Адам дамуының аймақтық аспектісі


Адам дамуының аймақтық аспектісі.
Білімділікті сипаттайтын көрсеткіштер
Ұзақ өмір сүруді сипаттайтын көрсеткіштер
Тұрмыс деңгейін сипаттайтын көрсеткіштер

Пән: Психология
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге




Адам дамуының аймақтық аспектісі.

1987 жылы БҰҰ-ның дамуды жоспарлау жөніндегі комитеті құрылымдық қайта
құрудың адам шығынын 1988 жылғы өз баяндамасында қарауға шешім қабылдады.
Осы баяндаманы дайындау кезінде М.Уль-Хаканың басшылығымен жүргізілген
зерттеулердің нәтижелерін Адам әлеуетінің дамуы: даму стратегиясының
ұмытылған өлшемі деген тақырыппен жарияланған баяндаманың жобасы түрінде
К. Гриффин дайындаған еді. Кейін К. Гриффин Джон Найтпен (Griffin K. and
Knight J.) бірге жұмыстың нәтижелерін 1989 жылы Дамуды жоспарлау
журналының арнайы нөмерінде басып шығарды және 1990 жылы кітап түрінде
қайта басып шығарды. Бұл жұмыстар адамның дамуына тұжырымдамалық
тәсілдеменің негізіне жатқызылды.

Адам әлеуетінің дамуын қазіргі заманға сай ұғынуға принципті әсерін
1989 жылы Мүмкіндіктерді кеңейту ретінде дамыту жұмысын жариялаған
экономика саласындағы Нобель сыйлығының лауреаты Амартьи Сеннің (Sen A.)
теоретикалық әзірлемесі көрсетті. Сен даму процесін материалдық немесе
экономикалық әл-ауқатты көтеру ретінде емес, адамның мүмкіндіктерін
кеңейту процесі, яғни ұзақ өмір сүру мен салауатты өмір салты
мүмкіндіктері, білім алуға қол жеткізу мүмкіндігі, көп жұмыс жасау
мүмкіндігі және тағысын-тағылар ретінде қарады. Бұл ретте мүмкіндікті
кеңейту процесі адамның таңдау еркіндігін кеңейтуге байланысты. Сонымен
адам дамуының тұжырымдамасы экономикалық дамудың мақсаты ретінде ЖҰӨ өсуін
емес, адамның өзінің даму, оның таңдау еркіндігін кеңейту мүмкіндіктерін
қойды.

БҰҰ Даму бағдарламасының сарапшылар тобы әзірлеген адам дамуының
тұжырымдамалық тәсілдемесі (ағылшынша human development, сондай-ақ ағылшын
тілінен адам әлеуетін дамыту ретінде аударылатын), алғаш рет бірінші
бүкіл дүниежүзілік 1990 жылғы адамның дамуы туралы баяндама-1. Адам
дамуының интегралдық көрсеткіштері 1987 жылы БҰҰ-ның дамуды жоспарлау
жөніндегі комитеті құрылымдық қайта құрудың адам шығынын 1988 жылғы өз
баяндамасында қарауға шешім қабылдады. Осы баяндаманы дайындау кезінде
М.Уль-Хаканың басшылығымен жүргізілген зерттеулердің нәтижелерін Адам
әлеуетінің дамуы: даму стратегиясының ұмытылған өлшемі деген тақырыппен
жарияланған баяндаманың жобасы түрінде К. Гриффин дайындаған еді. Кейін К.
Гриффин Джон Найтпен (Griffin K. and Knight J.) бірге жұмыстың нәтижелерін
1989 жылы Дамуды жоспарлау журналының арнайы нөмерінде басып шығарды
және 1990 жылы кітап түрінде қайта басып шығарды. Бұл жұмыстар адамның
дамуына тұжырымдамалық тәсілдеменің негізіне жатқызылды.

Адам әлеуетінің дамуын қазіргі заманға сай ұғынуға принципті әсерін
1989 жылы Мүмкіндіктерді кеңейту ретінде дамыту жұмысын жариялаған
экономика саласындағы Нобель сыйлығының лауреаты Амартьи Сеннің (Sen A.)
теоретикалық әзірлемесі көрсетті. Сен даму процесін материалдық немесе
экономикалық әл-ауқатты көтеру ретінде емес, адамның мүмкіндіктерін
кеңейту процесі, яғни ұзақ өмір сүру мен салауатты өмір салты
мүмкіндіктері, білім алуға қол жеткізу мүмкіндігі, көп жұмыс жасау
мүмкіндігі және тағысын-тағылар ретінде қарады. Бұл ретте мүмкіндікті
кеңейту процесі адамның таңдау еркіндігін кеңейтуге байланысты. Сонымен
адам дамуының тұжырымдамасы экономикалық дамудың мақсаты ретінде ЖҰӨ өсуін
емес, адамның өзінің даму, оның таңдау еркіндігін кеңейту мүмкіндіктерін
қойды.

БҰҰ Даму бағдарламасының сарапшылар тобы әзірлеген адам дамуының
тұжырымдамалық тәсілдемесі (ағылшынша human development, сондайақ ағылшын
тілінен адам әлеуетін дамыту ретінде аударылатын), алғаш рет бірінші
бүкіл дүниежүзілік 1990 жылғы адамның дамуы туралы баяндамада жарияланды.
Бұл баяндамада адамның дамуы адамның таңдауын кеңейту процесі қалай болса,
адамдардың әл-ауқатының жеткен деңгейі де солай деген тұрғыда анықталды.
Мұндай таңдаулардың біреуі ғана табыс болып табылады, бірақ денсаулықтың,
білімнің, тұратын ортасының, іс-әрекет еркіндігі мен сөз бостандығының да
маңыздылығы кем емес. Баяндама әлеуметтік-экономикалық прогресті: күтілетін
өмір сүру ұзақтығын, ересек тұрғындардың білім алу деңгейі мен табысын
өзіне біріктіретін адам дамуының индексін (АДИ) өлшеу үшін жаңа аспапты
берді.

Адам дамуының мұндай анықтамасы адам дамуын бағалауға және талдауға
мүмкіндік туғызатын cтратегиялық көрсеткіштердің кең және тармақтанған
жүйесін алдын ала айқындайды. Адамның дамуын көрсететін стратегиялық
көрсеткіштердің жалпы жіктелуі көрсеткіштердің мынадай үш тобымен берілуі
мүмкін: Адам дамуының жалпы бағасын беретін интегралдық көрсеткіштер, адам
дамуының негізгі интегралдық құрамдауыштарын сипаттайтын базалық
көрсеткіштер, адам дамуының өзге де аспектілерін сипаттайтын басқа
көрсеткіштер, адам дамуының базалық және интегралдық көрсеткіштері. Адам
дамуының базалық көрсеткіштері адам дамуының үш негізгі компонентіне – көп
жасау, білімділік және тұрмыс деңгейіне сәйкес келеді.

Тұтас алғанда адам дамуының осы компоненттерінің әрқайсысы адамның
бірнеше маңызды мүмкіндіктерін қамтиды. Мәселен, көп жасау - ұзақ өмір сүру
мен салауатты тұрмыс мүмкіндігін білдіреді, білімділік – білім алуды,
араласуды, қоғам өміріне қатысуды, тұрмыс деңгейі – лайықты тұрмыс құрып,
салауатты өмір сүруге, аумақтық және әлеуметтік икемділік үшін жағдайдың
болуына, да жарияланды. Бұл баяндамада адамның дамуы адамның таңдауын
кеңейту процесі қалай болса, адамдардың әл-ауқатының жеткен деңгейі де
солай деген тұрғыда анықталды. Мұндай таңдаулардың біреуі ғана табыс болып
табылады, бірақ денсаулықтың, білімнің, тұратын ортасының, іс-әрекет
еркіндігі мен сөз бостандығының да маңыздылығы кем емес. Баяндама
әлеуметтік-экономикалық прогресті: күтілетін өмір сүру ұзақтығын, ересек
тұрғындардың білім алу деңгейі мен табысын өзіне біріктіретін адам дамуының
индексін (АДИ) өлшеу үшін жаңа аспапты берді.

Адам дамуының базалық көрсеткіштері адам дамуының үш негізгі
компонентіне – көп жасау, білімділік және тұрмыс деңгейіне сәйкес келеді.
Тұтас алғанда адам дамуының осы компоненттерінің әрқайсысы адамның бірнеше
маңызды мүмкіндіктерін қамтиды. Мәселен, көп жасау - ұзақ өмір сүру мен
салауатты тұрмыс мүмкіндігін білдіреді, білімділік – білім алуды,
араласуды, қоғам өміріне қатысуды, тұрмыс деңгейі – лайықты тұрмыс құрып,
салауатты өмір сүруге, аумақтық және әлеуметтік икемділік үшін жағдайдың
болуына, қоғамөміріне және т.б. қатысу үшін қажетті ресурстарға қол
жеткізуді білдіреді.

Адам ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Аймақтық экономика дамуының приоритет
Аймақтық экономика дамуының теориялық негіздері
Қазақстанның экономикалық дамуының аймақтық аспектілері
Адам потенциялының даму аспектісі және оның көрсеткіштері
Мәдениет — адам дамуының өлшемі
Адам мотивациясының дамуының психикалық механизмдері
Еңбек нарығының теоретикалық аспектісі
Аймақтық саясат
Адам организмінің өсуі мен дамуының негізгі заңдылықтары
Аймақтық дамуды мемлекеттік реттеу
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь