Қазақстан Республикасының қаржы секторларының негіздерін талдау

Мазмұны
Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3

1. Қазақстанның қаржы секторының экономика жүйесіндегі орны мен мәні ... ... ... ... ... ... ... ..5
1.1 Қаржы секторының тұрақтылығының мазмұны және сыныптамасы ... ... 5
1.2 Қазақстанның қаржы секторының мониторингі және даму негіздері ... ... ... ... ... ... ... ... ...11

2. Қазақстан Республикасының қаржы секторларының негіздерін талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..20
2.1 Ұлттық Банктің валюталық саясатының қаржы тұрақтылығына әсері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .20
2.2 Қазақстанның банктік секторы, оның несиелік саясаты және басқа секторларға ықпалы ... ... ... ... ... ... 32
2.3 Қазақстан жинақтаушы зейнетақы қорларының негізгі көрсеткіштері ... ... ... ... ... ... ..43
2.4 Қазақстан Республикасындағы сақтандыру секторының даму үрдістері ... ... ... ... ... ... ...51

3. Қазақстан Республикасының қаржы секторының дамуының кейбір мәселелері ... ... ... ... .61
3.1 Кластерлік саясаттың есебінен қаржы секторының дамуы ... ... ... ... ... ...61
3.2 Алматы аймақтық қор орталығына (РФЦА) қалыптасу және қаржы секторының даму перспективасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...70

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..75
Пайдаланған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..77
        
        Мазмұны
Кіріспе...................................................................
..................................................3
1. Қазақстанның қаржы секторының экономика жүйесіндегі орны мен
мәні........................................................................
.......................................................5
1.1 Қаржы секторының тұрақтылығының мазмұны және ... ... ... секторының мониторингі және ... ... ... қаржы секторларының негіздерін
талдау......................................................................
...................................................20
2.1 ... ... ... ... ... ... Қазақстанның банктік секторы, оның несиелік саясаты және ... ... ... жинақтаушы зейнетақы қорларының ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының қаржы секторының дамуының кейбір
мәселелері..................................................................
................................................61
3.1 Кластерлік саясаттың ... ... ... Алматы аймақтық қор орталығына (РФЦА) қалыптасу және қаржы секторының
даму
перспективасы...............................................................
............70
Қорытынды...................................................................
...........................................75
Пайдаланған ... ... ... ... ... ... ішінде тек өз
экономикасын құрып қана ... ... ... өз ... ... пайдаланып, әлемдік нарықта бәсекеге төтеп беретін, Орталық
Азиядағы алдыңғы қатарлы дамушы елдер ... ... ... ... тәуелсіздік жылдарында, әсіресе соңғы жылдары
серпінді дамып, алға қарай сапалы қадам жасады. Оны халықаралық сарапшылар
да қуаттайды. ... ... ... қаржы нарығының
қарыштап, даму барысын бақылап отыр. «Сіздерді Батыс елдеріне ұсына ... ... бар» - деді ... Банк ... ... Вульфенсон.
Астана қаласында 2007 жылғы 15 қарашада Қазақстан қаржыгерлерінің VI
Конгресінде сөйлеген сөзінде ... ... ... ... ... «Біздің
нарыққа шетелдік банктер мен өзге де ойыншылар келеді. Біздің жаңа ... ... ... ... ... олар ... орында болып
тұр. Отандық қаржы секторы бұған ... ... ... ... ... ... ... қаржы секторларын талдау
және дамыту болып табылады.
Қазіргі танда Республикамыздың ... ... ... ... ... көптеген мәселелер бар. Олар:
- құнды қағаздар нарығын бүгінгі күн талабына сай етіп құру.
- қаржылық қордың ... ... ... ... ... ... алуға кез келген Қазақстан азаматының мүмкіндігі болуы шарт.
- зейнетақы жүйесін одан әрі ... бұл ... ... ... ... инфляцияға тәуелділік қаупінен ажырауы тиіс және жеке
кәсіппен айналысқан азаматтардың да зейнетақымен қамтамасыз етілуі тиіс.
- сақтандыру ... ... ел ... ... ... ... қажет.
- қаржылық дағдарыс қауіпсіздігінің қамтамасыз етілуі. Біздің нарыққа
келген кез келген инвестор, банкир, кәсіпкер біздің қаржы институттарының
қауіпсіздігіне ... ... ... ... ... несие институттарын дамыта түсу.
- Оңтүстік астананы халықаралық ... ... ... Алматы
алып бизнес ошағына айналуы үшін қаржыгерлер қаржы салуы тиіс. Мемлекеттік
органдар тиімді ... ... ... күш салуы тиіс.
Ендігі міндет осы жетістіктерді баянды етіп, ілгерілете беру ... ... ... ... жөнінде үшінші бөлімінде кейбір
мәселелерді қарастырдым. Осы орайда ең алдымен ... ... ... негізделген реттеу арқылы қаржы секторының тұрақтылығын
қамтамасыз ету болып ... ... ... әлемдік нарықта бәсекелестік қабілеттілігін
арттыратын маңызды сектор-банк секторы болып табылады. ... ... ... ... ... ... ... және банктін ... ... орын ... ... Себебі, банк секторы арқылы елдің
барлық салалары тікелей ақшалық қарым - қатынаспен байланысып қана ... ... ... ... мен ... ағылуын және олармен
байланысты ... ... ... реттейді. Міне, осындай аты
аталған және аталмаған басқа да себептер арқылы банк ... ... ... ... болады.
Сондықтан Қазақстанның банк секторын бәсекеге қабілеттілігін арттыру,
бұл еліміздің экономикалық өміріне дамыған мемлекеттердің Оңтүстік ... ... ... және ... қатысуы осы елдің банк секторларымен
байланыс орнату үшін тұрақты және бүгінгі күн ... ... ... ... құру ... және оны одан әрі ... ... етеді.
1. Қазақстанның қаржы секторының экономика жүйесіндегі орны мен мәні
1.1 ... ... ... ... және ... ... ... тәуелсіздік жылдарында, әсіресе соңғы
жылдары серпінді дамып, алға қарай сапалы ... ... Оны ... да ... ... ... Қазақстандағы қаржы
нарығының қарыштап, даму ... ... ... «Сіздерді Батыс елдеріне
ұсына алатын да өкілдер бар» - деді әлемдік Банк ... ... ... ... Алматыда болған қаржыгерлер конгресінде де атап өтілді. Бұл
конгресс 2006 ж 19 ... ... еді, оған ... президенті Н.Ә.
Назарбаев қатысып қаржыгерлер алдына жеті ... атап - атап ... ... ... ... ... ... нарығын бүгінгі күн талабына сай етіп құру.
Екіншісі, осы қаржылық қордың ... ... ... тарту. Құнды
қағаздар сатып алуға кез келген Қазақстан азаматының мүмкіндігі болуы шарт.
Үшіншісі, зейнетақы жүйесін одан әрі дамыту, бұл ... ... ... ... ... ... ... ажырауы тиіс
және жеке ... ... ... да ... ... тиіс.
Төртінші міндет, ол - сақтандыру саласын дамыту, ел экономикасының
барлық саласында ... ... ... ... ол - ... ... ... қамтамасыз
етілуі. Біздің нарыққа келген кез келген инвестор, банкир, кәсіпкер біздің
қаржы институттарының қауіпсіздігіне сеніп, біліп келулері тиіс.
Алтыншы міндет, ... ... ... ... ... ... - әсем ... қатысты, Оңтүстік астананы халықаралық
қаржы орталығына айналдыру. Алматы алып ... ... ... үшін
қаржыгерлер қаржы салуы тиіс. Мемлекеттік органдар тиімді ... ... күш ... ... Президент қаржыгерлер конгрессінде
бұл жеті міндетті тек қаржыгерлерге ғана емес, үкіметке де ... ... ... осы ... баянды етіп, ілгерілете беру. Осы
орайда ең алдымен жалпы таңылған халықаралық ... ... ... қаржы секторының тұрақтылығын қамтамасыз ету уәкілетті
қадағалау органы ретінде ҚР ... ... және ... ... ... мен
қадағалау агенттігі үшін басты бағыт болып табылады.
Бұл агенттік ҚР-сы Президентінің 2003 ж 31 ...... ... ҚР - ның ... ... және ... ... реттеу
мен қадағалау жөніндегі агенттігі. ҚР-ң Президентіне ... ... ... ... ... ... мен ... жүзеге асыратын
мемлекеттік - ... ... ... ... ... ... ҚР-ның
Конституциясына, ҚР-ның заңдарына, ҚР-сы Президентінің, ... өзге де ... ... ... ... осы ... жүзеге асырады.
Агенттік өзіне жүктелген міндеттерге сәйкес мемлекеттік реттеу мен
қадағалау жөніндегі негізгі ... оның ... ... ... заң ... ... ... банктік,
сақтандыру, жинақтаушы зейнетақы және ... ... ... ... мен ... ... негізгі функцияларды орындайды.
«Шоғырландырған қызмет негізінде, Агенттік: - өзі ... ... мен ... ... және ... ... түрде қайта ұйымдастыру
және таратуға, банктерге еншілес ұйым құруға және ... ... ... тура ... ... ... ... заңдытұлғалардың жарғылық
капиталдарына қатысуға, сондай-ақ банктің заңды тұлғалар ... ... ... ... шарт ... ... ... рұқсат береді не рұқсат беруден бас тартады, ҚР-ның аумағында, ал
резидент банктер үшін ... ... тыс ... филиалдар мен
өкілдіктер ашуға, жеке және заңды тұлғаларға ... және ... ірі ... ... иеленуге келісім береді».
2008 ж Еуроодақтың директивалары ... ... ... ... ... ... ... көзделіп отыр. Сонымен қатар
еліміздің қаржылық қызмет көрсету бөлігінде, ... кіру ... ... ... ... ... ... құру үшін
жағдайларды айқындау бойынша жұмыс жүргізуде.
Бұл айтылғандармен қоса қаржы рыногының одан әрі дамуы үшін мәселелер
бар:
1. ... ... ж. 4 ай ... ... ... ... дамыды. Бұл ретте банктік
сектордың жай - ... ... ... көрсеткіштің динамикасы оң болды.
2006 жылғы 1 ... ... ... ІІ-ші дәрежелі 35 банк жұмыс
істейді, оның ... 1 банк ... ... Осы ... 1
ақпанындағы жағдай бойынша шетелдік қатысуы бар 15 банк (ҚР - ның ... ... ... 9 ... қоса ... ) және ... Даму
Банкі» АҚ.
Банктердің жиынтық меншікті капиталы 354,7 млрд тг дейін (валюталық
баламасы (1,5) 7,1 млрд АҚШ долларынан ... 2,0% ... ... ... 2,1% ... және 56,6 млрд тг жуық болды.
2006 ж. 1 ақпандағы бағаланған жағдай бойынша банктердің кредиттік
протфельдің құрылымындағы ... ... ... 55,9% , ... - 41,3 % ... ... - 2,8 % болды.
2006 ж. 1 ақпандағы ІІ-ші деңгейлі банктердің жиынтық ... ... млрд тг. ... Бұл ... ... ... 12,41 % ... Ал
банктердің бөлінбеген таза табысы 3,1 млрд тг. ... бұл ... ... ... , яғни 41,9% - ... ... таңда 14 банк жабылу
үстінде тұр.
2. ... ... ... ... ... үш ... енгізілуде. Бұл отандық сақтандыру ... ... ... - ақ ... ... ... сыйлықтардың
көлемін қысқарту үшін қажет.
2006 ж. 1 ақпандағы жағдай бойынша 36 сақтандыру ұйымдары сақтандыру
қызметін жүргізуге ... ... оның 2 адам ... ... ... ... ұйымдары, 8 сақтандыру брокерлік, 26 актуаршілік, 34
аудиторлық ұйымдар мен 68 аудиторларда бар.
Сақтандыру ... ... ... 2006 ж, 113,0%- өсті , ... млрд тг. ... Жиынтық меншікті капитал 167,8% - өсті. Бұл 24,1 млрд
теңге. Сақтандыру резервтері 14,7 млрд тг. ... ... ... 2006 ж 40,0 млрд тг. ... бұл ... ... көрсеткіші бойынша 11,1
млрд тг. жоғары, яғни (38,4 %). ... - ақ ... ... ... ... ... 4,4 млрд тг., ... түрдегі сақтандыру 4,6
млрд тг., және ерікті түрдегі мүлікті сақтандыру 31,0 млрд тг. ... ... 11 ... ... ... ... ... зейнетақы жүйесі.
2006 ж 1 ақпандағы жағдай бойынша республикада 14 ЖЗҚ жұмыс істейді,
республика бойынша олардың 73 ... мен 75 ... бар. Оның ... ... және 1 мемлекетгік қор.
Жыл басынан бері жинақтаушы зейнетақы қорларындағы зейнетақы жинақ
ақшасы 38 % өсті және 2006 ж 1 ... 356,0 млрд ... ... ... ... салымшыларының саны 2006 ж басынан бері 6,5 млн адамға
дейін ұлғайды. Таза ... ... ... ... жылдың қаңтар
айында 6,5 млрд тг. құрады. Осы жылдың жинақтаушы зейнетақы ... ... ... 5,02% ... жүйесін дамыту үшін мыналар аса қажет:
• Ұлттық компаниялардың, олардың еншілес компанияларының, ... ... бір ... жария айналымға жіберу;
• Стратегиялық маңызы бар ұзақ мерзімді, оның ішінде инфрақұрылымдық
жобаларды ... үшін ... ... ... ... Даму ... ... берген бірінші класты ... ... ... ... индекстелген ұзақ ... ... ... ... агенттік бірқатар мүдделі ведомстволармен бірге ҚР-ның
2006-2008 ж.ж. арналған жинақтаушы зейнетақы жүйесін дамыту бағдарламасын
әзірлеу үстінде.
Жинақтаушы зейнетақы жүйесін мемлекеттік ... ... ... ... ... сақталуын қамтамасыз ету және
зейнетақы ... ... ... ... ... Бұл ретте ұлттық
зейнетақы жүйесін дамытудың белгілі бір кезеңдерінде әрі ... ... ... ... ... ... ... жол беріледі.
Жоғарыда баяндалған жәйттерге байланысты агенттік ең төменгі шекті
инвестициялық ... ... ... ... ... кірістің
жетіспеушілігі жағдайында зейнетақы активтерін ... ... ... ұйым (ЗАИБЖҰ) немесе ЖЗҚ оны меншікті капиталдың ... ... ... ... ... болады.
Жинақтаушы зейнетақы жүйесің дамыту бағдарламасының жобасы:
... ... ... ұзақ мерзімді қаржы
құралдарымен қалыптастыруға жағдай жасайды;
... ... ... ала отырып, нақты
енгізілген ... ... ... ... жинақталған
зейнетақы қаражатының сақталуына мемлекеттік ... ... ... ... Бағалы қағаздар рыногы.
Агенттік бағалы қағаздар рыногының лицензиаттарын пруденциалдық реттеу
жөніндегі халықаралық ... ... ... және ... ... ... жаңа нормативтік құқықтық актілерді
әзірлеуде. Жақын уақытта инвестициялық портфельді басқарушыларға, брокерлер
- дилерлерге және ... ... ... ... ... ... ... енеді. 2006 ж 1 ақпандағы жағдай бойынша корпоративтік
бағалы ... ... 57 ... - дилер, 19 тіркеуші, 10 кастодиан
банк, 2 өзін - өзі ... ... және ... портфельді басқаратын 14
жұмыс істейді. 2006 ж 1 ... ... ... ... ... ... ... тіркелді. Айналыста 2924 қолданылып жүрген акциялар
эмиссиясы және жиынтық номиналды құны 409,8 млрд тг. ... ... 110 ... емес ... ... ... 2006 ж ... жағдайы бойынша КАSЕ - де жасалатын ... ... ... ... «А» ... ресми тізім бойынша КАSЕ - дегі сауда ... ... 134 ... емес ... қағаздарға сай келеді. Бұл
факт - бағалы қағаздар рыногының басты ... - ЖЗҚ - ның ... және ... ... ... ... ... «А»
санаты бойынша КАSЕ ресми тізіміне «В» санатындағы 42 ... ... ... ... ... нәтижесі болып табылады.[2]
Биыл көп ... ... ... сәйкес келетін
«Инвестициялық қорлар туралы» жаңа Заң ... ... Осы ... ... жаңа бір ... ... көтеруге қабілетті негізгі көз
ретінде үлкен үміт артылып отыр.
Заң толыққанды ... ... үшін ... ... ... ... ... Салық кодексіне бірқатар толықтырулар жасады.
Сонымен бірге, ... ... ... ... ... ... жаңа заң ... Мәжілісте қаралу үстінде.
5. Банктгк операциялардың кейбір түрін жүзеге ... ... ... ж. 1 ... ... ... банктік және өзге де операцияларды
орындауға 77 ломбард, 85 ... ... пен 47 өзге де ... ... оның ... 2 ипотекалық компания.
2006 ж. 1 қаңтарында несиелік серіктестердің ... ... ... млрд тг., 121,7% , міндеттеме - 5,7 млрд тг., 123,0 % ... ... ... ... 120,1 % өсіп 4,5 млрд тг ... ... кредиттік портфель 2006 ж 1 қаңтарында
стандартты ... 82,4 % ... оның ... ... ... - 17,4% ... ... 0,2%. 2004 ж 1 қаңтарындағы көрсеткіш бойынша стандартты
- 66,8% , күмәнді - 30,7 %, ... - 2,5 % ... ... ... тәуелсіздік жылдар ішінде өнірде күші басым болып
табылатын тиімді қаржы ... құру үшін көп ... ... ... ... ... негізделген қаржы секторына келуіміз керек.
Реттеуші органның стратегиясы дәл осы бағытта ... Бұл ... ... ... О.И. ... өте ұтымды жазған: «Банктер өндірістің
экономикалық субъектісінің бірі бола тұрып, өзі өсіп, өркендеп келе жатқан
елдің, ... ... ... ... ... оның ... лажсыз
көрінуі керек».
2. Қазақстанның қаржы секторының мониторингі және даму негіздері
Астана қаласында 2007 жылғы 15 қарашада ... ... ... сөйлеген сөзінде Елбасы Нұрсұлтан ... ... ... ... ... банктер мен өзге де ойыншылар келеді. Біздің жаңа
дамып келе ... ... ... салыстырғанда олар қолайлы орында болып
тұр. Отандық қаржы секторы бұған дайын болуы және Үкімет ... ... ... ... қамдануы керек. Жұмысты келісе жүргізу керек».
Сондай-ақ отандық банктердің іс-әрекеті мөлдірлігін ... ... ... ... атап ... «Әр ... әр ... ұйымы өз
жұмысының барысын көру стратегиясына ие болуы керек. Жаңа қаржы өнімдерін
дамытып еңгізу, ... ... ... ... ... сапасын арттыру керек» - деді.[3]
«Қаржыгер күніне» дейін 2 апта бұрын қаржы блогын ... ... ... ... ... ... кеңес барысында қараша айынан
бастап Қазақстанда әлемдік және ішкі ... ... мен ... ... ... елеу жүйесі еңгізілетінін айтты.
Бұл жүйе Премьер - ... ... ... әзірленді. Оны
әзірлеуге Үкімет, ... ... ... АФН және өзге ... мамандары қатысты. ... ... ... бес ... ... олар ... тексеріліп отырады. Жүйе
әлемдік қаржы және ішкі ... ... ... ... ... секторы мен мемлекеттік қаржыландыру
секторына мониторингті қамтиды.
«Бізге рейтингтік агенттіктер жұмысын, елдік рейтингтер мониторингі
мен ... ... ... ... ... ... Ішкі ... валюта
рыноктары, отандық компаниялар, қаржы институттарының құнды ... ... ... ... ... алмастыру бағамының динамикасы -
осының барлығы үнемі ... ... ... ... - деп атап өтті Ө. ... ... ... салдарынан баға белгілеу құлдырап кеткен
шетелдік рынокта қазақстандық эмитенттер акцияларын сатып алу ... ... ... маңызды көңіл бөлуді талап етеді. Бұл
әдістің тиімділігі аз, ... ... ... қорлар биржасында
сатып алу қазақстандық компаниялардың ... ұзақ ... ... ... ... бағасының белгіленуі инвесторлардың
кәсіпорындарға қалай қарайтынын, олардың әлеуетін қалай бағалайтыны ... ... ... Егер жоғары баға белгілеулер мемлекеттік көмек
күтумен байланысты болатын болса, бұл теріс көрсеткіш ... ... ... ... өз қаражатымен баға белгілеуді қолдайтын мемлекетке
емес, компаниялардың өзіне сенгені қажет. Бұл ... ... ақша ... көшудің маңызды процесі жүріп жатқан кезеңде
маңызды. ... ... ... ... ... жоғары кірісті
жинақтау арқылы келешек ұрпаққа қажетті болашақ қамтамасыз етуге ... ... ... бола ... ... ... ... маңызды
көзі болған қордан жыл ... ірі ... алып ... ... ... артықшылығы оның мұнайға тәуелсіздігі мен
шикізатқа арналған бағаға тән волатильдікке ... ... ... бұл ... ... мұнай байлығының бітуін білдірмейді. Қазақстанның
күн тәртібінде экономикалық ... ... ... өте көп. ... ... ... ... мәселесі - барынша күрделі сұрақ. Бастысы - Ұлттық
қордың ... ал ... ... өсуі ... ... ... тұрақсыздануына ұшырауымыз мүмкін, себебі осы кезеңде бюджет
кірісі Ұлттық қор қаражатын жұмсамай даму ... ... ... ... ... Қазіргі уақытга Ұлттық қор сыртқы жағдай нашарлаған
жағдайда маңызды бюджеттік резерв болып табылады.
Отандық банктер мамандарының пікірінше 2007 және 2008 ... ... ... ... мен облигациялар нарығы үшін негізгі
проблема - қысқа мерзімді ... ... алып ... ... ... төлемдік теңгеріс тапшылығының мүмкін болатын шұғыл
өсуінен және оның ... ... ... қаржылық
көрсеткіштерін төмендететін теңгенің шұғыл құнсыздануы салдарынан
микроэкономикалық ... ... ... Олар ... ... ... салдар шеккендер және олар ... емес ... өсу ... ... ... ... тудырады.
Қазақстандың акциялардың үлгілік портфелінің негізгі бөлігін (шамамен
70%), бүгінгі танда (және келешекте) ... және ... ... ... (және құрайтын болады). ... емес ... ... ... 20%, $1 ... ... ... «екінші
деңгейлі» банктерде - шамамен 10% құрайды.
2007 жылғы ... ... ... ... ... ... ... қаласы әкімі, «Қазына» орнықты даму қоры» АҚ, ... ... АҚ және ... деңгейлі банктер арасында серіктестік туралы
келісімге қол қойылды.
Осы келісімге Қазақстанның әлеуметтік-экономикалық және ... ... ... ету жөніндегі бірінші кезекті іс-әрекеттер
жоспарын іске асыру шегінде қол қойылды және осы ... іске ... ... ... ... қаражатты мақсатты және тиімді
пайдалануды қамтамасыз ету бойынша ... ... ... қол қоюға ҚР Премьер-министрі К. Мәсімов, «Қазына» басқарма
төрағасы Қ. ... ... және ... ... ... ... ... АҚ басқарма төрағасы А. Ибадуллаев, Индустрия және сауда
министрі Ғ. ... ... ... ... ... ... қатысты. «Қазына»
АҚ баспасөз қызметінің хабарламасы бойынша осы ... ... ... ... ... ... «БТАБанк» АҚ, «Казкоммерцбанк» АҚ,
«АльянсБанк» АҚ, «Банк «Каспийский» АҚ, ... ... АҚ, ... ... АҚ және «Банк «ЦентрКредит» АҚ. ... ... ... ... авангардты құрылыс саласын қаржыландыруға жұмсалатын
4 млрд. доллар.
Осы мәселе бойынша АҚШ-та болған ипотека дағдарысынан кейін ... ... ... ... ... ... ... атап
өту керек. 2007 жылдың аяғы мен 2008 жылдың басында қалыптасқан ... бұл ... ... ... ... ... ... Сондай-
ақ бұл тәуелділік келесі жылдың 1 соңы мен 2 ... ... ... көрінеді деген қауіп бар, себебі осы салада ... мен ... ... ... жоғары деңгейде, сондықтан құрылыста өсу
қарқынының ... ... ... ... төмен» ұруы мүмкін.
Бұл проблемалар істің негізгі жағдайын қаржы секторында ғана емес,
артық, ... және ... ... қаражатпен көтерілген тұтас
экономикадағы жағдайды анықтай алады. Кез келген қаржы менеджері ... ... ... ... ... 2/3 және 1/3 (60/40 артық емес)
болуы керектігін нақтылай алады.[4]
Орталық Азия - Экономикалық стратегия институтының (ОА-ЭСИН) ... А. ... ...... ... мемлекеттік қаражат
ерекше көмек көрсете алмайды, олардың барлық банктер мен құрылысшыларға
жетпеуі ... ... осы ... ... құру ... баратын
болады. «Америкада және Еуропада проблемалар елеулі болып қала ... Таяу ... ... ... инвесторлар келуі мүмкін» - дейді ол.
Экономика институтының директоры, экономика ғылымдарының докторы,
профессор Оразалы Сәбденовтың ойы ... ... ... ... ... 54 млрд ... қарызға алған. АҚШ-тағы ипотека дағдарысы
өзімен құрылыс бизнесін тарта отырып біздің банк жүйесінде көрініс тапты,
олардың 60%-ы ... ... ... шұғыл тәртіпте осы саладағы жағдайды
қалыпқа келтіру үшін бюджеттен қаражат бөліп отыр. Көптеген ... ... мен ... ... да ... ... атап өту керек.
Осы көрсетілген сома ... ... 3-4 ... ... дағдарысымен ілескен (екінші деңгейлі банктер кредиттеріне
елде пайыздық мөлшерлемелердің өсуін әкелген) халықаралық ... ... ... еткеннен кейінгі қарыз қалдығы болуы мүмкін деген
болжамы бар. Екінші деңгейлі банктердің ұзақ ... ... және ... мөлшерлемелерге 2005 - 2007 жылдарға кезекті синдикатталған ... ... ... еске ... ... Банк те екінші
деңгейлі банктердің ... ... ... ... ... да ... ... еді.
Ринат Гайнуллин («Альфа-Банка» аналитигі) ... ... ... ... ... беретіндігін ескертеді. «Құрылыста
проблемалар мен қазақстандық банк қарыздары туралы барынша көп айтылады.
Қазақстандық экономика ... ... ... ... ... ... қалды
- кезінде кемшілігіміз саналатын, бүгінгі күні артықшылыққа айналып отыр».
Ол құрылыста оның ойынша баяулай болатындығын, ... оның ... ... үшін ... ... ... ... Қоғамдық пікірді
қалыпқа келтіру біреудің мойнында болуы ... және ол ... ... ... ... ... керек болады. Өз жұмысыңның
нәтижесін көру стратегиясына ие болу ... Ішкі және ... ... ... ... ие болу ... Ол туралы Қаржыгерлер
Конгресінде ел ... ... ... Елдің қауіпсіздік кеңесінің соңғы
отырысында Үкіметте ... ... ... ... ... Осы туралы Вице-премьер Ө. Шүкеев те айтып кетті. Осы ... ... ... ... отыр. Және осылардың салдарынан 2007 жылға
арналған ел бюджетіне салынған кейбір әлеуметгік ... ... ... күнгі экономиканың қарқынды өсуі елеулі түрде соңғы 5-7
жылдары ішінде жүзеге асырылған мұнай-газ ... ірі ... ... көлемі бойынша Шығыс Еуропа мен ТМД елдері
арасында бесінші орынға ие. Бірақ тек ... ... ... ... ... оң ... деп қарауға болмайды. Ол ... ... және ... даму ... онан әрі ... түсті.
Осының салдарынан Қазақстанның экономикалық тәуелсіздігін жоғалтуы болуы
мүмкін. Шетелдік капиталды бәсекеге қабілетті өнім ... ... ... ... ... өнім шығаратын өндірістерге салудың басым бағыттарын
нақты анықтау керек.
Дүниежүзілік Давос форумы Қазақстанды бағалаушы ... ... ... ... ... ел ... ... Елеулі бәсекеге
қабілеттілік индексі бойынша Қазақстан 61-орында, былтырғы жылы ... ... Осы жылы ТМД ... ... осы ... бойынша
Қазақстан 58-орындағы Ресейден асып өтті. Макроэкономика бойынша біздің
жағдайымыз нашар ... ... өсу ... ... ... ТМД
елдері арасында бірінші орынға ие. Нарықтық тиімділік ... ... ... ... ... ... қайта қарау бақыланып отыр. Егер бұрын
экономиканың жалпы ... ... ... ... ... жабдықтар мен жылжымайтын мүлік қаласа, қазіргі уақытта әсемнің
дамыған елдерінде 70% ... ... Бұл ... ақпараттық
технологиялар, инфрақұрылымдық құраушылар, ғылым, ноу - хау. ... ... ... ... ... ... ... дамыған әлем елдері
осы бағытта дамып келеді. Осы жолды тандамасақ, кейініректе қаламыз.
«Давос» экономикалық форумының ... ... ... ... ... 77-орында. Инновациялық индексі бойынша—84-
орыңда, бизнес шарттары бойынша - 85-орында. ... даму ... - ... ... ... жүйені жаңғырту, жемқорлық деңгейі, сайлау барысы
- 80-орында. ... ... ... мен жаңа ... бойынша
бірінші орынға ие. Осы екі фактор арасындағы айырмашылық ... ... ... ... ... ғылыми инновацияларды
еңгізу, «білім экономикасы», мамандардың ... ... ... ... ... ... ресурс пен адам ресурсына ерекше көңіл бөлінуі
керек. ... ... ... ... ... ... ... салдарынан бизнес немесе өзге салаларға кеткен жас
ғылымдарды жоғалтып ... Бұл ... ... ... ел үшін ... ... ... күні мемлекет басшылары елде ғылымның дамуына
ерекше көңіл бөледі. Жақын ... осы ... ... ... ... Себебі мыңжылдықтар шекарасында өзіне ғылымдағы қиыншылықтарды
сезіңді, ... ... ... біздің топыраққа механикалық көшіру
тиімді бола ... ... сене ... ... ... ... өткен
экономикадағы өсулер жаңа технологияларды ... ... ... Бір ... ... ... әзірленімдерді қолдануға мүдделіміз,
себебі қалыс қалуымыз тіпті алшақтап кететін болады. Бірақ бір ... ... ... ... ... (ғарыштық
әлеуетті пайдалансақ та). Жапониядағы бірегей ... ... ... пайдаланып қана қоймай, Батыстағыға қарағанда оларды
тиімдірек етуге мүмкіндік берді. Сондықтан ... ... де ... ... ... табылатын өз ерекшелігімізге сүйенуіміз керек. Бізде
мамандардың біліктілігі өте ... ... ... өте көп, ... ... осы ... ... кетті. Осы кезде біздің шикізаттық
артықшылығысыз, біздің ... ... бен ... ... ... ... ие болып тұр. Бұндай тәсіл әлемнің бәсекеге барынша
қабілетті 50 елінің қатарына кіруді қамтамасыз етіп ұлттық экономикамыздың
тиімділігін ... ... ... жылы ... ... ... ... қозғап әлемдік
экономиканың барысын өзгерткен өтімділік дағдарысы біздің елге келесі жылы
оң қалыпта ... ... - ... ... ... ... ... болады.
Бұдан басқа Қазақстанның шикізат секторына тәуелділігі келесі жылы
біздің ... ... ... (ағымдағы жылдың желтоқсан айында өткен
МІМЕХ биржасындағы сауда нәтижелерінің қорытындысы бойынша ... құны ... 100 АҚШ ... ... асып ... және әлемдегі саяси
аренадағы ... ... ... ... осы ... ... ... елеулі түрде көтеріледі.
«Қазақстанда қаржы рыногында дамудың 2008 жылға арналған жалпы болжамы
барынша нашар» деп ... ... ... ... - Орталық
Азия атқарушы директоры (ИНЭС-ЦА). Оның пікірінше рейтингтік агентгіктер
болжамының ... ... мен елде ... ... ... ... Алайда ол Үкімет пен Ұлттық Банктің көрсетілген проблеманы 2007
жылғы IV ... ... ... ... шығар (әңгіме рейтингілік
агентіктермен келіссөздер туралы болып ... және олар ... күш ... бірінші жартыжылдығында нәтиже береді.
Барынша оптимистік көзқарасты «Альфа Банк» АҚ ... ... ... ... ... ... ... Гайнуллин
білдіріп отыр, ол банктік секторда жағдай 2008 жылғы ... ... ... түрде жақсарады деп есептейді.
«2008 жылдың екінші жартысында, мүмкін одан да ерте, американдық
ипотекалық қағаздар ... ... ... ... ... өз ... ... қана қоймай мұнай-газ секторы саласындағы
жеңістерге орай динамикалық ... өсіп келе ... ... сол ... ... ... қағазда сатып алуы басталады», - деген
Гайнуллин мырза. Ұжымдық қарыздар мен ... ... ... ... ... ... ... нарығындағыдай емес, олар
жабылып қалған еді. Ринат ... ... ... ... ... банкирлер капитал рыноктарының қазақстандық банктер
үшін «жабықтығы» сыртқы факторлар емес, ішкі себептермен байланысты.[7]
2. Қазақстан Республикасының қаржы секторларының ... ... ... ... ... саясатының қаржы тұрақтылығына әсері
Қазақстан егемендігін алып нарықтық қатынасқа түскеннен кейін ... ... ... ... ... ... валютасын теңгені енгізді. Осыдан
кейін банктік жүйені реформалау қажеті туындады. Бұл өзгеріс ... ... ... экономиканың, ақша-несие және валюталық саясатын, айырбастау
бағамының тұрақсыздығына байланысты көптеген ... өз ... ... ... жылдан бастап, ақша-несие саясатының жүргізілуі Ұлттық Банкпен
барлық классикалық құралдарымен реттеле бастады.
Қаржы ... даму ... және ақша ... бір-бірімен тығыз
байланыста болады, яғни экономикалық циклдің жаңаруы осы ақша ... ... Ақша ... ... тиімді саясат экономиканың дамуына
әсер етсе өз кезеңінде экономиканың дамуы да ақша ... ... ... мүмкіндік береді.
Елімізде жүргізіліп жатқан экономикалық реформалардың тереңдей түсуі
ақша жөніндегі біздің ұғымымызға ақша айналымын ... ... ... ... әсер ... қойған жоқ.
Нарықтық қатынастардың құрылымына да, мемлекет тарапынан оларды реттеу
механизмінде де ақша зор рөл атқарады. Ақша—ол экономикалық өмірдің ... ... ... табылады,- нарықтық қатынастардың құрамды бір бөлігі
және мемлекеттік саясатты жүзеге асырудың ... ... орай ... ... ... ... білудің, оның іс-әрекет етуінің
ерекшеліктерін терең ұғынудың, экономиканы ойдағыдай дамыту ... ... ... ... ... мен ... көре ... зор.
Ақша - мемлекеттің шаруашылық субьектілері нақты байлансы ... ... ақша ... көрсеткіштері елдің экономикалық
жағдайы туралы мәліметтерін, ... ... ... ... қатысады. Ақша айналымы жүйесіндегі тиімді саясат қаржы секторын
дамуына ... ... КСРО ... ... ТМД ... нарықтық
қатынастарға өту кезінде жүргізілген іс-шараларынан кейін ақша ... ... ... болғанын, және уақыт өткен ... ... ... ... ауытқулардың, оған әсер ететін
факторлардың және тағы да сол ... ... ... ... ... зерттелді.
Қазақстанда 1992 жылдан бастап нарықтық өзгерістер аясында жүргізілген
баға белгілеуді босату шаралары бағаның ... ... ... ... ... өсуіне әсер етті. 1993 жылы айналымдағы ақша 6,3 ... баға 21,7 есе ... 1994 жылы 125 ... ... осы ... ... 216 және 160 ... болды. Ал 1996 жылы ақша массасының өсу қарқыны
одан әрі баяулап, инфляцияның біртіндеп төмендеуін байқатты.
Жалпы ... ... ... тұтыну бағасының индексі (ТБИ)
керсетеді. ТБИ үй шаруашылығының "тұтыну қаржысының" үлес ... ... ... ... мен ... қызмет бағасының өсу индексінің
қорытындысымен есептеледі. Қазақстанда ТБИ 1991 жылы ... ... ... ... ... ... ескеріліп, ТБИ-дің құрылымы
әлсін-әлсін қайта қаралды.
Тәуелсіз ... ... ... ... ... монополды құрылымдарының ... және ... баға ... сондай-ақ өнеркәсіп пен ауыл шаруашылығы
өнімдеріне баға қайшысын жоюға мемлекеттік реттеудің ... ... ... ... ... ... өз ... валютасын
енгізуіне орай КСРО Мемлекттік банкі мен Ресей Орталық банкісінің 1961-1992
жылдардағы банкноталарының айналыстан ығыстырылуына ... ... ... әкелу мөлшері қауырт өсіп, соның салдарынан тауарлар
бағасы жоғарылап, халықтың тұрмысы төмендеді.[8]
Елбасы 1993 жылы 12 ... ... ... Ұлттық валюта
енгізу» туралы Жарлыққа қол қойды.
Айналымға теңгені ... ... ... және ... ... ... ... үзілуі мен саяси ала ауыздығы тереңдей
түскен қаржы-экономикалық дағдарыс жағдайында өтті.
Теңгені енгізгеннен кейін 2,5 айда, 1994 жылы 1 ... ... ... ... 2,5 есе ... ... мен ... өзара есептеу маусымы басталғанда теңгенің бағамы- 1 долларға
11,58 теңгеден 43,3 теңгеге жетті.
1995 жылы орта ... ... Банк пен ... ... ... ... ... одан соң міндеттемелерді, ноталарды және
басқа мемлекеттік бағалы қағаздарды шығарғаннан кейін ... ... ... ... ... ... енгізілген 1993 жылы 2500 пайыз
болса, 1994 жылдың бас кезінде 1260 пайызға ... ... 1995 ... ... 58 ... ... 1997 жылы мемлекеттің алтын валюта
қоры кәсіпорындарды жекеменшіктендіру және шетел ... ... ... ... ... ... 700 млн доллармен толықты.
Бұл жылы теңге бағамының ауытқуы ... ал ... ... ... есептелетін жағдайға жетті.
1994 жылы таңдап алған монетарлық үлгінің өзгермейтіндігі және ... ... ... ... ... ... ұшырататының түсінген
қаржы сарапшылары 1999 жылдың сәуірінен бастап теңгенің өзгермелі бағамын
енгізу ... ... ... ... девальвациясы импорт алмастырушы
өнеркәсіп салаларының өркендеуіне, ауыл шаруашылығы өнімдерінің өсуіне,
мұнай ... ... ... жағдай туғызады. Теңге девальвациясы
енгізілгеннен кейінгі 9 айдың ішінде елдің ЖІӨ 5,3 ... ... ... - қол ақша 1996 жылды 1995 ... ... ... ал 1998 ... 1997 ... ... қарағанда 26,0%-ке
төмендеген. М1 агрегатының өсуі қолма-қол ... ... және М1 / ... ... ... / М1 қатынасын қарастырып отырған кезендерде ұдайы өсіп, М1 / ... ... МЗ/ МО ... да ... түрде өсіп отырғаны
байқалады. (1-кесте)
1-кесте
Қазақстан бойынша МЗ агрегатының динамикалық көрсеткіштері
(кезең аяғында)
|Жыл-|мз |Нақты өсім млн тг |Өсу ... %-пен |Өсу ... %-пен ... ... | | ... |
| |а-ты | | | ... |млн | | | |тті |
| |тг | | | ... |
| | | | | |млн ... | |
| |1998 |1999 |2000 |2001 ... ... ... |13,8 |7,5 |6,05 |11,8 ... ... %-бен | | | | ... ... ... ... НБК 2004 г. №2
Кәсіпорындарды қайта бағалау және мұнай бағасының құлауы нәтижесінен
2001 ж. болған ЕДБ ... ... ... ... ... әкеп соқтырды, активтердің сапасы нашарлады. 5-
кестеден көрініп тұрғандай, 2000 жылдың III ... ... ... ... күрт ... бұл тиісінше, меншікті ... ... ... 25 ... ... ... кері ... тигізді.
5-кесте
Меншікті капиталдың сенімсіз кредиттерге қатынасы
(%)
| |2000 ж. |2001 ж. |
| |1 ... |2 ... | 3 ... |4 ... |1 ... ... ... |148,8 |276,2 |489,8 |672,4 |978,1 |
| |(100%) |(100%) |(100%) |(100%) |(100%) ... өсу |59,2 |85,6 |77,3 |37,3 |45,5 ... % -бен | | | | | ... өсу |2,7 |9,8 |13,5 |9,8 |9,3 ... | | | | | ... 1% ... |21,9 |8,7 |5,7 |3,8 |4,9 ... өсуі ,| | | | | ... | | | | | ... несиелер, |7,3 |10,6 |15,1 |17,8 |21,2 ... | | | | | |
| ... ... |68,5 (46,0%) |135,3 ... ... | | |(49,0 %) ... ... | | | ... | | | |
| ... |76,7 |117,4 |125,2 ... | | | |
| | | | | |
| | ... ... | ... |63,5 |58,0 |69,4 |11,4 ... |63,6 |58,0 |69,7 |11,7 ... |64,0 |58,5 |69,9 |11,4 ... |64,5 |59,0 |70,4 |11,4 ... |65,5 |60,3 |71,0 |10,7 ... |65,5 |59,8 |71,3 | |
| | | | |1,5 ... |65,8 |60,5 |71,32 |10,82 ... |66,0 |60,7 |71,52 |10,82 ... |65,83 |60,45 |71,46 |11.01 ... |66,18 |60,62 |72,0 |11,38 ... |65,91 |60,30 |71,77 |11,47 ... ... в ... Статистический сборник / Под ... ... 2005. с. 27. ... жылнама, Алматы, 2006, 18-бет.
Біздің елде жыл сайын зейнетақы мөлшерін ... ... ал ... ... ... ... ... тұтыну бағаларының
индексінен алда болды. 2004 ... 1 ... ... ... ... ... 5800 ... ал 2006 жылы - 9500 теңгені құрады.
Қазіргі уақытта зейнетақы нарығында 8 ... ... ... ... ... Ұйым (ЗАИБЖҰ) және 14 ЖЗҚ - нан
тұрады, олардың ішінен «Мемлеметтік жинақтаушы зейнетақы ... ... ... және ... ... ... ЖЗҚ АҚ ... активтерін өздері
басқарады. Бүгінгі күні салымшылар саны 7649 мың ... ... ... ... 37,34% ... жинақтаушы зейнетақы қоры» ЖЗҚ ... ... ... және оған өз ... ... ... ... алу мақсатында басқаруға сенім артады.
Біздің елдегі зейнетақы мөлшері халықаралық стандарттар бойынша ғана
емес, кейбір ТМД елдерімен ... ... ... болып табылады,
мысалға Ресеймен салыстырғаңда, алатын эейнетақы мөлшері зейнеткерлердің ең
төменгі өмір сүру деңгейін қолдау үшін ... ... ... ... ... ... ... Зейнетақы қорларының тиімділігінің
төмендігі, ол өндірістердің құлдырауынан, көлеңкелі және бейресми экономика
үлесінің көптігімен ... ... ... ... ... ... бірқатар сәйкессіздіктер бар. ... ... ... ... ... зейнеткерлік жасы еңбек
жасы 25 жыл болғанда, ерлер үшін 45 жас ... ... ... ... стажының минималды көрсеткіші орындалған кезде зейнетақыға тәуелсіз,
жұмыстан кету кұқығына ие болады. Сонымен зейнетакьі жүйесіндегі ... ... ... ... етеді. Жұмыспен қамтылғандар
санымен зейнеткерлер саны арасындағы арақатынастың үнемі нашарлап ... ... ... біршама әсер етеді.[14]
Зейнетақы жүйесіндегі түбегейлі өзгерістер хронологиясы:
- 1991 ... ... қана ... ... ... ... және ... принциптер негізінде ұйымдастырылған,
әлеуметтік қамтамасыздандыру жүйесі;
- кәсіподақтардың зейнетақыны төлеуге қатысуы;
- ... ... ... алынатын жарналардың
дафференциациясы;
- зейнетақы арқылы жұмыссыздық пен ... ... ... шешу;
- зейнетақының көп бөлігі ... ... ... есебінен
төленеді, яғни мемлекет жалғыз меншік иесі және жұмыс берушінің ролін
атқарады;
- ... ... ... ету ... ... ... жылы - ҚР ... зейнетақы қорының кұрылуы, оның қызмет
етуінің сақтандыру принциптерін ... және ... ... ... ... ... ... анықтап алу болып
табылады.
1992 жылы - қосымша зейнетақымен қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... туралы» ҚР Президентінің
Жарлығы жарияланды.
1993 жылы - ... ... ... ... жылы - ... ... төленбеуінің басталуы.
1996 жыны - ҚР Үкіметімен ҚР-дағы зейнетақымен қамтамасыз ету ... ... ... ... ... жоқ), ... шот ... тәжірибесі басталды.
1997 жылы - мемлекеттік емес зейнетақы қорлары ... ... ... ... біздің зертеудің негізгі мәселесі, ұлтық
зейнетақы жүйесін нарықтық экономикамен әлемдік стандарттарға сәйкестендіру
сондықтан реформалаудың тағы бір бағыты ... ... ... табылады. Нарықтық экономика аясында ... ... ... ... ... және зейнетақы ... ... ... ... ... ... ... енгізілуі тиіс.
Зейнетақы жұйесін реформалау жаңа жинақтаушы зейнетақы қорлары жүйесін
құрудың негізі болуы және оларды мемлекет тарапынан қолдауда неғұрлым катаң
болған дұрыс. ... ... ... ... ... ... ... зейнетақы қорлары мекемелерінің процедурасы;
- зейнетақы жинақтарының есебі;
- зейнетақы қорлары активтерін сақтау;
- зейнетақы қорларының қаржы ... ... ... ... ... кызметтері және зейнетақы
активтерін бағалау;
- қорлардың тұрақтылығын қамтамасыз ету;
- қатысушылардың құқықтарын қорғау;
- зейнетақымен қамтамасыз ету ... ... және ... салу ... қорларды өзгерту, біріктіру және жою.
Осы жоғарыда аталған аспектілер әлі де ... ... ... ... ... жөн. ... ол зейнетақы қорының қызметтеріндегі
маңызды аспектілерді неғұрлым кеңірек қарастыруға мүмкіндік береді. Әрекет
етуші заңда жаңадан ... ... ... ... отырып, жинақтаушы
зейнетақы қорларының ... ... ... шектеулер
қарастырмаған. Сондықтан, жергілікті өзін-өзі басқару ұйымдары ... ... үшін ... ... ... ... Осы тезисті қолдай отырын, екі маңызды пікір айтуға болады:
- ... ... ... емес ... ... ету, ... қатысты қосымша зейнетақы жөнінде болуы тиіс;
- мемлекеттік ... ... ... ... ұстауға
байланысты шығындар орталықтан бекітілуі керек.
Егер ЖЗҚ-ның аймақтық дамуын қарастыратын болсақ, онда ... ... ... ... ... ... жинақтаушы
зейнетақы қоры» ЖЗҚ АҚ «Қазақстанның Халык Банкінің» ЖЗҚ АҚ, «Құрмет» ... ... ЖЗҚ АҚ, ... - ... ЖЗҚ АҚ және т.б. ... ... көп салымшылар және активтердің ең көп сомасы Қазақстан Халық Банкі
зейнетақы қорына тиесілі, ол ЖЗҚ нарығның- 27,7%, содан кейін «МЖЗҚ» ... ... - ... -17,6% кұрайды.
1998 жылдың 1 қаңтарынан бастап ... ... ... пайда болуына 1997 жылдың 20 маусымында кабылданған Қазақстан
Республикасындағы ... ... ету ... Заңы себепкер болды.
1998 жылдың 1 қаңтарына дейінгі зейнетке шыққан тұлғалар және ... ... олар ... ... орталықтары арқылы зейнетақы алу
мүмкіндігіне ие болды. Ал 1998 жылдың 1 каңтарынан бері ... ... ... өздерінің жеке зейнетақы шоттарын ашып, қаражат жинақтауына
жағдай ... ... ... ... екі түрі белгілі: Бөлу немесе
ынтымақтастық жүйе және жинақтаушы жүйе.
Ынтымақтастық ... ... ... ... ... өз зейнетақысын жұмыс істеп жүрген жұмысшылар есебінен алады.
Осы кездегі ауыртпалықтар жұмысшыларға ... - ... ... қорына
түсетін қаржы бөлу ставкалары жоғары болады, тағы зейнеткерлер үлесі ... ... ... үлесіне қарағанда тез өседі. Бұл өте ... ... ... ... ... өз ... жарналарды аударуы негізінде қалыптасады. ... ... ... ... ... ... адамдар саны әсер етсе,
жұмыссыздар санының ... жоқ. Оған ... ... ... ... ... Аталған жүйеде зейнетақымен қамтамасыз ету жүйесін ұтымды
құру, жеке зейнетақы қорларын ... және т.б. ... ... ... жүйесінде тәуекелділікке бару қажеттігі туындайды және
әлеуметтік қорғаудың кепілдемесінің төмеңдеуі орын алады.[15]
Зейнетақы жүйесін ұйымдастыру ... ... ... критерийіне
қаржы тұрақытылығын қамтамасыз ету жатады. Қаржы ... ... ... бар жүйе үшін бұл ... мен ... ... орташа зейнетақы мен орташа еңбек ақының ... ... ... ... ... жинақтау жүйесі үшін - активтерден қайтарым, болашақ зейнетақының
шамасы, өмір сүру ұзақтығы мен ... ... ... ... сүру ... мен ... зейнетақы аталған жүйеде аударым
жарнасының жоғары болуын талап етеді. ... ... ... ... ... ... қорғау және экономиканы дамытуға ат салысу.
Біздің елімізде тогыз жылдан (1998-2006) бері жұмыс істеп келе жатқан
зейнетақы ... ... ... ... жинақтық
зейнетақы қорлары Қазақстанның қаржы нарығында маңызды рөл ... ... ... ... ... нарығының дамуындағы негізгі фактор болып
қана қоймай, сонымен бірге, ел тұрғындарының өмір сүру ... ... ... ... Жеке ... және ... ... саласында,
сондай-ақ, жылжымайтын мүліктер ... ... ... ... ЖЗҚ ... ... бере ... олардың банктік
төлем қабілеттіліктерінің негізгі көрсеткіші болды. Бұл жағдай басқа
факторлармен қатар өз ... ... ... ... қарқынмен өсіп
отыруына мүмкіндік берді
Зейнетақы активтері 2006 жылдың нәтижесі бойынша ... ... ... 10,5 ... құрады және ол ресми мәліметерге
сәйкес 8,7 ... тг. ... 68 ... ... ... ... жоспар бойынша бұндай өсім карқыңдылықты білдіреді,
өйткені 2002-2005 жылдар аралығында аталған көрсеткіш 8-9 процентті ... 2006 жылы ... ... ... (+40,3%) теңгемен
есептегенде ЖІӨ өсуінен (+18,9%) екі есе ... ... ... қысқа
мерзімді индикативті жоспары бойынша ІЖӨ 14% деңгейінде өсу қажет. Осындай
өсу динамикасы бола тұра, ... ... ... ... банк ... көрсеткіштерінен әлде қайда артта қалған.
Қазақстанның қаржы нарығындағы банк секторы ... ... ... ... ие ... ... салымшыларының санының өсу динамикасына келетін болсақ, олар,
міңдетті ерікті және кәсіби ерікті зейнетақы жарналары деп ... ... 2007 ... 1 ... ... бойынша олардың саны
сәйкесінше 8573071, 35174 және 3749 адамды ... ... ... ... 8572833 ... Осы ... айта кететін жағдай, көптеген салымшылардың
зейнетақы шоттарын ашып, бірақ, оған жарна ... ... ... Бұл, көбінесе көлеңкелі экономиканың болуымен байланысты,
нақтырақ айтатын болсақ, зейнетақы ... ... ... жалпы эконамиканың 30%-ін құрайды.
Қазіргі кезде, ерікті жинақ зейнетақы жүйесі әлі де болса жеткілікті
түрде дамымаған күйінде ... ... ... ... 0,4% ... ... салымдары бойынша мына қорлар ең көп ... ... ... ... ... ... МҰЗҚ ЖЗҚ АҚ - 2384846, ... - 1299291. Алдыңғы орында мемлекеттік ұлттық зейнетақы қоры тұр,
яғни, оның ... ... ... 27,7%. Қалған екі қор 20% және
15% салымшыларға ие, ... ... ... 62,7% -ін ... үш ... екен.
Зейнетақы қызметін көрсететтін рыноктағы жинақтық зейнетақы қорларының
қаншалықты бәсекеге қабілетті екендігін байқау үшін ... ... әр бір ... ... ... салыстыруға болады.
Салымшыларға шакқандағы зейнетақы жинағының салымшыға шаққандағы мөлшері
жағынан "Грантум" ЖЗҚ АҚ ... ... тұр (256270 ... 2006 жылдың
қорытыңдысы бойынша зейнетақы жинақтарының мөлшері бір ... ... ... ... жоспардан, яғни, 106,1 мың теңгеден әлде қайда
жоғары. Ондай көрсеткіш, Қазақмыс (176,2 мың тг), ... ... ЖЗҚ ... тг.), ... (144,7 мың тг.), Ұлар Үмгг (122,8 мың тг.), ... (117,6 мың тг.) және Отан (115,8 мың тг.) Ол, ... ... әлде ... ... тәжірибе халық қаржысын ... ... ... ... ... болғанын дәлелдейді. Оларды
пайдалану ұжымдық инвесторлар мен қаржы ... ... ... емес ... қызметі арқылы жүзеге асырылып отырған.
Нарықтық эконамикасы дамыған елдердің ... ... ... ... осы ... ... үлес ... едәуір көп екендігін
аңғартады. Мұндай институттарға институционалды түрдегі ірі инвестор ... және ... ... ... ету ... ... ... мемлекеттік емес жинақтау зейнетақы қорлары жатады.
Қорытыңдылай келе, мемлекеттік емес зейнетақы қорларының активтері
ұзақ ... ... ... ... ... ... ұзақ ... инвестицияның бір көзі, сонымен қатар, ... ... ... ... бола ... және ... ... үлкен қаржылық инвестор болып табылады. Осыған орай бұл ... ... ... ... жоспарды қарастыру қажеттілігі
туындайды.
2.4 Қазақстан Республикасындағы ... ... даму ... ... ... болжайтын балгерлерден қорқасыз ба деп
сұрағанда, жазушы «өзіне сенімді екенін, өзінің өмірі сақтандырылғанын, әрі
сақтандыру компаниялары ... . . . ... жол ... деп ... береді.
Бұл — әрине, үлы адамның әзілі. Бірақ та шындығында, ... ... және жеке ... ... ... ... ... азаматтық-
құқықтық қатынастар жүйесіне, олардың өмірі мен денсаулығына, ... жай ғана ... аса ... рөл ... Берілген
проблемаға бір қалыпсыз тәсілмен келу келесі аксиоманы қалыптастырады:
дарынды, ... ... әрі ... адамсыз тұрақты және дамушы
экономика құрылмайды, күшті экономикасыз егеменді ... ... ... ... ... бұл ... ... ақша-қаржы
кеңістігінде реформалауы табиғи нәрсе.
Ұлттық сақтандыру ... ... мен ... талдау арқылы, оның
негізгі кезендерін анықтау керек. Нарық жағдайында қоғамның әлеуметтік-
экономикалық дамуына ... сан ... және ... тән. ... ... болатын ысырап ықтималдығы артады, ... ... ... экономиканың түрлі сатылы ... ... ... ... арқылы, мейлінше азайту қажеттілігі
туады. Алайда, мемлекеттік сақтандыру әлеуметтік, қоғамдық ... ... ... ... қатынастарының тәртібін, түрлерін және
шарттары заңдық негіз арқылы реттеумен ... ... ... ... - ... жүргізетін субъектілердің бірінші кезектегі
міндеттері. Мұндай жағдайда кәсіпқой сақтандырушылар арқылы сақтандырудың
мәні арта ... ... ... ... ... ... анықтайтын ережелер болмады, бұл сақтандыру қызметінде тәжірибесі
жоқ көптеген компаниялардың ... ... ... ... ... қызметтің көп түрінің бірі ғана деп есептеді. 1994 ... ... ... ... саны 22-ден 71-ге дейін өсті. Одан кейін бес жыл ... ... 2005 ... басында барлығы 34 компания жұмыс істеді.
Сөйтіп, әлеуетті сақтандырушылар ... ... ... ... ... нарығы Қазақстанда өзін-өзі реттеді. Әлі де ол
әрі республикалық, әрі аймақтық ... ... осы ... ... ... іздестіруде. Бұл — қоғамдық бірлестіктер,
әлеуметтік-қаржы топтары, аймақтық одақтар т.б. болуы ... ... ... ... ... ... даму деңгейіне және нарықтағы өзара
қатынасушыларға ... ... ... ... жағдайына тікелей
байланысты. Сақтандыру нарығының ауқымдарына байланысты, оны қосалқы жүйе
мен сегметтерге бөлуде қатысушылар ... ... ... ... ... сақтандыру қызметтері дамыған елдерде, әдеттегідей,
әрбір қатысушының әрекетіне айқын ... ... ... ... дамыған мемлекеттердің зандарында сақтандыру қызметтері нарығын құру
және негізгі ... ... ... түсіндірілулер беріледі. Бұл
Қазақстанға да қатысты: «Сақтандыру қызметі туралы» заңда ... ... ... ... ... көрсетіліп толық анықтамасы
келтірілмейді. Тек қана сақтандыру қызметіне ... ... және ... ... ... ... 2003 жылғы 10-шілдедегі
«Сақтандыру қызметі туралы» Қазақстан Республикасы заңының 10-бабына сәйкес
сақтандыру нарығына қатынасушыларға ... ... ... ... ... ұйымдары;
• сақтандыру ... ... ... ... ... пайда алушы;
• актуарий ... ... ... ... ... аудиторлық ұйым (уәкілетті аудитор);
... ... ... ... ... ... ... асырушы өзге жеке
және заңды тұлғалар.
Бұл институттардың өзара іс-қимыл нысандары сақтандыру нарығы қосалқы
жүйесінің ауқымын, ... және ... ... ... ... тиіс: сақтандыру саласындағы мемлекеттік органдар мен ұйымдарды,
сақтанушылар мен ... ... ... ... ... ... ... қарай, бұлар заңда жоқ. Сақтандыру
ісінде мемлекеттің қатысуы ... ... ... мен ... ... ... ... көрінуі тиіс.[16]
«Қазақстан Республикасындағы сақтандыру ... ... ... ... ... «Қазақстан Республикасының кейбір
заң актілеріне өзгерістер мен толықтыруларды ... ... 1993 ... құру ... ... ешқандай да ерекше мемлекеттік сақтандырудың жоқ
екендігі ескертілген. Ол ... ... ... ... түрі ... ... ... Айтылған заңды пайдалану тәжірибесі, бұл жақсы
шешім болмағанын көрсетті және 1995 ж. ... ... ... туралы» заңында сақтандыру қызметіндегі мемлекет рөліне қатысты
баптар қарастырылды. ... ... ... мекемесі құрылып,
оның құқықтары мен міндеттері анықталды, ... ... ... ішкі ... ... ... мен ... протекционистік (тамыр-
таныстық) қорғау кезінде сақтандыру ... ... ... ... ... оның ... міндеттерінен айқындалады:
қазыналық, экономикалық, ... ... және т.б. ... бұл ... мәні өзгереді. Қоғамдық-экономикалық міндетті іске
асыру үшін, ... ... ... ... ... ... ең ... ресурстарын толықтыру үшін қазынашылық міндет тән. Мемлекет, өзара
ережелерін заңда ... ... ... ... ... ... ... жанама түрде араласады. Ол мемлекеттік бюджетке,
өзінің ... ... мен ... ... ... ... саясатын жүргізу, сақтандыру жүйесін құру және ... ... ... қамтамасыз ету, сақтандыру
заңдарының орындалуына бақылау, ... ... ... да ... және ... бір әлеуметтік-экономикалық мақсаттарға
қол ... ... ... құзырына жатады. Мемлекеттік
сақтандыруға мемлекеттік бюджет пен оның шығыс ... ... ... және ... билік органдарының қарамағындағы халықтың
еңбекпен қамтылмағандарын ... ... ... ... ... енуі ... Халықтың бұл тобына түсетін жәрдемақылар мен
жеңілдіктер, олардың қоғамға енгізген еңбек ... ... ... ... тек ... және еңбекке ... ... ... ... ... ... жұмысқа жарамды
мүшелері мен ... ... ... ... ... төлеу қажет. Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру бүкіл халық үшін
міндетті болуы ... Оның ... ... ... ... ... тізбесіне әлеуметтік және медициналық сақтандыруды енгізу
ұсынылады. Жарналар әлеуметтік ... ... ... ... ... асырылады. Мемлекеттің міндетті ісі - кепілділік. Сақтандандыру
төлемдеріне ... беру ... құру ... сақтандырудың жаппай және
әлеуметті мәнді түрлері бойынша сақтанушылардың ... ... ... ... Бұл ... ... ҚР ... мен Ұлттық
банкі болып есептеледі. Қатысушылары — сақтандырудың міндетті түрлерін
жүзеге асыратын барлық сақтандыру ... ... ... ... ... төлемдер Қор арқылы тек, сақтандыру ұйымы
таратылуға мәжбүр болған ... ... ... сақтандырудың мемлекеттік әлеуметтік сақтандырудан айырмашылығы -
жеке адамның сақтандыру қорын өз жарналары ... оның ... ... ... әрі ол ... ... ... Сақтанушы
тәуекелдікті таңдауға даэ сақтандыру компаниясын таңдауға да ерікті.
Мемлекеттік әлеуметтік сақтандырудың міндеттілігі — ... ... ... ... ... арқылы қорғауын
күшейту; кепілдік; сақтандыру жарналарын жинау және ... ... ... ... ... ... үшін ... бағдарланған экономикалық; инвестициялық уақытша еркін ақша
қаражаттарын мемлекеттік ... ... ... ... ... және ... қаржы құралдарына жұмсаудан пайда алу
есебінен сақтандыру қорларын арттыруға бағыттау; ... - ... бөлу ... ... ... туындаған.
Мемлекеттік сақтандыру саласына жеке сақтандыру фирмалары
шұғылданбайтын ... ... ... ... Бұл ... үлкен
сақтандыру төлемдерін керек ететін, су тасқыны, жер сілкіну және ... ... ... ірі ... міндеттерді шешу
үшін әскери тәуекелдіктерді, сыртқы қарыздар мен кредиттерді сақтандыру.
Сенімсіз тәуекелдіктерге ... ... ... ... ... міндетті
сақ-тандырудың берілген түрлері бойынша қаржыларын шоғырландыру орынды.
Одан басқа, мемлекет жеке сақтандыру бизнесін реттеуді ... ... ... ... ... дамуына мүмкіндік жасайтын заңдармен
қамтамасыз етеді;
• сақтандырушылар мен ... ... ... ... ... ұлттық сақтандыру бизнесі ... ... ... ... ... компанияларының қаржы тұрақтылығы үдерісін
қамтамасыз етеді және сақтандыру сыйақыларын қайта бөлу тәртібін ... ... ... ... секторының даму тұкырымдамасына, оның
ішінде сақтандыру бизнесіне сәйкес қайта бөлу ... ... ... ... ... ... сақтандыру мен реттеу саласында
лицензиялау, сақтандыру және қайта сақтандыру ұйымдарының бірегей тізілімін
жүргізу, сақтандыру нарығы ... ... ... мен ... тіркеу заңдардың талабының орындалуын ... ... ... ... байланысының көп жақты жүйесі
олардың өзара тәуелділігінен туған объективті шарттарының нәтижесі болады.
Біріншіден, ... ... ... ... ... ... екіншіден, сақтандыру компаниялары ... ... ... келтіруге мүдделі. Сақтандыру
қызметін басқару мен реттеуде мемлекеттік органдардың күш салу бағыттарын
бөліп ... ... ... ... ... туған кезде сақтанушылар мүдделерін қорғауға
бағытталған сақтандыру ... ... ... ... әлеуметтік мәнді тәуекелдіктері мен шектерін анықтау;
• сақтанушыларға ... ... ... ... қаржылық тұрақтылығын ынталандыру арқылы ұдайы ... ... мен ... ... ... сақтандыру
қызметін ұйымдастыру;
• міндетті әлеуметтік сақтандыруда сақтандыру қатынастарын ұйымдастыру
нысандарын анықтау және сақтанушылардың тікелей қатысуын ... ... ... ... және ... ... қызметі
инфрақұрылымының қалыптасуы және қамтамасыз ету жөніндегі ... ... ... ... ... ... үшін ... дамыту; сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдарын құруға рұқсат
беру; сақтандыру (қайта сақтандыру) қызметін жүзеге асыру құқығына ... ... ... ... ... және ... ... бақылауды жүзеге асыру үшін пруденциялық нормативтерден басқа,
сақталуы міндетті нормалар мен лимиттерді белгілеу;
... ... ... ... халықаралық шамаларға сәйкес
болатын сақтандыру ісінің стандарттарын жасау;
• сақтандыру ... ... ... ... ... мен
басқа да мүдделі тұлғалардың қызметіне монополияға қарсы бақылау жүргізу.
Сақтандыру қызметін реттейтін және ... ... ... бағытталуға тиісті ережелер, бір жағынан ... ... ... және ... ... ... жағынан - сақтандыру нарығына қатынасушылардың сатып алу мүдделігі
жиынтығының кеңеюіне ... ... ... ... ... ... ... беріледі. Мысалы, Ф.П. Котлер, К.Р. Макконнел,
С.Л. Брю, К.Е. ... Л.Н. ... және ... ... тауарды
әлеуетті сатып алушылармен, ал сақтандыруда — түрлі қауіп-қатер және
тәуекелдіктерден ... ... ... алушылармен байланыстырады.
Сақтандыруды қорғауға сұраным К.Е. Турбина мен Л.Н. ... ... ... мен ... ... ... ... кеңістік ретінде, анықталатын нарық ... ... ... ... және оның ... сақтандыруға сәйкес,
оның құрамына сақтандыру ұйымдары мен компаниялар, ... ... ... ... сақтандыру делдалдары,
сюрвейерлер (сарапшылар), ... ... ... ... аудиторлар, кеңес берушілер енеді. Сақтандыру өнімдері мен
көрсетілетін қызметтер ... ... ... ... жасалады,
оның үдерісінде сақтанушыға әлеуетті қауіптіліктен сақтандыру қорғауын беру
жүзеге асырылады.
Қызметтерді ұсынудың ойдағыдай жұмыс істеуі ... ... ... конъюнктураны нақты ... ... ... ... ... ... мен құралдарды
пайдалану сипатына байланысты сақтандыру және қайта сақтандыру компаниялары
жүзеге асырады. ... ... ... анықтаған кезде басқарудың
алдын алу әдістерін пайдаланған және объектінің даму баламаларын ... ... бұл ең ... ... ... ... және ... азайтуға, яғни жағдайдың белгілерін анықтау, оның ішінде бір
қалыпсыз ... ... ... ... ... негізі болады. Бұл
қиындық нышандарын, жағымсыз құбылыстарды табуға және бар ... ... ... ... ... ұйымның маркетингілік
сақтандыруын зерттеулер мен ... ... пен ... ... ... ... ... сақтандыру компаниясын басқару
ерекше рөлге ие болады. Сақтанушылар сұранымдары мен ... сай әсер ете ... ... бар ... ... ... ... өсуін ынталандырады. Бұл үшін түрлі әдістер,
тәсілдер мен құралдарды, ... ... ... ... ... қызметтері мен сақтандыру қызметін көрсетудің басқа нысандарының
үйлесімін, оның ішінде тарифтерді саралауды пайдалануға болады.
Сақтандыру ... ... ... ... ... ... кезде тәуекелдік жағдайларға бағдарлану, ... ... ... ... ... кез келген түрін
жүйелі бағалау қажет. Сақтандырушылар, бәсекелестер және басқа сақтандыру
қызметтері ... ... ... ... ... әрі жаңа
байланысты дамыту қажет.
Сақтандыру компаниялары істерінде мына қатерлер жиі кездеседі:
• сақтандыру компаниясы қаржы-экономикалық ... ... ... компаниясы басқарымдылығының әлсізденуі мен жоғалуына
әкелетін кадрлық әлеуеттің деңгейінің жеткіліксіздігі;
... ... ... және ... ... ... ... нарық үлесін жоғалтуға, ... ... мен ... ... ... ... ... дамуын маркетингілік зерттеулеріне байланысты;
• тәуекел менеджмент ... ... ... салдарынан
сақтандыру компаниялары құнды қағаздарының пайдалылығы төмендеуіне әкелетін
қаржылық тәуекелдіктер;
• сақтандыру компаниясының сақтанушыларға ... ... ... ... салыстырғанда немесе күтпеген жағдайлардан
немесе кәсіпорындағы басқару ұйымы ... ... ... артуымен анықталатын өндірістік-сақтандыру тәуекелдіктері;
• инвестициялық жобаны жүзеге асыру үдерісі себеп болған жұмсалынған
қаражаттардың қайтарылмауына және табыс ала ... ... ... ... ... сақтандыру компанияларының меншікті
қаржы ресурстарының жеткіліксіздігі, көбінесе, жеке сақтандырушыларға
күрделі ... ... ... ... мүмкіндік бермейді.
Мұндай жағдайда, іс-әрекеттерді үйлестіру, мүдделерді қорғау және бірлескен
инвестициялық ... ... ... үшін ... ... ... ... Ал, сақтандыру тәуекелдігін
қайта бөлу немесе табыстау сақтандыруды, болмаса қайта сақтандыруды ... ... ... компаниялары, өздерінің қайта сақтандыру
жиынтықтарынан тәуекелдерді алып, ең қауіпті қатерлілері бойынша ... ... ... қауіптілік дәрежесі бойынша топтастырады. Сақтандыру
компаниялары бірлесе және көрсететін қызметтерінің ... ... ... ... ... тұрақтылығын арттырады.
3. Қазақстан Республикасының қаржы секторының дамуының кейбір мәселелері
3.1 ... ... ... ... ... дамуы
Кластерлердің ішкі табиғаты келесідей, кластерлер - бұл ... және ... ... ... ... ... ... көрсетеді. Ешбір ел барлық кластерларда мамандандырылу мүмкін
емес. Басымдылығы бар экономика салалары саны ... ... ... ... ... ... ... экономиканы алға ... ... Яғни ... ... ету көзқарасы тұрғыдан кейбір
кластерлер басқалармен салыстырғанда мемлекет өркендеуі үшін әрқашанда ... ... ... бюджет жағынан болсын әлде шешім қабылдау
немесе оны жүзеге ... ... ... болсын әрқашанда шектеулі.
Үкімет экономиканың барлық ... ... ... атқарса,
Қазақстанның қаржы секторы бұдан ұтар еді, бірақ ... ... ... ... ... тиіс ... мүмкіндіктері бар.
Егер жеке кластерлер, басқалармен салыстырғанда ел өркендеуіне шешуші
маңызы бар болса, онда мемлекеттің борышы - оларға аса ... ... ... ... өте ... ... ... сұрыптау жиі қайта
қарастырылып тұру қажет. Бірақ ... ... осы ... ... пайдасына таңдау жасау әрқашанда сақталады.
Кластерлерді сұрыптаудағы ойлау жүйенің ең ... ... ... ... аспектілерінен тыс, бейтарап және ... ... Бар ... тіркеуден бастау қажет екендігін, көптеген
елдер тәжірибесі көрсетті.Үкімет ... ... үшін ... ... ... егер ол ... ... бар, қаржы секторларымен қарқынды
жұмыс істесе. Көптеген елдерде бұл стратегия «мықты жақтарды бекіту» сияқты
белгілі. Кәсіпкерлік қуатта ... ... бар ... ... ... жағдайларда, келісілген мемлекеттік күш және ... ... ... ... тек қана бар ... қарастырса, онда біржақты сарапқа
келуге болады. Бар потенциал бәсекелес аймақтағы потеяциалмен салыстырылуы
керек. Басымдылық кластерлер ... ... ... ... ... жақындығы бар, атап айтқанда компанияларға не жасау қажет: өзінің мықты
жақтарын түсіну, бәсекелестің мықты жақтарын ... ... және ... ... ... ... бұл факторлар кластер жұмыс істейтін,
нарықта қанша пайда табуға ... ... ... ... ... және ... жасау
бойынша нақты жеткілікті күш шын мәнінде ... ... Даму ... ... ... ол ... ... бақылайтын, барлық
институттар кластердің экономикалық даму үшін ... ... ... ... ... ... бәсекелестіктің шектелуі, мысалы
протекционистік шаралармен, кластердің жеткілікті дамуына бөгет жасайды.
Жақсы кластерлік саясат-бұл, ең ... ... ... ... ... ... анықтау және шешу. Мұндай мәселелерге кластермен
пайдаланатын көлік инфрақұрылысын жақсарту, басқару деңгейін жоғарлатуға
бағытталған ... ... ... ... және жеткізілім
қамтамасыз ету үшін шет ел ... ... ... Осы ... ... ... ... етуі, басқалары талап ... ... ... ... жоғарлату мақсатымен, кластердің экспортты
диверсификациялау мүмкіндігімен анықталады.
Экономиканың негізгі ... ... ара ... ... ... ... ... экономиканың қалған бөлігімен салыстырғанда
олар аз болады. Сондықтан, егер ... ... ... ... ... ... ... экономикалық стратегия жоқ болса, онда жиынтық
экономикалық нәтиже жарытымсыз ... Ең ... ... ... ... ... болжайды: негізгі кластердерді жисақ жию және барлық
қаржы секторлардың жағдайын жақсарту бойынша күш. Осы екі ... бір ... ... ... ... ... іскерлік ортасын жағымды
өзгертусіз тиімді емес. Барлық экономиканың даму ... ... ... ... ол ... ... ... жетпейді
және жалпы мемлекеттік шаралармен шектеледі.[18]
Кейбіреу үшін кластерлерді ... ... ... ... ... ... келешегі жоқ екендігін дәлелдегенге оралу болып
саналады. Сондай-ақ, ... ... ... ... және
салалар арасындағы ашық қарқынды бәсекелес, ... мәні ... ... ... көз ... ... дәлелдейді. Өнімділік және
детализация, бәсекелес, кластердің жұмыс істеу үшін және оның ... ең ... ... ... ... ... ... рөлді
ойнауды мемлекет жалғастырады.
Қазақстанның экономикалық шындығында кластерлер және қаржы секторлар
тығыз байланысты. Экономиканың мұнай емес секторындағы ... ... ... ... емес әдістер ықпалын сақтаған бірнеше
профильдік салалармен үстірт сипаты бар. ... ... жеке ... қысқа тарихы, нашар басқару әдістері және шектеулі бәсекелес
басымдылықтары бар.
Мұнай өңдейтін және мұнай химиялық ... ... ... бар. ... ... ... ... ұсынылады, олардың
кейбірі импортын орнын басу ... ... ... ... ... ... Қазақстан машина жасау» АҚ ... жаңа ... ... ... ... ... ... берді. «Павлодар
машина жасау зауыт» АҚ конвейерінен импортын орнын басу тәртібінде ... ... ... ... ... ... қойнауын пайдаланушылар үшін тауар, қызмет және ... ... бір ... қосу ... компаниялардың бәсекелестік деңгейін
жоғарлатуға мүмкін.
Алдын ала талдау нәтижесіне қарамастан, туризм, азық-түлік өнеркәсібі,
мұнай-газ машина жасау, ... ... ... ... металлургия және құрылыс материалдар өнідірісі перспективалық сала
болып танылғаң, ал ... ... ... ... - био технология,
фармацевтикалық өнеркәсіп, мұнай-газ секторында білім беру және ... тек қана ... ... ... ... үшін ... қайта құру
орынды индустриялық негіз болуы мүмкін.
Үкіметке және ... ... ... жеті ... емес, сегіз
кластер және нормативтік материалдар бойынша ұсыныстарды ... ... ... жетілдіру керек. Индустриялық мастер-жоспар
кластерлердің даму стратегиясына ... ... ... ... ... ... ... анықтау, корпоративті басқаруды жетілдіру,
өндіріс үшін арнайы шарттарды қамтамасыз ету және ... ... ... және т.б.) ... ... ... және қолдауы облысында үкімет саясатын жетілдіру кіреді,
Кластерлерді құру кезінде тек қана ... ... ... ... ... ... ішкі нарыққа бағыталған өндірісті дамыту маңызды. Бұдан
басқа, республикадағы қаржылық стратегияны ұлттық деңгейден аймақ деңгейіне
жылжыту керек. Осыған орай, тек қана ... ... ғана ... сонымен
қоса осы қарым-қатынастардың әдістемелік құрылыстардың Қазақстан үшін жаңа
принципте бизнес және ... ... ... ... ... ... ... ұлттық валюта-теңге бекіту тенденциясын сақтау
кезінде макроэкономикалық тұрақтылықты ары қарай ... ... ... ... ... ... толык мөлшерде жету мүмкін емес.
Инфляция төмендемейді, Ұлттық банкте ақша массасын ... ... ... келеді, ол алтын валюталық қорларды қайта бағалаудан да
шығынға ұшырайды. Егер бұл ... ... онда ... ... жүзеге асыру қиындап кетуі мүмкін; агроазық-
түлік, тұрғын және индустрия-инновациялық. ... ... онда ... ... ... ал ... ... мөлшері инфляция пайызына
өседі. Теңге тұрақталуы жобаланған мұнай өңдеудің өсуімен күшейеді.
Соңғы өнімді сатуды арттыру ... ... ... ... ... ұсына отырып, 2005-2015 жж. ұлттық инновациялық ... ... ... ... ... әлементі болып табылатын,
мемлекеттік басқару. Бағдарлама қазақстандық ғалымдардың зерттемелерін
экономиканың ... ... ... ... ... ... тәжірибе-өнеркәсіптік немесе өнеркәсіптік зерттемелерде кең қолданылуы
тиіс.[19]
Кластерлік қатынас республика әлемдік ... ... ... және тауарлар мен қызмет көрсету тізімін негіздеуге мүмкіндік
береді. Өнеркәсіптік өндірістің 150 салалары мен түрлері ... ... ... ... үшін халықаралық экономикалық
қатынастарға қатысудың ... жаңа ... ... үрдісіне, әлемдік нарықтағы бәсекелестіктің нығаюына
байланысты тиімді нәтижеге жету ... ... ... прогрессивті көз
қарастардың қалыптасуын талап етеді.
Бүкіл әлемдік ... ... ... ... ... ЕС) мемлекеттік экономикалық саясатының даму ... ... ... ... және ... саясатының негізінде кластерлік даму экономикасына көшу орын
алды.
Әлемдік тәжірибе көрсетіп отырғандай кластерлік модель ... ... ел ... ... ... даму деңгейінің
тиімділігін анықтап және қолдану үшін ... ... қана ... ... ұлттық экономиканың бәсекеқабілеттілігін үзіліссіз жаңартып отыруды
қамтамасыз ету механизімі ретінде де қарастырылады.
Кластерлік саясатты ... ... ... ... ... келесі
құрастырушылар болып табылады:
• мемлекеттің өндірістік бизнестегі, ... ... ... ... ... үрдісі арқылы бәсеке қабілеттілігін
жоғарылату. Инновация ғылым мен техниканың жетістіктерінің ... ... ... ... ... сапасының жоғарлауы, мамандар біліктілігінің
деңгейі. Индустрия ғылыммен қиылыспаса, онда оның ... ... ... ... ... мен қаржы сектордың арасындағы байланысты
дамытуды ынталадырудағы ... ... құру ... ... жұмыстарын ғылыми орталықтар мен
универститеттер толығымен жүргізуде. Кластердің болашақтағы дамуы үшін ең
перспективті салалар ... ... ... ... ... яғни баяу дамушы салаларды қолдаудан арнайы бас тартып, жоғары
технология даму негізіндегі салаларды белсенді қолдау болып табылады.
Алғашқы ... кез ... ... ... ... ... бұл ... жеке кәсіпорындар тартылады. Бұл кезде үкімет
кәсіпорындардың қатысуымен ынталандыруды ғылым мен білімді ... ... ... ... ... ... әсер ету, ... мемлекеттік зерттеу орталықтары болып қарастырылады.
Қазақстан кластерлік саясатты дамыту арқылы осы моделдің экономикалық
дамуының үш түрлі ... ... ... ... модель,
Солтүстік Америкалық модель және Азиаттық модель. Кластерлік дамуға әсер
еткен факторларға байланысты бұл ... ... пен ... қарым-қатынастың орнығуы өз алдына ерекшеленеді. ... - ... ... - мемлекеттің бизнеске қамқоршылық
қатынасқа ие болуы, Батысеуропада - келісім шарттық. (12-кесте)
12 кесте
Кластерлік ... ... ... ... ... ... ... модель|
|(моделдер) |орталығы (ЕО ... ... ... ... ... (АҚШ, | |
| | ... | ... ... ... мәліметтер ... ең ... Оулу ... ... ... ... ... | | ... ... болу | ... | 1992жыл|1990 жылдың |
|кезеңі | | ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... нарықтың|
|көлемі ... |көп ... |аз ... ... ... | | | ... ... етілуі |Төмен |Жоғары | ... ... | |Әр ... | ... ... ... |бағыттағы | ... ... ... В.Н «Статистика финансов». 2002г.
Мемлекет пен бизнестің мұндай ара ... ... ... ... ... ... ... тәуелділігін көрсетеді
және соның негізінде мемлекеттің араласуын азырақ ... ... ... ... ара ... Еуропалық моделінің қалыптасу негізі мемлекет
экономикасының әлсіз жақтарын қолдау ... ... ... ... ... ... ... айтатын болсақ, берілген аймақтың
көптеген тарихи елдері ұзақ уақыт ... ... ... ... ... ... ... түсіндіріледі. Бұл мемлекеттер
әлемдік нарықтағы алатын ең төменгі алған орнына болсада белсенді күресуі
керек.
Қазақстан үшін ... ... ... ең ... ... Азиаттық аймақтағы ... ... ... ... ... ... белсенді қатысуды отандық өндірісті қорғау
мақсатында өзінің басты парызы деп біледі. Жапондағы кластерлік саясатың
даму ... ... ... ... мәселесіне көп көңіл
аударылып, жобаның даму жоспары дайындалды. Индустрияның дамуы қарқынын
тоқтататын және ... ... ... ... мекемелерде
«бір терезе» қағидасы құрылды, рәсімдеу процедураларын ... ... ... ... ... ... ... үрдісін
жеңілдету және оңайлату орын алды. Тік, ... және ... ... ... жаңа ... ... жетілдірілуі
мүмкін. Бұл тәжірибе Қазақстан үшін ... ... ... үшін ... әрі актуалды болып табылады.
Қазақстанда кластерлік дамуды белсендету барысында және ... даму ... ... үшін ... ... құрылымын бағалау
қажеттілігі туындайды. Таңдалған салалар мен аймақтарды әрі қарай дамыту
үшін қолданылатын іс - ... ... ... ... қол жеткізудегі ең бастысы ғылыми бағыттар мен
білім беру мекемелерінің білім сапасын жоғарлату ... ... орын алып ... ... мен ... ... ұзақ мерзімді дамуына
негізгі бірден бір әсер етуші факторлар мен ... ... ... ... жүйесі өз оқушыларынан ең жоғарғы көрсеткіштерді талап етуі тиісті.
Жұмыс берушілер мен оқу ... ... ... ... ... бүгінгі күндегі қарқынды дамып отырған әрі ... ... ... сәйкес келіп отыруы тиесілі.
Сондай-ақ кәсіпорындардың білім сапасында және ... ... ... ... отырып белсенді қатысуын
талап ету сұрақтары да аса қажеттіліктердің бірі болып отыр. Әр мемлекетте
зерттеулерді қолдау мен оған ... ... ... ... ... саясатын қалыптастырған. Сонымен қатар Үкіметте зерттеу жүргізуге әр
қашан қатысып отырады. Ол үшін ... ... ... ... ... ... ... енгізген кәсіпорындарға ... ... ... ... ... және техникаға байланысты дұрыс саясат
еліміздегі бар бәсекеқабілетті нақты салалар бойынша жүргізілуі ... ... және ... институттарымен жүргізілетін зерттеулерді
жартылай қаржыландыру арқылы ынталандыру тиімді әрі ... ... ... үшін ... моделдің дамуы бұл белгілі бір ... ... ...... кредиттік және депозиттік
- жинақтық зейнетақы және сақтандыру компаниялары
- ... және қор ... ... ... ... шығындарын азайту, бәсеке қабілеттілігін
жоғарлату және тартымды ... ... ... нарыққа өзінің
қызметтерін ұсыну. Қаржы ... ... ... ... оны
әлемдік нарыққа шығарудың қыйындығы. Өйткені бұл ... тек қана ... ғана ... ... ... ... ... орны қатысады.
Қаржы секторында кластерлік моделдін дамуы ... ... ... ... ... ... ... модел ішіндегі иституттардың қосылған
құнның көбею әсерінен карпоративтік салықтың азаюна әкеледі
- монопализацияның төмендеуі
- ... ... ... ... белгілі бір мақсатқа тез жетіп,
шығындарын азайтады
- инновациялық бағдарламалардың көбеюі
- кластерлік механизм арқылы жаңа бизнес және жаңа ... ... ... кластерлік модель - ресурстарды дұрыс пайдалануды қамтамасыз етеді.
3.2 Алматы аймақтық қор ... ... ... және ... даму ... ... болжауы бойынша Қазақстанда жақын арада бағалы
қағаздар ... және ... ... ... барлық жағдайлар бар.
Осыған байланысты мемлекетімізде шетелдік және ... ... ... кең ... ... ... жүйені құру көзделді. Бұл
жүйенің аты - Алматы ... ... ... ... ... ... құру ... сұрақ 1995 жылдан бастап
Елбасымызбен көтеріліп келе жатыр. Бірақ, оны іске асыру үшін көп ... еді. Сол ... ... және ТМД- ның ... елдерінде мұндай
каражаттар ол кезде болған жоқ. Екінші рет бұл сұрақ 1999 жылы ... жылы ... Орта ... ... орталық ретінде дамыту туралы"
жоба қабылданған. Сол жобада ... ... ... төрт ... Олар:
1. Қаржылык институттар. Алматы қаласында Қазақстанда бар қаржылық
институттардың көбісі шоғырланған, соның ... ... ... ... климат. Алматыда инвестициялауға үлкен мүмкіндіктер
бар. ... ... ... деңгейлі банктер мен жинақтаушы зейнетақының
активтерін басқару компанияларға байланысты.
3. Халыктың төлем ... ... ... ... ... ... болады.
4. Өмір сүру үшін барлық жағдайлар ... ... ... қызықтыратын өркениетті қала[21]
Бірақ, бұл мәселе тек соңғы 2-3 ... ғана кең ... ... ... ... ... Нәтижесінде 2006 жылдың 5-ші маусымында
Қазақстан ... ... ... ... қол қойды.
"ААҚО туралы" заңында негізгі мақсаты көрсетілген "ААҚО құрудың
негізгі мақсаты болып бағалы ... ... және ... ... ... ... нарығына интеграциялану, Қазақстан экномикасына
инвестиция тарту, шетел кор нарықтарына Қазақстан капиталының ... ... ... қағаздар нарығын дамыту негізгі мәселе болып табылады.
Бірақ мұндай тар ... ... қою ... ... ... ... көрсеткендей қаржылық орталықта көптеген қаржылық ... ... оның ... ... мамандануы болады.
Ағымды жылдың ақпан айында Президент жарлығымен ААҚО қызметін реттеу
агентігі құрылды және ол ... ... ... саналады. Агенттік үкімет
құрамына кірмейді, ол тікелей Президентке ... Бұл ... ... тіркеуден бастап аудитарлық компанияларға квалификациялық
талаптар қоюға дейін ... ... ... ... ... ... ... мен
Ресей және Украина елдерінің орта деңгейлі компаниялар құрайды. Мамандардың
болжауы бойынша, алдыда ... ... ... ... және ... ... қосылады.
Қатысушыларға қойылатын талаптар қазіргі КАSЕ-де листинг кезінде
қойылатын талаптармен пара-пар болып ... Бұл ... ... басқа, Ресей биржаларда қойылатын ... ... ... Қазақстанда аудиторлыққа қойылатын талаптар басқа ТМД ... ... ... ... ... ... ... кұру, оның техникалық-экономикалық
негізін құруға шешім қабылданды. Жобаны техникакалық экономикалық негізіне
сай құру үшін «The Boston ... Group» (ВСG) ... ... ... ... Бұл ... ... кезеңдерде Сингапур мен
Тайландта қаржылық орталықты ... ... ... және ... Германия, Канада, АҚШ-та қаржылық нарықтарды дамытуға қатысты.
"Маркетингтік-аналитикалық зерттеу орталығы" АҚ мемлекетіміздің ... ... ... ... мамандарымен жасалған концептуалдық әзірлемелерді жүзеге асыру
үшін, республикамыздың премьер-менистрдің ... үш ... тобы ... ... негізін Қазақстан қарыжгерлер ассоциациясы, Қазақстан қор
биржасы ... ... Олар ... ... жұмыстар жүргізді:
• Қор нарығында өтімділікті қамтамасыз ету;
• Заңдық базаны жетілдіру;
... ... мен ... ... ... құру.
"ААҚО туралы" заңға сәйкес қаржылық орталығының қатысушылары болып
ААҚО қызметін ... ... ... және тиісті қызмет түрімен
айналасуға қаржы нарығын және қаржылық ұйымдарын реттеу және ... ... бар ... бағалы қағаздар нарығының қатысушысы
болып табылады. ААҚО өзінше ... ... бар, ... ... ... ... ... республикамызда қүрылып жатқан басқа арнайы
экономикалық аймақтарга қарағанда, ААҚО-та ... ... ... ... қағидаты ААҚО-тың қатысушыларын тек ... ... бар ... ғана ... ... салық режимі жұмыс істейді, осыған байланысты
инвесторлар мынандай салықтың түрлерінен босатылған:
... ... ... және ... ... ... сыйақыға
салынатын салық
• Бағалы қағазды сату кезінде құн өсімінен табысқа салынатын салық
Сонымен ... ... ... ... тарту мақсатымен
экономикалық тартымды жағдайлар жасауда. Олар: ... бір ... ... ... өту кезінде жеңілдіктер, 1-ші жылы листинг тегін болады,
тіркеу бойынша ... ... жылы ... ... ААҚО-ты кұру үшін 1,5 ... ... ... ... есептеуі бойынша, ААҚО тек 2010 ... ... ... ... ... және ... қаржыландыру қолдан
келеді.
Қазақстандағы акция нарығы толығымен өтімді емес ... ... ... ... ... кәсіпорындардың акцияларының
бақылау пакетін стратегиялық инвесторлар иемденді. Нарыққа ... ... ... ... ... ... 1% -дан аспайды.
Сонымен қатар, қаржы нарығында акция бойынша мәмлелер биржадан тыс нарықта,
тікелей түрде жүргізіледі. Бұл ... ... емес ... ішкі ... ... ... ... көлемі
көп болса, оның қайталама нарығы өтімді емес болуда. Оған ... ... ... ... ... болуы. Ал олардың мақсаты,
қарыз құралдарын уақыты өткенше ұстау, спекулятивті операцияларды ... ... Қор ... ... ... маркет-мейкерлер
институтты өтімділікті қолдау мәселелерін шеше алмайды. ... ... ... ... ... төмендетпейді.
Бұл мәселені шешу үшін ... ... ... ... ындаландыру керек. Біз білетіндей, нарықтың ... ... мен ... ... ... байланысты. Яғни,
өтімділік деңгейі жоғары болса, шетелдік инвесторлар мен ... ... және ... Ал ... өз ... ... көрінісі болып табылады. Бұл механизмді тиімді жұмыс істету
үшін ААҚО мемлекетті қатыстыру арқылы жүзеге ... ... ... ... ... кұрал ретінде мемлекеттік облигацияларды шығару
керек. Содан соң ... ... ... ... ... ... ұлғайту керек. Алғашқы кезде Ұлттық Банк нарықта маркет-мейкердің
функцияларын атқаруға болады.
ААҚО-на бірқатар Ұлттық компаниялар 5-7% ... ... ... ... АҚ "Қазақтелеком", АҚ "Разведка ... АҚ ... ... ... ... ... арта бастады. Сонымен қатар ААҚО-қа қатысу туралы "Ренессан
Капитал" (Ресей), "Тройка ... ... ... ... ... кезде Қазақстанда жеке инвесторларға көңіл бөлінбеуде. 2005
жылы ... ... қор ... ... ... ... ... жоқ болды. Бірақ қазір инвестициялық ... ... аз ... ... алып ... ... дамыған мемлекеттерге қарайтын ... ... 91,1 ... ... ... ... арқылы акцияның
иемденушісі болын табылады. 2000-2002 жылғы АҚШ нарығының нашар жағдайына
қарамастан, 1999 ... ... ... кезде 7,1 млн-ға өсті. Ал
Австралияда жасы 20-дан асқан халқының 55%-да (8 млн) ... ... ... ... иемденушісі болып табылады. Ол Австралия қор нарығының 22%-
ын құрайдьь
Бұдан көріп тұрғанымыздай жеке инвесторлардың ... зор. ... елде ... ... аударып жатқан жоқ. Қазіргі кезде Қазақстан халқы
өз бос жатқан қаражатын банктік ... ... ... ... ... ... ... қағаздар туралы хабарлары жоқ. Оларға бағалы
қағаздар тәуекелі жоғары ... ... ... ... оның не
екендігіде білмейді.
Оны шешу үшін брокерлік және инвестициялық компаниялар халыққа ... ... ... ... және ... ... ойнап пайда табуға
болатынын көрсету қажет. Егер инвесторлар акпаратпен дұрыс ... ... ... ... ... ... олар дұрыс шешім қабылдай
аладым және ұзақ ... ... ... ... Республикасының қаржылық секторы жақсы
нәтижеге ... Осы ... жету үшін ... реформалар жүргізіліп,
заң базасын рыноктық қатынастарға қарай өзгертілді. Қазақстан он бес ... ... Азия ... төрт ... алып ... ... үш ... қамтиды. Бұл біздің экономикамыз үлкен жетістікке ... ... ... ... ... ... бақыланып отыр.
Егер бұрын экономиканың жалпы ... ... ... қорлар,
ресурстар, машиналар, жабдықтар мен жылжымайтын ... ... ... ... ... елдерінде 70% білімге берілген. Бұл ... ... ... құраушылар, ғылым, ноу - хау.
Тіпті жаңа термин пайда болды -наноэкономика. Барлық ... ... ... осы ... ... ... ... форумының деректері бойынша ... ... ... ... ... индексі бойынша—84-
орыңда, бизнес шарттары бойынша - 85-орында, ... даму ... ... ... ... ... мен жаңа технологиялар бойынша
бірінші орынға ие.
Осы ... ... ... ... ғылыми инновацияларды
еңгізу, «білім экономикасы», мамандардың жоғарғы ... ... ... ... ... ресурс пен адам ресурсына ерекше көңіл бөлінуі
керек. ... ... ... ... ... ... ... салдарынан бизнес немесе өзге мемлекеттерге кеткен жас
ғылымдарды ... ... Бұл ... ... ... ел үшін ... ... Бүгінгі күні мемлекет басшылары ... ... ... ерекше көңіл бөлуде. Жақын жылдарда
осы саланы қаржыландыру бірнеше рет өседі. Себебі, мыңжылдықтар шекарасында
өзіне ... ... ... ... бөтен технологияларды біздің
топыраққа механикалық көшіру тиімді бола ... ... сене ... ... ... ... экономикадағы өсулер жаңа технологияларды
және инновациялар ... ... ... Бір жағынан қазіргі заманғы
әзірленімдерді қолдануға мүдделіміз, себебі қалыс қалуымыз ... ... ... Бірақ бір жағынан қаржылық секторындағы ... ... ... ... Сондықтан біздің елімізге
де басымдылығы білім деңгейі болып ... өз ... ... ... ... біліктілігі өте жоғары, шығармашылық адамдар өте
көп және ондай адамдарды іздестіру қажет. Осы ... ... ... ... ... Орталыққа айналдыру және қаржы секторын
жетілдіру арқылы әлемнің бәсекеге барынша қабілетті 50 ... ... ... ... мүмкіншілігіміз бар.
Қазақстан Республикасының қаржы секторын дамытудың әлі көптеген
мәселелер бар. ... ... ... ... даму ... сақтандыру
сферасы ең соңғы позицияны алады. Сондықтанда, өзіне көп көніл қажет етеді.
Бұл инфраструктураның болуы, қаржы инструменттердің ... және т.б. ... ... ... бизнес сферасында көптеген өзгерістер пайда болып
жатыр, соның бірі банктік және ... ... Екі ... ... бұл ... сату ... және сату сапасын
көбейту. Сондықтанда, мұндай қызметтерінің ... ... ... үшін ... күні Қазақстанның банктері рейтингтік агентіктердің ойынша ең
дамыған, тұрақтылығы жақсы қалыптасқан сектор және қызметтердін ... ... сай ... Осы ... барлығы бізге Алматы
қаласын Аймақтық Қор Орталығына ... ... ... ... отырып, біз оның артықшылығын, кемшілігін
және шешу жолдарын қарастырдық. Қазақстан ... ... ... ... оза ... әлі де ... ... қажет етеді.
Пайдаланған әдебиеттер тізімі
1. 2006 жылғы 19 қаңтарында Қазақстан Қаржыгерлерініц V конгресінде
оқыған Қазақстан Президенті - Н.Ә. ... ... ... ... ... №4 ... РК ... Алматы, 2006
3. 2007 жылғы 15 қарашада Қазақстан ... VI ... ... ... - Н.Ә. ... ... Ашимов А. Стратегия вхождения Казахстана в ... ... ... // ... и ... №11, ... ... правда» газетінің желтоқсан айларындағы нөмірлері
2007 ж
6. Назарбаев Н.А. Стратегия вхождение Казахстана в число 50 ... ... мира // ... ... 2 марта 2008.
7. «Континент» журналы № 6 (228) наурыз 2008 ж.
8. Бельгибаева К.К «Финансовая и банковская ... ... ... Экономика 2000.
9. Орманбаев А., Есегельдин Б. // «Қаржы және қаражат» №8. 1998.
10. Концепция развития финансового ... РК на ... до 2010 ... НБРК, 2006.
11. О. Баймұратов «Қазақстан қаржы нарығы»: Оқу құралы. – Алматы,
Экономика ... ... В.Н. ... ... ... 2006 ... ... А.А «Финансовый рынок Казахстана: становление ... ... ... ... ... о ... развитии. Старшее поколение в Казахстане:
взгляд в будущее. - Алматы: ПРООН, ... ... Р. ... ... ... ... ... – қаражат.
2007, № 11
16. Кұлпыбаев С Қ. ... ... ... ... ... М.Т. к.э.н доцент КазГАУ. «Қазақстан Республикасындағы
сақтандыру секторы туралы». ... ... 2007, ... Токаев К. Внешняя политика Казахстана в условиях глобализации. -
Алматы, 2005.
19. ... А. ... ... саясатты дамыту жолдары».
Қаржы – қаражат. 2007, № 6
20. Павпов А.А «Развитие Казахстана в ... ... ... и банки
№3, 2007 г.
21. Жаксыбаев М.И. «Алматы ... қор ... ... ... 2008, №2
22. Сатиев С.А. «Қазақстанның қаржы ... даму ... ... 2007, ... 2006 ... 19 ... ... Қаржыгерлерініц V
конгресінде оқыған Қазақстан Президенті - Н.Ә. Назарбаевтың ... ... ... ... №4 ... РК ... ... 2006
[3] . 2007 жылғы 15 қарашада Қазақстан Қаржыгерлерінің VI конгресінде
оқыған Қазақстан ... - Н.Ә. ... ... ... А. ... ... Казахстана в число 50
конкурентоспособных стран // Финансы и кредит, №11, 2007.
[5] «Казахстанская правда» газетінің желтоқсан айларындағы нөмірлері
2007 ж
[6] ... Н.А. ... ... ... в ... ... ... стран мира // Казахстанская правда. 2 марта
2008.
[7] «Континент» журналы № 6 (228) ... 2008 ... ... К.К ... и ... ... Учебное
пособие. —Алматы, Экономика 2000.
[9] Орманбаев А., Есегельдин Б. // ... және ... №8. ... ... ... ... ... РК на период до 2010 г. –Алматы
НБРК, 2006.
11 О. Баймұратов «Қазақстанның қаржы нарығы»:Алматы, ... ... ... В.Н. ... финансов» Алматы, 2006 г.
[12] Адамбекова А.А «Финансовый рынок Казахстана: ... и ... ... 2007.
[13] Отчет о человеческом развитии. Старшее поколение в Казахстане:
взгляд в ... - ... ... ... Расулов Р. «Зейнетақы қорларын дамыту жолдары». Қаржы – қаражат. ... ... ... С Қ. «Қаржы». —Алматы, Экономика, 2007.
[16] Давлетова М.Т. к.э.н ... ... ... ... секторы туралы. КазЭУ Хабаршысы. 2007, №3.
[17] Токаев К. Внешняя ... ... в ... глобализации. -
Алматы, 2000.
[18] Сейітқасымов А. Қазақстанда кластерлік саясатты дамыту жолдары. Қаржы
– қаражат. 2007, № 6
[19] ... А.А ... ... в ... ... ... и банки
№3, 2007 г.
[20] Жаксыбаев М.И. «Алматы аймақтық қор орталығына айналуы». КазЭУ
Хабаршысы. 2008, ... ... С.А. ... ... ... даму ... ... 2007, №3

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 74 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Қазақстан Республикасының мұнайгаз секторындағы шетел инвестициялары»105 бет
Аграрлық сектор саласындағы кәсіпкерлік және оның экономикалық рөлі31 бет
Аграрлық секторда кәсіпкерлікті дамытуды жетілдіру жолдары21 бет
Аграрлық секторда кәсіпкерлікті дамытуды жетілдіру жолдары ( Оңтүстік Қазақстан облысының мәліметтері негізінде32 бет
Аграрлық сектордағы пайдалылық көрсеткіштерін есептеудің теориялық негіздері41 бет
Аграрлық секторды мемлекеттік реттеудің қажеттілігі мен мүмкіндіктері20 бет
Банк секторындағы кәсіпорынның стратегиялық жоспарлау жүйесі36 бет
Екі қабатты үш секциялы тұрғын үй21 бет
Жаңажол мұнай газ кешенінің 1200- секциясындағы мұнайды дайындау қондырғысындағы құбырлы пештерде мұнайды қыздыру процесінің автоматтандырылуын жобалау18 бет
Жаңажол мұнай газ кешенінің секциясындағы мұнайды термохимиялық сусыздандыру процесінің автоматтандырылуын жобалау16 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь