Таяу Шығыстағы Британ Француз үкіметінің отарлық саясатының дағдарысы

Кіріспе

1 ХХ ғасыр басындағы Таяу Шығыс халықтарының экономикалық, әлеуметтік саяси өмірі
І.1. Араб елдері мен Британ үкіметі арасындағы саяси.экономикалық байланыстар
І.2. Таяу Шығыстағы ұлт.азаттық қозғалыстар оның халықаралық деңгейге көтерілуі

2 Таяу Шығыстағы Британ Француз үкіметінің отарлық саясатының дағдарысы
2.1. Тәуелсіз Түркия республикасы. М.Кемал реформалары
2.2. Араб елдеріндегі азаттық қозғалыстар, Британ.Араб келіссөздері

3.тарау. «Екі дүниежүзілік соғыс аралығындағы Таяу Шығыстағы халықаралық жағдай» тақырыбын орта мектептің 10 сыныбына арналған Қазіргі заман тарихы пәнінде оқыту әдістемесі

Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
        
        Д И П Л О М    Ж Ұ М Ы С Ы
Тақырыбы: Екі ... ... ... Таяу ... халықаралық
жағдай
М А З М Ұ Н Ы
Кіріспе
1 ХХ ғасыр басындағы Таяу Шығыс халықтарының экономикалық, әлеуметтік саяси
өмірі
І.1. Араб ... мен ... ... ... саяси-экономикалық
байланыстар
І.2. Таяу Шығыстағы ұлт-азаттық қозғалыстар оның ... ... Таяу ... ... ... ... ... саясатының дағдарысы
2.1. Тәуелсіз Түркия республикасы. М.Кемал реформалары
2.2. Араб елдеріндегі азаттық қозғалыстар, ... ... ... ... І Р І С П Е
Тақырыптың өзектілігі: Әлем тарихында әдіснамалық және ... жаңа ... ... тақырыптар аз емес. Мұндай қатынасқа әсіресе
араб елдерінің отарлық ... ... ... ... ... ... ... ерекшелігі осы уақытқа біршама ... ... ... ... ... емес, мәселенің төменгі
астыңғы қыртыстарына бойлап енуде. Міне сондай ғылыми мәселенің бірі ... араб ... ... ... табылады. ХХ ғасырдың басында Британ
экспанциясының ... ... ... ... ... ... ... ұлт-азаттық қозғалыстардың белең алуы халықаралық қатынас
жағдайын өзгерте бастады. Сондықтан да ... өз ... ... ... ... мәжбүр болды. Таяу Шығыста араб елдерімен келісім
шарттар ұйымдастыра отырып кейбір елдеріне тәуелсіздік берді. Кіші ... ... ... жаңа ... ... ... ... анықтау әлі де зерттеуді қажет етеді.
Кезінде Кеңестік ... ... араб ... ұлт-азаттық
қозғалыстарды Мұсылман феодалдарының қозғалысы деп қаралады. Сонымен қатар
Британия, Франция мемлекетерімен араб ... ... ... – көп ... Таяу ... ықпалы деп жазғырды.
Мәселеге бір ... ... ... ... ... Таяу Шығыстағы
халықаралық байланыстарға қатысты зерттеулер өте аз ... ... өзі ... мәселеге қатысты материалдарды ... ... ... Міне ... ... тәуелсіздік алып, тарихқа
еркін бағытта бойлаған кезде Таяу ... ... ... жазу тақырыбымыздың өзектілігі болып отыр.
Тақырыптың тарихнамасы мен дерекнамасы: Бүгінгі таңда Таяу Шығыстағы
халықаралық қатынастар тарихына қатысты зерттеулер ... бар ... ... ... көп ... ... Оның ... себебі Кеңес
үкіметі өзінің құрамындағы халықтарға ... оның ... ... ... ... ... барынша бұрмалауға тырысты. Сонымен бірге ... ... ... қырғыз, қарақалпақ, өзбек, түркімен, татар
т.б.) Мұсылман елдері жөніндегі түсінігін жою үшін де ... ... ... ... ... жұмысында Таяу Шығыстағы халықаралық қатынастар
тарихын ... үш ... ... ... Бірінші кезеңге: -
Таяу Шығыс халықтары жөніндегі сол кезде жазылған ... ... ... ... келісім-шарттары мен мәслихаттарына талдау жасадық.
Бұндай құжаттарды біз «Хрестоматия по новейшей история зарубежных ... ... ... Азии ... документов материалов) (7) атты
еңбектерден ... ... ... ... тарих ғылымы жатады.
Дегенмен кеңестік тарихнама араб елдеріндегі халықаралық ... ... ... ... ... ... ... феодальдарының европалық капиталистермен ауыз жаласуы деп
қаралады. Көптеген ... ... бара ... Негізінен кеңестік
зерттеушілер маркстік-лениндік методологиядан аса ... ... ... ... ... ... ... зерттеушілер қатарына,
«Новейшая история арабских стран» (2) оқулығы, Миллер А.Ф. ... ... т.б. ... ... ... ... ... кезеңіне қазіргі зерттеушілер еңбектері жатады. Атап
айтқанда, Василов Л.С. История Востока (3), Новейшая ... ... Азии ... (1) ... т.б. ... Бұл ... Таяу ... халықаралық
қатынастардың тарихына жан-жақты баға беріп әр қырынан ашып ... да Таяу ... ... ... ... ... басшылыққа алып жазу өте тиімді болмақ.
Тақырыптың мақсаты мен ... Таяу ... ХХ ... ... ... ... ... тың деректік материалдар
негізінде жаңа көзқарастар тұрғысында ... ... оның ... істеу
тәсілдерін ашып көрсету-зерттеу жұмысының басты мақсаты. ... ... ... ... ... ... ... отыр:
- Британ экспанциясының Таяу Шығыстағы ықпалын анықтау;
- Кіші Азия мен Таяу ... ... ... рөлін
ашып көрсету;
- араб-түрік қақтығыстарының сипатын анықтау;
- ағылшын египет қатынастарына талдау жасау;
- Израил мемлекетінің құрылу себебін айқындау.
Тақырыптың ... ... ... ... түрде зерттелуі.
Зерттеу жұмысының негізі – Таяу Шығыстағы араб ... ... ... ... ... ... ... осы аймақтағы саясатын
көптеген деректік құжаттар ... ... рет ... оның басым бөлігі
ғылыми айналымға бірінші рет енгізіліп отырғандығы. Зерттеу ... ... ... Таяу Шығыстың европалық алып мемлекеттер үшін стратегиялық маңызы
бар аймаққа ... және оның ... ... аренадағы
орнының анықталуы;
- Британ және Француз ... ... Таяу ... құрылуы
мен қалыптасуы және қызметі деректік құжаттар негізінде баяндалуы;
- ... ... ... араб және ... ... ... қарама-қайшылықтың себептері мен ... рет ... ... Араб ... ... ... тарихы объективті түрде
бағалануы.
Зерттеу жұмысын методолгиялық негізі мен әдістері: Зерттеу ... біз ... ... Отандық және Әлемдік тарих ғылымындағы болып
жатқан жаңалықтар мен ... ... ... алдық. Зерттеу
барысында жаңа бағыттағы ғылыми ой-пікірлер мен ... жаңа ... ... ... ... ... алынды.
Тақырыптың хронологиялық шеңбері: Зерттеу барысында біз Таяу Шығыстағы
халықаралық қатынастар ... ХХ ... ... ... 1948 ... аралықты қамтыдық.
Тақырыптың құрылымы:
Диплом жұмысы Кіріспеден, әрқайсысы екі бөлімнен тұратын 4 тараудан,
әдістемелік бөлімнен, ... және ... ... ... ХХ ... ... Таяу Шығыс халықтарының экономикалық, әлеуметтік саяси
өмірі.
1.1. Араб ... ... ... ... ... ... ... соғыс қарсаңында Таяу Шығыстағы ... ... әлі ... ... ... араб ... әлі отар
елдер тәуелсіздігінен арылмаған еді. ... ... ... ... ... ... ... Осман империясы құрамында
болды, қалғандары европа державалары арасында бөлінді. Персия бұғазының
көп ... ... ... ... ... Осман – қазіргі
біріккен араб эмираты) және Оңтүстік Арабиядағы Аден ... ... ... ... ... ... жылы ... әскерлер жаулап алған соң египетте ... ... ... ... ең маңызды звенасы –
Суэцкий каналы Британия иелігінде болды. ... ... ... ... ... – Алжир оның отар елі болды. Тунис және ... ... ... ... жылы ... ... Ливияны жаулап алды. ... ... ... мен ... Испания отары болды. Тек Арабия ... ... араб ... өмір ... Бірінші дүние жүзілік
соғыстан кейін Осман испариясы ... ... ... ... Таяу ... күш бөлінісі өзгерді. 1914 жылы желтоқсанда Египет
ресми түрде ... ... ... ... деп жарияланды.
Түріктердің египетке көтерілісті ұйымдастырып Суэцк ... ... ... ... ... ... кірісуі араб ұлт-азаттық қозғалысының
дамуына себеп ... 1908 жылы кіші ... ... ... ... рет ... еді. Бұл ... державалары жағынан үлкен қолдау
тапты.
1913 жылы Парижде І араб ... ... онда ... ... кең ... беру ... ... және арабтар орталық
үкімет құрамына қатысатын болды. Түркия 1913 жылы тамызда араб ... ... ... бұл тек ... ... ... болды. Сондықтан
Мекке Әмірі Хұсейн ... үшін ... ... ... ... бастады
/3,48б/. Бірінші дүние жүзілік соғыс басталған уақытта Хұсейн Антанта
елдеріне ... ... бас ... және ... ... Таяу ... үстемдік етуші күш болу мақсатында араб ұлт-
азаттық қозғалысын өз пайдасына ... ... Әмір ... ... ... көмегін ала отырып Біріккен ұлттық араб ... және ... ... ... ... ... 1915 жылы мамырда
Антантаны жақтап, ... ... ... ... ... мақсаты туралы
хаттамаға қол ... Олар ... ... ... араб мемлекетін
құруға гарант болуды ұсынды, оның ... ... ... ... ... ... Палестина, Сирия, Ливан және Месопотамияны ... Бұл ... ... ... және ... одақ құруға
келісетін болды /4,82-86б/. 1915 жылы маусым – 1916 жылы ... ... ... ... ... негізіндн Манмагон ресим
мемлекетін құруға келісім берді.
Ағылшындар араб басшыларымен ... бұл ... ... ... 1916 жылы ... ақ ...... келісімі Сайкс – Пико
Азиялық Түркияны бөлу туралы келісімімен ... ... Оның ... ... уәде ... ... ... Сирия және Месопотамия
Ұлыбритания және ... ... ... ... Бұл ... ... және арабтар жағына жарияланбады.
1916 жылы 8 маусымда Хұсейн түріктерге қарсы көтеріліске шықты, осы
жылдың ... өзін ... ... деп жариялады. Антанта
державалары Хұсейнді тек Хиджаз ... ... ... ... ... таныды және барлық даулы сұрақтарды соғыстан ... ... ... жылы араб ... ... түрік әскерлерін Арабия және
Трансилванияның көп бөлігінен қуып шықты, 1918 жылы ... ... ... Осы ... ... ... араб ... көмек берді.
Батыс державалары жасырын құрмет жасалғанын ... ... ... ... әрекеті араб басшыларының ызасын туғызды.
Осман империясымен, яғни Стамбулмен ... ... ... ... ... ... империясы келісім берген жоқ, ал Стамбул
келісімі 1918 жылы қазанда алынды. Бірақ бұл ... оның ... ... себебі Антанта жеңіске жетті. Хұсейн бастаған ұлт – ... ... ... араб ... ... босатып Таяу Шығыс
фронтындағы Антанта ... ... үлес ... және ... ... ... күтті [7,83-85]. Дамаскіде әмір Файсал (Хұсейн
баласы) басқарған жалпы араб ... ... ... ... бейбіт
конференциясына келген оның делегациясы Хиджаз делегациясы деп ... Таяу ... ... ... ... ... ... пайдаланды. Араб халқына тәуелсіздік берілмеді. Ағылшындарға
Палестина, Трансилвания және Месопотамияның, ... ... ... араб әлемі жауыздық және отарлық диктат деп қабылдады. ... ... ... ... ... ... ... тап
болды. Осыған қарсы 1920 жылы Франция ... ... араб ... ... және ... және ... ... окупациялық режим
орнады.
Египетте жарияланған ... ... ... ... босаған араб елі болды /8, 60-65бб/.
1919-1921 ... ... ... үшін ... ... ... үлкен күшпен оларды басып отырды, қобалжыған Лондон
жағдайды бұдан әрі игеру ... ... ... жылы 28 ... ... ... беру ... Ұлыбритания
дикларация жариялады. Бұл тәуелсіздік көп ... ... емес ... өз ... мен ... сақтап қалды.
Ағылшын – Египет қатынастары 1930 жыл ортасында реттеле ... ... ... ... ... төнген итальяндық қаупі еді. 1937 ... ... ... ... ... қабылданды, содан соң
әлемдегі көп мемлекеттер оны тани ... /9, 31-36 бб/. ... құра ... ... ... ... ... түсті.
Ирак тәуелсіздігінің жариялануы бұл соғыс уақытында тәуелсіздік
алған бір ғана ... ... ... – Ирак ... ... да жерлердегі сияқты бұл елде де «Тікелей басқарылмайтын» жүйені
енгізді.
1922 жылы ... ... ... ... туралы келісім жасалды.
Әмірші Хұсейн аль - Хашимидің корольдік үкіметі ішкі және ... ... ... ... ... ... ... жылы шақырылған құрылтай жиналысы келісім – шартты бекітті және
Британдық экспорттер дайындаған конституцияны ... /10, ... ... бойынша билік басында Хашимиттер (династиясы) ... ... ... ... ... заңды жалпы ұлттың
басшысы болуы тиіс, ол барлық этникалық және діни ... ... ... ... ... ... ... үшін жаралды. Осындай адам
Иракқа аса қажет болды. Төрт ... ... ... құрамында болған
олар өзінің мемлекеттік дәстүрін ... ... және оны ... ... ... Жаңа ... ... шекарасында нақтылау керек болды
/11, 74-78бб/. 1926 жылы Иракқа мұнайға бай ... ... ... онда
негізінен курттар тұрды. Ағылшындар қысымнан қорыққан Түркия, Мосулдан
бастартуға ... ... және Сауд ... ... ... шекараны белгілеу көп
қақтығыстарға соқтырды. Ирак және Сауд Арабиясы королдығы Ұлыбританияның
араласуымен бұл қарулы ... ... ... ... 1931 ... ... – шарты жасалынды.
1.2. Таяу Шығыстағы ұлт-азаттық қозғалыстар оның халықаралық
деңгейде көтерілуі
Ирак- Иран арасындағы ... Араб ... ... ... де өте ... ... Ирак халқының көп бөлігі мандат режиміне
наразы болды және ағылшын әскерлері қарулы ... көп ... ... 1930 жылы одақтық келісім бекітілді, ол ... ... ... ... ... ... мемлекет деп жарияланатын
болды. Ирак ... ... ... ... ... оның
саясатына, экономикасына әсер ететін қуатты көздерді сақтап қалды. Британ
әскерінің соғыс базасы Ирак территориясында ... Иран ... ... және ... мәселесі бойынша Лондоннан консультация алып
отыратын болды 12, 34-38бб/. 1932 жылы ... Ирак ... ... ... ... Палестина мәселесі өте күрделі болды.
Сайкс – Пико келісімі Палестинада ерекше халықаралық ... ... ... ... ... келіскісі келмеді. Палестинада үш
әлемдік діндердің аса құрметті орындары бар. ... осы елді ... ... ... ... ол ... ... жақын болғандықтан
стратегиялық маңызды орын деп танылды. Келісімді өз ... шешу ... ... ... ... ... сионистер де Палестинаға
өз құқы бар екенін талап етті. Сионизм идеялық – саяси доктрина ... ... ... ... ... /13, ... 1897 жылы ... Халықаралық еврей конгресі өтті. Онда бүкіл әлемдік сионистік ұйым
негізі құрылды ... Оның ... ... ... халқын Палестинаға
жинау болды. Бұл еврей халқын Ата-баба отанына қоныстандыру еді. ... олар ... ... кеткенге дейін екі мың жыл бұрын өмір ... ... ... ... ... ... осы жерде құру. 1872
жылдан бастап ... ... келе ... порт ... алғашқы
тұрғындар тұра бастады, кейін сол жерде Пель-ниль қаласы орнады /14, 63-
65/. 1917 жылы ... ... ... ... алдын-ала
келісімге қол жеткізді. Вейцмон ... ... ... берік
одақтасы болады деп уәде етті. Ал ВСО-ға Палестинаны ... ... ... жеткізді. 1917 жылы 2 қарашада атақты Больфура
декларациясы ... ... Бұл ... сыртқы істер министрі
А.Дж.Бальфураның, Палестина мәселесін шешуде британ саясатына ... ... ... ... ... хаты еді. ... Палестинада еврейлердің ұлттық ошағын құруға қарсы емес, осы
мақсатқа жету үшін ... ... ... ... деп ... Бұл жағдайда еврей емес барлық қауымдардың азаматтық және
діни құқықтарының ... ... ... Бұл ... ... АҚШ қолдады /15, 101-115бб/. Париж Бейбіт конференциясында ... және ... ... ... ... ... ... жасырған жоқ.
Декларацияны дайындауда есепке алынбаған, тіпті консультацияда
жасалмаған ел, бұл ... ... араб ... ... ... да батыс астанадағыларындай, менменсінген қалыппен, ұлы ... ... олар ... тұра ... және ... ... ... болады деп ойлады. Таяу Шығыста Бальфура декларациясына үлкен
наразылық білдіреді және тәуелсіз араб ... құру ... ... тікелей бұзушылық деген баға қойылды. Оның барлық еврей емес
қауымдардың азаматтық және діни ... ... ... ... арабтарды қанағаттандыра алмайтын еді, ... ... ... деп танымады және оларға өзін-өзі басқару құқық беруден бас тартты.
1920 жылы ... 100 мың ... ... ал ... қоры барлық
ауыл- шаруашылық жерлерінің көп бөлігін сатып алды /16, ... ... ... ... ... ашық ... басталды. 1929
жылы тамызда еврей миграциясына қарсы жаппай араб көтерілісі тұтанды,
Иерусалимдегі ... ... ... ... ... ... себеп
болды. Осы оқиғаларды араб-еврей қарулы қақтығыстарының басы деп ... ... ... ... ... ... ... құру жауапкершілігін өзіне алғысы келмеді және бұл Британияны
араб әлемімен ... ... ол ... ... ... ... Палестинасын құру жоспары – европалық еврейлер геноцидімен
өшіріліп тасталды. Бұл ... ... ... ... ... жылдары
нацистік Германия жасады /17, 305-307бб/. Осы жан ... ... ... ... өз мемлекетін құру жаңа ... ... 1948 ... ... ұйымының шешімімен Палестинаның территория бөлігінде
тәуелсіз ... ... ... ... ... ... британдық саясаттан өзгеше болды.
Франция күш қолдану ... көп ... ... ... да, ... сияқты жергілікті бек-сұлтандар арқылы
емес, отарларын өзі басқарды (француз ... ... ... ... мен ... ... басқару ісіне арабтар наразы болды.
Бұл екеуі біртұтас мемлекет деп ... 1920 ... ... ... бұл
территориялар соғыс жағдайында болды.
Екінші дүние жүзілік соғыс аяқталғаннан кейін дүние ... ... ... ... ... [18, ... ... бір айғағы
Таяу Шығыста еврейлер негізін қалаған Израиль мемлекетінің пайда болуы .
Бұл мемлекет ежелден ... мен ... ... ... ... құрылған еді. Палестина - Египет пен Сирия арасында орналасқан.
Израильдің құрылуы қазіргі уақытқа ... ... ... ... ... ... ... 1 мың жылдықта Палестина жері Египет құрамында ... ... ... ... діні ... болғаннан бастап 1 араб халифы
Омар Палестина жерін жаулап алады. Кейіннен бұл жер Осман империясының қол
астына ... ... ... ... ... ... ... мен
христиандар және мұсылмандар үшін киелі жер болып саналады.
1918 жылға дейін Осман империясының құрамында ... ... ... ... кейін Ұлыбританияға мандаттық жүйе негізінде
берілді. 1919 жылы бұл ... 568000 араб ... ... және 58000 ... ... /19, 20-23бб/. Палестинаға
еврейлердің иммиграциясы Ұлыбритания мандатығы кезінде ... ... ... 10000 ... ... квота беріліп, сөйтіп Палестинадағы
еврейлердің саны өсу үшін жағдай ... ... ... ... құру ісі
XX ғасырдың басында-ақ көтерілгенін аңғаруға болады.
Палестина жерінде еврей мемлекетін құруда екі астам державалардың АҚШ
пен ... ... зор еді. АҚШ сол ... ... ұйымдардың
ықпалында болды. Ал XIX ғасырда сионистік ұйымдар Израилді құруда зор
жұмыстар ... ... Сион тауы ... шыққан сионизм
еврейлердің реакциялық шовинистік және буржуазиялық саясаты болғандықтан,
негізгі мақсаты Палестина жерінде ... ... құру және ... ... ... осы ... шоғырландыруға бағытталды. Сионистердің
басында 1897 жылы құрылған Дүние жүзілік Сионистік ұйым тұрды. Орталығы АҚШ
және ... ... ... /20, ... ... құрылуында КСРО- да өзіндік мүддесін ойлаған.
1947 жылы Палестинада 614000 еврейлер тұрып ... /1, 3б). Бұл ... ... 10 ... ... ... ... жүзілік соғыс кезінде
фашистік террордан бас ... ... ... жерінен пана тапты.
Осы жерде айта кететін жәйт ... ... ... ұйым ... Палестинаға шоғырландырып, осы жерде еврей мемлекетін құру
мақсатын көздегені.
1952 жылы 12 ... ... ... ... қаласында
Европалық Равиндер кеңесінде сөйлеген сөзінде Эммануил Рабинович : « ... ... ... ... ... ... адамдарымызды (еврейлерді)
құрбан етуге мәжбүр болдық. Бұл ... ... ... жасаған
зұлымдықтарын айғақтайтын куәгерлер мен нақты тарихи құжаттарды жеткізді.
Сол ... ... ... ... ... ... ... еврей
мемлекетін құруға өз септігін тигізу үшін жасалынған ... ... ... ... ... ... қаны ... жоқ, сонымен бірге бұл біздің мақсаттарымызға жету үшін төлеген
құнымыз онша көп те ... ... ... /4, ... ... сионистік
ұйымдардың өз мақсатына жету үшін батыл істерге бара ... ... ... ... ... жылы ... жерінде Израиль мемлекеті құрылады. ... ... 3 жоба ... ... жоба бойынша 1943 жылы
құрылған Ливан мемлекеті сияқты мемлекет құру ойластырылған. ... ... ... немесе Швейцария типіндегі мемлекет құру. Ал, үшінші
жобада Палестинада екі дербес ... ... және араб ... ... Ал, ... ... «ашық қала» мәртебесін беру мәселесі
назардан тыс қалмады.
Израиль мемлекетін құруда АҚШ-та мүдделі болды. Ал КСРО неге ... ... ... ... ... ... ... бойы біз еврей
мемлекетін құруда АҚШ-тың үлесі басым деген көзқараста ... ал ... ... ... ... ... И.В.Сталиннің тікелей
араласуынсыз Израиль мемлекетін құру мүмкінде емес еді. Неге ... КСРО ... ... ... ... ... ... ол кезде
КСРО-ны билеген И.В.Сталиннің ... ... ... ... Үшіншіден,
БҰҰ-да КСРО саяси салмағы бар , басқа да мемлекеттер ... ... ... ... ... И.В.Сталиннің Палестина жерінде еврей мемлекетін
құру жобасын қолдауындағы ... ... араб ... ... ... ... ... мемлекетін құруды жақтаған АҚШ араб елдері ... ... ... ... ... араб ... КСРО-мен тығыз
қарым-қатынас орнатады деп ойлады /5, 51-53бб/.
И.В.Сталиннің осындай ой тұжырымдары кейіннен нақты іске ... араб ... ... ... ... бастады. Ал, Египет,
Сирия, Иордания мемлекеттерімен достық, қарым-қатынастар нығайып, беделі
өсті. 1947 жылы 28 ... БҰҰ Бас ... ... нәтижесінде
көпшілік дауысқа ие болған Палестина жеріндегі ағылшын мандаты ... жылы ... бұл ... еврей және араб мемлекет құру шешілді . 1948
жылы 14-15 мамырда О.Бан-Гуриан Израиль ... ... ... ... декларациясын жариялады /6, 51-52бб/.
1948 жылы Израиль әскерлері 7 араб елдерінің жеріне ... ... ... ... бастады. Бұл соғысқа араб елдері Египет,
Сирия, Ливан, Иран, Иордания, Сауд ... және ... ... ... ... ... ... Ал, Иордания Иордан өзенінің батыс
бөлігін, Египет Газа секторының өзіне ... ... ... ... ... ... шықты. Соғыс жылдары Палестинадан 900 мыңдай араб
босқындары көршілес жатқан араб мемлекеттеріне кетуге мәжбүр болды /7, ... Бұл ... ... еврей мемлекетінің жер ... ... ... ... ... ... ... күш-қуатын көрсетуге
бағытталды.
1948-1953 жылдары Израиль премьер-министрі, соғыс ... ... ... бірінші Араб-израиль соғысында үлкен рөл атқарды ... ... ... ... қарсы соғысын бастап, Таяу Шығыстағы тіке-
тірестің негізін салушы ретінде танымал. Бұған қоса сионистік ұйымдардында
дүние жүзіне ... ... ... зор ... ... ... ұйымдар
арабтардың көптеген мемлекеттерінде де жұмыс жасады. Әсіресе ірі араб
мемлекеті ... ... ... ... құлашын жайды. Каирде
Сионистер «Сионистік журнал», «Израиль журналы» атты басылымдарды үш ... ... /8, ... ... ... ... ... мемлекеті
арқылы араб елдерін бағындыруды ... ... ... Араб ... және ... ықпал аймағы болған. Осы тәуелділікті ұстап түру
үшін бұл ... ... ... ... ... 1952 ... ... кейін Египет өз тәуелсіздігін жеңіп алды. Тәуелсіздік
алғаннан Египет Суэц каналын национализациялады. Бұл ... ... ... еді. ... Суэц ... ... ... мен Қытайға) теңіз арқылы шығатын ең жақын жол ... ... XX ... ... бастау алатын еврейлердің дербес
мемлекетгін құру идеясының екінші ... ... ... кейін қайта
жаңғырып, Палестина жерінде Араб және Израиль мемлекеттері ... ... ел ... ... ... тек осы екі ... қатысты аралық
жанжал емес, сол аймақтағы ... ... араб ... ... ... ... ... бар.
1925-1927 жылдары ең ірі ұлт-азаттық ... бой ... ... ... мың ... құрбан болды.
1936 жылы халықтық майдан өкілдері үкімет басына келгеннен кейін
Париж саясатында ... бола ... ... және ... ... ... ... 1936 жылы қыркүйекте қол қойылды, онда
мандатты басқаруды жою және Сирияға ... беру ... ... және ... бұрынғы конституциялар қайта қалпына ... 1939 жылы ... ... ... ... 1936 жылы ... бас ... және мандатты режимді жою мәселесі қалдырылды.
Сириядағы, Ливандағы халық наразылығы қайта ... ... ... ең ... ... ... болды. Осы
жерде отарлаушы әскердің жергілікті әкімшілік кадрлары даярланды. ... ... ... басқару орталығымен қосып отыратын барлық
коммуникация осы территория ... ... ... араб ... ... ... ұшырап, екінші сорт адамдар жағдайында ... ... ... қозғалыстар етек алды, тұрғылықты халық ... ... ... ... ... ... және Мароккода
жергілікті ... ... ... ... Олар Француз отарлау
үкіметіне қызмет жасады, ұлт-азаттық ... ... ... түрінде
жүрді.
Арабияның жарты түбегіндегі отарланбаған бір ғана жер оның ... еді. ХХ ... ... ... ... ... – Шамар, Ассир, Әль-
Хаса княздіктері болды. Бұл ... аз және өте ... ... ... ... өмір ... ... державалары үшін аса қызығушылық
туғызған жоқ, ол кезде бұл ... ... ... ... ... дүние жүзілік соғыс жылдары нейтролитет жариялап соғыстарға
қатысқан жоқ. Бұл ... ... Сауд ... Бұл ұлы қолбасшы және
мемлекет қайраткері болды. Ол басқарған ... ... ... еді, олар өте ертедегі Ортадоксалды ислам дәстүрін ұстанды. ... өз ... ... ... ... Арабияда соғысқа жарамды
әскер құрды және Бүкіл Арабияны билеуге ұмтылды. Оның ... ... ... ... болды. 1925 жылы Хиджаз басып алынғаннан ... ... ... араб ... біріктіру ісі негізінен аяқталды. 1926 жылы
Меккеде ... ... ... ... ... ... аса
құрметті жерлері Мекке мен Медина сақтаушысы болып ... ... ... Халиф Титулынан өз еркімен бас тартты. Ұлыбритания тәуелсіз ірі ... іс ... ... жылы ... ... ... байланысты Аравия мемлекеті
Иемен тәуелсіздік алды.
Кеңес одағы мен араб елдерімен байланыс жасап отырды.
1920-1930 ... Таяу ... ... ... ... ... жоқ. ... державалары арабтар жемісіне кеңестерді қатыстырғысы
келген жоқ. Египет және Ирак Ұлыбритания қысымымен КСРО-ны ... ... ... ... ... ... ... және Сауд Аравиясы
елдерімен қарым-қатынас табысты дами ... 1924 жылы ... ... ... ... агенттік және Бас консульдықты ашты. 1932 жылы КСРО Сауд
Аравиясы мемлекетін алғашқылардың бірі болып ... Араб ... ... ... үшін «Таяу Шығыс сауда» ұйымы құрылды. 1930 жылы
Иемен ... ... ... ... бұл ... де ... ... 1938 жылы «үлкен террор» кезеңінде Аравиядағы Кеңес елшіліктері
жабылды. Елшілер Н.Т.Төреқұлов және Н.А.Ханимов репрессияға ұшырады. ... ... ... 1990 жылы ғана ... ... ... келтірілді.
1930 жылы Арабияда бүкіл дүние жүзілік ең ірі мұнай орындары ... Бұл ... Таяу ... ... және ... ... ... белгіледі. Ұлыбритания және АҚШ арасында мұнай
өндіру бәсекесі ... ... ... ... ... ... алды және ... өз отарларынан да ығыстыра ... жылы ... ... Ойл» ... ... ... ... шығарды. 1936 жылы Сауд Арабия королдігінде бірінші мұнай
фантаны атқылады. 1938 жылы ... ... ... ісі ... ... жүзілік соғысқа байланысты мұнай өндіру ... ... ... ... ... ... тапқанына қуанды.
1930 жылы Германия және Италия Таяу Шығыс елдеріне қызығушылық ... ... ... ... мандат алуға ұмтылды және Палестинадағы
христандық діни ... ... ... ... ... ... ... 1930 жылы Ұлыбритания Таяу Шығыс және ... ... ... ... жүргізді. Оның нәтижесіне Итальяндық ... ... ... ... ... бөлігі берілетін болды /6, 99-
100бб/. Бірақ Италия басшысы ... бұл аз ... да 1936 ... ... жолмен басып алды. Нацистік Германияның Таяу
Шығыстағы саясаты белсенді болған жоқ. 1939 ... ... ол ... ... ... ВСО мен ...... жасады. Сионистік
қозғалыс басшылары Германиядағы және Европа елдеріндегі ... ... ... үшін бұл ... ... ... болды. 1938 жылы
Герман – Сауд Арабиялық дипломатиялық қатынастары орнатылды. Ол 1930 жылы
шілдеде Сауд Арабияға ірі ... ... сату ... жасады.
Алайда Сауд Арабиясы герман одақтасы бола алмады деген шешімімен ... қол ... ... ... жүзілік соғысқа дейін гитлер араб
ұлтына көңіл бөлген жоқ, КСРО жеңген соң ғана Таяу ... ... ... ... ... ... ... жүзілік соғыс басталып
региондағы саяси ... ... ... ... ... ... жылы оның ... Египет және Иран Германиямен қарым-қатынас
байланысын үзді және соғыс ... ... Өз ... ... ... ... ағылшын басшылығына тапсырды. Сауд Арабиясы
және Иемен өздерінің нейтралитеттігін жариялады.
2-тарау. Таяу ... ...... ... отарлық саясатының
дағдарысы
2.1. Тәуелсіз Түркия республикасы. М.Кемал реформалары.
Тәуелсіздік күрестен кейінгі тізе ... ... ... ... тәуелсіздігінің тұрақтануына жол ашты. Ұлттық буржуазия өз
билігін тезірек тұрақтандыруға ... ... ... ... топтар
зайырлы, құқықтық мемлекет құрылысына ұмтылды. 1923 жылы сәуір ... және орта ... ... ... ... ... ... төрағасы М.Кемал болды. Бұл ... ... ... ... ... ... ... айналдырды. 1923 жылы 29 қазанда
Түркия республикасы ... ... ... президенті –
М.Кемал паша болды /12, 54-56бб/. ... ... ... ... ... ... үшін халифат жойылып, Халиф әулеті
елден қуылды.
1924 жылы 20 сәуірде Түркия ... жаңа ... ... ... ... ... Конституция барлық
тұрғындарды түріктер деп жариялады.
Халықтық – республикалық партияның ... ... ... ... ... және ... заң ... жарияланып,
әйелдердің теңдігі, еуропалық киім кию үлгісі, еуропалық жыл санау,
жаңа ... ... ... Діни ... ... ... ... Түрік әйелдеріне сайлау құқығы беріліп, оларға саяси
өмірге араласуға ... ... ... Кемал өкіметі этатизм саясатын ... ... ... ... ... ... қаржыларының
көмегімен өнеркәсіп орындары темір жолдар мен тас жолдар, ... ... /18, ... «Этибанк» арқылы ұсақ және орта жеке меншік
кәсіпорындарының дамуына ... ... жылы ... ... ... ... салық төлеуге көшті.
Буржуазиялық реформаларды іске асырудың барысында ... ... ... ... ... ... идеологиясының 6
қағидасы айқындалды. ... ... ... ... ланцизм, революциялық болып бөлінді.
Түркия республикасын оңашалау саясаты әлсіреп, оны ... ... кең етек ... КСРО ... 8 ... ... немесе
Комсери және Назилли қалаларында кеңес ... ... ірі ... ... /19, 104-106бб/. 1932 жылы ... ... ... ... жылы Швейцарияның Монтре қаласында өткен халықаралық
конференцияның ... ... зор ... ... ... ... және ... бұғаздары Түркия республикасының толық ... ... өз ... ... ... ... бекіністер
салып, қаруландыруға ... ... 30 ... ... ... Балқаш түбегіндегі елдермен, Иран, Англия, ... ... ... ... қайтыс болуы және 1938 жылы қарашада Исмет Иненюдің
президенттік қызметке ... ... ... ... саясат
әрекеттерінің батысқа бет бұрғанын айқындады.
Екінші дүние ... ... ... ... ... елді қырғын соғысқа қатыстырмау саясатын бетке ұстап, екі қарама-
қарсы әскери топтардың арасында ... ... қол ... ... ... ... қарамастан, қауіпсіздік әрекетті күшейтті
/20, 102-103бб/. Армиядағы қызметкерлер саны 205 мыңнан 1 миллионға дейін
көбейтілді. Бюджеттегі ... ... ... ... ... 1940 жылы «Ұлтты қорғау» туралы заң жарияланды.
Босфор және Дарданелл ... ... ... ... ... ... ... жүретін су жолы арнайы картаға түсірілді. Түркия
соғыстың бас ... ... ... ... ... ... соғыстың екінші жартысында Англия – АҚШ ... бет ... ... ... ... касаблаика, Адана, Квебек, Тегеран, Каир
кездесулерінде көтерілді.кияны өз жағына тарту үшін Англия мен АҚШ үкіметі
Түркия ... жаңа ... ... ... екендігін білдірді. 1943
жылдан бастап АҚШ үкіметі Түркияны өзіне ленд-му әрекетіне қосты /15, ... ... ... ... 95 ... ... тең ... Тек қана КСРО ... ... ... ... ... аяқ ... Түркия 1945 жылы 23 ... ... ... ... одақ ... ... білдірді.
1945 жылы 19 наурызда КСРО үкіметі 1925 жылы ... ... ... ... ... ... ... үкіметінің бұл
асығыс әрекеті көп жылдар бойы қалыптасқан кеңес – ... ... ... ... ... кейін мойындағандай, сол кезде Мәскеу
Түркияға ... ... ... іске асырмақ болған екен. Тек батыс елдері
оған көнбеген.
Түркияның Германияға соғыс жариялау әрекеті БҰҰ ... ... ... ... ... Түркия шаруашылығы қарқындап дамыды.
2.2. Араб елдеріндегі ұлт-азаттық қозғалыстар. Британ-Араб келіс сөздері
Арабтық Шығыс жер ... ... зор ... қамтыды. Шығыста
ал Парсы шығанағынан ... ... ... ... және Солтүстік
Африкаға дейін ... ... өте ... ... ... ... алып жатыр. Оның қойнауында 60%-дан астам
көміртекті шикізаттың ... қоры бар. Ол ... ... Азия және
Африка елдерін жалғастырушы теңіз, әуе және жер үсті ... ... ғсыр ... қарай араб елдерінің барлығы отаршылдықта ...... ... ... көп ... ... Жибути мен
Мавритамияда иелік етті /13, 112-114бб/. ... ... Аден және ... ... ... - ... бақылауында болды. Италия – Түркияны
Ливиядан ығыстырып шығарып, араб ... ... ... ... ... осы ... ... қожайыны болуға әрекеттенді.
Испанияның қарамағында – Солтүстік Батыс Сахараның шөлді ... ... ... ... ... Англия, Франция, Италия Сомалиға
иелік ... ... ... маңы ... ... алды. Қалған араб
елдері Ирак, Сирия, Ливан, Иемен, жарты ... ... ... ... ... жылы ... басталған дүние жүзілік соғысқа Түрік империясы
қатыспайтынын ... ... ... ... ... ... етті. Елдегі Германияның, Австро-Венгрияның мүлкін, кемелерін
жау елдікі деп есептетті /11, 119-120бб/. 1914 жылы ... ... ... ... бой ... ... Хедив Аббас Хильмиді тақтан тайдырып,
оның орнына ... ... ... ... Кемалды отырғызды.
Англия оған «Сұлтан» деген атақ берді.
Египет жеріне Англия қарулы күштері ... ... ... сұлтаны 1914 жылы қарашада Антанта елдеріне қарсы ... ... Суэц ... қайтаруға әскер жіберілген еді, бірақ ағылшындар
олардың күл-талқанын шығарды. ... ... ... ... де ... шықты. Шайқастарда түрік армиясы орыстардан жеңіліп,
шегінуге мәжбүр болды. Армиян ... ... ... Ресей жергілікті
халықты түріктерге қарсы айдап салды /6, 17-21бб/. Сол ... ... ... ... да ... ... 1915 жылы ... де,
армияндарда қатты қансырады. Екі ... ... ... ... ... халыққа босқынға айналып, азап шекті. Батыс елдері
арабтарды түріктерге қарсы бас көтеруге бағыттады. ... ... ... ... жергілікті араб билеушілерін, тайпа көсемдеріне уәде етіп
Англия, Франция, Ресей жағына шығуға үгіттеді. Сол кезде ... ... мен ... ... Хиджаз аймағы шериф Хұсейнше қараған еді.
Англия 1915 жылы ... шарт ... оған ... ... ... ... құрып беруге антетті. Ол ... ... ... қаруланып, түріктерге қарсы соғыс бастады. ... екі ... және ... ... атты және ... ... Палестина, Сирия
қазіргі Ирак аймақтарындағы шайқастарға қатысты.
Египеттегі ағылшын әскери күштеріде ... мен ... ... /1, ... 1916 – 1917 ... ... ... Дамаск, Иерусалим,
т.б. қалалар Антанта елдерімен арабтар қолына өтті.
Бірақ Еуропа елдерінің өз ... ... 1916 жылы ... ... араб ... бөлісіп, алу туралы ағылшын және француз үкіметтері
Сайкс – Пико келісіміне қол қойды. Оған ... ... Бұл жолы ... ... бойы ... ... іске асырмақ болып, ... ... ... ... ... ... ... конференциясына қатысуға ниет білдірген ... ... ... ... тобы ... ... оның
жетекшілері Заглул мен Гулулді және басқаларды ... ... /5, ... Оған ... ... көптеген қалаларда бас көтерулер мен наразылық
ереуілдері ... ... ... ... ... қазіргі Ирак жерінде 420 мың
ағылшын – үнді ... ... ... ... комиссары барлық
билікті өз қолына алып, алым-салық көлемін өсіріп, әскери тәртіп ... ... ... ... 1918 жылы ... ... ұласты. Оның қорғаушы күші – Ефрат пен Тегр ... ... ... ... Қала ... ... ... топ шетел қанауы мен үстемдігіне ... ... ... ... - ... үлкен көтеріліс басталды. Жазғы көтеріліске 130 мың
қарулы адам ... ... тең ... азаттық алды.
Не істерін білмеген ағылшын басшылары ... ... ... ... ... ... ... туралы ұсыныс жасады. Оған
солшылдар көне қоймады /9, ... 1920 жылы ... ... ... ... басып жаншуға кірісті.
Мыңдаған арабтар қамалып, айдалды. Бір топ ... ... ... ... Бағдатқа жаңадан жоғарғы комиссар болып
перси Кокс келді. Ол оңшылдармен келісімге келіп, ... ... ... ... уақытша үкімет басына Абдрахман әл-Ғайлани тағайындалды.
Содан кейін көтеріліс басшылары турарын жығып, жауға ... ... 1920 ... ... ... тап ... үшін Англия
Иракта тәуелсіздік нышанындағы мемлекет құрып, оның ... ... ... жолдарды іздестірді.
Елдің мықтыларын көндіріп, Фейсалды 1921 жылы 23 ... ... ... ... тұрақты үкімет құрған. Иракты ...... ... ағылшындардың жоғарғы комиссарларымен ақылдасып,
шешуге көндірді.
Келесі күрделі мәселе – Ирактың шекарасын реттеу болды. Бұл ... бай ... ... ... ... беру ... ... /17, 133-
135бб/. Ұлттар лигасының кеңесі ол аймақты ... ... ... 1925 жылы 16 ... ... ... ... ең ірі мұнай
қорының бірі Ағылшын мұнай компониясына ... еді. Ирак ... ... Иракқа өтуіне риза болып, Англиямен ... ... ... ... ... ... жылы Англия жағы Иракқа қағаз жүзінде тәуелсіздік беріп,
мандаттық жүйеден бас ... ... ... Сол жылы ... ... жаңа «Достық және ынтымақтастық туралы шартқы» қол қойып, 1926 ... ... ... /12, ... Бірақ бұл жолы да ағылшындар
үстемдігі бұлжымастай сақталды.
Арабия түбегіндегі саяси ... өте ... ... ... әмірліктер Аден, Хадрамауыт, Масхат, Оман, Катар, Бахрейн,
Кувейт ағылшындарға тәуелді болды. Қалған 5 ... ... ... ... ... Иемен өзара қырқысумен болды. Сауд Арабиясының
негізін ... Нежд ... ... ... ибн Сауд ... ... Хиджазды, Мекке мен Мединені өзіне қаратты. 1927 жылы ол ... ... ... басқарды.
Сол кезде бұл аймақта иемен және Сауд Арабиясы қалыптасты. Бұл екі
монархиялық мемлекеттер де ... және ... ... орнығып,
діншілдер мен феодалдар үстемдігі нығайды.
Тунис пен ... ... ... ... ... ... Тунистегі «Дустур» партиясы беделі болды. Мароккода ерекше ... 1920 жылы Риф ... ... ... ... және ... ... қарулы күрес басталды. Оның басында Абд- әл – Керім
тұрды. Риф республикасы ... 1930 жылы ... Мух бин ... дахира» қабылдауға мәжбүр болды, яғни ол ... сот ... ... ... ... билігіне шек қойылды.
Франция 1920 жылы «Ұлы Ливан» аталған ... ... ... ... /5, 155-157бб/. Джебель – Друз, Латакия, Ливанмен
біріктірілді. ... ірі ... ... кеңестер шақырылып,
солармен ақылдасқан француз әкімшіліктері де әр жерде орналасты.
Бұл ... ... ... құрылған «раб кмубтары» ... ... ... ... ... ... елді ... күресі өрістей түсті.
1919 жылы мамырда басталған Латакия феллахтарының қарулы күресі үш
жылға ... ... ... ... ұйымдар 1919 жылы ... ... ... қамқорлық жоспарына қарсылық білдірді.
1920 жылы шілдеде француздар Шығыс Сирияны қолға ... ... оған ... ... Юсуф Азме ... ... тау ... батылдық көрсетіп, бірнеше жүздеген адам қаза болған. Ал Фейсал
тобы Дамаскіні қорғамай, жау қолына тапсырды. ... ... ... ... отырғызды.
30ж. басы Египеттің экономикасы ауыр жағдайда болды. Оның ... ... ... ... ор ... ... ... ағылшындық көзқарасымен танымал қайраткер Исмаил
Сидка паша болды. Елде қызу бас ... өріс ... Суэц ... ... ... ... Англияның қолдауымен оларды ... ... 1931 жылы ... елді жаңа ... шарпып, 1933 жылы Сүка
паша кабинеті өз еркімен кеткеннен кейін де ... 1935 ... Каир ... 40 мың адам ... ... атқылады /1,
255-257бб/. Өкімет 1923 жылы ... ... ... ... ... ... мәжбүр болды.
Иракта үкімет пен ... ... ... ... ... өрши ... ... министрі Нурм Саид үкімет ... ... 1930 жылы 30 ... ... жаңа шарт ... Ол – ... бойы күшін сақтап келген әскери ... ... ... ... ... ... Ирак тәуелсіздік алды, бірақ ағылшын ... ... жылы ... ... ... ... конференциясы» шақырылып,
оған Египет, иемен, Сауд Арабиясы, Ирак, ... ... және ... ... ... ... ... Англия сол жылы
мамырда «Ақ кітап» даярлап, ... 10 жыл ... соң ... араб –
еврей мемлекетін құру жоспарын алға тартты /19, ... ... 5 ... 75 мың ... ... ... Бұл ... арабтарда
еврейлерде мойындамады.
30-жылдары француз отарларында ұлттық күштер шоғырланып, ... ... ... ... ... ... үкіметі
басқарған жылдары дустурлықтар жаппай акция ... ... ... ... ... 40 ... жұмыс аптасына, жан басына
салынатын салықты өзгертуге қол жеткізді.
Екінші дүниежүзілік соғыс ... араб ... ... тартылды. Ливияда италияндықтардың жергілікті тұрғын ... ... әлі ... жоқ еді. Бұл ағылшын-француздардың Таяу
Шығыс пен Африкадағы иеліктеріне ... ... ... үшін ... ... ... ... мен Грекияны жаулап
алуы, Францияның жеңіске ұшырауы фашистік мемлекеттердің қауқарын айқын
көрсетті. ... араб ... ... ... ... жандана
бастады. Мәселе Ирактың армиялық жоғарғы тобы 1941 жылы ... Р.А. ... ... ... ... ... Бұған жауап ретінде ... ... ... оның ... Германияға соғыс жариялауға мәжбүр етті.
1941 жылы ... ... араб ... ... ... ... ... Германияға соғыс жариялауға мәжбүр етті. 1941 жылы маусым айында,
Англия осы араб ... ... ... алып, мұнда көп ұзамай Ш де Голль
басқарған «Шайқасушы Франция» бөлімдері де ... ... 1941 ...... ... ... мен Ливан тәуелсіз ел болып жарияланды.
Одақтастар италияндық басшыларға қарсылық ... ... ... Идрис ас Сенуссуге әскери және саяси қолдау көрсетті.
1940-1941 жылдары Англия мен ... ... ... нәтижесінде
италиян әскерлері Египет шекараларынан кейін ... ... ... басқарушы партия әл-Уафд-аль-Мысри соғысқа қатысудан қашқақтады.
Ол Англиядан ... ... ... алып ... немесе тіпті болмаса соғыс
біткеннен кейін кетуге келісім беруді талап етті. 1942 жылы ... ... ... қолбасшылық еткен италия – герман ... ... ... - ... айларында әл-Аламейн қаласының маңында ірі шайқас
болды /1, ... ... ... соққы жеп, кейін шегінді. 1943 жылы
жазда ... ... ... жылы ... яғни ... ... ... болған кезде Египет
пен басқа раб елдері Германияға соғыс жариялады. Осылайша олар ... ... ... ... 1945 жылы ... ... ... Араб мемлекеттерінің Лигасы (АМЛ) құрылды.
3-тарау. «Екі дүниежүзілік соғыс аралығындағы Таяу Шығыстағы ... ... орта ... 10 ... арналған Қазіргі заман
тарихы пәнінде оқыту әдістемесі
|Сабақтың тақырыбы: |Екі ... ... ... Таяу |
| ... ... ... ... мақсаты: |Таяу Шығыстағы халықаралық ... ... |
| ... ... ... түсіндіру |
|Білімділігі: |- ... ... ... |
| ... байыту ... |- ... ... ... |
| ... ... |- ... ... ... ... |
| ... даярлау ... ... |- ... ... «слаид» түрінде |
|көрнекті ... ... ... тірек сызбалары, |
| ... ... ... жер ... |
| ... ... ХХ ... Таяу Шығыс |
| ... ... ... | ... әр ... өз ... |
| ... ... ... ... ... |
| ... ... ... ... ... оқушы|
| ... ... ... Ал сыныпқа |
| ... ... ... ... |
| ... әдіс тәсілдерді қолдану шәкірттердің |
| ... ... ... ... сөздікпен|
| ... ... ... |
| |Бұл ... ... ... |
| ... әр ... ... ... толық |
| ... |
| |Әр ... жеке өзі ... ... ... |
| ... жеке тұлғаны қалыптастыруға көп |
| ... ... |
| ... жас ... ... ... |
| ... беру ... ... ... ең |
| ... ... |
| |Әр ... әдіс ... әр ... ... |
| ... ... ... әрі өз деңгейінде |
| ... ... ... ... ... |Әр ... ... өз ... ... сабағы|
|Сабақтың әдісі: |Тірек-сызба, сөздікпен жұмыс хронологиямен |
| ... ... ... зерттеу тәсілдері |
| ... ... ... ... тәсілдері |
|Пән аралық байланыс: |Қазақстан тарихы, география, ... ... |
| ... ... ... | |
13 ... ... ... қатынастар
Бірінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі Таяу Шығыс
Тәуелсіз араб мемлекетін құрудағы қиыншылықтар
Кестені толықтырыңыз ... ... ... ... ... елдер |Қай жылы |Қай ел ... етті |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | ... ... Араб ... қай жерде өтті?
1913ж. Парижде
2. Осман империясына қарсы 1915 жылдың мамыр ... ... ... қай баласы хаттамаға қол қойды?
Фейсал
3. Түріктерге ... ... ... болды?
8 маусым 1916ж.
4. Араб әскерлері түріктерді Дамаскіден қашан қуып ... ... ... ... ... ... үкіметті қашан қуып жіберді?
1920ж.
Сұрақтар оқып жауапты ... ... ... ... ... ... ... интерактивті тақтаға шығарып Таяу ... ... ... және ... 1937 ж ... ... қабылдануының тарихи маңызын талқылау. Ұлыбританиялық Мысыр
тарапынан ... ... ... ... өз ... ұстауы
жалғасты.
Тақырыпты саяси жағынан талқылаған дұрыс сияқты. Таяу Шығыс
елдерін ... Суэц ... ... одан түсетін пайданы талқылату.
Ирактың тәуелсіздігін жариялау
Тірек-сызба Сіз білесіз ... бос ... ... ... өз ... дәлелдейді. Тірек сызба
шәкіртті ойлануға, шешім шығаруға сараптама жасауға үйренді.
Трансиордамияны мандаттық басқару
Партреттер сөйлейді
Хусеиннің кіші ... ... Ибн ... осы ... ... ... ... алып интерактивті
тақтаға енгіземіз Шәкірттер оларға ... ... ... ... ... ... ... салады.
Халықаралық қатынастардағы палестина мәселесі
маңызы
1. Бірінші Палестинаға дүниежүзілік ... ... ... көшуі
қанша паизды құрады (6 %)
2. 1939ж. Палестинадағы еврейлердің саны қаншаға жетті? (450 мыңға)
Термин сөздермен ... ... ... | ... | ... | ... ... | ... ... талқылату картамен ... ... ... ... жасау. Екінші дүниежүзілік соғыстан
кейінгі 1948 ж. БҰҰ-ның шешіміне сәйкес ... ... ... ... ... араб ... шаңырағын шайқалтты.
Британия бұл мәселеде өзін бейтарап ұстағысы ... ... ... еді. ... ... ... ... күшейіп шықты.
Бұл тарауды шәкірттерге ауызша талқылатуға саяси сауаттылыққа
патриотизмге адамгершілікке тәрбиелеуге ... ... ... және ... ... ... саясаты
Ағылшындарға қарағанда Француздар тікелей өздері ... ... ... ... ... ... Дамаскідегі көтерілістің себептерін,
барысын, тарихи ... ... ... ... ... ... ... 1928ж.
тәуелсіздікке қол жеткізген Сирияның Дамаскідегі ... ... ... ... ... ең ... ... қай ел?
АЛЖИР
2. Францияның отары Алжирде қанша француздар болды?
750 мың
Тақырыпта француздардың Алжирдегі және басқа да ... ... ... ... ... таулы жерде Риф республикасының күресі, өмірі мен
тарихи сахнадан кетуін талқылату (картамен ... ... ... ... ... 200 мыңдық
әскерлері соғысып Риф республикасын тарихи сахнадан жойып жіберуін жеткізу
арқылы патриотизмге тәрбиелеу. Екінші ... ... ... ... ... ... басынан өткізді.
Саяси дағдарыстағы Араб әлемін картадан көрсету ... ... ... тиімді.
Араб түбегіндегі арабтардың қарым-қатынасы.
Сауд Арабиясының құрылуы.
Тарихи тұлға жөнінде не білесіз?
Неридің билеушісі А.Ибн ... ... ... ... ... ... Сауд Арабиясына
байланысты еңбектерін сараптамаға салу.
Хронологиямен ... ... ... қай жылы бас ... мұсылмандардың халықаралық конгресі қашан болды?
1926ж.
3.Ағылшын және сауд арабиясы мен достық жөніндегі келісімге қай жылы ... ... ең ... ... ... алды?
қажылылықтан
5. Иемен қашан тәуелсіздікке қол жеткізді?
1918ж
6.Италия Иеменмен мәмегерлік (дипломатиялық) қарым-қатынасты ... ... ... көрсетіп жауапты жасырып оқушыны
шығарып жасырылған жауапты тапқызып аштырту керек
(жауап жасырулы болады)
Кеңес мемлекеті және араб ... – араб ... ... және ... ... ... ... талдатуға үйрету арқылы шетелмен достық өзара
ынтымақтастықты дамыту үшін жасалған шараларын талқылау.
Тақырыптағы терминдермен жұмыс
|Терминдер ... ... | ... | ... ... ... ... ... саясатындағы мұнайдың табылуы
Сауд Арабия елдеріндегі мұнайдың табылуына сипаттама бергізе
отырып, мұнай үшін ... ... ... ... ... қадам оған
талдау жасату.
Бәсеке
АҚШ Ұлыбритания
Оқушы ... ... ... бейімдеп оқыту, талдату ... ... ... ... ... ... көзі ... көкірегі ояу тұлға қалыптастыру.
Екінші дүниежүзілік соғыс қарсаңындағы Таяу Шығыс.
Фашистер жүргізген саясаты
Италияның Араб ... ... ... Италия Эфиопия соғысында
байқалды. Муссолипидің жүргізген саясатына талдау ... ... ... ... ... ... күресін ашық көрсетуге
үйрету. Мысырлықтардың және ... ... ... ... ... ... бөлу ... өздерінің одақтастары етуіне
дәйектер іздеуге үйрету.
ҚОРЫТЫНДЫ
Бірінші дүние ... ... ... Таяу ... ... ... әлі қалыптаспаған болатын. Себебі араб елдері әлі ... ... ... еді. ... көпшілігі (Сирия, Ливан,
Месопотамия, Палестина, Трансилвания, Хиджау) Осаман империясы құрамында
болды, қалғандары европа ... ... ... ... ... ... ... Оман, Маскат, келісімді Осман – ... араб ... және ... ... Аден (Оңтүстік Иемен)
Ұлыбритания империалистік мемлекетіне тәуелді болды.
1882 жылы Британдық әскерлер жаулап ... соң ... ... ... ... коммуникациялардың ең маңызды звенасы –
Суэцкий каналы Британия ... ... ... Солтүстік Африканың
көп бөлігі қарады – Алжир оның отар елі ... ... және ... ... ... жылы ... ... Ливияны жаулап алды. Марокконың бір
бөлігі ... мен ... ... отары болды. Тек Арабия түбегінің
орталық бөлігінде араб мемлекеттері өмір ... ... ... ... ... ... ... ыдырады. Жеңген державалар ... Таяу ... күш ... ... 1914 жылы ... ... түрде түгелдей британдық тәуелді ... деп ... ... ... ... ... ... алу
әрекеттері жеңіліске ұшырады.
Осман империясының ... ... араб ... қозғалысының
дамуына себеп болды.
Ирак- Иран арасындағы Шатт-аль- Араб ... ... ... ... өте ... ... Ирак халқының көп бөлігі мандат ... ... және ... ... ... шабуылдардан көп әскерінен айырылып
отырды. 1930 жылы одақтық келісім бекітілді, ол ... Ирак ... ... ... ... мемлекет деп жарияланатын болды. Ирак
үкіметіне билікті ... ... ... оның ... әсер ... ... ... сақтап қалды. Британ әскерінің
соғыс базасы Ирак территориясында қалды. Иран үкіметі сыртқы ... ... ... ... Лондоннан консультация алып отыратын болды. 1932
жылы қазанда Ирак ... ... деп ... ... ... ... өте күрделі болды.
Сайкс – Пико келісімі Палестинада ерекше ... ... ... ... ... ... ... келмеді. Палестинада үш
әлемдік діндердің аса ... ... бар. ... осы елді өз
бақылауына алғысы келді. Себебі ол Суэцк ... ... ... ... орын деп ... ... өз ... шешу үшін
Лондон сионистік қозғалысқа сүйенуді ойластырды, сионистер де Палестинаға
өз құқы бар ... ... ... ... ...... ... түрінде
ХІХ ғасырдың соңында қалыптасқан болатын. 1897 жылы ... ... ... ... ... Онда бүкіл әлемдік сионистік ұйым негізі
құрылды (ВСО). Оның ... ... ... ... ... жинау
болды. Бұл еврей халқын Ата-баба отанына ... еді. Бұл ... ... ... ... дейін екі мың жыл бұрын өмір сүрген болатын.
Сионистер мақсаты тәуелсіз еврей мемлекетін осы ... ... 1872 ... ... ... келе ... порт ... алғашқы тұрғындар
тұра бастады, кейін сол жерде Пель-ниль қаласы орнады.
Тәуелсіздік ... ... тізе ... ... жойылуы елдің
экономикалық тәуелсіздігінің ... жол ... ... ... ... тезірек тұрақтандыруға мүдделі болды. Күресте жеңген топтар
зайырлы, ... ... ... ... 1923 жылы ... ... және орта буржуазиялық топтардың өкілдері халықтық партияға бірікті.
Партияның төрағасы ... ... Бұл ... парламенттік сайлауда
жеңіске жетіп, үкіметті басқарушы күшке айналдырды. 1923 жылы 29 ... ... ... ... бірінші президенті –
М.Кемал паша болды. Мемлекеттің астанасы ... ... ... ... үшін ... жойылып, Халиф әулеті елден қуылды.
1924 жылы 20 сәуірде Түркия мәжілісі жаңа ... ... ... ... ... ... ... түріктер деп жариялады.
Халықтық – республикалық партияның біржақты үстемдігі орнатылды.
1925-1928 ... ... және ... заң ... ... теңдігі, еуропалық киім кию үлгісі, еуропалық жыл ... ... ... ... Діни ... ... ... ашылды. Түрік әйелдеріне сайлау құқығы беріліп, ... ... ... ... ... ... ... өкіметі этатизм саясатын ... ... ... ... ... мемлекет қаржыларының
көмегімен өнеркәсіп орындары темір жолдар мен тас жолдар, ... ... ... ... ұсақ және орта жеке ... кәсіпорындарының
дамуына қолдау жасалды.
Арабтық Шығыс жер ... ... зор ... ... Шығыста ал
Парсы шығанағынан бастап, батыста Атлант мұхиты және ... ... ... ... өте ... геостратегиялық және геоэкономикалық
аймақты алып ... Оның ... ... астам көміртекті шикізаттың
дүниежүзілік қоры бар. Ол ... ... Азия және ... ... ... әуе және жер үсті жолдары өтеді.
ХХ ғасыр басына ... араб ... ... ... ... – Алжир, Тунисте, Марокконың көп бөлігінде, сондай-ақ Жибути мен
Мавритамияда иелік етті. Египет, ... Аден және ... ... ... - ... ... болды. Италия – Түркияны Ливиядан
ығыстырып шығарып, араб тайпаларына ... ... ... жүргізе
отырып, осы елдің түпкілікті қожайыны болуға ... ...... ... ... ... аймақтары мен Марокконың
жекелеген ... ... ... ... ... Сомалиға иелік
жүргізгісі келіп, жағалау маңы елдерін басып алды. ... араб ... ... ... ... жарты аралының бөліктері Осман Түркиясының
иелігіне қараған.
1914 жылы ... ... ... ... ... ... ... мәлімдеді. Соған қарамастан ағылшындар Египетті өздеріне
тәуелді етті. Елдегі Германияның, ... ... ... елдікі деп есептетті. 1914 жылы ... ... ... ... бой ... ... Хедив Аббас Хильмиді тақтан ... ... ... ... ... ... ... отырғызды.
Англия оған «Сұлтан» деген атақ берді.
Пайдаланылған әдебиеттер:
1. Новейшая история стран Азии и Африкии. –М., 2007, -С. ... ... ... ... ... Азии. М., 1988, -С. 638
3. Васильев Л.С. История Востока. М., 1998, Т.2. – С.400
4. Миллер А.Ф. Краткая ... ... М., ... ... Л.А. ... развитие Египета. 1963
6. Хрестоматия по новейшая история зарубежных стран. М., 1990
7. Новейшей истории Азии (сборник, документов, материалов). М., ... ... А.И., ... Н.Е. ... ... отношений (1918-
1939). М.,2006. –С.640
9. Горохов В.Н. «История международных отношений 1918-1939: курс лекции».
М: Изд-во Московский университета. 2004, -С.288
10. ... ... ... стран ХХ века. М., 2001
11. Краткая история Сирия. М., 1978
12. Кредер. ... ... ... А., ... Айдосов А.Х. «Ежелгі түркі өркениеті және Қорқыттану». Қылыорда, 2004
14.Медведев Р., Медведев Ж. Неизвестный Сталин, Москва, 2007 ... ... ... ... ... 1981 1224 бет.
16. Медведев Р., Медведев Ж.Неизвестный Сталин, Москва, 2007
375б.
17. Медведев Р., Медведев Ж. Неизвестный Сталин, Москва, 2007,
380б.
18. ... ... ... Азии и ... XX век. В 3-тех ... 3. ... ... пособие. Москва, 2004 43 б.
19. Василеев М. История Востока, В 2-х томах. Том 2. ... ... ... А. Насер, Москва, 1975 42 б.
-----------------------
Сунниттер мақсаты
Шиіттердің мақсаты
Ирактың 1932ж. Ұлттар ... ... ... ... ... Ирак пен Сауд ... қандай
келісімге келді
1897ж. Базелде І Халықаралық еврейлердің конгресі болып ... ... ... ... ... мемлекет қалыптасты
Сионизм жанында не бәлесіз?

Пән: Жалпы тарих
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 31 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
13 жас дағдарысы10 бет
18 ғасырдағы ерте буржуазиялық мемлекеттер(еуропа), Британдық Үндістан(18-19 ғғ.)5 бет
II дүниежүзілік соғыстан кейінгі халықаралық қатынастағы Таяу және Орта Шығыс9 бет
XVII-XIXғғ патша үкіметінің әкімшілік саяси реформалары.25 бет
«ВКТ Строитель» ЖШС-ндегі жүргізіліп отырған кадрлық саясатының ерекшеліктерін зерттеу және оны жетілдіру бойынша іс-шаралар жүйесінің әзірлемесін ұсыну62 бет
ІV Француз Республикасының конституциясы және саяси шиеленістері91 бет
А. Г. Серебренников мұрағаты, патшалық Ресейдің Түркістан өлкесін отарлау саясатының тарихи дерек көзі (1840-1870 жж. )50 бет
Азамат соғысы кезіндегі Кеңес үкіметінің экономикалық саясаты57 бет
Аймақтық саясат мемлекеттің жалпы саясатының құрамдас бөлігі29 бет
Алаш қозғалысы және алашорда үкіметінің тарихи деректері78 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь