Дін социологиясының қалыптасуы мен дамуы

Жоспар:
Дін социологиясының қалыптасуы мен дамуы
Дін және қоғам. Діннің әлеуметтік функциялары
Діни ұйымдар мен діни индивид типологиясы

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
        
        Қазақстан Республикасы Білім және Ғылым министрлігі
Жәңгір хан атындағы Батыс Қазақстан аграрлық-техникалық университеті
кафедрасы
РЕФЕРАТ

Орындаған:МС-21 студенті Салауат Б.Ғ.
Тексерген: аға оқытушы, магистр ... ... - 2012 ... ... ... материалдық мәдени дәстүрі
* Киіз үй тарихы
* Киіз үйдің құрылысы
* Отырықшы баспаналары
* Қазақтың дәстүрлі киімдері мен әсемдік заттары
* Ұлттық тағамдар, ... ... ... Қару ... ... ... ДІН ... социологиясының қалыптасуы мен дамуы
Ғылымда діннің мәні қалай бағаланып түсіндірілгенімен, социология қоғамның дінге әсер ету жәйтін мойындамай алмайды, жоқ дегенде ... ... ол ... ... және оны ... ... ... табиғи, эмпирикалық белгіленіп отыратын күштердің, бірінші кезекте әлеуметтік күштер әрекетінің нәтижесі ретінде түсінеді. Бұл дінді психология, философия немесе тарих ... ... ... ...
Дін социологиялық талдаудың нәтижесінде ең алдымен әлеуметтік феномен ретінде алға шығады. Дінді ғылыми анықтаудың қарапайым және ең кең ... ... ол ... ... ... мүмкіндігінше қарастырылып отырған құбылысқа қатысы бар фактілердің бәрін жинап, оларды салыстыра отырып, зерттеліп отырған феноменді сипаттаушы ретінде ұқсас ... ... ... ... ... ... қарастырады. Сонымен бірге социология олар соншалықты әр түрлі болғанымен, барлық діндерге тән қандай да бір ... ... ... мүмкін емес екендігін көреді. Айталық, мысалы, мұсылман және христиан діни дүниетанымдарына тән ... ... және о ... ... екіге бөлінуі буддизм немесе индуизм дінінде жоқ.
Қандай да бір дінде адамдардың ғажайыпқа негізделген ... ... еш ... ... ... көп ... ... да мысалдар бар. Социологтар мен басқалар арасында да діннің шіркеу, құдай, діни сенім сияқты жекелеген элементтерін анықтау ... ... ... ... ... көрінсе, бірақ сонымен қатар діннің өзін тікелей анықтауда үлкен келіспеушіліктер байқалады. Діндер түрлі қоғамдарда немесе әр түрлі тарихи кезеңдерде ... ... етіп отыр ма ... ... ... ... ... жоқ. Ал егер олай болса, онда оны қандай да бір ... ... әкеп ... ... ... ретіндегі дін жайлы түсініктердің өзі сенімсіздік тудырады. Социология беретін немесе ... ... ... ... ... және мейлінше толық деп қарастырмау керек. Өйткені дін әлеуметтік аспектімен - қоғаммен өзара әрекеттесу процестерімен, сондай-ақ дінді ... ... ... ... шектелген сұрақтар кешенімен шектеліп қалмайды.
Дін социологиясының ғылыми пән ретінде қалыптасуы көбінесе еуропалық қоғамындағы әлеуметтік, экономикалық және мәдени процестердің арқасында. Бұл ... ... ... ... бірін О.Конт (1798 - 1857) жасады. Ол әлеуметтік өмірді зерттеуге жаратылыстану ғылымдары қолданып жүрген индуктивті әдісті қолдануды ұсынды. Діннің рөлі және ... ... ... не нәрсе жатыр деген сұраққа байланысты О.Конт "тарихтың үш сатысы жайлы заңында" жауап ... ... саты діни ... "теологиялық жағдай", онда адам санасында дәлелсіз ойға негізделген оқиғалар, субъективтік негізсіздіктер үстем етеді. Екіншісі - философиялық, "метафизикалық ... онда ... ... дерексіздер шынайылық ретінде қабылданады. Үшінші - позитивті, ол жерде ғылымның көмегімен ... бар ... ... баға ... қол ... Осы үш ... жағдайының" әрбірі бүкіл әлеуметтік ұйымдасудың негізін құрайды. Дін және ... ... ... арасындағы жанжалдың міндетті түрде болатындығын мойындай отырып, оның дами түсуі діннің құлдырауына және міндетті түрде оның өліміне алып келеді дей ... Конт ... ... ... ... ... ... Конт әлеуметтік байланыстардың рухани тірегі ретінде "екінші теологиялық синтез" ... ... ... ... ... ... ... "ұлы тірі жан" култі, барлық өмір сүргендердің, өмірден өткендердің және болашақ ұрпақтардың үлкен әлеуметтік организмі ретінде ... ... ... ... (1818 - 1883) ... қоғаммен өзара байланысында қарастырды, бірақ оның түсінігінде ол екі дербес өмір сүретін ... ... ... ... жоқ. ... шын ... ... болып дін өзінің табиғатымен әлеуметтік феномен болатынын көрсетті. Ол қоғамдық байланыстар, қатынастар жүйесіне ... және оның ... ... ... ... түсіндірмесін содан іздеу керек. Жаратылыстан тыс, қасиетті ... ... ... ... пайда болды: дін аспан есебінен емес, жердің есебінен өмір сүреді.
Дінді әлеуметтік феномен ретінде түсіну оның қоғам өмірінде ... ... ... ... белгілі бір қажеттіліктерді қанағаттандырады деп түсінуді білдіреді. Маркс осылайша дінді зерттеудегі функционалдық әдістің негізін қалап кетті. Бірақ Маркс ... ... ... дін ... ... ... емес, ауыспалы әлеуметтік жағдайлардың - олардың негізіне басқаның еңбегін иемдену жүйесі, әлеуметтік теңсіздік жүйесі құрайтын жағдайлардың ... ... ... құрайды, ол жерде біреулердің бостандығы екіншілердің құлдығын білдіреді; ... ... ... ... ... ... ... осыдан келіп шығады. Маркс пікірі бойынша, дін - идеология, ол оның ең ... ... ... формасы. Оның әлеуметтік қызметі - идеологиялық қызмет: ол оны ақтайды немесе сонысымен қолда бар тәртіптерді заңдастырады ... ... ... ... өмір сүру ... беруден бас тартады. Ол қоғамдық дамудың тежеушісі ретінде қызмет атқара отырып, әлеуметтік конформизмді сіңіруі мүмкін немесе әлеуметтік ... ... ... К.Маркстың діннің шарасыз өлуі немесе оның жеңіске жеткен жұмысшылар табы тарапынан жойылуы жайлы айтарлықтай қатаң ... ... ... ... Көріп отырғанымыздай, олай болған жоқ және болып жатқан да жоқ, оған қоса Конт айтқандай, олардың діннің дәл сол ... ... ... діни ... ... ... ауыстырылуы болып жатыр.
ХІХ ғасырдың екінші жартысында еуропалық қоғамда ... ... ... ... бастады. Индустриалияландыру және урбанизациялануға байланысты күшейе түскен әлеуметтік жіктелісі процестері ... ... ... ... ... ... түрде қойды. Мұндай фактор ретінде діннің жағымды рөлі жайында әлеуметтік қатынастарды, өрлеу, тұрақтылық пен тәртіпті жете түсінуге әрекет ... ... айта ... ... ... ... (1858 - 1917) көзқарасы тұрғысынан дін қоғамның ынтымақтастығы мен оның тұтастығы үшін маңызды әлеуметтік қажеттілікке ... ... ... шығу көзі - ... өзі. Ол ... қасиетті немесе қарапайымнан бөлінген тиым салынған заттарға қатысты ... мен ... ... жүйесі ретінді анықтайды. Олар артынан ерушілердің барлығын шіркеу деп аталатын моральдық қауымдастыққа біріктіреді. Ол әлеуметтік сезімді оятады, ұжымдық көзқарастарды қалыптастырады. ... ... тән жай ... ... деп тану ... жүзеге асады, оларға қасиетті мән беріледі, соның ... олар ... ... ... топтастыру қызметін атқара алатын болады. Олар салт-жоралық әрекеттердің, құрметтеудің, ізгілік көрсетудің ерекше объектісіне айналады. Олар сол әлеуметтік топтың ... ... ... ... өмір және оның ... ... адамдар әл-ауқатының жақсаруы іске асырылады.
Әлеуметтік өмір өзінің табиғатынан ұжымдық болып келеді. Сондықтан ... ... ... күшпен" байланыстарын біріктіруші толғаныстары, адамның туылуын, өлімінде қолданылатын салт-жоралық ... ... ... ... ... және ынтымақтастық сезімдерін нығайтады. Осылайша дін басқалардан өзінің қасиетті объектіге бағыттылығымен ерекшеленетін айрықша ... ... ... ... ... ... ... құрметтеу - ол шындығында өз "социумын" құрметтеу, оның мықтылығы - топтың ұйымдасып өмір сүруінің жалғасуының кепілі, бұл оның әрбіреуінің және ... ... ... ... мойындау. Сонымен діннің шығу көзі - адамдардың өмір сүруінің әлеуметтік тәсілі.
Э.Дюркгейм шындығында әлеуметтік және діниді ... ... ... ... түсіндірме береді. Алайда қазіргі қоғамда дүниені ғылыми түсіндірумен байланысты жаңа мифтер мен символдар пайда болды. Сондықтан оларға нақтылы тарихи ... оның рөлі мен ... ... ... ... ... ... және ғылыми қызметтер діни қызметтерден біртіндеп босанып бөлінуіне, әлеуметтіктің дінимен бірлігінің өзгерісі болып ... және ол ... ... көрінген зайырлы сипатқа ие болуда. Сонымен, қоғам өмірінің бүкіл саласының діннің әсерінен құтылудың үздіксіз процесі бар екендігі мойындалады. ... бола тура ... ... бір нәрсе ол бұл процестің дамуы діншілдіктің аяқталуын білдірмейді. Оның ойынша дін К.Маркске қарағанда, мәңгі өмір сүреді. Қоғамның бірлігі мен жеке ... ... ... сезімдер мен идеяларды үнемі тірілтіп, нығайту қажеттілігін бастан кешірмеген қоғам өмір сүруі мүмкін емес. Ол бұл ... ... ... және ... ... "адамгершілік дінінің" келетініне сенді.
Дюркгейммен қатар, дін социологиясының негізін ... деп ... ... ... (1864 - 1920) ... Ол ... әлеуметтікке айналатын әлеуметтік жүріс-тұрыс жөніндегі ғылым деп қарастырды. Егер ол ... ие ... онда ... белгілі бір жүріс-тұрысын күтуге бағыт ұстанған басқа адамдардың жүріс-тұрысымен субъективті саналы түрде ара қатынаста болады, ... ... ... да бір өзінің әрекеттерінің табысты болу мүмкіндігін субъективті бағалаумен өз жалғасын табады дейді.
Осындай социология пәнінің жалпы тұжырымдамасына сәйкес М.Вебер дінді ... ... ... спецификасын қалыптастырады. М.Вебер тұрғысынан социолог, теолог пен философқа қарағанда ... шығу көзі ... ... ... ... және діннің қандай да бір метафизикалық "мәнін" орнатпай оның өмір сүру жағдайын орнатып немесе проблеманы сену объектісінің шынайылығы, құдай ... т.б. ... ... ... ... керек. Басқаша айтқанда, дін социолог үшін тек адамдардың әлеуметтік жүріс-тұрысы ... ... түрі ... ғана ... болады. Сонымен, М.Вебердің ойынша социология діннің шынайылығы және жалғандығы, оның шығу көздері жайындағы мәселесін қозғамай, көзқарастардың діни идеялармен ... ... ... ... қоғамдық өмірге әсерін анықтаумен шектелуі керек. Бұл ХІХ ғасырдың соңында ұсынылған маңызды ережелер, бұрын көбіне дінді атеистік дүниетанымдық үгіт шеңберінде ... үшін ... ... жасаумен айналысуға үйреніп қалған қазіргі заманғы социологтар үшін айрықша өзекті болып отыр.
Дін социологиясының пәніне мұндай баға беру ... ... ... ... ... ... негізделеді. М.Вебер дінді өзінде мәдени жүйенің белгілерін сәйкестендіретін әлеуметтік-мәдени институт ретінде қарастырды, яғни білім саласын, символдары және ... пен ... ... анықтайды және онымен бірге ол өзінше әлеуметтік институт ретінде қызмет атқарады.
М.Вебер дінді құндылықтардың бастапқы негізі ретінде көрсетеді және ... ... ол ... ... мән ... ең ... амалдардың бірі болып табылады, оның мағынасы мен мақсаттарын анықтайды. Дәл осыдан діни ... ... адам ... ... ... ... бәрі өз тарапынан өмірлік маңызды немесе маңызды емес болып ... ... діни ... беру ондағы бағыт ұстану және жүріс-тұрысты реттеу құралы болып табылады. Дін дүниенің белгілі бір бейнесін суреттейді және сонымен қатар құндылықтар мен ... ... ... және ... ... бір ... тиым салынады, екіншілерге рұқсат етеді. Сонысымен ол адамның жүріс-тұрысының ... ... ... дін ... тағы бір ... ... - ... мен секта" арақатынасын қарастыруға келіп тірейтін, діни ұйымдар түрлерін зерттеу.
Діни социологияның негізін қалаушылар қатарына Б.Малиновский (1884 - 1942), ... Дж. ... және ... ... ... ... Олар адамның дамуының еретеректегі сатысында оның санасы пралогиялық сипатта болды деп ... және ... ... хабарсыздық пен надандыққа негізделеді, одан көмек сұраған ... ... ... ... деп ... ... пен ... айырмашылығын көрсете отырып, Б.Малиновский дін адамның әлеуметтік табиғатына негізделеді, ол сиқырлықты өлімге ұшыратып, оның орнын ... деп ... Ол ... ... ... ... өзіне бағынышты болған жерлерде - өзінің бау-бақшасында, балық ... ... ... рационалды ойлайтынын көрсетті. Сиқырлық іс-әрекет тәуелділік пен анықсыздық элементі жоғары болған кезде өз ... ... ... - ... ... мен ... ... мықты әсері бар, өйткені олар толығымен еш уақытта адамның билігінде ... және ол ... ... ... Сиқырлық қандай да бір қоғамда әсер ету көлемінің деңгейі сол ... ... және ... ... ... ... қол ... деңгейіне байланысты болады. Малиновский сиқырлықты таза функциялық түсінуді ұсынады. Ол Фрэзер сияқты оның дінмен ұқсастығын, екі ... да ... ... ... ... ... құралдар көмегімен қол жеткізу жөнінде болып отырғанын көреді.
Дінге және мәдениетке жалпы фунциялық көзқарасқа ... ... ... ... ... ... идея, сенім-нанымдар бірқатар өмірлік қызмет атқарады. Оның ішінде ең бастысы - қоғамдық тәртіптің тұрақтылығын сақтау. Малиновскиймен келісер болсақ, сиқырдың ... ... ... ... ... ... жеңуге үміттенуге көмектесіп, қиыншылықтардан өте білуінен тұрады. Функционализм тұрғысынан дін сол сияқты рөл атқарады: ол ... ... ... ... факторы болып табылады.
Жоғарыда келтірілген дін социологиясының негізін салғандардың еңбектері оның ... ... ... зерттеудің негізгі бағыттарын, проблематикасын, методологиясын анықтады. ХІХ ғасырдың соңы мен ХХ ... ... дін ... жеке пән ... қалыптасты. Социология дінді қоғамға қатынасында қарастырады, оның ... ... ... ... ... ... Бұл байланыс екі жақты болады. Қоғамның дінге әсер етуі ... ... ... ... ... әсер ету ... ... отыра алмайды. Діннің әлеуметтік тәртіптің құрылуындағы, оны ұстап тұру мен өзгерісіндегі, тұлғаның іс әрекетінің қалыптасуындағы рөліне баға беру мен ... әр ... ... ... ... дәл ... қоғамда қызмет етуі социологиялық талдаудың басты пәнін құрайды.
Дін және қоғам. Діннің ... ... ... ... ... ... бір көрінісі ретінде өмір сүреді. Дін мен қоғам арасындағы байланысы екі дербес шамалардың әрекеттесуі ретінде қарастырылуы дұрыс ... еді. Дін - одан ... ... қоғамдық өмідің бір бөлігі, ол қоғам өміріне соншалықты сіңісіп кеткен. Солай бола тұра, қоғам мен діннің мұндай байланысының ... мен ... оның ... әр ... ... ... ... Әлеуметтік жіктелудің күшеюімен қатар қоғамдық өмірдің әр түрлі салаларының тәуелсіздігі арта ... ... ... және жіктелу жолымен жылжи отырып, онда әлі оның өмір саласын құрайтын бөліктері бір жерде топтасып, оларды айыру мүмкін ... ... ... көп ... ... ... жалпыламалыққа бірте-бірте өзгереді.
Бұл діннің атқарып отырған қызметтерін егер мәселе дамыған қоғам жайында болса, олардың қоғамда қызмет атқарушы басқа да әлеуметтік ... мен ... ... ... тұрғысынан қарастыру керек, ал егер дамушы қоғамда болса ортағасыр кезіндегідей діннің жаппай билеп-төстеуі сияқты емес, ... ... ... ... ... ... керек екендігін білдіреді.
Мұндай көзқарас былай деп ұйғарады: біріншіден діннің қызметі кез ... ... ... ... бір құндылықтарға бағыт ұстанған субъективті ойдан өткізетін әрекет болып табылады деген негізгі ... ... ... ... "Қоғам" ұғымы қатаң социологиялық мағынада топ мүшелері мен топтар арасындағы көп бейнелі әлеуметтік қатынастардың етене араласып кеткенін білдіреді. Бұл ... ... дін мен ... ... көрінеді. Егер Вебермен келісе отырып қоғамды индивидтердің әлеуметтік әрекеті ретінде ... ... онда ол ... ... ... мен өнімі ретінде елестетіледі. Индивид әрекетті бастама ретінде көреді, әрекеттілік оның ... ... ... ... ... мәжбүрлі түрде әрекет етушіні реттеу нормалары ретінде өмір саласының қалыптасып қалған амалдарын белгілейді, ол индивидке сырттан ... ... Осы ... дін, ... ... және ... феномен болады. Яғни, қоғамның өмірлік әрекетінің туындысы, одан кейін адамға сырттан берілген және ... ... ... ... ... Дін бұл ... ... түсінігімен арақатынасын белгілейді. Жоғарыда айтылғандардың негізінде "дін және қоғам" мәселесі көбінесе "дін мен мәдениеттің" бір бөлігі болып табылады.
Дін ... ... бір ... оның қызмет етуі олардың құрылымын және пайда болуын түсінуге мүмкіндік береді. Дін әлеуметтік ... ... ... және қалыптасуының факторы ретінде көрінеді, біріншіден, қандай да бір әлеуметтік қатынастардың белгілі бір формаларын заңдастыру ... ... ... дін ... ... ұстап тұруға мүмкіндік беретін және оның өзгерісін ынталандырушы фактор ретінде қарастырылуы шарт. Бұл діни ... ... ... ... ... ... жататын - мағыналық пайымдау қызметі жатады, ол Вебер, Дюркгейм және басқа қазіргі заманғы діни ... ... ... ... қызметі болып табылады. Дін - адам өмірін саналы қылатын нәрсе, ол оны ең маңызды құрамдас бөлігі ... ... ... Бұл ... дүниенің (ғарыштың, универсумның) бейнесін беруінің арқасында болады, онда әділетсіздік, ... ... ... ... өмірімді" қайғылы сәтсіздікке алып келетіннің барлығы үмітті үзуші, ... ... ... ол ... ... ... мүмкін еді", міне осының бәрі "соңғы немесе түпкі нақтылық" перспективасында басым мағына мен мәнге айналады, ол ... дін ... өз ... ... Егер қайғыру және өлім мағынаға ие болса, егер адам оның мәні неде екенін білсе, онда ... жеңе ... ... өмір ... ... жігер пайда болады. Адам не үшін өмір сүріп отырғанын білуі оны күшті қылады. Адам егер ... жоқ ... ... ... не ... жатқанның мағынасын түсінуден қалған кезде, оның әлсіз, ... ... ... ... өзін-өзі жоғалтқан жағдайға түседі. Сол сияқты, егер адам, оның кездейсоқ жолы болып ... ... ... үшін ... ... ... онда өмір ... болады. Осы жағдайда да өмір мағынасыз болады, өйткені барлық іс ... ... ... ... ... ... ... адамдарға біздің әлемімізде өмір сүретін басқа адамдар арасынан оның құрамына енетін топтың мәнін ... ... ... кім ... ... ... ... осы біріктіруші және адамның өзін-өзі анықтауға мүмкіндік беретін қызметі индустриалдыққа дейінгі қоғамдарда ... ... ... ... ... американдық дінтанушы-социологтар плюралистік американдық қоғамда бірде-бір дәстүрлі діндер бұл мақсатты орындай алмай отырғанын айтады. Әлеуметтің сипатымен бірге өзгеруінен дін де ... ... ... ... ... ... ... қазіргі қоғамда ең бір маңызды болып сақталуда, ... ол ... іске ... ... мен формаларын өзгертуде.
Дін қоғамның нормалары мен құндылықтарын насихаттай отырып, онымен бірге оның ... ... ... Дін сол ... ... ... нормаларды орнықтыра отырып, тұрақтандырушы функция атқарады және адамның ... ... ... үшін ... ... ... осы тиым ... бұзу оқиғалары орын алғандықтан көпшілік діндер қайта орнына келу және міндеттемелерді орындау үшін талпыныстарды ... ... ие - ... және кінәсін жуу ырымдары, олар күнә сезімін бәсендеуі немесе оны артуы мүмкін.
Дінді ... ... ... ... келтірілген анықтамасында көрініс береді. Ол анықтама бойынша дін тұтас әлемді қабылдау үшін символикалық жүйесі және индивид пен әлемнің ортақ тұтастығы ... ... ... ... ол ... өмір және ... белгілі бір соңы мағынасына ие болады. Қазіргі заманғы көрнекті социолог П.Бергердің сөзімен айтсақ, діни символдар мен түсініктер, белгілі бір ... бере ... ... өмір ... ... мен ... ... етеді. Дін адам өмірінің құндылықтары мен нормаларын түсіндіре отырып, әлеуметтік тәртіппен әлеуметтік әлемнің тұрақтылығына кепілдік беріп, ... да бір ... ... ... елестетеді.
Қоғамның тұрақтылығы төрт деңгейдегі қызметтердің орындалуымен: ... ... ... ... қоғаммен бірігу және орындауды, жүріс-тұрыстың институцияланған мәдени үлгілерін қолдауды қамтамасыз етумен ең алдымен табиғи ... ... ... болады. Бейімделу - ол қоғамның өмір сүру ортасына: бұл міндетті қоғам ішіндегі экономикалық ... жүйе ... ... ... ұстану - ол жерде инидивидтің қоғам үшін қиратушы, өзінің жалпы мақсаттарымен ... ... жете ... ... ету; ... жүйе ... бұл қызметті орындауға отбасы да қатысқанымен, негізінен саяси шағын жүйе орындайды. Интеграция - ол бір-бірінен тәуелсіз белсенді тұлғалар арасындағы келісімді ... ... ... ету ... жасау арқылы жанжалдар мен шашыраңқылық қауіпін болдырмауды білдіреді. Функциялар институционалды түрде жіктелетін дамыған қоғам шеңберінде бұл қызметті әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ... жүйе қамтамасыз етеді.
Сайып келгенде, егер де оның мүшелерінің әрекеті белгілі бір деңгейде шектелмесе, егер де олардың әрекеті өз ... және ... ... ... ... ешқандай жүйе өмір сүре алмайды. Жүріс-тұрыстың белгілі бір ... ... ... және ... отыру керек. Оған қоса, сөз жай ғана нақтылы ... ... ... ... ... ғана емес (бұл ... құқықтық шағын жүйенікі), сонымен қатар заңдастыру, яғни сол нормативтік тәртіптің өзінің өмір сүруін негіздеу және заңдастыру ... ... ... Сөз ... да бір ... орындау туралы болып отырған жоқ, жалпы принціпінде заңға деген көзқарас, адамды заң түріндегі қандай да бір байланыстырушы ... бар ма және оны ... ... пе деген сарында болып отыр. Парсонс бұл проблема құндылықтардың әлеуметтік емес мәдени жүйесіне қатысты екендігіне назар аудартты. Бұл жүріс-тұрыстың ... ... ... ... ... ... мәдени таратушы қызметі саласына жатқызады, өйткені ол ... ... ... ... адам жүріс-тұрысын оның нақтылы мақсаттар мен жағдайларға қатысты жекеліктің, ... ... ... ... ара ... белгілеу арқылы, - оны "соңғы" немесе "түпкі" нақтылықтармен ара қатынасын белгілеу арқылы реттейді. Қандай да бір нормалардың ... ... ... ... ... жеткіліксіз. Діннің міндеті - қандай да бір норманы заңдастыру емес, нормативтік тәртіптің өзін қабылдау. Тиісінше, сөз ... ... ... ... ... реттеуге қарағанда діннің тереңірек қызметі жаййында айтылып отыр. Бұл теориялық ... ... оның ... алатын орнымен атқаратын рөлі жөнінде тәжірибелік біршама кең көлемді мәліметтерді түсіндіруге мүмкіндік беретін құбылыс тұрғысынан түсінуді ұсынады. Алайда ол ... ... ... ... ... ... ... бермейді.
Ең алдымен, ойдан шығармайтын нәрсе, ол дінді функционалдық тұрғыдан түсіну, жеткіліксіз түрде негізделген алғышарт ... ... ... ... ... ынтымықтастық пен тұрақтылық тек рухани-мәдени факторлар, идеялар, құндылықтар, мағыналар, символдар жүйелерінің көмегімен қамтамасыз етілуі мүмкін дегенге ... Дін бұл ... ... фактор ретінде қызмет етеді. Өйткені қоғам алдын ала діни шектеулерсіз басқаша қызмет ете алмайтын қандай да бір ... ... ... ... ... ... - біржақты болып қалады. Ол мысалы, адамға табиғатынан тән және тарихи ... ... ... бір ... ... және оны ... негізінде, яғни сол әлеуметтік-мәдени жүйенің механизмі арқылы қоғамның нығайып бірігуі мен тұрақтылығы мүмкіндігін елемейді. Шынайы жағдайда жоқ ... ... ... ... және қоғамдық тәртіпті негіздеу, әлеуметтік жүйені сақтау деңгейінде әрекет еткен күш көрсету мен ... ... ... ... тыс ... ... тағы эмпирикалық мәліметтер қоғамдық-моралдық жағдайына діннің әсері бүгінгі күнде айтарлықтай әлсіз және бұрын да ... ... ... ... түрде қамтамасыз ете алғаны күмәнді екенін куәландыратынан қосқан абзал. Шамасы қоғамның бірігуін бірқатар факторлар ... ... ... ... етуге ықыласты). Бұл тарихи өзгермелі жағдай. Мысалы, социологтар, қазіргі дамыған демократиялық қоғамда интеграцияның белгілі бір ... көп ... ... ... ... ... ... (адам құқығын) таратушы рөлін көп мөлшерде құқықтық институттар өз ... ... ... айтуда. Бұл қоғамның секуляризациялануының бір көрінісі.
Тағы бір проблема, дін қоғамдық интеграцияның факторы ... ғана ... ... ... кері ... яғни кері интеграциялау қызметін атқаруымен байланысты болып отыр. Жалпы формасында дін тіпті кері қызметті болуы мүмкін екенін айтуға болады, ... ... ... еңбекті ұйымдастырудың қазіргі заманғы әдістерін, техникаларын енгізуге кедергі бола ... ... ... ... ... ... Яғни, діннің қандай түрі болмасын атқаратын қызметтері қоғам үшін жағымды да, жағымсыз да мәнге ие болуы ... ... мен ... ... ... ... жанжал әкелуші фактор ретінде әрекет етуі мүмкін екендігін айғақтайтын фактілер жанжалдар теориясы шеңберінде қарастырылды. Проблеманы ... ... ... ... ... К.Маркстің пікірінше дін тарихи қажеттілік, оны таптық күрес арқылы төңкерістік қайта құруды талап етіп отырғанда, ол әлеуметтік интеграцияның ... ... ... етуші және билеп төстеуші таптарға қоғамның тұрақтылығын ұстап тұруына көмектесетіндіктен жағымсыз рөл атқарады дейді. Дін өмір сүруші қоғамдық ... ... ... ... Сыни ... ... орнына, мойындауды миына құяды. Ал бұл нәрсе түбінде қоғамды жанжалға алып келеді.
Функционализмге, яғни қоғам өзімшілдік мүдделері бар және ... ... ... мен бірлігін қамтамасыз ететін құндылықтық сенімдері болмайтын топтардан ... ... ... ... қарсы шығады. Қоғам жанжалдармен, күш көрсетумен, түрлі топтар арасындағы билік үшін ... ... ... тек ... ... ретінде ғана мүмкін. Әлеуметтік қатынастардың қалыптасуының шешуші факторы топтардың өзімшілдік мүдделері болып табылады. Діни топтар - бір-біріне араз топтардың ... ... ... соқтығысатын жүйенің бір тетігі. Ортақ сенімдердің болуы олардың әлеуметтік бірігуінің шартты түрде маңызды емес жағдайы ... ... ... ал діни ... - тамыры терең жанжалдарды сырттай безендіру ретінде қарастырылады. Бұған мысал ретінде ... ... ... ... ... ... оның ... экономикалық фактор жатты, Ирландиядағы протестанттар мен католиктер арасындағы дау-дамай, ортодокстар мен "дін бұзарлар" арасындағы күрес және басқалар. Этникалық және ... ... діни ... ... кеткен уақытта жанжалдар айрықша өткір сипат алады. Діни жанжалдар сыртқы көрінісінде, этникалық немесе таптық негізде ... ... ... Егер ... ... және ... байланыстар қоғамның бірігуіне жол ашатын жағдайларда, діни айырмашылықтар жіктелудің жалғыз ғана символы болады. Басқа діни топ өкілдерінен жауларды көру ... ... ... ... ... ... ... немесе әлсірей түсуі мүмкін.
Дін дінаралық жанжалдармен қатар оның сауатты қоғамда өмір сүруімен ... ... да ... ... діни ... ... ... сай жалғыз өзі секілді, сауаттылардың құндылықтар жүйесіне қарама-қарсы қойылатын жағдайлар сирек емес. Дін жолын ... діни ... ... мен заң ... ... алып ... мүмкін. Мұндай бейнедегі мысалдарды, діни жүріс-тұрыс ортақ ... ... ... үшін ... ... ... ұсынып отыр: кез келген жүріс-тұрыс өзімшілдік мүдделерді басшылыққа алады.
Шындығында, жанжал топішілік интеграцияның мүдделері көзқарасы ... ... діни топ ... ... көзі ... ... Сондықтан кейбір топтар жанжалды сыртқы әлеммен байланыстырады, одан оқшаулану қаншалықты күшті болса, соншалықты ішкі ауызбіршілік мықты ... ... ... ... ... сезім туғызады, сүйенішті тек "өз адамдарынан" іздеуге шақырады. Сонымен әлеуметтік ... және ... ... бір ... екі жағы ... көрінеді және бір-бірімен байланысты тұрғыдан қарастырылуы керек. Мұндай тенденция айрықша айқындығымен, былайша ... ... ... орын ... бұл жерде ол экстремизм және қарулы қақтығыс сипатына ие болуда.
Жанжалдар тек діни топтар арасында ғана ... ... ... олардың ішінде де болады. Топ ішіндегі әлеуметтік жүріс-тұрыстар көбіне индивидтердің өзімшілдік ... ... ... ... ... ... және билік, артықшылық, мәртебе үшін күрес барысында жанжалдар туындайды. Мысалы, діни ... ... ... ... ... ... де, ... шіркеуінде, протестанттық конгрегациялардың көпшілігінде, исламда да солай) ер адамға басым рөл беріледі, әйел адам дін қызметкері бола алмайды. Басқа бір ... ... ол клир мен ... ... Ол діни ... көпшілік қоғамдарда, пұрсатты қоғам топтарының еншісінде болуы сияқты әлеуметтік жағдайларға байланысты. ... ... ... діни өмір ... мен ... діни ... мен реформалардың жақтастары арасындағы жанжалдармен көрініс береді. Әдетте, олардың арасындағы күрес таза теологиялық пікірталас шеңберінен шығып кетеді және дін ... ... ... ... ... ... ... көрсетеді.
Дін ішіндегі жанжалдар көбінесе қоғамдағы өзгерістердің де көзі болып келді, оған әулиелік діндер мысал бола алады. Көне Өсиетте ... ... ... ... көреді, оны құдай жасап берді ал адамдар оны өз еркімен бұзды деп жария еткен. ... ... ... үшін ... ... ... және ... төмен, кедей таптардың мүдделерін қорғаушылар ретінде алға шықты. Германиядағы шаруалар соғысында бұқара халықтың жетекішісі реформацияның радикалды қанатының өкілі ... ... ... Ол жер ... ... ... ... сәйкес (билеп төстеушілердің мүддесінде ғана емес) қайта өзгертуге шақырды. Бұл жерде ол құдайдың о ... ... ... ... Бұл ... ... (Мюнцер католик шіркеуін және дін қызметкерлерін сынға алады, бірқатар қасаң қағидаларды мойындамады) қалайша нағыз соғысқа әкелетін әлеуметтік ... ... ... бола ... орай дін ... ... жетекшілердің рөлі жайлы мәселеге ерекше назар аударады. Вебер харизмадан әлеуметтік тұрақтылықтың іргелі қарсы әсерін және өзгерістердің маңызды ... ... ... ... тұрақтылығының факторы ретінде ғана болмай (бұл жерден функционалисте оның негізгі қызметін жиі көреді), сонымен қатар, әлеуметтік өзгерістердің ... көзі ... ... ... ... ... протестанттық реформацияның шешуші рөлін "капитализм рухын" жасауда кальвинизмнің ерекшеліктеріне негіздеді және нәтижесінде Еуропа ... жаңа ... мен ... ... дамуының басталуын білдірген орасан зор тарихи алға басушылықты дәлелдеді.
Басқаша ... ... ... болады. Алайда діни тұрақтылық көбінесе бүкіл қоғам үшін сөзсіз өте ... ... бола ... радикалды саяси қозғалыстарға өзін балама ретінде көрсетті, ал белгілі бір жағдайда ... ... ... үшін ... ... ... қиратуға бағытталған қозғалысқа қосылуы мүмкін. АҚШ-тағы Мартин ... Кинг ... ... ... ... үшін күш көрсетусіз түрде болған қарсылығы, апартеидке қарсы болған діни қозғалыспен байланысты болды. Егер діни идеология, барлық ... ... ... тең деп ... де, сонда да әлеуметтік, ұлттық теңсіздік құқығын шектеушілік болатын болса, онда жапа шегуші топ өкілдері үшін, құдай ... ... бәрі тең ... ... діни оқылымдар, теңдік үшін, бостандық үшін күрестің рухани себепкері ... ... етуі ... ... егер ... ... діннің тұрақтылықты ұстап тұратын факторы ретіндегі рөліне назарын шоғырландыратын болса, жанжалдар теориясы - оның өзгерістердің шығатын көзі ретіндегі ... ... ... Жанжалдар теориясы діннің рөлін өзінше түсінуін, салмақты тарихи ... ... ... ие. Ол ... әлеуметтік статикаға бағыт алушы, тек функционалды байланыстарды анықтауға ғана көңіл бөліп, жанжалдарды елемеуге бейім деген ... ... ... енгізеді. Діни жанжалдар әлеуметтік өзгерістерге жол ашуы мүмкін және өз кезегінде әлеуметтік өзгерістер мен әлеуметтік жанжалдар діни салада өзгерістерге алып ... ... ... алып ... ... да жанжалдар теориясы өз назарын қарама-қарсылық пен ... ... ... оларсыз қоғам өмір сүруге қауқарсыз деп ынтымақтастық пен кооперацияны түсіндіруде айтарлықтай қиыншылыққа тап болады. ... өмір ... екі ... де - ... мен ... ... ... міндетті, - алайда олардың сәйкестенуі, тепе-теңдігі нақты материалды таңдауда бірде басқасына, екіншісінде басқасына екпін салуға мүмкіндік бере отырып, айтарлықтай кең ... ... ... Соңына келе бұл екі тұрғы өзара жоққа шығарушы емес, өзара бірін-бірі ... ... ... ... рөлі тек фунционалдыққа немесе тек дисфункционалдыққа келіп тірелуі мүмкін еместігі анық. Діннің кері ... ... ... ... ... көрініп жататын жағдайлары, оны әлеуметтік патология қатарына қосу үшін ... ... ... ... ... мен ... көзқарасын біз, бірқатар жағдайларда шындығында әлеуметтік бөлінудің діни заңдастыруы бар екендігінен көреміз. ... ... ... ... ... ... жүйе ... Онымен бірге дін құлдық пен нәсілшілдікті тікелей ақтап алуға пайдаланғаны белгілі. Алайда дін ... ... ... ... ... ... айыптап, сөккені жайлы мысалдар келтіруге болады. Діни сенім түрлі әлеуметтік жағдайлар мен қатынастарды ақтап алатыны, нақты бишаралықтың да оған ... ... ... ... қызмет ету мүмкіндігі айқын. (Маркстің сөзімен айтқанда). Бұл ... ... ... бар ... және оның ... ... айқындалғанын тағы да дәлелдейді.
Қарастырылып отырған ара қатынастың маңызды жағы - белгілі бір әлеуметтік топтар, қоғамдық стратификация мен ... ... бір ... ... ... ... таптар, дін" мәселесі Вебер тарапынан "әлемдік діндердің шаруашылық этикасы" атты жұмысында өте тамаша ... Ол ... да бір ... ... ... тиісті діндердің іс жүзіндегі этносына күшті әсер ... және ... ... ... ... ... ... бар белгілер бергенін көрсетуге тырысты. Айталық, конфуцишілдік, пайда болған ақсүйектік ... ... ... ... ... Ерте ... иеленушелрі, әдеби тұрғыдан ойдан ойластырылған мұрагері касталардың өкілдері болды; керісінше, ешқандай қызмет орындарында болмаған, тек ... ... бар ... діни ... ... шынайы діни сословие ретінде болды. Буддизм болса, ойға шомуға берілген және дүниеден безіп қаңғырып, ел аралап жүрген монахтар ... ... ... ... алғашында дін үшін күресуші жауынгерлердің, басқыншылардың, рыцарьлық орденнің діні болған. Иудаизм вавилондық тұтқыннан кейін - "пария - ... діні ... ал ... әуел баста ел аралап жүрген қол өнершілердің ілімі, сипаты бойынша өзіндік ерекшелігі бар қалалық дін болды. ... бір ... ... ... ... ол діни ... кез ... топтардың өздерінің "сәйкестенуі" арқылы топтасу құралы ретінде, мысалы ескі дәстүршілер ресми- провославиелік ортада, иудаизмнің жақтастары христиандық ортада, яғни ... ... ... етуі ... ... ... түрлі аспектілерде зерттелген. Мемлекеттің пайда болуы мәселесі ерте кезеңдерде діни ... ... ... деректі тарихқа жүгінер болсақ, ол жерде дін мен саясат архаикалық мәдениет заманынан бері екі жеке дербес сала ретінде ... ... ... ... ... ... ... туындайды, бұл қызмет белгілі бір қатынастарда саяси элитамен бәсекелестікке түсе ... ... ... діни ... мен дін ... ... ... Алайда мемлекеттік - ұйымдасқан қоғамдардың көбісінде саяси элитаға діни жағынан шынайы қауіп тудыруға өте ... ... Атап ... ... Грецияда немесе Римде. Сонда да дін басыларының саяси амбицияларының белгілі бір жағдайда күшейе түсуі (былайша ... ... ... ... нақтылы тарихи күштердің әрекет ететін саласынан тыс жататын бұл әлемдік емес мақсаттары - "құдай патшалығы" деген ұстанымдарымен) әбден мүмкін. ... ... өзін ... ... ... бар ... биліктен жоғары қоятын теократиялық идеал түріндегі баламаның қалыптасуы мүмкін. Әсіресе исламда азап шегу мен ... ... және ... биліктің тең позицияларының қалыптасуы жүреді, ол жерде о бастан діни шектеулер қасаң қағидалышылық түрінде ... ... діни мен ... ... ... ... келесі екі аспектіде қарастырылады. Біріншісі діннің сол қоғамның құндылықтарын негіздеу мен қолдау қызметін орындауымен байланысты. Бұл құндылықтар ... және ... ... ... әсер ете ... ... ... (қарсы шығу немесе қолдау) тартылған. Екіншісі - діннің саясатпен, ... да бір ... ... ... күшеюіне байланысты мүдделерін білдіруші институция ретінде қатыстығын анықтау. Діни ұйымдар, институционалды діни ұйымдарды қоса алғанда, белсенді идеологиялық әрекет арқылы ... ... ... ақыл-ойы үшін идеологиялық шайқастарға қатысады. Діни топтар қалай болғанда да түрлі формаларда және ... ... ... ... ... қатысады. Бұл қатысу діни идеологиямен немесе оның қызмет етуінің объективті жағдайларымен анықталады. Қатысу ... ... ... ... ... бұл топтардың қатыстырылмауында көрінуі мүмкін, ол халықтың белгілі бір бөлігінің биліктен жатсынғанын білдіреді.
Қазіргі тарихи кезеңнің ерекшелігі ол этикалық ... ... ... қажеттілік болып табылады. Моральдық міндеттемелерге тәуелді болмайтын саясат ядролық ғасырда өте қауіпті. Осыған байланысты ... ... ... ... ... ... ... орындаушы этникалық фактор ретінде әсер етуі ұлғая түседі.
Діннің экономикамен ерекше байланыстары бар. ... ... ... жүйесінің пайда болуында протестанизмнің рөлі туралы зерттеуі дін мен экономика арасындағы әрекеттесуге көңіл бөлуді күшейте түсті. Бұл бағыттағы жұмысты ... ... Ол ... ... ... бір ... ... жылдам экономикалық дамуында маңызды рөл атқарғанын көрсетуге ұмтылыс жасады. Ол жапондық самурайлардың діни-этикалық жүйесінде протестантық этиканың ... бар ... ... Олар ... ... Жапонияда капитализмның дамуына жол ашты.
Вебер ұсынған бағытпен қатар экономика саласында сиқыршылық әрекеттердің рөлін де ... ... ... ... бұл ... ... ... тиімді және қоршаған әлемге бейімделуді қамтамасыз ете алушы бола алатынын көрсетті.
Жалпы діннің басқа әлеуметтік институттармен қатынасы ... ... ... діннің әлеуметтік-мәдени өзгерістердегі рөлі деген басты мәселелермен байланысты. Бұл мәселе, діннің рөлі қоғамда болып ... ... ... бойынша қандай да бір артта қалушылықта болумен шектеліп отырады ма немесе дін осы ... ... күші ... ... ... деген мәселе жөнінде. Қазіргі уақытта бұл проблеманың тәжірибелік жоспары "үшінші әлем" елдерін ... ... ... ... өте ... ... мен қиыншылықтарға байланысты аса мол.
Мысалы, христиандықтың бірте-бірте дамуы қазіргі оразасын жиі "сектанттық" деп атайды. Оны діни ... және ... ... деп ... ... әрекеттеу саласы өзіне-өзі жауап бола отырып, еңбек етіп, өмір ... ... ... ... табылады. Қазіргі кездегі христиандықтың негізгі проблемасы - бұл ... ... ... ... ... ... ... проблемаларын түсінуге сәйкестендіре алатын, қоғамда христиандық құндылықтарды тереңірек түрде іске асыруға жол ашатын жаңа ... ... ... жасап шығару болып отыр.
Осыған байланысты қазіргі дін социологиясында, діннің қоғамға әсер етудің екі тұтас процесі және діннің әлеуметтік ... ... ... ... ... даму ... ... ретінде діннің эволюциясы тұжырымдамасы жасалуда.
Дін социологиясы дінді дамушы құбылыс ретінде оны талдауға көңіл бөле отырып, қазіргі уақытта шынайы тарихи контекстіде, ... ... ... ... және ... ... ... қазіргі әлеуметтік-саяси процестерге, сонымен қоса Еуразия кеңістігіндегі посткоммунистік қоғамдар жағдайында ... ... ... мен ... ... ... ... маңызды проблемаларын қоюда.
Діни ұйымдар мен діни индивид типологиясы
Дін зайырлы институттармен әрекеттесе отырып, "әлемде" өмір сүру үшін қандай да бір әлеуметтік ... ... ... ... ... бұл ... ... жіктелудің дамуының айтарлықтай жоғары кезеңінде пайда болады. Ерте кезеңдерде діни топтар құпиялы қоғамдар түрінде пайда болды, олардың оны ... және іс ... ... тек діни мақсаттар ғана болған жоқ. Жоғары деңгейде дамыған мәдениеттерде жаңа феномен пайда болуда, ол - ... ... діни ... бойынша қалыптасуы.
Ежелгі Шығыс қоғамдарында діни құрылыс мемлекеттік құрылыспен сәйкес келді. Оларды межелеп бөлудің алғашқы қадамы заң, құқық саласының дінге ... ... ... ... ... ... биліктен, діни міндеттердің азаматтық міндеттерден, діни ұйымдардың саяси немесе корпоративті ұйымдардан әрі қарай жекелене түсуі христиандықпен байланысты.
Діни қауым о ... - ... ... ... оқытушы мен оның оқушыларын біріктіруші топ. Бұл ешқандай тұрғыдан ... ... жеке ... Тек ... христиандықта діни иерархия қалыптасады, ол шіркеуге айналады.
Өзіндік ерекшелігі бар діни топтың ұйымдастырушылық бекітілуі оның "әлемнің" белгілі бір сипаттарына ие ... және ... ... келе алу ... байланысты. Діни ұйымдардың түрлерін социологиялық талдау кезінде діни ... ... ... ... ... ... ... бірі болады және "шіркеу" мен "секта" арасындағы қатынастарды анықтайды.
Діни топ әрекетінің ... ... ... ... іс ... ... ... үшін маңызы зор рухани басшылардың бірнеше түрлері болады. Ең маңызды түрінің бірі - "пайғамбар", діни оқылымдарды ... ... ... жеке дара ... иегері. Пайғамбар осы ертеректегі ашылымдарды мадақтай алады және сол ... ол жаңа дін ... ... ескі ... жаңа арнаға салады, яғни діни реформалар ретінде алға шығады. Егер пайғамбар дүниеге тіпті жаңа ... алып ... онда ол ... ... ... ...
Пайғамбарларға қарағанда дін қызметкерлері өз қызметінің міндетіне сәйкес құтқару, аман-саулық береді, олардың беделі жеке ашылымға немесе харизмаға емес дәстүрге негізделген; олар ... ... Олар ... ... ... ... мазмұны бар қатаң белгіленген және бақылаушы оқылымдарды мадақтайды.
Рухты шақыра алатын және о дүниемен сөйлесе алатын сиқыршы мен дуалаушының ісі индивидтің ... ... іске ... ... дін қызметкерлерінен айырмашылығы бар. Оның "ісі" - оқылымда емес, парызда емес; ол көбіне анық болған нәрселерді түсіндіреді. Бұл ... ... ... келген кітапты немесе транс сезімін мадақтаушы формасында көрінеді. Пайғамбар көбінесе "кәсіби түрде" болжам жасауды, емдеуді, кеңестер беруді ... ... ... жағдайларда олар болжағыш, түс көргіш, ғажайып іс жасаушы, құтқарушы ретінде алға шығады. Тағы бір түрі - ... оның ... жеке ... мен дін ... ... ... Діни ... қызметін бұлайша талдау, Вебер үшін пайғамбар жолын жеке ... ... ... оның ... ... қарапайым процесі, ол арқылы оқылым бірлестіктің арнайы діни мақсаттарға ... етуі үшін ... ... да бір ... ... ... мекеме шеңберінде күнделікті өмірге енеді деген маңызды тұжырымын негіздеуге мүмкіндік береді. Алдымен бұл миряндардың ерікті бірлестігі, қауымдастығы еді. ... ... діни ... кезінде үнемі әрекет ететін қауымдардың ұйымдасуына алып келеді. Бұл ... ... ... ара ... ... Діни қауымда діни тиістілігі түсінігі қалыптасады; діни қауымдастықтардың бірігуі және басқарушы орталығы пайда болуы шіркеулік ... ... алып ... ... "діни ағымдардың" өзгешелігі ол барлық уақытта қауымдастықтардың жабық бірлестігі ретінде ... ... діни ... тиістілік барлық уақытта жеке қауымға келісім-шарт негізінде енуге байланысты болады. Шіркеулер болса барлығын ... ісін ... ... Діни ... ... олар ... алынғандардың қауымы болғысы келеді.
Шіркеу мен сектаны айыра отырып, баға беру өшемі емес, таза социологиялық өлшемді басшылыққа алу ... ... ... кіру ... түрде қабылданатын шешім болап табылады; секта шіркеуге қарағанда көп нәрсеге міндеттемейді, бұл жерде секта мүшелерінің оның ... ... ... ... ... ... ... өз мүшелері үшін жауапты болады және оған кіру кезінде өз еркімен ... ... ... ... ... ... ... Сондықтан діни ағымға тиістілік адамның діни байсалды түрінің кепілі, онымен іс ... ... ... ... ... етуі мүмкін.
Жоғарыда келтірілгенен түрлендірудің біршама басқаша түрі бар, оның авторы Трельг болды. Ол ұйымның үш ... ... ... - ... ... және ... Шіркеу әлеуметтік конформизмді таныта отырып, "христос үшін бүкіл әлемді жаулап алуға" тырысады және қоғамды қандай күйде болса, сол ... ... ... керісінше, олар қоғамды құтқару емес, христостық этикалық өсиеттеріне қатаң бағына отырып, өмірді құтқаруға тырысады, ... ... ... ... оның ... қарсы қарсылық көрсету тән. Шіркеуден сектаны бөліп алу - ол, әділеттілік пен теңдік жайындағы қамқорлықты орнына қайта келтіру үшін ... бұл ... ... ... қалу үшін ... ... түсіп жатыр. Мистиктер дүниеден одан әрі артта қалуда және құдаймен бірігу сезіміне жетуге тырысады. Оларда, этикалық кемелденудің ... ... ... ... ... ... ... Трельгте діни ұйымдардың типтерін айырмау өлшемі олардың әлеуметтік ... ... ... Шіркеу мемлекеттілікке, мемлекеттік шіркеуге, кертартпалыққа жақын. Секта - ол діни ... ... ... оны ... діни ... беруі. Бұл мемлекетке, қоғамға өшпенді сенушілер қауымы. Шіркеу құдайы өмірге бар нәрселерге ризашылығын білдіреді, секта құдайы айыптайды, қарғайды. Діни ... ... көзі - ... ... ... ... ... қарсылығы. Ертеректе христиандық империяға қарсы бишаралардың сектасы болды, кейінірек ол Рим ... ... ... айналды. Міне оның бірте-бірте дамуынан шіркеулік діндарлық пен ... ... ... әлеуметтік және саяси ұстанымдары бойынша әжептәуір айырмашылығы бар екенін көреміз.
Діни ұйымдарды типке бөлудегі келесі бір қадам өткен ғасырдың 20-шы жылдарында ... ... ... Ол ... мен ... діни ... даму кезеңдері ретінде көрді: секта шіркеуге айналуы мүмкін, ал шіркеу секта болып кетуі ... ... ... қалыптасу, эволюция, ұйымдастырушылық дайындық кезеңінде тұрған діни бірлестіктерді атау үшін деноминациялар деген түсінік енгізді. Ол шіркеу мен ... ... ... ... жоқтығына, бұрынғы оппозициялығын жоғалтқанына назар аударды. "Дүниені" жоққа шығару оны мойындаумен ауысуда, секталар өзінің дүниеге деген көзқарасы бойынша шіркеуден ерекшеленуін ... ... олар ... ... ... ... ... түсінікке сәйкес келмейді.
Осындай барлық ұйымдар деноминация деген атқа ие болады, ұзақ уақыт бойы өмір сүруші секталар ... ... дін ... ... ... ... Ол тағы бір ... - табынушылық түсінігін ұсынды. Бұл әдетте қоғамда өмір сүруші құндылықтарды, ресми көзқарастарды, т.б. ... ... ... ... ... ... еске ... ретінде көрінеді. Бұл қандай да бір діни, харизмалық типтегі жетекшінің айналасында шоғырланатын, өте көп ізбасарлары бар айтарлықтай ... ... ... ... ... мысалына спиритуализмді, трансценденталды медитация қозғалысын, астрологияға сенуді, т.б. жатқызуға болады. Кейде бұл ұғым ... ... ... ... үшін ... (мыңжылдықты) қозғалыстарды атау үшін қолданылуда.
Бұл ұғымдардың барлығы христиандықты талдауға ... діни ... ... тән ... көрсетеді. Алайда кейбір ірі діндерде дамыған бюрократиялық иерархия жоқ, мысалы ... ... ... ... айтуға болады. Және басқа да әлемдік діндерде осы сияқты топтасқан топтар болады. Бірақ олар "секта-шіркеу" ... ... ... енгізілмеген.
"Шіркеу", "секта", "деноминация", "дін ұстану", "табынушылық" түсініктерін біршама шартты түсініктер деп санауға болады. ... олар діни ... ... мен ... ... ... ... талдау үшін пайдалы болады. Қазіргі кезде әлемде түрлендіру проблемасы, шіркеуден тыс діндарлықтың дамуына байланысты қажетті деңгейдегі мәнге ие ... ... ... индивидтің ішкі діншілдігі мен қатаң тәртібі, салты, ұйымы бар шіркеулік институциалданған діншілдіктің ара ... ... ауып ... ... бөлуді жасау діни топтарды эмпирикалық зерттеудің дамуындағы маңызды құрамдас бөлігі болып табылады.
Сондықтан қорытынды ретінде, дінді жалпы социологиялық теориялар деңгейінде ... ... ... жүйе ... социологиялық зерттеп білу, тек діннің нақтылы тарихи формаларын, тұтас әлеуметтік жүйе шеңберінде әлеуметтік байланыстар мен институттардың айрықша типін сипаттаушы эмпирикалық ... ... ғана ... ... деп ... ... Сол себептен индивидтер санасының белгілі бір жағдайымен айқындалған әлеуметтік топтардың дін ұстанушылық белгілерімен біріккен немесе ажыратылған жүріс-тұрыстарын зерттеу маңызды болып ... дін ... ... ... ... ... діни ... әрекеттердің және қатынастардың субъектісі ретінде тікелей көңіл бөлмейтін болса, онда ... ... ... мен дін ... ... және топқа кіретін жекелеген адамдардың санасында және жүріс-тұрысында діннің жалпы ... ... ... іске ... ... ... ... нақтылы әлеуметтік қауымдастықтар мен индивидтерді зерттеуді талап етеді.
"Діншілдік" ... ... ... ... ... - ... белгілі бір жиынтығымен ара қатынаста болуы мүмкін және осы ... ... ... ... ... ... жиынтықтың діншілдік белгілерін зерттеу рәсімі жасалынады. "Діншілдік" түсінігін талдау, оның ... ... оны ... ... ... ... ... жасаудағы басты әдістемелік алғышарты болады.
Социологиялық тұрғыдан зерттеуде бір-бірінен мазмұны өзгеше және ... ... ... ... ... ашу үшін ... алуды және анықтауды талап ететін бірқатар басқа да ұғымдар қолданылады. ... жеке ... әсер ету ... ... алу ... ... айтқанда діншілдену дәрежесін береді. Ол діншілдіктің эмпирикалық белгілерін саптау және тиісті шаманы құру негізінде анықталады. Ол діншілдік дәрежесі бойынша ерекшеленетін ... ... ... ... ... қамтиды. Сонымен қатар бірқатар социологтардың дінді кеңейтілген күйінде түсінуге бейімдігін есепке ала отырып, бұл ... ... да бір діни ... жолын ұстанушылық дәрежесі деп түсіндірме беруге болады, себебі адам жалған діни ортада немесе топта, айталық онда ... ... ... және о ... ... болмайтын азаматтық дінде және сенім жағдайында, табынушылық тәжірибеде, жүріс-тұрыста болуы мүмкін.
Белгілі бір адамдар тобының, аймақ ... ... ... ... топтың белгілі бір дінге көзқарасы діншілдік дәрежесін білдіреді. Ол діншіл адамдарды топтың жалпы санынан бөліп алу және ... ... ара ... ... ... ... Сол ... немесе аймақтағы типологиялық топтардың ара қатынасын анықтауда мүмкін ... ... ... ... ... түрлі діндердің немесе дін өкілдерінің діншілдігіндегі сапалы айырмашылығын анықтайды. Мысалы, буддистердің діншілдігі ... ... ... Бір ... ... әр ... бағыттар мен ағымдар өкілдерінің, мысалы протестанттар мен католиктер, шейіттер мен суниттер арасындағы ... ... ... ... ... ... ... бір-біріне сәйкес келмейтін діни және діни емес ... ... ... ... ... діншілдік сипатын толықтай ұқсас болуы мүмкін.
Сондықтан дінді және діншілдікті нәтижелі социологиялық тұрғыдан зерттеудің маңызды әдістемелік алғышарты ... ... ... және ... ... ... ... тәжірибеде дінге және діншілдікке кеңейтілген түсіндірме беру біршама кері ысырылған еді. Дін қоғамдық сана-сезім шеңберінде оның бір ... ... ... еді, ... оның басқа түрлеріне, өтірік, жалған сана-сезім, индивидтің дүниені тануына кері әсер етуші ретінде қарама-қарсы қойылды. ... ... ... ... тыс ... сену - ... ... белгілі бір жүйесін дін деп санауға мүмкін беретін ерекшелендіріп тұрушы белгісі. ... ... ... ... мен ... ... ғылыми білімнің, жұмысшы тап жеңіске жетіп, қоғамды дінсіздікке қозғайтын түпкілікті шындық коммунистік идеологияның қол ... ... ... ... ... коммунистік идеология мен тәжірибе қызметтерінің, салттары мен табынушылығының діннен өзгешелігі азғантай ғана болады. Бір айырмашылығы табыну объектісі былайша айтқанда, осы ... ... ... сипатта болды.
Сондықтан діншілдіктің деңгейін зерттеуде көбіне діншілдіктің деңгейін фанатизмнен бастап деферентті формалары, ... ... ... ... ... шама ... ... мүндай тұрғыдан келуде діншілдіктің деңгейі, дәрежесі, сипаты, ... ... ... ие бола ... ... ... белгілерін қалыптастыруда және оны теориялық-әдістемелік зерттеуде, эмпирикалық зерттеуде, діннің кеңейтілген түсіндірмелердің түрлі ... ... ... ... тура ... Олар ... тыс нәрсеге сенуден емес, өмірлік мәнді жүйелерге және әлеуметтік құндылықтарға, діни-мистикалық ... ... ... арасындағы қатынастар мен жүріс-тұрыс жүйелерінен күш алу керек. Содан кейін барып ... ... ... бірақ сыртқы әлеуметтік және мәдени көріністерінде қолданылуы керек.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
* Белла Р. ... ... // ... социология. Перспктивы, проблемы, методы. - М., 1972. - С.265-281.
* Белл Д. ... ... ... // ... и ... ... по ... религии / Сост. В.И. Гараджа, Е.Д. Руткевич. М., 1996. - ...
* ... М. ... ... и "дух ... // Избр. произв. - М., 1990.
* Вебер М. Социология религии (типы религиозных сообществ) //Работы М.Вебера по социологии религии и ... М., ... РАН, ... ... М. ... ... мировых реглигии. Введение //Работы М.Вебера по социологии ... и ... М., ... РАН, 1985, ... ... В.И. Социология религии. Учебник для вузов. М., 1996. 238с.
* Дюркгейм Э. Метод социологии.
* ... Э. ... ... религиозной жизни. М., Канон, 1998.
* Малиновский Б. Магия, наука и религия //Магический кристал. М., 1982.
* Парсонс Т. Современный взгляд на ... ... ... //Религия и общество: Хрестоматия. М., 1996. С.170-190.
* Религия и общество: Хрестоматия по ... ... ... ... Е.Д.Руткевич. М., 1996. С.775.

Пән: Дін
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 19 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Социология ( оқу құралы )501 бет
Діннің социологиялық құрылымы мен қызметтері24 бет
Дін12 бет
Дін рухани мәдениеттің бөлігі ретінде12 бет
Дін әлеуметтануы7 бет
Дін – қоғам ішіндегі рухани күш24 бет
Ислам және өркениет5 бет
Эмиль Дюркгейм8 бет
Қазақстандағы діни процестердің әлеуметтік өмірге әсері56 бет
Дін жайлы жалпы түсінік7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь