Орыс демократиялық мәдениеті және қазақтың ұлы ғалымы Шоқан Уәлиханов

XIX ғасырдың екінші жартысы - орыс демократиялық мәдениетінің көтерілген кезеңі. Қазақстанды игерудің барысы және орыс-қазақ катынастарының терендеуі өлкені зерттеуді кеңейту қажеттігін туғызды. Дүние жүзіне белгілі ғалым П.П.Семенов-Тяңьшанский (1827-1914 жж.) Алтай бойына, Жетісу мен Орта Азияға саяхаттар жасап, өлкені жан-жақты зерттеді. Оның басшылығымен дайындалған "Ресей. Отанның толық гео-графиялық сипаттамасы" деген еңбектің "Қырғыз өлкесі", "Түркістан өлкесі" атты екі томы Қазақстан мен Орта Азияға арналған. Саяхатшы ғалым Верный, Семей және басқа да Қазақстан коныстарында болған. Бұл өлкелер әсіресе қазақ халқының тарихы туралы, ұлы саяхатшының сипаттамалары мен тарихи шолуларының маңызы зор.
Орыс ғалымдарының қазақ халқының тарихын, мәдениеті мен тұрмыс-салтын зерттеуі - қазак-орыс достығының айқын көрінісі. Көрнекті шығыс зерттеушісі, академик В.В.Радлов (1837-1918 жж.) Іле алқабын, Жетісуды зерттеп, ол жердегі халық ауыз әдебиетінің үлгілерін жинастырып, жариялады.
М. Красовский "Сібір кырғыздарының облысы" деп аталатын еңбегінде қазақ халқының шығу тегіне көңіл бөлді. Көрнекті зерттеуші Л.Мейердің "Орынбор ведомствосындағы кырғыз даласы" атты еңбегі Кіші жүз тарихын жан-жақты сипаттауға арналды.
Қазақ жерінің Ресей құрамына қосылу дәуірін біршама толық зерттеген А. Добросмысловтың "Торғай облысы. Тарихи очерк" атты еңбегінде Қазақстанның саяси дамуы жөнінде сирек кездесетін мәліметтер сакталған. Сонымен қатар қазақ халқының келелі мәселелеріне И.И.Крафт, В.Н.Витевский, Н.А.Макшеев, Л.Ф.Костенко, т.б. авторлар бірқатар еңбектерін арнады. Мұрағаттарда сақталынған белгісіз деректерді жарыққа шығарып, орыс-қазақ халықтарының байланысын барынша зерттеуде бұл авторлардың үлесі зор.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі.

1. Ч. Мусин «Қазақстан тарихы», Алматы 2005.
2. Ж Қасымбаев «Қазақстан тарихы», Алматы 2004.
3. Н. Мыңжан «Қазақстаның қысқаша тарихы»
4. Қазақстан тарихы очерктер
        
        Орыс демократиялық мәдениеті және қазақтың ұлы ғалымы Шоқан Уәлиханов
XIX ... ... ... - орыс демократиялық мәдениетінің көтерілген
кезеңі. Қазақстанды ... ... және ... катынастарының
терендеуі өлкені зерттеуді кеңейту қажеттігін туғызды. Дүние жүзіне белгілі
ғалым П.П.Семенов-Тяңьшанский (1827-1914 жж.) Алтай ... ... мен ... ... ... өлкені жан-жақты зерттеді. Оның басшылығымен
дайындалған "Ресей. Отанның толық ... ... ... ... ... "Түркістан өлкесі" атты екі томы Қазақстан мен Орта Азияға
арналған. Саяхатшы ... ... ... және ... да ... ... Бұл ... әсіресе қазақ халқының тарихы туралы, ұлы саяхатшының
сипаттамалары мен тарихи шолуларының маңызы зор.
Орыс ... ... ... ... мәдениеті мен тұрмыс-салтын
зерттеуі - қазак-орыс достығының айқын ... ... ... ... ... ... жж.) Іле ... Жетісуды
зерттеп, ол жердегі халық ауыз әдебиетінің үлгілерін жинастырып, жариялады.
М. ... ... ... ... деп ... еңбегінде қазақ
халқының шығу тегіне көңіл бөлді. Көрнекті зерттеуші Л.Мейердің "Орынбор
ведомствосындағы кырғыз ... атты ... Кіші жүз ... ... ... ... Ресей құрамына қосылу дәуірін біршама толық зерттеген А.
Добросмысловтың "Торғай ... ... ... атты еңбегінде Қазақстанның
саяси дамуы жөнінде сирек кездесетін мәліметтер сакталған. ... ... ... ... ... ... В.Н.Витевский, Н.А.Макшеев,
Л.Ф.Костенко, т.б. авторлар бірқатар еңбектерін арнады. Мұрағаттарда
сақталынған ... ... ... ... орыс-қазақ халықтарының
байланысын барынша зерттеуде бұл авторлардың үлесі зор.
Украин халқының ұлы акыны Т. Г. ... ... да ... ... ... орын алды. 1847 - 1857 жылдар аралығында қазақ жерінде
айдауда ... ақын ... ... ... ... көңіл
аударды. Оның "Қазақ шаңырағы", "Атка мінген казак", "Байғұстар" және баска
суреттері - ... ... ... ... ... ... ойларым"
деген өлеңінде қазақ және украин халықтарының өмірін салыстыра жырлайды.
Қазақ халқының қоғамдық ойы мен ... ... ... ағарту және
тұңғыш ғылыми ұйымдар мен мекемелердің ашылуы, олардың ... ... ... ... ... ... ... ашып, тіл білімі мәселесін ... ... ... ... ... ... Астрахан және басқа қалалар
гимназияларында татар тілін оқыту біршама орын алды. ... мен ... ... ... де Орта Азия мен ... ат салысты.
Өлке тарихын зерттеуді ғылыми жолға қоюда 1845 жылы ... ... ... ... ... Семейдегі және басқа ірі
коныстардағы ... мен ... ... рөл ... ... соңғы ширегінде ұйымдастырылған облыстық статистикалық
комитеттер қазақ өлкесінің ... ... ... ... ... ... жинады. Олар "Облыстарға шолу жасау"
атты жылма-жыл жарияланатын арнайы жинақтарда жан-жақты сипатталатын.
Қоғамдың кітапханалар жергілікті ... ... ... тартуда бірқатар
еңбек сіңірді. Ресей азаттык қозғалысының Қазакстанда айдауда болған
өкілдері: Е. П. ... А. В. ... Н. И. ... ... т.б. ... ... жиі болып, ауылдарды аралады, Ресейде
жүріп жаткаң окиғалармен жергілікті ... ... ... ... пен орыс ... ... ... достығының та-маша бір көрінісі -
Абай мен Е.П.Михаэлнстің,қарым-катынасы.
Шоқан Уәлихановтың (1835 -1865 жж.) шын ... - ... ... ... ... аты. 1835 жылы ... ... Құсмұрын
бекінісінде туған. Ол балалык шағын ... ... ... ... ... Сырымбетте өткізген. Сырымбет - Солтүстік Қазақстандағы тарихи
аңызға айналіан сұлу ... ... ... ... рухани қасиеттердің
басты белгілері жастық шағынан-ақ қалыптаса бастады.
Ерте есейген Шоқан өз ... ... ... ... ... Оның ... беруіне, сана-сезімінің ерте оянуына әжесі
Айғанымның ыкпалы ерекше болды. Батыс Сібір ... ... ... ... офицер қызметін атқарып жүрген Шокан сүйікті
әжесі жөнінде суық ... ... ... ... арнайы келіп, Айғаным
ханшамен қоштасып, оны ақырғы сапарына шығарып салады.
Шоқанның жас шағынан ғылымға ден ... ... ... қатарлы орыс
зиялылары өкілдермен тығыз байланыста болуы да үлкен әсер етеді. ... ... А. И. ... ... және ... ... С.Сотников, сонымен қатар Н. Ф. ... ... ... ... ... ... ... талай рет болып қайткан.
1847 жылдың күзінде он екі жасар Шоқан туған елінен тұңғыш рет ... ... ... ... ... өзінің орыс достарының көмегімен баласын сол
кездегі ең алдыңғы қатарлы оқу орнына - ... ... ... ... ... И.Завалишиннің әділ бағасы бойынша, ол - "ағарту ісі
мен патриотизмнің ... ... мен ... азаттықка шақырған идеялары Шоқан білім ала
бастаған ... ... ... да ... ... әрі ... ... беретін
кадет корпусында Қазақстан географиясына барынша көңіл белініп, ... ... ... мен игеру колға алына бастады. Қазақ халқының
тарихына да көңіл бөлінді. Шоқанның көрнекті орыс ... ... ... Н.Ф.Костылецкиймен байланыста болуы әуелден-ақ ғылымға
деген бағытын дұрыс анықтауына себепші болды.
Пушкин мен Лермонтовтың поэзиясы ... да әсер ... ... көптеген
өлеңдерін жас Шоқан жатқа біліп, сол кездегі Батыс Еуропа жазушыларының
шығармаларымен таныс ... ... ақын ... ... ... ... Ш.Уәлихановтың білімділігін жоғары
бағалаған. 1853 жылы кадет корпусын он сегіз жасында бітірген ... ... ... атақка ие болды. Батыс және Шығыс елдерінің бірқатар тілін
жетік білген Шоқан шығармашылық еңбек етуді ... 1855 жылы ол ... ... ... ... ... мен Орталық
Қазақстанды аралады, Іле Алатауы өңірінде болды. ... ... ... жинай жүрді. 1856 жылы Шоқан Уәлиханов Ыстыққөлдің көлемін
топографиялық, және ... ... ... Кей ... ... ғалым, географ П.П.Семенов-Тяньшанскиймен бірге болып, достығы
жалғаса түсті. 1856 жылдың ... ... ... ... ... ... екі арадағы сауда байланысын жақсартуға үлесін ... ... ... жүргізеді. 1857 жылы ... ... ... ... ... алдындағы сын қадамы болды.
Қырғыздардың "Манас" атты тамаша
Шығармасына көніл аударды.1858-1859 жылдары
Шоқан өзін әлемге ... ... ... ... ... ... Марко Поло
мен жиһанкез Гоестен кейін бұл елге ... ... ... - ... ... ... жылдар (1859 - 1861) Шоқан өміріндегі ең бір қызықты
кезең болды. ... озат ... ... ... араласып, өзінін
білімділігін, талантын танытты. Шоқан Шығысты ... В. ... В. П. ... В. В. Веньяминов-Зерновпен, Петербург
университетінің профессоры, Құлжадағы бұрынғы орыс елшісі И.Захаровпен,
сыншы Н.Н.Страховпен, ... ... ... және ... ... ... қатарлы өкілдерімен ... ... ... ... аса ... орыс ... Ф.М.Дос-тоевский де
болды. Тұңғыш рет 1854 жылы Омбыда танысқан, кейіннен Семейде жалғаскан бұл
достық - ғалым ... ірі ... Бұл ... ... де ... ... ... дара билеушілікке қарсы күрестен соң бұрынғы бағытынан
ауа бастаған өз досынық көзқарасына Шоқан сын көзбен қарады.
1861 ... ... ... ... Уәлиханов ауруға шалдығып, аулына
қайтады. Ағайын-туысымен келісе алмаған Шоқан қайтадан ... ... сот ... ... ... шешуге ат салысты. 1864 жылы
Шоқан ... ... ... әскери әкспедициясы құрамында
Әулиеата бекінісін алуда әскери қимылдарға қатысады. Алайда ... ... ... ... 1864 ... маусым айында баска да
М.Г.Черняевқа наразы офицерлермен бірге Верныйға ... ... ... 1865 ... 51 ... ... жас қазақ
ғалымының Қытайдағы дүнгендер көтерілісі туралы ... ... ... ... ... айында Шоқан Уәлиханов Алтын Емел жотасының (қазіргі
Алматы облысы, Кербұлак ауданы) етегінде Көшен ... ... ... ... аға ... Тезектің аулында қайтыс болады.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі.
1. Ч. Мусин «Қазақстан тарихы», Алматы 2005.
2. Ж Қасымбаев ... ... ... ... Н. ... ... ... тарихы»
4. Қазақстан тарихы очерктер

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Шоқан уәлиханов жайлы8 бет
XVIII ғасырдың екінші жартысы мен XIX ғасырдағы Қазақстан мәдениеті9 бет
Шоқан Уәлиханов Шығарма5 бет
1 Абай және казіргі заман 2 Шокан және географиялык детерминизм 3 З,Фрейд және психоанализ 5 Ф,Ницше және аса кушті адам15 бет
1.Түркітануға байланысты алғашқы зерттеулер. 2.Орыс ғалымдарының түркітануға байланысты зерттеулері. 3.ХХ ғасыр басындағы түркітану тарихы5 бет
17 ғ-дың соңы — 18 ғ-дың басында Қазақстанды орыс ғалымдарының зерттей бастауы10 бет
VII-XI ғ Оңтүстік және Батыс славяндар.Ежелгі орыстар мемлекетінің құрылуы. Киевская Русь. Крест жорықтары. Қалалардың дамуы.Крестшілердің мемлекеті8 бет
XVI-XVIII ғғ. Қазақ-Орыс қарым-қатынастарының зерттелуі мен елшіліктер тарихы10 бет
Xvi-xviіі ғғ. қазақ-орыс елдері арасындағы дәстүрлі елшілік байланыстар тарихы10 бет
XVII – XVIII ғасырлардағы демократиялық педагогиканың дамуы6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь