ҚР мен ЕҚЫҰ-ның экономикалық және экологиялық саладағы ынтымақтастығы

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

І ТАРАУ ҚР МЕН ЕҚЫҰ.НЫҢ ҚАУІПСІЗДІК САЛАСЫНДАҒЫ ӨЗАРА ӘРЕКЕТТЕРІ
1.1. ЕҚЫК/ЕҚЫҰ.ның қалыптасу тарихы, қызметі, маңызы ... ... ... ... ... .10
1.2. Әскери.саяси саладағы ынтымақтастық ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 20
1.3. Лаңкестікпен күрес ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..28

ІІ ТАРАУ ҚР МЕН ЕҚЫҰ.НЫҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ЖӘНЕ ЭКОЛОГИЯЛЫҚ САЛАДАҒЫ ЫНТЫМАҚТАСТЫҒЫ
2.1. Экологиялық ынтымақтастық ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .39
2.2. Экономикалық ынтымақтастық ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..43

ІІІ ТАРАУ ҚР МЕН ЕҚЫҰ АРАСЫНДАҒЫ ГУМАНИТАРЛЫҚ САЛАДАҒЫ ЫНТЫМАҚТАСТЫҒЫ
3.1. Қазақстан мен ЕҚЫҰ арасындағы мәдени, діни және этникаралық төзімділік бойынша өзара әрекеттері ... ... ... ... ... .51
3.2. ҚР және ДИАҚБ/ЕҚЫҰ арасындағы демократиялық реформаларды жүргізу бойынша ынтымақтастығы ... ... ... ... ... ... .52
3.3. Қазақстан Республикасының ЕҚЫҰ.дағы төрағалығының басымдықтары және оның алғашқы қорытындылары ... ... ... ... .62

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..67
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..70
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
ӘЛ-ФАРАБИ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ
Халықаралық қатынастар факультеті
Аймақтану және ... ... ... ... ... МЕН ЕҚЫҰ ... ЫНТЫМАҚТАСТЫҚ
Орындаған 4-курс студенті ... ... ... ... ... ... ... доцент
Норма бақылаушы ... ... ... ... ... _________________Макашева К.Н.
т.ғ.д., доцент
Алматы, 2010
МАЗМҰНЫ
Кіріспе.................................................................
...............................................3
І ТАРАУ ҚР МЕН ЕҚЫҰ-НЫҢ ҚАУІПСІЗДІК САЛАСЫНДАҒЫ ӨЗАРА ӘРЕКЕТТЕРІ
1.1. ... ... ... ... ... ... ... ... ҚР МЕН ЕҚЫҰ-НЫҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ЖӘНЕ ЭКОЛОГИЯЛЫҚ САЛАДАҒЫ
ЫНТЫМАҚТАСТЫҒЫ
2.1. ... ... ... ҚР МЕН ЕҚЫҰ АРАСЫНДАҒЫ ГУМАНИТАРЛЫҚ САЛАДАҒЫ ЫНТЫМАҚТАСТЫҒЫ
3.1. Қазақстан мен ЕҚЫҰ арасындағы ... діни және ... ... ... ҚР және ... арасындағы демократиялық реформаларды жүргізу
бойынша
ынтымақтастығы..............................................................
...........52
3.3. Қазақстан Республикасының ЕҚЫҰ-дағы төрағалығының басымдықтары
және оның ... ... ... ... Республикасының сыртқы саяси қызметін
зерттеу аясында Қазақстанның халықаралық ұйымдармен ... ... ... бар. Көптеген ... ... ... байланыс орнатып, ынтымақтастықты дамыту Қазақстан
Республикасы сыртқы саясатының көпвекторлық бағытына және оның ... ... ... ... келеді. Қазақстан 1992 жылдың
басында байланыс орнатқан Еуропадағы қауіпсіздік және ... ... ... ... ... ерекше орын алады.
ЕҚЫҰ Біріккен ұлттар ұйымы Жарғысының VІІI тарауына сәйкес ... ... ... өз мүше-мемлекеттер аймағындағы қақтығыстарды ерте
ескерту, алдын алу, реттеу және ... ... ... ... ... ... ... шын ынтымақтастықты дамыту және
тереңдетуге шақырады. Нақ осы мақсат Ұйымның барлық қызметінің негізінде
жатыр және оның ... ... ... ... әсер ... Ал ... ... және экономико-экологиялық өлшемдердегі ... ету ... ... ... ... ... керек.
ЕҚЫҰ-ның әскери-саяси өлшемі аясындағы қызметі Қазақстан үшін ... ие. ... ... ЕҚЫҰ-ның басты мақсаты мүше-мемлекеттер
арасындағы ашықтықты күшейтіп, ынтымақтастықты дамыту ... ... ... ... іске асырумен қатар, бұл ... ... ... ... аса ... деп есептейді.
Қазақстан мен ЕҚЫҰ арасындағы ынтымақтастықта экономикалық және
экологиялық өлшемдер салаларында, соның ... ... су ... ... және ... ... ... ерекше назар
аударылады.
ЕҚЫҰ-мен ынтымақтастықты дамыту Қазақстан ... ... ... ... бір ... және келешекте де болмақ. ЕҚЫҰ-ның
адами өлшем саласындағы негізгі ... ... ... ... ... жаңартулар, азаматтық қоғамды құру және де заң
үстемдігін орнату үшін өте маңызды ... ... ... Парламентінің жоғары палатасының төрағасы
Қ.Тоқаевтың ойы бойынша, ЕҚЫҰ-ның ... ... ... ... ... ... ... кеңейту, барлық, яғни
гуманитарлық, экономикалық, экологиялық, әскери-саяси ... ... ... ... ұзақ ... ... болып табылады [67, С.316-317].
Сандық, құрылымдық және функционалдық жағынан кеңейе бастағаннан кейін,
ЕҚЫҰ өзінің бас басымдықтары етіп ... ... даму және ... жолына түскен мемлекеттерге ұйым стандарттарына қарай жаңартулар
жасауға көмектесу деп белгіледі. Гуманитарлық өлшем саласында функционалдық
және ... ... ... орын алып, ол өз кезегінде ХХ ғ. соңында
ЕҚЫҰ-ның басты ерекшелігі және де ... ... ... ... ... ... қамтушы қауіпсіздік» тұжырымдамасының теңсіздігіне
әкелді. Бұл орайда, екі жақтың ... ... ... ... ие болуда, себебі ол Ұйымның ... және іс ... ... анықтауға мүмкіндік береді.
Зерттеу нысаны Қазақстан Республикасы мен ЕҚЫҰ арасындағы ынтымақтастық
болып табылады.
Зерттеу пәні Қазақстан Республикасы мен құрамына 50-ден астам ... ірі ... ... ... ЕҚЫҰ ... қалыптасу және даму тарихы болып табылады.
Жұмыстың мақсаты ЕҚЫҰ мен ... ... ... ... мен даму ... ... зерттеу, сараптау
болып есептеледі.
Осы мақсатқа жету барысында мынандай міндеттер қойылды:
― ЕҚЫК даму процесі мен оның институционалдық негізін ... ... ... ... ... тұжырымдамасы мен оның негізгі
компоненттерін зерттеу;
... ... мен ЕҚЫҰ ... ... процесін қарастыру;
― ЕҚЫҰ-ның адами өлшем саласындағы институттарының ... ... баға ... ... Республикасындағы экономикалық және экологиялық сипаттағы
мәселелердің шешімін табуға ЕҚЫҰ мүмкіндіктерін ... ҚР мен ЕҚЫҰ ... ... ... ... ынтымақтастықты
зерттеу;
― ЕҚЫҰ мен Қазақстан Республикасының әскери-саяси, ... және ... ... салаларындағы ынтымақтастықтың келешек
даму жолын көрсету;
— Қазақстан Республикасының халықаралық келісімдерге қол қою арқылы
өзіне ... ... ... ... ... ... жұмысының хронологиялық шеңбері 1992 ж. Қазақстан Республикасы
бұл халықаралық ұйымға мүше болып кіргеннен ... ... ... ... ... жұмысының деректік негізі. Зерттеу жұмысындағы міндеттерді
орындау үшін келесі топтарға біріктіруге болатын кең ... ... ... ... ... ... Республикасының Конституциясы, ҚР
Президентінің Жарлығы, сонымен ... ... ... ... ... ... Мемлекеттің Ата заңы
гуманитарлық өлшем саласындағы жұмыс ... ... өз ... ... мен ... қорғайтынын көрсету ... ... ... ... ... және ... ... дипломатиялық
құжаттар, мысалы ДИАҚБ/ЕҚЫҰ мен Қазақстан Республикасы ... және ... ... ... бірқатар құжаттар құрайды
[].
Деректердің үшінші тобына мемлекетіміздің ... ... ... ... және сұхбаттары кіргізіледі. ҚР Президенті
мен сыртқы істер министрлігі өкілдерінің сөйлеген сөздері ... ... ... дамытудағы ұстанымдарын көрсетіп, болашақ бағыттарын
айқындауға тұжырымдық негіз болды [12-19].
Деректердің төртінші тобын ... ... ... ... ... жылы Стамбул саммитіндегі қол қойылған құжаттар осы кезге ... ... ... қабылданған ең соңғысы болып табылады [20-22].
Бұл топқа жалпы сипаттағы құжаттармен қатар, қауіпсіздіктің ... ... ... ... ... ... ... құжаттар қабылданған. Экономикалық және экологиялық саладағы
бастысы 2003 жылы ... ... ... ... ЕҚЫҰ-ның
гуманитарлық өлшем саласындағы басты ... ... ... ... ... құжаттары болып есептеледі. Одан басқа, бұл
топқа ЕҚЫҰ сыртқы істер министрлерінің кеңесінің жыл ... ... ... ... ... есеп ... ... қатар, шолушы
конференциялардың материалдары, анықтама және ... ... ... ... ... [33-38].
Деректердің алтыншы тобын зерттеу ... ... ... ... ... ... ... құралдарының, мерзімдік
басылымдардың және ақпарат агенттіктерінің материалдары, интернет-ресурстар
құрайды [39-43].
Жоғарыда көрсетілген дерек көздері дипломдық жұмысты жазу үшін ... ... Бұл ... ... ... ... жан-жақты
зерттеліп, мақсаттары мен міндеттерінің ашылуына толықтай көмектесті.
Тақырыптың ... ... ... ... ... әрқашан
зерттеушілердің ерекше бақылауында болған. Халықаралық және ... ... ... ... ... қауіпсіздік жүйесін
қамтамасыз етуде басты назар ... ... ... Кеңес
шақырылған уақыттан бастап қауіпсіздіктің ... ... ғана ... ... ... ... және ... сипаттағы
мәселелерді қарастырған болатын. Жоғарыда аталғандардың бәрі ... ... ... Сонда да ЕҚЫҰ миссияларының жұмысы және ... ... ... ... ... ... халықаралық және аймақтық қауіпсіздік жүйесіндегі рөлін
түсіндіру мақсатында көптеген ... және ... ... ... ... ... мүдделері және Ұйымның мүмкіншіліктерінің әрі
қарай дамуы Kurt P.Tudyka [45], F.Cameron [46] ... ... ... Авторлардың айтуы бойынша, ЕҚЫҰ шеңберіндегі шешім
қабылдау процесіне Еуропалық Одақ, АҚШ және ... ... ... ... ... процесі, құрылымдық жаңарулар Ст.Крофт, Дж.Редмонд,
Дж.Риса, ... ... ... ... еңбектерінде
қарастырылған [47].
ЕҚЫҰ зерттеулерінің көп ... ... ... ... ... ... зерттеу бағдарламасы аясында жасаған болатын [48].
ЕҚЫҰ-ның әскери-саяси саладағы қауіпсіздігі және Тәртіп кодексінің іске
асырылуы Нидерландылық “Clingendael” ... ... ... ... ... ... қызметі «Хельсинки монитор» журналында ... Бұл ... адам ... бойынша Хельсинки Федерациясы және
Нидерландылық Хельсинки Комитеті секілді үкіметтік емес ... ... ... ... ... кезінде ЕҚЫҰ жоғары лауазымды тұлғаларының
еңбектері қарастырылған болатын [51]. ... ... ... ... мемлекеттеріне байланысты саясатын жүргізуге тағайындалған Төрағаның
жеке өкілі-елшісі В.Хойнктың жұмысы ерекше назар аударуға ... ... ... байланыс бойынша ЕҚЫҰ Бюросы қызметінің ... ... Бюро ... ... (T.Dorenwendt) жұмысында зерттеледі
[53].
ЕҚЫҰ-ның Орталық Азияға байланысты аймақтық стратегиясын жасап шығару
дағдарыстардың алдын алу ... ... топ ... өте ... ... емес ұйымның жұмыстарында зерттеледі. ЕҚЫҰ ... өз ... ... ... ... оның жұмысы өте
тиімсіз болады деп ойлайды бұл ұйым [54].
ЕҚЫҰ-ның жаңа мүше-мемлекеттердің ұлттық ... әсер ... ... ... ... ... [55] секілді ресейлік және батыстық
авторлардың біріккен зерттеуінде орын алады. Авторлар ЕҚЫК/ЕҚЫҰ-ның ... ... ... ... Таулы Қарабах, Украина және Чечнядағы
саясатын қарастырады. ТМД елдерінің ЕҚЫҰ-дағы рөлі ... ... [56], ... [57] ... ... ... ... онымен әрекеттесуші ұйымдар, ... ... ... [58], ... [59], ... ... [61] және А.Загорскийлердің [62] жұмыстарында кездестіруге
болады. Сонымен қатар, В.Найденко, Л.Губанов, Е.Петровалардың [63] ... ... ... ішінде ЕҚЫҰ кеңістігіндегі экономикалық-
экологиялық мәселелер ... ... ... ... ... ... ... [64-68],
Е.Идрисов [69] сияқты бірқатар қазақстандық дипломаттардың жұмысы ... ... ... және ... ... монографиялары және
мақалалары Қазақстанның сыртқы саясатының ... ... ... ... сыртқы саясатының бастауларында тұрған, сондықтан оның
екі жақты ынтымақтастықтың сараптауы ... ... ... ЕҚЫҰ ... ... саяси қызметінің жалпы сараптауы
К.Абусеитов [70-72], С.Турсунов [73-75], ... [76] ... ... ... Абусеитовтың ойынша, Қазақстан
Республикасының ЕҚЫҰ қызметіне ... ... ... ... қолдаушы сыртқы саясаттың басты бағыттарын қалыптастыруға
мүмкіншілік береді.
ЕҚЫК/ЕҚЫҰ-ның ... ... ... ... ... ... ... ішінде У.Касенов [77], С.Кушкумбаев
[78], М.Лаумуллин [79], С.Акимбеков [80], Р.Бурнашев [81], ... ... ... ... болады.
Қазақстанда ЕҚЫҰ-ын ғылыми мағынада зерттеудің басталуы ЕҚЫҰ-ның 25
жылдығы, сонымен ... ... ... ... ұлттық университетінде
«ЕҚЫҰ: Еуропалық қауіпсіздік ... атты ... орын ... қауіпсіздік құрылымдарының қызметін сараптауда Ж.У.Ибрашев[83],
Г.Б.Хан[84], К.И.Байзакова[85], М.Ш.Губайдуллина [86], Л.Р.Каратаева ... [88], ... ... ... ... ... ... тудырады. БҰҰ, ЕҚЫҰ халықаралық ... ... ... ... ... аспектілері Б.З.
Бюжееваның [90] еңбегінде жақсы қарастырылған.
ЕҚЫҰ-ның ТМД елдеріндегі дауларды мен ... ... ... ... ... [91] диссертациялық зерттеуінде жасалған.
Отандық тарихи ғылымда ЕҚЫҰ мен ... ... ... ... нақты зерттеудің пәні болмаған. Қазақстанның ЕҚЫҰ-
дағы саясатын күшейту, ... ... және ... ... шешудегі рөлі, сонымен қатар Ұйымның аймақтық қауіпсіздікті
қамтамасыз ... рөлі ... ... ... ... ... ... негізі.
Бұл дипломдық жұмыстың жазылуы барысында бақылау, құжаттарды қарастыру,
жүйелік, құрылымдық-функционалдық, ... және ... ... ... ... бірақ бұлардың арасындағы
айырмашылық шартты болып ... ... ... Қазақстан
Республикасының ЕҚЫҰ-мен әскери-саяси, экономикалық, экологиялық ... ... ... ... ... және ... ... көмектеседі. ЕҚЫҰ-ның үш өлшемі және практикалық
қызметіне ... ... ... ... ЕҚЫҰ-ның тегіс қамтушы
қауіпсіздік тұжырымдамасындағы географиялық және ... ... ... Ал ... ... ... бірлігінде және тұтастығында
қарастыруға мүмкіндік береді.
Зерттеу жұмысының ... ... оның ... мен
қолданбалы сипатымен тікелей байланысты. Зерттеу жұмысының материалдары ҚР
сыртқы саясатын зерттеушілерге, ... ... мен ЕҚЫҰ ... ... ... ... маңызы зор. Сонымен қатар,
зерттеу жұмысының негізгі жағдайларын «халықаралық қатынастар», «аймақтану»
мамандықтарының оқу ... ... оқу ... оқу ... ... ... ... тұжырымдамалар:
1. ЕҚЫК/ЕҚЫҰ-ның эволюциясының тарихи-саяси сараптауы «қырғи-қабақ
соғысы» ... ... ... сипатында қызмет еткен ЕҚЫК 1990 ж.
кейінгі институционалдық, функционалдық және сан жағынан кеңейгеннен кейін
әскери-саяси, ... ... және ... өлшемдер
саласында жұмыс істеуге бағытталған аймақтық ... ... ... үш өлшем ЕҚЫҰ-ның «тегіс қамтушы ... ... Бұл ... ... ... ... ... ЕҚЫҰ қазіргі уақытта өз қызмет ету ... ... ... ... және ... үшін кең ... ұйым болып
табылады.
2. ЕҚЫК-тің өзге ... ... ... ... ... ... ... негізделген
жалпыеуропалық қауіпсіздік жүйесін құрғандығында болып табылады. Алайда,
ЕҚЫК/ЕҚЫҰ-тың даму процесінен ... ... ... ... ... ... ... Қазіргі таңда ЕҚЫҰ-ның рөлі аймақтық
қауіпсіздікті қамтамасыз етуде өте аз ... ... 1990 ж. ... Азия ... ... ... ету ... бірі болып анықталады. Орталық Азия ЕҚЫҰ үшін үлкен маңызы
бар, себебі бұл аймақсыз ЕҚЫҰ тек оңтүстік-шығыс ... ... ... ... ... ... Орталық Азия аймағының басымдылығы оның
Орталықтарының аймақтағы бюджетінің өсуіне алып келмеді, ... ... ... ... ұзақ ... аймақтық стратегия құралмаған.
4. Хельсинки Қорытынды Актісіне қол қойылғаннан ... ... ... және либерализация мәселелері бойынша шығыс
елдеріне, кейінірек жаңа қосылған ... ... ... ... ... ... ... ЕҚЫК потенциалын толығымен қолданды. Алайда,
ЕҚЫҰ-ның кеңес мемлекеттеріндегі адами өлшем ... іске ... ... ... ... бір жағдайларда оның негізгі қағидаларын, соның
ішінде өзара түсінушілік және мемлекеттердің ... ... ... болатын.
5. ЕҚЫҰ өзінің саясатын өткізгіші ретінде Алматыда, ... ... ... ... Ұйым өз ... ету ... ... Астанадағы
ЕҚЫҰ Орталығы үкіметтік құрылымдар, Орталық Сайлау ... ғана ... ... ... емес ... әр ... ... тығыз
қарым-қатынастар орнатқан. Мемлекетаралық ... жол ... ЕҚЫҰ ... ішкі ... ... белсенді қатысушысына
айналды. ЕҚЫҰ Орталығы өз мандатынан тыс міндеттерді атқара ... ... ... ... «алаңдық қызметін» реформалауды
ұсынатын мемлекеттер тобына қатыса бастады.
6. Қазақстан Республикасы мен ЕҚЫҰ ... ... ... ... үшін ... ... басшылыққа алуға болатын
басымдықтар анықтау бойынша ұсыныстар жасалған. ... ... баға ... ... ... мүше-мемлекеттер пайдасына қолдану керек,
соның ... ... ... ... ... ... және экологиялық өлшем салаларындағы ЕҚЫҰ қызметінің дамуына
Ұйынның потенциалын толықтай пайдалану қажет. ЕҚЫҰ әрі ... ... ... ... саясатын өзгерту керек.
Бітіру жұмысының құрылымы. Жұмыс кіріспеден, негізгі бөлімі ... ... ... ... ... ... ТАРАУ ҚР МЕН ЕҚЫҰ-НЫҢ ҚАУІПСІЗДІК САЛАСЫНДАҒЫ ӨЗАРА ӘРЕКЕТТЕРІ
1.1. ЕҚЫК/ЕҚЫҰ-ның қалыптасу тарихы, қызметі, маңызы
Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ... ... ... ... ... ... ... еуропалық мемлекеттер, Америка Құрама
Штаттары (АҚШ), ... ... Азия ... ... және ... кіретін аймақтық мемлекетаралық саяси ұйым болып табылады.
Ұйым Жерорта теңізі аймағы және ... ... ... ... Иордания, Марокко, Тунис, Ауғанстан, Моңғолия, Корея ... және ... ... ... ... үстінде. Ең жас
ұйымдардың бірі болып табылатын ЕҚЫҰ-ның өзіндік қалыптасу тарихы 1973 жылы
3 шілдеде Хельсинкиде ... ... ... және ... ашылуымен басталады. Бұл кеңес тағы екі жыл бойы ... 1975 жылы 1 ... ... ... мен Американың 35
мемлекеті қол қойған Қорытынды Актімен бітеді.
Сонымен, қазіргі ... ... ... келе ... ... жүйесінің қалыптасуына бастау салынды. Жалпы, оның қалыптасуына
алғышарттар өткен ғасырдың 60-70 жж. биполярлық әлемдік жүйенің екі ... ... ... пайда болды. Ал бәрін тегіс қамтитын
қауіпсіздік жүйесінің идеясы Еуропадағы ұзақ уақыттық соғыстардың ... ... ... ... ... қауіпсіздікті қамтамасыз
етудегі кейбір ережелер 1814—1815 жж. өткен Вена ... ... Бұл ... 1815 жылы ... ... ... қызметі арқылы
жүзеге асты [92].
Қауіпсіздік жүйесінің қалыптасуына тағы бір қадам жасалып, 1919 жылы
Ұлттар Лигасы құрылды. Бұл ұйым ... ... ... ... және ... қағидаларын ұсынып, құпия келісімдерден бас тарту
мен ашықтыққа, қарама-қайшылықтарды бейбіт жолдармен шешуге ... ... ... ... ... ... болмағандығы және Екінші
дүниежүзілік соғыстың ... ... ... ... ... ... [93].
Екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі көптеген адамдық және материалдық
шығын бейбітшілікті қамтамасыз ететін ... ... құру ... ... Бұл идея 1945 жылы ... ... Біріккен Ұлттар Ұйымының
құрылуына ... ... Оның ... ... ... ... ... Нәтижесінде, әмбебап халықаралық ұйым құрылып,
ұжымдық қауіпсіздік жүйесінің негізі салынды [58].
Еуропадағы ... және ... ... ... ... туралы ойлар оның құрылуына дейінгі уақытта да айтылып келген
болатын. Алғашқылардың бірі ... КСРО ... ... ... (ВШҰ) құрылмас
бұрын 1954 жылдың басында Берлинде өткен АҚШ, ... ... ... ... ... ... ... келісім негізінде
Еуропадағы қауіпсіздік жүйесін құруды ұсынған болатын. Бұл ұсыныс бойынша,
бұл шарттың мүшесі болып ... ... ... ... ... әр ... ... мемлекет атала алатын болды. Алайда, екі
Германияның ... 1961 жылы ... ... ... және блоктар
арасындағы текетірес бұл ойдың жүзеге асуына кедергі болды. 1966 ... КСРО ... ... ... ... ... ... байланысты ұсынысын қайта тастады. 1969 жылы ... қол ... ... ... ... Кеңесті
нақты ұйымдастыру үшін іс-қимылдарды талқылауға Будапеште жиналды. 1970
жылы Римде өздерінің кезекті жиынын өткізіп ... ... ... ... ... ... келісім білдірді, бірақ та келесідей шарттар
қойды: АҚШ келіссөздердің толық құқылы ... ... ... құқықтық
мәртебесінің расталу, Еуропадағы ядролық емес қаруландырудың мәселелерін
және адам құқықтары сферасын міндетті ... ... ... ... ... мемлекеттер арасында Кеңеске дайындалу жөнінде
жиындар жиі орын ... ... ... келісімдерге қол жеткізілді,
мысалы, Берлин жөніндегі төртжақты ... ... ... бас ... ... ... Республикасы (ГФР), ... ... ... ... ... және КСРО ... ... растау жөніндегі Келісім.
1972 жылы мамыр айында АҚШ пен КСРО ... ... ... ... ... қаруландыруды қысқарту (СҚҚ-1) жөніндегі
келіссөздер екі жақтың арасындағы қарама-қайшылықтың ... ... ... ... бойынша жаңа кездесулерді ... ... жылы ... 1973 жылы маусымға дейін Жалпыеуропалық Кеңеске
даярлық бойынша ... ... ... ... 32 ... ... ... Канаданың өкілдері алдағы үлкен көлемді Кеңесті ұйымдастыру жұмыстары,
ағымдағы мәселелер, қатысушылар құрамы, өту орны мен уақыты, процедуралық
сұрақтары, ... ... ... ... ... бойынша келісе
алды.
Барлық ұсыныстар консенсуспен қабылданып, ... ... 3 ... ... шешілді: бірінші кезеңде сыртқы істер ... ... ... ... пен ... ... ... салынып,
келісіледі, екінші кезеңде әр елдің өз ... ... ... ... ... құжатының пунктерін қарастырады, ал үшінші кезеңде осы
құжаттарға қол қою ... ... ... және ... ... ... ... уақыт бойы жалғасқан ... ... ... ... ... ... және территориялық шешімдерін бекітті. Ол
Еуропаның соғыстан ... ... жаңа ... ... болып,
жалпыеуропалық қауіпсіздік жүйесін қалыптастыру ... ... ... ... Актісіне 1975 жылы 1 тамыз күні Австрия, Бельгия,
Болгария, Венгрия, ГДР, ГФР, Греция, ... ... ... ... ... Кипр, Лихтенштейн, Люксембург, Мальта, Монако, Нидерланды,
Норвегия, Польша, Португалия, Румыния, Сан-Марино, Әулие Престол, Біріккен
Корольдік, АҚШ, КСРО, Түркия, ... ... ... ... и ... ... ... қатысуымен қол қойылды [20].
ЕҚЫҰ-ның құрылуы, шынында да Шығыс пен ... ... ... атқарды. Бұған бір-біріне қарама-қарсы екі саяси жүйе де үлкен жетістік
деп қарады, өз ... баға ... ... КСРО мұны ... зор ... ... ... Қорытынды актіге гуманитарлық
мәселелердің ... ... ... деп ... Америкалық танымал
дипломат әрі саяси қайраткер Г.Киссинджер Хельсинки Қорытынды актісі
туралы: “Хельсинкиде ... ... ... ... рет адам ... ... бостандық мәселелері Шығыс пен ... ... және ... тақырыбы болып танылды” деп жазған екен.
Қорытынды Актіге Еуропадағы қауіпсіздіктің тұтастығы қағидасы негізінде
он ... ... бұл ... ... бір-бірімен өздерінің
саяси, экономикалық, әлеуметтік жүйе, сонымен қатар ... ... ... және ... даму деңгейіне қарамастан
толыққанды қарым-қатынастар орнатуға ... ... ... осы ... ... маңыздылыққа ие екені айтылып, әр түрлі ойлар тумас үшін ... ... ... жазылды.
Хельсинкилік он қағиданың үлкен тарихи маңызы болды, себебі олар қырғи-
қабақ соғысы ... ... ... ... және
мемлекетаралық қатынастарға нақты сфералар айқындап беріп, ұзақ уақыттық
ынтымақтастың негізін салып ... ... бұл ... үш ... яғни ... үш ... берілді.
Бірінші себетте әскери қауіпсіздік туралы айтылып, Қорытынды Актіде
ерекше "Сенімді ... ... және ... пен ... ... бойынша Құжат" қабылданды. Ол, негізінен, қате
түсіністіктің ... ... ... қатар ақпараттың ... ... ... ... ... қақтығыстың қаупін азайтуға
бағытталған. Екінші себетте экономика, ... ... және ... орта
жөніндегі ынтымақтастың мәселелері айқындалған. Жалпы қызығушылықты
тудыратын ... ... ... ... пен ... ... ... және ғылыми-техникалық жобаларды іске асыруға көп
көңіл бөлінген. Мүше-мемлекеттердегі азаматтар ... ... ... ... шешілуіне әкелді, олар өз кезегінде
үшінші себетте орын алды
Хельсинки Қорытынды ... ... ... ... оның ... келбетті ұстануы есептеледі, яғни бұл ... ... ... ... ... ... тұрғыда күштеу механизмі
жоқ.
Қорытынды Актіге қол қойылу жалпыеуропалық ... ... ... ... қадам болғанымен, КСРО мен оның батыстық қарсыластары
арасындағы көптеген ... ... ... уақытта жұмысының
тиімділігіне өзінің теріс әсерін ... ЕҚЫК ... ... ... ... ... ... көбінесе бұқаралық
дипломатияның құралы болып есептелді.
ЕҚЫК-тің әлсіздігі әскери, саяси қауіпсіздіктерді қамтамасыз етуде ғана
емес, сонымен қатар ... ... ... ... ... еместігінде көрінді. Кеңес мүшелерінің арасындағы сенімнің
азшылығы енді бар назарды нағыз шешімін ... ... ... ... ал олар өз ... ... өте келе өте үлкен дағдарыстарға әкеліп
соқтырды.
Кеңес мүшелерінің Қорытынды ... ... ... жүзеге
асыру үшін «келешек қадамдарды» қабылдауы айтарлықтай маңызды болды. Бір
жағынан, бұл көпжақты ... ... ... ... бар ... ал екінші жағынан, күмәнділік пен сенімсіздік ... ... ... және ... айып тағуға итермеледі.
1980 жж. халықаралық аренада кең ... ... ... ... ... үдерісінің тоқтатылуы мүмкін еді. Әлеуметтік жүйелердің
әр түрлілігі сақталып, ол жаңа кеңістіктегі ... ... ... ... Актінің ережелеріне байланысты келесі кездесуді 1977
ж. ... ... ... ... Хельсинкиде Еуропадағы
қауіпсіздік және ынтымақтастық кеңесінің жұмысы жалғастырылды. Бұл ... және ... ... яғни 1977 ж. 4 ... 1978 ж. 9 наурыз
аралығында Хельсинки актісінің уағдаластықтарының талдауы жайында ... ... орын ... ... бұл ... ... іске ... ынтымақтастықтың дамуындағы келешек қадамдарды ойлап шығару ... ... ... ... ... айта келе,
экономикалық байланыстарды дамыту қажеттілігін алға ... ... ... ... ... мемлекеттердегі адам құқықтарының
бұзылуына салып, бұл ... ... ... ... баса ... Белград кездесуінде нақтылы нәтижелерге қол
жеткізілмесе де, ... ... ... ... ... сын ... шарты мемлекеттерінің басты заңдарын
қайта қарастырып, жаңаларын қабылдауға әкелді.
1980-1983 жж. өткен Мадрид кездесуі ЕҚЫК ... ең ... ... ... Ол ... ... қатынастарының тез ушығуы,
Польшадағы қауырттылықтың күшеюі және ... ... ... ... ... ... Екі қарсыласушы жақ та диалогтың
жалғасуын қалады, сондықтан ЕҚЫК шеңберіндегі жиындар социалистік ... ... үшін ... ... ... ... ... алмасулар
құралына айналды [23].
Мадрид кездесулерімен қатар 1981-1983 жж. үзіліспен Вена және Женевада
КСРО мен АҚШ арасында орта қашықтықтағы зымырандық-ядролық құралдар, ... ... ... мен ... ... ... ... ядролық қаруландыруды шек қою, стратегиялық қаруландыруды
қысқарту және шек қою ... ... өтіп ... ... олардың
қарқындылығына қарамастан, олар ешқандай қорытынды шығармай, нәтижесінде
Мадридтік кездесудің құжатында батыс елдерінің көпшілігі мен Кеңес ... ... ... жазылды.
Мадрид кездесуінің шешіміне байланысты Еуропада ... ... жою үшін 1984 жылы ... ... ... Еуропадағы сенім
шараларын іздеу бойынша конференция өткізілмек болды. Енді ... ... ... ... ... ... басшылықтың
өзгеруіне байланысты аса нәтижелі ... ... 1986 жылы ... ... Ол ... жақтар Қорытынды Актіде ... ... яғни ... ... ... ... ескерту, әскери іс-
шараларға шетел бақылаушыларын ... ... ... ақпараттармен
өзара алмасу және т.б. қайта мақұлдады. ... ... ... ... ... ... ... бұл әрекетімен өздерінің
«жаңа саяси ойлау» бағытын ұстанатынын көрсетті. [25].
ЕҚЫК шеңберіндегі келесі кездесу 1986 жылы қазан ... ... ... Кеңес «гуманитарлық өлшемді» ағымдағы мәселеге қойды. КСРО ... жиын ... сын ... ... себебі бұнда кеңес үкіметінің «жаңа саяси
ойлаудың» негізінде ... ... ... ... ... іс
жүзінде тексеріске түсті. Бұл тұрғыда Кеңес Одағының ішкі саясатына ... әсер ете ... ... ... ЕҚЫК шеңберінде жасалған
уағдаластықтар болды. Еуропадағы қауіпсіздік және ... ... ... үшін аса маңызды халықаралық форум атанды. 1989 жылы
қаңтар айында ЕҚЫК-тің Венадағы кездесуі аяқталды. Қорытынды ... ... ... және ... ... ережелерден басқа
өздерінде қабылданатын заңдарды халықаралық құқық бойынша міндеттемелермен,
сонымен қатар қағидалар Декларациясымен және т.б. ЕҚЫК ... ... ... Бұл ... қол қою арқылы КСРО
өздерінде қабылданатын заңдарға байланысты халықаралық құқықтың басымдылық
қағидасымен ресми келісетінін ... ... ... ... ... кең етек ... және ... құндылықтар мен өзіндік
бостандықтар туралы түсініктердің қалыптасуына мүмкіншілік берілді.
Құқық қорғау ... ... ... ... адами өлшем бойынша
Париж (1989), Копенгаген (1990), Мәскеу (1991) кеңестерінде де ... ... ... ... ... ... талдау бере отыра, Қорытынды Актінің
қағидалары мен ЕҚЫК механизмі қырғи-қабақ соғысы кезіндегі ... ... ал ... он қағида келіссөздерді
жалғастыруға ... ... ... және ... ... тәртіп нормаларының кодексін жасап шығарды, сонымен қатар ұзақ
уақыттық ынтымақтастық ... ... ... деп нық сеніммен
айтуға болады.
Іс жүзінде көпжақтылық элементтері байқап көрілді. Кеңес мемлекетаралық
қатынастардың өрісін кеңейтіп, адам құқықтары мен ... ... ... ... жаңа ... ... ... ЕҚЫК көпжақты сенім
шараларын күшейту арқылы әскери шиеленісті бәсеңдетті, нақтырақ айтатын
болсақ, ... ... және ... ... ... салу ... ... жылдардың аралығында Еуропадағы қауіпсіздік және
ынтымақтастық кеңесі Еуропа аймағындағы ... ... ... ... ... үлес қосты. Танымал
саясаткерлер мен ... ... ... ... ... осы ... ... ұйымның нәтижелі қызметімен байланыстыруы
сондықтан.
Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық Кеңесі ... ... ... ғасырдың 90-шы жылдарына жатады. 1980-1990 жж. Еуропада қырғи-
қабақ соғысы дәуірі мен биполярлық әлем ... ... ... ... өзгерістер орын алды. Оларға Орталық және Шығыс Еуропадағы
саяси режимдердің ауысуы, Германияның бірігуі, ... ... ... ... ... Одағы мен Югославияның ыдырауын жатқызуға болады.
Әлемдегі ... ... ... ... ... ... саласындағы вакуумды толтыру үшін жаңа құрылымдар қалыптастыру
қажеттілігін айқын көрсетті.
1990 ж. қазан айында Парижде өткен НАТО және ... ... ... кездесуінде Еуропадағы әдеттегі қарулы күштер туралы шартқа
(ЕӘҚКШ) қол қойылды. Бұл ... ... ... ... ... сан ... шектеу және олардың нақты географиялық
аудандардағы негізделу регламентациясын белгілеу болды. НАТО мен ... ... ... ... ... ... міндеттердің бірі болды
[21].
ЕӘҚКШ-қа қол қойылу еуропалық елдердің әскери ... ... ... ... ... енді ол ... ... концепциясынан
емес, керісінше оның «саналы жеткіліктілігі» концепциясына сүйенді, себебі
КСРО-ның Еуропадағы ... ... ... ... енді ... өте тез дами ... ... қол қойылу ЕҚЫК басшыларына
Еуропада ... жаңа ... ... жасалатын жаңа кездесулер
ұйымдастыруға мүмкіндік берді. Париждегі саммит 1990 жылы қараша ... ... ... ... ... ... ... себебі Вена кездесуінің шешімі бойынша келесі жиын 1992 жылы
Хельсинкиде өту ... ... Осы ... “Жаңа Еуропаға арналған Париж
Хартиясы” ... ... ... және ... ... мен міндеттері белгіленді. Көп тарапты бұл құжатта “қырғи-қабақ
соғыстың” қорытындысы ... ... ... ... ... пен ... қатынастардың жаңа заманы басталғандығы жария етілді. Кеңесті
институтқа айналдыру туралы шешім қабылданып, ... ... ... ... ... ... ... ынтымақтастық жөніндегі
форум, Парламенттік Ассамблея, ... ... ... ... ... және адам ... жөніндегі бюро құрылды.
Хартияда, әсіресе, қауіпсіздікті қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... тәуелсіздігін, егеменді
теңдігін немесе аумақтық тұтастығын бұзатын іс-әрекеттерден демократиялық
институттарды қорғау ісінде ынтымақтасуға ... ... ... ... ... ... ... және астыртын қызметті қамтитын
әрекеттер жататындығы, сондай-ақ лаңкестік қылмыстарды жою ... және ... ... ... күш жұмылдыруға бел
буатындары аталған. ... тағы бір ... ... ─ орын ... ... жолмен реттеуге шақырғандығы. “...Туындауы мүмкін кез
келген дауларды бейбіт жолмен реттеудің ... ... ... ... – деп көрсетілген Хартияда. – Тиісінше біз осы саладағы
ынтымақтастықтың жаңа нысандарын, атап ... ... ... ... ... қоса алғанда, дауларды бейбіт жолмен реттеу әдістерінің
жиынтығын іздестіруге міндеттейміз” ... ... ... ЕҚЫК әлі де пікір алысу ... ... ... ... қолдану мәселесінде ешқандай өкілеттілігі болмады. Кеңестегі
маңызды шешімдер даулы мәселелерді шешуді қиындатқан «консенсус минус ... ... ... ... ... үшін жағдай күрт өзгерген
кезде ЕҚЫК 1991 жылы жазда Югославияда басталған ... ... және ... алдын ала алмады.
Балқандағы дағдарыс мәселесін талқылау үшін Берлинде ... ЕҚЫК ... ... ... министрлері Югославиядағы жағдай туралы жылпос
сипаттағы мәлімдеме жасап, төтенше ... ... үшін ... ... ... ойлап шығарды. «Берлиндік ... ... ... әр ... ... он екі ... яғни ... қолдауымен қарсыласушы мемлекет хельсинкилік қағидаларды
бұзған кезде оған қарсы ... ... ... [90]. Бұл реттеу құралының
ешқандай күші болмағанын оны ешқандай мемлекет іс ... ... ... жылы Хельсинкиде ЕҚЫК-тің мүше-мемлекеттерінің жоғары деңгейдегі
кездесуі Еуропадағы қарулы ... ... ... жатқан саяси
трансформацияларға алаңдаушылық білдірді. Бұл кездесуде ... ... ... ... ЕҚЫК-тің саяси диалог форумынан әскери-
саяси тұрақтылықты сақтаушы аймақаралық ұйымға айналуына бастау болды. ... ... ... шараларды жасауға мүмкіндік алғаннан кейін
шын мағынасында ... ... ... мен ... ... ... ... мәселелері туралы ойлана бастады. 1992 жылы
24 наурызда ЕҚЫК-тің ... ашық ... ... Келісімге қол
қойылып, ол жай қарулануды бақылау ... ... ... жылы ... ... Стокгольмде өткен сыртқы істер
министрлерінің ... ... ... ... ... ... қайта құру
процесі жалғастырылды. Бұл жиында ... Бас ... ... ... ... ... Комитетінің (ЖЛТК) веналық
тобының жұмысы басталды; оның ... ЕҚЫК ... ... ... ... ... ... тиімділігін жоғарылату және оның мүмкіншіліктерінің дұрыс
ағысқа ... ... 1993 жылы ... ... өткен сыртқы істер
министрлерінің жиынында басты тақырып болды. Бұл жиында ЕҚЫК-тің құрылымдық
жағынан күшею ... ... ... ... оның ... Тұрақты
комитет құру және ЕҚЫК-ке халықаралық құқықтық ... ... ... жылы ... айында Будапеште ЕҚЫК мемлекеттер басшылары
саммитіне дайындық кезінде ЕҚЫК кеңістігіндегі өзгерістерді бейбіт шеңберде
ұстау үшін ... ... ... қажеттілігі туралы уағдаластық жасалды.
Будапешт саммитінде қатысушы мемлекеттер Еуропада қауіпсіздіктің ... ... ... рөлінің күрт артуын ескере келіп, Кеңесті
Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымына айналдыруға мүмкіндік
береді деп ... ... ... 1995 ... бастап қазіргі атауымен атала
бастады. Ал біздің еліміз үшін бұл ... ... ... ... ... ... үш держава – Ресей, АҚШ және ... ... ... ... ... қол ... аталған мемлекеттер Қазақстанның тәуелсіздігі мен ... ... күш ... ... ... бас ... ... саммитінің біздің еліміз үшін маңыздылығы осында
жатыр.
Қазіргі кезде ЕҚЫҰ-ны алмастыратын ... оған ... бола ... бір ... жоқ. Ұйым ... ... ... алдын алып,
қауіпсіздікті қамтамасыз ету үшін бар ... ... ... жаңа үлгісін іздестіруде.
ЕҚЫҰ қызметі жағынан ерекше мәртебеге ие. Оның ... ... ... Ұйым ... ... ... саяси тұрғыда шешім шығарады. ... ... ... ... штаб-пәтері мен мекемелері, штаты мен
қаржы ресурстары бар. Солай бола ... да, оның ... ... ... ... тілде ресімделмеген. Айталық, 1975 жылғы
Қорытынды актінің өзі, сондай-ақ ЕҚЫК/ЕҚЫҰ-ның кеңестері мен кездесулерінде
қабылданған құжаттар да заңдық ... ... ... деп ... ... ... құқық және оның қағидаттарын құрушы дерек
көздер болып табылады.
Жоғарыда атап өткеніміздей, Ұйымда қабылданған құжаттар ... ... ... ... ... орындамағандарды сот
жауапкершілігіне ... ... Оның ... ... ... пактілерден айырмашылығы осында жатыр. Бірақ, ЕҚЫҰ-ның Женевада
Арбитраж және бітімдестіру ... соты ... ... ... ... өздері қол қойған Конвенцияға сәйкес Арбитраждық трибуналдың
немесе Бітімдес­тіру комиссиясының аясында даулы ... ... ... ... ... алады.
ЕҚЫҰ міндеттемелерінің заңдық күші болмағанымен, ол Ұйым ... ... ... жоқ. ... ... құжаттар жоғары саяси
деңгейдегі келісімдер нәтижесі бойынша қабылданады. Сондықтан ... ... ... ... ... маңызды болып табылады. Ал ЕҚЫҰ-
да шешім консенсус бойынша қабылданады. Яғни, белгілі ... ... ... ... ... ... Бір мемлекет қарсы болса, шешім
қабылданбайды.
Ал шешім жобаларына қатысты ұсыныстар қалай ... ... ... оны ... ... Қауіпсіздік саласындағы ынтымақтастық
жөніндегі форумның басшысы, сондай-ақ қатысушы мемлекеттер және мемлекеттер
тобы да ... ... ... ... түрде негізінен Тұрақты кеңестің
төрағасына жолданады және ол қатысушы ... ... сол ... Егер ... қандайда бір елдің ... ... ... ... ... ол ... түрде қабылданады және тіркеледі.
Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ... ... ... әрі
қызмет аясы аса кең. Ал Ұйым құрылымындағы ең жоғары ... ... ... ... мен ... ... Кеңесі болып табылады.
Мемлекеттер мен ... ... ... ... ... кеңесте ЕҚЫҰ
аймақтарындағы жағдайларға баға беріліп, Ұйым қызметінің жаңа да негізгі
бағыттары айқындалады. Ал ... ... ... Кеңесінің соңғы саммиті
1999 жылы Стамбул қаласында өткен ... ... бері он ... ... ... ... ... министрлері кеңесінің мәжілістері мен ... ... ... өткізу туралы талай мәрте ұсыныстар айтылған-ды.
ЕҚЫҰ-ның орталық директивалық органы – жыл ... ... ... ... кеңесі. Сыртқы саясат ведомстволары басшыларының
кеңесінде Ұйым аясындағы ... ... ... ... ... ... ... шешімдер қабылданады,
сондай-ақ төрағалардың әрқайсысының жұмыс қорытындылары шығарылады. Ұйымның
келесі директивалық органы – ... ... Бұл ... ... ... ... өткізуге және ағымдағы шешімдерді
қабылдауға бағытталған. ... ... ... өтіп ... Оның
отырыстары төтенше жағдайлар орын алған кезде, оны ... ... тыс ... мүмкін. Ал Тұрақты кеңес Вена қаласында орналасқан,
онда Ұйымға қатысушы мемлекеттердің тұрақты өкілдері де қызмет етеді.
ЕҚЫҰ-ның жедел қызметіне жалпы ... ... ... ... ... Бұл қызмет функциясын мүше мемлекеттердің барлығы ... ... ... елдердің Сыртқы істер министрлері бір жылдан кезекпен
атқарады. Қазіргі төраға бұрынғы және келесі ... ... ... “үштік” институтын құрады. Қазіргі төраға, сондай-ақ Ұйым аясында
өзінің жеке және арнайы ... ... ... ... ... ... ... лауазымды тұлғасы Бас хатшы болып табылады. Ол Сыртқы
істер министрлерінің кеңесінде үш жыл ... ... және ... басқарады. Бас хатшының қызмет функциясына Ұйымның құрылымдары
мен операцияларына басшылық жасау ... Бұл ... 2005 ... ... Перрен де Бришамбо (Франция) сайланған еді. Тұрақты кеңес 2008 жылдың
маусымында оның ... ... ... ... ... ... Хатшылығына келсек, ол он бір бөлімшеден тұрады. Бас хатшының
кеңсесі, ... және ... ... ... ... қарсы
секция, жанжалдардың алдын алу орталығы, тағы ... Ал ... ... ынтымақтастық жөніндегі форум Ұйымға қатысушы
мемлекеттердің тұрақты ... ... және онда апта ... Ұйым
аймағындағы қауіпсіздік пен тұрақтылықты нығайту шараларына арналған
отырыстар өткізіледі. ... ... ... ... мен ... бақылау жасау, орын алған жанжалдар қауіптілігін төмендету, тағы
басқа да проблемаларға ... ... ... жатады.
Бұлардан бөлек Ұйымның экономикалық-экологиялық форумы, Демократиялық
институттар және адам құқығы жөніндегі бюросы, Парламенттік Ассамблея ... ... ... 1991 жылы ... жылына бір мәрте бас
қосады. ... ... ... Ассамблеяның кезекті 17-ші сессиясы
2008 жылдың 29 маусымы мен 3 шілдесі аралығында Астанада ... ... ... ... ... жаңа ... ... Португалия өкілі
Ж.Соареш, ал төраға орынбасарының бірі болып ҚР ... ... ... Тоқаев сайланған.
Бұқаралық ақпарат құралдарында жиі аталатын Демократиялық институттар
және адам құқығы ... бюро – ... ... ... адам ... етуге және демократияны дамытуға ықпал ету ... ... ... ... аясында кеңестер өткізуді және адами
өлшемдер саласындағы міндеттемелердің орындалуына байланысты ... ... ... ... ... ЕҚЫҰ-
ға қатысушы мемлекеттерде өткізілген сайлаулар туралы ақпараттар алмасуды
қамтамасыз ету жайы да осы ... ... ... ... аясы ... шектеліп қалмайды. Бюро үкіметтік емес
ұйымдармен ... ... орын ... ... Ұйым ... ... асыру шаралары бойынша көмектер де көрсетеді. Бюро
демократияландыру, адам құқықтары, ... ... ... және Рома және ... ... орнынан тұрады. Бюро
Варшавада орналасқан. Ал ЕҚЫҰ-ның Ұлттық азшылық істері жөніндегі ... ... ... ықтимал этникааралық келіспеушіліктерді жедел шешу
мәселелерімен айналысады. Штаб-пәтері Гаага қаласында.
ЕҚЫҰ-ның тағы бір ауқымды құрылымы – жанжалдардың ... ... ... ... жұмыс істейтін ЕҚЫҰ-ның миссиясы. Қазіргі ... ... ... ... ... және ... ... елдер аумақтарында 18
миссиясы жұмыс істеп жатыр. Ұйым миссиясының негізгі мақсаты – азаматтық
қоғам ... ... ... ете ... ... үдерістерге қолдау
көрсету, мүдделі тараптармен сол жерде үнқатысу мен ... ... ... Ұйым ... ... ... бойынша дер
шағында хабардар етіп отыру. Ұйымның, сондай-ақ ЕҚЫҰ ... ... ... ... ... мен ... ... көмектесетін БАҚ еркіндігі жөніндегі өкілі де бар [41].
Беделді халықаралық ұйым – ЕҚЫҰ-ның құрылымдары және ... ... ... жоқ, ... ... Ұйымды реформалау жайында пікірлер
айтылып жүр. Тегін айтылмаса ... ... ... ... ҚР мен ЕҚЫҰ ... әскери-саяси саладағы ынтымақтастық
Қазақстанның Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымымен (ЕҚЫҰ)
қарым-қатынасындағы басты мәселе болып аймақтық қауіпсіздікті ... ... ... өз қызмет ету уақыты бойы аймақтық қауіпсіздікті ... ... ... ... ... болатын. 1992 жылы ЕҚЫК мүше-
мемлекеттері ұйымның алдыңғы ... ... ... ... ... ... ... «тегіс қамтушы қауіпсіздік»
тұжырымдамасын қабылдады. Бұл ... ... ... ... қауіпсіздіктің бір бөлігіне шек қойылса, ол қалғандарына да
өз теріс әсерін тигізеді. ЕҚЫҰ ... ... ... ... ... ... ... ұйым болып табылады. Негізінен,
бұл орайда ол жергілікті ... ... алу мен ... ... ... саладағы сенімді күшейту, адам және ұлттық
азшылықтардың құқықтарының қорғалуын бақылау ... өз ... ... ... ... ... ету саласындағы
ынтымақтастықты дамыту Қазақстан Республикасы үшін ... ... ... сала ... мен ЕҚЫҰ ... ынтымақтастықтың басты
бағыттарының бірі болып табылады. Өз ... ... ... сыртқы саясатының басты қағидаларының бірі көпжақты деңгейде
ұжымдық қауіпсіздік жүйесін дамыту ... ... ... ... ... ... Бұл орайда Қазақстан қаруландыруды
бақылау, сенім шаралары мен қауіпсіздікті ... ... ... аяқ ... Қазақстанның бұл ұстанған жолы оның ... ... ... белсенді түрде дамуына жол ашты. Қазіргі уақытта
Қазақстан ЕҚЫҰ шеңберіндегі ЕӘҚКШ және ... мен ... ... ... ... ... ... құжаттың қатысушысы болып
табылады. Сонымен ... ҚР ... ... ... Форум (ҚСЫФ), Еуропадағы әдеттегі қарулы күштерді шектеу Келісімі
бойынша біріккен консультативтік топқа (БКТ) белсенді қатысады.
Қазақстан мен ... ... ... ... ... бірі ... ... қызметіндегі және қарулы
күштер арасындағы ақпарат алмасу болып ... ЕҚЫҰ ... ... мүшелері өзіндік қарулы күштер туралы толық мәліметтер беру керек,
олардың ішінде техникалық көрсеткіштер, ... ... ... ... ... орын ... және олардың сандық көрсеткіштері
туралы мағлұматтар бар [26].
Осы саладағы екі жақты ынтымақтастықтың тағы бір бағыты ... ... ... ... және шекаралық қызмет қызметкерлеріне ... ... ... ... Бұл жасалып жатқан әрекеттер, әрине,
ЕҚЫҰ-ның мүше-мемлекеттерінің аймақтық деңгейдегі ... ... ... үлес ... ... ... ЕҚЫҰ ынтымақтастықтың әскери өлшемі ... ... ету үшін әр ... ... көзбен қарайды. ЕҚЫҰ-
ның бұл орайдағы ... ... ... Еуропа, Кавказ және Орталық
Азияда шоғырланған.
Дәстүрлік емес ... ... ... ... ЕҚЫҰ-ның ағымдағы
мәселелерінің тізімінде маңызды орын ... ... өз ... ... ашып, жұмыс істеуге итермелеген 2001 жылы 11 қыркүйек оқиғалары
болды. Осы орайда, ЕҚЫҰ аясында лаңкестік және ... емес ... ... тұру үшін ... мен ... қалыптастырылды.
Нақтырақ айтатын болсақ, Ұйымның Хатшылығы құрамында лаңкестікке ... ... ... қатар, бұл мәселемен ҚСЫФ айналысатын болды.
ЕҚЫҰ өз қызмет ету жылдарында лаңкестікпен ... ... ... міндеттерін анықтайтын құжаттық-құқықтық база қалыптастырды,
мәселен, 2001 жылы желтоқсан айында лаңкестікпен күрес жөніндегі Бухарестік
іс-әрекет жоспарына қол ... ... ... ... ... 2002 жылы ... ... лаңкестікпен күрес пен
оған қарсы әрекет ету жөніндегі ЕҚЫҰ-ның ... ... 2003 ... ... ЕҚЫҰ мүше-мемлекеттері бірігіп, ЕҚЫҰ-ның XXI ғасырда
қауіптерге қарсы әрекет ету және ... ... ету ... ... ... ... Қазақстан ЕҚЫҰ шеңберінде лаңкестікпен күресу үшін
белсенді ... ... ... Екі ... осы ... ... заң
шығарушылық (дәстүрлік емес қауіптерге қарсы әрекет ету ... ... ... ... ... ... ... және де
біріккен үйрету бағдарламаларын өткізу салаларында жүргізіледі.
Бүгінгі таңда ЕҚЫҰ мен ҚР арасындағы аймақтық қауіпсіздікті ... ... ... басты мәселелері заңсыз есірткі
тасымалдауға ... тұру және ... ... ... болып есептеледі.
ЕҚЫҰ Каспий теңізі аймағындағы қауіпсіздікті қамтамасыз етуде маңызды роль
атқара ... Осы ... ... «Каспийдегі тұрақтылық жөніндегі
Пактіні» қабылдау ... ... ... ... ... Бұл ... идеясы – Каспий аймағында әскери күшті қолдануды болғызбау және одан
бас тарту.
Қазақстан мен ... ... ... ... мен ЕҚЫҰ ... аймақтық қауіпсіздікті қамтамасыз ету
саласындағы ынтымақтастықты кеңейтудің келешек бағыты ... ... ... ... бола ... ЕҚЫҰ-ның мүше-мемлекеттері
Ауғанстандағы жағдайдың тезірек қалпына ... ... ... ... ... ... ... көршілес жатқан Ұйым ... ... ... еді. ... ... мәселелер болып ЕҚЫҰ-
ның мүшелері болып табылатын Орталық Азия мемлекеттері мен ... ... ... ... ету ... Айта
кететін жайт, қазіргі уақытқа дейін ЕҚЫҰ Ауғанстандағы жағдайды дұрыстау
үшін өз үлесін қоса ... ... ... ... 2003 жылы
Ауғанстанға ЕҚЫҰ-ның әріптесі деген мәртебе берілді. 2004 жылдан бастап
ЕҚЫҰ Ауғанстанда қызмет істейтін ... ... ... ... 2007 жылы ... ... ... Мадридтік кездесуінде ЕҚЫҰ-ға
мүше-мемлекеттер Ауғанстанның ... ... ... ... ... шараларын қолдауын келешекте ... ... ... қатар, сыртқы істер министрлері Орталық
Азиядағы Ұйым құрылымдарына ауған әріптестерін шақырып, бірге жұмыс ... деп ... ... ... ресми Астананың аймақтық қауіпсіздікті қамтамасыз
ету, ... ... ... ... ... және де ... қалпына келтіру бойынша жасап жатқан қызметін жоғары ... ... ... ҚР ... ... ... ... өз кезегінде
Қазақстан өзінің төрағалығы кезінде Ұйымның Орталық Азия (Ауғанстанды қоса)
аймағының мәселелеріне назар аударуын күшейтетінін айтып жеткізді.
Аймақтық ... ... табу ... ... ... үшін де, ... мүше-мемлекеттері үшін де өзара пайдалы
болып келеді. Өз ... ... ЕҚЫҰ ... қақтығыстардың пайда болуын
болдырмау, жалғасып жатқан қақтығыс ... ... және ... ... қалпына келтіру процесімен айналысады. Сонымен
қатар, ЕҚЫҰ келіссөздер кезінде қақтығысушы жақтардың арасындағы ... ... ... ... ... өз құрылымдарында аймақтық қақтығыстық жағдайларды
ескертіп, реттеумен айналысатын ... ... ... ... айтатын
болсақ, бұл мәселелермен ұлттық азшылықтар бойынша Жоғары комиссар, ... ... ... ... құрылымдық бөлімшелер, яғни қақтығыстарды
болдырмау Орталығы және полициялық қызмет бойынша стратегиялық мәселелер
Бөлімі (ПҚСМБ) айналысады ... ... бар ... ... ... алғаннан бері
қысқа мерзімде әлемдік қауымдастыққа көбінесе аймақтық қақтығыстардың
негізі болып ... ... ... ... ... ... ... жолымен шешуге болатынын әлдеқашан дәлелдеді. Бұл ... өз ... ... Ұйым ... және ... ... тәжірибесімен бөліспек.
Екінші жағынан, Қазақстан аймақтық қақтығыстардың шешімін табу жолында
Шығыс пен Батыс арасындағы ... ... ... шыға ... ... ... ... ЕҚЫҰ төрағасы бола отыра, мұсылман әлемі
мен еуропалық қауымдастық арасында ... ... ... көптеген
қақтығыстардың шешімін табуына көмектеседі. Қазақстанның төрағалығы кезінде
Ұйым жаңа ... ... ... ... ... ... қақтығыстардың шешілу мәселесі жаңа қырдан сараланады. Бүгінгі
таңда Қазақстан ғана мұсылман және еуропалық ... ... ... ... ... ... ... болсақ, ЕҚЫҰ өз мүшелерінің белсенді қатысуымен ... ... ... ... ... ... ... қауіпсіздікті
қамтамасыз ете алатын перспективті ұйым ... ... ЕҚЫҰ ... ... орын алып жатқан әр мәселелердің шешімін таба алады. Бұған
дәлел ретінде Ұйымның кең ауқымды қызметі дәлел бола алады.
Қаруландыруды бақылау
Қазақстан ... ... ... ... жою қаруын таратпау,
қарусыздану мен қаруландыруды бақылау салаларында ... ... ... ... және ... қауіпсіздікті күшейтуге шынайы үлес қосады.
Қазақстан Республикасы қаруландыруды бақылау және ... ... ... ... атап айтқанда, Ядролық қаруды
таратпау жөніндегі Келісім (ЯҚТК), ядролық сынақтарды тегістей тыю ... ... ... ... ... ... Келісім,
Еуропадағы әдеттегі қарулы күштер жөніндегі Келісімнің ... ... ... ... әдеттегі қаруларды шектеу процесінде Еуропадағы
қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымы жетекші рөл атқарады. ... ... ... өлшемі аясында жалпыеуропалық
қаруландыруды бақылау және ... мен ... ... ... ... ... себеттің негізінде жасалған ЕҚЫҰ-ның әскери-
саяси өлшеміндегі басты құжаттар болып мына ... ... ... ... күшейту шаралары бойынша Веналық Құжат; ... ... ... ... Кодексі; халықаралық лаңкестікпен
күрес; жеңіл атқыш қарулар жөніндегі Құжат және де 2005 жылы ... ... және ... ... ... бойынша ЕҚЫҰ
Тұжырымдамасы.
ЕҚЫҰ-ның қарулануды бақылау процесіндегі ... ... ... қарулы күштер туралы Шарт және сенім мен қауіпсіздікті күшейту
шаралары бойынша Вена Құжатының қабылдануы болып ... Ұйым ... ... ... және ... іске ... ... отырады.
Еуропалық қауіпсіздікті қамтамасыз етудегі басты құжат 1990 жылы 19
қарашада Париж саммитінде ... ... ... ... ... Шарт болып табылады.
ЕӘҚКШ екі мемлекеттер, яғни Варшава шарты ұйымы және НАТО ... ... Екі ... ... мақсаты шекаралас аудандарда қуатты
құрлық әскерлерінің орналасуына жол ... ... ... ... және де қысқаруы туралы анық білу болды. ЕӘҚКШ-қа байланысты, әр
мемлекеттер ... ... ... белгіленді; қарулану 5 негізгі
категория бойынша қысқаратын болды: танкілер – әр ... 20 мың; ... ... – 30 мың ... 100 мм және ... ... ...
20 мың; әскери ұшақтар – 6800, соққыгер тікұшақтар – 2 мың бірлік [27]. Бұл
шектеулерден шыққан қарулану Келісім күшіне ... соң 40 ... ... ... болды. ЕӘҚКШ Атлант мұхитынан Орал тауларына дейінгі территорияға
жайылып, оған 22 ... қол ... ... ... басқаруда саласындағы тиімді құрал болып шықты:
ол арқылы еуропалық құрлықта қарулану жартысына дейін қысқарды. Бейбітшілік
мәселелері бойынша Стокгольмдік халықаралық ... ... ... ... ... бұл ... қабылдаған мүше-
мемлекеттер теңдесі жоқ масштабты қысқарту жасады, яғни 63 500 қаруланудың
әскери бірліктері жойылды ... ... ... ... күрт ... ... тиімсіз болып
қалды. Ең алдымен, Келісімнің тұжырымдамалық негізі бойынша әр блок сандық
теңдікті ... ... ал ... ... ... ... және ... кеңеюі ЕӘҚКШ-ның қағидасының теңсіздігіне әкелді.
1996 жылы мамыр ... ... ... ... ... 1999 ... айында өткен Стамбул саммитінде аяқталды. Саммитте «Қорытынды Акті»
және ЕӘҚКШ-ны жаңа жағдайларға ... ... ... қол ... Акті – бұл ... ... байланысты әріптес
мемлекеттермен ... ... ... ... және біртіндеп
қысқартуды қамтитын саяси міндеттеуші құжат.
Бейімдеу жөніндегі Шарттың ... ... ... ... ... деңгейлерін блоктық емес жүйеге трансформациялауында ... Бұл екі ... тобы ... ... ... ... басты қағидасы еместігін көрсетті. Ұжымдық шектеулердің орнына ... ... үшін ... әдеттегі қаруланудың бес категориясы
бойынша ұлттық ақырғы ... (ҰАД) ... ... ... ... қарастыру Шарт аясында тек бес жылда бір рет жүргізілетін болды.
Адаптацияланған Шартқа 28 ... ... АҚШ және ... ... ... ... оны ... Беларусь, Украина және Қазақстан ғана
ратификациялады. Қазіргі уақытта ЕӘҚКШ ... ... ... ... жылы ... ... РФ президенті В. Путин Шартты ... ... ал 2007 жылы ... ... ... Дума бұл ... Ресей бұл шешімін НАТО-ның кеңеюі, Польша мен ... ... ... ... (ПРО) ... орнатуымен
түсіндіреді. Ал НАТО ... ... ... міндеттемелерді»
орындамағандықтан, Шартты ратификациялаудан бас тартты. Стамбулдық
міндеттемелер – бұл ... ... ... Конференциясындағы
Қорытынды актіде бекітілген біржақты, екіжақты және көпжақты мәлімдемелер
негізіндегі Шартты ... ... (1999 ж., ... ... ... ... ... бірі сенім және
қауіпсіздік шараларын дамыту болып табылады. ЕҚЫҰ-ның құрылымында Сенім мен
қауіпсіздікті ... ... (СҚШ) ... орын алады. Бұл бағдарлама
еуропалық құрлықта шиеленісті азайту және өзара сенімді күшейту мақсатында
құрылған. СҚШ 1999 ... ... ... ... 1990, 1992 және 1994
жж. қабылданған Веналық құжаттардың заңды жалғасы болып табылады. Веналық
құжаттың мақсаты – ... ... ... ... ... ... ... қорқытудан мемлекеттердің міндеттемелер іске асыру үшін сенім
мен қауіпсіздікті күшейтудегі және қарусыздандыруға жетудегі ... ... және ... ... ... ... асыру
[26].
1999 жылғы Веналық құжат сенім шараларын күшейту бойынша ... ... ... ... ... ... ... қатысушы
мемлекеттердің арасындағы үлкен масштабты әскери үйренулерді ... ... ... ... ... ... Форумы ─ ЕҚЫҰ-ның қарулануды
бақылау саласы және СҚШ-ды іске ... ... ... ... ... ... ... және қауіпсіздік мәселелері бойынша тұрақты диалог
қамтамасыз ету үшін құрылған болатын.
Сонымен, ЕҚЫҰ өз ... кең ... ... ... ... ... тұжырымдамасы сияқты
артықшылықтарына сүйене отыра, XXI ғасырдағы қауіп-қатерлерге жауап ... ... ... және ... мен ... шараларын күшейту
бойынша жетекші құрылым болып есептеледі.
Қазақстан және ЕҚЫҰ: қарулануды ... ... ... болашағы. Мемлекеттің халықаралық қауіпсіздік жүйесіндегі
орны мен ... ... ... ... ... ... мен ... параметрлері, орналасуы, саны, өлшемі және құрылымына бөлінеді.
Қазақстан үшін ЕҚЫҰ-ның әскери-саяси қауіпсіздік ... ... ... ... ... ... ... бойынша жұмыс істеу үшін
Қазақстан ЕҚЫҰ ... ... ... ... құжаттарға қол
қойды. Сонымен қатар, Қазақстан Республикасы қауіпсіздік саласындағы
ынтымақтастық ... ... және ... ... ... ... ... жұмысына белсенді қатысады. Бұл орайда, Қазақстан жақында АҚШ пен
РФ ... ... ... қаруларын қысқарту бойынша жаңа
келісімге қол ... ... ... «үлкен ядролық мемлекеттердің өз
ядролық арсеналдарын қысқартуға саяси жігер танытуы адамзат ... ... ... мүмкін және оған қол жетімді екеніне сенім
ұялататынын» мәлімдемеде айтқан болатын.
1999 ... ... ... ... қол қойғаннан кейін ол
үшін қаруланудың жеке және ... ... ... ... ... ... үшін мынадай шектеулер ... 50 ... 200 ... ... 100 ... ... 15 ... ұшағы мен 20
соққыгер тікұшақ [28], бұдан бөлек ... Шарт ... өз ... Ресей Федерациясынан қаруланудың 380 бірлігін алды [2].
Веналық құжат бойынша тексеріс шараларының түрінде ... ... ... ... және жыл сайынғы ақпараттың дұрыстығын
тексеру үшін тексерістер қарастырылған. Веналық ... ... ... істеу барысында Қазақстан 50-ден астам тексерістер қабылдап,
өзінің мойнына алған міндеттемелерді шын ниетпен орындап жатқанын ... ... ... ... ... ... мен ... кәсіби шеберлігімен танылып, тексерістер өте ашық түрде өткенін
атап өтуді жөн санады. Бұл жайт, әрине, Веналық құжатқа қол ... ... ... мен ... шараларын күшейтуге ықпал етеді. Өз
кезегінде, Қазақстан да ЕӘҚКШ және Веналық құжат аясында тексеріс ... ... 2003 жылы ... рет ... ... еуропалық
елдерде тексерістер жүргізіп, Қазақстан Республикасының және өзінің Қарулы
Күштерінің халықаралық қауымдастықтағы беделін ... ... ЕҚЫҰ ... әскери-саяси саладағы
ынтымақтастығына үлкен үлес ... ҚР және ... ... ... ... ... ... курстар өткізу арқылы Қазақстан
көпжақты ынтымақтастық, ... ... ... Бұл ... ... өлшемнің аясында әр түрлі іс-шаралар өткізу 2010 ... ... ... алдындағы қызметтің басты бағыттарының бірі болып
табылады.
Жеңіл және ... ... ... ... ... ... ... айналды. ЕҚЫҰ-ның ... ... ... ... ... ... айтуы бойынша, қазір әлем бойынша
заңсыз ... ... 500 млн ... атқыш қару бірлігі бар [42]. Заңсыз
және ешқандай жауапкершіліксіз таратылған атқыш ... мен ... ... ... ... және халықаралық қақтығыстарды
тудырады, олардың арасында қарапайым азаматтар жиі ... ... ... ... ... қауымдастық АҚЖҚ-дың ағымдары
мен жиналуларын болдырмау және ... ... ... Сондықтан
БҰҰ, ЕО, ЕҚЫҰ және т.б. халықаралық ұйымдар аймақтық деңгейде ... ... ... ... ... ... ішінде Қазақстандағы жеңіл
атқыш қарулардың нақты саны жоқтығына қатты алаңдаушылық білдіреді. Осы
орайда, Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... табылады. Ұлттық деңгейде жеңіл атқыш қарулардың экспорты,
өндірілуі және жеткізілуін бақылау бойынша көптеген шаралар қабылданды. Бұл
салада Қазақстан ... ... ... 2000 жылы ... және ... ... ЕҚЫҰ Құжатына қол қойды.
Қазақстан ТМД елдерінің арасындағы оқ-дәрілердің артығын жою ... ... ... ЕҚЫҰ ... ... ... мемлекет болып
табылады. Қазақстан Республикасының Қорғаныс Министрлігі өз күшімен 160 мың
оқ-дәрілерді жойды, алайда ... ... ... ... ... ... осы ... донор-мемлекеттер қазақстандық жобаларды
қаржыландыруға көмек қолын созуда. Донор-мемлекеттер көмек мөлшерін ... ... ... ... атқыш қарулар қоймасын тексеріп, баяндама
жібергеннен кейін анықтайды.
Сонымен, Қазақстан мен ЕҚЫҰ ... ... ... екі жақ үшін де белсенді және өзара тиімді сипатта дамуда.
Қазақстан Республикасы бейбітшілік пен ... ... ... роль
атқаратын халықаралық құжаттамалардың орындалуына ... ... ... ... ... ... ... бірі болып Еуропадағы әдеттегі қарулы күштер бойынша ... ... ... ... қатар, Қазақстан Ресей мен Батыс
елдерінің арасындағы ... ... ... ... болып, ЕӘҚКШ
мәселесінің шешілуінде саяси рөл атқаруы мүмкін.
1.3. Лаңкестікпен күрес
Орталық Азия аймағының алдында тұрған қауіптер туралы айтатын ... ... ... және іштен де көптеген тұрақсыздандырушы факторлардың
әсеріне түскен. Бұл, әрине, келесі факторлар, мысалы, аймақ мемлекеттерінің
қауіп-қатерлерге қарсы тұру ... ... және ... ... ішкі ... факторлардың және тұрақсыздық зоналарының
болуы сияқтылардың әсері бар. Сарапшылардың ... ... ... ... ... ... болып діни-саяси экстремизм
есептеледі. ... әлем үшін ... ... бірі ... ... ... ... Азияны да айналып өтпейді. ... ... ... және ... ... ... оның шектен тыс шығатын
көріністері аймақтың бірқатар ... ... және ... өмірінің
ажырамас бөлігіне айналған.
Сонымен қатар, діни-саяси экстремизм феномені Орталық Азия ... ... ... ... ... ... қоғамдық әлеуметтік бөлінуінің күшеюі, кедейшілік ... ... бар ... ... ал олар өз ... шиеленіс пен саяси ... алып ... ... ... ... бұл факторлар одан сайын күшейе түседі.
Халықаралық лаңкестікке ... тұру ... мен ЕҚЫҰ ... әскери-саяси әріптестікті қамтитын бірінші себет аясындағы
басты бағыттарының бірі болып табылады. Лаңкестік мәселесі ... ... ол бір ... ... ... ... Бұл ... ЕҚЫҰ үлкен потенциалға ие және бұл салада байланыс
орнатуға ... зор ұйым ... ... ... ... ... ... күресудің өз ерекшелігі бар. Қақтығыстарды ескерту
және реттеу ... ... ... Ұйымға лаңкестікпен күрес үшін
жаһандық деңгейде үлес қосуға мүмкіндік береді. Қауіпсіздікті ... ... ... ... және ... ... ЕҚЫҰ ... аймақтық және жаһандық ... ету ... ... ... ... ... кететін жайт, ЕҚЫҰ-ның лаңкестікпен күрес бойынша тәсілдері
кешенділік сипатты ... және ... ... басты құжаттарында
лаңкестікке қарсы тұру үшін тек күш қолдану шаралары жетпейтіндігі туралы
айтылады. ... ... ... ... яғни әлеуметтік, экономикалық,
мәдени және ақпараттық бастаулар қажеттілігі жиі қайталанады. ... ЕҚЫҰ ... ... ... қарсы күресті реттеу үшін
институционалдық база қалыптастырылған:
─ «Лаңкестікке қарсы топ» (Action Against ... Unit) ... ... ... Бұл ... Ұйымның лаңкестікке ... мен ... ... ... ... ... болып табылады;
─ Қауіпсіздік саласындағы ынтымақтастық Форумы. Венада апта сайын ЕҚЫҰ
кеңістігіндегі ... ... ... ... ... қатар лаңкестікпен күрес назардан тыс қалмайды;
─ Демократизация және адам ... ... ... ... ... ЕҚЫҰ ... ... және
ұлтаралық келісімді дамытуға әрекеттеседі, соның ішінде, лаңкестік
актілерді ... ... бола ... ... мен ... ... ұстануы бостандығы және т.б. мәселелерімен айналысады;
─ ЕҚЫҰ-ның экономикалық және экологиялық қызметін ... ... ... ... ретінде жұмыс істейді. Бұл орын бейбітшілік,
қауіпсіздік және тұрақтылықты қолдау ... ... мен ... ... етудің басты факторлары ретінде ... ... ... ... ... кең ... ... қарсы тұрып,
лаңкестік ұйымдардың қаржыландыруына қарсы тұру;
ЕҚЫҰ-ның бұл ... ... ... істеуі арқылы Ұйымның
лаңкестікпен күресі күшейе түседі. ЕҚЫҰ-ның лаңкестікпен ... ... 2001 ... ... ... бірқатар маңызды құжаттардан құралады:
─ Лаңкестікпен күреске байланысты іс-әрекеттердің Бухарестік жоспары
(2001 ж. ... ... ... ... ... ... лаңкестікпен күрестегі халықаралық заң және саяси міндеттемелерді
ашық түрде түсіндіреді. Құжатта ... ... ... ... ... ... бұл саладағы басқа халықаралық
ұйымдармен ынтымақтастығы сөз ... ... ... ... ... ... ... пен тұрақтылықты қамтамасыз ету, соның ішінде лаңкестікпен
күрес мәселелерін қарастырады (2001ж. ... ... ... тұру және ... бойынша ЕҚЫҰ Хартиясы (2002 ж.
желтоқсан). Хартияда ЕҚЫҰ мүше-мемлекеттерінің ... ... ... ... ... ХХІ ... ... пен тұрақтылықтың қауіп-қатерлеріне қарсы
әрекет ету бойынша ЕҚЫҰ Стратегиясы (2003 ж. желтоқсан). Стратегияда ЕҚЫҰ
іске асыратын лаңкестікпен ... ... ... ... ... болсақ, шекаралардың қауіпсіздігі мен шекаралық тәртіп, полициялық
міндеттер, заңсыз айналыммен күрес және лаңкестікті қаржыландыруды ... сөз ... ... ... ЕҚЫҰ-ның халықаралық лаңкестікпен
күресіндегі жалпы қағидалар мен стратегияларды анықтайды.
Қазақстанның лаңкестікпен күрес бойынша ЕҚЫҰ-мен байланысы
Лаңкестік Орталық Азия ... ... ... бірі ... Бұл ... ... лаңкестікке бірігіп қарсылық білдіру үшін
ЕҚЫҰ-ның бастамаларына қатысады.
ЕҚЫҰ мен Қазақстан жоғарыда ... ... ... басты
өткізгіші ЕҚЫҰ орталығы болып табылады. ЕҚЫҰ ... ... ... мемлекеттік қызметкерлер және үкіметтік емес ұйымдардың
мүшелерімен байланыс ... ... екі ... ... қауіпсіздікті
қамтамасыз етудегі қатынастарын дамытады.
Жалпы, қазіргі уақытта Қазақстан мен ЕҚЫҰ-ның лаңкестікке қарсы ... ... ... арқылы дамуда:
— Қаржылық ағымдарды бақылау және лаңкестікті қаржыландырудың алдын алу
саласындағы ынтымақтастық. Осы қызмет ... ... ... мен ... өткізіледі;
— Заң шығару саласындағы ... ... ... арттыру үшін лаңкестікпен күрес саласындағы ұлттық заңдарды
біріктіру;
— Ьіріккен үйретуші бағдарламалар ұйымдастыру (мемлекеттік қызметкерлер
мен ... ... ... ... ... лаңкестікке қарсы тұру
саласындағы ... ... ... ... ... ... лаңкестікпен күресу үшін құқықтық
және институционалдық негізі қалыптастырылған. ЕҚЫҰ-ның бұл ... ... ... ... мен тәжірибе алмасу болып ... ... ... ... ... ... ... аймақтық
қауіпсіздікке өз үлесін қосып жатқан тұрақты мемлекеттің ... ... тұр. Бұл ... ... күрес саласы ҚР мен ... ... ... бірі бола ... 2002 жылы ҚР ... вице-министрі Д. Қуанышев екі жақтың осы саладағы ынтымақтастығын
арттыру қажеттілігі ... ... ... ... ... ... шешудегі нақты қадамдардың бірі республикада ЕҚЫҰ қамқорлығымен
лаңкестік, есірткі тасымалдау, ... адам ... ... ... ... түрлерін үйлестіретін аймақтық орталық ашу болар еді»
[54].
Қазақстанның ЕҚЫҰ-да ... етуі ... Азия ... күреске бағытталған күштерді жинақтауға жол ашу ... ... бұл ... ... ... үшін ... көтере алады, мысалы, ... ... ... ... ... ... ынтымақтастықты кеңейту
мақсатында аймақтық ұйымдардың ( ЕҚЫҰ – АӨСШК) қызметін біріктіретін іс-
шаралар ... ... ... алады. Шанхай ынтымақтастық ұйымының
беделді мүшесі, АӨСШК-тің бастамашысы, сонымен қатар ЕҚЫҰ-ның ... ... ... бұл ... күштерін бір ағымға түсіріп, Ауғанстандағы
саяси жағдайдың тұрақтануына біраз үлес қоса алады. Әрине, ... бұл ... іске ... ... ... ... жүйесі
біршама жақсарар еді.
Қақтығыстарды ескерту мен шешу
Қазақстан мен ЕҚЫҰ арасындағы ынтымақтастықта маңызды орын ... ... мен шешу ... ... ... ... ... ТМД
территориясында орын алып жатқа ескірген қақтығыстарды шешу үшін әділ
үшінші жақтың ... өте ... Азия ... да қақтығысқа әкелу мүмкін, өкінішке орай,
барлық теріс жағдайлар бар. ... ... ... ... ... діни экстремизм, шекаралық ... ... және ... ... арасындағы сенімнің жоғалуы
қақтығыстардың себепшісі болуы әбден мүмкін. Айта ... ... ... ... ... ... ЕҚЫҰ айналысатын өзекті мәселелердің
құрамына кіреді.
ЕҚЫҰ қызмет ету уақыты бойында қақтығыстық ... ... ... ... зор ... ... ... бұл саласы оның қызмет етіп
бастауынан бері ... бірі ... ... ... ... жылы ... ... Қорытынды Актінде орталық орын алып,
нәтижесінде ЕҚЫК-тің диалог алаңы ... 1994 жылы ... ... ЕҚЫҰ қақтығыстарды ескерту және реттеу бойынша басты
құрал ретінде бекітілді.
ЕҚЫҰ-ның ... ... және ... ... ... ... алдын-ала ескерту;
─ қақтығыстарды сәтті шешу үшін келіссөздер негізін қалыптастыру;
─ постқақтығыстық реттеу.
ЕҚЫҰ-на, негізінен, қақтығыстарды ескерту және алдын алумен ... ... ... ... ... процесі басталғалы
бері басты назар іс жүзінде ... ... ... ... ... ... мүмкін факторларды алдын алуға аударылды. ЕҚЫҰ
қызметіндегі ... ... ... бар ... ... ... мүмкіндік берді. Сонымен қатар, «екінші буын» құралдары жасалды,
атап айтқанда ұлттық азшылықтар бойынша Жоғарғы комиссар және ұзақ ... ... ... ... азшылықтар мәселесі бойынша Жоғарғы комиссар ... ету ... жылы Ұйым ... ... ... ... және ... қарым-
қатынастарды қамтамасыз ету үшін және де ЕҚЫҰ жауапкершілігі зонасындағы
этникалық қарама-қайшылықтарды ... ... ... Жоғарғы комиссардың мандаты «қақтығыстарды ең бастапқы уақытында
ескерту құралы» деп ... ... ... ... мақсаты
«ЕҚЫҰ аймағындағы ерте ескерту кезеңінен ... ... ... ... ... бар ұлттық азшылықтармен байланысты
шиеленіскен жағдайлардың» ең бастапқы кезеңінде әрекет ету ... ... Іс ... ... ... қызметі үкіметтерге жазбаша ұсыныстар
жіберіп, олармен қоса ұлттық азшылықтар мәселесі және ... ... ... ... ... ... құруға келіп тіреледі.
Мұндай жобалардың құрамына мониторинг жүйесін ұйымдастыру, педагогиялық оқу
орындарын кадрлық жағынан қолдау, ... ... ... ... көмек көрсету кіреді.
ЕҚЫҰ-ның қақтығыстарды шешудегі маңызды ... бірі ... ... қақтығыстардың алдын алу Орталығы (ҚАО) ... ҚАО ... ... ... алу, реттеу және постқақтығыстық
қалпына келтіру қызметіндегі тіреуі болып табылады. Жоғарғы комиссармен
жұмыс істеумен ... ҚАО ... ... ... диалогты құруға
көмектеседі, алайда басқаша тәсілдерді қолданады. Бұл мақсатқа ... бір ... ... ... ... ... ... Мәселен, жыл сайын Орталық әскери-саяси қызмет, оның ішінде
әскери техниканың басты түрлерінің қоры, ... ... ... ... қорғаныс бюджеті мен шығындарын есептеу бойынша 16 алмасу
өткізеді. ҚАО-ның міндетіне алмасу барысында алынған ақпараттарды ... ... және ... ... ... кіреді.
2007 жылдан бастап ҚАО басты назарды Орталық Азия ... ... мен ... ... мәселелеріне аударды.
Орталық өз қызметінің ... ... ... пен ... ... мақсатында осы елдерге сапар жасады.
ЕҚЫҰ-ның қақтығыстардың алдын алу мен шешумен байланысты тағы ... ... ... ... ... ... ... болып
табылады. ЕҚЫҰ-ның қызмет ету ... ... ... тиімді
полициялық қызмет қақтығыстардың алдын алуда, саяси дағдарыс уақытындағы
әлеуметтік тәртіпті қалыптастыруда және де ... ... ... ... ... роль ... ... бір ауыздан ПҚСМБ-ді құру
қажеттілігіне келді.
Жоғарыда айтылған органдар мен бөлімшелер ЕҚЫҰ шеңберіндегі ... ... алу үшін ... ... ... ... ЕҚЫҰ-мен қақтығыстардың алдын алу ... ... ... ... ... ... ... ынтымақтастығының дамуына үлкен жол ... ... ... ... бола ... Қазақстан еуропалық елдер көп назар аударатын
Орталық Азияның өзекті мәселелеріне ұйым мүшелерінің ықыласын аудара ... ... бұл ... белсенді дамушы нарық болып табылса, екінші жағынан,
Еуропаға энергетикалық қорлардың тұрақты жеткізілуі Орталық Азиядағы саяси
және экономикалық жағдайға тікелей ... ... ... ... ... мен ... ... шешу саласындағы
ынтымақтастық келесі іс-әрекеттер спектрін ... ... ... ... ... ... мен семинарлар
өткізу;
─ аймақтық қауіпсіздікті қолдау және полициялық ... ... ... ЕҚЫҰ ... ... ... мен
үкіметтік емес ұйымдар мүшелерімен біріккен кеңес алмасу ... ... ... ... ... ... қазақстандық
мамандар мен сарапшылардың біліктілігін арттыру мақсатында біріккен үйрету
бағдарламаларын өткізу.
Осы ... ... мен ЕҚЫҰ ... ... ... ынтымақтастық өзінің толық потенциалына сәйкес еместігін ... жөн, яғни екі жақ бұл ... жаңа ... ... іске ... ету керек. Келешекте Қазақстан мен ЕҚЫҰ арасындағы осы саладағы
ынтымақтастығын ... ... ... ... ... ... ... қақтығыстық жағдайлардың ең
бастапқы шағында пайда болуының алдын алуға үлкен ... бар. ... орын ... ... ... бірі кедейшілік пен әлеуметтік
теңсіздік ... ... ... ... Азия ... ... ... ЕҚЫҰ-ның Экономикалық Форум және экономика мен
экология мәселелері ... ЕҚЫҰ ... ... ... ... ... істеуі әкелу мүмкін. Айта кететін жайт, қазіргі
әлемдік қаржылық дағдарыс жағдайында экономикалық даму ... өте ... ... ... ... ... байланысты қолданылуы.
Орталық Азия мемлекеттерінің тұрақтылығына географиялық жақындық ... ... әсер ... ... осы орайда бұл елдегі жағдайды қалпына
келтіру үшін ЕҚЫҰ-ның бар потенциалын ... ... ... ... ... ЕҚЫҰ-ның постқақтығыстық кезеңдегі қайта ... ... ... өте ... бола ... ... ... қызмет бойынша стратегиялық мәселелер Бөлімі ауған үкіметіне
полициялық қызметті ... ... ... ... беру ... ... тұрақтандыруға көмектесе алады.
ЕҚЫҰ қызметінің Орталық Азия ... ... ... ... халықаралық деңгейдегі беделін жоғарылатады. Қазақстан өз кезегінде
тұрақты, ... және ... ... ... ... ... төрағалығы кезінде халықаралық ... ... ... алады.
ЕҚЫҰ-ның тәртіп Кодексі бойынша міндеттемелерді орындауы
Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымының әскери-саяси
құжаттарының ... бірі 1994 жылы ... ... Кодексі болып
табылады. Бұл құжат барлық мүше-мемлекеттер үшін саяси жағынан міндетті
болып есептеледі, ол адам ... ... және ... ... ... ... ... нормаларын жасап, қарулы күштердегі
саясатты реттейді. Қазақстан Республикасы осы жылы ... ... ... қатар ҚР қарулы күштерінің мұнан әрі реформалануы
себебінен Қазақстан үшін Ұйым ... өз ... ... ... болып табылады. Бұл реттегі басты аспектілердің бірі
Қазақстан Республикасы тәртіп Кодексінің жаңа ... ... ... ... өз ... орындау болып табылады.
1994 жылы Будапешт саммитінде қабылданған тәртіп Кодексі ЕҚЫҰ-ның
барлық кеңістігінде, яғни ... ... ... ... пайда болу қаупін қысқартуға бағытталған болатын. Бұл қарулы
күштерді бақылау тұжырымдамасы бойынша бірден-бір халықаралық құжат ... Бұл ... ... рет ... ... яғни мүше-
мемлекеттердегі қарулы күштердің ролі айқындалып, сол қарулы күштерді
бақылауға байланысты ... ... ... Кодекс үш негізгі
тұрғыдан қарастырылады: ... ... ... ... және іске ... ... айтатын болсақ, құжатта қауіпсіздік тұтастығы, ... жеке және ... ... ... ... ... ... лаңкестікпен күрестегі ... ... ... және ... мен қауіпсіздік шараларын күшейту бойынша
міндеттемелері расталды. Тәртіп ... ... ... ... ... ... ... және халықаралық құқыққа
сәйкес қарулы күштер орналастыруға құқығы бекітілген. ... ... ... пен оның ... күштерінің өзара
қатынасына шектеулер жасалды. Құжат мемлекеттерді конституциямен бекітілген
билік ... ... ... ... және ... күштерін бақылап,
тиімді басқаруға міндеттейді.
ЕҚЫҰ Кодексі ... ... ... өзінің қарулы күштерін
қауіпсіздік бойынша ішкі миссияларға жіберген кезде азаматтық құрылымдар
жағынан бақылау болғанын ... ... Одан ... ... ... ... ... нормаларды сыйлау арқылы жүргізілу керек. Тек ... ... және ... шаралардан қолданбас бұрын олардың шығу
себебін анықтау маңыздырақ болып есептеледі.
Құжаттағы маңызды аспектілердің бірі ... ... ... ... ... болып табылады. Әр қатысушы мемлекет ... асуы үшін ... ... деп ... Оның ережелері «саяси міндетті
сипатқа ие». Соның өзінде бұл ... ... ... ... ... құрамына ешқандай өзгеріс енгізбейді [29].
ҚР-ның Кодексті орындау бойынша күш салуы
Тәртіп Кодексінің әскери-саяси қауіпсіздік бойынша ... ... ... ... бағыттар бойынша жүріп жатыр:
1. Алдымен, бұлар ҚР ... ... ... ... ... ... Әскери, әскериленген
күштер және қауіпсіздік күштерін ... ... ... ... ... ... ... Қауіпсіздік Кеңесі;
— Қазақстан Республикасының Парламенті ... пен ... ... ... және ... ... ... Қазақстан Республикасының Үкіметі (қорғаныс және құқықтық тәртіп
бөлімі);
— Қазақстан ... Бас ... ... ... ... әскериленген және қауіпсіздік күштерінің міндеттері мен
функциялары Ата заңнан басқа ... ... ... ... ... іске ... ... жасайтын ҚР-ның құқықтық
құжаттарында тұжырымдалған.
Қазақстандағы Қарулы Күштердің ролін реттейтін маңызды құжат 2007 ... ... ҚР ... ... қабылданған Әскери доктрина болып
табылады. Бұл құжатта ... ... ... мемлекеттің әскери
қауіпсіздігі, соғыстар мен қаруланған ... ... алу, ... ... ... қабылдаған халықаралық құжаттарды, соның
ішінде тәртіп Кодексін орындау және ұлттық мүдделерді қорғау мақсатында
Қарулы ... ... ... және ... ... ... ... Әскери доктрина және ҚР қол қойған ... ... ... ... 2003 жылы ... ... 2008 жылы қазан айына
дейін Ирактағы халықаралық ... ... ... ... ... іске ... ... Қазақстан Республикасы лаңкестікпен күреске ... ... ... он екі ... ... болып табылады. БҰҰ-
ның № 1368 және № 1373 резолюцияларына байланысты Қазақстан лаңкестікке
қарсы ... ... ... ... ол жайында БҰҰ Қауіпсіздік
Кеңесіне сәйкесінше ақпарат жеткізді.
3. Қарулы Күштер қызметіндегі ашықтықты қамтамасыз ету өте маңызды ... ... ... ... ... ... ... құралдарымен байланысты ұйымдастыратын ... ... ... мен ... ... ҚР ... ... жеке баспа органдары;
— ҚР қорғаныс Министрлігінің веб-сайты.
Ашықтықты қамтамасыз ету мақсатында қорғаныс Министрлігі әрқашан ... ел іші, ... ... ... ... ... ... реформасы туралы ақпарат жеткізу маңызды болып табылады.
Сонымен, ... ... іске ... ... ... және
болашақта қолданылмақ іс-шаралар, яғни қорғаныс саласының биліктің
конституциялық органдарымен ... ... ... және де ... ... ... ... мен Қарулы Күштер қызметінің мөлдірлігі
Қазақстанның бұл ... ... ... ... адал ... көрсетеді.
Сонымен қоса, 14 жыл бұрын ... ... ... ... ... ... күннің бояуын ашпайды және ... ... ... ... ... Ашып айтатын болсақ, Кодексте
қазіргі күннің қауіптері, яғни ... ... ... тасымалдау,
заңсыз қару сату және ұйымдасқан қылмыс толығымен ашылып жазылмаған. Бұны
Қазақстанның осы жылғы төрағалық кезінде есте ... ... ... ... ... пен құқықтық тәртіпті қамтамасыз ететін мемлекеттік
биліктің дәстүрлік ... бірі ... ... ... діни экстремизм, есірткі тасымалдау, ұйымдасқан қылмыс ... ... ... яғни жою және ... полициялық
қызметтің ролі өсуде. Айта кететін жайт, бұл қызметтің тиімділігінің оның
халықаралық және ұлттық құқық нормалары ... ... ... ... табылады.
Халықаралық қатынастардың жаһандануы және мемлекеттер арасындағы адам
құқықтары мен бостандықтарды қорғау саласындағы интеграциялық ... ... ... ... ... ... әсер етті. Бұл жерде әлемнің әр түрлі
мемлекеттерінің тәжірибесі өте ... ... және ... ... ... айтылған мақсаттарды іске асыратын халықаралық ұйымдардың
бірі болып табылады. Ұйым Стамбул саммитінің декларациясының ережелері,
Бухарестегі (2001), ... (2006) ... ... ... ... қабылданған құжаттар бойынша полициялық функциялармен
байланысты өз қызметін ... ... іске ... үшін ЕҚЫҰ Хатшылығында полициялық қызмет
бойынша стратегиялық мәселелер ... ... ... ... ... ... және Ұйымның шешімдерімен қабылданған басым бағыттар
бойынша қызмет етеді. Бұл бөлімнің басты міндеттеріне мыналар кіреді:
... жаңа ... ... ... күшейту және ынталандыру;
― тиімді полициялық жұмыс жауап беруге ... ... ... ... ... механизмді жасау әлде кеңес алмасу
қызметін көрсету;
― жиналған ... және ... ... ... ... әдістері
бойынша мүше-мемлекеттердің арасындағы ақпарат алмасу.
Бүгінгі таңда Қазақстан мен ЕҚЫҰ арасындағы ... ... ... ... ... ... заңсыз миграция, адам және
азамат құқықтары саласындағы білім беру, қақтығыстардың ... алу ... ... ... ... салаларында өрбуде. 2008 жылы ЕҚЫҰ
Орталығы Астанада полициялық қызметпен байланысты 13 іс-шара өткізді.
Қазіргі ... ЕҚЫҰ ... ... ... ... Бұл ... мүше-мемлекеттер полициялық қызмет және құқық қорғау
қызметі бойынша сарапшылардың ... ... ... ... бұл миссия жоғарғы кеңесші К. Картиге жүктелген. Қазақстандық
жақтан басты координатор ... ішкі ... ... болып табылады.
ЕҚЫҰ өкілдері ҚР-ның Ішкі істер министрлігімен диалогты ... ... ... ... ... ... ... еуропалық
әріптестермен ынтымақтастықты тереңдету бойынша қазақстандық бастамаларға
қолдау көрсететінін мәлімдеді. ... ... ... ... ... ... мақсатында қазақстандық полиция еуропалық әріптестермен
Қазақстанның қылмыскер азаматтарын іздеп, оларды экстрадикциялау бойынша ... ... ... ... ... Орталығы Қазақстанның құқық қорғау органдары мен бұқаралық ақпарат
құралдары арасындағы ынтымақтастықты дамытуға үлкен назар ... ... ЕҚЫҰ ... және Ф. Эберт қорының қолдауымен Солтүстік Қазақстандық
заң академиясы полиция қызметінің БАҚ-пен ... ... ... ... өткізді.
Астанадағы ЕҚЫҰ Орталығы жетекшісі А. Кельчевскийдің айтуы бойынша,
«мемлекеттердің ... ... ... ... қорғау органдарының
ашықтығы мен мөлдірлігі демократияның негізгі элементтерінің бірі ... Бұл ... ... ... ... кеңейтуге бағытталған
барлық бастамаларды қолдайды» [35].
Сонымен, қазіргі таңда ҚР мен ЕҚЫҰ-ның полициялық қызметті ... ... ... ... полицияның практикалық
қызметі және полициялық ... ... ... ... кең ауқымын қамтиды. Полициялық қызметке ... ... ... ... және БАҚ-пен жұмыс істеу бойынша
ережелерді енгізуге ... ... ... Бұл ... Қазақстанда
әлемдік стандарттар мен мемлекетіміздің халықаралық ұйымдарда өзіне ... ... ... ... ... қалыптасуына
көмектеседі. Соңғы айтылған жағдай Қазақстанның ЕҚЫҰ-дағы ... өз ... ... бойынша үлкен мәнге ие. Республиканың
Ұйыммен полициялық қызметті реформалау бойынша байланыстары Орталық Азия
аймағы, ... ... ТМД ... кең қолданыс таппақ.
ІІ ТАРАУ ҚР МЕН ЕҚЫҰ-НЫҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ЖӘНЕ ЭКОЛОГИЯЛЫҚ САЛАДАҒЫ
ЫНТЫМАҚТАСТЫҒЫ
2.1. ЭКОЛОГИЯЛЫҚ ЫНТЫМАҚТАСТЫҚ
ХХІ ғасырда экология саласындағы ... ... ... үшін ... ... Қазіргі таңда ЕҚЫҰ Еуропаның барлық мемлекеттерін,
Азия елдерінің бір бөлігі, сонымен қатар АҚШ пен ... ... ... ... ұйым ... ... ЕҚЫҰ-ның кеңге жайылған институционалдық
негізгі әр түрлі міндеттердің, соның ішінде ... ... ... ... ... ... ЕҚЫҰ бұл ... қарсы
көпжақты экологиялық ынтымақтастық қағидаларының негізінде толықтай жауап
бере алады.
Қазіргі уақытта ЕҚЫҰ-ның көп ... ... ... саяси
және экономикалық саулығының барлық жағына әсер ете ... ... ... ... ... мыңжылдықта әлем өте жылдам қарқынмен
дамуда, сондықтан кейбір кезде елдердің қоршаған ортаны ... ... ... ... және әлеуметтік реформаларынан артта қалып
қоюда. Ауа мен судың ластануы сияқты ... ... ... ... ... озон ... жұқаруы, шөлдену және
биологиялық әртүрліліктің біртіндеп қысқаруы секілді жаңа ... ... ... ... қызметіне келетін болсақ, бұл ретте
Ұйымның ... ... ... ... ... ынтымақтастықтың негізгі
қағидаларын анықтаған 1975 жылғы Хельсинки ... Акті ... ... жылы экономикалық және экологиялық өлшемдер бойынша ЕҚЫҰ-ның Құжат-
стратегиясының қабылдануымен ... ... жаңа дем ... ... ... мен ЕҚЫҰ арасындағы экологиялық саладағы қарым-
қатынастың басымдықтарының бірі ұлттық табиғатты ... заң ... ... мен ... үндестіру болып есептеледі. ЕҚЫҰ
мүше-мемлекеттерінің экологиялық нормаларының ... ... ... ... өзінің экология бойынша мандатының аясында Орхус ... іске ... өте ... ... ... ЕҚЫҰ ... ... ратификациялауға үлкен көмек көрсетті. 1999 жылдан бастап ЕҚЫҰ
БҰҰ Еуропалық экономикалық комиссия құрамындағы ... ... ... ... берілген ... мен іске ... ... ... ... үшін тығыз
байланыстар орнатқан.
Орхус Конвенциясы қоршаған ортаны қорғау ... ... ... ... болып табылады. Бұл ... ... жай ... ... ... ... ... және сот
әділдігіне қатысуының рәсімдік мәселелері ... ... ... құжат болып табылады. 1998 жылы 25 маусымда Данияның Орхус
қаласында қабылданған бұл құжатты ... ... ... Одақ пен ... 40 ... ратификациялаған болатын. Орхус Конвенциясының үш
негізгі компонент мыналар ... ... ... ... ... рұқсаты;
— жұртшылықтың экологиялық мәселелер шешімін табуға қатысуы;
— қоршаған орта мәселелері бойынша ... сот ... ... жылы ... ... ... ратификациялап, жұртшылықтың
жоғарыда айтылған үш компонентке қол жетімділігі құжат жүзінде бекітілді.
Еуропалық елдердің тәжірибесі бұл ... ... ... ... ... ... ... әсер ететінін көрсетті.
Қазақстанның Орхус Конвенциясын ... ... ҚР ... заң шығарушылықтың қағидалары, мысалы, мемлекеттік органдардың
экологиялық жауапкершілігі, органдардың экологиялық ... ... ... ... қоршаған ортаны қорғау ... ... ... ... ... мен әділ ... ... ету сияқтылар қалыптасты.
Қазақстан Республикасы Орхус Конвенциясына қол қойып қана ... ... ... ... ... ... 2009 ... қыркүйекте Қоршаған
ортаны қорғау министрлігі, жергілікті əкімшілік, ... ... ... ... форумы мен Астанадағы ЕҚЫҰ Орталығы арасында
келісім жасау нəтижесінде Атырауда Орхус Орталығы құрылды. Биылғы жылдың ... ... ... маңы ... ... ... талқылау үшін
жиын өткізілді. Отырысқа Каспий теңізі маңындағы үш қазақстандық аймақтан
20-дан ... ... жəне ... емес ұйым ... Орхус
Орталығының рөлі мен мандатына арналған бірінші ... ... ... мен ... де ... ... сөз алған
Астанадағы ЕҚЫҰ Орталығының басшысы Александр ... ... ... ... ... ... ... барлық əлеуметтік жəне
экологиялық проблемаларды шеше алмайды. Дегенмен, ол қажетті шешім табу
үшін қуатты ... ... ... ... ... ... ... аймақтағы жағдай туралы ақпараттың ашық болуына жəне ... ... ... ... қабылдау процесін күшейтеді деп сенеміз,
əрине, ақпарат ашық болмаса, алмасу ... бұл ... ... ... деді
[63].
ЕҚЫҰ трансшекаралық экологиялық қатынастар саласында да өзін ... ... ... Бұл ... ... ... «Қоршаған орта және
қауіпсіздік» (ENVSEC) ... ... ... біршама көмек болды.
2002 жылы өз жұмысын бастаған ENVSEC 2003 жылы ... ... ... ... үшін» конференциясында Еуропалық қоршаған орта ... ... ... Экономикалық форумда ЕҚЫҰ мемлекеттерінің сыртқы
істер Министрлерінен ресми түрде қолдау тапты. 2005 жылы бұл ... ... ... ... мен ... және Шығыс Еуропа үшін
Аймақтық экологиялық орталық қосылды.
«Қоршаған орта және қауіпсіздік» ... ... ... орта ... ... ... шешімін табу үшін экономикалық
платформа қалыптастыру болып табылады. Бұл ... ... ... ... және ... ... баға ... сонымен қатар,
табылған проблемалардың шешілуі бойынша іс-шаралар ... ... ... ... ... ... шаралардың бірі Семей
ядролық сынақтар ... ... ... ... ... ... ... 2004 жылдан 2007 жылға дейін оның екінші фазасы
өткен болатын. Жобаның нәтижелері ҚР ... мен ... ... ... ... мен дамыту стратегиясын жасап шығаруға
көмектеспек.
ENVSEC аясында ЕҚЫҰ 2006 жылы ... мен ... ... ... ... өзендерінің су ресурстарын басқару бойынша Мемлекетаралық
Комиссияның құрылуына практикалық көмек ... ENVSEC ... ... ... ... ... тағы бір нәтижесі ... ... ... ... ... ... ... қалып
қойған зымыран отынының өте улы және тұрақсыз компоненті болып табылатын
1400 т меланждің жойылуына көмегін ... ... ... ... алу мәселесі бойынша ЕҚЫҰ-мен
ынтымақтастық ... ... Бұл ... ... ... ... даму Тұжырымдамасының алғышарттары мен механизмдерін қалыптастыру
үшін жүргізілуде. Қазақстан ... ... жж. ... ... ... ... дамуға көшу үшін басты қағидалар, ... даму ... ... ... ... ... ... денсаулығының жақсаруы, қоршаған ортаны қорғау бойынша қызметті
жақсартулардан басқа бәсекеге шыдайтын білім беру ... ... ... ... ... ... басымдықтардың бірі білім беру жүйесінің
мұнан әрі дамуы болып табылады.
ЕҚЫҰ мен ... ... ... ... ... заңнамасын дамытуға, трансшекаралық табиғат ... ... және де ... ... ... өз
үлесін қосты.
Қазақстандағы экологиялық жағдайдың ерекшелігі ... ... ... ... шеше ... ... ... сондықтан
табиғатты сақтандырғыш технологияларды ... ... ... ... қолдану, қоршаған орта жағдайы мен экологиялық қауіп туу көздерін
мониторингілеу, қоршаған ортаны қорғауға ... ... ... ... ... ... ... ынтымақтастығын кеңейту
керек. Бұның бәрі ... мен ... ... экологиялық мәселелерін
шешуге нақтырақ және кешенді әдіс-тәсіл табуға итермелейді.
Бүгінгі таңда энергетиканың одан әрі ... ... ... ... ... өсіп ... Бір ... халық санының өсуі мен
адамдардың өмірлік деңгейлерін көтеруге тырысуы энергетиканың ... ... ... ... ... сүйенетін болсақ, 2020 жылға таман энергияға деген әлемдік
сұраныс 75 ... ... 100 ... ... ... энергия тұтыну 10 есе
өсетін болады. Екінші жағынан, пайда болып жатқан ... ... ... ретте мұнай мен газдың табиғи көзінің таусылуы алынған
энергияны үнемді және тиімді ... ... ... кезде әлем
сыртқа көп лас нәрселерді, соның ішінде көмір қышқыл газын шығармайтын
энергияға зәру. ... ... ... және ... ... ... ... энергия көздеріне сүйену керектігі айдан анық; олар ... ... ... ... 2 ... ғана ... қазіргі таңда басқа да мемлекеттер сияқты экологиялық таза
және қайта қалпына келетін энергия ... бет ... тура ... ... ... жоғарылауы көптеген салдарға, атап
айтқанда, ... ... ... ... ... ... қабілеттілігі төмендейді, климаттың ... ... әсер ... ... ... қоршаған ортаны ластануына
әкеліп соқтырады.
2007 жылы шілде айында ЕҚЫҰ-ның Парламенттік Ассамблеясы ... ... Бұл ... ... ... ... ... бекітіліп, ЕО-тың 2010 жылға дейін энергияның
жаңартылатын көздерінің қолданылуын 12 ... ал 2020 жылы – 20 ... ... ... ... ... дейін жеткізу мақсаты құпталады.
Қазақстанда да энергияның жаңартылатын көздерін дамыту ... ... ... ... ... ... ... экономиканың энерготұтынушылығын 2015 жылға дейін екі
есе төмендету, 2007-2024 жж. Қазақстан Республикасының ... ... ... 2024 жылға дейін энергияның альтернативтік көздерінің үлесін
5 ... ... ... ... ... ... ... ҚР-ның «Электроэнергетика туралы» және ... ... ... ... алайда бұл энергия көздерін қолдау мақсатында ешқандай
іс-шаралар туралы сөз жазылмаған.
Қазақстанның ЕҚЫҰ-дағы төрағалығы қарсаңында ҚР Президенті 2008 ... ... ... жж. бағытталған мемлекеттік «Еуропаға жол»
бағдарламасын ... Бұл ... ... ... жж. ... іске ... ... үлкен мән беретіні атап өтілген. ЕО
жаңартылатын энергия бойынша технологияларды жасауда әлемдік жетекші ... сала ... ЕО ... таныстырушы және үйретуші бағдарламалар өткізу
арқылы тәжірибе алмасу, энергия сақтаушы және ... ... ... ... ... ... халықаралық
конференциялар мен көрмелерге қатысу ... ... ... ... ҚР ... ... қорғау министрлігі Энергетика және
минералды ресурстар министрлігі, сонымен қатар жел энергетикасы бойынша БҰҰ-
ның Даму Бағдарламасының жобасының ... ... ... ... қолдау туралы» заң жобасы жасалып, ҚР Парламентіне
тыңдауына берілген. Одан басқа, ҚР Энергетика және ... ... мен БҰҰ Даму ... бірігіп, «2015 жылға дейін жел
энергетикасын дамытудың ... ... 2024 ... ... созылу
мүмкіндігімен» атты жобаны жасап шығарды.
Қазақстан бұдан басқа су, жел, күн геотермалды ... ... ... энергия ресурстарына бай. Алайда қазіргі уақытқа дейін
бұл ресурстар біздің елде кең қолданыс таппаған. ... ... ... ... мерзімді келешекте су және жел энергиясының коммерциялық қолданылуы
мүмкін болып көрінеді.
Сонда да ... ... ... ... ... тек бастапқы кезеңінде және де заңнамалық негізі мен мемлекеттік
қолдауы жоқ болып табылады. Бұл ... ... ... ... реттейтін әлемдік заңнамаларды зерттеу, көбінесе күн және жел
сияқты ... ... ... ... ... ... ... болып табылады. Сонымен қатар, альтернативті
энергияны генерациялайтын ... кең ... тағы бір ... ... ... есептеледі.
2.2. Экономикалық ынтымақтастық
ЕҚЫҰ қызметінің маңызды ... ... ... ... ... Ұйым елдерінің экономикалық саладағы байланыстарын кеңейту
үшін құқықтық ... ... 1999 жылы 19 ... Стамбулдағы саммитте
қабылданған Еуропалық ... ... ... ... ... Хартияның 9-шы пунктінде мемлекеттердің мынадай басты міндеттемелер
мен ... ... «тең ... ... ... пен
транспаренттік қағидаларын басшылық алып, жалпы және ... ... ... ... ... ... «әр ... қауіпсіздігі басқаларының қауіпсіздігімен тікелей байланысты»,
«қауіпсіздіктің ... ... ... өлшемдерін біртұтас бүтін
ретінде қарастыру» [22].
Қазақстанның ЕҚЫҰ ... ... ... ... факторы ретінде еліміздің Ұйым төрағалығына сайланғаннан
кейін ... ... ... ... жж. ... жол» ... асуы болмақ. Бағдарламада айтылғандай, қазіргі таңда технологиялық,
энергетикалық, транспорттық, ... ... және ... ... басты мақсат болып табылады [9].
Қазақстан үшін көңіл қоюды ... ... ... ... ... ... оның ... қабілеттілігін арттыру болып табылады,
олар өз кезегінде ... ... ... ... және ... кезеңдегі республиканың тұрақты
дамуға көшу үшін шарттар жасайтын басты фактор ретінде қарастырылады. ... ... ... қолдану Қазақтанның ауыл шаруашылығының
бәсекеге қабілеттілігін арттырып, оның ... ... ... ЕҚЫҰ ... ... басым бағыты
электроэнергетикалық сектор болып табылады. Республикада ... ... ... 70 ... ... ... Бұл факторлар
тұтынушыларға энергоресурстардың ... ... ... кері
әсерін тигізіп, авариялық жағдайларға алып келуі мүмкін. ... ... ... ... ... бұл ... ... елдердегіден 3-5 есе көбірек болып
табылады, ... ... ЕҚЫҰ ... ... ... ... бойынша заманауи технологияларды енгізу,
жаңартылатын энергия көздерін қолдану салаларында ... ... ... ... үшін ... ... желілерін панеуропалық
көлік желілерімен тұтастыру бойынша келіссөздерді жалғастыру, транзиттік
көліктік потенциалды тиімді қолдану және ... мен ... ... үшін ... жасау бойынша бастамаларды әрі қарай жалғастыру
маңызды болып табылады [9]. ... ... ... Азия ... ... шығу жолы ... олар ... коридорларды дамыту және ЕҚЫҰ қатысушыларымен көлік
саласы ... ... ... ... ... ... ... бұл сұрақтардың шешімін табуға білек сыбана кірісуге
дайын.
Қазіргі ... ... ... бірі Қазақстанның ЕҚЫҰ мемлекеттерімен
сауда-экономикалық байланыстарын дамыту болып табылады. Екі жақ арасындағы
тауар айналым сызығы әрқашан жоғарылап ... ... ... ... ... ... басым. Бұл орайда қазақстандық экспорттың
диверсификациясына көп көңіл бөліну керек.
Кіші және ... ... (КОБ) ... ... ... ... ... бағыты болып есептеледі. Бұл бағыттың іске
асуы туралы ҚР Президентінің 2008 жылы 6 ақпанда ... ... ... ... өсуі – ... ... ... мақсаты»
атты жолдауында айтылады. Негізінен, Жолдауда республика Үкіметінің қазіргі
таңдағы басты міндеттерінің бірі ... ... ... ... ету ... ... және КОБ субъектілерінің несиелеу механизмін
жақсарту арқылы ... ... ... ... құру ... ... Қазақстан мен ЕҚЫҰ елдері арасындағы кәсіпкерлік саласындағы
ынтымақтастықтың маңызы өсуде. Мемлекеттің кіші және орташа ... ... салу ... бойынша тәжірибе алмасу көкейкесті
мәселелердің бірі болып табылады.
Еуропалық елдермен кәсіпкерлікті ... ... ... ... ... үшін ... жағдайлар жасауға, соның ішінде,
Қазақстан мен еуропалық ... ... ... ... инвестициялардың құйылуын қамтамасыз ету және кіші және
орташа бизнес ... ... өсуі ... ... ... ... ... жеңілдетуге көмектеседі [9].
Қазақстан мен ЕҚЫҰ ... ... ... ... іске ... ... ... қауіпсіздіктің күшеюіне, әлемдік қаржылық дағдарыстың ... жою ... ... ... дамытуға өз көмегін тигізу керек.
Бұдан басқа, Қазақстан бұл ұйымдағы ... ... Азия ... ... ... және оның ... ынтымақтастығының
айтарлықтай белсенді жүргізілуіне түрткі болады ... ... ... ... ... саясатының маңызды
бағыты болып табылады. Сыбайлас жемқорлық ─ бұл әкімшілік реформалардың
іске ... ... және ... ... ... әсер тигізетін көп қырлы мәселе. Жемқорлықтың болуы шешім қабылдау
процесін біршама ... ... ... мен ... тиімділігін арттырудағы іс-әрекеттерге теріс әсер тигізеді.
Қазақстан ЕҚЫҰ-мен жемқорлық көріністерін болдырмауы ... ... ... ... ЕҚЫҰ Орталығының және басқа ... ... ... ... ... ... ... әлде билікті шектен тыс қолданған жағдайда ҚР азаматтарына көмек
көрсететін Жемқорлыққа қарсы құқықтық орталықтар жұмыс ... ... ... ... Республикасының жоғарғы басшылығы бұл
әлеуметтік бәленің жою бойынша батыл ... ... ... 1996 жылы
«Жемқорлықпен күрес ... ... ... заңы ... және ... ... күрес бойынша агенттік сияқты арнайы
орган құрылды. ҚР Қылмыстық ... ... ... ... ... ... тізім көрсетілген. Пара алушылық үшін
қылмыстық жауапкершілікке ... ... 2005 жылы ... Жарлығы бойынша жемқорлықпен ... ... ... ... ... шаралардың қолдануына қарамастан, жемқорлықпен
күрес мәселесі әлі өзекті ... ... ... ... әкімшілік тосқауылдар теріс әсер етеді. Бұндай тосқауылдарға
бақылаушы мекемелердің ... тыс көп ... ... ... заң
шығарушы негіздің жетілмегендігі, бақылаушы мекемелер қызметін жөніндегі
ақпараттық-анықтамалық ... ... ... ... ... ... ... қарсы стратегияның басты міндеттеріне нормативті-
құқықтық базаның жетілдіруі, жемқорлықпен күрестің әдістері, ... ... ... ... Қазақстанның айтылған саладағы халықаралық
ынтымақтастығының қарқындату, сонымен қатар азаматтық қоғам құрылымдарының
билік тармақтарымен ... ... ... ету жатады.
Қазіргі таңда жеке кәсіпкерліктің қызметі саласындағы жемқорлықты жою
бойынша нақты шараларды іске асыру маңызды ... ... 2003 ... ... Казахстан» қоғамдық қоры, Алматылық кәсіпкерлердің
ассоциациясы және Халықаралық жеке ... ... (АҚШ) ... ... жеке ... ... жемқорлық
жағдайына баға беру» атты зерттеу жүргізді. Оның нәтижелеріне сәйкес, жеке
кәсіпкерлік саласындағы ... ... ... ... мен ... билік және басқару органдарының шенеуніктерінің
жасанды қиындықтар мен кедергілерді жасауы әсер етеді.
Қазақстан жемқорлық көріністерін жеңу және сәйкес нормативтік-құқықтық
базаны ... ... ... ... ... үлкен
қызығушылық көрсетуде. Шет елдердің құқық ... ... ... ... жемқорлықпен күрес саласындағы ынтымақтастығы
даму үстінде. Мәселен, 2004 жылы 14 желтоқсанда Экономикалық ... даму ... ... ... ... ... ... Қазақстан
Республикасы жемқорлықпен күрес бойынша Стамбулдық іс-әрекеттер жоспарына
кіргізілді.
Бұл және басқа да шаралар Қазақстанның 2008 жылы БҰҰ ... ... ... көмектесті. Бұл жағдай ... ... ... ... оң ... тигізетін маңызды саяси оқиға болды.
Қазіргі уақытта республикада жемқорлықпен күрес үшін ... ... ... 2009 жылы 22 ... ҚР Бас ... төрағалығымен
құқық қорғау органдарының Координациялық кеңесінің кезекті отырысы өтіп,
онда жемқорлық, соның ішінде парақорлық ... ... ... ... ... ... бойынша штаб құру туралы шешім қабылданды. Сол
күні Қазақстан Республикасының Президенті «Қылмыс және ... ... ... шаралар және Қазақстан Республикасының құқық қорғау
қызметін бұдан әрі жетілдіру ... ... қол ... ... орай, Қазақстан ЕҚЫҰ мемлекеттерімен жемқорлыққа қарсы қызмет
пен бұл ... ... ... ... жасап шығарған іс-әрекеттерін
қолдану саласындағы ынтымақтастықты ... әрі ... ... ... ... ... ... маңызды басым бағыты
кіші және орташа бизнестің (КОБ) дамуы болып табылады. Қазақстандағы КОБ-
тің дамуына сәйкесінше ... база ... ... 1997 жыл 26 ... ... кәсіпкерлікті дамыту Қорын құру туралы»
ҚР ... № 665 ... 2003 жыл 6 ... «Микронесиелер беретін ұйымдар туралы» ҚР № 392-
II Заңы;
─ 2005 жыл 12 ... ... ... ... ... кіші және орташа кәсіпкерлікті дамыту бойынша тез шаралар
Бағдарламасын тұжырымдау туралы» ҚР Үкіметінің № 450 ... 2006 жыл 31 ... ... ... ... ... № 124-III ... жылы Қазақстанда кіші кәсіпкерлікті дамыту Қору құрылды. 2007 ... Қор кіші ... ... ... қолдауы бойынша қызметін
құрып, іске асыру, сонымен қатар КОБ-тің ... ... ... ... басты мақсаты ... ... ... ... ... ... құқықтық қамтамасыз етілуіне маңызды көмек беретін заңды құқығы
бар адамдар біріккен Ассоциациясы «Қазақстан ... ... ... ... ... ... тікелей қозғайтын заң жобаларының
талқылауына қатысады. Мәселен, 2006 жылы ... ... ... және ... ... ... Бас ... өкілдерінің, сонымен қатар
бизнес-ассоциациялар басшыларының ... ... ... ... ... алынған табысты заңдастыру және лаңкестікті
қаржыландыруға қарсылық көрсету бойынша ... ... ... ... ... жатқанына қарамастан, КОБ саласы өте
төмен қарқынмен дамуда. 2008 жыл ... ... ... ... ... тек үш пайызды ғана құрады. Кіші және орта бизнестің тиімді
дамуын тоқтататын әкімшілік тосқауылдар, ... ... кіші және ... ... ... ... тауар нарығындағы дамымаған
бәсеке сияқты факторлар бар.
Сондықтан ... үшін ... ... ЕҚЫҰ ... кіші және ... ... байланыстардың кеңейтілуі маңызды болып табылады. КОБ-ті
мемлекеттік қолдау, қаржылық механизмдердің жақсарту саласындағы тәжірибе
алмасу республикадағы ... ... ... ... ... болады, ал
ол өз кезегінде қосымша жұмыс орындарының құруын және ... ... өз ... тигізеді. Бұл әлеуметтік міндеттің іске асуы аймаққа
экономикалық дағдарыстың ... ... өте ... мәнге ие.
ЕҚЫҰ-ның қазіргі кезеңдегі қызметінің ең басты мәселесі мүше-
мемлекеттердің ... ... ... ... ... мәселелердің тізімінде Ұйым мүше-мемлекеттерінің транзитті-
көліктік ... ... ... ... ... міндеттері тұр.
ЕҚЫҰ мемлекеттерінің көліктік байланыстарын дамытуға құқықтық базасы
мына құжаттардан құралады:
— 2003 жылы ... ... ... және экологиялық
өлшемдер саласындағы ЕҚЫҰ қатысушы мемлекеттердің Стратегиясы;
— Брюссельдік СІМК-нің № 11/06 ... ... ... ... ... шешімі.
ЕҚЫҰ мемлекеттерінің көліктік кешендерінің байланысын дамытуға мықты
түрткі болуы мүмкін 2003 жылы ... ... ... ... ... Бұл ... ... шығу жолы жоқ
мемлекеттерді біріктіріп, транзиттік тасымалдау саласындағы ынтымақтастықты
дамытуға бағытталған.
Әлемдік қаржылық ... Ұйым ... ... ... теріс әсерін тигізуде. Несиелік ресурстардың дефициті, халықаралық
қаржылық институттардың мүмкіндіктерінің төмендеуі бірқатар ... іске ... ... ... ... ... ... жүйелердің жеткілікті түрде дамымауы ЕҚЫҰ елдерінің транзиттік
потенциалын тиімді қолдануға теріс әсерін тигізеді. Бұл мәселелер құрлықтың
ішкері жағында ... ... ... ... шығу ... ... ЕҚЫҰ елдерінің көліктік кешендерінің байланысын, олардың
транзиттік потенциалын бұдан әрі дамыту бойынша сәйкесінше ... ... ... бірі ... ... ЕҚЫҰ елдерінің транзитті-көліктік
потенциалын дамыту ... ... ... қолдану керек:
─ ЕҚЫҰ елдерінің көлік саласындағы ұлттық заңнамаларын үндестіру;
─ ЕҚЫҰ елдерінің көлік ... ... ... ... әр ... ... ... ЕҚЫҰ елдерінің көліктік инфрақұрылымын модернизациялау;
─ ЕҚЫҰ елдеріндегі логистикалық инфрақұрылымды дамыту;
─ ЕҚЫҰ ... ... ... ... ... ... потенциалдың тиімді қолдануы бойынша біріккен Қор құру;
─ ЕҚЫҰ шеңберінде мультимодальдық тасымалдау жүйесін дамыту.
ЕҚЫҰ ... ... ... тағы бір ... ... энергетика саласындағы байланысы болып табылады.
Ағымдағы мәселелер тізімінде Ұйым ... ... ... мәселесі тұр. Энергоқауіпсіздік «елдердің әр ... ... ... ... ішкі ... ... ... теріс әсерлерінен пайда болу мүмкін энергия және
энергоресурстардың дефицитінен сақтауды» білдіреді. Энергетикалық ... пен ... ... ету үшін Ұйым ... нақты секторында келісілген саясатты жүргізу керек. ... ... база ... оның ... ... 1991 ... ... қабылданған Еуропалық Энергетикалық Хартия және 1994 жылы 17
желтоқсанда қабылданған Энергетикалық Хартия ... (ЭХҚ) ... ... ... ... ... ... құқықтық
шарттар қабылдану керектігін ерекше айтады, ал олар өз кезегінде:
— энергетикадағы нарықтық ... ... ... ... ... ... ... түрде сатуды
дамытуға;
— энергетикалық секторға инвестиция тартуға;
— мемлекеттер территориясы арқылы өтетін энергоресурстар транзитін
кеңейтіп, ... ... бар ... ... жеткізілімнің
сенімділігін арттыруға;
— энергоресурстардың транзиті саласындағы мемлекеттердің келісілген
тарифтік саясатын жүргізуге, барлық келісуші ... үшін тең ... ... энергетика саласындағы жаңа транзиттік инфрақұрылымның құрылуы мен өз
күшіндегілерді қолдауға көмектесу керек.
Сонымен, Энергетикалық ... ... ... елдер, транзиттік
мемлекеттер және тұтынушы мемлекеттерді біріктіретін ... ... ... ... ... болып табылады.
Инвестицияларды қорғау және қатысушы ... ... ... ... және технологиялар ағымының ынталандырылуы бұл
Құжаттың басты артықшылығы ... ... Ол ЕҚЫҰ ... ... ... басты құралы бола тұра, барлық
қатысушылардың мүдделерін үндестіретін негіз орнын салады. ЕҚЫҰ ... ... ... ТМД ... ... ... барлық күшін салмақ.
Сонымен, әлемдік қаржылық дағдарыстың күшеюі аясында ЕҚЫҰ-ға қатысушы
мемлекеттердің экономикалық байланыстарын күшейту ... ... ие ... ... энергетикалық қауіпсіздігін қамтамасыз ету, транзитті-
көліктік потенциалдың тиімді қолданылуы, ... ... ... бірігіп қаржыландыруы басым міндеттер болып
табылады. Жемқорлыққа балта шабу, ... ... ... ... ... жасау және кәсіпкерлік ... ... ... ... мәселелер өз шешімін табу керек.
ІІІ ТАРАУ ҚР МЕН ЕҚЫҰ АРАСЫНДАҒЫ ГУМАНИТАРЛЫҚ САЛАДАҒЫ ЫНТЫМАҚТАСТЫҒЫ
3.1. Қазақстан мен ЕҚЫҰ ... ... діни және ... ... ... ... ... және мәдени төзімділік проблематикасы ЕҚЫҰ-ның
гуманитарлық өлшем бойынша қызметінде айтарлықтай орын алады. ҚР Президенті
Н. Назарбаев ... ... ... бұл ... ... ... ... тақырыпқа байланысты жүріп жатқан талқылаулардың шиеленісуін түсінуге
болады, себебі соңғы уақытта орын ... ... ... ... ... ... ... диалогын қолдау негізінде
қауіпсіздіктің жаңа парадигмасын жасап ... ... ... ... Біз
қазіргі әлемде жаһандану және жаңа қауіп-қатерлердің пайда болу ... ... ролі ... ... ... Сондықтан
діндердің келісімі, этникалық топтардың бейбіт өмір сүруін қамтамасыз ... ... ... маңызды доминанты болып табылады» [15].
Бұл әрекеттердің аясында Қазақстан ЕҚЫҰ-ның белсенді ... ... бұл ... қауіпсіздіктің қазіргі архитектурасын қалыптастыру
бойынша барынша өз ... ... Бұл ... мемлекеттің басты
бастамаларының бірі болып 2006 жылы 12-13 ... ... ... ... және этникаралық төзімділік бойынша ... ЕҚЫҰ ... ... ... ... үшін саяси мәдениеттің нормасы ғана емес,
ол мемлекетті ... ... ... ... Тәуелсіздік жылдары, ҚР
Конституциясы мен басқа ... ... ... ел ... көпұлттылық және көпконфессиялық екенін естен шығармаған.
Тәуелсіздіктің алғашқы жылдарынан ... ... ... ... еліміздің саяси жүйесінің басты элементтерінің біріне айналған
Қазақстан халықтарының Ассамблеясы (2007 жылдан бастап – ... ... ... ... ... бері ... азаматтардың, ұлты және
дініне қарамастан, құқықтары мен бостандықтарын сақтайтын құқықтық ... ... ... ... аспектісі Қазақстан, Қырғызстан, Ресей,
Тәжікстан және Өзбекстанның үкіметтік емес ұйымдарының кездесуі болып
табылады. Онда ... ... ... және қоғам мен мемлекеттің
арасындағы диалогты ұйымдастыру бойынша ұсыныстар ... ... ЕҚЫҰ ... адам ... ... ... екі жақты стандарттарды қолданудан бас тарту, дін тұту еркіндігі
мен еркін ойын ... ... және де ... өз ... қорғау
іс-шаралары өткізу кезінде дін тұту, жиналу, сөз ... мен ... ... дұрыс емес екендігі жеткізілді.
Жалпы, мәдениетаралық, дінаралық және этникаралық төзімділік ... ЕҚЫҰ ... 2005 жылы ... өткен Сыртқы істер министрлерінің
Кеңесінде негізі қаланған өркениетаралық ынтымақтастыққа жету ... ... ... Айта ... ... Қазақстан бастамасымен өткізілетін
әлемдік және дәстүрлі діндер Съезі тәжірибесін адаптациялау болашақта үлкен
мәнге ие болу мүмкіндігі анық.
Қазіргі таңда әлемдік және ... ... ... ... ... ... ... сыйластығы мен тату көршілігіне негізделген әлемдік
тәртіптің қалыптасуында негізгі ... ... ... ... ... кіргізуге болады. Давос экономикалық ... ... ... ... «Үлкен Жиырмалыққа» ... ... діни ... бола ... әлемдік және дәстүрлі діндер Съезі
сенім түсінігін күшейту ... әлем ... ... ... мен ынтымақтастығының жақсаруы бойынша үлкен іс атқаруда.
Қазақстанның ... ... ... ... ... бір ... ... ҚР Президенті Н.Ә.Назарбаевтың бастамасы
бойынша Астанада құрылған мәдениеттер мен діндердің Халықаралық Орталығын
айтуға болады.
ҚР-ның ЕҚЫҰ-ның ... ... ... ... ... ... ... тағы бір іс-шара ретінде 2008
жылы қазанда Батыс елдері мен ... ... ... ... министрлері
арасындағы «Ортақ әлем: әртүрлілік арқылы ілгерілеу» Конференциясын ... ... ... ... ... ... мәдениетаралық, этникаралық, дінаралық ынтымақтастық
жолындағы үлесін күшейту бойынша басқа да ... ... ... ... мен ... үкіметтері бастаған өркениеттер Альянсының
«Достар тобының» қызметіне ... және де ... ... ... бойынша Бас Ассамблеяның 2010 жылды мәдениеттер
жақындасуының Халықаралық жылы ... ... ... ... Қазақстанның ұлтаралық және конфессияаралық келісімді қамтамасыз
ету бойынша қызметі біздің елдің ... ... ... бірі ... ... ҚР және ... ... демократиялық реформаларды жүргізу
бойынша ынтымақтастығы
ҚР және ... ... және адам ... ... арасындағы
1998 жылы желтоқсан айында өзара түсіністік туралы Меморандумға, 2003 ... ... бұл ... ... ... қол ... соң екі жақ
арасындағы демократизация, адам құқықтары және сайлаулар ... ... және іске ... ... ... ЕҚЫҰ-мен жасалған уағдаластықтарды іске асыру аясында Копенгаген
құжатындағы көрсетілген стандарттарға сай сайлау жүйесін ... ... ... ... ... Сарапшылардың кездесуі, өзара кеңес
алмасу, ресми ... ... ... ... мен ... ... сайлау процесі механизмі және нормативтік-құқықтық
базаны дамыту бойынша шараларды осыған мысал ретінде көрсетуге болады.
Бұндай ұсыныстардың бірқатары 2004 жылы 14 ... ... ... ... ҚР Конституциялық заңына және 2006 жылы
28 қарашадағы «Қазақстан Республикасындағы сайлаулар туралы» Конституциялық
заңына өзгертулер енгізу туралы» ҚР ... ... мен ... көмектесті.
Бұл аталған кезеңдегі сайлау заңнамасына ... ... ... ... ... саяси партиялардың
ұсынысы бойынша мәслихаттардың сайлау комиссияларын тағайындау туралы ... ... ... ... ... тіркеуге негізделген
сайлаушылардың есебін және тізімін жасау жатады [5].
Ұлттық ... ... ... беретін нақты өзгерістердің бірі
үгітшілік ережелерін ... ... ... ол өз ... шетелдік
тұлғалардың немесе ұйымдардың сайлаушыларды жасырын сатып алу және ... ... шек ... ... ... ... ... теңестіру
бойынша бірнеше қадамдар жасалды (БАҚ-на ... ... ... ... ... ... шектелуі және т.б.).
Бұдан басқа, қоғамдық ойдың қысымы және ДИАҚБ/ЕҚЫҰ ... ... ... сайлау кампаниясы кезіндегі азаматтардың конституциялық
құқықтарының шектейтін ережелер алып тасталынды [6]. Мәселен, 2006 жылы
желтоқсан айында ел ... ... ... ... ... сөз ... салатын ережені жоятын заңға қол қойды.
Соның өзінде, ... ... ... ... жаңалықтың бірі –
«Сайлау» автоматизацияланған ақпараттық жүйені қолданғаны үшін ... баға ... Бұл ... ... ... ... ... нәтижелерінің
растығы мен дауыс берудің құпиясын сақтау қағидасының тіркесушілігі болды.
ҚР сайлау ... ... ... ... 2007 жылы басталып,
республикадағы конституциялық реформалардың әсерімен сайлау ... ... ... ... Сайлау жүйесін ... ... ... ... округтарын құру арқылы Парламенттің төменгі
палатасына тек партиялық тізім негізінде өту, ... ... ... (ОСК) ... Парламенттің құқықтарын кеңейту, әкімдердің сайланып
қою экспериментінен бас тарту, сайланатын адамдардың электоралдық циклдерін
теңестірулер (Сенаттан басқалары) ... ... ... ... ... заң ... органның депутаттық корпусының бір бөлігінің
Қазақстан халықтарының Ассамблеясымен ... ... Бұл ... ... облыстық мәслихаттарда бұл тәжірибе іске асатын болады.
Сайлау процесінің ашықтығы шеңберінде Қазақстан Республикасы ЕҚЫҰ мүше-
мемлекеттерінің алдындағы міндеттемелерін ... ... ... ... мониторингілеуге халықаралық, соның ішінде ЕҚЫҰ
бақылаушыларын шақырды.
Астанадағы ЕҚЫҰ Орталығы (2007 ж. ... ... ЕҚЫҰ ... ҚР
ОСК, саяси партиялар және азаматтық қоғам өкілдерімен ... ... ... ЕҚЫҰ ... іске ... өз ... ... жылғы парламенттік ... ... ... ... ... ... олардың ішінде жергілікті бақылаушылар
үшін ... және ... ... ... ... ... болашақ сайлаушыларға нұсқаулар басып шығарылды.
Орталық тікелей сайлауларды бақыламағанымен, ол ... ... және ... ... ... ... етіп ... Бұл
қарым-қатынас, негізінен, Қазақстан ... ... ... ... ... стандарттар мен міндеттемелермен және
ДИАҚБ ұсыныстарымен сәйкестіндіруге бағытталған.
Қазақстан саяси партияларға байланысты сайлау ... ... (follow up ... ... ... Тараптар 2007
жылдың соңында 2008 жылғы жасалмақ ... ... ... беру ... (ОСК мен ... ... ірі кездесуін өткізуге келісті,
яғни тек қана ДИАҚБ/ЕҚЫҰ-мен Қазақстан сайлау ... ... ... графигі анықталды.
Кең талқылау аясында жасалған ұсыныстар және 2007-2008 жж. ... ... ... ... ... негізінде Орталық
сайлау комиссиясы сайлау туралы Заңға өзгертулер енгізіп, ... ... 2008 жылы ... ... ... ... Заңға
өзгертулер енгізу бойынша заң жобасын Мәжіліске жіберіп, ол толық талдаудан
кейін 2009 жылы ... екі ... ... ... байланысты сайлау заңнамасында бірпартиялық
Мәжілістің құрылуына шек қоятын құқықтық механизм ... ... ... ... қорытындысы бойынша жеті пайыздық барьерді бір ғана ... ... ... мандаттардың таратылуына келесі дауыс көп жинаған
партия да қатысатын болады. Бұл ... ... ... ... ... ... екі саяси партиядан кем емес болуы керек, бұл өз
кезегінде сайланған билік ... және ... ... ... ... ... ... жасалып отыр.
Қазақстан делегациясы сайлау процесін реформалау аясында тағы бір ... ... ... Американдық құқық қорғау ұйымымен ұйымдастырылған ... ... ЕҚЫҰ ... ... атты ... ... қатысты. «тәуелсіз бақылаушылардың республикалық ... емес ... ... ... ... бейнепрезентация және
шолу жасады. Бұл кездесу аясында сайлау процесінің құқықтық аспектілері
бойынша талқылаулар орын ... ҚР ... ... ... ... сөз ... ... құқықтық базаның бұдан әрі жақсаруына
практикалық ұсыныстар айтылды.
Жалпы, Қазақстан мен ДИАҚБ арасындағы ҚР ... ... ... ЕҚЫҰ ... ... бойынша қарым-қатынасы өзара пайдалы
халықаралық әріптестіктің жарқын үлгісі болып, ... одан ... ... етіп ... ... бірге, Қазақстан Республикасының
ЕҚЫҰ-дағы төрағалығы кезінде бұл байланыс күшейетін болады.
Тәуелсіздігін алғаннан бері Қазақстан Республикасы өз дамуының ... бірі ... ... және ... ... етуші саяси жүйе ... ... ... жылдардан бастап әлемдегі ең табысты елдердің
қатарына кіру мақсатында халық таңдауы ... ... ... бұл ... ... ... өте анық көрінді. Экономика мен саяси жүйені
реформалаудағы жетістіктер ... ... ... ... транзит моделі қазіргі демократиялық мемлекет құру үлгісінің
бірі болып табылады.
Оның негізінде эволюциондық, яғни қоғамдық өзгерістерді ... ... ...... ...... демократияның әмбебап
заңдарын орындау және ... даму ... ... сақтау қағидалары жатыр.
Ішкі факторлардан басқа, бұл табыстарға жетуге Қазақстанның халықаралық
ұйымдар, соның ішінде, Еуропадағы ынтымақтастық және қауіпсіздік ұйымы ... ... мен адам ... ... сәтті қарым-қатынасы
көмектесті. Бұл ынтымақтастықтың бағыттары Қазақстанда заң үстемділігі,
қоғамдық және жеке ... ... ... ... мен бостандықтары сақталумен сипатталатын құқықтық мемлекет құру
болып есептеледі.
2006 жылы наурыз ... ... ... ... және ... ... ... комиссияның отырысында ҚР
Президенті Н. Назарбаев мемлекеттегі заң ... ... ... айта ... «Менің ойымша, демократиялық реформалар
бағдарламаларын іске ... ... ... ... ... мемлекетті
қалыптастыруға аударылу керек. Демократия мен заңдылық – бір-бірінен бөлек
өмір сүре алмайтын нәрселер. Адам мүдделерін ... ... ... ... ... гуманистік идеялар, демократия, құқықтар мен
бостандық идеялары заң салтанатынсыз іске аспай қалады,"- деді [16].
ЕҚЫҰ-ның ... ... ... және ... ... мен
ДИАҚБ-ның арасындағы өзара түсінушілік ... ... екі ... заң ... ... ... жұмысының негізгі бағыттары
құқық қорғау қызметі мен жемқорлықпен күресті ... ... ... ... сот ... қалыптасып, дамуында үлкен рөл ойнады.
Бірінші кезекте, ЕҚЫҰ сарапшылары ҚР сот ... ... ... сот ... ауысуына зор көмек көрсетті. Сарапшылардың
ұсынысы бойынша Қазақстан үшін ... сот ... ... ... ... ол ... ... қарағанда прецеденттік
құқыққа емес, заң әрпіне сүйенеді. Сонымен қоса, ... ... ... ... ... ҚР сот билігіне англосаксондық сот түрлерінің
кейбір ... мен ... ... шешім қабылданды.
2007 жылы 1 қаңтардан бастап Қазақстанда алқа билер соты жұмыс істейді.
Сонымен қатар, сол ... ... ... ... мен ... үшін ... ... кәсіби шеберлігін анықтайтын Сот қазысы
қызмет етеді.
Сот ісінің тиімділігін арттыру мақсатында мамандандырылған соттар, яғни
әкімшілік және ... ... ... ... даму үстінде. 2007 жылы
Алматы қаласында Аймақтық ... ... ... осы ... ... ... ... бірінші қаржылық
сот құрылды. ҚР Президентінің 2008 жылы 23 ... ... ... және ... ... ... ... ювеналдық сот құрылды.
ЕҚЫҰ сарапшыларының ұсыныстары ... ... ... ... сот ісінің жеңілдетілуіне көмектесіп, сол себепті
Қазақстан Республикасының Қылмыстық істер жүргізу және ... ... ... ... ... саласында өзгерістер енгізілді.
2009 жылдан бастап халықаралық стандарттарға сәйкес тұтқындаудың ... ету ... ... мен ... ... ... сот жүйесін жақсарту және
халықаралық стандарттарға бейімдеу ... ... ... үлес ... ... ... ... жж. қылмыстық
істерді қарастыру бойынша және 2007 ж. алқа билер сотының қатысуымен ... ... және ... ... ... ... ... мемлекеттің сот корпусы және әр түрлі
қызығушылық тудырған ... ... ... ... ... алқа ... сот ... құрастыратын өкілетті орган
құрылып, сонымен қатар айыпталушының басты сот ... ... алқа ... ... ... жіберу мүмкіндігін қарастыратын ҚР
Қылмыстық істер жүргізу кодексіне өзгеріс енгізілді. Бұдан ... сот ... ... ... ... мәселесі қарастырылды. Осыған орай, ҚР
Жоғарғы Сотының Төрағасы К. Мами қарсы ұсыныс ... ол ... ... алып ... ... алқа ... санын онға көбейтуді ұсынды.
Бүгінгі таңда, уақыт алқа ... ... ... ... ... ... ... аралығында жаңа институттың ұйымдастырушылық және
материалдық-техникалық қызметін қамтамасыз ету мәселесі шешімін ... ... соты ... және ... ... ... ... міндеттерін атқаруға
жағдай жасалды.
2008 жылы 14-16 мамырда Варшавада ДИАҚБ Ұйым мүше-мемлекеттеріндегі
конституциялық әділдік мәселелеріне ... ... ... ... Екі
жүзден астам сарапшылар, конституциялық сотшылар және мүше-мемлекеттердің
азаматтық және мемлекеттік делегация ... ... ... ... ... сот ... ... сот
әділдігіне қауіптер мен ... ... ... ... ету ... конституциялық сот шешімдерін
орындамағаны үшін мемлекеттік органдардың заңдық тұрғыдағы ... ... ... ... сот ... ... тармақтарымен қатынасын талқылады.
Заң үстемдігін орнату бойынша ҚР мен ЕҚЫҰ арасындағы ынтымақтастықтың
маңызды бағыты жемқорлық ... мен ... ... тұру ... шығару болып табылады. Қазақстан Республикасының осы ... ... ... ... ... бұл мәселенің шешілуіне
қоғамның әр түрлі субъектілерін, оның ішінде ҮЕҰ мен БАҚ-ын ... ... ... ... ЕҚЫҰ біріккен семинарлар, «дөңгелек
үстелдер», тренингілер өткізу арқылы айтарлықтай үлес қосуда.
Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... бағыттарының бірі болып табылатын адам мен азаматтың құқықтары мен
бостандықтарын қорғау мәселелеріне өте ... ... ... Бұл орайда
мемлекеттің басты мақсаты ... ... ҚР ... ... құқықтар мен бостандықтарды қамтамасыз ету және қорғау
бойынша қызметінің тиімділігін ... ... ... ... ... ... ... Республикасының азаматтық құқықтар мен
бостандықтардың конституциялық базасы Бүкіләлемдік адам ... ... ... демократиялық стандарттардан, сонымен
қатар адами өлшем жазылған кейбір халықаралық құжаттардан кем түспейді.
Адамның ... мен ... ҚР ... ең ... қарап, мемлекеттің адам құқықтарын сыйлау және сақтауға үлкен
назар аударатынын көрсетеді. Бұдан бөлек, Конституцияда адамның ... ... ... ең ... абсолюттік, бөлінбес құндылығы
болып есептеледі деп жазылған. Бұл ереже елдің конституциялық құрылымының
фундаменталды ... ... ... ... ... деген түсінік
конституциялық құрылымның бұдан басқа ешқандай негізі анықталмайды [1].
Республика бұл орайда халықаралық ұйымдар, ... ... БҰҰ және ... ... қорғау практикасын жақсарту мәселелері бойынша ынтымақтастықты
күшейтуге тұрақты назар аударып отырады.
Нақтырақ айтатын болсақ, ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы мен ДИАҚБ/ЕҚЫҰ арасындағы өзара
түсіністік туралы Меморандум, ЕҚЫҰның ... ... ... және
де БҰҰның адами өлшемдегі құжаттарымен тығыз байланыстағы құжаттар бойынша
өзіне алған міндеттемелерді орындау үшін адам ... мен ... ... астам халықаралық келісімдерге қол қойды.
Соңғы жылдарда Қазақстан адам құқықтарын қорғау саласындағы бірқатар
халықаралық әмбебап ... ... 2008 ... ... ... ... қорғау саласындағы маңызды халықаралық құжаттарды, яғни,
трансұлттық ... ... ... БҰҰ ... және оған ... құрлық, су, ауамен заңсыз тасымалдауға қарсы Хаттама;
жемқорлыққа қарсы БҰҰ Конвенциясы; ... ... ... және ... екі ... ... 2009 жылы ақпан айында Қазақстан
азаматтық және саяси құқықтар жөніндегі Халықаралық ... ... ... арқылы Қазақстан Республикасының юрисдикциясына кіретін
азаматтардың мемлекеттік ... ... ... ... ... ... БҰҰ адам ... бойынша Комитетінің қарастыру және
шешім шығару бойынша құзіреттілігін растады.
Қазіргі таңда Қазақстан адам ... ... ... ... сүйенетін басты келісімдердің ... ... ... үш ... бойынша қазіргі уақытта дайындық
шаралары жүріп ... ... БҰҰ мен ЕҚЫҰ ... және ... ... есепке ала
отырып, Қазақстан мемлекеттік құқық қорғау қызметімен ... ... (сот, ... Ішкі ... ... Заң ... басқа жаңа құрылымдарды институционализациялады. Жаңадан
құрылған соттан бөлек адам ... ... ... 2002 жылы ... ... құқықтары жөніндегі Өкілетті тұлға қызмет орнын бекіту
туралы» ҚР Президенті Жарлығымен енгізілген ұлттық ... ... ... ... Адам ... ... Комиссия және Әйелдер ісі және
отбасылық-демографиялық саясат бойынша Комиссия, ... және ... ... Сәби ... бойынша Комитет жатады.
Адам құқықтары мен бостандықтарын іске ... ... БҰҰ мен ... ... ... ... ҚР Конституциялық кеңесі
атқарады, сонымен қатар бұл ... ... ... ... шығару және құқық
қолдану салалары дамуын негізін ... ... ... бекітілген
адам және азамат құқықтары мен бостандықтарының ... ... ... қорғау саясатын құрастыруда ЕҚЫҰ құрылымдарымен
байланыстарды үйлестіру ... рөл ... ... ... мен ... ... ... Астанадағы ЕҚЫҰ Орталығы мен
ЕҚЫҰ-ның Варшавадағы адам ... және ... ... тығыз қарым-қатынас орнатқан болатын. Мәселен, 2008 жылы Адам
құқықтары бойынша Өкілетті ... ... ЕҚЫҰ ... ... сату және тасымалдау, дін жөніндегі дискриминацияға қарсы әрекет
қолдану бойынша бірқатар іс-шаралар өткізді. ЕҚЫҰ орталығы ... ... ... 60 ... (2008ж. ... ... ... ұйымдастырушыларының бірі болды.
Қазақстан үшін Бүкіләлемдік адам құқықтары саласындағы білім ... ... жж.) ... ... ... ... ... өлшем
мәселелері бойынша «Адам құқықтары бойынша білім беру» атты Венада өткен
Қосымша кеңесінде (2004 г.) ... ... ... Ұлттық әрекеттер
жоспарын жасап шығаруда ДИАҚБ-ның рөлі зор. Адам ... ... ... ... ҚР Президентінің Жарлығымен бекітілген «2006—2011 жж.
Қазақстан Республикасындағы азаматтық ... ... ... ... ... ... білім беру жұмыстары біздің елде әлі толығымен
аяқталмады. Қазақстан өз ... әрі ... ... құқық қорғау
стандарттарына тәрбиелеу және адам ... ... ... беруді
жақсарту бойынша жұмыстарды бұдан әрі жалғастырмақ.
Гендерлік теңдік тегіс ... ... ... ... Ұйым ... ... қатар мүше-мемлекеттердегі гендерлік
теңдікті қалыптастыру үшін бұл проблематикаға Ұйымның әр ... мен ... ... ... ... мен ... ... сыйлануы, демократия мен заң
үстемдігі ЕҚЫҰ-ның тегіс ... ... ... ... ... ... Жоғары деңгейдегі Стамбул кездесуінде
қабылданған Еуропалық қауіпсіздік Хартиясында былай делінген: ... ... ... және тең ... ... ЕҚЫҰ ... бейбітшілік,
гүлдену және демократияның күшеюіне ... Біз ... мен ... ... ... ... ... мемлекеттеріміз деңгейінде,
сонымен қатар Ұйым шеңберінде өз саясатымыздың ... ... ... ... ... ... теңдік саясаты ҚР Конституциясына сәйкес
жүргізілуде. Мәселен, Конституцияның 14-бап, 2-тармағында: «Ешкім де өзінің
шығу тегі, әлеуметтік, қызмет және ... ... ... ... ... ... ойы, тұру ... және де басқа жағдайларға байланысты
дискриминацияға түспеу керек,»-деп айтылған [7]. Сонымен ... ... және ... да ... ұйымдардың Конвенциялары мен Декларацияларына
қол қойып, қоғамдағы әйелдердің саяси құқықтарын іске ... және ашық ... ... жолын кесті. Қазақстандық әйелдердің саяси
құқықтарын іске асыруда маңызды рөл ... ... ... ... барлық формаларын жою туралы», «Әйелдердің саяси құқықтары
туралы», «Тұрмысқа шыққан әйелдің ... ... ... ... ... қатар, Қазақстан әйелдер мен балалар құқықтарына ... ... ... ... қол ... ... саясаттың тұжырымдық базасы әйелдердің
жағдайына жақсарту бойынша мемлекеттік саясат Тұжырымдамасы ... ... ... ... ... ... ... және міндеттерін айқындайды. Қазақстандағы гендерлік саясаттың
міндеттеріне жататындар: әйелдер мен еркектердің ... ... ... ... ... өз ... дамыту және қызмет бабымен
көтерілуде тең мүмкіндіктер ... ету; ... ... мен
міндеттемелердің тең бөлінуі үшін жағдайлар ... ... ... ... болмауы. Қазақстан Республикасындағы гендерлік ... ... (2010 ж. ... және ұзақ ... (2030 ж. дейін)
есептелген [8].
Гендерлік саясаттың негізгі ... ... тағы ... ... 2006-2016 жж. бағытталған Қазақстан Республикасындағы
гендерлік теңдік Стратегиясы болып ... Ол ... ... ... ... ... ... саясаткер әйел адамдар дайындау
желісін құру, отбасы және әйел адамдар ... ... ... ... іске ... бағытталған. Саяси партияларға әйелдерді өздерінің
қатарына көбірек тарту және қызметке ... ... ... ... ... ету үшін Стратегия көптеген мемлекеттік және
жеке мектепке дейінгі оқу мекемелерін құруды қарастырады. Стратегияда бөлек
тарау ... ... ... ... ... ... ... және мәслихат депутаттары, әр түрлі деңгей басшылары мен БАҚ
қызметкерлерін гендерлік білім ... ... ... таңда Қазақстанда әйелдердің құқықтарын қорғау және мәртебесін
көтеру бойынша толық институционалдық механизмдер жүйесі қалыптасқан. Бұл
механизмдер тұрақты ... ... ... отырады, ал олардың өмірдің әр
саласындағы қызметі күннен-күнге тиімді болуда.
Біріншіден, бұл Қазақстан Республикасының ... ... ... ретінде жұмыс істейтін отбасы және гендерлік саясат
істері бойынша Ұлттық Комиссия болып ... ... ... ... басқарудың аймақтық деңгейлерінде жұмыс ... ... ... ... ... ... бір ... екінші жыныстан күштірек
деген ойын жою, әйелдер мен еркектердің әлеуметтік теңдігінің қажеттілігін
түсіндіру бойынша үлкен іс ... ... және ... да ... ... мен еркектердің тең
құқықтары қарастырылған, алайда мемлекеттің ... ... ... ... ... сәйкес өзгерістерді
енгізуге талап ... ... ... алдағы уақыттағы басымдықтарының
бірі «Әйелдер мен еркектердің тең құқықтары мен тең ... ... ... ... ... заң ... алға тарту болып
табылады. Сонымен бірге, отбасылық құндылықтардың үгіттелуіне, ... ... ... ... көп назар аударылатын Неке
және отбасы туралы ... ... ... іс ... есептеледі.
Қазақстан гендерлік мәселелерді шешу бойынша ЕҚЫҰ, ЮНИФЕМ, ... ... АҚШ ... ... ... Кеңес және БҰҰДБ сияқты
халықаралық ұйымдармен тығыз қарым-қатынас орнатуда. Еуропадағы қауіпсіздік
және ... ... ... ... ... ... яғни
сарапшылардың консультациясын өткізсе, қалғандары әр түрлі жобалардың іске
асуы үшін ... ... ... ... дамыту саласындағы қызметінің маңызды негіз
құраушы элементі әйелдерді көбірек ... ... ... ... бойынша жұмыстар, сонымен қатар саяси және ... ... мен ... ... мен мүмкіндіктерінің теңдігін
қамтамасыз ету болып табылады. ДИАҚБ бұл мәселені ... ... ... ... ... ... үшін платформа қалыптастыру және
мемлекеттің саясатындағы гендерлік ... ... алу ... ... шешуде [37].
2000 жылы ЕҚЫҰ-ның гендерлік бөлімі Қазақстанда әйелдер құқықтары
бойынша ақпаратпен қамтушылық жобасын іске ... ... ... ... ... ... бойынша ақпаратпен қамтушылық» жобасы аясында әйелдер
ұйымдары 2001 жылы әйел ... ... 2,5 мың адам ... ... өткізді. Бұл жоба халықтың саяси сауат ашуына өзінің үлкен үлесін
қосты. ... ... ... кейбір бөлігі өздерінің саяси
құқықтарын, яғни жиналыс, митинг және шеру ... ... беру ... ... ... ... ... қызметке рұқсат құқығы
туралы көп біле бермейді. [38].
Қазақстанда әйелдердің ... ... ... ... ... ... толық жасалған. Әйелдердің саяси ... ... ... ... ... ... ... жағдайын дұрыстау, шын
гендерлік теңдікке жету, қазақстандық отбасының мәртебесін ... ... ... жақсарту бойынша көптеген жұмыс жасалуы керек.
Бұл ... ... ... және ЕҚЫҰ ... ... ... адам
құқықтарының бөлінбес бөлігі ретінде қарастыратын ұйымдармен ... ... ... ... ... ЕҚЫҰ-дағы төрағалығының басымдықтары
және оның алғашқы қорытындылары
2007 жылдың 30 қарашасында Испанияның астанасы – Мадрид қаласында өткен
Еуропадағы ... және ... ... ... мүше елдер
Сыртқы істер министрлерінің кеңесінде ... ... ... халықаралық Ұйымға 2010 жылы төрағалыққа ... Жас ... ... ... ... мүше ... 56 ел бірауыздан
дауыс берді.
Сөйтіп, ЕҚЫҰ тарихында тұңғыш рет Азия құрлығында орналасқан мемлекет,
тұңғыш рет бұрынғы Кеңес ... ... ... ... ел, ... ... ... бөлігі мұсылман дінін ұстанатын республика, тұңғыш рет
түркі тілдес мемлекет әлемдік аренада осындай биік ... ... әлем ... ... әлемдегі төртінші ядролық арсеналынан
өз еркімен бас тартқанын, сенімді, ашық ... ... ... ... ... ... халықаралық Ұйымға төрағалық ету мемлекетке зор
жауапкершілік жүктейтіні айқын еді. Сондықтан ... ... ... ... бастап жауапты қызметіне бел шеше кірісіп
кетті.
Қазақстан Ұйымға төрағалығы қарсаңында өзін саяси жағынан жаңғырту ... ... ... ... қойды. Соның ішінде ЕҚЫҰ мен оның
институттарының ұсыныстары үнемі ескеріліп ... ... ... ... ... Сайлау туралы заңға тиісті өзгерістер мен түзетулер
енгізілді. Ұйымның Демократиялық институттар және адам құқықтары жөніндегі
бюросының ұсынысына сәйкес саяси ... ... ... жол ... ... ... өкілеттіктері де ұлғая түсті.
Ең бастысы – елімізде этносаралық, конфессияаралық үнқатысулар бойынша
үлкен тәжірибе жинақталды. ... ... ... мемлекет
азаматтарының татулығына үлкен үлес қосып келе жатқан әлемде баламасы ... ... ... ... Және ... институтты дүние жүзінде
алғаш рет Қазақстан құрды деп нық сеніммен айтуға болады.
Алайда, Қазақстан Республикасының ЕҚЫҰ ... ... ... деп
есептейтін ой-пікірлер бар. Мәселен, The Financial Times журналистерінің
ойынша, ресми ... ... ... ету ... ... ... ... себебі мемлекеттің адам құқықтарын қорғау саласында көптеген
жетіспеушіліктер бола ... да, ол ... ... ... назарына
түсіп отыр.
Ал Human Rights Watch құқық қорғаушыларының айтуы бойынша, Қазақстанда
соңғы жылдары адам құқықтарын қорғау саласындағы жағдай ... ... ... ұйым ... ... Қазақстан билігі БАҚ-ын
бақылауды күшейтті, елде жиналыс және басқа да бостандықтар ... ... ... бұл ... өз ... ... ... төрағалық етуші елдің басшысы ретінде Елбасы ... 14 ... ... ... Үндеуін жариялады. Онда
Елбасы: “Халықаралық ұйымдар қызметтерінің тиімділігін ... ... ... ... ... бірінші кезекке шыға бастады.
Нақ ... ... ... ... алаңы саналатын, ғаламшарымыздың үш
құрлығындағы 56 мемлекетті біріктіретін ЕҚЫҰ-ның алдында тұр”, ... ... ... төрт “Т” – ... ... ... “транспаренси” (ашықтық) және “толеранс” (төзімділік) болады деп
оларды қалыптағыдан ерекшелеу, жұртты елең еткізерлік әдіспен ... ... ... ... ... алда ... ... Республикасының Мемлекеттік Хатшысы, сыртқы істер
министрі Қанат Саудабаев 5 ақпан күні БҰҰ Қауіпсіздік ... ... БҰҰ Бас ... Пан Ги ... ... баяндап берген болатын.
Қазақстан төрағалық уақыты аралығында Ұйымның негізгі қағидаларын ұстанып,
революциялық емес, эволюциялық ... ... айта ... ... атап ... еуропалық қауіпсіздік архитектурасын күшейту,
транзиттік-көліктік жағдайды дамыту, ЕҚЫҰ-ның аймақтық әріптесі Ауғанстанды
тұрақтандыру, сонымен ... әр ... ... ... және ... сүру ... ... ету.
Бұл басымдықтардан іске асыру үшін Қазақстан Республикасы бірқатар іс-
шаралар тізбесінің жоспарын ... ... ... ... ... ... ... аясында қиюы қашқан жанжалдарды реттеуге барынша көңіл
бөлінеді. Маусымның соңына қарай ЕҚЫҰ-ның алдын ала ... ... ... ... ... Кезеңаралық баяндама жасалады.
ЕҚЫҰ-ның іс басындағы төрағасы Оңтүстік ... ... ... ... ... жүрген тараптармен кездесулер ... ... ... ... ... ... ... өмір нормасын
құру үшін Женева дискуссиясын жалғастыруды маңызды деп санайды. ЕҚЫҰ ... 30 ... ... ... ... бақылаушыларын
жібергелі отыр. Ал Приднестровье кикілжіңін реттеу бойынша Қазақстан «5+2»
форматындағы келіссөздерді ... ... ... ... жатыр.
Біздің еліміз әдеттегі қарулануды бақылау, сенім мен қауіпсіздікті
нығайту жөніндегі еуропалық режимді ұстанатынын білдірді. Қазақстан ... ... ... өзге ... мүше болып табылмайтын көрші
елдердің қауіпсіздігін бөле-жара қарай алмайды. Мәселен, ... бұл ... ... ... ... ... Біз ауған мәселесін соғыспен
шешу мүмкін емес екені айдай анық. ... бұл елді ... ... ... ... үшін ... ... қажет.
Қазақстан Үкіметі бұл бағытта 50 млн доллар ... ... ... ... ... оқу ... ... жөнінде шешім қабылдады. Бұл
бастаманы өзге елдер де қолдап, игі істі іліп әкету керек.
«Екінші ... ... ... ... ... ... трансқұрлықтық көлік дәліздерін дамыту жобасын қолға алады.
Осы мақсатта бұған қатысты ұлттық заңнамалық ... ... мен ... және көлік құралдарының тасымалына еркін жағдай
туғызу, барлық көлік түрлеріндегі қауіпсіздікті нығайту үшін ... Бұл ... ең ... ... ... басталған Қорғас –
Алматы – Ақтөбе – Орынбор – Қазан – ... ... ... «Батыс
Еуропа – Батыс Қытай» халықаралық ... ... ... ... ... Жалпы ұзындығы 8445 шақырым болатын ... ... ... ... тиесілі. Құны 5,4 млрд долларды құрайтын автожол
құрылысын 2013 жылы аяқтау көзделіп отыр. Ал 2010 - 2012 ... ... ... ... үшін 50 мың адам ... тартылмақ. Сонымен қатар
еуропалық стандарттағы Қазақстан арқылы Қытайдан Еуропаға дейінгі теміржол
жобасы да бар. ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан мен Орталық ... ... ... бағыттарын әртараптандыру болмақ. Танымал мұнайшы Нұрлан
Балғымбаевтың пайымынша, мұнай-газ және ... ... ... тиімді бағыт болар еді. Әлемнің барлық елдері көмірсутегі
тасымалының транзиттік аймағына айналу үшін ... ... ... ... Қазақстан – Батыс Қытай» мұнай құбырының құрылысы аяқталып қалды.
2009 жылдың желтоқсан айында Түрікменстан – Өзбекстан – ...... ... ... ... және ... Азия – Қытай» газ құбырының құрылыс
жұмыстары жалғасып ... 29 ... ... ...... ... ... атты халықаралық конференция өтіп, 1-2 ақпанда Вена
қаласында ЕҚЫҰ экономика-экологиялық ... ... ... өтпек. Алдағы
1-2 шілдеде Астанада ... ... және ... ... кейінгі экономикалық даму» атты үшінші Астана форумы өтеді.
Сонымен қатар, Қазақстан Республикасының басшылығы соңғы жылдары Ұйымды
қайта құрылымдау жөнінде орын алып жатқан ... жай ... ... ... Ұйымды қайта құру бойынша мемлекеттердің біріккен
тобындағы ... ... ... болады. Бұл орайда Хельсинки
Қорытынды Актісінің 35 жылдығы, Париж Хартиясының 20 ... ... өз ... ... жаңа дем ... ... барлық мүше-
мемлекеттерінің жетекшілерінің басын қосатын ... ... Айта ... ... ... бір рет ... ... саммит 1999 жылы Стамбулдағы
жоғары деңгейдегі кездесуден беру өткізілмеген.
Жоспарланған шаралардан нақты осы ... ... ... ... айтатын болсақ, алғашқы төрт-бес айдың ішінде ... ... ... ... ... ... деп айтуға болады.
Біріншіден, бітімгерлік миссиясын іске асыру. Қазақстан тұралап қалған
жанжалдарды, соның ішінде ... ... ... ... ... ... Бұл жерде шынайы ілгерілеу байқалды, өйткені ... ... тек ... ... ... ... мүдделеріне
негізделген прагматикалық моделін ұсынып отыр. Қазақстан мен АҚШ арасындағы
ауған мәселесі жөніндегі байланыстар айтарлықтай ... Тек 2010 ... ... ... ... төрағасы - Қазақстанның Мемлекеттік хатшысы -
Сыртқы істер ... ... 15 ... елде ... оның ... ... жанжалдар орын алған мемлекеттер бар: Әзірбайжан, Армения,
Грузия, Молдова.
Екіншіден, ядролық тежеу ... жаңа ... ие ... Бұл тұрғыда
БҰҰ Бас хатшысы Пан Ги ... ... ... сапары, Қазақстан
Президентінің қатысуымен өткен ... ... ... саммит ерекше
көзге түседі. Қазақстанның ядроға қарсы ... ... ... ... ... ... ... Семей полигонының жабылған
күні 29 тамыздың Халықаралық ядролық ... ... ... күні ... ... бұл 2010 жылы ЕҚЫҰ саммитін шақыруға бағытталған күш алып
келе жатқан ... ол 1999 ... бері ... ... Бүгінде Саммит
шақыру идеясын қолдайтынын 30-дан астам ел мәлімдеді. Консультациялар
барысында ... күн ... ... үшін ... ... ... ... - Еуро-Атлантика мен Еуразиядағы болашақ ... ... ... ... және ... ... туралы
Шарт жобасы, 1999 жылғы Вена ... ... ... ... және ... диалог мәселелері.
Төртіншіден, Қазақстан ЕҚЫҰ үш өлшемінің тендестік ... ... ... ЕҚЫҰ төрағасы ретіндегі Қазақстан тарапынан экономикалық
және экологиялық ... ... ... ... ... таңдалған бағыттағы пікір-сайыстарға ағымдағы жылғы шілдеге
жоспарланған «Дағдарыс ... және ... ... ... экономикалық даму моделі» тақырыбындағы III Астаналық экономикалық
форум жаңа серпін беруге тиіс. Сол сияқты жыл соңында Арал ... ... ... ... ұйымдастыру ұйғарылып отыр. Сонымен бірге,
ЕҚЫҰ жанындағы Орталық Азия елдері тұрақты өкілдерінің ... ... ... өңір проблемаларына аударуға арналған бірлескен
мәлімдемесінің жобасы пысықталуда.
Бесіншіден, Қазақстан өзінің сәтті ... ... ... ... ... ... ... байланысты Астанада
төзімділік және кемсітпеу жөніндегі жоғары деңгейдегі ЕҚЫҰ ... ... мән ... ... өз ... қызу ... арқасында 2005
жылдан бері бірінші рет Ұйым ... ... ол ... 1 ... Ұйымның барлық құрылымдарының толыққанды жұмыс ... ... ... ... ЕҚЫҰ-ға төрағалық етуге дейін және төрағалық
ету кезіндегі қызметінің қаншалықты белсенді екендігін халықтан сұрау жасау
арқылы білуге болады. Мәселен, ЕҚЫҰ ... ... ... ... ... ... - 74%. Яғни бұл құбылысты жалпыұлттық деп таныған
жөн. Оның үстіне оны ... 67% ... ... ... ... ... тарихи оқиға деп қабылдайды. Екіншіден, ЕҚЫҰ-ға
төрағалықта ... ... ... ... ... ғана ... ... жерде еліміз еуропалық батыстық даму векторын баянды ете алады деген
үміттер шоғырланады. ... ... ... ... ... ... ... параметрлері анықталады. Сондықтан
респонденттердің 62% ЕҚЫҰ-ға төрағалық ету ... ... ... ... жағдай жасайды деп үміттенеді. Бұл ... ... 55% ... ... сыртқы саясатына ғана емес,
сонымен бірге оның экономикасына да ... ... ... ... білдіреді.
Жалпы алғанда, өткен ЕҚЫҰ-ға төрағалықтың алғашқы ... ... ... ... ... және жауапты қатысушысы, өзінің
сыртқы саяси басымдықтарын іске асыруда дәйекті ел ... іс ... ... ... Қазақстандағы Елшісі Р.Хоугландтың берген бағасы
бойынша ... ... ... ... ... пен біліктілік
танытуда: "ЕҚЫҰ - өте-өте бюрократиялық ұйым. Мен Қазақстанның оған ... үшін ... ең ... дипломаттарын жібергенін, сондай-ақ КР Сыртқы
істер министрлігінде ЕҚЫҰ-дағы жұмысқа жауап беретін ... ... ... ... ... жеке ... орай ... өте күшті екенін атап өткім келеді және сол үшін ... ... ... ... соң ... ... ішінде еуропалық
қауымдастық ЕҚЫҰ-дан еуропалық қауіпсіздікті қамтамасыз ... ... ... ... ... ХХ ғ. ... Ұйым өз ... мен қызметін іске
асыруда үлкен қиындықтарға тап болды. Бұған әсер еткен ... ... жаңа ... ... ... аз бюджет, үлкейген
бюрократиялық аппарат, басты донор-мемлекеттер және кіші мемлекеттерден де
сын-пікірлердің айтылуын келтіруге ... ... ... ... көптеген жаңа қауіп-қатерлерге ұрынды; ... шешу ... ... мен ... ... да ұйымдар өзінің қызмет ету аумағын
кеңейтуге тырысты. Нәтижесінде, мандаттардың түсініктемелері нақты болмай,
жауапкершілік салалары қайталанған ... ... ... көптеген
халықаралық ұйымдар реформалау қажеттілігі жөнінде ұзақ ... ... бас ... ... ... ... ... мен
әлсіздіктерін ЕҚЫҰ туралы айтқанда да қолдануға болады. Еуропадағы
қауіпсіздік және ... ... ... ... ... және ... қарсы тұру кезеңінде тұр. ЕҚЫК қауіпсіздік терминінің
түсінігін әскери өлшемінен ... ... және ... ... ... ... тек әскери-саяси категорияларда ғана
қарастырылмайтын болды, оған экология, экономика, ақпарат ... ... ... ... Будапешт саммитінің өзінде Қазақстан ЕҚЫК-ті ... ... ... ... ... ... қарастыруды ұсынды.
Қазақстандық ұсыныс Саяси декларацияның қорытынды мәтініне кірмесе де, ұйым
қызметіне жаңа түрткі ... ... ... Франция және де басқа
мемлекеттердің ұсынысымен мәтінге ЕҚЫК ауданы, ЕҚЫК ареалы, ... ... ... ... жаңа ... ... 1990 жылдардағы дамуын сараптасақ, мүше-мемлекеттердің тек
саяси міндеттемелеріне негізделген және ... ... ... ... ... ... ... болып табылмады. Кеңеске қатысушылар
мүдделерінің әр ... ... өз ... мен ... іске
асыруда төмен нәтижелерге жеткендігінің айғағы болып есептелді.
Кеңес Одағы ыдырағаннан кейін Орталық Азия мемлекеттерінің ЕҚЫК/ЕҚЫҰ-ға
кіруі Батыс пен ... үшін өте ... ... себебі осы арқылы олар ЕҚЫК
жаңа мүшелерінің ... ... адам ... ... ... ... ... емес мемлекеттердің аймақтық әсерінің күшеюін болдырмауға
қол жеткізетін еді. Сонымен қатар, бұл мемлекеттер КСРО-ның құрамдас ... ... ... ... ... ... Сонымен, 1992 жылы
Қазақстан ұйымның міндеттемелерін өз мойнына алып, ЕҚЫҰ ... ... ... мемлекеттерінің Ұйымға кіруінің басты себебі ... өз ... ... ... ... ЕҚЫҰ кіргелі бері аймақтағы қауіпсіздік ... ... те, ... алдын алып, жоюға бағытталатын ЕҚЫҰ және оның органдары
мен институттары сипатындағы құралдар пайда болды. Жалпы, ... ... ... ... ... ... ... аймақтағы Ауғанстан
факторы және басқа да геосаяси факторлар бар кезде әзірге белгісіз болып
табылады. Бұл орайда ... ... ... етуі ... ... ... мән береді.
Соңғы жылдары республикада ұлттық заңнаманы жаңарту бағытында, соның
ішінде, еліміздің Ата заңы Конституцияға өзгерістер ... ... ... ... Сайлау науқаны кезінде саяси партиялардың рөлі ... жылы ... ... партиялар біреуі 7 пайыздық тосқауылды өтпесе
де екі ... кем ... ... деген арнайы өзгертулер заңға
енгізілді.
Қазақстан Республикасы мен ЕҚЫҰ арасындағы ... ... ... ... ... жүйесі мен қылмыстық құқықтың жаңартылуы,
алқа билер сотының енгізілуі, қамалу ... ... діни ... ... ... ... бойынша көптеген іс-шаралар
өткізілді.
Қазақстан халық жағдайының жақсаруы мен ... ... ... бойынша,
соның ішінде ұлттық заңнамаларды еуропалық ... ... ... ... елдермен терең қарым-қатынастарға аяқ басты.
Мұндай белсенді саясаттың жүргізілуі арқылы ғана Қазақстан әлемдегі өте
беделді және ... ... ... ЕҚЫҰ-ға төрағалық етуге мүмкіндік
алды. Бұл жағдай республиканың ... ... және ... ... және гуманизациялау жолында қол жеткен табыстардың
көрсеткіші болып есептеледі. Адам ... ... ... ... ... ... төрағалығы кезінде қауіпсіздік деңгейін көтеру
мақсатында ... және ... ... дамуына үлес
қосуға міндеттеме алды.
Қазақстан Республикасы жетекші еуропалық ... ... жаңа ... ... үшін ... «Еуропаға жол»
бағдарламасы жариялады, ол екі жақты ынтымақтастықтың технологиялар және
басқару тәжірибесін тарту, заңнаманы ... ... ... ... Қазақстан ЕҚЫҰ мүмкіншіліктеріне дұрыс баға беріп, барлық мүше-
мемлекеттердің пайдасына ... ... ... Олмен қоса, Қазақстан ЕҚЫҰ-мен
қарым-қатынаста келесі басымдықтарды қарастыру керек:
— біріншіден, Қазақстан мүдделеріне жауап беретін ... ... ЕҚЫҰ ... ... ... ... күшейту, соның ішінде
экономикалық және экологиялық ... ... ... ... түрткі болу;
— екіншіден, Қазақстан үшін ... ... ... күресу және де шекаралық қызметке көмек көрсету салаларында нақты
аймақтық жобаларды іске асыруда ... ... ... үшіншіден, ЕҚЫҰ басты басымдығы мемлекетаралық қатынастарды дамыту
болғандықтан, ЕҚЫҰ ... ... ... ... ... төртіншіден, ЕҚЫҰ-дағы төрағалық кезінде ТМД елдерінің ... ... және ... Азиядағы жалпы қауіпсіздік қамтамасыз ету
бойынша іс-шаралар атқару.
Ауғанстанның 2003 жылы ЕҚЫҰ әріптесі ... ... ... ... ... мен ЕҚЫҰ ... ... потенциалды
бағыттарының бірі ретінде бұл елдің қауіпсіздік ... ... ... ... ... атауға ... ... ... да ... ... қоса, Ауғанстан Ұйымның
барлық шараларында, яғни саммиттер, министрлер кеңесіне қатыса ... ... ... ... ... ... азиялық
қауіпсіздік құрылымын құруға, оның түп қазығы етіп АӨІСШК-ін ... ... ... Азиядағы өзара іс-әрекет және сенім шаралары кеңесін құру
бойынша қазақстандық идея ... ... ... ... онымен ұқсас жерлері көп.
Қазақстан ЕҚЫҰ ХХІ ғасырда еуропалық қауіпсіздіктің моделінің орталық
функциясын ЕҚЫҰ атқару ... деп ... және бұл ... ... ... қарым-қатынасын әрі қарай жалғастырмақ. ЕҚЫҰ-ның ... ... ... ұйым ... ... оны өз қызметі мен
құрылымын өзгертуге міндеттейді.
Сонымен, Қазақстанның ... ... тек ... ... бен аймақ
елдері емес, ... мүше ... де ... ... ... ... бұл ... Еуропа шекарасынан асып, таралу аймағының ұлғаюына
жол ашады. Екіншіден, ЕҚЫҰ күннен-күнге энергетикалық, ... ... ... ... ... келе ... Орталық Азия елдеріндегі
плацдармын нығайтады. Үшіншіден, бұл – ЕҚЫҰ-ның нығаюы, ұйым ... ... ... ... ТІЗІМІ
Заңнамалық актілер:
1. Конституция Республики Казахстан. — Алматы, 2007
2. Указ Президента Республики Казахстан «О дополнительных ... ... ... с ... и ... и ... ... деятельности в Республике Казахстан»
от 22 апреля 2009 г. // http://www.akorda.kz.
3. Государственная программа ... в ... на ... гг. ... ... ... ... с коррупцией на 2006—2010 гг. //
http://www.akorda.kz.
5. Изменения и дополнения в ... ... РК «О ... в
Республике Казахстан» от 14 апреля 2004 г.
6. Изменения и дополнения в Конституционный закон РК «О ... ... ... от 14 ... 2004 ... Закон РК «О внесении
изменения в Конституционный закон РК «О выборах в Республике Казахстан»» от
28 ... 2006 ... ... ... ... в ... Казахстан //
www.gender.cawater-info.net
8. Стратегия гендерного равенства в Республике Казахстан на 2006—2016
гг. // www.akorda.kz
9. ... ... ... ... ... ... на 2009—2011 гг. Астана, 2008 // www.government.kz
Дипломатиялық құжаттар:
10. Memorandum of Understanding between the ... of the ... ... and the OSCE Office for ... institutions and human
rights. Project proposals for the Republic of ... ... of the ... and ... for the ... the treaty on ... armed forces in Europe. Tashkent 15 May 1992
//www.fas.org/nuke/control/cfe/text/tashka.htm
Саяси қайраткерлердің сөйлеген сөздері, мәлімдемелері және сұхбаттары:
12. Выступление вице-министра иностранных дел ... ... ... на ... ... министров иностранных дел государств-
участников. Порто, 6 ... 2002 г. // ... ... ... ... ... Н. А. Назарбаева народу
«Рост благосостояния граждан ...... цель ... // ... Выступление Президента Республики Казахстан Н. А. Назарбаева на 17-
й сессии ПА ОБСЕ // http://www.akorda.kz.
15. Выступление Президента Республики Казахстан Н. А. ... ... ОБСЕ по ... ... и межэтнической терпимости
. Астана , 12 июня 2007 г. / ... ... ... РК на ... ... комиссии по
разработке и конкретизации программы демократических реформ (24 марта 2006
г.) // www.kazembassy.ru/issue/?issueId=624
17. Выступление Председателя ... ... РК К.К. ... ... ... ... ... Казахстан и
«Путь в Европу» (г.Астана, 21 мая 2009 г.)// К ... ... ... ... ... и ... / Под общ. ред. Б.К. ...
Алматы: КИСИ при Президенте Республики Казахстан, 2009. – 338 с.
18. Выступление министра ... дел РК М.М. ... на ... ... ... дел государств-участников ОБСЕ (Мадрид, 30
ноября 2007 года)//www.mfa.kz
19. Выступление Госсекретаря РК К.Б. ... на ... ... и «Путь в Европу» (г. Астана, 21 мая 2009 г.)// К
председательству Казахстана в ОБСЕ: Сборник документов и материалов ... общ. ред. Б.К. ...... КИСИ при ... ... 2009. – 338 с.
ЕҚЫК/ЕҚЫҰ-ның негізін қалаушы құжаттар:
20. Заключительный акт СБСЕ. Хельсинки (1 августа 1975 г.) ... ... ... для ... Европы (21 ноября 1990 г.) ... ... ... безопасности // http://www.osce.org.
23. Итоговый документ встречи СМИД СБСЕ в Мадриде (6 сентября 1983 г.)
// www.osce.org/docs/
24. Итоговый документ саммита СБСЕ в ... (10 июля 1992 г.) ... ... об ... небе СБСЕ 1992 г. ... Итоговый документ встречи СМИД СБСЕ в Стокгольме (сентябрь 1986 г.)
// www.osce.org/docs/
26. Венский документ 1999 г. Переговоры по мерам укрепления ... ... // ... ... об ... ... силах в Европе 1990 г. // ... ... об ... ДОВСЕ. Протокол о национальных предельных
уровнях обычных вооружений и техники, ограничиваемых ... об ... ... в ... // ... Кодекс поведения, касающийся ... ... ... 3 ... 1994 ... План ... ОБСЕ 2004 г. по поддержке гендерного равенства //
www.osce.org
31. Астанинская Декларация Парламентской ... ОБСЕ и ... ... ... 3 июля 2008 ... Энергетическая Хартия // http: //www.encharter.org.
Есептер, конференция материалдары, анықтама және баспасөз парақтар:
33. Информационный листок ОБСЕ за 2008 г. // ... ... ... деятельности ОБСЕ. — http://www.osce.org/spm/
34. Пресс-релиз МВД РК от 5 ноября 2008 г. // ... ... ... ОБСЕ в ... от 27 ... 2009 г. // http://
www.osce.org/astana/&ei=FWuuSdLDFpmO1QXPo_SvDg&sa=X&oi
36. Доклад Исполнительного директора ФПК Мунавары Палташевой ... ... ... 2007 г. ... ... // www.osce.org
38. Мониторинг соблюдения ... прав ... в ... — Алматы, 2001.
Бұқаралық ақпарат құралдары, интернет-ресурстары:
39. «Евразийское лицо» ОБСЕ // Казахстанская правда. — № 190.— 2007. —
6 ... По ... ... ... ... исследований
проблем мира (SIPRI) // http://www.sipri.org/
41.http://www.assembly.kz/index_kaz.php?f=show&ft=20014&type=20140&id=63
326207108
42. http://www.centrasia.ru/newsA.php?st=1021959060
43. www.nature.kz
Арнайы әдебиеттер:
44. John Freeman. Security and the CSCE Process The ... and beyond, ... 1991; Stefan Lehne. The Vienna meeting ... Conference for Security and Cooperation in Europe, 1986-1989: a turning
point in East – West ... Westview Press, 1991, 300p.; ... ... war in Europe through ... and security-building
measures? International Regimes in East-Weat Politics, Volker Rittbergen,
London, Printer; John Maresca. To ... The CSCE, ... ... Duke ... Press, 1985, 205p; Miko Francis. ... on the Helsinki Review ... and the Future Role of the
CSCE // The CSCE in the 1990s.: ... European Security ... Edit.; Michael R.Lucas. Nomos ... 1993, P. ... К. ОБСЕ и ... безопасность // Казахстан и мировое сообщество. —
Алматы, 2000. — 250 с.
45. Kurt Tudyka. The attitude of ... states towards ... OSCE ... ... ... ... The European Union and the OSCE: future roles ... Helsinki Monitor, 1995, № ... Stuart Croft, John Redmond, G.Wyn Rees and Mark Webber. ... of Europe, ... ... Press, 1999, ... F.Cameron. The European Union and the OSCE: future roles ... Helsinki Monitor, 1995, № ... ... ... the OSCE and its Code of Conduct. Netherlands
Institute of International Relations ... Kluwer ... The Hague/ London/ Boston, 1996, 158p.; the OSCE in ... of peace and ... Conflict ... crisis ... peaceful ... of disputes. Edit. by Michael Bothe, Natalino
Ronzitti, Allan Rosas. Kluwer Law International, 1997, ... Helsinki Monitor, ... ... Balian H. Ten years of international election assistance and
observation// Helsinki Monitor, 2001, № 3, ... Glover Aundrey F. ... ... of the OSCE: the ODIHR in Warsaw// European ... by Wilfried von Bredow, Thomas Jager, and Gerhard Kemmel. ... ... 1997, P. 166-179: Krasznai M. The OSCE in the ... ... of the early 21 ... Joirnal ... Affairs, 1999 December – 2000 February, Volume IV, № 4, P. 54-
75
52. Hoynck Wilhelm. OSCE activities in Central Asia// Helsinki ... № 4, P.19-28; Hoynck Wilhelm. A ... ... policy in
and for Central Asia// OSCE Yearbook, 2000, P.205-215.
53. Thomas ... The OSCE Central Asia Liasison Office// ... 1999, ... The OSCE in Central Asia: A New ... ... summary and
recommendations//www.imd”crisis”groups.org/projects/showreport.cfm?reportid=
769).
55. Предупреждение конфликтов и права национальных ... ... ... и ... ... в ... А.Малашенко,
Б.Коппитерс, Д.Тренин, М., 1997.
56. Zagorski A. The new republics of the CIS in the CSCE// The CSCE ... 1990s: ... European security and ... Edit. by ... Nomos Baden-Baden, 1993, P. 279-293.
57. Oleg N.Bykov. The role of the CIS in the new European ... ... the CSCE: ... and ... in the new
Europe. Edit. by Ian M.Cuthberston, Special report, 1992, P. ... ... С. Б. ... ... ООН. — М., ... ... М. С. Перестройка и новое мышление для нашей страны и для
всего мира. — М., 1988.
60. ... И. ... и его ... // ... ... А. Б. ОБСЕ — ... ... организация
общей компетенции // Правоведение. —1997. — № 1. — 200 ... ... А. ... и расширение НАТО — эндшпиль // Pro et ... 1997. — T. 2. — № ... ... В. В., ... Л. Н., ... Е. Н. Глобальные эколого-
экономические проблемы: Учебное пособие. — Нижний Новгород, 2002. — ... ... Қ. ... ... алғашқы қорытындылар, жаңа
міндеттері//Саясат, 1995, №1, 158-165а
65. Токаев К.К. Под стягом независимости. Очерки о ... ... ... 1997, 736 с.
66. Токаев К.К. Внешняя политика Казахстана в условиях глобализацииб
Алматы, 2000, 584 ... ... К.К. ... ... ... Астана, 2001, 552 с.
68. Токаев К.К. Преодолениею Дипломатические очерки, Алматы, 2003, ... ... Е.А. 10 лет ... политике Казахстана: основные итоги и
новые задачи // Дипломатический курьер, 2001, январь-май, С.115-117.
70. Абусеитов К. ... этап ... СБСЕ и ... // ... ... ... 1995, №1(2), С. ... Абусеитов К. Казахстан и европейские структуры безопасности ... 1996, №1, ... ... К. ... ... ... Казахстана с
международными организациями // ... и ... ... ... ... Турсынов С.Т. Проблемы ... ... ... в ... ... Актуальные проблемы внешней политики
Республики Казахстан, Алматы-Москва, 1998, С. 294.
74. ... С.Т. ... ... организации ООН и ОБСЕ,
деятельность Постоянного Представительства РК. Современное ... ... ... 2000, ... ... С.Т. ... ... с ОБСЕ // Приоритеты Казахстанской
дипломатии на рубеже веков, М., 2000, С. ... ... Ye. New ... and threats to security in ... a multilateral approach// Central Asia’s affairs, 2003, № 1, P.8-11.
77. Касенов У.Т. Безопасность в ... ... ... и ... ... ... 1998, 280 ... Кушкумбаев С.К. Безопасность в Центральной Азии в ... ... ... ... ... Саясат, 1999, № 7, С.44-
79. Лаумуллин М. ... в ... ... ... ... ... Алматы, 1999, 480 с.
80. Акимбеков С. Ничья в ... ... 1999, № ... ... Р. ... модели безопасности для Центральной Азии //
ОБСЕ: Хартия Европейской безопасности. Сборник материалов ... ... ... 29 ... 2000г.) /Под ред. ... ... 2000, С.16-25
82. Пастухов Е. ОБСЕ и независимые государства // Континент, 2001, № ... ... Ж.У. ... ... и ... безопасность //
Европейская интеграция и права человека, Алматы, 1998, С.17-22
84. Хан Г.Б. Внешняя политика Республики Казахстан, Алматы, 1998.
85. Байзакова К.И. ... ... ... ... ... ... европейской безопасности. Сборник ... ... ... ... 29 ... 2000 г.) /
Под ред. Ж.У. Ибрашева, Алматы, 2000, С. 25-32; ... ... ... ... и ... ... ее
концепции// Безопасность, дипломатия и международное право. Материалы межд.
регион. ... ... 2001, С. ... ... М.Ш. ... ... вызовы и трудности
интеграционных усилий стран Центральноазиатского региона // ОБСЕ: ... ... ... ... ... ... ... (Алматы, 29 марта 2000 г.) / Под ред. Ж.У.
Ибрашева, ... 2000, С. ... ... Л.Р. ... ОБСЕ в ... ... ... Роль и перспективы ОБСЕ в современном мире. Материалы «круглого стола»,
21 мая 2008 г. – Алматы, 2008. – 153 ... ... К.Н. ... ... в ... европейской
безопасности» //ОБСЕ: Хартия европейской безопасности. ... ... ... конференции (Алматы, 29 марта 2000 г.) /
Под ред. Ж.У. Ибрашева, Алматы, 2000, С. 53-60.
89. И.А.Черных. Изменение ... ... ... анализ //
Роль и перспективы ОБСЕ в современном мире. Материалы «круглого стола», ... 2008 г. – ... 2008. – 153 ... ... Б.З. Вена ... 1986 ж. саяси және ... ... ... КазНУ, серия «МОиМП», ... С. ... ... Ж.Р. ... аспекты деятельности ОБСЕ в странах
Центральной Азии. Автореф.дис.канд., ... 2003, 32 ... ... ... отношений и внешней ... ... гг.). — М., ... История дипломатии. Изд. 2-е. — Т. 3. — М., 1985.

Пән: Халықаралық қатынастар
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 67 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ақпарат азаматтық-құқықтық қатынастар объектісі ретінде9 бет
Мектеп пен отбасының ынтымақтастығының жасөспірімдер тәрбиесіндегі рөлі10 бет
Салааралық байланс және халықаралық сауда моделі22 бет
Шанхай ынтымақтастық ұйымы туралы12 бет
Қазақстан ауыл шаруашылығы18 бет
Қазақстан ауыл шаруашылығында меншік түрлерінің дамуы11 бет
XXI ғасыр басындағы Қазақстан-АҚШ өзара ынтымақтастығына энергетикалық әлеуеттің ықпалы және мәні107 бет
Аграрлық саладағы инновациялық қызмет73 бет
Ақпараттық саладағы маркетингтік қызметтің қалыптасуы мен бүгінгі даму деңгейі54 бет
Балабақша мен отбасы қарым-қатынас ынтымақтастығы26 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь