Банктік несиенің қайтарылуын қамтамасыз етудің формаларына талдау және олардың несиелік тәуекелдерді азайтудағы маңызы

Кіріспе

1 Банктік несиенің қайтарымдылығын қамтамасыз етудің формалары және оның маңызы
1.1 Несиелеу принциптері және олардың орындалуының негіздері
1.2 Несиенің қайтарылуын қамтамасыз ету формалары және оларға сипаттама

2 Банктік несиенің қайтарылуын қамтамасыз етудің формаларына талдау және олардың несиелік тәуекелдерді азайтудағы маңызы.

2.1 Банктік несиенің қайтарымдылығын қамтамасыз етудің бірінші реттегі қаржы көздері
2.2. Кепіл және оның несиелік тәуекелді азайтудағы рөлі
2.3. Кепілдік және кепіл болушылық

3 Банктік несиенің қайтарымдылығын қамтамасыз етуді жетілдіру жолдары.
3.1 Банктік несиенің қайтарымдылығын қамтамасыз етудің шетелдік тәжірибелері
3.2. Қазақстанда банктік несиенің портфелінің сапасын жақсартудың жолдары
Қорытынды
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
        
        Кіріспе
Диплом жұмысы тақырыбының өзектілігі. Қандай да болмасын шаруашылық
субъектілерін ... ... ... ... ... ... ... болсақ, олардың барлығының да міндеттемелері болады. Кез ... ... ... сол ... ... үшін ... шикізаттар
мен материалдар үшін жабдықтаушыларының алдында міндетті болса, саудамен
айналысатын шаруашылық субъектісі сол сататын ... ... ... жабдықтаушы субъектінің алдында міндетті болуы мүмкін. Тіпті
өндіріспен де, саудамен де ... ... өзі ... ... жұмысшы қызметкерлеріне олардың істеген еңбектері үшін,
сондай-ақ ... ... ... үшін ... ... оның алдында
міндеттемесі болуы ... ... ... ... ... ... тыс мекемелерден, шетелдерден қарыз, несие алып өздерінің
жұмысын жандандырып жатқан, сондай-ақ міндеттемелерін шектен тыс көбейтіп
алып, оны ... ... ... ... ... ... сатылып
жатқан субъектілер көптеп кездеседі.
Осы айтылғандар туралы толық түсінік беретін ... ... ... бірі – ... ... ... ... дегеніміз – бір тұлға
басқа тұлғаға құнды натуралды немесе ақшалай формамен қайтару ... ... % ... ... ... табыстаған кезде қалыптасатын
экономикалық қатынастардың сомасын білдіреді. Нарық ... ... және банк ... деп бөледі.
Шаруашылық субъектісі банк мекемесінен несие сұрамастан бұрын несие
алудың қажеттілігін, оны ... ... ... ... ... несие беру, өтеу, несие проценті ставкаларымен және
басқадай талаптарымен танысып ... ала ... ... Банк мекемелері
әдетте несие сұраушы субъектінің өтем қабілеттілігімен ... ... ... несие банк жүйесінде ... рөл ... ... ... орны ... екендігіне ешбір күмән жоқ. Олай
болса, бұл тақырыптың өзекті екеніне көз жеткізуге болады. ... ... ... ... ... ету, яғни қарызға берілген банктік
несиенің қайтарылуын қамтамасыз ету формаларын және несие беруші мен қарыз
алушының ... ... ... Оның ... ... жеке ... ... мемлекеттің бос ақша қаражаттарын шоғырландырып, қарыз
капиталына айналуы және белгілі уақытқа қолдануға ақылы түрде беріледі.
Несиенің ... ... ... оны ... аясы ... ... байланысты үнемі өзгеріп ... ... ... ... түрде басқарудан нарықтық экономикаға өтуге
байланысты ... ... ... және ... ... ... банктік операцияларды пайдалану жаңғыртылады, сонымен
бірге ... ... мен ... ... ... ставкасы де өзгереді.
Дипломдық жұмыстың мақсаты – банктік несиелердің ... ... ... формаларын ашып көрсету және несиелік тәуеклдерді
азайтудағы маңызы.
Дипломдық жұмыстың алға қойылған ... жету үшін ... шешу ... ... ... ... ... кту формаларын
қарастыру;
- несиелеу принципін теориялық жағынан зерттеу;
- несиелік тәуекелді азайту туралы мәселелерді ... ... ... ... ... ... ... қарастыра отырып, алдын ала жолдарын табу;
- қазақстандағы банктің ... ... ... ... ... ... ... және теориялық негізі. Қазақстан
Республикасы Ұлттық банкінің және ... ... ... ... ... ... реттеу және қадағалау жөніндегі агенттігінің
нормативтік құжаттары. ... Ғ.С, ... С.Б, Н.Н. ... ... ... ... А.А. ... О.И. Лаврушинның,
Г.Н Белоглазованың және т.б. еңбектерін жатқызуға ... ... ... ең елеулілері Ұ.М. Искаковтың, А.А. Абишевтің, Ғ.С.
Сейітқасымовтің, Н.Н. ... Л.Н. ... ... ... және т.б. еңбектерін жатқызуға болады. Шетелдік экономист-
ғалымдардың және практик-мамандардың да көптеген еңбектері арналды. Олардың
қатарында ең ... ... А.А. ... П.С. Роуздың, О.И.
Лаврушинның, В.Кузнецовтің, А.Г. Ивассенконың, Г.Н Белоглазованың, ... М.Е. ... Б.Х. ... Д.Ф. ... ... И.М. ... В.В. Ковалевтің, Б.И. Лисактың, А.Д.
Шелекбайдың, Р.Г. ... В.С. ... және т.б. ... ... пәні ... несиенің қайтарымдылығын қамтамасыз етудің
формалары және оның ... мен ... ... және ... ... ... объектісі банктік ссудалардың қайтарымдылығын қамтамасыз ету
формалары.
Диплом жұмысының ... ... ... ... ... ету формаларына және несиелік тәуекелді төмендету ... ... ... ... ... көздеріне талдауды тереңнен,
ғылыми тұрғыдан анықталып бактік несиелерді ... ... ... ... ... ... жұмыс 3 негізгі бөлімнен,
кіріспе, қорытынды, қолданған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... саны-69.
Сонымен қатар несие қатынастарының нақты көрінісін несиенің формалары
мен түрлері сипаттайды. ... ... екі ... ... ... ... болады. Бұл екі несие бір-бірінен несие субъектілері, ... ... ... ... ... және қызмет ету аясы ... ... ... бұл ... бір ... ... ... несиеден келіп шығатын белгілі бір қасиеттерге ие.
Қазақстан Республикасының қазіргі уақыттағы экономикалық жағдайы, ... ... ақша ... ... өзгерістер болып отыр. Несие толығымен
экономикамен және оның жеке секторларымен тығыз байланысты. Сондықтан да
бүгінгі ... ... ... ... ... яғни ... дамуы мемлекеттің несие саясатымен тікелей байланысты. Осы
жерден байқайтынымыз несие ... ... ... ... ... ... ... мәні мен қажеттілігін, формалары мен түрлерін,
жеке және заңды тұлғалар үшін несиенің өте ... ... ... ... тиімділігін қарастырамын. Сондай-ақ ауыл
шаруашылығына берілетін несиенің мемлекет үшін қажеттілігі, мәні мен ... шет ел ... ... ұсынылып қарастырылған.
1 Банктік несиенің қайтарымдылығын қамтамасыз етудің формалары және
оның маңызы
1. Несиелеу принциптері және олардың ... ...... ... тiрегi ретiнде экономикалық ... ... ... Оны ... ... субъектiлерiмен қатар,
мемлекетте, үкіметте, сондай-ақ жеке азаматтар да пайдаланады.
Құнның ... — бұл ... ... ... ... Несиелiк
қатынастардың пайда болатын экономикалық негiзiне капитал айналымын
жатқызуға болады.
Көбiне несиенi ақша ... ... Бiр ... ... бұган негiз
де бар сияқты. Себебi, қазiргi шаруашылықта қарыз ... ... ... ... бұл ... ақша мен несиенiң әр түрлi ұғымды бiлдiрiп, әр
түрлi қатынастарды түсiндiретiнін естен шығаруға болмайды.
Сонымен қатар, несие мен ... ... бiр ... да аз
емес, несие — бұл ақшалай қаражаттың екi жақты қозғалысын, яғни ... ... және ... өткен соң қайтарылуын баяндаса, ал қаржы — сол
қаражаттың бір жақты қозғалысын бейнелейдi, яғни қаржы: ... ... ... ... олар ... сипатқа ие.
Несие — бұл пайыз төлеу және қайтару ... ... ... ... ... ... қозғалысы.
Несие мен ссуданың арасында да өзара айырмашылық бар. Несие — бұл
банктiң ... ... көзi ... ... ... қатынастарды
ұйымдастырудың әр түрлi формаларының ... және ... ... ... ... кең ұғымды сипаттайды. Ссуда — ... шот ... ... қалыптасатын несиелiк қатынастарды
ұйымдастырудың бiр ғана ... ... ...... ... ... қатынасының бір жағы. Қарыз
берушi — бұл уақытша пайдалануға қарыз берушi ... ... ... ... ... банктiк емес мекемелер, мемлекет, ... және ... ... ... — бұл ... алушы және оны қайтаруга міндеттi, несиелiк
қатынастың екiнші жағы. Борышқор және қарыз алушы бiр-бiрiмен жақын сөздер
болғанымен де, ... ... әр ... ... ... немесе жеке
азаматтардың коммуналдық қызметке, салықтарға т.б. байланысты ... ... ... бұл жерде ешқандай да несиелiк қатынас туындамайды.
Борыш бұл тек қана ... ... ... ... ... ада адамзаттық
қатынастар жағдайын сипаттайды. Борыш — бұл өте ... ... Ал ... — бұл қосымша қаражатқа деген сұранысы бар тұлга.
Қарыз берушi және қарыз алушымен қатар несиенiң құрылымының ... ... де ... Беру ... — бұл ... ерекше бөлiгi,
яғни қарызға берiлген құнды бiлдiреді.
Несие — ақша ... ... ... категория болып абылады.
«Кредит» деген сөз, ... ... ... ... ... деген магына
беретiн латынша «kreditum» деген сөзден шығады. Ол ... ... әр ... ... ... қызмет етедi. Ол тауар өндiрiсiнiң
пайда болған ... ... ... ... бай және ... көрiнедi. Несие қатынастарын ақша қатынастары сияқты үнемi даму
үстiнде болады. Алғашқы несие табиғи түрде қоғамның ... ... ... мен ... ... ... мен қарыздарды өтеу
үшін ұсынылған. Тауар-ақша қатынастарының ... ... ақша ... ... ... ... формасы сияқты несиенiң пайда болуы шаруашылық
жүргiзуi бiр субъектiден босаған құн ... ... ... ... бiр ... жаңа ... өндiру цикiліне ене алмайтын кезде
ғана жүзеге асады. Несиеге байланысты бұл құн ... ... ... туып ... басқа субъектiге өтедi және ... ... ... қызметiн жалгастыра береді. ... ... ... ... ... ... түсуге дайын меншiк
иелерi сияқты бiр-бiрiне қарсы тұралатын тауар иеленушiлер арасындагы
айырбас ... ... жөн. ... Қолдан-қолға өткiзу сияқты тауар
айырбастау және қызмет көрсетумен ауысу несиелiк қатынастардан туындаған
экономикалық жемiс.
Несиелiк ... ... ... және ... ... ... қаражат айналымы мен ауыспалы айналым, яғни несиелiк қатынастың
материалдық негiзi боп құн ... ... ... алуына несиенi кедей болғаны үшiн алмайды, ол өзнiң меншiктi
қорларының ... ... мен ... ... объективтi күшне толық
шамада жетпей тұрғандықтан өз iсiн алға бастыру үшiн алады.
Несие объективтi қажеттiлiктен ... және ол ... ... ... рөл ... Несие ақшалай капиталдың қарызга
трансформациясын қамтамасыз етедi және ... ... мен ... ... қарым-қатынасты бiлдіредi.
Оның көмегімен мемлекеттiң, халыктың, ұйымдардың және кәсiпорындардың
табыстары мен бос (еркiн) ақшалай ... ... ... ... ... ... ... айналады.
Несие – ақша сияқты тарихи экономикалық дәреже ... ... ... сөз, ... ... ... «kredo» - сенемін деген ... ... ... ... сөзден шығады. Ол экономикалық дәреже ретінде ... ... ... ... ... Ол тауар өндірісінің пайда
болған кезінен бастап ... ... бай және ... ... ... ... ақша ... сияқты үнемі даму үстінде
болады. Алғашқы несие табиғи түрде (астық, мал, еңбек ... және ... ... ... ... ... мен ... тұтыну
мұқтаждығы мен қарыздарды өтеу үшін ұсынылған.
Несие – нарықтық экономика жағдайында қарыз ... ... яғни ... берілетін ақша капиталы болып табылады. Несие ... ... ... ... ... ... де, қарыз беруші
мен қарыз алушының ... ... ... ... ... ... ... қатынастарының элементі. Іс жүзінде
несие ақшаны немесе тауарларды пайызбен қарызға беру. Ал ... – тек ... ... ... беріледі. Несиелік қарым-қатынастар экономикадан
белгілі бір әдістемелік ... ... ... бірі ... ... кез ... операцияны практикалық ұйымдастыруда қатаң
сақталады.
Несие теориясы және оның ... ... ... ... ... ... теорияның рөлі ерекше. Несие туралы ғылым ... келе ... Ол ... ... қалыптасуымен пайда болды. Несиенің ұдайы
өндіріс процесімен, құндылықтың ... ... және ... ... ... ... ... түсінудің демеушісі, қоғамдағы
несиелік қатынастардың туындауын, несиенің табиғаты мен мәнінің айрықша
экономикалық ... ... ... қуат көзі болып ... ... ... экномика ғылымының алдында бір жағынан теориялық
талдау қорытындыларын ... ... ... ... банк ... жетілдірудің керек екенін айтуда[4].
Теорияны тәжірибеден оқшау қарыстырмау керек екені түсінікті. Барлық
теориялық проблеммалардың соңы тек ... ... ... ... ... мен тәжірибе арасында диалектикалық бірлік бар.
Экономикалық әдебиеттерде несиенің мәніне, қызметтері мен ... ... орын ... ... ... ... ... және
капиталдық жасампаздық теориясы қатаң қадағаланатындығы байқалады.
Натуралистік ... ... ... ... ... ... ... болды.
Бұл теорияның негізін А. Смит пен Д. Рекардо салды. Одан әрі оны француз
экномистері Ж. Сэй, Ф. ... және ... Д. Мак – ... дамытты. Бұл
теорияның негізгі идеялары несие мәнінің натуралистік түсінігіне үйлесті
яғни несие ... ... ... ... ... бұл ... қоғамда бар материалдық құндылықтарды бөлу әдісі ғана. Бұл жағдайда
несие объектісі заттай емес игіліктер ... ... ... ... капиталға тең. Бұл жерде натуралистер несиені несие капиталының
қозғалысын емес, табиғи түрде материялдық құндылықтарды қайта бөлудің ... ... ... мәні мен рөлі жөнінде мұндай қате түсінік
өнеркәсіп капиталының тауарлы, ... және ... ... ... жете ... шығып отыр. Несие капиталының мәні өнеркәсіп
капиталының ақша түріндегі ерекше бөлігі деуге болады[5].
Бұған қарамастан ... ... ... ... қазіргі
заманғы теориясының қалыптасуы мен дамуына байланысты еш кемітуге болмайды.
Натуралистер ... ... ... ... ... капиталды
құрамайды, деп дұрыс есептеді. Олар несиенің рөлін ... ... ... ... ... өзгерістеріне тәуелді екенін дәлелді екенін
дәлелдеді.
Несиенің капиталдық жасампаздық теориясы ... ... ... ... Оның ... ... несиеге экономиканың дамуында
шешуші рөл беріліп, оны ұдайы өндіру процестерінен ... ... және ... теңестіріледі. Бұл теорияның негізін салушы,
ағылшын экономисі Дж. Лонның ойынша ... ... ... ... ... ... байлық пен капиталдың жиналуына себеп
болады. Ол банктерді делдалдар ретінде емес, капитал ... ... ... ... а ғылшын экономистері Г. Макмед, Дж. Кейнс,
Ф. Хоутри, И. Шумперет(Австрия), А. Ган ... ... Олар ақша ... ... алу ... сай ... деп ... Несие пайда әкеледі,
сондықтан ол “өндіргіш капитал” болып табылады, ал, ... ... Бұл ... де ... яғни ... ... Олар банктер
барлығын, депозиттерді, яғни капитал жасайды деп пайымдайды. Сондай – ... ... ... ... ... сәйкес несие мен капитал жасайды
деп есептейді. Міне, осындай несие ауқымының шексіз кеңеюі ... ... ... ... күші ... ұйғарып, экономиканың тұрақты
дамуына әсер ... ... ... ... “өтемпаздық теориясы”
деген атауға ие болды.Олар несиеің шегін, несие ауқымының ... ... мен оның ... ... ... ... – 1933 жж. ... дағдарыс несиенің капиталдық жасампаздық
теорияның абыройын жоққа шығарды. Алайда, оның ... ... ... жоқ. Оны Дж. ... пен оның ізбасарлары оларды дағдарыстарстың және
екінші дүниежүзілік соғыстың зардаптарын жою үшін ... ... ... ... принциптерін негіздеді: экономикаға несие
салымдарының инвестициясын ... ... ... пайызын төмендетуге
болады. Дж. ... ... ... айналымдағы ақша жиынтығы
пайызға, пайыз – ... ... - ... ......... әсер етеді. Сондай – ақ ол ақшаның белгілі бір деңгейге
дейін пайызға әсер ... ал ... ... үнемі әсер
етпейтінін мойындады[5].
Батыс және ... 24 – тен ... ... ... ... ... Одағы
АҚШ – тан капитал қорланымының кіші көлемімен және несие нарығының жеке
сараланым (сегмент) ... ... ... ... тенденциялар Жапонияның несие капиталы нарығына да тән.
Егер Қазақстанның несие нарығына тоқталатын ... онда ... әр ... деңгейде екенін, сондай – ақ ол енді енді қалыптасып
келе жатқанын атауға ... ... ... ақша және ... нарығының
сараланымы елдегі өндірістік және жеке қорланымның және банк жүйесінің
жақсы дамымағанына байланысты едәуір ... ... ... даму ... оның ... мен ... базасы
жасалуда.Бірақ,бұл нарықты әзірге даму сатысында деп ... ... ... ... ... ... жатыр.
Қор нарығы кенжелеп қалған. Оның заңдық базалары мен ... ... ... ... ... да, ол әлі даму ... енді
– енді оянып келе жатыр. Егер мемлекеттік бағалы қағаздар қалыпты дамыса,
ал корпарациялық бағалы ... ... ... себептерге байланысты
мүлде дамымаған.
Капиталдық жасампаздық теорияны ары қарай монетаристер дамытуда.
Оқулықтың алдыңғы ... атап ... М. ... ... ... құралдары – несиенің пайыздық ... ... ақша ... ... болып табылады деп есептейді. Шын
мәнісінде пайыздық ... ... ... экономикаға салынатын
несие салымдарының ауқымын кеңейтуге немесе аясын тарылтуға болады. ... ... ақша ... ... ең ... ... және баға ... деңгейіне де әсер етуге болады.
Монетаризм теориясы дамыған елдердің экономикалық саясатында кеңінен
қолданылуда. Бүгінгі таңда оның ... ... ... ... ... ақша ... мен инфляцияның өсуін тежеуге қол жеткізуге
болып отыр.
Қазақстан да несие теориясының ... ... ... ... ҚР ... ... мен ... ақша несие реттеуінің монетаристік
теориясын қолдана отырып, 1994 – 1997 ж ж. өршіген ... ... ... ... ... қол ... Несиелеу принциптері
негізінде несиелік процесс, яғни банктік несиелердің берілуі, пайдаланылуы
және ... ... ... ... ринциптеріне байланысты банктік
несиелердің берілуінің басты шарттары: несиенің мақсатыжәне мерзімі,
олардың ... ... ... қатынасу нәтижелігі және т.б.
анықталады[7].
Қазіргі несиелік қтынастарды ұйымдастыру ... екі ... ...... ... ... ... несиенің мақсаттылығы;
- несиенің дифференциялдығы.
ІІ топқа – несиенің мәнін бейнелейтін қағидаттар:
- несиенің мерзімділігі;
- несиенің ... ... ... ... ... ... ... мерзімділігі – бұл принцип несиені, несие шартында немесе оның
орнына жүретін құжатта белгіленген нақты бір уақытта ... ... Осы ... ... бұзу ... ... ... алушыға
алынатын айызды өсіру формасында экономикалық санкцияны қолдануға негіз
болады. Ал әрі қарай мерзімінен ... бұл 3 ... ... ... ... қоюға мәжбүр етеді. Белгілі экономикалық ... ... ... ... ... бір ... Ол, яғги ... берушінің
қарыз аллушыға берілген қаражаты белгілі бір уақыт ішінде ... сай ... ... ... Осыдан келіп,
несиенің қайтарымдылық принципі туындайды.
Несиенің қайтарымдылығы – бұл принцип ... ... ... ... ресурстарын қолданып болған соң ... ... ... Несиенің қайтарымдылығы оның экономикалық категория ... да ... ... ... ... ... сипатталады. Қайтарылмайтын несие болмайды.
Сондықтан да, ...... ... ... ... ... ... несие ресурстарының қайта толтырылып жарғылық қызметінің жалғасуын
қамтамасыз етеді. ... ... ... ... байланысты
несиелеудің бұл принципіне ерекше мән берілген. Біріншіден, оның сақталуына
байланысты ұдайы өндірісте ақшалай қаражаттармен бір ... ... ... ... Олардың жұмысын ұйымдастыру принциптері тартылатын несиелік
ресурстардың қайтарымсыз жұмсалымдарға салынуына жол бермейді. ... ... ... ... үшін бұл ... сақталуы банктен жаңа несие
алуға мүмкіндік ... ... – бұл ... ... оерациялардың басым бөлігіне
таратылады, несие берушіден алынған қаражаттардың мақсатты қолданылуының
қажеттілігін көрсетеді. Тәжірибеде ... ... бір ... беріліп
отырған несиенің нақты мақсаты және банк ... ... осы ... ... Бұл ... бұзу ... мерзімінен бұрын қайтаруды талап
ету немесе айыппұлдық, ссудалық пайыз енгізуге болады.
Несиенің дифференциялық сипаты – қазіргі ... ... ... ... десе де ... ... ол мерзімділік
қағидаттарымен байланысады, яғни несие уақытында қайтара алатын ... ... ... ... дифференциациялануы тек
несиелік қабілетті сипаттайтын көрсеткіштер негзінде ғана ... ... бұл ... ... ... ... ... және банктер
нсиелік ресурстарға деген сұраныстарын оқып-үйрену барысында потенциалды
қарыз алушылардың ... ... және ... ... ... етілу сипатын және олардың банк үшін ... ... ... ұзақтығын жетекшілікке ала отырып, бастапқы ... ... іске ... ... ... қабілеттілігіне
байланысты несиелеудің диффренциациялануы,оның өткен жүйедегі нұсқасымен
салыстырғанда қаталдау болып табылады. Бұл ... ... ... ... ... ... алушыларға диференциалды тұрғыда
қарауын анықтайды.
Несиенің төлемділігі – бұл принцип қарыз ... ... ... ... ... ... қана қоймай, оларды қолдану құқығына ақы
төлеуді көрсетеді. Несиеге ақы ... ... мәні ... ... ... ... ... пайдасын несие берушімен бөлісуін
білдіреді. Бұл ... ... ... ... ... ... ... бастапқы сомадан өсіп қайтарылытындығын білдіреді. Іс ... ... ... үшін ... сыйақы (пайыз) түрінде
беріледі.
Несиеге ... ... ... ... ... деп те ... реттелетін нарық жүйесі тұсында несие үшін сыйақы мөлшрлемесі несиеге
деген сұраныс пен ұсыныс негізінде қалыптасады[3].
Қазіргі банктердің несие үшін ... ... ... ... ... ... жатады:
- орталық банктің коммерциялық банктерге беретін ссудалары
бойынша белгіленетін сыйақысының ... ... ... несие бойынша орташа сыйақы мөлшерлемесі;
- өз ... ... ... ... ... ... ... банктің несиелік ресурстарының құрылымы тартылған (қаражаттар
үлесі ... ... ... ... ... соғұрлым қымбат
болуға тиіс);
- несиеге деген сұраныс (сұраныс аз болса, несие бағасы да арзан
болады);
- несиенің сүралатын ... мен ... ... ... банк ... ... ... байланысты тәуекел дәрежесі;
- еліміздегі ақша айналысының тұрақтылығы (инфляция қарқыны
қаншалықты жоғары болса, ... ... ... үшін ... ... ... ... себебі, инфляция жағдайындағы
ақшаның құнсыздануынан банктің ресурсын жоғалту тәуекелі
артады).
Сонымен қатар, пайыз ... ... және ... ... ... ... да әсер ... Шын мәнісінде, заңды және жеке
тұлғалардан тартатын несиелік ресурстар қаншалықты қымбатқа түссе, ... ... ... ... ... ... ... жай және күрделі сыйақы есептеу
формулалары қолданылады.
Жай сыйақыны есептеу формуласы келесідей түрді ...... ...... қалдығы;
n – сыйақы есептелетін кезеңдегі күндер саны;
I – ссуданың барлық мерзіміне есептелетін жай сыйақы сомасы.
Несие бойынша ... ... ... ... ... – сыйақы мөлшерлемесі;
P – несиенің бастапқы сомасы;
I – несиенің барлық мерзіміне ... ... ...... ... ... ... қамтамасыз етілуі – бұл принцип ... ... ... ... алушы өзіне алған ... бұзу ... ... ... ... Бұл ... пайда болуы негізінен
несиенің экономикалық ... ... ... ... ... ... ... өте келе, бұл принциптің мазмұны толығымен өзгерген.
Ал, бүгінгі несиенің қамтамасыз етілуі ... ... ... ... ... ... ... берілетін ссуда – бұл қарыз алушының активтерімен қамтамасыз
етілген несие. Кепілге ... ... ... ... иелігінде қалып,
оның пайдалануында болады.
Экономикасы жақсы дамыған елдердегі қарыз ... ... ... болып
келген жағдайларда несие қамтамасыз етілмеуі де мүмкін.
Несие ... ... ... ... ... ... Сондықтан кепілге берілетін кейбір ... ... ... білу ... кепілге несие берілуі туралы шешім қабылдағанға дейін жеңіл
бағаланатын болуға тиіс.
Екіншіден, кепілге алынатын мүліктің ... ... ... ... отыру қажет.
Үшіншіден, кеілдің өтімділік дәежесін есепке алу өте маңызды, басқаша
айтсақ, кепілге алынатын зат көп уақыт өтпей ... ... ... ... кеіл ... ... ... кепілдің амортизациясын
немесе моральдық тозу ... ... ... ... ... ... ... өзінің бастапқы құнын тез жоғалтады.
Кепіл хат – қарыз алушы төлеуден бас ... ... ... ... ... ... ... жазбаша міндеттемесін береді. Бұл жағдайда
кепіл хаттың ... ... ... ... ... ... төлеуді
кепілдеуге, кепіл берушінің құқығы туралы сұрақтың маңыздылығын ескеру
қажет. ... ... ... ... ету ... ... пайдалану, кепіл
хатты берушінің тұрақтылығын алдын ала бағалап білуды талап етеді.
Кепіл хат – ... ... ... ... ... ... ол ... етілген немесе қамтамасыз етілмеген болып
келеді.
Екіншіден, ол шектеулі немесе шектеусіз болады. Шектеусіз кепіл ... оны ... бір ... ... барлық қарызын несие берушіге төлей
алмайтындығы жағдайында ... ... ... ... ... хат қамтамасыз
етілмеген болып келеді. Шектеулі кепілдеме – бұл нақты бір ... ... ... ... ... ... кепілдік береді. Кепіл хаттың
бұл түрлері біздің елімізде дами алған жоқ.
Үшіншіден, жеке немесе ... ... ... Жеке ... хат ... ... несиелеу барысында ... ... ... ... бір корпорациялардың алған ссудаларын
қамтамасыз етуде жиі пайдаланылады. Бұл аталған кепіл хаттар дамыған елдер
тәжірибесінде кең ... де, ... ... ... ... банктер әлі де болса, олардың түбінде өтей алатындығына
сенімсіздік танытуда[25].
Несиелерді қамтамасыз етудің келесі бір жолы – ... ... енді ... ... ... қолданылғанымен де, оның айналысында
көптеген мәселелер орын алуда.
Несиенің негізгі принциптері: ақылы, мерзімділік, қайтарымдылық.
Несиелеу ... ... ... және қызметтерін, сондай-ақ
несиелік қатынастарды ұйымдастыру облысындағы объективті ... ... ... процесін ұйымдастыру.
Несиелеу процесі мынадай кезеңдерді қамтиды:
- несиеге деген өтінішті қарау;
- несиелік қабілетін талдау;
- несиелік клісімшарт жасасу;
- несие беру;
- несиелік ... ... ... ... ... Банкке келіп түскен несиеге деген өтінішті қарау.
Кез келген несиелік операциялар осыдан ... ... ... ... мен ... ... туралы негізгі мәліметтер: мақсаты,
мөлшері, түрі, мерзімі, мүмкін ... ... ету ... көрсетіледі.
Банктің қоятын талаптарына байланысты ... ... яғни ... ... ... ... ... Клиенттердің әр түрлі
топтары үшін әр түрлі құжаттар пакеті ... ... ... ретінде
құжаттар пакетінің құрамына жататындар:
-құрылтайшылық құжаттардың, жарғының, жалға алу шарттарының, тіркелген
куәліктерінің ... ... ... түрде куәландырылған
жерді пайдалану ... ... ... ... ... және клиенттің несие алуға құқығын растайтын басқа да
құжаттардың көшірмелері;
- соңғы екі ... ... ... ... және оған ... беттер;
- несиеленетін шаралардың рентабельдік деңгейін және оның қайтарылу
мерзімін сипаттайтын техникалық-экономикалық есебі;
- ... ... ... ... ... ... ... және сатуға арналған шарттар,
тауарлы-материалдық құндылықтар шотының көшірмелері және т.с.с);
- басқа банктерден алған ... ... ... ( ... бойынша
көшірме);
- қамтамасыз ету мақсатында кепілге берілген ... ... ... ... ... ... ... қайтаруға байланысты міндеттемені куәландыратын құжаттар;
- қызметін жаңадан ... яғни ... ... және ... ... жоқ ... бизнес жоспары.
Қажет жағдайларда банк қарыз алушыдан несиені қайтаруын қамтамасыз
ететін ... да ... мен ... ... ете ... ... ... тұрақты несиелік қатынаста болатын қарыз алушылар үшін кейбір
құжаттар тізімі қысқаруы мүмкін. ... ... ... ... ... ... ... банк несиелеудегі оның мүмкіндігін алдын ала бағалау үшін
есеп карточкасын толтыруы мүмкін. ... ... ... мен ... аты-жөні; қызметі және меншік түрі; клиенттің заңды мекен-жайы;
ағымдық және валюталық шот ашқан ... аты және ... ... ол ... несиенің мақсаты, срмасы және мерзімі; соңғы
есептік күнге берілген баланс құрылымы және басқа да көрсеткіштер[18].
Тапсырылған құжаттарды оқып ... ... банк ... ... ... қайтару қабілетін бағалаудың шешім қабылдау үшін аса маңызы
бар. Бағалау техникалық-экономикалық есеп негізінде жасалады.
ІІ кезең. ... ... ... ... ... кезеңі.
Қарыз алушының несиелік қабілеті – қарыз ... ... ... қарызды уақытылы және толық көлемде қайтару қабілетін бағалаумен
сипатталады. Несиені қайтара алмау тәуекелі көптеген ... ... ... ... да , банк клиентке несие беруге шешім қабылдаудан
бұрын оның несиелік қабілетін талдайды. Бұл көрсеткіш банктің ... ... ... ... ... ... ... барысында мынандай
факторлар есепке алынады:
-ссудаға қатысты қабілеттігі. Қарыз алушыға ссуданы бере отырып, қарыз
алушының атынан шығатын тұлғаның құқықтық қуатын ... ... ... ... ... ... іскерлік беделі. Несиелік мәмілеге тиісті беделі деп
қарыз алушының қарызды қайтаруға дайындығын ғана ... ... ... ... ... орындауы түсіндіріледі;
-табыс алу қабілеті. Банк қарыз алушының ... ... ... табу ... баға ... қажет.
Қарыз алушының табыс алу қабілетін анықтау барысында сату көлеміне,
баға шығындарына, шығыстарына әсер ететін ... ... ... Бұл
факторларға: қарыз алушы кәсіпорынның орналасқан жері, оның тауарлары мен
қызметтерінің сапасы, шикізат ... ... ... жатады.
Несиелеудегі шетелдік тәжірибеде бұл ... қоса ... ... ... ... ... ... Несиелік және кепіл туралы ... ... ... ... ... ... банк қарыз алушының несиелік қабілетін
тексеріп болғаннан кейін, несиелік шарт ... үшін ... ... ... ... ... ... сұрақтарда банк пен қарыз
алушы келісімшарт негізінді шешіледі.
Несиелік келісімшарт екі ... ... ... және
жауапкершіліктерін анықтайды. Онда мыналар көрсетіледі:
-несиелеу мақсаты және объектісі;
-несиенің мөлшері;
-ссуданы беру мерзімі және ... ... ... ету формасы;
-несие үшін төленетін сыйақы мөлшерлемесі;
-несиенің қозғаласын және клиенттің қаржылық жағдайын бақылау үшін
қарыз алушының беретін құжаттарның ... ... ... ... қызметі.
Несиелік келісімшарттың мазмұнын келісуші ... ... ... қайтарылуын қамтамасыз ету формалары және оларға сипаттама
Несиелік қатынастарды ұйымдастыру тәжірибесінде ... ... орны ... ... туралы шарт кепіл затына байланысты
ажыратылады.
Кепіл затына: заттар, бағалы қағаздар, басқа да ... ... ... қарай кепіл заттары мынадай топтарға
бөлінеді:
1.Клиенттің мүліктерінің ... ... ... шикізат, материалдар, жартылай өнімдер кепілі;
ә) тауарлар мен ... ... ... ... ... ... валюталар), алтыннан жасалған бұйымдар
кепілі;
в) басқа да тауарлы-материалдық құндылықтар ... ... ... ... ... ... кепілі;
-жылжымайтын мүлік кепілі(ипотека).
2. Мүліктік құқықтар кепілі:
-жалгерлік құқық кепілі;
-авторлық құқық кепілі;
-жерге құқық кепілі.
Кепіл туралы келісімшартта мынандай мәселелер қарастырылады:
-келісімшарт жасасушы тараптар ... ... ... ... ... мен міндеттері;
-кепіл ұстаушының құқықтары мен міндеттері;
-талап ету құқықтары;
-кепілге қойылған мүлікті қайта рәсімдеу, ... ... ... ... ... ... ... тәуекел жағдайлары мен
кепіл затын ауыстыру;
-тараптардың жауапкершіліктері;
-ерекше шарттар;
-дауларды шешу;
-басқа шарттар;
-кепіл ... ... ... ... ... мен өзге ... кезең. Несие беру кезеңі. Бұл кезең ағымдық шот ашу, ссуданы беруді
құжаттау тәртібін ... ... ... мүмкін), ссуданы беру
тәсілін анықтайтын ... ... және ... ... ... байланысты әр түрлі берілу тәсілі болады. Біріншісі –
несие клиенттің шотына толығымен аударылып, қажет болған ... ...... ... ... ... қаражаттарға деген
қажеттіліктің туындауына байланысты біртіндеп іске ... ...... соманы алуға клиенттің құқығы бола отырып, ол оны алудан бас тартады
(мысалға, артық сыйақы төлегісі келмейді).
Несиенің ... оны беру ... ... ... сәйкес
анықталады.
V кезең. Несиені қайтару және оған сыйақы төлеуіне бақылау жасау –
несиелік ... ... ... ... ... қарызды қайтару
тәсілі банк қаражаттарының ... ... және ... төлем
айналымын құраудағы роліне байланысты.
Несиенің берілуі ... ... ... ... ... ... ... жүзінде ссуданы қайтарудың төмендегідей көптеген варианттары болады:
-мерзімді ... ... ... ... ... ... жіне ... деген есеп айырысу
шотына қажеттіліктің азаю шамасына қарай қайтару,
-алдын ала белгіленген сома негізінде жүйелі түрде ... ... ... ссудалық қарызды жабуға есептеу;
-несиенің қайтарылу мерзімін созу;
-мерзімі өткен қарызды «Мерзімі өткен несиелер» шотына аудару;
-банк резерві есебінен мерзімі ... ... ... ... қайтару туралы қарастырылған варианттар бұл процесті
мынандай белгілеріне байланысты жіктейді:
Қайтарылуына қарай:
-несиені толық ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асырылу уақытына қарай:
-несиені жүйелі түрде қайтару;
-эпизодтық қайтару.
Қайтару мерзімдеріне қарай:
-несиені мерзімді қайтару;
-уақытын созып қайтару;
-мерзімін өткізіп барып қайтару;
-мерзімінен ... ... ... ... ... қаражаттары;
-жаңа несиені пайдалану;
-кепіл берушінің шотынан шегеру;
-басқа кәсіпорын шотынан түскен қаражаттар;
-бюджеттік түсім және т.б.
Несиенің қайтарылуын арнайы ... ... ... да, жасамауға да
болады. Несиенің қайтарылуын ... ... ... жазбаша
үкімі, банктің өзінің үкімі, соттың бұйрықтары жатады. Клиенттің өзінің
шотынан ақшалай қаражаттарды шегеру ... ... ... ... да және
ауызша да болады. Несиенің қайтарылуы ... яғни ... ... да ... ... ... банк туралы заңдарында қамтамасыз етудің әр
түрлі формаларымен коммерциялық банктерге ... беру ... ... ... таралған әрі еліміздегі коммерциялық банктер
қолданып жүрген несиелік қамтамсыз етудің маңыщды ... ... ... несие қатерін сақтандыру жатады.
Қарыз алушы несиелік қамтамасыз етудің бір немесе бір мезгілде бірнеше
формасын пайдалана алады. Оның өзі таңдап алған, яғни ... ... ... ... ... ... қайтарудың қамтамасыз
етілген міндеттемесі несие келісімшартымен ... ... және ... түрде қоса тіркелегн қосымша болып табылады.
Кепілзат келісімшарты. Мүлік кепілзаты (жылжитын және жылжымайтын) оны
ұстаушы – несие берушінің осы мүлікті, егер ... ... ... ... ... ... бар екендігін білдіреді. Мұнда
несие беруші кепілзат шарты бойынша өзге ... ... ... салынған мүліктің құнынан қаражаттың орнын толтыруда артықшылықты
құқыққа ие ... ... ... қайтарылуын ғана қамтамасыз етіп
қоймай, сонымен бірге, тиісті проценттердің ... және ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етуі қажет. Оның үстіне, мынаны ескеру қажет: кепілге
салынған мүліктің ... құны ... ... ... ... орай,
кепілзаттың құны барлық жағдайда сұралатын ссуданың мөлшерінен жоғары болуы
керек.
Кепілзатпен заңды тұлғаның да, жеке тұлғаның да ... ... ... ... ... немесе заңның күшіне қарай пайда
болады. Келісімшарт күшіндегі ... ... ... Онда ... ... ... ... мүлкін кепілзатқа өз еркімен береді.
Кепілзатпен тек нақты талап қамтамасыз етілуі мүмкін. Бұл ... ... ... сипаты болатындығын білдіреді, яғни оны ... ... ... ... ... ... олардың орындалуын өзі қамтамасыз етеді.
Кепілзат беруші мынандай болуы мүмкін: кепілзат меншік құқығы ... ... ... ... ... ... беріледі. Мүлікпен толық
шаруашылық жүргізу құқығы шаруашылық жүргізуші субъектіге, егер заң ... иесі ... ... ... ... ... ... секілді ауқымда иеленіуне, пайдалануына және ... ... ... ... ... ... мемлекеттік кәсіпорындарға қатысты
болады, өйткені, олар ... және ... ... беруі үшін
мүлікті басқару жөніндегі тиісті комитеттен рұқсат алуы ... ... ... ... негізгі құрал-жабдық (үй –ғимарат,
құрылғы, құрал-сайман), тауарлы-материалдық құндылықтар, тауарлы-көлік
құжаттары ... ... ... ... қойма куәлігі, котракті
және т.б) нақты кепілзат бола алады.
Кепілзаттың екі түрі бөліп көрсетіледі:
1) мұнда кепілдікке салынған ... ... ... өзінде қалуы
мүмкін;
2) мұнда кепілдікке салынған мүлік кепілзатты ұстаушының меншігіне,
иелігіне беріледі.
Осының ішінде кепілзаттың ... түрі ... ... өз ... ... ... өзінде) қалдырумен берілетін
кепілдікті ұстаушының мыналарға құқығы болады:
- кепілге салынған мүлікті оның тағайыедауына қарай иеленуге және
пайдалануға;
- ... ... ... ... ... ... борышты алушыға аударумен шеттету арқылы оны
иеленуге.
Сонымен қатар, кепілзат беруші өз есебінен кепілге салынған мүлікті
толық құнында ... оны ... ... шаралар қабылдауға һ,
кепілзатты ұстаушыға кепілге салынған мүлікті ... ... ... өз ... (кепілзатты берушінің өзінде)қалдырумен берілетін
кепілзат бірнеше формада бола алады. Оның негізгі ... ... ... ... ... тауарлар;
- кепілге салынған қайта өңдеудегі тауарлар;
- кепілге салынған жылжымайтын ... ... ... ... ... ... ... қарыз
алушының бір мезгілде белгілі бір берешек бөлігін өтеу ... ... ... ... ... тең ... үлкен сомадағы құндылықтармен
несиелеу арқылы басқа тиісті түрімен ауыстыру ... ... ... өткізуге құқығы барын білдіреді. Қарыз алушы кепілге салынған
құндылықтардың ... ... ... және ... ... әрі осы ... береді.
Қайта өңдеудегі тауар кепілзаты қарыз алушының кепілге салынған
шикізатты, материалды, жартылай ... ... ... өңдеуге құқығы
барын білдіреді, алайда мұндағы кепілзат құқығы өңделген жартылай дайын
өнімге де, ... ... де, ... өнім мен ... тауарға да
қолданылады.
Айналымдағы тауардың кепілзатымен сауда және жеткізу-өткізу ... ... ... өңдеудегі тауардың кепілзатымен мемлекеттік
өнеркәсіп, құрылыс, көлік және ауыл шаруашылығы ... ... ... және өзге де ... ... ... ... банк олардың тек өтеу деңгейіне (сатылуына) ғана
емес, сонымен бірге,кепілге салынған мүлікті сатудың әуресінен ... ... ... ... ... ... пайда лау қабілетіне де
мүдделілік танытады[28].
Банк кепілзатты ұстаушы ретінде кепілге ... ... өз ... ... ... бойынша оның нақты болуын, мөлшерін, жағдайын және
кепілге салынған мүліктің сақталу шартын ... ... ... ... салынған мүлік жоғалатын болса және оны ... ... ... қоймаса (қалпына келтірмесе) немесе оны кепілзатты ... оның ... тең өзге ... ... онда ... банк ... қамтамасыз етілген міндеттеменің мерзімінен бұрын
өтелуін талап етуге құқылы.
Кепілзаттың екінші түрі – кепілге салынған мүліктің ... ... түрі – ... банк ... ... түрі болып
табылады. Бұл кепілзат түрінің артықшылыққа ие болуын былайша ... ... ... ... ... ... ... болса, банк
осы мүліктің жағдайына толық бақылау жүргізе алады, оның үстіне, банк қарыз
алушыға берген несиесінің орныны ... ... ... ... ... бұл түрі екі ... ... көрінуі мүкін:
- тұрлаулы кепілзат;
- құқық кепілзаты.
Тұрлаулы кепілзат ... және ... ... ... ... несие мекемелерінің қоймасында немесе банктің күзетімен ... ... оның ... ... ... қарастырады. Кепілге салынған
құндылық мынадай талаптарға жауап беруі керек: кепілге салынған ... ... ... ... ... керек және сақтандыру мүмкіндігіне ие
болуы қажет әрі ұзақ сақтауға ... ... ... ... ... ... банк ... жүргізуі қажет. Кепілге салынған мүлік банкке
біршама қиындықтар тудырады әрі белгілі бір шығынды қажет етеді, ... ... ... ... ... ... ісіне тән
емес. Батыс елдерінде мұндай функцияны банк үшін арнаулы ұйымдар – ... ... Олар ... ... ... ... бұл
квитанция ссуданы қамтамасыз етуші ретінде қызмет етеді.
Банктер өздеріне жазылатын мұндай квитанцияның құқықсыз ... ... ... ... ... ... оларға несиені қамтамасыз ету
үшін сенімді бақылау ... ... ... ... ... ... қоймадан өндіріп алуына мүмкіндік береді[15].
Банк үшін тұрлаулы кепілзаттың ең қолайлы объектісіне тауарлық ... ... ... ... ... ... жатады. Біріншіден,
оларды кепілзат беруші ссуданы банктің (кепілзат ұстаушы) өзі тікелей
қамтамасыз етуі үшін ... ... соң ... ... аса көп ... ... олардың өтімділігі жоғары, борышқор өзінің ссуда
бойынша міндеттемесін орындамаған жағдайда олардың ... банк ... ... ... ... жылдары кепілзаттың бұл түрі тиісінше ... ...... ... ... ... жаңа формасы және
бұл заң тұрғысынан әлі толық зерделенбеген (қарастырылмаған)форма. Мүлікті
иелену және пайдалану құқығын, ... ... ... ... ... ... ... патенттегі
авторлық құқық) құқықты ссуданы қамтамасыз етуші ... ... ... ... ... салынған мүлік ретінде жүре алады.
Кепілге салынған мүлікті сол қалпында сақтаудан ... ... ... өзге де ... ... ... Мәселен, кепілзат
ұстаушы, егер бұл келісімшартта қарастырылған болса, кепілзат ... үшін ... ... мүлікті пайдаланғаны жөнінде оған (кепілзат
берушіге) есеп ... ... ... ... ... ... міндеттемесін орындағаннан кейін мүлікті дереу қайтаруы тиіс.
Кепілге салынған мүлік қай ... ... да, оны ... ... ... ұстаушы өрттен, селден және өзге де стихиялық ... ... ... ... ... қызметін тоқтатуға актілерді жасауға,
шешім шығаруға құзіретті мемлекеттік органдардың әрекетінен әрі ... ... ... ... ... Ал, ... ... орын
алған жағдайда банк (кепілзат ұстаушы) сақтандырылған сомадан өзінің
талаптарын ... ... ... Кез ... ... ... ... (кепілзат түріне қарамастан) кепілзат ... ... ... бір ғана ... бір ... ... несие беруші
үшін кепілге сала алады. Бұл арада заң ... ... ... ... ... құны ... қамтамасыз етілген міндеттеме
сомасынан көп жоғары болуы мүмкін; екіншіден, әр ... ... ... ... тиіс міндеттеменің мерзімдері бірдей бола бермейді, сол
себепті де, міндеттемені тізбектілікпен біртіндеп орындауға болады. ... ... ... мүлікті кепілге ала отырып, оның (мүліктің) кепілге
салынған немесе салынбағанын анықтап алуы ... Бұл банк ... ... ... және ... орай ... ... мәселені шешуге мүмкіндік береді. Кепілзат ұстаушы кепілзат
кітабын міндетті тәртіпте жүргізуі тиіс. Бұл ... ... ... ... ... салынған мүлік, оның құны және кепілзатпен қамтамасыз
етілген міндеттеменің көлемі туралы мәліметтер ... ... ... ... ... болып табылады. Ол кепілзатпен
қамтамасыз етілетін міндеттемеден бөлек ... ... ... ... ... ... керек. Онда
кепілзаттың формасы мен түрін, кепілзатпен қамтамасыз етілген міндеттеменің
мәнін, оның мөлшері мен орындалу мерзімін, ... ... ... ... ... ... ұстаушы мен кепілзат берушінің құқықтары мен
міндеттерін, кепілзатпен ... ... ... ... ... мүлкінен өндіріп алудың тәртібін, сондай-ақ, кепілзат
құқығын тоқтатуды, ... ... ... қарастыратын шарттар
көрініс табуы қажет.
Кепілзат туралы келісімшартта, сонымен бірге, екі ... ... ... ... ... салынған мүліктің тізімдемесі мен ... ... ... ... ... егер осы ... шарттар орындалмайтын
болса, жарамсыз деп саналады.
Кейбір келісімшарт түрлері міндетті түрде нотариалдық тұрғыдан расталуы
керек. Бұл ... ... ... ... нотариалдық тұрғыдан
расталуы керек. Алайда, тараптардың ... ... ... ... кез
келген келісімшарт нотариалдық тұрғыдан расталуы ... ... ... келісімшарттың орындалуын қамтамасыз ететін кепілзат ... ... ... расталады[9].
Кепілзатқа берілген мүліктің кейбір ... ... ... ... өтуі керек, яғни тіркелуі қажет. Кепілзат туралы келісімшарт
бекітіліп, қажет болған жағдайда нотариалдық тұрғыдан ... ... ... ... ... ... Егер ... кепілзаты мемлекеттік
тіркеуден өтуі міндетті болып табылса, онда кеілзат ... ... ... ... ... болып есептеледі.
Кепілзатты тіркейтін орган кепілзатты ұстаушы мен кепілзатты берушіге
оның тіркелгені ... ... ... ... ... барысында тіркеуге жатқызылатын мүліктің түрлеріне жер,
кәсіпорын, автокөлік, шағын су кемесі, тұрғын үй, ... және т.б. ... ... ... ... ... кепілзат ұстаушы нақты
қанағаттандыру сәтінде анықталатын өзінің ... ... ... орын ... ... ... және тұрақсыздық айыбын (төлемін),
сондай-ақ, кепілзаттың мазмұны бойынша ... ... ... ... жүзеге асуымен байланысты шот шығын қоса алғанда)толық
мөлшерінде ... ... ... беруші-кепілзат ұстаушы
кепілзатпен қамтамасыз етілген міндеттеме өз мерзімінде орындалмаса кепілге
салынған ... ... ... ... оны ... ... құқығына
ие болады. Кепілге салынған мүліктен (немесе басқадай құндылықтан) сот,
төрелік сот немесе аралық сот ... ... ала ... ... ұстаушы
(несие беруші) міндеттеменің орындалмағанын немесе дұрыс ... ... Егер сот ... ... ... ұстаушының) пайдасына
шешілетін болса, оған (банкке) орындау құжатын табыс етеді. Бұл ... ... ... ... ... ... ... сатылып, одан
түскен түсім несие берушінің ... ... ... Егер
кепілге салынған мүлікті немесе басқадай құныдылықты сатудан түскен
түсімнің сомасы ... ... ... ... асып ... ... онда
айырмашылық кепілзат берушіге қайтарылады, ал, егер ... ... ... ... ... ... ... берушінің талабын толық
қанағаттандыра алмайтын болса, онда ол қалған соманы борышқордың ... ... ... ... өндіріп алуға құқылы.
Кепілзат ұстаушының талабын үшінші тұлға ... ... ... ... ... ... ... Республикасы талапқа
кеңшілік заңында қарастырылған тәртіпте оны қамтамасыз ететін кепілзат
құқығы да ... ... ... кепілзат ұстаушыға міндеттеменің
орындалу мерзімі ... ... ... ... мүлікті немесе
басқадай құндылықты соттың шешімінсіз дербес өткізуе құқық беріледі. Мұндай
жағдайда келісімшартта ... ең аз ... ... ... немесе
бағалаудың тәртібі белгіленеді немесе бұл мүлікті екі жақтың да мүдделерін
қорғай отырып өткізудің жөн-жосығы белгіленеді.
Заң органдары ... ... да ... ... ... алу ... ... пайдасына нотариустың орындаушы жазуының
негізінде сөзсіз тіртіппен жүзеге асырылады. ... ... ... ... бар: ... ... ... сатлмайынша кепілзат беруші негізгі
келісімшарт бойынша міндеттемені орындау ... оны ... ... құқығы мынандай жағдайларда тоқтатылады:
- кепілзатпен қамтамасыз етілген міндеттеме аяқталғанда;
- кепілге салынған мүліктің немесе басқадай құндылықтың ... ... ... ... ... ... ... немесе басқадай
құндылықтың меншік құқығын сатып алғанда;
- қарызды құрайтын құқықтың аяқталуы бойынша.
Кепілзатты тоқтатудың қалыпты (табиғи) жағдайына кепілзатпен ... ... ... жатады.
Негізгі борыштың орындалуы тиісті құжаттармен (борышты алғаны ... ... ... ... ... ... ... басқадай
құндылықты қабылдау – табыс ету актісімен және т.б) бекітіледі.
Міндеттеме ... ... ... ... ... кеілзат сақталатын болады.
Кепілгерлік шарт. Бұл келісімшарт бойынша кепілгер ... ... үшін ... ... ... оның өз ... орындауына
жауапты болады. Кепілгерлік несие берушіге міндеттемее орындалмаған
жағдайда ... ... ... ... ... ... міндеттеме бойынша нақты ... ... ... ... ... міндеттеменің орындалмауына борышқормен
бірге кепілгер де ... ... ... Қарыз алушы мен кепілгер несие
берушінің алдында ынтымақты борышқорлар ретінде жауап береді.
Кепілгерлік шарты ... ... ... және ... ... ... Несие беруші банк пен борышқордың және оның кепілгерінің
арасында бекітілетін кепілгерлік шартта борышқордың, кепілгерлік және ... ... ... мен ... ... сомасы, мерзімі және оны төлеудің
шарты, банк пен кепілгер арасындағы есеп айырысудың ... ... өзі ... еткен міндеттеме аяқталғанда, сондай-ақ, егер
несие беруші міндеттеме мерзімі басталған ... ... үш ай ... ... ... болса, тоқтатылады. Міндеттемені кепілгердің
орындауы бойынша мұндай талап қойылған жағдайда ... ... ... ... ... ... ... және осы талапты қамтамасыз
ететін құқықты оған ... ... - бұл тек ... ... ... ... ету үшін ... кепілгерлік шарттың айырықша түрі. Онда
кепіл субсидиярлық сипатта болады. Банктерді қоса ... ... ... ... ... ведомость, ассоциация, бірлестік), жалға
берушілер құрылтайшылар және өзге де кез келген ұйым ... ... ... ... Бұл ... жалғыз шарт – кеілдің қаржылық жағдайы тұрақты
болуы керек. Кепілдік несие ... банк ... ... ... ... Хатта кепіл мен ссулданы алушы ұйымның атаулары, оларға
қызмет көрсететін банк мекемесінің атауы, ссуданың түрі мен оны ... ... ... мен оның ... ... ... ... есеп айырысу шотында несиені өтейтін қаражат болмаған жағдайда
банк кепілге ссуданы өтеу ... ... ... тәуекелдігін сақтандыру ссуданың қайтарылуын қамтамасыз етудің
формасы ретінде барлық қатысушыларға пайдалы ... ... ... ... ... ... алушы кәсіпорын (сақтанушы) несиені
уақытылы өтей ... ... ... ... ... жоғалтып алудан
сақтанады. Банк сақтандыру мәмілесінің тікелей ... ... ... ... ... кепілдігіне ие болады. Сақтандырушы ұйым өзінің
көрсеткен қызметі үшін сақтандыру тарифі түрінде сыйақы ... ... ... үшін осы ... түрі ... ... болуына байланысты (әсіресе, экономиканың қазіргі даму
сәтінде) оны ... ... емес ... ... ... ... ... асырып жүр. Банктер ... ... ... түсе ... ... ... ... мен қаржылық
жағдайын мұқият талдауы қажет. Бұл үшін ... ... ... етуі
керек:
- сақтандыру операцияларын жүзеге асырудың лицензиясын;
- тіркелгені ... ... ... формасы кез келген формада
болуы мүмкін);
- құрылтайшылық келісімшартты;
- несиені барлық қосымшаларымен өтей алмай қалған жағдайда қарыз
алушының ... ... ... ережені;
- несиенің банк пайдасын: балансқа өтелмей қалу ... ... ... ... ... ... есеп берудің» №2 формасын.
Сақтандыру компаниясының қаржылық жағдайын талдаған кезде жарияланған
және ... ... ... болуына, сақтандыру қоры мен ... ... ... ... әрі ... ... коэффициенті төлем
нормасындағы және деңгейіндегі бірліктен жоғары болуы ... ( ... ... нормасына тең немесе одан кем болуы керек).
Ұсынылған сақтандыру келісімшартын талдау барысында ... ... ... ... ол бола ... жағдайда талап
қою мерзімінің жеткіліктілігіне, сақтандыру жағдайының орын алғаны жөнінде
сақтанушыға кімнің хабарлайтынына, ... ... ... ... ... ... назар аудару қажет. Сақтандырушының
міндеттерін анықтайтын ... ... және ... ... ... ... және осыған орай ... өтеу ... ... босатуы мүмкін шартқа айырықша назар
аудару керек.
Қарыз алушының несиені уақытылы ... ... ... тағы ...... банк ... және ... алушының шотын үшінші тұлғаға
қайта табыстау (цессия). Бұл қайта табыстау арнайы кеоіссіммен ... ... ... ... ... ... ... шот) бойынша
цессия туралы келісімшартпен ресімделеді. Банк ... ... тек ... ... ... үшін және оның ... ... үшін пайдалана алады.
Талап кеңшілігі (уступка требований) және меншік құқығын табыс ету
(цессия) – бұл ... ... ... ... осы ... бойынша ол
өзінің талабын (дебиторлық берешегін) ... ... ... ... ... ... ретінде табыс етеді
Бұл қайта табыстау арнайы келісіммен немесе келісімшартпен ресімделеді
Цессия туралы келісімшарт клиент алған банк ссудасының ... ... ... ... құрып, несие келісімшарттың толықтырады.
Цессия туралы келісімшарт табыс етілген талап бойынша ақшалай ... ... ... ... ... ... ... құны ссудалық берешекті өтейтін жеткілікті болуы
керек.
Банк түскен түсімді берілген несиенің орнын толтыру үшін және ... үшін ... ... ... талап бойынша түскен ақшалай қаражаттың сапасы ссуда
бойынша берешектен асып түсетін болса, ... ... ...... ... екі түрі ... ашық және тыныш түрлері.
Ашық цессия борышқорға (цеденті сатып алушыға) талаптың табыс етілгенін
хабарлауды ұйғарады. Бұл жағдайда борышқор өз ... ... ... ... ... ... ... цессияда банк үшінші ... ... ... ... ... ... ... ал, ол алынған соманы банкке
беруге мінддеті.
Қарыз алушылар өздерінің беделін ... үшін ... ... ... банк үшін ... ... көп. ... талапты табыс етуі бойынша қаражат өзге банктегі қарыз алушының
шотына жиі түсе бермейді:
- қарыз алушы ... ... рет ... ету ... ... қарыз алушы жоқ талапты да табыс етуі мүмкін.
Жеке талаптарды табыс ... ... ГФР ... жалпы және ғаламдық
цессияны пайдаланады
Жалпы цессия – қарыз ... ... бір ... ... жеткізу немесе
қызмет көрсету бойынша талапты ұдайы табыс етіп отыруға банк ... ... ... берілген несиені өтеуде банктің ақшалай қаражатты алу құқығы
жалпы цессия туралы келісімшартты бекіту сәтінде ... ... ... ... ... ... ... пайда болады.
Ғаламдық цессияда қарыз алушы банкке белгілі бір кезең ішінде ... ... ... ... ... талапты табыс етуі керек. Табыс етудің
бұл түрі артықшылыққа ие түрі ... ... ... ... етудің мұндай формасын пайдаланған
кезде банк қатерді кеміту үшін берілген несиені шамасына ... ... ... табыс етуін талап етеді.
Жалпы және ғаламдық цессияда несиенің ең көп шамадағы ... ... ... ... ... құрайды.
Шетелдік коммерциялық банктер несиені алудың шарттары ретінде қарыз
алушыдан өтемақы қалдығы (сұралған ... ... ... ... деп аталатын белгілі бір ақшалай соманы депозит шотында сақтауын
талап етеді. Өтемақы қалдығы екі рөлді бірдей ойнайды:
- нақты ... ... ... ... ... мүмкіндік
береді:
- несиенің қайтарылуын қамтамасыз етудің формасы ... ... ... ... ... ретінде, сонымен бірге, банк өз
қарызгерінен талап ететін ... ... ... ... Бұл
вексель одан арғы айналымға арналмаған.
Егер ссуда мерзімінде қайтарылса, онда ... ... ... ... ... ... онда ... наразылық
білдіріледі және банк сот тәртібімен қысқа мерзімде (талап қоюдың айрықша
рәсімінен және қарастырылуынан) қажетті соманы алады.
Мүдделердің өзара ... ғана ... ... ... ... несиенің
қайтарылуын қамтамасыз етудің ең қолайлы формасын таңдауына ... ... ... (әр түрлі нұсқада) пайдалануына мүмкіндік береді.
Жылжымалы мүлік қарыз ... ... ... үшін ол, ... несиенің қайтарылуына кепілдік ретінде қызмет етуі ... ... ... ... беруші борышты қамтамасыз етуде пайдаланады.
Борыштың қамтамасыз етілуі үшін несиеге берушіге ... ... ... ... кепіл заттан айырмашылығы –жылжымайтын мүлік
клиенттің пайдаланылуында қалады.
Мұны ... ... ... ... ... несиегерге беру мүмкін
емес әрі мақсатқа лайықты болмайды, сонымен ... ... ... ссуданы
қамтамасыз етуші объектіні пайдаланудан бас тарта алмайды.
Бұл жағдайда қарыз ... ... ... ... яғни өзі
пайдаланатын құндылықтың ... ... ... ... және ... ... алмайды.
Жекеленген заттар (автокөлік) және бір қойманың ... бір ... ... ... тобы ... ... мен жартылай
дайындалған өнімдердің қорлары) ссуданы ... ... ... ... ... ... ету үшін ... құқығының келісім шартын бекіту
барысында қарыз ... ... ... шынайы иесі болып
табылатындығына көз жеткізу керек.
Алайда. Бұл меншік құқығымен бірге ... ... ... ... ісі ... ... етуші объектіні пайдаланатын
қарыз алушының адалдығана көп жағынан тәуелді болады.
Банк қатерді кеміту ... ... ... ... ... мәжбүр болады. Осыған қарай несиенің ең көп шамадағы сомасыда
шектулі болады.
Несиенің қайтарымдылығын қамтамасыз етудің әдіс және ... ... ... ... етуi үшiн несие тәуекелiнiң
басқарудың әдiстерiнiң кешенi:
- талдау және несие алушының ... ... ... ... ... ... өтерлiгiнiң бағасы;
- несие мiндеттемелерiнiң орындауының қамтамасыз етулерлерi
бойынша бағалау;
- қарыздарды ... ... ... ... ... ... проблемалық несие бойынша жұмыстың әдiстерi, қоса ... ... ... ... қосымша шаралардың iске
асыруының әдiстерi.
Бiрiншiден, несие тәуекелiнiң басқарудың әдiстерiнiң көмегiмен болжай
алған жүйесi,қарыздың қайтпауынан өтiп, ... ... ... болатынын
ескередi; екiншiден, банк мамандарының болашақта болатын ... ... оны ... бойынша кешендi шешiм қабылдай
алуға және оны бағалауға мүмкiндiк бередi.
Нарықтық экономикаға өту кезеңі ... ... мән ақша - ... , ... ... ... қарыздың қайтарыдылығы төмендетпейдi.
Несие шақыр процессiнiң құқықты қамтамасыз ... ... ... ... келетiн субъекттерге қарыздың қайтарыдылығының қамтамасыз ... ... бола тұра ... ... дұрыс айтады, мiндеттер және
бұзушылықтағы жауапкершiлiгi, бiр жағынан, және жұмыс ... ... және ... ... ... ... банк үшiн - ... мақсатты пайда табуды бiр түрi. Қарыз алушы үшін - қаржы қорларын
тартуды әдiсі , ол үшiн өте ... және ұзақ ... ... ... ... үшiншi тараптар олар мiндеттемелердiң орындамаған
жағдайда несие мiндеттемелерi орындағандай етiп ... ... ... ... банктiк жүйе несие берудi жүзеге асыруында ... ... ... ... ... ... формаларына талдау және
олардың несиелік тәуекелдерді азайтудағы маңызы.
1. Банктік несиенің қайтарымдылығын қамтамасыз етудің бірінші реттегі
қаржы көздері
Несиені қайтаруды ... ... ... реттегі қаржы көздері:
-ақша ағынын талдау;
-пайда;
-табыс;
-активтерді сатудан түскен түсімдер;
-жоғары өтімді активтер.
Ақша ағыны – қаржылық жыл ішінде банктің табатын және ... ... ... арасындағы айырма болып табылады.
Ақшалай ... ... ... ең қолайлы және ... ... ... ... ... ... ағындары 2
элементтен ... ... ... ақша ... ... байланысты. Алдыңғы болжанған болжаммен ... ... ... ... қатар маркетингпен бухгалтерлер,
кәсіпкерлермен, шығарушылар.
Ақшалай ... және ... ... ... қате ... бұл бухгалтерлік есепті әр түрлі біріктірулер ... ал олар ... бір ... ... ... ... ақша ... қажет.Мысалы: бухгалтер өзіндік кірістерді, ... ... ... олар ақша ... ... ... айналыстағы ағымдар кредит арқылы жасалады. ... ... ... ... ... ... арқылы олардың ақшалай
қосылғандығын керісінше амортизациялық санау жүйесі ... ... ... ... ... жағдайдағы операциялық қызметтің
нәтижесінде туындайтын ақша ... ... ... түсімдеріне өнімдерді өткізуден алынған түсім ... ... ... ... және қызмет көрсетуден түскен
аванстар: ... ... ... төленген дивиденттер мен
рояльтилердің проценттері басқа да және ... тыс ... ... ... ... ... ... тауарлы – материалдық
қорларды жеткізуге, жұмыстарды орындауға және ... ... ... ... мен ... ... мен мердігерлерге төлемдер, ... ... мен ... да ... бюджетпен әлеуметтік
сақтандыру органдарымен бюджеттен тыс ... есеп ... ... ... да ... қызмет ұзақ мерзімді активтерді ... алу ... ... ... беру мен алу ... ... Инвестициялық
қызметтердің нәтижесінде пайда ... ақша ... ... ... ... ... ... басқада ұзақ мерзімді ... ... ... ... ... ... қаржылық инвестицияларды өткізуден;
- ... ... ... ... ... алу;
- басқа түсімдер;
2.Ақша қаражаттарын алу:
- күрделі жұмсалымдар;
- негізгі ... ... ұзақ ... ... және
материалды емес ... ... ... ... ... ... алу;
- басқа заңды ... ... ... ... да төлемдер болып табылады.
Ақша ағынымен ... ... ... қорланған ақша
ағымы пайдаланылады оны сипаттайды:
- қорланған түсім;
- қорланған ... және ... ... ... ... әр ... ... және барлық ... ... ақша ... ... ... ... кезең қадамдарға уақыттың бөліктеріне бөлінеді. Сол уақыт
ішінде қаржы ... ... үшін ... ... ... ақша ... ... мен жұмсалуы. Әр ... ... мәні ... ... осы ... ақша ... ... жұмсалумен – осы қадамдағы төлемдерге тең;
- сальдо түсім мен жұмсалу ... ... ... ... әр түрлі қызметтер ақша қаражатының ... ... ақша ... ... ақша ... ... ақша ... қызметі – банктің, қаржылық ұйымның табыс ... ... ... мен ... және ... ... жоқ өзге де қызмет.
Инвестициялық қызметі – ұзақ ... ... мен ... сатып алу және сату.
Қаржы қызметі – ... ... мен ... ... ... ... өзгеріс нәтижесі болып табылатын банктің қызметі.
Ақша ... ... ... Қаржылық анализ ақшаның
уақытша құнын көрсетеді, осыған келе ... ... ... ақша ... ай ... ... ... ағымды
көрсетеді.
Ақшалай қаражатты талдауда Батыс елдеріндегі практика бойынша оларды үш
бағытты жүргізуді талап етеді:
- операциялық қызметтен ақша қаражаты,
- инвестициялық ... ақша ... ... ... ақша қаражаты.
Ақшалай қаражаттар қозғалысы – түсетін және талап етілетін ақшалай
қаражаттар. Ақшалай қаражаттың ... ... есеп ... заңды
тұлғалардан түсетін және талап етіп алынатын ақша қаражатының негізгі
көздерін ... ... ... ... тұлғаның табысты алуы бойынша
және басқа да қызметтері бойынша инвестициялық және қаржылық ... ... ... ... қызмет- ұзақ мерзімді активтерді
тарту мен ... ... ... беру мен алу ... ... Қаржылық
қызмет- жеке ақша қаражаттарының қозғалысы: ақша қаражаттарының акциялары
және басқа да ... ... ... банктік несиелерді алу ... ... ... ... ... ... ... «Кедентранссервис» АҚ
Алматы қаласындағы филиалының ақшалай қаражаттарының ... ... 19 ... ... ... 2007 жылы 237015 мың ... 2008 жылы 327607 ... 2009 жылы 348169 мың теңге ақшалай қаражат алынған. ... 239 мың ... ... ... 2006 жылы ... Қаржылық
қызметтен 2007-2009 жылдар аралығында ақшалай ... ... АҚ ... ... филиалының ақшалай қаражаттарының
қозғалысының динамикасы 2007 жылы 4531 мың ... ... ... ... жылы 2755 мың ... азайған, тек қана 2008 жылы 3501 мың ... ... ... Есепті кезең 2007 жылдың соңында ... мың ... 2008 жылы 3648 мың ... 2009 жылы 893 мың ... сомада
ақшалай қаражаттар құраған.
Кесте 1 - «Кедентранссервис» АҚ Алматы қаласындағы филиалының ... ... ... |2008ж, ... ... ... |мың тг |ың тг |мың тг ... |
| | | | |2008ж ... ... ... ақша ... ... ... |237015 |327607 |348169 |146,9 |106,3 ... сату |88334 |128432 |107634 |121,8 |83,8 ... ... |54989 |3222 |1683 |3,1 |52,2 |
| | | | | | ... кестенің жалғасы | | | | | ... |93692 |- |- |- |- ... ... |- |195953 |238852 |- |121,9 ... ... |- |12368 |234223 |- |214,6 ... мен қызметтер |17775 |66225 |32919 |164,2 |44,1 ... ... ... | | | | | ... | | | | | ... ... |- |1239 |4510 |- |364,0 ... ... ... |17556 |22103 |105,7 |125,9 ... табыс |- |- |- |- |- ... | | | | | ... ... төлемдер|28051 |16733 |21983 |78,4 |131,4 ... ... |174810 |222353 |272896 |156,1 |122,7 ... ... | | | | | ... ақша ... | | | | | ... ... ақша ... ... ... |- |- |- |- |- ... ... |- |- |- |- |- ... жабдықтарды |- |- |239 |- |- ... | | | | | ... ... ақша ... ... ... ... |- |- |- |- | ... ... |- |- |- |- |- ... ... таза |- |- |- |- |- ... ... | | | | | ... ақшаның |-4531 |3501 |-2755 |60,8 |-78,7 ... | | | | | ... ... ... |4678 |147 |3648 |77,9 |2481,6 ... ... | | | | | ... кезеңнің соңындағы |147 |3648 |893 |607,5 |24,5 ... ... | | | | | ...... жылдар аралығында «Кедентранссервис» АҚ Алматы |
|қаласындағы филиалының қаржылық есептемесінен алынды. ... ақша ...... ... тұрақтылығын көрсететін
маңызды параметірлерінің бірі болып табылады. Ол белгілі бір ... ... ... таза ... ... ... ... несиелік позиция фирмамен алынған несие соммасы мен ол иеленетін
ақша қаражат көлемі арасындағы айырмашылықты білдіреді.
Кәсіпорынның банк несиелері есебінен қызыметінің ... ... ... ... ақша ... қаржылық леверидж (рычаг)
көрсеткіші мен тығыз байланысты болады.
Қаржылық леверидж- ... ... ... ... ... ... ... алуға көмектесетін, қолданып жүрген
капитал құрамында қарыз қаражаттарының пайда болуымен туындайтын объективті
фактор болып табылады.
Қаржылық рычаг тиімділігі оң мәнді ... ... ... несие үшін орташа пайыздық ... ... ғана ... ... ... табыстылығына қосымша табыс алады.
Қаржылық рычаг тиімділігі теріс мәнді болғанда, фирманың ... ... ... ... яғни ... банк несиелерін тиімсіз
қолданды.
Ақша қаражаты көлемін ... және ... ... ... ... таза ақша ... ... есептеуге көмектесетін әдіс бар.
Өтімді ақша қаражаты немесе таза ... ... ... ... бойынша барлық міндеттемелерді толық жабу жағдайында
туындайтын ақша ... ... ... ... ... ретінде қызмет етеді.
Өтімді ақша қаражат ағынын есептеу формуласы келесідей:
ЛДП=(ДК1+КК1-ДС1)-(ДК0+КК0-ДС0)
(3)
мұндағы ЛДП-өтімді ақша қаражат ағыны;
ДК1, ДК0 –есепті период басы мен ... ұзақ ... ... ... КК0- ... ... басы мен ... қысқа мерзімді несиелер мен
қарыздар;
ДС1, ДС0- есепті период басы мен аяғына ақша қаражаттар.
Өтімді ақша ... ... ... ... қаласындағы
филиалында 2008-2010 жылдардағы мөлшері келесі 2 кестеде көрсетілген.
Кесте 2 - «Кедентранссервис»АҚ Алматы ... ... ... ... ақша қаражат ағынын мөлшері
|Жылдар ... ... ... ... 2008-2010 жылдардағы
өтімді ақша қаражат ағынын мөлшері 2008 жылы 41877 мың теңгеге және ... 54565 мың ... ... ал 2009 жылы ... ақша ... ... мың ... сомада жоғарылаған.
Кәсіпорынның бухгалтерлік бас кітабы ... әр ... ... ... ... қатарын құруға және оның ... ... ... ... жасауға болады. Есепті периодта түскен
ақша қаражаттары негізінде, сонымен қатар несиелердің және қарыздардың
жалпы массасы ... ... ... ... ... өтімділік (абсолютті,
ағымды және жалпы) көрсеткіштеріне қаағанда өтімді ... ... ... ... сыртқы креиторларымен өз міндеттемелерін өтей
алуын көрсететін ... ... ... ақша ... ... ... және өткізумен байланысты фирманың кәдімгі қызмет түрінен
алынатын ақша қаражаттың абсолютті көлемін сипаттайды. ... да ... ... ... ... ішкі көрсеткіш болып табылады.
Баланс активтерінің құрамы мен ... ... ...
кәсіпорынның барлық мүліктерінің және оның ... ... ... салыстырмалы арту немесе кему мөлшерін белгілеуге мүмкіндік ... ... ... ... ... ... активтерді, талдау
барысында, осы активтердің нақты қолда бары ... ... ... және оның жеке ... ... ... рационалды таратылуын
талқылауға мүмкіндік береді.
Активтердің өсуі (артуы) кәсіпорынның болашақтағы ... ... ол осы ... ... оң ... сипаттайды.
Алайда, кәсіпорын мүлік құнының өсу себептерін талдағанда, жоғары
деңгейі баланстық есептің номиналды ... ... ... ... ... ... ... әсерін ескеру қажет.
Отандық тәжірибеде инфляцияны ... алу тек ... ... ... құру ... жүргізіледі.
Отандық есептік-аналитикалық тәжірибеде өндірістік қорлар, дайын өнім
және тауарларды қайта бағалау жүргізілмейді. ... да ... ... ... ... ... ... күмәнсіз.
«Кедентранссервис» АҚ Алматы қаласындағы филиалының баланс мәліметтері
бойынша активтердің құрамы мен ... ... ... ... үшін ... аналитикалық кестелері құрылады.
Кесте 3 - «Кедентранссервис» АҚ Алматы ... ... ... мен ... 2010 ... ... ... ... |
| |Мың ... |Мың теңге|% |(+,-) |% |
| | ... |үле- |мың ... | |і | |сі ... | ... ... ... |37505 |62,3 |48628 |31,8 |+11123 ... Ағымдағы активтер |22669 |37,7 |103881 |68,2 |+81212 ... ... және ... |7,7 |147 |0,1 |-4531 |3,1 |
| | | | | | | ... ... ... | | | | | | ... ... |12829 |21,4 |100892 |66,2 |+88063 ... |5162 |8,6 |2842 |1,9 |-2320 |55,1 ... | | | | | | ... ... |60174 |100 |152509 |100 |+92335 ... – 2008 ... ... ... АҚ ... қаласындағы|
|филиалының қаржылық есептемесінен алынды. ... ... ... ... құнын көрсететін баланс
валютасының 01.01.2009 жылы 01.01.2008жылға қарағанда 92335 мың ... 2,534 есе ... ... ... Бұл кәсіпорынның әрі қарай
дамуын көрсететіндіктен, оның жұмысының оң нәтижесін сипаттайды.
Кесте 4 - «Кедентранссервис» АҚ ... ... ... ... мен ... 2010 ж.
|Көрсеткіштер ... ... ... |
| |Мың ... |Мың |% |(+,-) |% |
| | ... ... ... |мың ... |
| | | | | ... | ... ... активтер |48628 |31,8 |48186 |68,5 |-442 |99,1 ... ... ... |103881 |68,2 |22207 |31,5 |-81674 |21,4 ... ... және қаржы|147 |0,1 |3648 |5,2 |+3501 ... | | | | | | ... ... |100892 |66,2 |5843 |8,3 |-95049 |5,8 ... |2842 |1,9 |12716 |18,0 |+9874 |447,4 ... | | | | | | ... ... |152509 |100 |70393 |100 ... ... – 2009 жылддағы «Кедентранссервис» АҚ Алматы қаласындағы филиалының|
|қаржылық есептемесінен алынды. ... ... ... Алматы қаласындағы
флиалындағы ... ... ... ... баланс валютасының
01.01.2010 жылы 01.01.2009жылға қарағанда -152509мың теңгеге ... ... ... ... ... Бұл кәсіпорынның ағымдағы активтерінің
сомаының 21,4 пайызға төмендеуінен болған.
Кесте 5 - «Кедентранссервис» АҚ Алматы қаласындағы ... ... мен ... 2010 ... ... ... |Ауытқулар |
| |Мың ... |Мың |% үле- |(+,-) |% |
| | ... |сі |мың ... |
| | | | | ... | |
| | | | | | | ... ... ... | | | | | | ... ... ... |48186 |68,5 |79156 |84,1 |+30970 |164,3 ... ... активтер |22207 |31,5 |14941 |15,9 |-7266 |67,3 ... ... және ... |5,2 |893 |0,9 |-2755 |24,5 ... | | | | | | ... қарыздар |5843 |8,3 |9082 |9,7 |+3239 |155,4 ... |12716 |18,0 |4966 |5,3 |-7750 |39,1 ... | | | | | | ... ... |70393 |100 |94097 |100 |+23704 |133,7 ... – 2010 ... «Кедентранссервис» АҚ Алматы қаласындағы филиалының|
|қаржылық есептемесінен алынды. ... ... ... АҚ Алматы қаласындағы
филиалындағы активтердің ... ... ... баланс валютасының
01.01.2010жылы 01.01.2009 жылға қарағанда 23704 мың ... ... ... ... көруге болады. Бұл кәсіпорынның әрі ... ... оның ... оң ... ... 6 - ... АҚ ... Алматы қаласындағы филиалының
активтерінің құрамының 2008-2010 жылдардағы өзгерісі
|Көрсеткіштер |2008ж, |2009ж, |2010ж, |2010ж. |
| |мың тг |мың тг |мың тг ... |
| | | | ... |
| | | | |2008ж %| |
| | | | | |2009 ж |
| | | | | |% ... ... ... |48628 |48186 |79156 |162,8 |164,3 ... Ағымдағы активтер |103881 |22207 |14941 |14,4 |67,3 ... ... және ... |3648 |893 |607,5 |24,5 ... | | | | | ... қарыздар |100892 |5843 |9082 |9,0 |155,4 ... |2842 |12716 |4966 |174,7 |39,1 ... | | | | | ... ... |152509 |70393 |94097 |61,7 |133,7 ... – 2008-2010 жылдар аралығында «Кедентранссервис» АҚ Алматы ... ... ... ... ... ... кестеден «Кедентранссервис» АҚ Алматы қаласындағы филиалындағы
активтердің нақты құнын көрсететін баланс ... ... ... активтердің құнының өзгерісін көреміз. 2010 жылы барлық активтер
құны 2008 жылғы ... 58412 мың ... ... Бұл ... ... ... 88940 мың ... азаюы себебінен туындаған.
Ағымдағы актвитердің соңғы 2 ... ... ... ... төмендеуінен пайда болған. Кәсіпорында активтердің ... ... ... ұзақ мерзімді активтер сомасы 1,643 есе
жоғарылаған. Бұл кәсіпорынның әрі ... ... ... ... оң ... сипаттайды және өндірістік потенциалының жоғарылауын
көрсетеді.
Сонымен кәсіпорынның балансында талданушы мерзім аяғына қарай ұзақ
мерзімді ... ... ... ... ... ... төмендеуін
көреміз. «Кедентранссервис» АҚ Алматы қаласындағы филиалының ағымдағы
активтерінің өсіміне әсер ... ... ... ... ... ... жылы «Кедентранссервис» АҚ Алматы қаласындағы филиалының ағымдағы
активтерінің 7266 мың ... ... ... таза ... -28106 ... ... ... аударымдар сомасының 3114 мың теңгеге
азаюы, негізгі құралдардардың сомасының 28022 мың теңгеге жоғарылауы ... ... 2009 жылы ... АҚ ... ... ... активтерінің 81674 мың теңге сомасында төмендеуіне таза
табыстың -60349 мың теңгеге төмендеуі, негізгі ... ... мың ... ... ... ... 21767 мың теңгеге
төмендеуі кері әсерін тигізген.
Кесте 7 - «Кедентранссервис» АҚ Алматы ... ... ... ... әсер ... ... |2008ж. |2009ж |2010ж. |
| |Мың ... |Мың теңге|% |мың |% |
| | ... | ... ... ... ... ... |+54989 |+67,7 |-60349 |-73,9 |-28106 ... ... |-48,4 |+4298 |+5,3 |-3114 |-42,9 ... ... |- |- |- |- |- |- ... ... | | | | | | ... капиталдың |- |- |- |- |- |- ... | | | | | | ... ... |- |- |- |- |- |- ... | | | | | | ... ... |+37346 |+45,9 |-21767 |-26,7 |+5180 ... емес ... |+1,5 |- |- |+166 |-2,3 ... ... |+26036 |+32,1 |-3856 |-4,7 |-28022 ... ұзақ ... |+913 |+1,2 |- |- |- |- ... | | | | | | ... пассивтер |- |- |- |- |- |- |
| | | | | | | ... ... ... | | | | | | ... өсім ... |+12530 |+148,4|+4298 |+5,3 |51976 |715,3 ... ... |-39318 |-48,4 |-85972 ... |-815,3|
|факторлар | | | | | | ... ... |81212 |100 |-81674 |100 |-7266 |100 ... | | | | | | ... ... ... аралығында «Кедентранссервис» АҚ Алматы ... ... ... есептемесінен алынды. ... жылы ... АҚ ... ... ... ... 81212 мың ... сомасында жоғарылауына таза табыстың 54989
мың теңгеге жоғарылауы, несиелік қарыздар ... 37346 мың ... оң ... ... капиталының құрылымын зерттеу оларға кәсіпорын қызметінің
кеңейген немесе ... ... ... ... Қысқа мерзімдік
несиелердің төмендеуі тәуекелдік және меншікті ... өсуі ... ... көрсетеді. Бірақ бірыңғай мұндай қорытынды ... ... бұл ... ... ... ... ... үшін және
дивидендке пайыздық мөлшерлемелермен әсерінен болуы ... Егер ... ... мөлшерлемелер дивидеттердің мөлшерлемелерінен төмен болса,
онда ... ... ... ... ал егер ... ... онда
меншікті капиталды пайдаланған дұрыс. Әрине, авансталған капиталдың
құрылымы ... ... ... ... ... есеп ... активтерінің қалыптасу көздерінің құрылымын
зерттеу үшін келесі 8,9,10 талдау кестелері құрылады
Кесте 8 - «Кедентранссервис» АҚ ... ... ... ... құралу көздерінің серпіні мен құрылымы, 2008ж.
|Көрсеткіштер ... ... ... |
| |Мың ... теңге|% |(+,-) |% |
| | |і | ... |мың ... |
| | | | | ... | ... ... |31157 |51,8 |86146 |56,5 |+54989 ... мерзімді |- |- |- |- |- |- ... | | | | | | ... ... |29017 |48,2 |66363 |43,5 |+37346 ... | | | | | | ... ... |60174 |100 |152509 |100 |+92335 ... – 2008 жылдағы «Кедентранссервис» АҚ Алматы қаласындағы филиалының |
|қаржылық есептемесінен алынды. ... ... ... ... ... капиталы 2008 жылы ішінде
60174 мың теңгеден 152509 мың ... ... ... яғни 2008 жылы 92335 мың
теңгеге өскен, ал өткен жылмен салыстырғанда 253,4 пайызға жоғарылаған.
Жалпы ... ... ... капитал үлес салмағы 51,8 пайыздан 56,5
пайызға дейін жоғарылаған. Ұзақ ... ... ... жоқ. ... ... ... 48,2 пайыздан 43,5 пайызға дейін төмендеген.
2008 жылдың басындағы ... ... ... ... 37346 мың ... ... ... пассивтегі үлесі төмендеген.
Кесте 9 - «Кедентранссервис» АҚ Алматы қаласындағы филиалының қаржы
ресурстарының құралу көздерінің ... мен ... ... ... |01.01.2010ж. |Ауытқулар |
| |Мың ... ... ... |% |
| | |і | |сі |мың ... |
| | | | | ... | ... ... |86146 |56,5 |25797 |36,6 |-60349 |29,9 ... ... |- |- |- |- |- |- ... | | | | | | ... ... |66363 |43,5 |44596 |63,4 |-21767 |67,2 ... | | | | | | ... ... |152509 |100 |70393 |100 |-82116 |46,2 ... – 2009 ... ... АҚ ... қаласындағы филиалының |
|қаржылық есептемесінен алынды. ... ... ... кәсіпорынның жалпы капиталы 2008 жылы ішінде
пассивтер 152509 мың теңгеден 70393 мың теңгеге дейін ... яғни ... ... ... 82116 мың теңгеге азайған, ал өткен жылмен
салыстырғанда 46,2 ... ... ... Жалпы капитал құрамында
меншікті капитал үлес ... 56,5 ... 36,6 ... дейін төмендеу
байқалады. Ұзақ мерзімді қарыздар кәсіпорында жоқ. ... ... ... 43,5 ... 63,4 пайызға дейін жоғарылаған. 2008
жылдың ... ... ... ... ... 21767 мың ... ... олардың пассивтегі үлесі көбейген.
Кесте деректері бойынша кәсіпорынның жалпы капиталы 2009 жылы ... мың ... 94097 мың ... ... өскен, яғни 2009 жылы 23704 мың
теңгеге өскен, ал ... ... ... 133,7 ... ... ... құрамында меншікті капитал үлес салмағы 36,6 ... ... ... ... ... ... ... 2009 жылығы алынғын
2309 мың теңге залал сомасына байланысты болған. Ұзақ ... ... жоқ. ... ... ... ... 63,4 пайыздан 102,5
пайызға дейін жоғарылаған. ... ... ... ... ... ... ... байланысты болған. 2009 жылдың соңында
қысқа мерзімді міндеттемелер сомасы 51810 мың теңгеге жоғарылаған.
Кесте 10 - «Кедентранссервис» АҚ Алматы қаласындағы ... ... ... ... ... мен ... ... ... ... ... |
| |Мың ... ... |% ... |% |
| | | ... |сі |мың |үлесі|
| | | | | ... | ... ... |25797 |36,6 |-2309 |-2,5 |-28106 ... ... |- |- |- |- |- |- ... | | | | | | ... ... |44596 |63,4 |96406 |102,5 |+51810 ... | | | | | |2 ... ... |70393 |100 |94097 |100 |23704 ... - 2009 ... ... АҚ Атырау қаласындағы филиалының|
|қаржылық есептемесінен алынды. |
| ... ... ... ... ... кпаиталдың
құрамында тек қана бөлінбеген таза табыс сомасы көрсетіледі. Филиал жұмысы
бас кәсіпорынның өнідірістік саясатына ... ... ... ... ... қысқа мерзімді міндеттемелердің көп болуы, оның ішінде
несиелік қарыздың көп болуы да осымен түсіндіріледі. ... ... ... ... оның өндірісітік потенциалының жоғары екенін
көреміз.
Баланс өтімділігін талдау мәселесін қарастырар ... ... ... және ... ... ... алу ... екі тұжырымдамасы белгілі. Бірінші тұжырымдама бойынша
өтімділік кәсіпорынның өзінің ... ... ... ... ... ... субъектінің өтімділігі – ол оның
активтердің ақшалай қаражатқа айналу мүмкіндігін бейнелейді. ... өтеу ... бар ... жағдайда, егер кәсіпорын өзінің ағымдағы
активтерін өткізіп, яғни оларды ақшаға ... ... ... ... ... ... ... бар болса, онда ол өтімді және
төлем ... ... ... Егер ... ... ... орындауға шамасы бар болса, онда ол ... ... ... ... өтімділік коэффициенті ағымдағы ... қай ... ... құру күніне немесе алдағы жақын арада өтелуі мүмкін
екенін білдіреді, оның қалыпты мәні Каө ≥ 0,2-0,5. ... ... ... ... жылдарда қалыпты мәніне сәйкес келмейді.
Аралық өтімділік коэффициенті ағымдағы міндеттемелердің қай бөлігі ... ... ... ғана емес, сонымен қатар жүктелген өнім үшін
күтілетін түсім есебінен өтелуі мүмкін екенін білдіреді, оның ... ... ≥ 1 ... ... отырған кәсіпорынның жағдайының тек 2007 ... ... ... ал ... ... бұл ... мәні ... Жалпы өтімділік коэффициенті барлық өтімді ағымдағы активтердің
барлық төлем міндеттемелерінің сомасына қатынасы, оның қалыпты мәні Кжө ... бұл ... ... да ... АҚ ... ... ... жылдар аралығындағы көрсеткіштерінің мәні қалыпты
мәнге сәйкес ... тек қана 2008 жылы ғана ... ... бар ... кәсіпорынның сөзсіз төлем қабілеттілігін білдіреді және
активтер мен міндеттемелердің арасындағы ... ... ... да, ... ... ... да әрдайым теңдікті көрсетеді. Кәсіпорынның өтімділігі
шын мәнінде баланс өтімділігін көрсетеді. Сондықтан кәсіпорынның ... ... үшін ... ... ... ... ... 11- «Кедентранссервис» АҚ-ның Атырау қаласындағы филиалының өтімділік
көрсеткіштерінің серпіні
|Көрсеткіштер |2008ж, |2009 ж, |2010 ж, |
| |мың тг |мың тг |мың тг ... Ақша және оның ... |147 |3648 |893 ... ... | | | ... ... және ... дебиторлық |100892 |5843 |9082 ... | | | ... ... ... |2842 |12716 |4966 ... ... ... |66363 |44596 |96406 ... ... ... |0,002 |0,081 |0,009 ... (Каө = (Ақшалай | | | ... | | | ... ... | | | ... өтімділік коэффициенті |1,523 |0,212 |0,103 ... = ... ... | | ... қарыздар+Басқа| | | ... ... | | | ... ... ... ... |1,565 |0,498 |0,155 ... = ... ... | | | ... | | | ...... ... аралығында «Кедентранссервис» АҚ Атырау |
|қаласындағы филиалының қаржылық есептемесінен алынды. ... ... яғни ақша ... айналу жылдамдығына
байланысты кәсіпорын активтері келесідей топтарға бөлінеді.
А1: өте өтімді ...... ... және ... мерзімді
салымдар ( қысқа мерзімді бағалы қағаздар).
А2: тез ... ...... ... ... ... баяу ... активтер – тауарлы-материалды қорлар.
А4: қиын өтімді активтер – негізгі қорлар және басқа айналымнан тыс
активтер.
Баланс ... ... ... ... деңгейіне байланысты
топтастырылады:
П1: неғұрлым тезірек төленуге тиісті міндеттемелер – несиелік қарыздар
және уақытында ... ... ... ... ... ... – қысқа мерзімді несиелер мен қарыздар.
П3: ұзақ мерзімді ... – ұзақ ... ... мен ... тұрақты пассивтер - пассивтің бірінші бөлімінің «меншікті капитал»
баптары.
Баланс өтімділігін анықтау үшін актив пен пассив ... ... ... ... ... Баланс толық өтімді деп келесі
қатынастарда саналады:
А1 ≥ П1
А2 ≥ ......... ... ... сол алғашқы үш теңсіздігінің әрбір тобы
кәсіпорынның сәйкес міндеттемелер тобын жапса ... оған тең ... ... болады, кері жағдайда баланс өтімді емес.
Кәсіпорын балансының өтімділігін анықтау 12 кестеде берілген.
2008 жылы: А1 < П1, А2 > П2, А3 >П3, А4 < ... А1 < П1, А2 > П2, А3 >П3, А4 < ... ... А1 < П1, А2 > П2, А3 > П3, А4 < П4 ... ... ... ... отырған кәсіпорын бойынша өтімділіктің төмен
екенін ... ... ... ... төмендігін білдіреді.
«Кедентранссервис» АҚ Атырау қаласындағы филиалының өтімділігін талдау шын
мәнінде баланстың өтімді емес ... ... 12 - ... АҚ Атырау қаласындағы филиалының балансының
өтімділігін анықтау
|Актив |2008ж, мың |2009ж, мың |2010ж, мың |
| |тг |тг |тг ... Өте ... ... А1 |147 |3648 |893 ... Тез ... ... А2 |100892 |5843 |9082 ... Баяу ... ... А3 |2842 |12716 |4966 ... Қиын ... ... А4 |48628 |48186 |79156 |
| | | | |
| | | | ... ... ... | | | ... |2004ж |2005ж |2006ж ... ... ... ... ... |44596 |96406 |
|2. Қысқа ... ... П2 |- |- |- ... Ұзақ ... ... П3 |- |- |- ... ... пассивтер П4 |86146 |25797 |-2309 |
| | | | ...... ... ... ... АҚ ... ... филиалының қаржылық есептемесінен алынды ... ... ... ... өтімділігін анықтауын көреміз,
бірақ есеп шоттағы қаражат өндірістік үрдісті жалғастыру үшін жеткіліксіз.
Сондықтан ақшалай ... ... ... цикл ... ... орын ... 13 - ... АҚ Атырау қаласындағы филиалының таза
табысы мен ақша қаражатының серпіні, мың теңге
|жылдар ... ... құн, ... ... ... шоттағы|
| |өткізуден |мың тг |мың тг ... |
| ... ... | | ... |
| |мың тг | | ... мың тг|
|2007 |174772 |69227 |105545 |147 ... |120909 |76876 |44033 |3648 ... |100829 |78628 |22201 |893 ... – 2007-2009 жылдар аралығында «Кедентранссервис» АҚ Атырау ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорын негізгі қызметтен табыс алуын көреміз., бірақ
есеп шоттағы қаражат өндірістік үрдісті ... үшін ... ... ... ... ... цикл ... анықтау
маңызды орын алады.
Қаржылық цикл, немесе ақшалай қаражаттың айналым ... деп ... ... бос ... ... ... «Кедентранссервис» АҚ
Атырау қаласындағы филиалының операциялық және қаржылық цикл ... ... 14 ... ... 14 - ... АҚ Атырау қаласындағы филиалының операциялық
және қаржылық цикл ұзақтығының серпіні
|Көрсеткіштер |2007ж. |2008ж. |2009ж. ... ... |2842 |12716 |4966 ... ... мың ... | | | ... қарыздар, |100892 |5843 |9082 ... ... | | | ... ... мың|66363 |44596 |96406 ... | | | ... ... жалғасы | | | ... ... ... ... |76876 |78628 ... ... | | | ... Өнімді өткізуден |174772 |120909 |100829 ... ... мың ... | | | ... ТМҚ ... ... |60 |23 ... | | | ... ... |210 |18 |33 ... ... ... | | ... қарыздың |350 |212 |448 ... ... ... | | ... цикл |225 |24 |56 ... ... | | | ... цикл |-125 |-188 |-392 ... тәулік | | | ...... ... ... ... АҚ ... |
|қаласындағы филиалының қаржылық есептемесінен алынды. ... АҚ ... ... ... қаржылық циклға
несиелік қарыздың айналым ұзақтығының ұлғаюы тікелей әсер ... ... ... - төлемдерді жасаудың баяулауы, үзілісін ... ... ... ... ... қысқа мерзімді
қаржыландырудың қосымша көзі ретінде пайдаланылады. «Кедентранссервис» ... ... ... ... жж. ... қысқа мерзімді
міндеттемелер несиелік қарыздар сомасынан құралған. Операциялық цикл
ұзақтығы тым ... ... яғни ... қорлар мен дебиторлық қарыздың
айналымы бір жылда жылдам жүргізіледі, ал несиелік қарыздың ... ... ... ... цикл теріс таңбалы болған.
Кесте 15 - «Кедентранссервис» АҚ Атырау қаласындағы филиалының ақшалай
қаражаттардың болжамды бюджеті (мың теңге)
|Көрсеткіштер |2009ж, мың тг |2010ж, мың тг |
| | | ... ... ... |348169 |417802 ... ... |107634 |129160 ... ... |240535 |288642 ... ... ... |350924 |366482 ... қарызды өтеу |77789 |93347 ... ... |273135 |273135 ... ақшаның көбеюі+/азаюы- |-2755 |+51320 ... – 2010 ... ... АҚ ... ... филиалының |
|қаржылық есептемесінен алынды. ... ... ... және ұзақ ... аспектілерінің
интерференциясы қаржылық болжамдауда ең ашық ... ... ... ... ... – сату болжамы және оған ... ... ... соңғы нүктесі мен ... ... ... ... ... ... қажеттіліктерін болжамдаудың ... ... ... ... басқа әдістер арқылы сату болжамын құру;
- ауыспалы шығындар болжамын құру;
- ... ... ... жету үшін ... негізгі және айналым
құралдарына инвестициялар болжамын құру;
- сыртқы қаржыландыру қажеттілігін есептеу және қаражаттар көздерінің
рационалды құрылымының ... ... ... ... ... ... ... маркетологтар жасайды. Екінші, үшінші және төртінші
қадамдарды қаржыгерлер орындайды.
Қаржылық болжамдаудың екі ... ... бар. ... бірі ... ол ақша ... ... және ... жоспардың қаржылық
бөлімін есептеуге негізделеді. Екінші әдіс бұл – ... ... ... ... және «формула әдісі» (екінші модификация).
Сонымен, барлық есептеулер үш жорамал негізінде жасалады:
- белгілі бір пайызға сату көлемінің өсуі ... ... ... ... және ... ... соншалықты пайызға
өседі. Бұл ағымдағы активтер де, ағымдағы міндеттемелер де жоспарлы
кезеңде өткізуден түскен түсімнен ... ... ... ... ... ... өсу пайызы болжамдау кезеңінің басында
жүктелмеген негізгі құралдардың ... ... ала ... ... технологиялық жағдайларына сәйкес ... ... ... арқылы және өндірістің қолда бар құралдардың
материалды және моральді тозу деңгейі арқылы ... ұзақ ... ... және ... ... ... алынады. Бөлінбеген табыс таза табысты дивидендтерге және
өткізілген өнімнің таза рентабельділікке бөлу ... ... ... ... ... ... ... табысына
болжамданатын таза табыс (болжамданған өткізілген өнімнен түскен
табысты өткізілген өнімнің таза ... ... ... ... (таза табысты дивидендтерге бөлу нормасына
көбейтілген болжамданатын таза табыс алынып тасталады.
Мұның ... ... ... ... ... ... жабуға
жеткіліксіз пассивтерді анықтайды, бұл қосымша сыртқы қаржыландыру болып
табылады. Сонымен қатар бұл соманы келесі формула арқылы ... ... ... СҚ – ... сыртқы қаржыландыру қажеттелігі;
Афакт. – есепті баланстың өзгеретін активтері;
Пфакт. – есепті баланстың өзгеретін пассивтері.
Формула есепті кезең ... ӨӨТТ ... ... және ... ... бөлу ... ... жоғары болады, қосымша
сыртқы қаржыландыру қажеттелігі соншалықты жоғары болады, және ... ... және ... ... таза рентабельділігі қаншалықты жоғары
болады, қосымша сыртқы ... ... ... төмен болатыны
дәлелдейді.
Бұл жағдайды «Кедентранссервис» АҚ Атырау қаласындағы филиалының
2004-2006 жылдары бойынша өнімді ... ... ... ... ... деп орташа аламыз.
Өнімді өткізуден түскен табыс 2010 ... ... ... ... ... өткізуден түскен табыс 2010 жылы болжамды сомасы 120994,8
мың теңге. Сонымен, ... ... ... ... ... бойынша
есепті 2006 жылғы баланс негізінде келесі кестеде көрсетуге болады ... 16 - ... АҚ ... ... ... ... ... ... ... ... |
| |2009ж, мың тг |2010ж, мың тг |
| | | ... ... ... активтер |14941 ... ... ... ... |79156 ... ... |94097 |112916 ... ... ... ... |96406 ... ... ... міндеттемелер |- |- ... ... |- |- ... ... |-2309 |- ... |94097 |115687 ... – 2009 ... «Кедентранссервис» АҚ Атырау қаласындағы филиалының|
|қаржылық есептемесінен алынды. ... АҚ ... ... ... 2010 ... сыртқы қаржыландыру қажеттілгі сомасы= 112916мың теңге – 115687
мың теңге = -2771мың теңге.
Сонымен, болжамданылған сату ... ... ету үшін ... ... ... ... көздерін қажет етпейді, 2771 мың
теңге сомада ақшалай қаражаттар ... ұзақ ... ... ... болады.
Кәсіпорын қаржыгерлері 2771 мың теңге сомада тағы да ұзақ мерзімді
активтерді жоғарылатуы мүмкін.
Кесте 17 - ... ... ... ... ... ... серпіні
|Коэффициенттер |2008ж, ... мың |2010ж, мың |
| |тг |тг |тг ... ... ... нәтижесі (РХД) |86146 |25797 |-2309 ... ... ... нәтижесі (РФД) |- |- |239 ... ... ... ... |86146 |25797 |-2070 ... ... | | | ... – 2009 жылдағы «Кедентранссервис» АҚ Атырау қаласындағы филиалының |
|қаржылық есептемесінен алынды. ... ... және оның ... ... ... рөлі
Кепiл ұғымы – мiндеттемеге сәйкес несие берушiнiң ... ... ... ... ... мiндеттеменi орындамаған ретте кепiлге
салынған мүлiк құнынан осы Кодексте белгiленген алып ... осы ... ... ... ... берушiнiң) басқа несие
берушiлердiң алдында ... ... ... ... ... осындай әдiсi кепiл деп танылады.
Кепiл ұстаушының кепiлге салынған мүлiк, ... ... ... оның жоғалғаны немесе бүлiнгенi үшiн, егер
жоғалу немесе бүлiну кепiл ұстаушы жауап беретiн себептер ... ... ... сол ... ... қанағаттандырылуға құқығы бар.
Кәсiпорындар, үйлер, ғимараттар, пәтерлер, жер ... және ... ... құқықтар (ипотека) кепiлi қозғалмайтын мүлiк ипотекасы
туралы Қазақстан Республикасы Заңымен реттеледi.
Мемлекеттік тіркеуге жататын әуе және ... ... ішкі ... ... ... жүзетін кемелердің кепілі (кемелер
ипотекасы) Қазақстан Республикасының ... заң ... ... ... кепіл туралы жалпы ережелер Қазақстан Республикасының арнайы заң
актілерінде өзге ережелер көзделмеген ... ... ... мүлікті бағалау
1. Жылжымайтын мүлік нарықтарының ерекшеліктері
2.Бағалау бойынша әдістемелік жағдайлар
- бағалау қағидалары
- бағалауды ақпараттық қамтамасыз ету
3.Бағалау ... ... ... жұмыс жоспарын жасау
- мәліметтерді жинау және өңдеу
- келістіру
- бағалау туралы есеп беруді ... ... ... ... мүлік объектілерінің техникалық экспертизасы
- қозғалмайтын мүлік объектілерін ... ... ... ... кезіндегі бағалаушы жұмысының
ерекшеліктері.
- есеп беруді құрастыру кезіндегі бағалау объектісінің сипатталуыі.
6.Сатуды тікелей салыстыру ... ... ... ... мүлікті бағалаудың табыстық тәсілімен бағалау
8.Жылжымайтын мүлікті шығындық тәсілмен бағалау
9.Мүлікті ... ... ... ... ... ... құнына әсер ететін негізгі экологиялық факторлар.
- экологиялық факторлардың нарықтық құнын анықтау ... ... баға ... ... бағалау
- жер учаскесінің құндарының түрлері
- жер учаскесін бағалау әдістері
Кепілге салынатын мүлікті бағалауға қойылатын талаптар
4.1. Кепілге салынған ... ... ... кредитор құқықты анықтайтын
құжаттардың, кепілге салынған заттың меншік құқығының растығын, ... ... ... ... ... ... ... тексеруді
қамтамасыз
етеді.
4.2. Кредитор бағалау жөніндегі есепке сəйкес келесі межелер бойынша
тексереді:
4.2.1. жылжымайтын мүліктің кредитордың минимал стандарттары мен Қор
Талаптарына сəйкестігі;
4.2.2. тұрғын үйді ... ... 50 ... көп болмауы керек, тұрғын үй
аралас қабырғалы ғимарат, сондай-ақ шала өңделген, жиналмалы қалқанды,
қаңқа-
үгітілмелі, балшықтан, саманнан, қалқан-қамыстан жəне басқа да ... ... ... ... ... ... ипотекалық кредит беру туралы шешім қабылданатын күнге
дейінгі
30 күнтізбелік күннен ерте ... ... баға ... ... бар ... ... ... Ипотекалық кредит бойынша кепілдік қамтамасыз ету болып ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету жөніндегі минимал талаптарды қанағаттандыруы
керек.
Қор кепілдік беруге келесі сипаттарды қанағаттандыратын жылжымайтын
мүліктің кепілімен ... ... ... кредиттерді қабылдайды:
1) Ғимараттың цементті іргетасы бар;
2) тұрғын үйде басқа бөлмелерден немесе үйлерден оқшауланған ас бөлмесі,
санторабы
бар (яғни, коммуналдық пəтерлер кепілге ... ... үй ... ... ... ... ... жылумен
қамтамасыз
ететін электр, бу, су немесе газ жүйелеріне қосылған;
4) Жуынатын (себезгі) бөлмесі мен ас бөлмесі ыстық жəне суық ... ... ... ... ... ... ... жұмыс істеп тұр;
6) терезе, есік, шатырлары бүтін;
7) Сəйкес органның рұқсатынсыз үйдің ... ... ... ... ... ... кепілге салынатын зат жеке меншік үй болса, осы баптың 4) пен ... ... ... болып табылмайды.
4.4. Бағалаланатын мүлік міндетті түрде қарау арқылы бағаланады. Бағалаушы
кредиторға бағалау жөніндегі есепке кіретін мүліктің ... ... жəне ... құны ... ... Жер ... бар
тұрғын үй кепілге салынған жағдайда бағалау Қазақстан Республикасының
заңдамасына сəйкес жүргізіледі
Осы ... ... ... ... ... жатқан теңіз
кемелеріне, ішкі суда жүзетін кемелерге, "өзен-теңізде" жүзетін кемелерге
де қолданылады.
Несиелік тәуекелді азайтудағы рөлі. ... ...... ... ... несиесі бойынша қарызын немесе оған есептелінген сыйақысы өз
уақытында қайтара алмауына ... ... зиян ... ... ... пайда болуының алғы шарты – қарыз алушының
несиелік қабілетсіздігі ... ... ... ... ... ... эндогенді факторларға тәуелді болып келеді, яғни сыртқы фактор
экономикалық ортаның жағдайымен, ішкі фактор – ... ... ... ... ... ... ... факторын басқару
мүмкіншілігі шектеулі. Несиелік тәуекелді басқарудың негізгі тетіктері
банктің ішкі саясатында ... ... ... ... ... ... және өзге ... теңдестірілген баланстық және баланстан тыс операцияларын жүргізу
барысында пайда болуы мүмкін.
Мұндай операцияларға мыналар ... ... және ... ... есепке алынған вексельдер;
- факторинг;
- форфейтинг;
- лизинг;
- төленген аккредитив бойынша төлеушіге қоятын банктің талаптары;
- кепілхат бойынша ... ... ... ... ... ... тікелей және жанама деп
бөліп қарастыруға болады. ... ... ... қайтармауға және
қаражаттың түспеуіне байланысты туындаса, ал жанама шығындар кепілге қоятын
заттың ... ... ... ... байланысты банктің құратын
резервтер көлемінің ұлғайту қажеттілігінен туындайды[9].
Несие тәуекелінің үш ... ... ... болады: теріс пайдалану
қатері; шетелдік несие бойынша тәуекелділік; ішкі ... ... ... яғни қарыздың қайтарылмай қалу қауіпі.
Қызметін асыра пайдалану.Тексеру ... ... егіс ... ... өзіндіа қаражатты толықтыруға бөлінген мақсатты несие
ресурстарының мақсатсыз пайдаланғанын ... ... ... ... ... несиелер басқа бантердің несиесі бойынша берешектерді
өтеуге, ... ... ... сатып алуға жұмсалғаг.
Алаяқтық (алы-сатарлық) жағдайларда, орын алған, атап ... ... ... құрылымдарға нарықтық баға бойынша сатылған валютаға
айырбасталған және т.б.
Теріс пайдалану қатері банк жүйесінде 80-ші ... ... ... Бұл
қатердің түрінен АҚШ-тағы барлық банктердің жартысынан көбісі банкротқа
ұшырады. Директорлар мен ... ... ... ... өз ... ... берген, сондай-ақ, несиені қарыз алушының қаржылық жағдайын
тексермей беру секілді сақтық шаралары қолданылмаған.
Шетелдік несие бойынша қатері – ... 70-ші ... ... ... алушылар несиесі бойынша төлемдердің жапай кешіктірілуімен байланысты
орын алады. Бұл АҚШ-тың бірталай аса ірі банктерінің банкротқа ... ... ... ... ...... алушының төлем қабілетсіздігін
тудыратын барлық факторлар есебінің қиындығымен байланысты.
Несиелік тәуекелді төмендетудің негізгі тәсілдерінің біріне ... ... ... қамтамасыз етілуі жатады. Ал, бүгінгі
несиенің қамтамасыз ... ... ... кепіл хат, кеілдеме
міндеттемелері қолданылады.енді осы несиенің қамтамсыз ... ... ... несие – бұл қарыз алушының активтерімен қамтамасыз
етілген несие. Кепілге берілетін активтер қарыз алушының ... ... ... ... затына: заттар, бағалы қағаздар, басқа да мүліктер және мүліктік
құқықтар жатады.
Несиелік тәуекелді басқарудың ... бір ... ... ... ... байланысты тәуекелді тәуекелді сақтандырудың 3 түрі
қолданылады:
- қарыз алышының ... ... ... ... мүлкін сақтандыру;
- қарыз алушының еңбекке қабілеттілігін сақтандыру;
- қарыз алушының өмірін сақтандыру.
Сақтандырудың ерекшелігі қарыз алушының ... ... ... ... ... ... ... қайтарылуына кеілдік беріледі.
Берілген несиеге қарыз алушы кепілдікке қойған ... ... ... ... көлік құралдары, шикізат және
материалдар, дайын өнімдер және тағы басқалары жатады. ... ... ... ... апат ... (өрт, топан, су, найзағай) мүліктің
бүлінуі немесе жойылуы, басқа да ... ... ... ... ... ... ... алу құқығы біріншіден есие толық немесе
ішінара қайтарылмағанда, екіншіден сақтандыру ... ... ... қойылған мүлік жойылу нәтижесінде сақтандыру оқиғасы бола тұра
несиені өтеп шықса, онда ... ... ... ... ... ... ... еңбекке жарамдылығын сақтандыру сақтанушының денсаулығын
жоғалтып, несиені қайтару мен пайызды ... ... ... жоғалтуы мүмкін жағдайда жүргізіледі. Сақтандыру шарты несиені
толық ... беру ... ... ... Сақтандыру оқиғасы
туындаса, сақтандыру команиясы банк қарызын өтеуді қамтамасыз етеді.
Қарыз ... ... ... ... ... ... ... сақтандыру компаниясының жауапкершілігіне өтеді, егер қарыз алушы
қатыс болса сақтандыру команиясы қарыз өтеуді өз ... ... ... ... ... деп те атауға болады.
Қарызды синдинцерлеу қарыз алушының несиелік ... ... ... ... несиелерді беру бұл несиелік тәуекелдің бірнеше банктер
арасында бөлінуін білдіреді.
Синдинцирлеуге негізгі және айналыс ... ... ... ... ... қаржыландыру, лизингтік мәмілелер, несиелік ... және т.б ... ... төмендетудің негізгі әдістері:
- несиелерді әртараптандыру;
- несие алушының несиелік қабілеті мен ... ... ... ... ... ... несиелік портфельді классификациялау және
қажетті мөлшерде ровизия құру;
- концепционалды және параллельді несиелеу.
Концепционалды неселеу дегеніміз – бірнеше банктің ресурстары ... ... ... банк ... ... ... ... Ол банк
несие алушының несиелік қабілеттілігін анықтау, несиелеу, несиені пайдалану
процентімен оны қайтаруды бақылау және түскен ... банк ... ... қызметін атқарады.
Параллельді несиелеу дегеніміз – әртүрлі банктің шартты бір объектіні
несиелеу ... ... ... ... ... ... әсерін бағалау;
- шығынсыздық нүктесін есептеу;
- келесі коэффициенттерді есептеу.
Несиелік тәуекелді төмендету ... ... бөлу - яғни ... ... жобаның қатысушылары
арасында, несие беруші мен несие алушы арасында ... қашу - ... бір ... ... ... ... ... құру болып табылады. Тәуекел деңгейі өте жоғары операцияларды
жүзеге асырудан бас тарту, жоғары ... бас ... және тағы ... шектеу - кейбір операцияларды жүргізу бойынша белгілі ... ... ... ...... ... бірнеше қаржылық
құралдарда шоғырландыруды білдіреді. Әртараптандыру 3 ... ... ... ... ... ... портфельді әртараптандыру
3. қолдағы құралдарды әртараптандыру
5. Тәуекелді сақтандыру – жауапкершілікті 3 тұлғаға аудару, яғни сақтандыру
компаниялары сақтандыру ... ... ... ... ... ақша ... ... банктің мүліктік мүдделерін қорғауды
білдіреді.
6. Тәуекелді хеджерлеу – ... ... ... ... ... валюталық позиция ашу. Валюталық позиция – талаптар ... ... ... Егер ... ... тең ... ... валюталық озиция болып табылады. Ао ... емес ... ашық ... ... ... табылады. Егер талаптар
міндеттемелерден көп болса, онда ұзақ ашық ... ... ... және ... ... онда ... ашық валюталық озиция болып
табылады.
7. Мониторинг. Ақша ... ... ... ... ... қайтарғанынша банк активтерін бақылау болып табылады.
8. Қосымша ақпарат алу. Яғни ақпаратты іздеу мен талдаумен және зерттеумен
айналысатын бөлімшенің болуы.
9. ... ... ... ... ... ... ең көп қолданылатын
түрі. Оның негізгі мәні болып банк ... ... ... алу ... ... ... және кепіл болушылық
Кепілдік бойынша ... ... заң ... ... ... ... ... (борышқордың) несие берушісі алдында
осы ... ... ... толық немесе борышқормен
ортақтасыпішінара жауап беруге міндеттенеді. ... ... ... егер ... шартында өзгеше белгіленбесе, несие беруші алдын-да
ортақтасыпжауапбереді. Кепілдік шарты болашакта ... ... ету үшін де ... ... ... негізгі міндеттеме бойынша борышкор ... ... мен ... ... ... ... ... тағайындалған кұкықтык катынас болып ... ... ... ... ... ... ... жақ болады (АК-тін 270-
бабы). Кешлді міндеттемесі ... ... ... ... да ... оған ... ... алмайды және кепілдік бой-ынша құқыктық
катынасқа қатыспайды. ... ... мен ... ... ... ... ... қатынастан және негізгі міндеттемеден тыс болады
әрі оның соңғысы үшін ешқандай маңызға ие ... ... ... да ... өзгешелігі бар: кепілдік беруші
(кез келген тұлға); ... ... бір ... ... несие
беруші, жалға беру, мердігерлік жәнет.б.) борышқор ретінде көрінеді;
бенефициар (кепілдікпен міндеттемені ... ету ... ... ... ... ... жазбаша нысанда жасалады. Жазбаша нысанды_сақтамау
кепілдік шартының жарамсыз болуына әкеліп соқтырады. Егер кепілдік ... ... ... ... міндеттемені орындауын өз жауапкершілігіне
алатынын несие берушіге жазбаша түрде хабарласа, ал несие беруші кепілдік
берушінің ... бұл үшін ... ... ... ... ... тартпаса, кепіл шартының жазбаша нысаны сақталған деп есептеледі (АК-
тің 331-бабы-ның 3-тармағы).
Кепіл ... ... ... ... қанағаттандыр-ғанға дейін бұл
туралы борышқорға ескертуге, ал егер кепіл берушінің үстінен талап арызы
түссе, ... іске ... ... Олай ... ... өзі ... берушіге коймақшы болған барлық қарсылықтарын кепіл бо-
лушының қайтарып қойған ... ... ... ... кодекстің 333-бабының 2-тармағына сәйкес кепіддік берушіге
несие берушінің талабына қарсы борышқор қоя алатын ... ... ... ... одан бас тартса да немесе кепілдік шартынан басқаша
туында-са да, аталған қүқықты жүзеге асыра алады.
Кепілдік беруші несие ... ... ... ... ... немесе міндеттемені борышқордың орындамауынан несие берушіге
келген залалға борышкордың Жауапкершілігі тұрғысынан жауап ... ... ... ... ... сәйкес кепіл беруші-нің
жауапкершілігі белгілі бір көлемде және шекте қаралуы мүмкін. Сондықтан да
кепіл ... көп ... ... ... ... ... ... Кепілдік шартының тоқтатылуы кепіл болушының
кұкығы тоқтатылатындай тәртіпте ... ... ... 336-бабы).
Кепіл болушылық бойынша кепіл болушы басқа жақтың ... ... ... осы ... міндеттемесінің орындалуына толық ... ... ... ... міндеттенеді (АК-тің 330-бабы).
Кепіл болушылық арқылы міндеттеме қамтамасыз етіледі. Бұл ... ... ... ... егер ... ... көзделмесе,
кепіл болушы несие беруші ... ... ... ... сома
шегінде жауапты болады.
Кепіл болушылықарқылы ақшалайміндеттемеқамтамасыз етіледі. Бұл ... ... ... ... егер шартта өзгеше көзделмесе,
кепіл болушы ... ... ... ... болушылықта көрсетілген сома
шегінде жауапты болады (АК-тің 332-бабы). Бірақ кепіл ... егер ... ... ... ... көзделмесе, міндеттеме мәні мен әдеттегі
іскерлік ерісіне кайшы келмесе, кепіл болу-шылықтағы ақшалай ... ... ... ... өз қалпында орындауға құқылы (АК-тің 285-
354-баптары).
Кепіл болушылық кезінде борышқордьщ несие ... мен оның ... ... шарт ... ... ... қатынастарына үш субъект
қатысады. Біріншіден, бо-рышқор өзінің негізгі міндеттемесі бойынша ... ... ... ... орындауға тәуекел ететіні женінде
келіседі. Екіншіден, аталған келісімі негізінде кепіл болушымен негізгі
міндеттеменің несие ... ... шарт ... Бұл ... ... сол, несие беруші алдында негізгі міндеттеме бойынша
борышқор мен қосымша міндеттеменің кепіл болушысы жауапты болады. ... ... ... ... әз міндетін атқаруына үлкен сенімділік
туғызады. Бұл орайда кепіл ... ... ету ... ... Кепіл болушылық — міндет-темені қамтамасыз ету ... ... Оның ... ... болушының міндеттемесі негізгі борышқордын
міндетте-месіне ... ... ... қосалқы түрде болады; кепіл бо-лушы
несие беруші ... ... ... ақшасы көлемінде жауапкершілікті
мойнына алады, бірақ ол кепіл бо-лушылық шартында керсетілген ... ... ... ... ... ... ... қоймастан бұрын борыш-
қордың бұл талаптарды ақылға сыйымды орындау шараларын ойластырып ... ... оны ... ... мен ... ... ... алудың
белгіленген шартына орай жүзеге асырады.
Кепіл болушылық шарттары жазбаша нысанда жасалуы тиіс, егер бұл талап
орындалмаса, онда шарт ... деп ... ... мүлікке ие болуға тәуекел ете алатын және ... ... ... ... ... ... ... берушінің қойған талаптарын қанағат-таңдыруға
міндетті. Кепіл болушы несие берушінің талабына Қарсы борышқор қоя ... ... ... Ол ондайқұқығын борышқор қарызды ... да ... ... дәл осындай құқықтарға борышқордың не-сие беруші алдындағы
міндеттемесін өзі орындаған бөлігінде ие болады ... ... ... ... ... озі орындаса, онда ол де-реу кепіл
болушыға бұл жөнінде хабарлауы керек. ... ... ... ... үшін несие берушіден негізсіз алынғанды өндіріп алуға немесе
борышкорға ... ... ... ... Соңғы жағдайда борышкор несие
берушіден тек негізсіз алынғанды ғана өндіріп ... ... ... ... ... еткен міндеттеменің (негізгі міндетте-менің)
тоқтатылуымен;
- кепіл болушының жауапкершілігін арттыруға немесе өзге де ... ... ... осы ... кепіл болушының
келісімінсіз әзгерген жағдайда;
-кепіл болушылық мерзімінің бітуімен байланысты тоқ-татылады.
Егер мұндай мерзім белгіленбесе, егер ... ... і ... ... ... ... орындау мерзімі басталған күннен бастап бір
жыл ішінде кепіл ... ... ... ... ол ... ... орындау мерзімі көрсетілген немесе белгілеуге
болмайтын, не талап етуімен белгіленген кезде, не-сие ... ... ... ... жасалған күннен бастап екі жылдың ішіңде ... ... ол ... - бұл тек ... ... арасындағы міндеттемені
қамтамасыз ету үшін қолданылатын кепілгерлік шарттың айырықша ... ... ... сипатта болады. Банктерді қоса алғанда ... ... ... (министрлік, ведомость, ассоциация, бірлестік), жалға
берушілер құрылтайшылар және өзге де кез келген ұйым ... ... ... алады. Бұл жағдайдағы жалғыз шарт – кеілдің қаржылық жағдайы тұрақты
болуы керек. Кепілдік несие беруші банк ... ... ... ... ... кепіл мен ссулданы алушы ұйымның атаулары, оларға
қызмет көрсететін банк мекемесінің атауы, ссуданың түрі мен оны ... ... ... мен оның ... мерзімі көрсетіледі. Ссуданы
алуышының есеп айырысу шотында несиені өтейтін қаражат ... ... ... ... өтеу жөнінде талап қояды.
Несие тәуекелдігін сақтандыру ссуданың қайтарылуын қамтамасыз етудің
формасы ... ... ... ... ... болып табылады.
Мәселен, ішінара ... ... ... ... ... несиені
уақытылы өтей алмай қалған жағдайда іскерлік репутацияны жоғалтып алудан
сақтанады. Банк сақтандыру ... ... ... болмаса да,
несиені қайтарудың жоғары кепілдігіне ие ... ... ұйым ... қызметі үшін сақтандыру тарифі түрінде сыйақы алады.
Кепілді бағалау.Кепiлдiң бағасы және кепiлдiң объектiсінің ... ... ... ... ... әдiл ... ... бередi, сонымен бiрге кепiлдiк және қарызшының мiндеттемелерiнiң
жартылай орындауы жөнiнде төлетудi үндеуде кепiлдiк есебiнен ... ... ... арасындағы алалықтардың сақтап қалуына мүмкiндiк
туғызады. Несиені алу кезінде, кепілдікті ... ...... ... ... ... ... алушы мен несие беруші арасында өзара
арақытынас орнатады және ... ... ... ... ... мүлікті
алдын ала сараптамалық бағалаудан өткізбей келісімшартқа отырмайды.
Кепілдің құнын бағалау.Несиенің ... бөлу және ... ету ... әлемде норма болып есептеледі. Тәуелсіз сарапшыларды
несие мекемелеріне тарту немесе шақыру Қазақстанда да барлық жерде ... ... ... ... ... бөлінуі туралы және несие беруші мен
бағалаушының арасындағы тәуекел туралы айтуға болады, екіншісі өз пікірін
білдіреді, ал ... осы ... ... ... ... ... Несие беруші дұрыс шешім қабылдайды тек егер, біріншіден,
бағалаушының ... ... ... ... ... ... бағаланған
нәтижені дұрыс қабылдап, түсінетін болса.
Бағалаушының жұмысының сапасына әсіресе ... ... ... ... ... дау ... ... мен несие беруші арасындағы
мүддеден туындаған болатын. Әлі де отандық ... ... ... ... ... қазіргі кезде біз үшін ... ... және ... ... ... бағалаушыларының
стандарттары қызмет көрсете алады.
Кепілдің өтімділігі. Кепілдікті іске асыру үшін өтімділіктің ... ... ... ... ... ... шығу. Құралдың нарықтық
құнына дисконт қолданылады. Ол келесідей факторларды қарастырады- нарықтың
құнына процентпен белгіленген.
Шығындарды іске асыру бойынша қамтамасыз ету. Олар өз ... ... ...... баждар, салықтар, делдалдардың
қызметтері, жарнама үшін ... ... ... 25% -ке ... ... ... ... және екіншісі – жабдықты бұзуға, тасымалдау үшін,
келесі монтаж және және ... ... ... – 5-10% ... мүмкін,
арнайы күрделі жағлайларда 25 %- дан жоғары болады.
Несиелік келісім-шарттың аяқталуы кезіндегі тозу. Объектінің ... ... ... ... тозу нарықта басқа да
объектілермен салыстырғанда несиелік қабілетінің төмендеуі б.т. ... ... ... ... және ... ... ... жатады. Құралдың 70-80% физикалық тозуы өтімді емес болып ... ... ол ... ... алынбайды. Моральдық тозудың көлемі
төмендеуімен жаңа ұқсас құралға ... ... ... ... ... ... ... мүмкін. Банк мақсатты түрде дисконттық
максималды коэффициентте физикалық және моральдық ... ... ... ... ... моральдық тозуы 30%- ға дейін,
физикалық ... 15 %-ға ... ... жетеді. Тәжірибеде моральдық және
физикалық тозу іс жүзінде жинақталмайды; солардың ішінен ең ... ... ... ... ... алынады.
Жабдықтың құнының болжамы. Жабдықтың нарықтық құнын туралы бұл бағаны
төмендетудің коэффициенттері кепілдік жөнінде ... ... ... мүмкін.
Кепілдің техникалық сипаттамасы. Болашақ кепілдіктің пәтер немесе үйді
таңлау кезінде техникалық мінездемесін ескеру қажет. Кез ... ... ... ... ... ... кепілзаттың өлшемдеріне ондай
жылжымайтын мүлік өтімді объект болғандықтан қандай да бір ... ... ... ... ... және ... іске асырылуы
керек.
Пәтер жеке дара және көп ... үйде ... ... ... ... бөлмелері немесе пәтердің жартысын кепілге
алмайды. Бірақ та бұл ережелердің ішінен жақсы ... ... ... 1-
2 ... бағдарламасын таңдап алады және сондай-ақ жылжымайтын
объектілер үшін ... ... ... ... ... жылжымайтын объектісін жібермейді. Бұл келесіні ... ... ... ... техникалық куәлігіне сәйкес келуін . Әр
бір заңдастырылмаған қайта ... ... ... ... бағдарламаға қатысудан шектетіледі.
Алынған пәтер тұратын тұрғындардың өмір ... үшін ... ... ... етуі үшін ... ... ... сай келуі
керек. Мысалға, жылу жүйесіне, ыстық және суық суға қосылуы ... ... ... булы және газды жүйелерге қосылулы ... ... ... ... ұзық ... өтелетін болғандықтан,
пәтер күрделі жөндеудун өту санаиында ... ... ... ... ... ... орны металдық темір бетондық болуы керек. Ондай
талаптар жылжымайтын мүлік объектісіне берілген мерзімді ... ... үшін ... ... ... ... тектес пәтерлерді, жатахана
және мекемелерді, ... ... ... ... алмауға
назар аударады.
Егер де қала сыртынан ипотекалық несиелеу арқылы ... үйді ... ол ... ... сай ... керек:
- үй жөндеуден өткен болуы керек;
- үй ... ... ... ... ... ... үй ... маңайында тұрғылықты тұратын үйлер болуы
керек;
- ... ... ... жол ... ... үй ... жылу жүйесіне, су құбырына жалғануы керек[7].
3 Банктік несиенің қайтарымдылығын қамтамасыз етуді жетілдіру жолдары.
3.1 Банктік несиенің ... ... ... ... – бұл ... ... клиенттердің несиелік тарихы негізінде
әлеуетті қарыз алушының несиені уақытында қайтармау ... ... ... ... көмек беретін математикалық немесе
статистикалық ... ... ... ... ... ... ... зияндарды болдырмау мақсатында отандық банктерде
несиелік тәуекелді бағалау тәжірибесі жүзеге асады.
Барлық несиелер және несиеге теңдестірілетін ... ... ... ... ... және оны тиісті шоттар бойынша
жіктеледі.
Несиелерді жіктеу барысында барлық несиелік операциялар ... ... ... ... ретінде қарыз алушыға келетін жиынтық ... ... ... ... ... ... және несиелік тәуекелді
бағалау мынадай критерийлерді ескере отырып жүзеге асады:
- қарыз алушының қаржылық жағдайы;
- банк алдындағы ... ... және ... ... ... ... ... болуы;
- қамтамасыз ету сапасы;
- несиенің мерзімінің ұзартылуы;
- өзге де мерзімі өткен міндеттемелердің болуы;
- несиелердің көзделген мақсатқа ... ... ... өзге ... ... ... ... қарыздарының болуы;
- қарыз алушыда Ұлттық ... ... ... ... рейтингік
агенттіктердің рейтингінің болуы.
Несиелерді жіктеу үшін ең бастысы қарыз алуышының қаржылық жағдайына
баға берілуге тиіс.
Қарыз алушының ... ... ... отандық банктер тәжірибесінде
несиелік скоринг жүйесі қолданылады.
Қарыз алушы заңды тұлғалардың қаржылық жағдайын ... ... ... жыл ... бір рет ... ... қаржылық есебі негізінде
жүргізіледі. Мұндағы қаржылық есепке ... ... пен ... ... ... ... ... құжаттар негінде несие-менеджері қарыз алуышының
қаржылық жағдайына несиелік ... ... ... ... скорингті жүргізу барысында қарыз алушының қаржылық ... бес ... ... ... ... екі ... топ: ... көрсеткіштердің өзгерісінің серпіні:
- өндіріске жұмасалатын ... ... ... түсімдерде
қатынасына қатысты өзгерісі;
- негізгі құралдардың құндарының ... ... ... ... ... ... өзгерісі.
Екінші топ: Қаржылық көрсеткіштер негізінде қарыз алушының несиелік
қабілетін бағалау.
Мұнда қарыз алушының несиелік ... ... ... ... ... қарыз алушының несиелік қабілетін сипаттайтын мынандай қаржы
көрсеткіштері есептеледі:
- ... және ... ... ... автономия коэффициенті;
- сауданың рентабельділігі;
- меншікті капиталдың рентабельділігі;
- тауарлы материалды запастардың айналымдылығы;
- дебиторлық ... ... ... ... ... ... параметрлеріне сараптамалық немесе есептеу жолымен
бекітілген балл беріледі және маңыздылық ... ...... ... мен ... ... ... ретінде
есептелінеді және оның мәні нөл мен ... ... ... ... ... ... қарыз алушының қаржылық жағдайының деңгейін
анықтау үшін және сол ... ... ... балл беру ... мен ... ... ... және оларды
күмәндінің санаттарына және үмітсіздерге жатқыза ... ... ... (резервтер) құру ережесіне сәйкес, әрбір класс ... ... бір ... ... ... ... жіктеу барысында
барлық несиелік операциялар бойынша қарыз ... ... ... ... алушыға келетін жиынтық тәуекел анықталады.
Несиелерді жіктеу барысында ... ... ... ... қарыз
алушының жалпы қарызы ретінде қарыз алушыға келетін жиынтық ... ... үшін ең ... қарыз алуышының қаржылық жағдайына
баға берілуге тиіс.
Қарыз алушылардың төлем ... ... ... ... ... болдырмау мақсатында отандық банктерде
несиелік тәуекелді бағалау тәжірибесі жүзеге асады.
Барлық несиелер және ... ... ... ... ... ... бағаланады және оны тиісті ... ... ... жіктеу барысында барлық несиелік операциялар бойынша
қарыз алушының жалпы қарызы ретінде қарыз алушыға келетін жиынтық ... 18 - ... ... ... ... ... бір қаржылық жағдайына
сипаттама
|Класс |Қаржылық жағдайының сапасы |Сипаттамасы |
|1 ... ... ... қаржылық жағдайы |
| | ... ... ... ... |
| | ... ... ... ұстаным |
| | ... ... ... ... |
| | ... қызмет ету мерзімі |
| | ... ... ... ... |
| | ... нашарлауына ықпал ететін |
| | ... ... ішкі ... |
| | ... ... ... |
| | ... ... есеп ... |
| | ... ... ... туғызбайды;|
| | ... ... ... мен |
| | ... ... ... |
| | ... |
|2 ... ... ... қаржылық жағдайының |
| | ... ... ... |
| | ... ... ... |
| | ... ... ... |
| | ... бар; ... ... жасалған |
| | ... ... ету ... |
| | ... ... алушының қаржылық |
| | ... ... ... ... |
| | ... ... ішкі ... |
| | ... өзінің міндеттемесі |
| | ... ... есеп ... |
| | ... мүмкіндігі күмән туғызуы; |
| | |бұл ... ... ... уақытша |
| | ... ... банк ... |
| | ... ... есеп |
| | ... ... бар. |
|3 | ... ... ... жағдайы |
| | ... ... ... |
| | ... ... ... |
| | ... төмендеуі, нарықтағы |
| | ... азаю ... бар; бұл ... |
| | ... алушының қаржылық жағдайының |
| | ... ... ... ... ... | ... ... 1 жыл бойы ... |
| | ... ... ... |
| | ... ... етпеген бірақ, қарыз |
| | ... ... ... ... ... | ... ... өзге ... |
|4 ... ... ... ... ... |
| | ... ие болуы; қарыз алушыға 1 |
| | ... ... ... ... |
| | ... ... ... ... |
| | ... ... ... қызметінің |
| | ... ... ... ... ... |
| | ... материалдық залал әкелген форс|
| | ... ... өзге ... болуы. |
| | ... ... ... ... ... |
| | ... ... ақпарат болмаған кезде,|
| | ... ... ... ... ... ... – С.Б. ... Банк ісі/ Оқулық негізінде құрастылыған ... ету ... ... ... ... аталған ережеге
сәйкес есептейді.
Активтерді жіктеу барысында анықталатын қорытынды балл жоғарыда аталған
барлық критерийлерді қосу арқылы анықталады.
Қорытынды балдың мәнінің ... ... ... ... ... санатын бекітіп, соғын сәйкес провизия мөлшерін
анықтайды:
Кесте 19- Активтердің ... ... саны ... ... ... ... ... |
| ... ... ... %-бен) |
|1-ге дейін ... |0 |
| ... | ... 2- ге дейін |1-санатты ... ... және |
| | ... |
| ... ... ... |
| | ... ... ... ... 3- ке ... |3-санатты ... ... және |
| | ... ... ... |
| ... ... ... |
| | ... ... ... ... – ші кестенің | | ... | | ... 4- ке ... ... ... жағдайларда |
|тен ... ... ... ... |
|Ескерту – С.Б. Мақыш Банк ісі/ ... ... ... ... ... ... несиенің портфелінің сапасын жақсартудың
жолдары
Несиелік портфель сапасын жақсарту жұмысы төмендегі ... ... ... ... ... ... және ... жасау процедурасын
жетілдіру – бұл бағытта 2006 жылы портфельдегі барлық мерзімінде
өтелмеген ... ... ... саласы толығымен
автоматтандырылды;
- заем алушылардың ішкі несиелік рейтингтік жүйесі ... ... ... әрі ... ... және ... дер кезінде
бақылау мақсатында бизнес-процесстер жаңа несиелік өнімдерді
автоматтандыру ... ... ... оңтайландыру мақсатында несиелік тәуекелді тиімді
бақылау үшін филиалдарда тәуекел ... ... ... проблемасы көп активтерді бақылау процедурасы жетілдірілді.
2009 ... 1- ... ... ... мен мерзімі өткен қарыздардың
ұлғаю серпіні
Ескерту- «Альянс Банк » сайтынан алынған
2011 жылдың соңындағы мәліметтер бойынша, баланс ... ... ... ... ... 0,08 ... ... 2010 жылы қалпына
келтірілген несиелер саны 2009 жылмен салыстырғанда аздап қана өзгеріп, 60
миллион теңгені құрады.
20-кесте. Банктің ... ... ... ... динамикасы
| |2009, мың тг |2010, мың тг |2011, мың тг ... ... ... |334 |39 |534 ... | | | ... портфельдегі |0,61% |0,02% |0,08% ... | | | ... ... |3 |67 |60 ... | | | ...... ... сайтынан алынған ... ... ... ... ... ... ... провизияларды
қысқартуға мүмкіндік береді, 2010 жылдың соңында оның көлемі 3,3 ... Банк ... ... ... ... ... басқа да
қаржылық шығындардан сақтандыру келісім шарттарын жасады.
Банк бұрынғысынша несиелік ... ... ... бақылап отыр.
Мәселен, ең ірі он несиенің үлесі жалпы несиелік ... ең ... ... ... 2010 жылдың соңындағы сәлімет бойынша, оның ... ... ... бұл жыл ... 4 ... аз көрсеткіш.
2009 2010 ... ... ... ... ... активтердегі үлесі
Сурет – 2 Несиелік портфель жəне оның банк активеріндегі үлесінің өсу
динамикасы
Ескерту – ... ... ... алынған
Банк әрдайым салалық ... ... ... ... жұмыс істеп келеді. Аймақтар бойынша салалық бағыттардың
картасы әзірленіп, жұмыс істеп тұр. Ол ... ... ... ... салалық лимит көрсетілген.
2011 жылдың қорытындылары бойынша Банктің несиелік портфелі ... ... 3,5 есе ... 449 660 миллион теңгеге өсіп, 633 027
миллион теңгеге жетті. Оның активтегі үлесі 2009 ... ... ... ... ... 69%-ға ... ... салалық диверсификациялау құрылымдарының ... ... ... ... ... 2010 ... соңында оның көлемі 3,3
пайызды құрады. Банк жедел несиелер бойынша ... ... ... ... ... сақтандыру келісім шарттарын жасады.
Альянс Банк берген несиелер көлемінің өсуі ең алдымен сату желісінің
кеңеюімен бөлшек ... ... ... және ... үшін ... ... ... арқасында мүмкін болды. Несие портфелі
құрылымындағы бөлшек несие үлесі жыл сайын ... ... 2010 жылы ... 17 ... ... ... ... портфеліндегі бөлшек несиенің
үлес салмағы 2010 жылдың соңында 44 пайызға жетті.
20-кесте. Салалар бойынша ... ... өсу ... |2009 |2010 |2011 ... ... ... |54 312 |183 367 |633 027 ... несиелеу |9 334 |49 981 |278 936 ... ... және |44 978 |133 386 |354 091 ... бизнес құрылымдарын | | | ... | | | ...... ... ... ... ... ... ... ... ... ... портфелінің
сапасын талдайтын болсақ, 2011 жылдағы ... ... екі ... едәуір өзгерген. Соның ішінде несиелік портфельдің ... ... ... ... 2010 жылмен салыстырғанда 2011 жылы
28,9%-ға өскен, ал бөлшек ... ... 2010 ... ... 17,9% ға ... ... ал корпоративтік, шағын және орта
бизнес құрлымдарын несиелеудің сапасы 2010жылды 2011 жылмен ... ға ... ... ... ... рөлiн несиелік қатынастардың жұмыс iстеуiне
әкелiп соқтыратын нәтижесiмен анықтауға ... ... ... ... ... ... процесiне әсер етедi. Жоғарыда аталып өткендей, несиенiң ... ... бар, ол ... ... құндылықтарымен емес, шаруашылық
айналымда пайдаланылмай тұраған, қайта ... ... ... ... ... ... бөлгiмен ғана байланысты. Несиенiң көмегiмен шешiлетiн
мiндеттер қогамдық дамудың әр түрлi ... ... ... ... ... ашумен оларды кеңейту iсiнде де несиенiң атқаратын рөлі
зор. Несиенiң көмегiмен айтарлықтай ... ... ... ... жаңа ... iрi ... iске ... жаңа
техникалық ендiруге, жоғары қосымша құны бар ... ... ... ... ... мол салымдарды жүзеге асыруға мүмкiндiк
бередi.
Қазақстанда экокомиканың шикiзаттық бағытынан арылып, ... ... ... құру ... ... ... 2003—2015 жылдарға арналган
индустриалдық-инновациялық даму стратегиясы жүзеге асуда. Бұл ретте өзiнiң
несиелiк ... осы ... ... ... багыттайтын несие
жүйесiне үлкен умiттер артылуда. Несиенi капиталдық салымдар ... ... ... ... ... ... маңызды
артықшылықтары бар. Ол капиталдық шығынның тиiмдiлiгiн осы шаралардың
пайда есебiнен қарызды ... ... ... әрi ... өтелу мерзiмi шегiнде қарызды өтеудiң мерзiмiн ... ... ... ... пеп ... ... қызмет көрсететiн қаржы-несие ұйымы
несие жүйесiнің жұмысы шаруашылық құрылымды дамытуда айрықша роль ойнайды.
Қаржы-несие тетiгiнiң ... мен ... ... iстеуiне тек жеке
шаруашылық бiрлiктерiнің қаражатты уақтылы алып тұруы гана ... ... ... ел экономикасының даму қарқыны да тәуелдi.
Несиенiң ғылыми-техникалық прогрестi ... ... ... ... ... ... сипатталады. Сондықтан да,
несиенiң көмегiнсiз көптеген гылыми-зерттеу ... ... ... туседi. Сондай-ақ несие өндiрiске гылыми технологияларды жаңалық
ретiнде енгiзу үшiн де аса қажет болып ... ... ... ... ... ... оның ... орта және ұзақ мерзiмдi
банктiң несиелерi есебiнен қаржыландырылады
Бiз дамыган нарықтық ... бар ... ... ... ... ... кейбір маңызды мәселелерге ғана ... ... ... жолга қайта құрушы Қазақстан үшін әлемдiк банк
жүйесiнің қазiргi ... даму ... ... ... ... нарықтық экономикаға өту өзiндiк нарыктық несие ... ... ... ... үшін шет ел ... толығымен меңгерген
тиiмдi болады, өйткені экономика нарыққа өтудiң ең басында тур, ал ... ... ... ... ... ... осы тәжiрибеде барлық жагымды
жайттардың ... ... ... ... ол ... кезек жагдайында өз
қолданысын табары сөзсiз.
Несиелiк ... ... ... ... ... үй ... ... және басқа да тұрмыстық машиналар мен аппараттар алу
мен шаруашьтлықты қалыптастыру сияқты ... ... ... ... қол ... отыр.
Несиенiң көмегiмен басқа мемлекеттермен байланыстар ныгайып, әлемдiк
экономикага араласуга мүмкiндiктер туып келедi.
Сонымен, жекелеген ... ... ... өмiр ... мен ... халықшаруашылыгының дамуына да,
микроденгейiне байланыстардың дамуында, сондай-ақ халықтың ... ... ... рөлi өте зор ... ... ... ... да керi әсерi бар, себебi төлем
қаржыларының жеткiлiксiздiгiнен шаруашылық субъектiлерi ТМҚ-ны, жабдықтарды
сатып ала алмайды, ... ... ... ... алмайды, негiзгi
қорларды жалға ала алмайды және т.б. Сайып келгенде мұның бәрi өндiрiсте,
тауарларды сатып-таратуда өз ... ... ... шектерiн негiздеп анықтау мен сақтаудың сұраныс пен
ұсыныстың, айналымдағы тауар мен ақша ... ... пен ... ... ... тепе-теңдiктердi сақтай тұру үшiн
маңызы зор.
Несиенiң сандық шегi несиелiк қаржыларды ... ... ... ... ... әр ... тура әдiс — ... банк мiндетті
қор көздерiнiң мөлшерiн арттырып, соның нәтижесiнде несие ... ... ... әдiс — ... мөлшерлеменi көтерудiң
нәтижесiнде несиелеу процесiн тежейдi, Сапалық шектерi — бұл жағдайда несие
тар көлемдiк деңгейде де, кең ... ... де керi әсер етуi ... ... ... 31 ... 1995 ... «Қазақстан Республикасындағы банктік қызмет және
банктер туралы» Заңының күшіне ие ... ... ... ... ... 30 ... 1995 жылғы № 2115 «Қазақстан
Республикасының Ұлттық ... ... ... ... ... Ұлттық Банкі Басқармасының 3 маусым 2004 жылғы №
213 қаулысымен бекітілген екінші ... ... ... ... туралы Ереже.
4. www.alians.kz.
5. Қазақстан Республикасы Азаматтық Кодексінің Азаматтық Кодексінің 330
бабы
6. АҚ “Қазақстан Халық Банкінің” ... есеп беру ... ... ... Под ред. ... -.М.: ... и ... центр, 1992.
8. Банковское дело. Под ред. О.И.Лаврушина. Издание второе, переработанное
и дополненное. Москва «Финансы и Статистика», 2000.
9. Банковское дело/ Под ред. д-ра ... Г.С. ...... 1998.
10. Сейітқасымов Ғ.С. «Ақша Несие Банктер»: Оқулық. – ... ... ... С.Б. ... ... және ... -Алматы: «ИздатМаркет», 2004.
12. Лаврушин О.И. Банковское дело – М: Финансы и статистика, 2001 – 672 c.
13. Н.Н. Хамитов. Банк ... Оқу ... ... Экономика 2007.
14. Новаторов В. «Маркетинг услуг». - ОМСК: «Мысль», 2003– 143б.
15. Ноздрева Р.Б., Цыгичко Л.И. «Менеджмент: как побеждать на ... ... ... и ... 1991 - 304 ... ... ... «Банковский менеджмент». - М.: «Финансы», 2006– 356б.
17. Ә.Д. Шелекбай; Н.А. Әлмереков «Банк ісіндегі тәуекел-менеджмент:
теориясы, ... ... ... ... оқу ... ... 2007 ... «Управление коммерческим банком в переходный период» В.В. Киселев;
москва «Логос» 1997 ... ... ... ... ... ... ... ред. доктора экономических наук, профессора О.И. Лаврушин; ... 2005 ... Банк ... басқару ерекшелігі мен экономикалық мәні //
Т.Рысқұлов атындағы ҚазЭУ хабаршысы.- Алматы, 2007.- №5.- 232-234 ... ... ... ... және оның банк қызметіне тигізетін әсерінің
жағдайын талдау // Т.Рысқұлов ... ... ... ... б.-0,4 ... Банк тәуекелінің көрсетілген моделін бағалаудың тиімділігін талдау //
Халықаралық Бизнес академиясының ғылыми-практикалық журналы.- Алматы,
2008.- №3.-171-173 б.- 0,3 б.т.
23. ... ... ... ... қалыптасуы //.
Халықаралық ғылыми-практикалық конференция материалдары «Үшінші
Рысқұлов оқулары».- Алматы 2008.-291-297б.- 0,38 ... ... в ... ... ... ... и ... // Материалы международной научно-практической
конференции V рыскуловские чтения. - Алматы, 2010.
25. ... ... ... ... ... в ... второго
уровня // Материалы международной научно-практической ... ... на пути к ... ... - ... - ... ... Н.Н., Корнилова Л.П. Управление банковскими рисками. Учебное
пособие. ... ... ... О.И. ... ... ... ... - М., 2000г.
28. Банковское дело. Под.ред. Белоглазовой Г.Н., Кроливецкой Л.П.
Учебник. М., ...

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 66 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Өндірістік кәсіпорындардың Каспий маңы өлкесіне антпропогенді әсері83 бет
Коммуникацияның теориясы4 бет
«Коммерциялық несиенің дамуы»4 бет
«ҚР-ның екінші деңгейлі банктерінде тәуекелдерді басқару жүйесі (банк мысалында)»66 бет
Айыпталушының қорғану құқығын қамтамасыз ету қағидасы айыпталушының құқықтарымен мүдделерін қамтамасыз етудің кепілі ретінде92 бет
Ақша мен несиенің экономикалық – теориялық негізі27 бет
Банктiк несиенiң формалары мен түрлерi.Несие қамтамасыздығы72 бет
Банктік несиенің нарықтық экономикадағы ролі 23 бет
Банктік несиенің қайтарымдылығын камтамасыз ету жолдарын жетілдіру62 бет
Банктік тәуекелдерді басқару87 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь