Отбасы және отбасы тәрбиесінің бала дамуында алатын орны


Отбасы және отбасы тәрбиесінің бала дамуында алатын орны
Отбасы . мемлекеттің іргетасы. Отбасы . қоғамның бастапқы бөлшегі, алғашқы ошағы. Бірге өмір сүріп, бала өсіруді мақсат етіп, екі адам шағын қоғамды құрады. Отбасының қызметтері көп: жеке, әлеуметтік, экономикалық т.б. Отбасының негізгі қызметі . баланы әлеуметтендіру, яғни қоғамда өмір сүруге жан.жақты дайындау. Әлеуметтендіру . қоғамда қалыптасқан мәдени.әдептілік нормаларға, әлеуметтік құндылықтарға сәйкес және заңмен бекітілген тәртіп аясындағы барлық ережелерді сақтап, қоғамның басқа мүшелерімен ынтымақтастықта өмір сүруге, қызмет етуге үйрету. Ұжымдаса іс.әрекет жасауға бейімдеудің басты шарты . кез келген әлеуметтік жағдаяттарда қоғам мүшелерінің өзінің тұлғалық қажеттілігін/қызығушылығын қанағаттандырумен қатар өзгелердің құқықтары мен мүддесін ескеруге міндетті болуы. Жағдаяттық дауларды шешу барысында қоғам мүшелері өз ой.пікірін дәлелдеп, көзқарасын білдіреді, адамдармен араласып, тіл табысуға үйренеді, адамдар ұжымдасып, іс.әрекет жасауға бейімделеді.
Адамның әлеуметтенуіне орта мен әлеуметтендіретін дәуір ықпал етеді. Ғалымдардың айтуынша, адамның әлеуметтенуі мен дамуы «әлеуметтік ортада әлеуметтік нормаларды меңгеру мен ынтымақтастық іс.әрекетте жүзеге асады».
Баланы әлеуметтендіруде отбасы рөлі ерекше. Қазақи жанұя . отбасылық қарым.қатынасқа зор мән беретін, отбасына ерекше сеніммен қарайтын дағдылы отбасылар, әулеттер қатарына жатады (Күнәнің ең зоры . Құдайға серік қосу, кісі өлтіру, ата.ананы ренжіту, өтірік куәгер болу; Ерлі.зайыптыларды татуластыру үшін айтылған өтірік кешірімді; Адам ақылымен сымбатты, ұрпағымен қымбатты).
Қазақ отбасының әрбір мүшесінің орны бөлек. Халық ауыз әдебиеті қорындағы мақал.мәтелдерге сүйене отырып, қазақи жанұя құндылықтарын шығарып көрелік.
Ата . елдің бірлігін, болашағын ойлайтын дана қария: Аталы сөз . баталы сөз; Халықтың қартын сыйлауы . елінің салтын сыйлауы. Әже . әке.шешенің анасы. Қазақ әжесін ақ жаулықты, алақаны алтын, аяулы, ардақты, мейірімді жан дейді. Ол . жанұя бірлігін сақтаушы, балалардың тәрбиешісі, ақылшысы.
Қазақ отбасында ата.ана орны ерекше: Ақ жүрек әке . күншуақ, ақ жүрек ана . ақбұлақ; Әкем . асқар тауым; Әкеден артық орман жоқ, әкеден артық қорған жоқ, әкеден артық дана жоқ, әкеден артық пана жоқ; Анаңның алдында асқар тау да аласа; Әке сөзі . парыз, ана сүті . қарыз; Ана сүті бой өсіреді, ана тілі ой өсіреді.
Қазақ халқы . ырымшыл, думаншыл халық. Баланың дүниеге келген күнінен бастап, ержеткен ұлы мен бойжеткен қызы қосылып, оларды отау етіп шығарғанға дейін ата.ана баласының жастық шақтарына қарай той жасаумен болған. Олар: шілдехана, қырқынан шығару, бесік той, тұсау кесу, ашамайға (кішкентай балаға арналған атқа) мінгізу ырымдары және т.б. Қазақ

Пән: Социология, Демография
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 4 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге




Отбасы және отбасы тәрбиесінің бала дамуында алатын орны

Отбасы – мемлекеттің іргетасы. Отбасы – қоғамның бастапқы бөлшегі, алғашқы
ошағы. Бірге өмір сүріп, бала өсіруді мақсат етіп, екі адам шағын қоғамды
құрады. Отбасының қызметтері көп: жеке, әлеуметтік, экономикалық т.б.
Отбасының негізгі қызметі – баланы әлеуметтендіру, яғни қоғамда өмір сүруге
жан-жақты дайындау. Әлеуметтендіру – қоғамда қалыптасқан мәдени-әдептілік
нормаларға, әлеуметтік құндылықтарға сәйкес және заңмен бекітілген тәртіп
аясындағы барлық ережелерді сақтап, қоғамның басқа мүшелерімен
ынтымақтастықта өмір сүруге, қызмет етуге үйрету. Ұжымдаса іс-әрекет
жасауға бейімдеудің басты шарты – кез келген әлеуметтік жағдаяттарда қоғам
мүшелерінің өзінің тұлғалық қажеттілігінқызығушылығын қанағаттандырумен
қатар өзгелердің құқықтары мен мүддесін ескеруге міндетті болуы. Жағдаяттық
дауларды шешу барысында қоғам мүшелері өз ой-пікірін дәлелдеп, көзқарасын
білдіреді, адамдармен араласып, тіл табысуға үйренеді, адамдар ұжымдасып,
іс-әрекет жасауға бейімделеді.
Адамның әлеуметтенуіне орта мен әлеуметтендіретін дәуір ықпал етеді.
Ғалымдардың айтуынша, адамның әлеуметтенуі мен дамуы әлеуметтік ортада
әлеуметтік нормаларды меңгеру мен ынтымақтастық іс-әрекетте жүзеге асады.
Баланы әлеуметтендіруде отбасы рөлі ерекше. Қазақи жанұя – отбасылық қарым-
қатынасқа зор мән беретін, отбасына ерекше сеніммен қарайтын дағдылы
отбасылар, әулеттер қатарына жатады (Күнәнің ең зоры – Құдайға серік қосу,
кісі өлтіру, ата-ананы ренжіту, өтірік куәгер болу; Ерлі-зайыптыларды
татуластыру үшін айтылған өтірік кешірімді; Адам ақылымен сымбатты,
ұрпағымен қымбатты).
Қазақ отбасының әрбір мүшесінің орны бөлек. Халық ауыз әдебиеті қорындағы
мақал-мәтелдерге сүйене отырып, қазақи жанұя құндылықтарын шығарып көрелік.
Ата – елдің бірлігін, болашағын ойлайтын дана қария: Аталы сөз – баталы
сөз; Халықтың қартын сыйлауы – елінің салтын сыйлауы. Әже – әке-шешенің
анасы. Қазақ әжесін ақ жаулықты, алақаны алтын, аяулы, ардақты, мейірімді
жан дейді. Ол – жанұя бірлігін сақтаушы, балалардың тәрбиешісі, ақылшысы.
Қазақ отбасында ата-ана орны ерекше: Ақ жүрек әке – күншуақ, ақ жүрек ана –
ақбұлақ; Әкем – асқар тауым; Әкеден артық орман жоқ, әкеден артық қорған
жоқ, әкеден артық дана жоқ, әкеден артық пана жоқ; Анаңның алдында асқар
тау да аласа; Әке сөзі – парыз, ана сүті – қарыз; Ана сүті бой өсіреді, ана
тілі ой өсіреді.
Қазақ халқы – ырымшыл, думаншыл халық. Баланың дүниеге келген күнінен
бастап, ержеткен ұлы мен бойжеткен қызы қосылып, оларды отау етіп
шығарғанға дейін ата-ана баласының жастық шақтарына қарай той жасаумен
болған. Олар: шілдехана, қырқынан шығару, бесік той, тұсау кесу, ашамайға
(кішкентай балаға арналған атқа) мінгізу ырымдары және т.б. Қазақ отбасында
бала – ең үлкен құндылық: Бала – бауыр етің; Балалы үй – базар, баласыз үй
– мазар.
Қазақтың түсінігі бойынша, ұл бала – өмірдің жалғасы: Әке – бәйтерек, бала
– жапырақ; Атадан ұл қалса – өзі қалғаны, қыз қалса – ізі қалғаны; Ұл өссе
– ұрпақ, қыз өссе - ырыс.
Қыз бала – қонақ дейді қазақ. Ол болашақ жар, ана. Сондықтан жанұядағы
адамдар қыз баланы мәпелеп, аялап, сыйлап жүреді. Оң жағына отырғызу
тіркесінің шығуы қыз баланы құрметтеуден болса керек.
Ата-аналардың басты міндеттері – баланың денсаулығын сақтау, тәрбие және
білім беру. Осы ұстанымдарды келесі аңыздан байқауға болады.
Осы аңыздағы ойды М.Жұмабаевтың сөзімен жалғастыруға болады. Ол тәрбие
негізінен "дене тәрбиесі, ақыл тәрбиесі, сұлулық тәрбиесі һәм құлық
тәрбиесі" деген төрт түрге бөлінетінін атап өткен болатын. Жүсіп
Баласағұни: Адам білімсіз туады... Білім алған соң, ол барлық кәдеңе
жарайды..., - дейді. Балаға жақсы білімді ана тілінде беру жөнінде,
адамның туған халқына адал еңбек етуі жайлы айтылған данышпан Абайдың сөзі
күні бүгінге дейін өзекті болып келеді.Құлық тәрбиесіне келетін болсақ,
қазақи отбасында үлкендерді сыйлауға, жасампаздықты, кішіпейілдікті
тәрбиелеуге үлкен мән беріледі. Жағымды мінез-құлық, тәртіп, сыйластық –
отбасы мен қоршаған орта әсерінен бойға сіңетін қасиеттер.Ертеде бір патша
білімді етіп тәрбиеле деп, ұлын ұстазға береді екен. Бір күні ұстаз:
Тақсыр, білім алды, балаңыз зерек екен, – дейді. Патша ұстазға рахметін
айтып, баласының білімін сынайды. Арнайы тапсырма беріп, өзінің тәжінің
астына тығылған заттың не екенін сұрайды. Қолына қағаз, қалам алған баласы
есептеп, ол заттың дөңгелек, ортасының сары екенін айтады. Аты не? –
дейді патша. Шамасы, күн болар, – дейді бала. Түсін түстегеніңмен, атын
дұрыс айтпадың, ол – жұмыртқа еді, – дейді патша баласының біліміне көңілі
толмай. Сонда ұстаз: Тақсыр, балаңыз алған білімінің арқасында жасырған
заттың пішіні мен түсін тапты. Әйтсе де, тәждің астына күннің сыймайтынына
қабілет жеткенімен, сезімталдығы жетпеді. Мен шәкіртіме білім
үйреткеніммен, сезімталдығын бере алмадым. Білім – бізден, парасат –
сізден.
Отбасы бүкіл ғасырлар бойы адам баласы тәрбиесінің құралы болып келеді.
Сондықтан ол адам үшін ең үлкен мәнге ие орта.
Отбасы белгілі дәстүрлердің, жағымды өнегелердің, мұралардың сақтаушысы.
Онда бала ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Отбасы және отбасы тәрбиесінің бала дамуында алатын орны туралы
Отбасы және бала тәрбиесі
Бала тәрбиелеудегі отбасы тәрбиесінің кейбір мәселелері
Отбасы тәрбиесінің негіздері.
Отбасы тәрбиесінің ерекшеліктері
Отбасы тәрбиесінің мазмұны
Отбасы тәрбиесінің негізі
Отбасы және бала құқықтары
Отбасы тәрбиесінің бағыттары және мектеппен бірлігі
Отбасы
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь