XV—XVIII ғасырлардағы Қазақ мемлекеттігі

1 XV—XVIII ғасырлардағы Қазақ мемлекеттігі
2 XVII ғасырдағы мемлекет нышандары
3 Билер институты. Құрылтай
4 «Жеті Жарғы»
5 Меншік қатынастары. Салықтар мен міндеткерліктер
        
        Қазақ мемлекетінің саяси және әлеуметтік құрылымдарыМазмұны1 XV -- XVIII ғасырлардағы Қазақ мемлекеттігі2 XVII ғасырдағы мемлекет нышандары3 Билер ... ... 5 ... қатынастары. Салықтар мен міндеткерліктер
XV -- XVIII ғасырлардағы Қазақ мемлекеттігіXV ғасырдың екінші жартысынан бастап қалыптаса бастаған Қазақ ... ... ... ... тұсында өзін басқа көршілеріне мойындатқан Орталық Азиядағы мемлекеттердің біріне айналды. Оның бұл ... ішкі ... мен ... ... ... ... тән негізгі белгілерді анық байқауға болатын. Бұл уақыт мемлекеттік құрылымның түзілуіне негіз болған, өзіне тән ... ... ... ... ... ... ... мүддесі бар қазақ ұлтының қалыптасу кезеңі еді. Қазақ хандығының құрамына енген ру-тайпалардың өзара экономикалық, мәдениет және қоғамдық-саяси ... ... ... ... ... ... ... негізінде ортақ жалпы ұлттық мүдденің калыптасуы және оны ... ... ... ... ... ... қажеттігі белгілі дәрежеде орталықтандырылған басқарушы билік жүйесінің пайда ... оның ... ... алып ... -- XVII ... қазақ тарихы ру-тайпалық мүдде мен жалпымемлекеттік мүдделердің өзара тартысы жағдайында ... ... ... ... ... пен ... қақтығыстардан тұрған бұл тарихи кезең жалпыұлттық мүдденің маңызын тура түсініп, мақсатты және саналы түрде қызмет жасаған белсенді тұлғаларды да ... алып ... Бұл ... ... ... ... ... этностармен қатынаста өз мүддесін түсінуі нәтижесінде өмірге ... өз ... олар ... ... ... ... ұлттық құндылықтардың пісіп-жетілуіне пәрменді ықпал жасады. XVII ғасырда казақ халқы сандық және ... өсу ... ... ол жалпыұлттық сананың қалыптасуына ұласты, ал бұл рухани-интеллектуалдық дәрежеде жүретін жинақы көрініс, мемлекеттік құрылымның бой ... ... ... ... төре ... ... ... ұлты мен мемлекеттігінің қалыптасуы жолында еңбек еткен тұлғалардың есімі мен ... ... ... ... легінде Орыс ханның ұрпақтары -- қазақ хандары мен ... ... пен ... ... ... ... Тәуекел, Есім, Салқам Жәңгір, Тәуке хандар тұр. Мәселен, егер жалпыұлттық мүддесін жеке ... ... ... Салкам Жәңгір 600 жауынгерімен 50 мың қалмақ әскеріне қарсы шығып, оны ... ... ... ... ... ... қарамастан майдан даласындағы жекпе-жекте мерт болып, азаматтықтың биік үлгісін көрсетпесе, кейін ... ... ... ... Бөгенбай, Тайлақ және Саурық сияқты батырлар шығар ма еді?XVII ғасырдағы мемлекет нышандары
XVII ғасырдың ... ... ... дербес мемлекеттікке тән қандай нышандар болды? Қазак хандығы бұл кезде шығысында -- Алтай таулары, батысында Жайық өзені, ... -- Орал ... ... ... ... етегі аралығындагы алып еуразиялық кеңістікті өзінің атамекені деп білген қазақ елінің басын біріктірген тұтас ... ... ... Оның ... кең ... табиғи ерекшелігіне сай қалыптасқан өзара тығыз байланысты ... мал ... мен ... ... ... ... қатынастың бастау алар буыны және әуелгі субъекті -- ... ... ... ... қауым -- тайпалық, тайпалық жүздік иерархияға ұласты.
Ортағасырлық дәстүрлі түркілер қоғамында тек хандар ғана ... Бұл салт ... да тән еді, ал ... ... ... хан ... саналатын төре (сұлтан) тұкымына ғана тиесілі болды. Қарадан хан сайланған емес. Хан ел билеуші сүлтандар мен билердің, дінбасылар және ел ... ... ... жалпыұлттық құрылтайында сайланды.
Ел арасында аса беделді төрт би ... ... ... әкеден балаға мұраға өткен. Сонымен бірге қалыптасқан дәстүр бойынша ... хан ... ... ... ... ... ылғи да атқарған ісімен, қоғамдық мәселелерді шешуде ақыл-парасатымен дәлелдеп ... тиіс ... ... ... ... сатыда тұрған белсенді және ықпалды жеке сұлтандар бүтін бір тайпа елді билеген. Хан жеке сұлтандардың мұндай құқын ... Өз ... ... басы ... да ... ... билікті мойындауға тиіс болған. Күнделікті өмірде жергілікті ру-тайпа билігінің тізгіні беделді ақсақалдар мен билердің ... ... ... ... олар ... ... ... ел мойындаған қызметі мен ақыл-парасаты арқылы жеткен. Ал ... ... мен ... әділ ... ... ғана ел ... ... ал өздері билік өкілі ретінде жұрттың сеніміне ие ... ... ... ұғым осы ... ... ... ... сот билігін хан иемденген. Ал одан төменгі сот билігі билерге тән. Көне дәстүр бойынша, ... ... ... сенімі мен құрметіне ие адамға ғана жүктелген. Көп жағдайда би қызметін немесе сот ісін тайпа басшылары жүргізген, ... ... ... жақты сот үкімін орындауға мәжбүр етерлік күші болған. Әрбір бидің билік ауқымы өз ру-тайпасымен шектелген. Сонымен ... өзге ... ... жүз адамдары келіп жүгінетін аса беделді билер де аз болмаған. Ал ... ... ... ... ... ... ... шақырылған құрылтайда талқылап, ортақ шешім қабылдап отырған.
Орыс тарихшысы А.Левшин қазақ мемлекеттігінің осы кезеңі туралы: Ол (яғни, Тәуке хан) өзінің ... және ... ... де өзіне бағынуға мәжбүр етті... және жалпыға ортақ заң беріп, сол бойынша төрелік жасады, сөйтіп ... ... ... ... және ... ... Әрбір Жүздің ерекшелігін ескере отырып басқару және бақылап отыру үшін оған ... үш би ... ... -- ... ... -- Қазыбек,Кіші жүзде -- Әйтеке билер.
Билер институты. Құрылтай
Қазак хандығында мемлекеттіктің ... ... ... ... Хан -- ... басы, ал оның жанында тұрақты билер кеңесі жұмыс жасады. Тәуке хан тұсында билер институтының белсенділігі ... олар ... ... ... әскери және идеологиялық істерді жүргізуде маңызды орынды иемденді. Хан сарайы жанында ... ... ... ... топ -- ... ... ... жекелеген ірі сұлтандар жанында да болды. Төлеңгіттер түрлі міндеттер атқарды, солардың ішіндегі ең ... ... ... алым-салық жинау. Салықтың көлемі бойынша былай анықталды: .
Аса ... ... ... ... ... ... елдермен қатынас сипаты, әскери іс жылда күзде шақырылатын жалпы-халықтық Құрылтайда ... ... ал оның ... орындау және басшылыққа алу барлық буындағы билеушілерге міндеттелді. Құрылтайдың шешімін тек Құрылтай ғана өзгерте алатын ... атты ... ... ... оларды ауыстырған қоғамдық қатынастарды реттеп отыруда жетекші міндет атқарды. Хандықтың астанасы және елдің рухани орталығы -- Түркістан ... ... ... Тәуке хан кезеңі қазақ қоғамында мемлекеттік басқару жүйесінің біржола калыптасуымен сипатталады. Тәуке хан қазақ билеушілері арасында өз ... үш ... ... жая білген хан болды. Сонымен бірге Тәуке ханның ... соң бүл ... ... әлсіз жақтары да байқалды. Қуатты мемлекеттік басқару жүйесінің жоқтығы салдарынан қазақ қоғамы тағы да ... ... ... ... Бұл ... ... жоңғарлық басқыншылыққа жол ашса, екіншіден, қазақ жүздерінің біртіндеп Ресей империясына отарлық тәуелділікке ұшырауына алып келді.
Қазақ қоғамындағы түбегейлі әлеуметтік және ... ... ... ... ... -- өмірге келді. Ол XVIII ғасырдың бас кезінде Тәуке ханның тапсыруы бойынша сол ... ... ... Қаз ... ... Әйтеке және басқа билердің қатысуымен жазылды. Ереже қазақ қоғамында сол уакытқа дейін мәлім болған ... ... ... ... ... ... талабына бейімделген нұсқасы еді. -- қазақ қоғамындағы ... ... ... бір жүйеге түсірген жеті тараудан тұратын ережелер ... ... ол ... ... ... жеті ... ... мәселелерді заңдық тұрғыдан шешіп отыруды көздеді:
жер дауы,жесір дауы,құн дауы,ұрпақ тәрбиесі және ... ... үшін ... ... ... адам қорлау, т.б.),ру-тайпа аралық дay және елді жаудан қорғау.
Қасым хан, Есім хан заманында адам ... ... өте ауыр ... яғни оның өзі ғана өлім ... кесіліп қоймастан, отбасы да ойрандалды. енді айыпкерге жеті түрлі жаза белгілейді. Олардың ... ... өлім ... ... ... аса беделді кісіні Түркістанға апарып жерлетіп, құнын төлету),, т. б. ... ... ... ... ... ... өмірінде жеке адам рөлінің арта түскендігін, өмірлік ... ... ... ... ... ... керек. Мәселен, деп көрсетілген бап та осы ... ... ... ... қорғау -- ереженің негізгі міндеттерінің бірі. Жайылым мен егістік -- ру, ал мал -- ... ... ... ... құнын қарашанікінен жеті есе жоғары қойды.
-- ұрлық, қарақшылық, зорлық-зомбылық, сондай-ақ моральдық ... ... жат ... ... өте қатал шараларды қарастырды. Мәселен, , т.б.
сондай-ақ шариғат жолдары да ... ... , -- деп ... деген бап енгізілді. Тәуке ханның Ережелер жинағы қазақ коғамында ... ... ... ... ... 1867 -- 1868 ... ... заңдық ереже міндетін атқарды.Меншік қатынастары. Салықтар мен міндеткерліктер
XVI -- XVII ғасырлар Қазақ мемлекетінде меншік ... ... Мұны ... хан ... ... ... бір қалаларды иеленуінен, үлестік жүйенің сақталуынан көреміз. ... ... ханы Есім ... ... ... ал сол ... ... Тұрсын ханның қолында болды.
Жалпы, жер иелену мен жерге деген меншік түрлері мынадай болды:
икта,сойырғал,вакуф,милк.
Икта -- ... лі ... ... ... ... ... ... белгілі. Арабша деген мағынаны береді. Әскери-азаматтық қызметі үшін сыйлық ... ... жер ... және ... ... ... ... ғасырдың соңына қарай бұл уақытша жер иелену түрі неғұрлым кеңейтілген құқықтар берілген сойырғалмен ауыстырылды. Сойырғал деген мағына білдіреді. Иктадан ... -- өмір ... ... ... мұрагерлікке қалдырылды. Салық жинаумен қатар сот-әкімшілік істерін де басқару мүмкіндігіне қол жеткізді.
Вакуфтық жер -- ... ... ... ... мен ... тиесілі жерлер.
Милк -- жер телімдеріне және халықтан жиналатын салыққа жеке меншік құқы.
Райаттар -- негізінен, қаладағылар және жер ... ... ... ... ... ... түрлері өмір сүрді:
Хараж -- жер өңдеуші ... ... ... -- ... алынатын жол салығы.Жасақ -- көшпелі малшылардан алынатын салық.
Қамсыздандыру үшін алынатын заттай алым:
Зекет -- мұсылмандардан ... мен ... ... үшін ... заттай алым.
XVI -- XVIII ғасырларда Қазақстан аумағын мекендеген тұрғындар төмендегідей міндеткерліктер атқарды:
Мардикар -- суландыру арықтарын қазу, тазарту, көпірлер, ... ... ... ... ... -- адам, -- іс, жұмыс.Құналғы -- ... ... ... ... -- ... ... қабылдау (үй-жаймен, құралмен, тамақпен қамтамасыз ету).
Салықтар, алымдар және міндеткерліктер қарапайым халық үшін ауыр ... ... ...

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
XV-XVІІІ ғасырлардағы әдет-ғұрып құқығы32 бет
XVI – XVII ғасырлардағы осман империясы12 бет
XVI-XVII ғасырлардағы Қазақ хандығы9 бет
XVI-XVII ғасырлардағы қазақ хандығы туралы4 бет
XVI-XVIII ғасыр лингвистикасы4 бет
XVI-XVIII ғасыр лингвистикасы. в.ф.гумбольдтың лингвистикалық көзқарастары12 бет
XVII - ғасырдағы Голландияның саяси және құқықтық ілімдері9 бет
XVII ғасыр аяғымен XVIII ғасырдың басындағы Қазақстандағы қоғамдық саяси жағдай41 бет
XVII ғасырдағы ғылыми революцияның механикалық дүние көрінісінің дамуы. И.Ньютон6 бет
XVII ғасырдың I- жартысындағы еуропадағы халықаралық жағдай және отызжылдық соғыс46 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь