Билік - қоғамдық феномен

1. Билік — қоғамдық құбылыс. Саяси биліктің мәні
Бүкіл саяси қызметтің мақсаты адамдардың өз мүдделерін қорғау үшін билікті иемденуі және пайдалануы болып табылады. Кез-келген қоғамның өмір сүруі үшін оны белгілі бір теңдікте ұстап тұру қажет емес. Бұған билік арқылы қол жеткізілсді. Экономикада ақша қандай орын иеленсе, билік те саясатта сондай орынға ие (Т. Парсонс). «Билік» ұғымыпыц мәнін түсінуде, біздің ойымызша, тағы бір батыс оқымыстысының аныққтамасы қызықты. Ол билік махаббат секілді — күнделікті әңгімеде жиі қолданылатын, түйсікпен ұғынылатын және анықталуы қиын сөз» деп тұжырымдайды. Биліктің қоғамда, қоғамның саяси өмірінде алатыи аса маңызды ролі кратология секілді ғылымның пайда болуына жағдай жасады.
«Билік» ұғымы әдеттегі өмірде және ғылыми әдебиетте әртүрлі мағынада қолданылады. Философтар биліктің мәнін қоғамның объективті заңдарымен, социологтар әлеуметтік билік туралы, экономистер — шаруашылық билік туралы, заңгерлер — мемлекеттік билік туралы, саясаттанушылар -саяси билік туралы, табиғат зерттеушілері — табиғатқа билік ету туралы, пенхологтар — адамның-өзін-өзі билеуі туралы, ата-аналар — отбасы билігі туралы, діндарлар — Құдайдың билігі туралы және т.б. пайымдайды.
Билік адамзат қоғамының тууымен бірге пайда болған және оның дамуына ықпал жасайды. Таптар мен мемлекеттер пайда болғанға дейін билік қоғамдық сипат иеленді: қоғамнан жоғары тұратын аппарат, ерекше мәжбүрлеу мекемелері болған жоқ. Алғашқы қауымдық қоғамда билікті ақсақал сайлау арқылы бүкіл ру жүзеге асырды.
Таптар мен мемлекеттер пайда болғаннан кейін қандас рулық байланыстардың іргесі ыдырады, ақсақалдың моральдық беделінің орнын көпшілік биліктің беделі басты, ол қоғамнан бөлініп, одан жоғары тұрды .
Билік феномені көп қырлы. Билік барлық жерде болады, барлығын қамтиды. Сонымен бірге оның құрылымына үнемі үстемдік — яғни біреудің басқаның үстінен билік кұру ұғымы кіреді. Осы құқықтың неге негізделгені
        
        БИЛІК - ҚОҒАМДЫҚ ФЕНОМЕН
1. Билік — қоғамдық құбылыс. ... ... ... ... ... ... ... ережелері.
3.Билікті бөлу принципінің қолданылуы (елдердің тәжірибесі бойынша).
1. Билік — қоғамдық құбылыс. Саяси биліктің мәні
Бүкіл саяси қызметтің мақсаты адамдардың өз ... ... ... ... және пайдалануы болып табылады. Кез-келген қоғамның өмір
сүруі үшін оны белгілі бір теңдікте ... тұру ... ... ... ... қол ... ... ақша қандай орын иеленсе, билік те
саясатта сондай орынға ие (Т. ... ... ... мәнін түсінуде,
біздің ойымызша, тағы бір батыс оқымыстысының аныққтамасы қызықты. Ол билік
махаббат секілді — ... ... жиі ... ... және ... қиын сөз» деп тұжырымдайды. Биліктің қоғамда,
қоғамның саяси өмірінде алатыи аса ... ролі ... ... пайда болуына жағдай жасады.
«Билік» ұғымы әдеттегі өмірде және ғылыми әдебиетте әртүрлі ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік билік туралы, экономистер — шаруашылық билік туралы,
заңгерлер — мемлекеттік билік туралы, саясаттанушылар -саяси билік туралы,
табиғат зерттеушілері — ... ... ету ... ... — адамның-
өзін-өзі билеуі туралы, ата-аналар — отбасы билігі ... ... ... ... ... және т.б. ... ... қоғамының тууымен бірге пайда болған және оның дамуына
ықпал жасайды. Таптар мен мемлекеттер ... ... ... ... ... иеленді: қоғамнан жоғары тұратын аппарат, ерекше мәжбүрлеу мекемелері
болған жоқ. ... ... ... ... ... ... арқылы бүкіл ру
жүзеге асырды.
Таптар мен ... ... ... ... ... ... ... ыдырады, ақсақалдың моральдық беделінің ... ... ... басты, ол қоғамнан бөлініп, одан жоғары тұрды .
Билік феномені көп ... ... ... ... ... ... ... бірге оның құрылымына үнемі үстемдік — яғни ... ... ... кұру ... кіреді. Осы құқықтың неге негізделгені туралы
мәселе әр кезеңдегі зерттеушілерден түбегейлі ... ала ... ... ... ... үстемдікті еңбек бөлінісін ұйымдастыратын құрал
ретінде қарайды (үстемдігі, пайдалылығы ... орта ... ... ... өтеу ... қарайды, биліктің ешкімге түсінікеіз қандай
да бір құдайлық әділдікті орындаушы ретінде, ... ауа ... ... де ... шьщамдылық және көнгіш құлақ асушылық ... ... ... бұл ... әрекетімен).
Үстемдіктің қосарлы сипаты: ол бір жағынан, тортіп орнататын билікке
қатысты борыш ... ... ... ... берілгендігі ретінде
ұғынылады. Билік ұстаушылар мұны бағыныштыларға сіңіруге ұмтылады, осындай
мойынұсынушылық ізгі мінез-құлық үлгісі ретінде әспеттелді. ... ... ... ... ... ... ... оларды өздерінің
жогары санасының жемісі және іске асуы ... ... және осы ... ... ... мен ... ... деп есептеді.
Үстемдік бағыңдыру принципі ретіңде адамға оның саналы тіршілік иесі
екендігін, сондай-ақ құқықтық қатынаста еркін ... ... ... ... ... тіпті осы билеуші теологиялық түрғыдан
заңдастырылса да немесе қандай да бір ... ие ... да оның ... ... деп ... санасына құйылған кезден бастап тұрақты
сынның объектісіне айналды.
Ақыр ... ... ... ... ... ол бейтарап
функция атқаратын бірнәрсе ретінде танылды; мемлекет болса өз кезегінде
саяси және ... ... ... ... ... тұлғасы)
теңестірілді.
Маке Вебер (1864-1920 жж.) Жаңа дәуір басталған сәттен сол жағдайдан
барынша ... ... ... ... және өсіп бара ... ... ... үстемдікке қатысты, тіпті үстемдік ұғымының өзі
ғылыми абстракция болды. Үстемдік пен билік ... ... ... ... жүйе ... оған ... кез келген
қарсылықты жұмсарту арқылы анықтай отырып, Маке Вебер өз ... ... ... қана ... Сонымен біргс ол түпкілікті
бихевиористік типтегі үстемдікті ықпал ету және әсер ету ... ... ... ретінде бұйрық беретін және бұйрықты орындайтын қоғамдағы
жүйе ұғынылады. ... ... ... ... ал билік —
адамдар мен әлеуметтік топтардың мінез-құлқына ықпал ету. Осыдан шығарып
саясаттың өзі ... ... ... ... ... ... ... ретінде қарастырылады.
Билік феноменін нақтырақ анықтау үшін кратологияның әртүрлі теориясына
жүгінуге болады, мысалы, интеграция теориясына, онда барлық кезеңде билік
амбивалентті (екі ... ... ... бір ... ... -
біреудің екінші біреудің үстінен ... ... бұл ... Б-ны ... ... істетуге мәжбүрлеу. Бұл билікті ... ... ... ... тек осы ... және бір ғана қара ... түсіну және
көру, демек, билікті бүкіл тіршілік иелері үшін құбыжық деп тану ... ... ... ... ... тар ... және бір жақты көзқарас. Биліктің
мақсаты — ... ... ... ету. ... қол ... ... біріктіру, қоғамды тортіпке келтіру элементтері - бұған
биліктің, оның құрылымының ғана күйі жетеді.
Қоғамдық ... ... ... ... тап, таптық топтар,
мүдделері бойынша қауымдар, конфессиялық (діни) аумақтық қауымдар.
Биліктің жоғары ...... ... осы ... ... ... ... тұрағының ережелері мен рәсімдерін (құқығын) әзірлеу;
- ұжымдық қызметті ұйымдастыру және қоғамды бірлесіп басқару;
- азаматтарды басқару (жалпы және ... ... ... ... ... пайдалану;
- насихат.
Осылайша билік позитивті валенттілікте (валенттіліктің тап осы түрі
қоғамдық тортіпті ұстап тұрады), сол секілді ... ... де ... бұл түрі ... тортіпті бұзғаны үшін ... өз ... ... ... ... үшін ол қоғамның көптеген
бөлігінің мүдделерін міндетті түрде ескеруі тиіс, олай ... ол ... ... ... жарылысқа әкеледі.
Қоғамда билік барлық деңгейде көрініс табады: макродеңгейде (бүкіл
қоғам ауқымында), мезодеңгейде (белгілі бір ... ... ... (ұйым, ұжым, шағын топ, отбасы шеңберінде).
Қазіргі заманғы француз социологы Мәрие Дювержеміц (1917 ж.) пікірі
бойынша: «Екі ... Янус ... ... ... ... түсінік болып табылады.
Бір жағынан, бұл бір топтың өз пайдасы үшін басқаларға зиян келтіре отырып,
басқалардың үстінен үстемдік ету ... және ... ...... ... көпшіліктің игілігі үшін барлығын ұжымға бірқатар
интеграциялауды сақтау ... Осы және ... ... ... ... жөне елге әрай барынша әр алуан, бірақ биліктің осы екі жағы ... ... ... Ежи Вятр ... ... ... ... бөліп
көрсетеді. Оған сәйкес тіршілік иелерінің үстінен ... ... ... ... ... ... үшін ... құралдар:
а) тікелей күш көрсету арқылы жасалатын билік;
о) ұйыту («қамшы мен бал» ... яғни ... және ... пікірге әсер ету арқылы, яғни кең мағынасындағы насихат арқылы
немесе көптеген қайталаулар және жаттығулар (мысалы, әскерде) ... ... ... ... ... билік
субъектісінің өзін байқауға болады. А) тармағы бойынша: — мұнда ... ... күш ... ... іске асыру субъектісі болып табылады. Ә)
тармағы бойынша: - жазалау және көтермелеу ... ... ... ... Б) ... ... қайталаулар арқылы пікірге әсер ... ... ... және саяси партиялар пайдалануға ... Бұл ... ... ... ... ескерген жөн, өйткені ... ... ... ... да ... ... Билік субъектісіне қарай:
а) ұйым билігі;
ә) жеке адамның табиғатқа және басқа адамдарға билігі;
Оған қол жеткізу адамның ... және ... ... ... ... ... көрінеді. Адамның билікке ... ... ... ... ... ... Осы ... отырып, Бертрап Рассел адамзат тарихын түсінуге және түсіндіруге
болады деп ... ... ... мәні ... осы а және ... ... ретінде көрінеді.
Саясаттанушылар биліктің мәнін ... ... ... ... әр ... ... ... көзі мен мазмұны — белгілі бір нормалар жүйесі бар,
мысалы құқықтық (заң ... ... ... бір ... ... ... ... жалпыға ортақ функцияны атқарады, ол барлығы үшін қызмет
етеді, оган ... да ... ... ... ортақшыл тәсілдер).
3. Биліктің негізі меп мәні — адамдардың туа ... ... ... ... игіліктерді жинақтауға деген түйсігі, ерекше
типтегі индивидтердің өзін өзі көрсету нысаны ... ... — шарт ... жекелеген мүдделердің ойыны, біреулердің
еркіндігі мен басқаларды шектеу арасындағы қарама-қайшылық (индавидуалистік-
социологиялық тәсіл).
5. Билік таптық ... ... ... ... ... ... ету ... сол секілді жалпыға ортақ мүдделерді іске асыру
функциясын орындайды ... ... ... ... ... ... ... жалпы мағынасында:
билік адамдардың әрекетіне, мінез-құлқына ерік, бедел, құқық, күштеу
секілді құралдар ... ... бір әсер ету ... және ... ... ... болады.
Саяси билік — биліктің күрделі түрі, биліктің басқа түрлерін де
қамтиды және ешқашан «таза» ... ... ... билік биліктің нақты
нысандары арқылы іске асырылады және ең ... ... ... ... ... ... арқылы іске асырылады.
Саяси биліктің мәні оның функцияларынан көрінеді:
1. Қоғамның нақты саяси жүйелерін ... ... ... ... әр ... ... ... Билік органдарына, қоғамдағы саяси (саяси емес) процестерге билік.
4. Қоғамдағы саяси ... ... ... ... ... саяси билік — қоғамдағы билік органдарын, саяси (саяси емес)
процестерді нақты басқару және қоғам өміріне бақылау жасау мүмкіндігі.
2. Биліктің өзекті тұжырымдамаларының ... ... ... ... халықтардың саяси ойлары билік туралы ... ... ... ал ... ... және ... Рим ойшылдары
билікті дәстүрлі-теологиялық түсіидіруден іргесін аулақ салады. Мысалы,
Цицерон үш ... ... ... ... ... ... қарай):
патшалық билік, оптиматтар билігі және ... ... ... билік бір
адамда болған кезде біз оиы жалғыз патша, ал мемлекеттік ... ... ... деп ... Ол ... болса, онда бұл азаматтық
қауым ... ... ... деп ... ... ... барлығы
халықтың қолында болатын қауым болып табылады». Осы нысандардың ... мен ... ... Өзінің жарылқауымен, — деп атап
көрсетеді Цицерон, бізді патшалар, даналығымен — ... ... ... ... биліктің аралас нысанын — зұлымдығы аз нысан ретінде қолдады.
Ол патшалық билік жалғыз дара ... ... ... ... оңай айналады, ал билік ішіндегі үздік оптиматтардың билігі
(даналығы мен айбындылығы бойынша) байлар мен ... ... ... деп ... Оның ойынша, іс жүзінде «бай адамдар ең
жақсы болып саналатын» басқару нысанынан асқан нашар ... жоқ. ... ... ... ... оның ойынша, «тобырдың топастығы мен бетімен
кетушілігі» салдарынан оны «тираниялық ... ... ... алып ... Цицерон құқықтың маңызды принципін тұжырымдады:
«Барлығы да ... ... ... ... ... ... ... тән жалпы табиғаттың және адам табиғатының мәңгілік, өзгермейтін
және ажыратқысыз қасиеті ретінде әділдік ... ... ... ... алғаш рет Рим саяси жүйесі іске
асырды. Мұнда демократия құлағанға ... ... ... (патша билігі),
сенат (оптиматтар, ариетократтар), халық трибунаты ... ... ... ... ... Рим ... жүйесінің символы жаңа деңгейде
көптеген елде ... ... ... ... ... және оның үш ... шығару, атқару және сот билігі секілді нысаңдарының ... ... ... ... ... биліктің үш тармагын бөлу принципі
тұжырымдамасы өзекті болып ... оның мәні осы үш ... ... ... ... ... қалаушы XVIII ғасырдағы француз ... ... ... ... ол бұл проблемаға «Заңдардың рухы туралы.
XI кітап» деген арнайы еңбегін ... ... ол осы ... ... ... ... етуге бағытталған, мемлекеттік биліктің қызметін,
әрекетін дұрыс және ... ... ... ... деп ... ... бойынша, бостандық не істегің келсе соны ... заң ... ... нәрсенің барлығын істеу. Халықтың бостандығын
бекіту үшін де осы биліктің былайша бөлінуі керек: «Билікті теріс ... ... үшін ... өзі ... табигатынан туындап
жататындай бір биліктің басқа билікті тежеп отыратындай болуы керек ... ... ... ... бір ... ... ... ... бостандықтың болуы
мүмкін емес... Екінші жағынан, егер сот билігі заң шығарушы және ... ... ... ... ... ... Егер сол бір ... барлық үш түрін де жүзеге асыратын болса, барлығы бітті деген
сөз...» (Ш. Монтескье).
Билікті бөлудің ... ... айта ... ... ... ... ... етуі үшін қалайша ұйымдастырылуы тиіс ... сот ... ... да бір ... ... ... ... белгілі бір уақытқа сайланатын адамдарға берілуі керек деп санады.
Екіншіден, еркін ... заң ... ... ... ... ... өйткені өзін еркін санайтын әрбір адам өзін өзі басқаруы керек.
Бірақ бұл ірі ... ... ... ал ... ... ... ... болады, онда өкілдерді ... ... ... ... ... (франц. раrler — сөйлеу) міндеті заң
шығаруға және оның орындалу дұрыстығын бақылауға ... ... ... оның ... ағылшын құқықтық тортібін ала отырып, екі
палата туралы да пікір айтты. ... ... ... ... ... ... төменгі палатаны, өкілдер палатасын сайлау
кезінде ол жалпы ортақ дауыс беруден тыс тұрады: бұл ... өз ... ... ... ... жағдайдағыларды қоспағанда, дауыс беру
құқығы барлық азаматтарға тиесілі болады.
Үшіншіден, атқарушы билік оқымыстының пікірінше, бір адамның ... ... ол - ... ... ... ... ... болғанын
қалайды, сондықтан да ол көп адамға емес, бір адамға берілсе, ... ... ол. ... ... орындау заң жиналысына қатыссыз ... ... ... ... ... ... Сол ... атқарушы
билік өкілдері секілді ... де ... ... заң шығарушы
палаталардың құрамынан сайлана алмайды.
Өмір бұл теорияның өміршеңдігін дәлелдеді. ... ... өте келе ... демократияландыру жағына қарай біршама өзгерді. Мемлекеттік
биліктің үш тармағы ... ... ... ... заң ... биліктің басты механизмі ретінде заңдар мен
қаулылар шығарады. Президенттік басқару нысанындағы елдерде ... ... ... ... бір ... заң күші бар ... ... атқарады.
Үкімет мемлскеттің атынан саяси және экономикалық тұрғыда әрекет ете
отырып, атқарушы билікті білдіреді.
Сот — ... ... ... Оның ... ролі — ... бүкіл
өмірінің заңға сәйкес болуын бақылау. Ол ... ... ... қорғай
отырып, мемлекетгегі заңның үстемдігін қамтамасыз етеді.
3. Билікті бөлу принципінің қолданылуы (елдердің тәжірибесі бойынша)
Мысал ретінде АҚШ ... ... ... ... ... жүрген
жүйесін қарастырып көрелік.
Заң шығарушы билік барлық штаттан сайланатын өкілдерден жинақталады
және федералдық заңдарды бірден бір ... ... ... ... және жинау, соғыс жариялау және шет ... ... ... ... бар. Заң ... билікті Конгресс бейнелейді, ол
палаталар: Сенат және Өкілдер палатасы деп ... екі ... ... алты жыл ... ... заң ... кіреді. Әрбір
штаттан халықтың санына қарамастан екі сенатор сайланады. Осылайша шағын
штаттардың Конгрестің ... ... ... ... қамтамасыз
етіледі. Сенатқа сайлау ... ... ... ... екі жылда
сенаторлардың небәрі үштен бірі қайта сайланады, ... ... ... ... ... құрамында тәжірибелі қайраткерлердің белгілі саны
қалады.
Өкілдер палатасы екі жылға сайланатын заң шығарушылардан ... ... ... өз штатының округын білдіреді. Штаттағы округтер
саны әрбір он жыл ... ... ... ... ... ... көп ... халқы шағын Палатада небәрі бір өкілден ғана иеленетін
округтерге қарағанда көп округке, тиісінше көп ... ие ... ... ... ... ... оның ... салықтар туралы
заң қабыддау болып табылады, федералдық үкіметтің қызметіне ... Заң ... деп ... заң ... ... енгізуден
басталады. Оны комиссияларда ... және ... оған ол ... ... ... ... кейін дауыс беру жүргізіледі. Егер ... ... ол ... ... ... онда да ... рәсімдер
жүреді. Егер палаталар сол бір заңды әртүрлі редакцияда қабылдаса, қос
палатаның өкілдері «келісім» комиссиясында ... ... ... осы немссс басқа заң жобасына «қолдап» немесе «қарсы»
дауыс беруге ... ... ... ... ... lobby — ... ... деп аталады.
Конгресстің қос палатасынан өткен, келісілген заң жобасы Президенттің
қол қоюына жіберіледі. Оған Президент қол қойғаннан кейін ғана заң ... ... ... ... бас лауазымды тұлғасы төрт жылдық мерзімге
сайланатын Президент болып табылады. 1951 жылы ... ... сай ... бар ... екі ... ... ... Конгрессте емес, халықта емес ... ... ... ... ... ... қолдау көрсеткен кандидаттарының
аты бар бюллетендерін жөніне салғанымен) шын мәнінде сайлаушылар ... ... ... ...... бірден бір қорғаушылары, американ
халқының негізін қалаушылардың пікірінше, бұл билікті ... ... ... үшін ... ... — бұл жағдайда халықтың тікелей және
шұғыл еркін орындауды болдырмау үшін қажет. Америка Конституциясы ... штат ... ... мен ... ... орын иеленсе, сайлаушылар
алқасында да сонша дауыс иеленеді. Осы орындардың саны әрбір он ... ... ... бір ... ... ... санау негізінде анықталған
өзгерістерге сәйкес Өкілдер палатасы мен ... ... ... бөлу
жүргізіледі. (Болашақ Президентке сайлануы үшін 538 дауыстан 270 дауыс алса
жеткілікті болады).
Саяси партиялар әрбір штатта ... ... ... олар осы
Штатқа сайлаушылар ... ... ... ... тең ... өз ... қолдау көрсетеді.
Президент керемет өкілеттіктерге ие, ол мемлекет және үкімет басшысы
болып табылады. Қоғамдық ... ... ... ... ... заң жобаларын Конгресске жиі жібереді. Президенттің Конгресс
қабылдаған әрбір заң ... вето қою ... бар. ... ... ... шығару үшін Сенатта және Өкілдер палатасында дауыс беру ... ... ... ... ... керек. Өз саяси партиясының
жетекшісі ретінде, ... ... ... оңай қолы ... болуына
әрай Президент заңдарға және бірінші кезекте мән ... ... ... ... кең ... ... ету ... ие.
Президент Конгресске бағынбайды, алайда өкілдер палатасы ол құқық
бұзған жағдайда, президентке қарсы импичмент ... ... ... ... тарту туралы шешімді Сенат қабылдайды.
Президент вакансиялардың пайда болуына әрай федералдық ... ... ... ... ... тағайындауға өкілетті. Осы ... ... ... ... жатады.
Атқарушы биліктің қызметі шегінде президент көптеген министрліктер мен
федералдық үкімет ведомостволарының қызметін анықтайтын ... ... ... ... кең ауқымдағы өкілеттіктерге ие. Ол ... ... бас ... да ... ... атқарушы биліктің басшыларын және жоғары лауазымды
тұлғаларын ... ... ... ... ... мемлекеттік
азаматтық қызметтің саяси емес жүйесі арқылы іріктеліп алынады. Атқарушы
биліктің жетекші ведомоствосын ... ... ... ... ... ... олар оның ... құрады. Әрбір тағайындау
Сенаттың дауыс беруімен бекітілуі тиіс.
Конституцияға сай Президент шет ... ... ... ... бас ... ... болып табылады. Президент Сенатта
бекітілуге жататын ... және ... ... ... ... ... ... АҚШ-тың сыртқы саясатын қалыптастырады және
бағыттайды. Президент Құрама Штаттарын ... ... ... ... жиі білдіреді, сондай-ақ өзіне бағынышты лауазымды
тұлғалар арқылы шет ... ... ... туралы келіссөздер
жүргізеді, олар Сенатта үштен екі дауыспен ратафикацияланғаннан ... ... ... ... шет ... Сенатта
ратификациялануға жатпайтын маңызы зор емес ... ... ... ... ... бірегей соты - Жоғарғы сот ... оны ... ... ... ... бірге Конгресс он бір федералдық
аппеляциялық сот және оған бағынышты тоқсан федералдық округгық сот ... ... өмір ... ... және ... және ... арқылы ғана кызметін ауыстыруы мүмкін.
Федералдық юрисдикцияға Конституция Құрама ... ... ... ... жүзу ... ... ... істер, сондай-ақ шетел
азаматтары мен үкіметтерін қозғайтын істер және тараптардың бірі федералдық
үкімет болып ... ... ... ... штаттардың
юриедикциясына жататын істерді, әдетте, федералдық ... ... ... ... және ... мүше ... ... ерекшеліктерді
ескермегенде төменгі соттардан — федералды немесе штаттар ... ... ... іс ... ... ... ... Осындай істердің
көпшілігі заңдар мен ұйғарымдарды түсіндірудегі келіспеушіліктерге
байлапысты. Осы ... ... ... ... ... функциясы заң
шығарушы және атқарушы билік ... ... ... ... тұрады. Осындай заңды бақылау құқығы Конституцияда
емес, ... ... ... ... ... 1789 ... наурызында күшіне енген Конституциясына ... пен ... ... ... ... ... билігінің үш
тәуелсіз және дербес тармағының қызметі осындай.
Бұдан да көне жоғары заң ... ... ... ... ... ... ... Батыс Еуропа елдерінде кездеседі. Мысалы, Финляндия
Парламенті елдің Президентімен ... заң ... ... ... ... ... бір ... орган, оған теңдей өкілдік жүйесі бойынша
тікелей дауыс беру арқылы 4 ... ... ... 200 ... ... ... ... тұжырымдағаннан, фин халқының ... ... XIII ... ... осы ... бұл ... шіркеу
ұйымдастырған және белгілі клерикалдар мен жергілікті әйгілі тұрғындардан
тұратын провинциалдық ассамблея жұмыс істеген. Бұл ... ... ... ... депутаттық корпустың 37 пайызын құрайды, бұл ... ... үлес ... заң ... ... ... (37,4 процент);
бұдан әрі былай жалғасады:
|Ел аттары |Әйел депутаттар |
|Нидерланды |36 ... |26 ... |21,6 ... |17,8 ... |17,0 ... |17,0 ... |16,7 ... |13,3 ... |13,0 ... |12,0 ... |11,7 ... |11,1 ... |10,8 ... |8 ... |9,2 ... |8,3 ... |7,8 ... ... ... ... ... ... ... аударып
жүр. Ол Ресейден кейінгі әлемнің екінші ірі елі (жер ... ... ... — федерализм принципінде түрган конституциялық ... ...... ... II ... Бұл елде оны ... білдіреді, оның құзыретіне сайлау жариялау және (қажет болған
жағдайда) — ... ... ... ... Министрлер
кабинетінен ант қабылдайды және шетел дипломаттарын үкіметке білдіреді.
Канададағы ... ... ... ... ягни ... мен
провинция арасында Федералдық үкімет қорғанысқа, қаржыға, почтаға жауап
береді. Провинциялар білім беру, ... ... ... ... ... істеуіне жауап береді.
Мұнда билікті болу принципі қолданылады. Негізгі құқықтық жүйе ... ... ... Оның ... ... 1982 жылы ... мен
бостандықтар жарғысы болды.
Канадада заң шығарушы билік қос палаталы Парламент: Қауымдар Палатасы
және Сенат. Канада Парламентінде қазіргі уақытта 295 мүше бар. ... ... ... заң жобасы Сенат мақұлдағаннан кейін ғана ... ... ... ... ... ... ол ... білдіреді.
Елдегі Жоғарғы сот — Жоғарғы. Оның ... ... ... ... сот — ... ... - ... соты.
Канада провинцияларында өздерінің провинциялық соттары бар, олар
көпшілік қылмыстық істерді ... ... ... ... ... ... айналысады. Олардан басқа Отбасы және Жастар соттары
бар.
Канада БҰҰ, НАТО, ОБСЕ ... ... ... БҰҰ-ның деректері
бойынша Канада 1983 жылдан 1998 ... ... ... ... ... ... ел ... елдердің тізімінде әлем бойынша бірінші орынды
ұстап келді.
ҚОҒАМНЫҢ САЯСИ ЖҮЙЕСІ
1. Қоғамның саяси ... ... ... Қоғамның саяси жүйесіне тән белгілер, ерекшеліктер, функциялары мен
типологиясы.
1. Қоғамның саяси жүйесі. Ұғымы, құрылымы
«Қоғамның саяси жүйесі» ұғымы осы ... ... пен ... ... ... байланысты және өзара әрекет ететін саяси ұйымдар
мен мекемелердін тұтас кешенін қамтиды.
Қоғамның ... ... ... ... кіреді:
1) саяси институттар;
2) саяси қарым-қатынастар;
3) саяси және құқықтық нормалар;
4) ... ... ... және ... мәдениет. Барлық осы элементтер
қоғамның саяси билік орталықтандырып басқаратын тұтас организм ретінде өмір
сүруге мүмкіндік береді.
1) ... ... ... ... іске ... ... ... роль
атқарады. Саясаттанушылар оларды үшке бөледі:
а) жеке саяси;
б) жеке емес саяси;
в) саяси емес.
Сонымен, а) жеке саяси — бұл ... және оның ... тура ... саяси билікті іске асырушы саяси партиялар. Олардың қызметіндегі
басты мәселе: билікті жүзеге ... ... ... үшін ... б) жеке емес
саяси — кәсіподақтар, әртүрлі жастар ... ... ... ... ... ... байланысты болса да, бірақ бұл ... бір қыры ... ... емес ... ... ... ... асыруға мүлдем
қатыспайтындар, олар қоғамның көлденең құрылымына жатады және бүкіл ... ... әсер ... (еркін спорттық қоғамдар, экологиялық қозғалыстар
және басқалары).
Мемлекет - қоғамның саяси жүйесінің негізгі элементі, ол оның ... ... ... ... ... ... ... бойынша (І-баптың 1-тармағы)
Қазақстан Республикасы өзін демократиялық, зайырлы, ... ... ... ... ... ... оның ... құқықтары мен
бостандығы болып табылатынын бекітеді. Саяси жүйедегі ... роль ... мен ... ... ... ... жатады. Бұл
саяси институттардың осы немесе басқа елдің саяси өмірінде ... ... атап ... жөн, ... ... ... билеуші болып
табылады, өз құрамынан ... ... ... ... ... үлкен
беделі болады. Басқалары оппозицияда болады, Парламентті шамалы ғана ... ... ... ... және өз еліндегі қоғамдық және ... ... ... ... ... ... Бірқатар елдерде бір
партиялық, екі партиялык, жүйе жұмыс істейді.
2) Саяси жүйенің ... ... ... бекітетін,
байланыстыратын фактор ретінде саяси қарым-катынастар ... ... ... ... ... ... ... олар қоғам
өмір сүруінің букіл саласының қызмет етуін қамтамасыз етуде барынша ... ... ... қарым-катынастардың ерекше ролі олардың ... ... ... тобы ... ... әлеуметтік топтар) бойынша
қарым-қатынасты білдіретіндігінен тұрады. Олар әртүрлі ... ... Осы ... бір ... өмір ... ... ... жуйені
нығайту мен дамытуға бағытталады, басқасы осы ... ... ... ... ... етеді және саяси мүдделерді — оны бұзу мақсатын
көздейтін күштерді білдіреді. Саяси қарым-қатынастар — бұл ... ... ... ... оқшаулау,
бейтараптандыру, күрес және т.б., олар ұлттар, таптар, қауымдар арасындағы
өзара қарым- қатынастың қоғамдық формасын білдіреді, ... ... олар ... ... әлеуметтік топтар мен таптар өзекті міндеттерді шешуде
саяси қызметке қосылады.
3) Саяси жүйеде оған кіретін ... ... және ... қызметі
әлеуметтік-саяси нормалармен, құқық нормаларымен реттеледі. ... ... ... ... ... өмір ... жатады. Осы
нормалар жүйесінде құқык, ерекше орынға ие, ол ... ... ... ... ... ... қана емес, қоғамдық
ұйымдардың да әрекет ету ... ... ... саяси жүйесін дамыту
болады.
Қазіргі кезеңде саяси жүйенің әрекет етуінде бұқаралық ... (БАҚ) ролі мен ... ... ... Олар ... және партия органы, көпшілік ұйымдар, қоғамдық пікірді қалыптастыру
және білдіру арнасы ретінде ... ... ... ... құралдарының
жұртшылықты ішкі, сол секілді халықаралық аядағы ... ... ... ... ... ... және ... партиялардың
қызметі туралы, қоғамдық-саяси қозғалыстардың ... мен ... ... ... ... ... ірі
мүмкіндіктері бар.
Талдамашылар мемлекеттік ... ... ... жұмысқа
кәсіпқой журналистерді тарту қажеттігіне (қажет болган ... ... ... уәде ... ... үшін ... қоғамдық пікірді
қалыптастыру бойынша ойластырылған ұзақ мерзімді бағдарламалар ... ... ... ... ... ... ... назар аударуда. Бұл үшін
қоғамдық пікірге тұрақты және объективті мониторинг, әлеуметтік зерттеулер
жүргізу ... ... ... ... саяси мәдениеті секілді элемент те кіреді.
Қоғамның саяси мәдениеті азаматтардың ... ... ... заң ... ... ... ... референдумдарға қатысу
және т.б. секілді демократиялық принциптер мен нормалар негізінде саяси
шешімдер дайындау мен қабылдау ... ... ... қатысу деңгейін
сипаттайды.
Саяси жүйенің жұмыс істеуіне саяси сана ... оның ... ... ... ... яғни ... ұжымның, әлеуметтік топтың,
жалпы қоғамның саясат әлемін, саяси процестерді қабылдауы және сезінуі,
соидай-ақ олардың ... ... ... Саяси сананың ерекше
маңызды элементі қоғамдық пікір болып ... ... ... Қазақстанда қоғамдық пікір Президенттің қызметіне қолдау
көрсету және оның қызметін бағалау ... ... ... ... тұр. ... да бір ерскше оқиға немесе күштеу президенттік күштер
тарапынан, сол ... ... ... ... кез келген сотте оны
бұзуы мүмкін. Осы тендестіктің кепілі қазіргі кезде, сөзсіз ... ... ... ... ... ... даму дәрежесін объективті түрде
көрсетеді. Бұл егер оны халық ... деп ... ... ... жүйесінде іске асатынын білдіреді.
Қазақстан Республикасының саяси жүйесі, оның ... ... ҚР ... ... (1-баптың 2-тармағы), онда
«Республика қызметінің негізгі принциптері: қоғамдық келісім және саяси
тұрақтылық, бүкіл халықтың ... үшін ... ... қазақстандық
патриоттылық, мемлекеттік өмірдің барынша маңызды мәселелерін ... ... ... ... ... қосқанда демократиялық
әдістермен деп ерекше атап көрсетілген.
Демократия принципі конституцияда және ... ... ... ... Конституцияда (6-баптың 1-тармағы) Қазақстан
Республикасында мемлекеттік және жеке ... ... және ... ... ... саяси жүйесіне тән сипаттар, ерекшеліктер, функциялар және
типология
1. Әрбір елде ... жүйе ... ... ... ... жүйе ... таптық, саяси, идеологиялық ... ... ... ... ... ие.
3. Саяси жүйенің өзін өзі сақтау және өзін өзі жаңарту қасиеті, яғни
саяси жүйе ... және өзін өзі ... ... ... ... өзі ... және рухани шағын жүйелермен қатар
қоғамдағы шағын жүйенің бірі ... ... ... ... ғана тән оның ... ... белгілерінің
тұтастай қатары кездеседі.
А. Саяси жүйенің үстемдігі. Бұл оның көмегімен саяси биліктің ... және оның ... ... ... және ... ... ... үшін
міндетті шешімдер қабылданатынын білдіреді.
Ә. Саяси жүйенің қоғамдық ортаға, бірінші кезекте, қоғамның әлеуметтік-
экономикалық құрылымына ... ... ... саяси билікті
жүзеге асыру құралы ретінде саяси жүйенің өзі ... ... ... ... ретінде құрылған.
Б. Саяси жүйенің салыстырмалы ... яғни ... ... ... ... және ... ... реттеледі.
саяси жүйенің функциялары:
1. Қоғамның мақсаты мен міндеттерін анықтау.
2. Оларды орындау үшін ... ... ... ... ... ... ... бақылау, қоғамда
материалдық және рухани құндылықтарды бөлу.
3. ... ... ... ... топтардың,
конфессиялардың және басқаларының) бүкіл элементтерін интефациялау.
4. Көпшіліктің ... ... ... ... әлеуметтендіру,
зандастыру (көпшіліктің үстемдік етуші билікті және оның ... ... ... ... саяси жүйелердің негізгі функцияларын ішкі және сыртқы деп
болу ... ... ... ... қолданыстағы экономикалық және әлеуметтік жүйені қорғау;
- ... ... ... ел ... ... ... ... шоғырландыру, әлеуметтік қатынастарды
реттеу;
- қоғамдық тәртіпті сақтау және тәртіпті ұстап түру;
- мәдени-тәрбие қызметі.
Сыртқы функциялар:
- егемендікті, мемлекеттік мүдделерді қорғау;
- ... ... ... ... ... ... ... қазіргі жағдайларды шешуге қатысу.
Саяси жүйснің негізгі функциясы, әдетте, қалыптасып отырған ... ... бір ... ... ... қорғау, ықшамдау және
дамыту проблемаларына әкеледі. Өзі негізгі позициясын білдіре отырып,
қоғамның ... ... осы ... ... елде ... отырған билікті
ұстап тұру негізі болып табылады.
Саяси ғылымда қоғамның саяси жүйесін типтендірудің әртүрлі тәсілдері
бар. Оның ... үш типі бар: ... ... және ... ... басқа саясаттанушылар мынадай да саяси жүйелердің
бар ... ... ... ... ... дамушы тип,
халықтық демократия жүйесі, әкімшілік-әміршілдік жүйе.
Қазіргі саясаттану әдебиетінде қоғам жүйесін ... ... ... жазылады:
- дәстүрлі және қазіргі заманғы (түрлендірілген);
- либеральды демократиялық және радикальды-авторитарлық;
- ағылшын-американдық және континентті-еуропалық;;
- индустрияға дейінгі, ішінара индустриялдық және ... ... ... ... ... ... ... өмірі өтетін
және мемлекеттік билік ... ... ... ... мен
нормалар жүйесі.

Пән: Социология, Демография
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 22 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Азаматтық қоғам дамуының алғышарттары9 бет
Банк имиджінің қалыптасуы47 бет
Банктік қызмет аясындағы банктік құқықтық қатынастардың кейбр теориялық мәселелері7 бет
Микроэкономика пәнін зерделеу186 бет
Постиндустриялды қоғам концепциясы4 бет
Қоғам және жеке адамның қалыптасуындағы конфликтінің мәні7 бет
Қоғам және жеке тұлға14 бет
Қоғамдық тамақтану кәсіпорындары37 бет
Қоғамдық қатынастардың мәселелері10 бет
Шырыш ағу феномені3 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь