Жұлдызды аспан көрінісінің жыл бойындағы өзгеруі


Координаттардың экваторлық жүйесі. Жер бетіндегі кез келген елді мекеннің географиялық координаталармен бір мәнді белгіленетіні сияқты, шырақтардың аспан сферасындағы орны экваторлық координаттармен анықталады. Олармен таныспай тұрып, «аспан экваторы» және еңкею дөңгелегі» деген ұғымдарды енгізіп алайық.
Аспан сферасының центрі арқылы өтетін және дүние осіне перпендикуляр жазықтық аспан сферасын QWQ1E үлкен дөңгелегі – аспан экваторы бойымен қиып өтеді. Аспан экваторы көкжиекпен шығыс (Е) және батыс (W) нүктелерінде қиылысады. Барлық тәуліктік параллельдер орналасқан.
Дүние полюстері мен бақыланатын шырақ арқылы өтетін аспан сферасының үлкен дөңгелегі шырақтың еңкею дөңгелегі деп аталады.
Аспан экваторының жазықтығынан еңкею дөңгелегі бойымен есептегендегі шырақтың бұрыштыққашықтығы шырақтың еңкеюі деп аталады. Еңкею градуспен, минутпен және секундпен өрнектеледі. Аспан экваторы аспан сферасын солтүстік және оңтүстік жарты шарларына бөледі.
Аспан сферасының тәліктік айналысы тәуліктік айналысы кезінде аспан экваторына қатысты жұлдыздардың орындары өзгермейді. Сондықтан да экваторлық координаттар (географиялық координаттар сияқы) карталарды, атластарды, каталогтарды (жұлдыздың тізімдерін) жасауға қолданылады.
Өздеріңнің жұлдызды карталарыңнан сендер дүниенің солтүстік полюсін (картаның центрін), аспан экваторын, көктемгі күн теңелу нүктесін, жұлдыздардың еңкеюі мен тік көтерілуінің санақ басын таба аласыңдар. Олай болса, осы картаны пайдалана отырып, жұлдыздардың экваторлық координаттарын жуықтап анықтауға болады.

Пән: Астрономия
Жұмыс түрі:  Материал
Тегін:  Антиплагиат
Көлемі: 5 бет
Таңдаулыға:   
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге
Кепілдік барма?

бот арқылы тегін алу, ауыстыру

Қандай қате таптыңыз?

Рақмет!






Жұлдызды аспан көрінісінің жыл бойындағы өзгеруі

Координаттардың экваторлық жүйесі. Жер бетіндегі кез келген елді
мекеннің географиялық координаталармен бір мәнді белгіленетіні сияқты,
шырақтардың аспан сферасындағы орны экваторлық координаттармен анықталады.
Олармен таныспай тұрып, аспан экваторы және еңкею дөңгелегі деген
ұғымдарды енгізіп алайық.
Аспан сферасының центрі арқылы өтетін және дүние осіне перпендикуляр
жазықтық аспан сферасын QWQ1E үлкен дөңгелегі – аспан экваторы бойымен қиып
өтеді. Аспан экваторы көкжиекпен шығыс (Е) және батыс (W) нүктелерінде
қиылысады. Барлық тәуліктік параллельдер орналасқан.
Дүние полюстері мен бақыланатын шырақ арқылы өтетін аспан сферасының
үлкен дөңгелегі шырақтың еңкею дөңгелегі деп аталады.
Аспан экваторының жазықтығынан еңкею дөңгелегі бойымен есептегендегі
шырақтың бұрыштыққашықтығы шырақтың еңкеюі деп аталады. Еңкею градуспен,
минутпен және секундпен өрнектеледі. Аспан экваторы аспан сферасын
солтүстік және оңтүстік жарты шарларына бөледі.
Аспан сферасының тәліктік айналысы тәуліктік айналысы кезінде аспан
экваторына қатысты жұлдыздардың орындары өзгермейді. Сондықтан да
экваторлық координаттар (географиялық координаттар сияқы) карталарды,
атластарды, каталогтарды (жұлдыздың тізімдерін) жасауға қолданылады.
Өздеріңнің жұлдызды карталарыңнан сендер дүниенің солтүстік полюсін
(картаның центрін), аспан экваторын, көктемгі күн теңелу нүктесін,
жұлдыздардың еңкеюі мен тік көтерілуінің санақ басын таба аласыңдар. Олай
болса, осы картаны пайдалана отырып, жұлдыздардың экваторлық координаттарын
жуықтап анықтауға болады.

Күннің жылдық көрінерлік қозғалысы
Экваторлық координаттары көптеген айлар бойы, тіпті жылдар бойы
өзгеріссіз қалатын жұлдыздармен салыстырғанда альфа мен бетасы жылдам
өзгеретін шырақтар да болады.
Күннің жыл бойындаы қозғалысын ежелгі астрономдар сол кездің өзінде-
ақ білген. Бірақ бұл бақыланатын құбылысқа Жердің Күнді айнала қозғалатыны
анықталғаннан кейін ғана дұрыс түсінік береді. Күннің эклиптика бойымен
өтетін көрінерлік қозғалысы – Жердің Күнді айнала шынайы қозғалысының
көрінісі.

Күннің жылдық қозғалысы және жұлдызды аспанның көрінісі
Аспан сферасындағы ұзақ уақыт аралығында тіптен өзгермейтін
жұлдыздардың орындары экваторлық координаттар жұбымен бірмәнді анықталады,
жұлдызды аспанның көрінісі тәуліктің белгілі бір сәтінде Жердің белгілі
бір орнында өзгермегендей болып көрінуі тиіс еді. Бірақ олай емес. Жұлдызды
аспанның жылжымалы картасын (ЖАЖК) пайдалана отырып, қай-қайсыларың да жыл
бойында жұлдызды аспанның көрінісі үздіксіз өзгеріп отыратынына көз жеткізе
аласыңдар. Мысалы: әр мезгілде аспан меридианы тұсынан түн ортасында әр
түрлі шоқжұлдыздар бірінен соң бірі өтеді. Осындай бақылаулар Күннің тік
көтерілуінің өзгерісі туралы қорытындыға әкелді. Шын мәнінде, түн
ортасында, Күн көкжиек астындағы төменгі шарықтау шегінде тұрған
жұлдыздардан 12 сағ-қа алшақтайды. Бірақ та жылдың әр түрлі күндерінде түн
ортасында әр түрлі жұлдыздар шарықтау шегіне жететіндіктен, мұнан бірден-ақ
күннің тік көтерілуі жыл бойында үздіксіз өзгеріп отырады деген қорытындыға
келіге болады.

Уақыттың негізгі өлшемдері
Аспан сферасының тәуліктік айналысымен қат-қаьат болып жататын
мезгілдік құбылыстар мен эклиптика бойындағы Күннің жылдық көрінерлік
қозғалысы уақыттың қысқа және ұзақ аралықтарындағы әр түрлі есептеу
жүйелерімен байланысты болып жатады. Біз осы жүйелердің кейбіреулерімен
танысамыз.
Уақыттың географиялық бойлықпен байланысы. Уақыт есебі жүйесі. Күн
центрінің жоғарғы шарықтау шегіндегі сәті шынайы тал тус, ал төменгісі -
түн ортасы деп аталады. Күн центрінің бір шарықтау шегінен екінші шарықтау
шегіне дейінгі аралықтағы уақытты шынайы күн тәуліктері деп атайды. Жыл
бойында олардың ұзақтығы біркелкі күйінде қалмайды. Сондықтан да күнделікті
өмірде шынайы күн тәуліктері емес, ұзақтығы тұрақты деп қабылданған орташа
күн тәуліктері пайдалынылады.
Аспан сферасының кез-келген нүктесінің шарықтау шегі әр түрлі уақытта
Жер шарның әр түрлі меридиандарында өтеді. Оның үстіне ол неғұрлым ертерек
болса, онда бақылау пункті соғұрлым шығысқа таман орналасады. Бұдан Жердің
осы орнында уақыт географиялық бойлыққа байланысты деген қорытынды шығады.
Шын мәнінде, біреуінің ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Астрономия пәнінің оқу-әдістемелік кешені (дәрістер жинағы)
Қазақ және түрік тілдеріндегі астрономиялық атаулардың лексикографиялық деректердегі көрінісі мен семантикасы
Аспан жұлдыздарының аспан сферасына проекциялануы
Экскурсиялық құжатты жобалау (Алматының архетектуралық көрінісінің ерекшелігі)
Астрономияның қазақстанда даму жолы
Құрылымы әртүрлі галактикаларды фракталдық бейнелеу
Уақытқа қатысты сөз тіркестерінің семантикалық ерекшеліктері
Дипломдық жұмыстың живопистен пейзаж жанрында орындалуы
Аспан денелерінің қозғалысы
Пейзаж өнердің дербес жанры ретінде
Пәндер