресс во власти и в ... // ... ... ... ... ... Проблемы истории национально-освоботительного движения и
современного политического развития Изд. Наука М.1980 отв.ред. Комаров
6) Индия 1987 Ежегодник М.1988
7) Беттельхейм Ш. ... ... Изд. ... М.1964 перев. с фр.
Р.А.Уляновского
8) История стран Азии и ... в ... ... ... ч.1-М.изд.МГУ 1989
9) История Индии сост. Андреева А.Р М.Альтернатива 2004
10) Гусева Н.Р Многоликая Индия М.Наука 1987
11) Е.Юрлова Махатма ...... за ... справедливость //Азия и
Африка сегодня 1999.№12
12) Кашин В. ... ... ... // Азия и ... ... ... ... М.К.Ганди и участие хариджанов в национально-освободительном
движении // Индия 1987 Ежегодник глав.ред. П.В.Куцобин М.1988
14) Чичеров А.Н жавахарлал неру и ... ... ... ... ... в 50-70 ... М. ... 1990
15) Комаров Э.Н Джавахарлал Неру: социально-политические воззрения и
историческая ...... ... Неру ... ... ... ... очерк. К.А.Антонова, Г.М.Бонгард и др. Изд.
“Мысль” М.1973
17) Джавхарлал Неру Воспитания исследования М. ... ... ... ... ... Неру // Азия и ... ... 1999.№12
19) Левковский А.И “Начало массового общеиндиского национально-
освободительного движения” сб. “Национально-освободительное движение в
Индии и деятельность Б.Г.Тилака” М.1958
20) Барг М.А ... и ... ... ... Изд. ... ... ... А.А. Эволюция индиской касты М.1983
22) Юрлова Е.С. Некоторые аспекты проблемы хариджанов в современной Индии
// Индия 1983 Ежегодник М.1985
23) Мезенцева О.В Роль ... в ... ... в ... ... ... ... Индии. М.,1956,63б
25) Флорин В.И “Гоударственный аппарат независимой Индии” Изд. Наука М.1975
26) ... ... ... политических партий и кандидатов // Восток.
1995.№5., предисловие, перевод с анг. И коментарий Э.Н.Комарова
27) А.А.Гордон, М.И.Егорова. Рабочи клан независимой ... ... Congress sessions // ... India`s struggle for ... of ... ... ... Past presidents // http://www.congress.org.in
31) Satyagraha laboratories of Mahatma Gandhi // ... ... ... ... // ... из Википедии свободной
энциклопеди // http://www.

Пән: Жалпы тарих
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 51 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
10 сынып оқушыларына ұлттық киім стиліндегі киім үлгісін дәстүрлі емес әдістер негізінде әзірлеуге үйрету68 бет
Африканың ұлттық саябақтары7 бет
Ақша-несие саясатының теориялары8 бет
Біріккен Ұлттар Ұйымы туралы мәлімет43 бет
Біріккен Ұлттар Ұйымы қазіргі кезеңдегі халықаралық қатынастағы рөлі82 бет
Біріккен Ұлттар Ұйымының дамыту бағдарламасы11 бет
Жоғары оқу орнында болашақ география мұғалімдерін этнопедагогикалық даярлауды жетілдіру34 бет
Мектеп жасына дейінгі балаларға ұлттық ойындарды үйретудің ғылыми педагогикалық негіздері116 бет
Мектеп жасына дейінгі балаларға ұлттық тәрбие беру66 бет
Тұрғын үй де — ұлттық байлық5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь