Девианттық мінез-құлық даму тенденциялары мен түсініктері

КІРІСПЕ 3
1.1. Девианттық мінез.құлық даму тенденциялары мен түсініктері 4
1.2. Аномия туралы түсінік және девиантты мінез.құлықты
жастармен жұмыс жүргізу технологиясы 15
ҚОРЫТЫНДЫ 17
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР 19
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ
3
1.1. Девианттық мінез-құлық даму тенденциялары мен ... ... ... ... және ... ... жұмыс ... ... ... кезде социологияның басты мақсаты ... ... ... ... мен ... шешу ... іздестіру,сонымен қатар
жеке адамлар мен топтардың қарым ... ... ... ... ... жоққа шығару болып табылады.
Қоғамның қорғалмаған және де осал болып келетін ... ... ... ... ауытқушылық мінез құлық көрсетуінің
себебі психология мен мораль ... ішкі ... мен ... ... ... ... ... сияқты сыртқы факторлар әсері себеп бола алады.
Жастардың ауытқитын мiнез-құлыққа жасайтын социологиялық зерттеулердiң
маңызы қазiргi кезде өте зор, ... бiр ... ... ... ... ... жас ... әсiресе бiздiң қазiргi кездегi
студенттерiмiздiң үлесi мол, ол халықтың ... да ... ... ... екiншi жағынан ... ... ... ... ... бағалы құндылықтардың)
осы жастық кезеңде өтедi. Осыдан барып жастардың девианттық ... ... ... ... негативтi құбылыстардың болуымен
байланысты болып келедi.
Девианттық мiнез-құлықтың әлеуметтiк ... ... ол ... Республикасындағы өндiрiстiк қатынастағы адамдардың
теңдiгi мен материалдық жағдайларындағы ... ... ... бар. ... ... ... ... экономиканың әлсiз
дамуы объективтiлiгi мен тұтыну заттарындағы теңсiздiк мәселесi жастардың
өзiндік ... ... ... ... бiрден-бiр
себептерi, және қоғамнан алатын жақсылықтары ... ... ... ... ... ете ... ... кезде жастардың үлкен-үлкен қалаларда,ауылдық жерлерде
тұратын басым көпшiлiгi үшiн ... ... ... ... ... әлеуметтiк әдiлдiгiнiң жоқтығы жанға бататын
жағдай. Көптеген қалаларда немесе ауылдарда тiптi ... ... ... жоқ. ... ... ... тұрғындарының негiзiгi бөлiгiн
жастар құрайды. Әрине бұндай аймақтарда девианттық мiнез құлықтың деңгейi
республикамен салыстырғанда өте ... ... ... ... ... даму ... мен ... шегiнде арнайы социологиялық теория пайда болды және
қалыптасты – ... ... ... ... ... атпен қырыққа жуық зерттеу комитеттерiнiң халықаралық ... ... ... Оның ... ... Эмиль Дюркгейм тұрды,
арнайы ғылыми бағыт ретiнде тұрақты ... ең ... Р. ... ... К. ... және А. Знанецкийдiң еңбектерiмен көрiнедi, олар
әлеуметтiк дезорганизациядағы ... ... ... ... ... ретiнде қарастырды, Р. Феррис, ... Т. ... және ... ... мiнез-құлықтың әртүрлi
формаларын әлеуметтiк дезорганизация формалары ретiнде қарастырды.
Девианттық ... ... ... ... ... ... А. Коэн әлеуметтiк топтарға нақты қауiптi оның
ұйымшылыдығын ... ... ... оның мүшелерiнiң ауытқуын
азайтады, және сонымен қатар ... ... ... топтың
мүшелерiне қатысты топтық репрессияға ұшырататындығы басым ... ... ... ... ... мiнез-құлықтың мәдени бейнелерi
ауытқитын мiнез-құлық болып табылады, егер ол ... ... ... болғанда. Девианттық ауытқитын мiнез-құлық
теориясы арнайы социологиялық теория ретiнде ... ... ... ... Р. Мертон аномия теориясын қолдана отырып,
девианттық мiнез-құлық теориясын мәдениеттiң ... ... ... жету ... құралдары арасындағы пайда
болған келiспеушiлiктер деп түсiндiредi. Оның пiкiрiнше әртүрлi топтар үшiн
бiркелкi емес ... ... ... ... ... ... ... етiледi, және осылардың функционалдық жетiспеушiлiктерi мақсатқа
жету үшiн қолданатын ... ... ... болуына негiз болады.
Девианттылықты бағалау критериi бұқаралықтың ... ... ... ... бiрлiгiнен, бiр бiрiне ... ... ... өздерiнiң “мендiгiн" шектеу арқылы. Бұл жерде
адамның қай шекте девианттық мiнез-құлықтағы екендiгiн анықтайтын ... ... Осы ... ... жеке және ... ... ... келуi негiзделген. Бұл жерде менiң
еркiндiгiм басқа адамның еркiндiгiмен шектеледi – бұл ең ... ... ... ... яғни ... болып саналады. Сол үшiн де девианттық
мiнез құлықтың ең негiзгi рационалды ... ... осы ... ... мен ... ... ... девианттық мiнез-құлықтың спецификалық критериiнiң бағасын
анықтау, егер девиация әртүрлi ... ... ... бар, ... ... ... әртүрлi түрлерiн салыстыруға мүмкiндiк
бередi.
Шындығында, қандай мiнез-құлық кез келген дәуiрде девианттық па әлде
девианттық емес па соны ... ... Кез ... ... ... баға ... басқа да мiнез құлықтармен салыстыруды мақсат етедi.
Девианттық мiнез-құлыққа баға беру критерийiн анықтау бiр жақты емес,
себебi ... ... ... ... ... деп айту, және
оны ажырата бiлу өте қиын. Девиацияның ... ... ... ... адамгершiлiктiң жоқтығын көрсететiн iс-әрекеттер, олар ... ... ... ... бұл ... ... толықтай, нақты
анықтама беру өте қиын. Бiрақ кiсi өлтiрудiң өзi арнай жағдайларда ... ... ... ... ... ... ... кезеңiнде кiсi
өлтiрушiлiк талқыға түспейтiн, яғни ол жағдайдың қысымымен жасалған iс-
әрекет деп түсiнген. Ол айып ... ... ол ... ... ... ... және қоғам материалдық жағдайларды жасай алатын
кезеңнен бастап, яғни бала ... ... үшiн, ... үшiн неше ... соның барлығына есеп бере алатын болған кезеңнен бастап ол барлық
жеңiлдiктерден болсады, яғни бiз үшiн ... ... ... Бiз ... ... ... ... берi заман өткен сайын өзгерiп
отыруда, және олар әлеуметтiк-экономикалық себептермен ... ... ... өзгерiске ұшыраған құндылықтар қатар ажыратылады.
Көптеген жұмыстардың нәтижесiнде девианттық мiнез-құлық концепциясының
позициясына ... ... ... ... оның негiзгi нүктесi - әлеуметтiк
норма. Көптеген батыс зерттеушiлерi (Г. Беккер, Д. Китсус, К. Эриксон, және
т.б.) дамытқан ... ... ... iс-әрекеттердi девианттық деп
мойындау үшiн қоғамдағы әлеуметтiк топтардың қызығушылықтарымен анықталады.
Бiрақта осындай қорытындылар ... ... ... ... ... ұғымның өзi объективтi емес баға беруде, билiк ететiн
топтардың өзiнiң ... ... және ... ... ... ... мен салттарымен әлеуметтiк жағдайларымен
санаспағандығынан барып туындайтын түсiнiктi девианттық деп айтуға болады.
Бұл жерде ... ... сл ... ... өзi ... ... оған ... қатынасында болады. Аяуды бiлмейтiн қоғам тiптi қорғаусыз ... ... ... ... ... ... ... яғни оны девиант жасай алады ... ... ... ... ... қоғамдық топтардың
қызығушылығына қарасты екендiгiн дұрыс аңғарғандығымен, бiрақ кейбiр
жағдайларда аяқ ... ... ... ... ... ... ... сонымен қатар қоғамдық қатынастардың объективтi
табиғатын естен шығарып алған, олар ... ... және сол ... да ... болады (одан ауытқуын), әлеуметтiк-экономикалық
себептер мен осы да және басқа да құбылыстардың ... ... ... ... ... ... ... қылмыскерлiк,
iшiмгерлiк және алкоголизм, нашақорлық және суицид (өзiн өзi өлтiрушiлiк),
көптеген ұзақ уақыттар бойы ... ... ... ... ... келдi: олар криминология, наркология және т.б. мен. ... ... ... соңы мен ... ... Я.И.
Гилинскийдiң, В.С. Афанасьевтiң/2/ және тағы басқалардың ... ... ... осы ... ... жылдары ғана зерттей бастады.
Девианттық социологияның дамуы мен ... ... ... ... В.Н. Кудрявцевке/3/ тиеселi.
Қазiргi кезеңдiк, отандық девианттық мiнез-құлық социологиясында ... ... ... мiнез-құлық дегенiмiз – адамдардың
өмiр салтындағы жалпымен қабылданған нормалар мен моральға, құқықтық және
басқа да ... ... ... ... ... әлеуметтiк
топтарға немесе қоғамға зиян тигiзетiн (немесе пайда әкелетiн), ... ... ... ... ... үшiн әлеуметтiк жауапкершiлiктер
тартатын iс-әрекеттер, қимылдарды жатқызамыз. Ал ... ... ... – күрделi заң бұзушылықты аңғартады, олар қылмыстық жауапкершiлiк
тартуға апарып соғады. Девианттық мiнез- құлықтың ... ... ... девианттық мiнез-құлық деликвеннтiк мiнез-құлыққа
қарағанда ... ... ... ... Девианттық мiнез-құлық
деликсенттi мiнез құлықты өзiнiң бiр бөлiгi ретiнде қарастырады. Девиация –
нормалардың кез келген бұзушылықтарын айтамыз, ал ... – ол ... ... ... алып ... ... актiлерiне
жатады. Осы жұмыста автор девианттық мiнез-құлықтың критерилерiн анықтайды,
олар оның әлеуметтiк маңыздылық критерийiн анықтап бере ... ... ... ... ... ... ... немес
негативтi және нейтралды деп бөлуге болады. Ауытқулардың осындай ... ... ... ... құруға болады, ол практиканы
профилактикаға бағыттап отырады және де ... ... жою емес ... ... ауытқуларды жоюға көмектеседi. Девианттық мiнез-құлық
теориясының зерттеуiне Ш.К Жаманбалаеваның диссертациясы көп үлесiн ... ... ... “Девианттық мiнез-құлықтың әлеуметтiк мәселелерi” /4/
және оның монографиялары /4/. Бұл еңбектерде автор девианттық мiнез-құлық
дегенiмiз – мiнез-құлық актiсi деп ... ... ол ... ... немесе өмiр салттары, арнай қоғамдағы қабылданған әлеуметтiк
нормалар мен заңгерлік негiздегi салдарлы қоғамдық санкцияларды ... ... ... ... анықтама бiрiншiден, осы мiнез-құлықтың
барлық көрiнiстерiн қамтиды (iс-әрекет, өмiр ... ... ... ... жағын ғана емес, сонымен қатар, айтылмаған ... ... ... мiнез құлық формаларын да ... ... ... ... қамтиды, олар көбiнде ... алып ... – ол ... ... қоғамдық жақтырмауға және
сонымен қатар толығымен қоғамнан бөлiп тастауға алып ... ... ... ... ... анықтау өзгеруде, бұл
жағдайда бiз бiр iс-әрекеттi девианттық ... оған ... ... яғни ол әртүрлi қоғамдарда, салт ... өмiр ... ... ... ... ... динамикасы, қоғамдық
өмiрдiң әртүрлi аймақтарындағы кризистiк жағдайлар ... ... алып ... олар ... ауытқитын мiнез-құлық
нормаларынан көрiнiп отырады.
Әлеуметтiк норманың толығырақ анықтамасын беру үшiн, аномия сұрағының
негiзiне мән беремiз. Алғаш рет ... ... ... ... ... ... түсiнiгiн ол “Индивидтiң мiнез құлқының анық реттеушiлiк
процесстерi, моральдық вакуум, ескi нормалар мен жаңа бағалылықтардың ... ... жоқ ... ... ... ал жаңа ... ... дейiн толық iске қосылмаған әлеуметтiк нормалар жоқ ... ... ... қазiргi кездегi автор В.Д. Плаховтың пiкiрiнше аномия таза ... ... ... кездесетiн процесстердiң iшiнде бiрнеше
ықтималдылық заңдылықтар кездесiп отырады /6/.
Бiрақ бұларды бiр ... ... ... ... Кез ... нормамен
аномия бiрге жүредi, және бiр бiрiн толықтырып отырады. Сол сияқты онда
нормативтi мiнез-құлықтың ... ... Осы ... ... тура келедi, себебi, Қазақстандағы әлеуметтiк жағдайды ескеретiн
болсақ, онда осы ... ... ... ... белгiлерiн ажыратуға
мүмкiндiк бередi. Я. Гилинскидiң пiкiрiнше әлеуметтiк нормаларға ... ... мен ... жағынан әртүрлi болуы мүмкiн, бiрақ ол әр
уақытта ... бiр ғана ... ... ... ... ... ... топтар арасында болуы мүмкiн 7/.
Мысалы, құдайлар нормасы мен “истеблишмент”, ұрылар заңы, көпеген
әртүрлi дiни ... ... ... субмәдениетiтiң нормалары
(хиппи, панктер, рокерлер және т.б.) бар. Моральдық нормалар ... ... ... ... ... құралады, және пайда
болады. Қазiргi кезде әлеуеттiк даму ... ... да ... құндылықтар мен адамдардың бағалылықтары тез өзгередi.
Құқықтық нормалар сол сияқты ... ... ... ... қарамастан олар уақыт өткен сайын өзгерiске ұшырап отырады.
Немесе, мысалы, әрбiр мемлекеттегi ... ... ... тартылу жастары әр түрлi олар 11 ден 18-20 ... ... және шет ... ... ... келе ... мен мазмұнына қарай бiз ... ... ... олар
ауытқудың негiзгi себептерi адамның өзiнде болады (биологиялық үйлесiм),
қоғамда (жанжал ... мен ... ... әлеуметтiк
қоршаған ортада (интеракционизм). Социомәдени үйлесiм девиацияның пайда
болу себептерiн зерттеу көп ... ... ... ... үшiн ... аралық үйлесiмдi өзiне қосып алады. Жастармен
девианттық мiнез-құлықтарды ... ... ... ... ... толығырақ тоқталып өтемiз.
Бiз алдыңғыда айтқанымыздай, кез келген нормалардан ауытқу девианттық
болып ... ... ... ... социологияның пәнi туралы айтуға
болады, ең алдымен ... ... ... ... ... ... ... девианттық мiнез-құлықтың
шекарасы мен аймағын танып бiлуiмiз мүмкiн емес, яғни ... ... ... ... ... ажыратуымыз мүмкiн емес. Егерде
осылай айтуға болатын болса, бұл тек қана ... ... ... ... ... зерттеудiң мiнездемесiне кiретiн объективтi бөлiгi ғана болып табылады.
Осы пәннiң басқа бiр бөлiгi, ол ... деп ... бұл ... нақты
девианттық мiнез-құлықтың мазмұны туралы, олардың пайда болу ... ... ... ету ... салдары, олармен күресу
жолдары және т.б. туралы айтамыз. Осындай ... ... ... ... ... құбылыстардың түрлерiнiң зерттеулерiне кiредi, ол
әлеуметтiк ... ... және ... ... ... текқана
нормаларды бұзу шегiнен емес, басқа да сапалы жақтарынан зерттеуге алу.
Осыннан ... ... ... ... ... яғни ... мiнез
құлықтың анализiн қарастыра аламыз.
Бiз анықтағандай девианттық мiнез-құлық дегенiмiз – бұл құбылыстардың
кең ауқымдылығы. Кең ауқымда ... ... ...... кез ... ... Осындай ұйғарымда ауытқудың түрлерi мен көлемi
туралы айтқанымыз жөн болар. Девианттық мiнез-құлықтың түрлерiне қылмыстық
шаралар, алкоголизм, ... ... ... ... ... бұзылушылық, өзiн өзi өлтiрушiлiк жатады.
Тар мағынасында алғанда девианттық мiнез-құлық деп қылмыстық шараларды
жатқызамыз оның iшiнде ... ... ... ... айтпағанда, осындай ауытқуларды айтамыз. Заңға қайшы iс-
әрекеттердiң ... ... ...... ... атпен
аталады, ол деликвенттiк (сөзбе сөз ... ... деп ... ... ... – кең және тар ... да социологияда екеуi де қолданылады.
Бiз девианттық мiнез-құлық мәселелерiн келесi параграфта қарастырып өтемiз,
яғни девианттық мiнез-құлық ... ... Ал ендi бiз ... қарастырамыз: девиация, позитивтi ауытқулар, деликвенттi
мiнез-құлық, саяси мiнез-құлық, жанжалдық девиация, әлеуметтiк аномия.
Алдымен бiз “девиация” ... ... ... (рп) ... ... ... ... ортадан, қалыпты жағдайдан ауытқу
дегендi бiлдiредi. Осыдан барып кез-келген ... ... ... ... ... бiздi қызықтыратын объектi мен пәнiн ерекше
зерттеуге мүмкiндiк бермейдi. Соныдықтан бiздi әсiресе әлеуметтiк девиация
қызықтырады, ... ... ... және ... мiнез құлықты
қарастырамыз.
Осы түсiнiктер арасындағы мағынасында әртүрi ерекшелiктер бар. Сонымен
әлеуметтiк девиация процессi ... ... ... адамның дамуының креативтiк және жанжалдық жақтарын, әлеуметтiк
нормадан кез ... ... ... және ... қарастырады.
Қалыптасып қалған дәстүр бойынша девианттық мiнез ... ... ... ... қайшы мiнез-құлықты, әлеуметтiк нормаларға
сәйкес келмейтiн, мiнез-құлық ережелерi, нақты қоғамдағы бағалылықтарын
ашады. ... ... ... жеке ... ... ... және ... мiнез-құлыққа жақындығын көрсетедi.
Осы түсiнiктерге берiлген мiнез-құлықтың ... ... мән ... ... ... – шындық нормалардың қандай да бiр ... ... ... және ... ... ... ... тұтастай
немесе жеке тұлғаға зиян келтiредi, сол үшiн де тек қана ... емес ... ... патология ретiнде, мiндеттi түрде
қиылысатын ауытқулар ... ... ... – бұл қандай да бiр ... ... ... ... ... ... ... тек қана қоғамға зиян
келтiрмейдi, ол қарама-қарсы оның ... ... ... ... ... олар ... шаршаған нормаларды ығыстырады.
Позтивтi ауытқулардың криминализациясы – құқықтық жүйенiң толығымен
реттелмегендiгi, оның ... ... ... – ол ... ... ... да бiр ... бұзатын
ауытқуды айтамыз. Қылмыстың жекелеген түрлерi қылмыстық кодекстiң
статьяларына сәйкес ... – бұл ... да бiр ... ... түрiн бұзатын азаматтық,
административтiк және т.б. ауытқулар.
Девианттық мiнез-құлықтың индивидуалды формалары осындай.
Девианттық ... ... ... массалық ауытқудың
формаларына сәйкес келедi, олар әдебиеттерде ... ... ... ... ... ... “деликвенттiк”
және “аморальдылық”.
Сонымен қатар, бiз девианттық мiнез-құлықтың негiзгi категорияларын
қарастырдық. Ендi ... ... ... әлi басы ... ... ... нормаларға сәйкес келетiн кез келген нормаларды бiз
ауытқитын мiнез құлыққа ... ... ба жоқ па? Бұл ... ... туып
отыр, себебi көптеген авторлар “девианттық мiнез құлық”- деген түсiнiк ... ... ... олар бiр жерлерде пайдалы iс-әрекеттерге де ... ұғым ... ... ... ... творчество) /8/.
Кутыревтың айтуынша, “девианттық мiнез-құлық жағымды жағына да ... бiз ... ... ... мысалы, оның жазуы бойынша – ... ... ... ... ... ... девианттық мiнез-құлық iс-әрекеттерi
қоғамда қалыпты жағдай ретiнде ... да ... ... ... ... формалары ретiнде қоғамдағы кездесетiн
антиәлеуметтiк немесе жалған ... ... ... Бiрақта кез
келген девианттық ... ... ... ... ... формаға енгiзу мүмкiн емес. Оны қабылдаудың өзi қатаң анализдi
талап ... ... бiр ... ... ... ... үшiн, ... қатынастар жағдайында, жаңашылдық, творчество, ескiрген
канондардың сынуы ... ... пен ... қажеттiлiк болып
табылады. Дамып келе ... өсiп ... ... бейiм организмдi
басқарудың әсерiмен ескiрген, тоқтауда тұрған ... ... ... Керiсiнше, формалар шаруашылықтың арнайы бiр тапсырмаларына қарап
мiндеттi ... бiр ... ... ... Бұл ... бiз ескiрген
нормалар туралы айтамыз, олар қоғамның прогресстiң дамуына ... ... Бұл ... ... творчество прогрессивтi нормаларды жоққа
шығармайды, немесе оның ары ... ... – не ... не жағымды
нормаларға еш кедергiсiн тигiзбейдi. Құқық ... ... ... ... тек қана ... қоймайды және олардың дамуына
көмектеседi. Ал қылмыстық жағдайды ... ... оны ... ... қылмыскерлiк бiздiң нарықтық қоғамымызда өзiнiң барлық түрлерiмен
жабайы нарықтың пайда болуы мен етек ала ... және ... ... ... яғни олар экономикалық кризистiң фонындағы
коррупцияның етек ала ... ... ... болып табылады.
Девианттық мiнез-құлықтың келесi түрi ретiнде, бiз – ... ... ... ... ... бұзу ... немесе салқынқынды емес, саналы
немесе санасыз болп табылмайды. Барлық ... ... ... ... ... ... олардың барлығы заңға қарсы iс-
әрекеттер категориясының қатарына жатады, яғни деликвенттiк мiнез-құлық деп
айтуымызға тiптен болады.
Девианттық немесе деликвенттiк ... ... ... ... ... ... ... белгiлi топтың мәдени нормаларына
қатысты емес. Бiрақ деликвенттi ... ... ... абсолюттi қарым қатынас. Әлеуметтiк төмендегiлердiң ... бiр ... ... ақша табудың немесе әлеуметтiк
әдiлеттiктi орнатудың қалыпты жағдайы ретiнде ... ... ... ... ... қылмыс, себебi, абсолюттi норма бар жерде – ... ... олар кiсi ... қылмыс ретiнде тiркеп отырады.
Яғни заңға ... ... ... немесе қылмыстар,
социологияда ерекше атау алды, ол деликвенттiк мiнез құлық деп ... сөз ... деп ... ... мынадай жағдайлар болуы мүмкiн, ауытқитын мiнез-
құлық ... ... ... кең ... қабаттарға, әлеуметтiк
институттарға, нормаларға, құндылықтарға тарап, ... ... ... ... ... Қоғамның бұндай жағдайы аномия деп аталады,
ол сөзбе сөз талдау жасағанда қоғамның деформациясы, ... ... ... ... ... ... соғыстар,
революциялық төңкерiстер және басқа да үлкен әлеуметтiк қиыншылықтарда ... ... ... ... қамтитын формасының мiнездемесi
осындай. Қоғамға әлеуметтiк аномия жағдайынан шығудың екi ... ... ... және компромиссiз, әлеуметтiк өмiрдiң ... ... ... ... ... үшiн радикалды, ұйымдасқан және
динамикалық ... орын алып ... ... ... ... жаңа әлеуметтiк бағалылықтар мен нормалардың ұйымдар ... ... ... ... ұйымдастыру үшiн ақырындап осы
қоғамның мүшелерiн қажеттiлiктерi мен мүмкiндiктерi және ... ... ... Сол үшiн де ... ... кезде сы бағытта жұмыс
iстеуге тырысуда.
Девианттық мiнез-құлықтың ... ... ... ... ... ... бар жалпы сүлбелерi бар топтардың
ерекшеленедi. Кейiнгi кездердегi әдебиеттерде ... ... ... ... ... класиификациялау үшiн iс-әрекеттер
жасалған.
Осыған ұқсас типтендiру адамдар санасындағы бұрынғыдан қалған ... ... ... ... ... үйлесiмнiң керек екендiгiн
мiндеттейдi. Бұлайша класиификациялау адамдардың санасына ең кем ... – яғни ол ... ... ... әйел ... ... ... ұлыдержавалық шовинизм және т.б.).
Басқа көзқарасқа сүйенсек формасы мен ... ... ... ... ... мен түрлерiне қарап және адамдардың iс-әрекеттiң ... ... ... ... ... қарым қатынас аймақтарында
сәйкес – тiкелестiк, эгоизм, қаталды және т.б.; осы рухани өмiрдiң аймағына
– мәдениетсiздiк, бiлiм ... ... ... және т.б.
Келтiрiлген классификацияда күрделi жетiспеушiлiктерден ада болған,
сол сияқты көптеген негативтi құбылыстардан, бiрiншiден, ... да ... ... ... ... енген, екiншiден, осылардың жартысы
ауытқитын мiнез-құлық формаларын жат қылық деп санайды, себебi, ... мен ... ... ... алып ... бар екендiгiн
мiнездейдi.
Сол үшiн де бiздiң көзқарасымызша, ауытқитын ... ... ... ... ... ... болып табылады, олар адамдардың
өмiр бейнелерiн екi маңызды реттеушiлер бар: олар мораль мен ... ... ... ... ... өтейiк. Құқық пен мораль
әрбiр азаматтың санасындаға өзiндiк марапаттың өсуiне негiз болады, ... осы ... ол ... ... ... барудан бас тартуға
тәрбиелейтiнiн ескергенiмiз жөн.
Әрине осы түсiнiктердiң құқықтық ... ... ... осы ... құрудағы кезеңде өте тиiмдi, себебi, егер тапсырма
қиын ... ... оны ... өзi де сол ... ... ... Сол үшiн де құқықтық мемлекеттi құру кезiндегi құқық пен моральдың
сәйкес келуi ерекше орын алады.
Құқықтық және моральдық ... ... ... ... ... ... ... құқықтық мемлекет құрылғанда әлеуметтiк
нормалар жағдайында негiзгi заңдылқтардың ... әсер етуi ... ... ... құқықтық реттеушiсi жағынан қысқартушы және
моральдық фактордың ... өсу ... ... орын алуда. Әлеуметтiк
нормалардың өзара әрекет ету ... ... ... ... ... әсiресе барлық әлеуметтiк нормаларды ... ... ... ... ... ... мемелекеттiк билiктiң беделi
маңызды және қатысты қарым қатынастарды ... ... бұзу ... тұрақтандырады, және қоғамның дамуына керi әсерiн тигiзедi.
Құқықтық нормаларды бұзатын мiнез-құлықтар, қоғамдық зиянды ... ... ... Ғылыми әдебиетте мiнез-құлықтың осындай актiсi заңбұзушылық
деп аталады. Қалған заң бұзушылықтар, моральдық және басқа да ... ... ... ... ... ережелердi –
бiз ассоциалды мiнез құықтарға ... ... заң ... ... ... ... оларды мақсат саналы түрде заң
бұзушылық мiнездемелерi деп атау заңға қайшы келмейдi.Ол дегеніміз қоғамдық
қатынастарға ... ... ... анықтай келе әлеуметтiк
жиынтықтардың, топтар мен ... ... ... сол
сияқты әлеуметтiк нормалардың бұзылуының түрлерiн ауытқитын мiнез-құлық
түрлерiн ажыратуға мүмкiндiктер туады, ... ... ... ... мiнез-құлық, ол тек тұлғаның өмiрiне зиян тигiзедi де ... ... ... ... ... ... ... фанатизм, конформизм, мазохизм және т.б.); ассоциалды мiнез-
құлық, ол тұлғаға, әлеуметтiк топтарға, қоғамға және әлеуметтiк ... ... ... алкоголизм, нашақорлық, өзiн ... және т.б.); ... ... мiнез-құлықтар (қылмыс және басқа да
заң ... (№1 ... ... ... құлықтың субъектiлерi ретiнде жекелеген индивидтер де
болуы мүмкiн, сол ... ... ... ... мен ... ... коллективтерi, отбасы, мемлекеттiк органдар, ұйымдар
және т.б.). Девианттық ... ... ... ... ... ... ... мен мiнез құлықтарында) және өмiр салттарында көрiнедi.
Девианттық ... ... ... ... ... ... ұйғарымдарға кiргiзу қабылданған: негативтi
ауытқу, нейтралды ауытқу, заң ... және ... ... ... деликт. Олардың логикалық субардинациясының тәртiбiн классификация
түрiнде ... ... ... ... ... /9/)
Схема-1.
Девианттық мiнез-құлықтың негiзгi түрлерi.
|Девианттық мiнез-құлық |
|Биморальдық |
|мiнез-құлық |
| ... ... ... ... ... ... ... |
|мiнез-құлық |
|Құқықтық |
|iс-әркеттер |
|Қылмыс ... ... ... ... ... ... |
|фанатизм, ... ... ... ... ... индивидуалдық класификациялау.
|Девиация |
|Позитивтi |
|ауытқу ... ... ... |
|ауытқу ... ... ... ... ... ... |
Девиантты мiнез-құлықтың механизмiн қарастырғанда адамдардың сыртқы
ортасы мен оның жеке сапалары, девианттық ... ... ... еске ала ... ... бөлiп қарастырамыз: мотивацияның
құрылуы, девианттық мiнез-құлықты жасағандығы туралы шешiм ... ... ... ... Девианттық мiнез-құлықтың әр сатысында –
девианттық мiнез-құлықты жасаған адам мен ... ... ... ... алып ... жөн ... ... мiнез-
құлықты жасау уақытында және ерте орта ... ... ... Осы ... бiр ... ... үшiн келесi жағдайларды
қолданған дұрыс: жоғарғы материалдық ... өмiр ... ... өмiр сүрмеу мотивациясы қалыптасып қалған. Сонымен ... адам ... ... қабылдауы мүмкiн: жоғары материалдық деңгейге жету үшiн
адамдар заңды жолды таңдауы мүмкiн (заң ... ... шет ... оқу және ... ... ... орналасу), немесе қылмыстық
жолға түсу (ұрлық, мәжбүрлеу және т.б.).
1.2. Аномия түсінігі және девиантты мінез-құлықты жұмыс жүргізу
технологиясы
Аномия ... а ...... ... және nomos - заң ... француз тіліндеде "зансыздык", "шексіздік'" дегенді білдіреді)
- қоғамның құндылықты-мөлшерлік жүйесінде әр түрлі ... ... Бұл ... ... енгізген - Э.Дюркгейм. ... ...... ... ... ... жоқтығыньң
немесе әлсіздігінің нәтижесі Аномиялык ... ... ... экономикалық және имандылық-өнегелік қағидаларының дағдарысқа
ұшырауынан туындайды. Бул ... ескі ... ... ... жаңалары
қалыптасып үлгермеуінен құндылықты-мөлшерлік қуыстық пайда ... ... ... өз ... ... және ... қолданатын құралдары арасында кайшылыкты шешу мүмкіндігі болмайды.
Бул ... ... өзін өзі ... т. б. ... Р. ... Аномияны жекелік мақсаттарды заңды құралдармен
орындауы мүмкін ... ... ... ... ... сананың негізі
ретінде қарастырды. Аномия жағдайында адамдар ортак мақсаттарды ... ... ... ... ... және имандылық амалдарын
мойындамайды. Аномия бейімделу, келісу не қоғамға жат қылықтарды ... ... ... 5-10 ... ... жібереді.
Маскүнем, наркоман, жезөкше, әртүрлі жыныстық жолмен жұққан
аурулары бар девианттармен қалай ... ... ... ... және ... ... ... тартудың
нәтижесіз екені айдан анық. Олардың көпшілігі ауру адамдар, медициналық,
психологиялық және ... ... ... ... ... ... ... изоляторлары, және
колониялар) түзету және сотталғандарды жазалауды көздейді. Дегенмен түрме
адамды түзеудің ... ... ... ... ... орны гомосексуализмнің нағыз ошағы болып
табылады, осы ... ... ... ... ... бастапқыда дәлелсіз болады. Жастар әдетте
қоғамның талаптарына сәйкес болғысы келеді. ... ... ... ... ... орнын жете білмеуі, ... ... ... ... т.б. ... әсер етеді. Девианттық мінез-
құлықтағы топтардың болуы заңға қайшы және ... жат ... жол ... Осындай істерді жасағанда олар ләззат алып, әлеуметтік
бақылау тәсілдерінен тыс болады.
Әлеуметтік бақылаудың негізгі факторларына ... ... ... ... ... мен ... ... мінез-
құлықтың нақты түрлеріне бара-бар болуы тиіс. Әлеуметтік бақылаудың негізгі
құралы қалыпты емес мінез-құлыққа бейім жандардың әртүрлі қызығушылықтарын
қанағаттандыруға ... жөн. ... ... және ... ... ... осындай балама бола алады. Құқық ... ... ... шаралардың тигізер пайдасы көп.
2. Репрессивті ықпал ету шараларын барынша ... ... ... ... ... және ... ... ұшыратады.
Сондықтан мұны мүмкін болмаған жағдайда ғана қолдану керек.
3. Әлеуметтік қолдау көрсетудің өте икемді түрін ... жөн. ... ... «өзіңе-өзің көмек бер» принципі бойынша құрылған ұйымдар
кәдімгідей нәтиже берді.
4. Жалпы адамзаттық құндылықтар мен адамгершілік қағидалары негізінде
азаматтарға рухани және діни ... ... ... мәні ... ... ... мен «делдалдық институтын» құру. Бұлар қылмыстық және
әкімшілік жазалау шараларын өз қолдарына ... ... ... зомбылықты, зұлымдықты және ашық жыныстық ... ... ... ... ... ... осындай теріс
қылықтарды уағыздайтын дүниелерге әуестігіне шектеу қойып, ... ... ... ... ... ... ... керек.
6. Бұқаралық ақпарат құралдары, оқу және ағарту ұйымдары арқылы
басқаша ойлайтын және ... ... ... жастарға барынша байсалды
саясат жүргізіп, оларды дұрыс жолға бағыттау да тиімді болады.
ҚОРЫТЫНДЫ
Девианттық мінез-құлык (лат.deviatic-ауытқу) — ауытқыған мінез-кұлык. Ол
адамдардын ... ... ... ... ... ... ... мелшерлерден ауытқуы. Я нәтижесінде коғамдық - ережелерді
бұзуға әкеледі және ... ... ... ... ... ... ... етеді. Кен мағынада. Д.м.-к. езше әлеуметтік мөлшерден кез
келген ауытқуды енгізеді Олар жағымды да ... ... ... ... ... ету, ... ... т.с.с.), жағымсыз да (қылмыс, қоғамдық
тәртіпті құлыктық мөлшерлерді, әдет-ғұрыпты, дәстурді бұзу ... ... Тар ... ... тек қана Tepic ... айтады. Осындай
I Д. м.-к.-р әлеуметтік өмірдің шырқын бұзуға, аномияга әкеледі.
Әлеуметтiк ... ... ... ... ... қоғамдық тәртiптiң, теңдiктiң бұзылуы, нәтижесiнде кері ұйымдастыру
пайда болады.
- Индивид пен қоғам ... ... ... ... ... ... ... тұлғаға әлеуметтiк
институттардың және басқа әсер етулердiң әлсiреуiне алып келедi.
Қоғамдық қатынастарға тигiзген ... ... ... ... ... және жекелеген азаматтардың
қызығушылықтары, сол ... ... ... ... iшiнен
девианттық мiнез-құлықтың негiзгi түрлерiн ажыратуға болады: деструктивтiк
мiнез-құлық, ол тек қана ... және ... ... ... келмейтiн мораль нормаларына (жинақылық, фанатизм, ... және т.б.) ... ... заңға қайшы мiнез-құлық (қылмыс және
басқа да заң бұзушылықтар).
Жастар ортасындағы әлеуметтiк әдiлдiк сезiмiнiң пайда ... ... ... ... ... ... табылатын еңбекке деген
қызығушылықтың төмендеуiне алып келдi. Яғни өздерiнiң қызығушылықтарын
қанағаттандыру үшiн жеңiл ... ... яғни ... кезде ондай бiр
түрлерi ретiнде ... ... тән ... ... ... ... өмiр салттарының өзгеруiне байланысты, жалпыға аян
бағалы құндылықтардың өзгеруiне де алып ... ... ... ... батыстану саясаты, яғни қоғамымыздағы барлық болып ... ... ... ... ... ... жат ... себебi ол қоғамдағы болып жатқан елiктеушiлiк мiнезiнiң әсiресе
жастар арасында ... ... ... ... ... ең алдымен батыстану
үлгiсiне жастардың әлеуметтену процессiне өз ... ... ... ... ... деп те ... болады. Осындай бiр мәселелердiң
көрiнуi қазiргi кездегi ... ата ... ... ... ... ... девизбен, олардың жақсы да жаман да ... алып ... ... ... ... ... ... әсерiнен бiздiң жастарымыздың әлеуметтену мәселесiне қатысты
көптеген аймақтардың өз жұмыстарын ... ... ... басқа
негативтi аймақтарға бұрмаланып кеткендегi әсерлерiнiң көбеюi орын алады.
Бiздiң социологиялық зерттеуiмiздiң нәтижелерi ... ... мен ... ... ... ... өсу ... толығымен
жойылғандығын байқадық. Сонымен ... ... ... ... суицидалдық мiнез-құлықтың басым түсуiне әсер етуде, яғни бұндай
құбылыс жастар арасында да және ... ... ... да таралғандарын
байқауға болады.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
1. Иваненков С.П. Проблемы социализации современной молодежи. – Оренбург:
“Димур”, 1999-266с.
2. Ковалева А.И. Социализация ... ... и ... – М.: ... 1996г. –с. 116.
3. Первова И.Л. Ассоциальное поведение детей и подростков. СПб: изд-во ... ... 1999. ... ... Ш.Е. ... и ... ... аспект
девиантного поведения. А: Қазақ университетi, 2002г. с278.
5. Ковалев А.Г. Психология личности. –М: 1985. ... ... Б.Т. ... ... обучения. –М.1985. –с.28.
7. Шур М.Э. Наше преступное общество: социальные и правовые источники
преступности в ... Пер. с ... –М: ... ... –с. ... Джаманбалаева Ш.Е. Особенности ... ... ... и социология: новые реалии и новые
идеи/сборник ... 1 ... ... ... ... 2002. ... ... и общество на рубеже веков. –М: Владос, 1999.-с.45.

Пән: Социология, Демография
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 15 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жастардың ауытқитын мінез-құлық стереотиптерінің әлеуметтік-психологиялық ерекшеліктері мен себептері37 бет
"Аддиктивті жүріс-тұрыспен психологиялық жұмыс."3 бет
«Девиантты мінез – құлқы бар балаларды анықтау және оқыту проблемаларын шешудің болашақ даму жолдары»9 бет
Аддиктивті жүріс-тұрыспен психологиялық жұмыс9 бет
Аддиктивті жүріс-тұрыспен психологиялық жұмыс туралы4 бет
Алкоголизм және девиация мәселелері әлеуметтік проблема ретінде22 бет
Даму кезеңіндегі психологиялық ауытқушылық түрлері7 бет
Девианнттық мінез-құлық әлеуметтануының өзектілігі19 бет
Девиантты мінез - құлықты жасөспірімдерді зерттеудің ғылыми теориялық негіздері43 бет
Девиантты мінез көрсетудің себебі, оларға көмек түрлері3 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь