Пайыз. Оның пайда болуы және факторлары

Жоспар

І Кіріспе

ІІ Негізгі бөлім
2.1. Пайыз. Оның пайда болуы және факторлары
2.2. Пайда теориясы және оның эволюциясы
2.3. Сапа аралық бәсеке теориясы, орташа пайданың және өндіріс
бағасының құрылуы

Қорытынды

Қолданылған әдебиеттер
Кіріспе
Нарықты экономика несиеге берілген кез-келген ресурстарға процент түрінде ақы төлеуді қатаң талап етеді. бірақ практикада процент қарыз капиталының бағасы ретінде қарастырылады. Қарыз капиталы капитал – меншік иесі, өзіндік қозғалыс түрі бар ерекше тауар, оның иесіне өндіріс саласына қатыспай-ақ қосымша құнның бір бөлігін процент түрінде иемдену мүмкіндігін береді. Қарыз берушінің қолында қарызға берген капиталы үшін төлем қарыз процент түрін қабылдайды. Қарыз проценті қосымша құнның ерекше формасы. Өндіріс немесе сауда қызметін істеуші қызмет иесі, қарыз ала отырып, ақша иесіне алынған соманың белгілі бір бөлігін процент түрінде төлейді. Қарыз проценті қосымша құнның бір бөлігі, оның кәсіпкерлер қарыз берушіге беруге міндетті. Қарыз капиталынан түскен пайда екі бөлікке бөлінеді: капитал иесінің иемденетін проценті мен қарыз алушы иемденетін кәсіпкерлік табыс. Қарыз процентінің белгілі дәрежесі немесе нормасы бар. Процент нормасы қарыз капиталына алынған жылдық табыс сомасының, қарызға берген капитал сомасына қатынасы. Қарыз капиталын пайдаланғаны үшін төлем процент нормасы арқылы көрініс алады. Процент нормасы қарыз капиталынан алынған жалдық табыстың бүкіл қарыз капиталына қатынасымен өлшенеді. Егер, қарызға берген капиталды 100 мың доллар деп ұйғарсақ, ал осыдан жылдық табыс 6 мың доллар болады, онда процент нормасы ----- - 6 процентке тең. Қарыз проценті белгісіз өлшем, оның орта пайда нормасымен байланысты болатыны, соңғысы ең жоғарғы шек, әдетте, қарыз проценті одан асып кете алмайды. Бұдан шығар қорытынды, пайда нормасының төмендеу тенденциясының орын алуымен, процент нормасы да төмендейді.
Процент қалай пайда болады және ие не үшін төленеді ? Жаңа классикалық теорияның пайымдауынша пролцент уақыт үшін төлем. Себебі,
Пайдаланылған әдебиеттер

1. Быков Л.С. Очерки историй растительного мира Казахстана и Средней Азии. - Алма-Ата: Наука, 1979. с. 106 .
2. Флора Казахстана. т. 1-9. -Алма-Ата: Изд. АНКазССР, 1956-1966.
3. Казахстан. Общая физико-географическая характеристика. Ответственный редактор А.А. Григорьев. -М. -Л. Наука, 1950. с. 492.
4. Чупахин В.М. Физическая география Казахстана. Алма-Ата: Мектеп, 1968. с. 260.
5. Лебедев П.Н. Краткий географический очерк Казахстана. -Л. 1928.
6. Филонец П.П. Очерки по географии внутренних вод Центрального, Южного и Восточного Казахстана. Алма-Ата: наука, 1981. с. 179 .
7. Муравлев Г.Г. Малые озера Казахстана //Ресурсы и использывание в сельскохозяйственном производстве. -Алма-Ата, 1973. с. 179.
        
        Жоспар
І Кіріспе
ІІ Негізгі бөлім
2.1. Пайыз. Оның пайда болуы және факторлары
2.2. Пайда теориясы және оның ... Сапа ... ... ... ... ... және өндіріс
бағасының құрылуы
Қорытынды
Қолданылған әдебиеттер
Кіріспе
Нарықты экономика несиеге ... ... ... процент
түрінде ақы төлеуді қатаң талап ... ... ... ... қарыз
капиталының бағасы ретінде қарастырылады. Қарыз капиталы ...... ... ... түрі бар ... ... оның иесіне өндіріс саласына
қатыспай-ақ қосымша құнның бір бөлігін процент түрінде ... ... ... ... ... қарызға берген капиталы үшін төлем қарыз
процент түрін қабылдайды. Қарыз проценті қосымша құнның ... ... ... ... ... істеуші қызмет иесі, қарыз ала отырып, ақша
иесіне алынған соманың белгілі бір бөлігін процент түрінде ... ... ... ... бір ... оның кәсіпкерлер қарыз берушіге беруге
міндетті. Қарыз капиталынан түскен ... екі ... ... ... ... ... мен қарыз алушы иемденетін кәсіпкерлік табыс.
Қарыз процентінің белгілі ... ... ... бар. ... нормасы
қарыз капиталына алынған жылдық табыс сомасының, қарызға берген капитал
сомасына қатынасы. Қарыз капиталын пайдаланғаны үшін ... ... ... көрініс алады. Процент нормасы қарыз капиталынан алынған жалдық
табыстың бүкіл қарыз ... ... ... ... қарызға берген
капиталды 100 мың доллар деп ұйғарсақ, ал осыдан жылдық табыс 6 мың ... онда ... ... ----- - 6 ... тең. Қарыз проценті
белгісіз өлшем, оның орта пайда нормасымен байланысты болатыны, соңғысы ... шек, ... ... ... одан асып кете ... Бұдан шығар
қорытынды, пайда нормасының төмендеу тенденциясының орын алуымен, процент
нормасы да төмендейді.
Процент ... ... ... және ие не үшін ... ? ... теорияның пайымдауынша пролцент уақыт үшін ... ... ... ... мен ... ... ... айырмашылық
болады.
2.1. Пайз, оның пайда боуы және факторлары
Оның себебеі, бүгінгі күнгі ресурстарға ... ету жеке ... ... ... қана қоймайды, сонымен қатар болашақта жоғары
табыс мөлшерін қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... ... ... ағымдағы ресурстарға иелік етуден бас тартып оны қарызға
беріп, оның орныны толтыруға есеп жасайды. ... ... ... ... яғни осы ... ... ... дейін, сатып алғаны
үшін төлем төлейді. Демек, ... ... мен ... алу ... белгілі
бір уақыт өтеді. Осы уақыт төлем процентін құрайды. Осы себепті де процент
қарыз капиталының ... ... ... ... ... ... ... пікірінше:
- процент капиталды пайдаланудың әрқилы варианттарын таңдап
алудың маңызды құралы;
- процент ставкаларын салыстыру, ресурстарды ... ... ең ... ... ... ... жасайды.
- процент ставкасы ұзақ мерзімді жоспарда тұтынуға деген
бейімділікті жеңіп, ұқыптылық, үнемділікке ... ... ... ... ... ... қатынаста бағаның тез өзгеріп отыруына байланысты ақшаның
бірдей сомасы бүгін және бір жылдан кейін әрқилы ... ... ... ... ... ... ол бір ... кейін салынған сома нарықтық
ставканың процент мөлшеріне ұлғаяды.
Дамыған несие жүйесінде банктер ... ... ... ие ... ... ... ... Баз-ның |Банк ... ... ... ... ... ... банк ... ... |
| ... ... ... өсімі |өсімі |
|0 |0 |0 |0 |0 ... |10 |90 |(90) |90 |
|0 |9 |81 |(81) |81 |
|0 |8,1 |72,9 |(72,9) |72,9 |
|0 |7,3 |65,6 |(65,6) |65,6 ... |- |- |- |- ... |100 |900 |0 |1000 ... өз ақшаларын банктерде сақтайды, банктер басы ... ... ... ... ... ... 1/10 ... тең
делік. Егер де халық табысы 100 ... ... ... онда ... ... ... және ... өседі ? Бұл жағдайда банк салымдарының
өсімі 10-ға тең (100-дің 1/10). Демек, банк 90 ... ... ... бере ... ... ... банктің үстеме салымдарының өсімі
90шартты бірліктік қаржыға тең, оның 9 шартты ... 900 ... ... ... ал ... ... өсімі 1000 бірлікте қаржыға жетеді.
Банктің айналымындағы ақша ... ... неше ... ... ... үшін депозиттік мультипликатор ... ... ол: m -1/r; ... r – ... ... ... және
мұнда ол 10-ға тең.
Ақша ұсынымы (Мs) мен ақша базасы (В) ... ... ... арқылы көрсетіледі. Мs mB
Мұнда: Мs - ақша ұсынымының өсімі
В ... ... ... ... ... ету мақсаты пайданы иемдену болып
табылады.
Банк пайдасы табыстар мен шығындардың ара ... ... ... нормасы мына формула бойынша анықталады:
Банк пайдасы Банктің жалпы пайдасы банк ісін ... ... ... ... ... ... – қарыз капиталы иесінің иемденетін табысы.
Жылдық ... ... ... капиталынан түсетін табыс
–проценттік ставка деп аталады. Ол ұзақ мерзімді ... ... ... ... және әр күн ... қалыптасатын нарықтық проценттік
ставкасына бөлінеді. Оған әсер ететін факторлар:
а) капитал көлемі;
б) ... ... ... ... мен ... ... ... ол өз кезегінде тағы да номинал проценттік ставкасына
және нақты проценттік стиавкасына ... ... ... ... бір ақша ... ... ... доллар) бағамы бойынша белгіленетін ставканы айтады. Нақты
проценттік ... деп ... ... ... ... ... айтады.
Ставкалардың деңгейі төмендегі факторларға байланысты ... ... 20%-ке ... ... мүмкін.
1. Тәуекелдік. Егер борышқордың қарызды қайтара аламайтын ... ... ... ... ... қарыз процентін көтере түседі.
2. Мезгілдік. Ұзақ мерзімге арналған ... ... ... қарызбен салыстырғанда жоғары проценттік ставкамен беріледі:
себебі, ұзақ ... ... ... өз ... ... пайдаланудан
бас тартуына байланысты қаржылай залалдарға ұшырауы мүмкін.
3. Қарыз ... ... ... ... ... ... жоғары болады. Себебі, көп және аз қарыздардың ... ... ... да жағдайлар –бәсеке салық салу деңгейі және т.б. факторлар
әсер ... ... ... ... зор, ... ол өндіріс
деңгейі мен оның құрылымына ықпалын тигізеді, яғни:
1. Төменгі проценттік ставка инвестициялардың өсуіне және өндірістің
ұлғаюына ... ... ... ... ставка инвестицияны
«тұншықтырады» және өндірісті тежейді.
2. Проценттік ставка капиталдың орнығуына да әсер ... ... ... ... ... - ... ... және қозғаушы күші. Пайданың
шығар көзі қажетті өнімнің бір бөлігі мен қосымша өнім.
Пайда ... ... және ... ... ... көрсеткіш.
Пайда категориясын қарастырғанда ... (ата) ... ... ... білу ... Бұл ұғымның пайда ... ішкі және ... ... ... ... ... (таза) пайда - кәсіпорын сатқан өнімнен түскен ақшадан
(толық түсім) ішкі және ... ... ... ... орта ... ... алып тастағанға тең. Ал, бухгалтерлік пайда – кәсіпорын ... ... ... сыртқы өндірістік шығын көлемін алып тастағанға тең.
Пайда кәсіпорын іс-әрекетін қорытындылайтын синтетикалық ... оғын көп ... әсер ... ... ... ... ... Еңбек өнімділігінің деңгейі: Еңбек өнімділігі жоғарылаған сайын
өнім өндіру және оны сату көбейеді, өзіндік құны ... ... ... ... Еңбек өндіруде материалдық және еңбек шығындарын үнемдеу. Осының
нәтижесінде өндірістегі материал және еңбек сыйымдылығы төмендейді, капитал
тиімділігі ... ... ... Өндіріс құрылымының және өндірілген өнім ассортментінің үлесінің
жоғары ... ... ... ... ... Баға деңгейі. Шығарылған өнімдерге бағаның өсуі алынатын пайдаға
тікелей пропорционалды, ал төмендеуі кері пропорционалды;
5) ... ... ... айналым жылдамдығы. Қызмет жасап
жатқан капиталдың ... ... ... және ... капиталды
үнемдеуге немесе шығарылатын өнім көлемін өсіруге әкеліп соғады. Екі ... ... ... ... пайданың таза пайда және мемлекетке аударуға бөліну.
Мемлекетке жалпы ... ... ... ... таза ... ... экономикасының бірқалыпты қызмет жасау ... ... осы ... өз ... ... ... олар оның ... және коммерциялық іс-әрекетінде позитивтік
маңызы бар.
Пайданың экномикалық категория ретіндегі мәні, оның ... ... ... ... ... ... ... және коммерциялық іс-әрекеттеріне қорытынды
баға беру көрсеткіші ретінде пайдаланады. Кәсіпорынның ... ... ... ... барлық жағы пайдада көрініс ... ... ... ... ... ... категориясының көп
факторлылығына байланысты пайдамен бірге басқа да көрсеткіштерді пайдалану
қажет.
2) Пайда болуы ... ... ... ... құнды кәсіпорын
мен мемлекеттің, кәсіпорын мен салалардың, кәсіпорын мен ... ... және ... емес сфералардың арасында бөлу
және қайта бөлуде ... ... ... ... ... ... қызметін атқарады. Бұл қызметі кәсіпорынды және
оның жұмысшыларын экономикалық ынталандыру процесімен ... ... ... ... құруға және өндірісті ұлғайту көзі
ретінде пайдаланады.
Кәсіпорын пайдасы абсолюттік –ақша түрінде және ... ... (% ... ... ... ... ... барлық авансыланған капиталға қатынасы
ретінде пайыз түрінде есептеледі.
Мұнда Р*- ... ... – ақша ... пайда;
К – авансыланған капитал
Пайда нормасы авансыланған капиталдың пайдалылылғын көрсетіп, ... ... ... ... ... ... ... қатар пайда жалпы
шығындарға қатынасымен де ... Бұл ... ... жұмсалған
шығындардың пайдалылығын көрсетеді.
Жер рентасы-жерден алынатын табыс ретінде.
Рента теориялары
Өндіріс ... бірі жер және оның ... ... ... ... ... деп аталады.
Жерге тән ерекшелік: оның басқа еркін ұдайы өндірілетін факторлардан
өзгешелігі, жер ... ... оның ... ... ... және ... ... Осыған орай, жер ұсынымы икемсіз.
Жер ұсынымының икемсіз және шектеулі болйына ... баға ... ... болады.
Пайда экономикалық категория ретінде әртүрлі өндіріс тәсілдерінде де
өмір сүрді: құл иеленуші және феодалдық қоғамында рестовщиктер және ... ... ... ... ... де ... ... негізгі түрі
ретінде сақталып келеді.
Пайда және оны максимизациялау ... ... ... ... және ... ... негізгі нақты мақсаты ... ... ... атап айту ... ... дамыған елдерде
инфрақұрылымды қоғамдық шаруашылықтағы пайда ала алмайтын қосымша бюджеттен
қаржы ... ... тура ... нарық экономикасында түбегейлі қызметінде және экономикалық
теорияның объектісі болуына қарамастан, осы күнге дейін оның маңызына ... ... бар: ... және қазіргі кезеңдегі экономикалық ілім.
1. Маркстік көзқарас. Пайданың мәні ... ... ... ... ... ... пайда қосымша құнның өзгерген
түрі. Бұл өзгеру қосымша құнды өзгермелі ... ... ол ... ... және өзгермелі капиталдың туындысы ретінде болады.
Себебі өндіріс құрал-жабдығының иесіне жұмыс күшінің ... ... ... ... ... ... ... да қажет. Сондықтан
пайданың көлемі (мөлшері) ... құны мен оның ... ... айырмасы
ретінде анықталады (егер туар құны бойынша сатылса). Ескеретін жәй, пайданы
тауар өндірушілер тек ... ... соң ... ... ... құн ақша түрін қабылдайды (ауысады) да, пайдаға ... ... ... қосымша құн ретінде болғанымен соңғысы сұраныс
пен сұраныстың ... ... Міне осы ... ... ... алатын
пайда мөлшерін, анықтап, оларды кедей және бай деп жіктейді, бір ... ... ... ... ... ... жеке пайда нормасын
орта пайдасымен теңестіріп, өндіріс бағасын құрайды, оның ... баға ... ... ... құн ... төленбеген жұмысшы
еңбегінің нәтижесі, сондықтан адамды қанаудың арқасында пайда болады.
2. Қазіргі экономикалық ілім ... ... ... ... ... ... ... жер, капитал) пайдаланудың нәтижесі.
Сондықтан, пайда және ... ... ... ... ... ... ... Осыған байланысты төмендегідей
анықтамалар береді:
- пайда кәсіпкер іс-әрекетінің қызмет ақысы:
- пайда кәсіпорынды басқарудағы жаңашылдығы, таланты үшін ... ... ... ... ... монополиялық жағдайынан
пайда болатын табыс.
Ескеретін жәй, кәсіпкер міндетті түрде пайда алуы ... ... ол ... бір ... ... ақша ... екі ... да өмір сүруге құқылы К. ... ...... ... тікелей жеке меншікпен, сонымен
байланысты жұмышыларды қанау деңгейімен ... ... ... ... ... жеке ... және ... еңбекте емес,
пайданы кімдер пайдаланады, яғни меншік пен басқару қатынасында ... ... ... ... не үшін ... ... отырып, оның шығатын көзін (источник) анықтамайды.
Белгілі жәй, нарықта алынбайды, себебі бұл жерде тауар айналымы: Т-
Т. Бұл жерде түскен пайда ... ... ... ... ... жақын
К.Маркстың дәлелдегені; пайда өндіріс нәтижесі.
Кәсіпорын пайдасы жалпы және таза ... ... ... ...... ... ... өнімнің бір бөлігі, ол сан
жағынан сатылған ... ... ... ... және т.б.) Таза пайда
кәсіпорын ... ... да, ... ішкі ... ... ... ... Өзінің ерекше экономикалық түріне
айналым сферасында ауысады, атап ... ... ... ... Пайда айналым сферасында тауар өндірушілер арасындағы
бәсекелік күрес, сұраныс мен ... ... ... ... ... ... қалыптасады.
Қоғамдық өндіріс бағасы орташа немесе жақсы өндіріс жағдайлары
арқылы емес, ... ... ... ... ... деген сұрақ
туындайды. Себебі, жер шектеулі және қоғамның бүкіл ... ... ... ... алынатын өнімдер қанағаттандыра алмайды. Егер
сұраныс ұсыныстан басым ... онда ... ... ... жер ... ... бағасының дәрежесіне көтеріледі.
Осындай баршаға ортақ жағдайы барлық экономистер ... ... ... ... әр ... көзқарастар қалыптасқан.Атап айтқанда
иемдену мен оны пайдалану, жер иелерінің табыс көзі, ұсыныс үйлесімділігі,
жер бағасы ... ... ... ... ... ... ... көзі
қосымша құн екендігін дәлелдейді. Демек, жер рентасы, пайда мен процент
сияқты қосымша құнның өзгерген түрі ... ... ... теорияның
маңызды қорытындысы, жерге ірі жеке ... ... ... Осы ... сай ... ... ауыл ... көлемінде тұтас алғанда өндіргіш күштердің дамуына даңғыл жол ашады.
Жерді иемдену жеке тұлғаның немесе заңды ... ... бір ... ... ... Жерге иелік етуді жер иесі атқарады. Жерді
пайдалану заң негізіне сай жүргізіледі. Жер иесі ... ... ... ... Өмірде жерді иемдену мен оны ... көп ... ... ... ... ... ... иемдену мен оны пайдалануды жеке немесе
заңды ... ... ... ... ... ... ... үш
әлеуметтік топтың өзара ... ... жер ... жерді
пайдаланушы да емес жұмыскер.
Қазіргі кездегі нарықтық экономикасы дамыған Батыс ... ... ... ... орын ... аристократияның жерге
жекеменшігі (бұл түрі Ұлыбритания елінде орын ... ... ... кәсіпкерлер деп аталатын жекелей ждер ... және ... ... ... ірі ... және ... ... мемлекеттік меншік; жерге фермерлік меншік – жәй ... ... ... ... ... шартты жағдайы жерге деген
ұсыныстың шектеулілігі, Еңбек пен капиталға деген ұсыныстың ... ... орын ... ... оның екеуі де еркін, ұдайы
өндіріледі. Ауылшаруашылығы өнімдері өндірілетін жер ... ... де дәл ... ... ... ... ұсыныстың шекетулілігі,
икемділікке келмеуі ауыл шаруашылығында бағаның ерекше құрылуының ... ... ... рентасының екі түрі бар. Дифференциалды және ... ... ... ... ... ... ... қарастырайық. (1-
кесте)
|Жер учакелері |Түсімділік|Капитал |Орта |Бүкіл |І- ... ... |
| | ... |пайда |түсімнің|өнімнің жеке |өнд. |
| | | | ... |1 ц. |
| | | | |ік жеке | ... |
| | | | ... | |бағасы |
|Өніркәсіпте |20 |120 |20 |120 | | ... +20v | | | | | | ... ... |40 |140 |20 |120 |20 |20 ... | | | | | | ... +40v | | | | | | ... ... ... ... ... ауысуымен байланысты
өнеркәсіпте бәріне ортақ пайда нормасы 20% ... ... ... Алайда, ауыл шаруашылығында капиталдың органикалық ... ... ... ... ең ... жерге жеке меншік капиталдың
ауысуы - 140(120. Егер өнеркәсіптен ауыл шаруашылығына капиталдың ... орын ... ... ауыл ... жұмысшыларының еңбегімен
өндірілген қосымша құн ... ... ... ... ... «ортақ
қазанға» түскен болар еді, нәтижесінде ауыл шаруашылығы тауарларының ... еді де ал ... ... ... ... абсолюттік рента ауыл шаруашылығы өнімдерінің құны ... ... ... К: ... «Құнның төмендеуіне жерге жеке
меншіктің ... жол ... деп ... ... ... ... қорытынды жасалады.
Егер жер иесі жерін жалға тапсырса,онда жалгер оған ... ... оның ... жер рентасы мен сол жерде орналасқан құрылыстар мен
қора-қопсыларды пайдаланғаны үшін төленетін төлемдер кіреді.
Жалгер ... ол ... ... ... капиталынан түсетін
орта пайданы иемденеді.
Жаңа классикалық теориялар бұл мәселені басқаша көзқараспен, ... ... ... ... ... иесі ... болып, өзі шаруашылықты жүргізетін жағдайды
қарастырайық.
Осыған орай П. Самульсонның мысалын пайдаланайық.
Суретте жер иесі фермердің ең ... ... ... ... ... ... жұмысқа қабылдай беретіні көрінеді. ... ... OW,EL. ... анықталады. Басқа бөлігі W.DE., яғни
бұл шама жер ... ... ... Самульсон жер рентасының мөлшерін «қалдық әдісімен» яғни ... ... ... жалақының мөлшерін шегеру арқылы анықтайды.
Енді фермердің жері жоқ оны арендаға алу жағдайындағы рента мөлшерін
анықтайық.
Жаңа классиктер кез-келген факторлардың, яғни жалақының ... ... ... ... пен ... ... деңгейінде белгіленеді
деген принципті жақтайды.
Жер Ұсынымының икемсіз екені баршаға мәлім. Сол ... ... ... SQ ... сызық болады. ДД –жерге сұранымның
қисығы. Е. ... -жер ... ... сұраныс пен ұсыныстың
теңдескен кездегі жер рентасының деңгейі.
Егер де аренда ақысының (рентаның) деңгейі ... ( Е ... ... жер сұранымы оның ұсынымынан басым болады. Мұндай
жағдайда жер иелері аренда ақысын (рентаны) қымбаттады.
Демек, тек Е ... жер ... мен ... ... ... ... ... оларды рентаны кім жасайтыны
қызықтырмайды, керісінше олар ... ... ... ... ... екі ... ... рентаның деңгейі жер ұсынымының икемсіздігіне тәуелді;
2) рента деңгейі түпкілікті өнімнің сұранысына тікелей байланысты.
Мысалы, бидайға сұраныс азайса, онда ... ... ... ... ... ... ... ақысының ставкасы төмендейді.
Осылайша, бірақ керісінше ситуация болуы мүмкін.
Нарықтық экономика жағдайында жер тауарлары ... ... ол ... және сатылады. Жерге сұраныс өндірістің басқа факторлары еңбек пен
капиталға сұранысындай. ... ... жер ... ... ... ... түсінікте бұл категорияның мәні жер ... ... ... ... байланысты. Жердің құны жоқ
(оған адам ... ... жоқ, адам ... ... ... ол ... сондықтан, жер бағасы құнның ақшалай көрінісі бола ... ... жер ... ... алу ... сату ... ... анықталады
екен ?
Осыған орай, жер бағасы екі шамаға, яғни:
1) жер ... жер ... ... Қарыз процентінің ставкасына тікелей байланысты болады.
Сонымен, жер бағасын мына формуламен анықтауға болады.
рента мөлшері
Жер ... ... 100 ... ... ... ... ... жыл сайынғы табыс 1000 доллар, қарыз
процентінің ставкасы 5% бұл ... жер ... ------- ... тең ... ... ... қорытынды, көлемінің өсуімен жер бағасы
ұлғаяды да, ал қарыз проценттерінің ... ол ... ... ... ... ... қатынаста тауарлар нарығы мен
өндіріс факторларының мәнін дұрыс ұғынуға көмектеседі.
2.2. ПАЙДА ТЕОРИЯСЫ ЖӘНЕ ОНЫҢ ЭВОЛЮЦИЯСЫ.
Әрбір дәуірдің есті өкілдерін пайда ... ... және ... оны ... анықтады, сөйтіп осы теорияға өз көзқарастарын білдіріп
толықтырды. Пайданың ... ... ... ... ... болып
XV-XVII ғасырларда мерканталистер жасаған. Олардың пайымдауынша, пайда
сыртқы саудада туындаған. ... шет елде ... ... сату ... ... табады.
Пайда теориясына экономнкалық теория классиктері А.Смит пен
Д.Рикардо сүбелі үлес ... ... ... ... олар ... таба
білді. А.Смит өзінің басты еңбегі "Табиғатты зерттеу және ... ... (1776 ж) ... ... ... ... "жұмысшылардың
материалға қосқан құнының өзі екі бөлшекке бөлінеді,біреуі ... ... ... ... ... ... кетеді. А.Смит
пайданы кәсіпкердің жалдамалы жұмысшы еңбегі өнімнен шегеру ... ... ойын ... ... ... — бұл ... ... алайда оның қорытындылары қарама-қайшылықта болды.
А.Смит өнім құнының осы ... ... оның ... қызмет
жасағандығын "марапаттау" ретінде жүзеге асқанын айтқан. А.Смиттің пайданы-
бұл кәсіпкерге оның капиталының қызмет ... ... ... ... ... ... ... "күтушілік",
"тәуекелділік" теориялары пайда болып, бірақ ол ... мәні ... ... ... көзін жасыруында болды.
Д.Рикардо өзінің пайдаға көзқарасын "Саяси экономия және ... ... ... ... баяндаған, онда ол жалақы мөлшері мен пайда
бір-біріне кері қатынаста ... ... ... ... немесе темендеуі, жалақының төмен ... ... ... айтқан. Демек, Д.Рикардоның айтуынша, пайда - бұл
жұмысшылар өндірген қосымша ... ... ... ... еңбегінде пайданы егжей-тегжейлі
қарастырып қомақты үлес қосты. Ол былай ... ... ... ... түрі", сөйтіп барлық авансыланған капитал қызметі нәтижесінің
түрін ... ... ... ... қайнар көзі ретінде жалдамалы
жұмысшыға төленбеген қосымша еңбекті есептеген.
Маркстың ойы ... ... ... ... ... ... ... тауарды сатқан кезде өмірге келеді. Шын мәнінде пайда бұл
өткерілетін қосымша құн, бұл қосымша ... ... түрі және ... жалдамалы жұмыс күшімен жасалады.
Батыс экономистері жасаған қазіргі ... ... бұл ... ... ... Ол ... ... (жер, еңбек, капитал,
кәсіпкерлік қызмет пен ақпаратты айтамыз) ... ... ... ... Пол ... пайдаға деген бірнеше
көзқарасты атап ... ... ... ... ... ... ... ретінде
және оны кәсіпкерлердің өзі тікелей қолданады;
2. пайда кәсіпкерлік ... ... ... және ... ендіру;
3. пайда тұрақсыздық жай-күйді тудырушы ретінде және
тәуекелділік үшін төлем;
4. пайда монопольды табыс ретінде.
Осындай көзқарас ... ... оқу орны ... ... ... ... Р. ... мен Стенли
Л.Брюде қалыптасқан. "Экономический образ мышления" оқулығының
авторы П.Хейне былай дейді: ... ... ... жоқ, ... бұл ... ұғым жәнс оның мазмұнын "екшеп сорттау қажет, егер біз экономикалық
жүйе қызметінің механизмін түсінгіміз келсе"':.
Осы әртүрлі ... шолу ... ... ... көп ... барлығын көрсетеді. Таза сандық, көзқарас тұрғысынан пайданы
қолға түскен шағын ... пен ... ... арасындағы айырма ретінде
анықтаған абзал.
Кезкелген тауар өндірушінің мақсаты барынша көп пайда табу. ... өз ... шыға ... ол ... ... ... ... шағым түсімді (табыс) алуды жоспарлайды. Тауар ... ... ... ... ... табыстың үш түрін бөлектеуге болады: жиынтық,
орташа және шекті:
а) ... ... (ТК) ... ... ... сатқанда алынатын
ақшалай сома. Жиынтық (жалпы) табыс тауар санын(а) оның ... ... ... ... табыс (АК) - салынатын бір тауар бірлігінен алынатын,
табыс:
б) шекті табыс (МК.) — бұл ... ... ... ... қосымша табыс. Шекті табыс жиынтық (жалпы) табыстың n бірлігі
тауары мен жиынтық (жалпы) ... n=1 ... ... ... тең:
Тауар өндіруші өндіріс көлемі мынандай болғанда максимум пайдаға қол
жеткізеді, қай кезде шекті табыс шекті шығынға тең болған жағдайда: МС =МR.
Өндіріс ... ... ... ... ... Бұл кезде
өндіріс көлемін қысқартпайды және факторлардың өзара алмасуы мүмкін. ... ... ... ... табылады, соның көмегімен тек қана екі
өндіріс факторы-еңбек (L) пен капитальдьі (К) өзара байланысы ашылады. Бір
өндіріс ... (L) ... ... және ... ... ... ... өзгеріле бастайды.
Максималды пайдалылықтың тепе-теңдігін талдау мен анықтау үшін жаңа
экономикалық ұғымдарды енгіземіз: жиынтық (жалпы) өнім, орташа өнім ... ... ... өнім (ТР) - бұл ... ... саны, осы фактордың
сандық анықталуы ... және ... да ... ... факторында
ендіріледі.
Орташа өнім (АР) - бұл жиынтық өнім өзгермелі факторының осы фактор
санының (L) қолданбағанды мына қатынасы;
Шекті өнім (МР)- бұл ... ... осы ... ... ... ұлғайған кезде алынады:
Шекті өнім еңбегінің ... ... ... Белгілі
мәнділікке дейін ол өсе түседі: онан соң төмендей, ... ... ... ... ... ... байқалады. Онын мән-мағынасы
мынада: егер бір ... ... ал ... ... ... ... онда
өндіріс факторының қосымша өнімі кеми бастайды.
Барлық көрсеткіштердің динамикасын графикте көрсетеміз, ол үшін
жиынтық, орташа және ... өнім ... ... тұрғызамыз.
К.Маркстың пайымдауымша, пайда - бұл қосымша кұн. Оны ... ... ... күші ... және тауар айналымы саласында
ескеріледі.
Егер пайданы "Р" ... ал ... ... (С+У) "К" ... онда W=с+v+m формуласы мына түрді иеленеді W=К+Р, Тауар құны
енді шығындар плюс пайда ... ... ... ... ... ... ... Батыс елдерінің "Экономикс" және "Маркетинг негіздері"
оқулықтарында кеңінен ... құны К+Р ... ... жерде еңбекпен көрінетін
байланысты байқатпайды. Мұның екі бөлшегі де ... ... ... шығындары мен пайдасы - еңбектің емес, авансталған ... ... ... ... ... ... немесе оның массасы, капиталды
қолданудың табыстылық деңгейін көрсетпейді. Табыстылық деңгейі тең ... ... ... ... ... ... ... туындысы
ретінде байқалғандықтан, оның нормасы қосымша құнның барлық ... ... ... Пайда нормасы төмендегідей формула
түрінде болады:
Пайда нормасы ... ... ... ... ... ... нормасына қандай факторлар әсер етеді? ... ... ... ... нормасы жоғары болса, соғұрлым оның ... ... ... демек бұл пайда нормасы деген сөз.
Ғылыми-техникалық революция әсерімен ... ... ... ... құрылымының (с:v) өсуіне алып барады, сөйтіп өзгермелі
капиталдың үлесі салыстырмалы төмендейді; ал ... ... ... ... капиталдың мөлшері кем болған сайын, ... құн ... және ... нормасы да солай болады.
Бірдей капитал (100 ақша бірлігі) бар екі кәсіпорынды (фирманы)
мысалға алып керейік.
Бірінші кәсіпорынды ... ол ... жәнс ... ... 75с+25v қатынаста бөлінеді; ал екіншісінде -80с+20v. Қосымша құн
нормасы бірдей болғанда =100% бірінші жағдайда ... ... — 25% ... Капитал айналымы.
Пайда нормасына капиталдың айналу саны әсер етеді. Егер ... ... ... бір ... жасаса, онда қосымша құн нормасы 100°
кезінде пайда ... 20% тең ... Егер сол ... екі ... ... ... нормасы 2 есе артып, 40%-ды құрайды.
4). Тұрақты капиталды ... ... өте ... ... өте ... машина, жабдықтарды қолдану
жолымен және ғылыми жаңалықтар мен өнертапқыштарды пайдаланудың арқасында
қол жеткізіледі.
2. 3. Сапа аралық ... ... ... ... және ... құрылуы.
Біркелкі тауарларды өңдіретін ... ... ... ... жабдықталған, сондықтан ондағы өндіріс шығындары
мен тауар құны біркелкі емес, әртүрлі. Сапа аралық бәсеке ... ... ... ... ... ... (өндіріс бағасына) теңестіріліп
отырады. Нарықтық құн болса, негізгі тауар массаларының ... ... ... Осы ... ... ... (фирма) бөлшектеу
болып табылады және олардың бірі ішкі салалық ... өтеп бере ... оның ... жеке құны ... ... ... ... болғаны;
басқалары байи түседі, онда оның тауарларының жеке құны орташа салалық
құннан төмен болады. Сала ... ... ... жеке ... қоғамдық
нарықтық құнға және өндіріс бағасына теңестіреді.
Бұл жағдайдың ... ... ... ... үш ... қызмет жасайтын кәсіпорындардың барлығында біркелкі айырбасталған
капитал мөлшері және қосымша құн ... -100%-ы бар, ... ... ... ... әртүрлі. Алайда, олардағы капиталдың
әрқайсысы 100 долларға тең.
Өндіріс процесінің бұл ... 100 ... тең бір және ... ... ... кәсіпкерлері-10, екіншісі -20 және ... ... 30 ... ... ... ... қосымша құн мөлшері
әртүрлі және пайда нормасыда ондай, сөйтіп бірінші сала ... ... өте ... ... ... ... ... Бірінші саладан
капиталдың кетуі онда өндіріс көлемі мен ... ... ... және ... ... ... ... асып кетеді, пайда нормасы
артады.
Өнеркәсіптің ІІІ-ші саласына капиталдың құйылуы өндірістің дамуына
ілып ... ... ... ... деген сұранымнан асады, демек ... ... ... түседі және пайда нормасына төмендейді. Өнеркәсіптің
барлық үш саласындағы ... ... ... ... ... ... ... ол 20% құрайды), капиталдың уысуы уақытша
тоқтатылады және нарықтағы тауарлар ... ... ... ... бағасы орташа арқылы өткеріледі. Өндіріс бағасы өндіріс шығыны плюс
орташа иайдаға тең. ... ... - бұл тепе ... баға, онда қарама-
қарсы мақсаттар, мүдделер, бәсекенің әсері теңестіріледі және капиталды өте
ыңғайлы салу сайлы ақпарат жойылады. ... ... ... ... "қара тесікті" космостық объекті деп атайды. Бұл объектініц
ішіидегі ... ... ... ... барлық ақпарат жойылады.
4. Бәсекелестік күрес сипаты.
Бәсекелестік — бұл рынок шаруашылығына қатысушылардың арасындағы
өндірістің жалпы ... ... ... дұрыстап сату мен сатып алу үшін
бақталастық.
Бәсекелестік - экономикалық күрес, оқшауланған өндірушілердің өнім,
жұмыс, ... ... үшін ... ... ... ... және олар осы ... сатумен, жұмысты орындаумен сол ... ғана ... ... ... ... ... өндірушілердің
капиталды ыңғайлы салу саласы үшін, өткізу нарығы, шикізат кездері үшін
өзара жарысуы және бір ... ... ... ... ... өте ... механизмі.
Бәсеке қоғам өмірінде өте маңызды орын алады. Ол өз ... ... ... тауар өндірушілер бәсеке арқылы бірін-бірі
бақылауы да мүмкін. Олардың тұтынушы үшін ... ... ... ... азаюына, өнім сапасының жақсаруына, ғылыми-техникалық
прогрестің күшеюіне алып келеді.
ХІХ-шы ғасырдың аяғында монополияның пайда ... ... ... ... қолданылды. Мысалы: бәсекелестің, шикізаттың, өткізу
рыногын, несиесін, патентін алып қою, бағасын түсіру, ... күші ... алу. ... ... ... ... тәсілі қолданылады: өрт қою,
жарылыс жасау, қауіпті ... ... ... мемлекеттік төңкеріс
және т.б.
Бәкелестік күрестің баға еместік тәсілі дс ... ... баға ... тәсіліне мыналар жатады: тауар сапасының,
жаңаруын, ... ... ... оның өте үлкен
ассортименттілігі және сатылғаннан кейінгі өте ... ... ... ... ... екі ... жіктеледі: өнім үшін бәсекелестік және
сату ... ... ... ... ... күрестің бағалық тәсілі қолданылады,
Бұған монополиялы жоғарғы және монополиялы төмен бағаларды қолдану жатады.
Бағалық тәсілге ... ... ... ... де ... ... әртүрді бағалар, демпішпік, төмен рыноктық бағалар).
Өнім үшін бәсекелестік - бәсекелестің сала нарығының бір ... ... ... және ол жаңа ... әрі ... ... ... шамаланған бір және сол бағаны сақтау жолымен жүзеге асады. Мысалы,
АҚШ-да бір ... ... 10 мың ... ... ... ... ... ашылықтын (горчица) 50 сорты сатылады.
Сату шарты бойынша бәсекелестік ... ... ... үшін ... іс-әрекеттерді қолданады. Бұл бәсекелекке
жарнама, сервистік ... ... ... ... ... жеңілдіктер
қарастыру жатады.
Бәкелестіктің баға еместік ерекше тәсіліне тауарды ұзақ мерзімге
және ... ... ... Соңғысы өндіріс құрал-жабдығын
пайдалаиуды көрсетеді және ... ... ... ... ... Быков Л.С. Очерки историй растительного мира Казахстана и Средней Азии.
- ... ... 1979. с. 106 .
2. ... ... т. 1-9. ... Изд. ... 1956-1966.
3. Казахстан. Общая физико-географическая характеристика. Ответственный
редактор А.А. Григорьев. -М. -Л. ... 1950. с. ... ... В.М. ... ... ... ... Мектеп,
1968. с. 260.
5. Лебедев П.Н. ... ... ... ... -Л. ... ... П.П. Очерки по географии внутренних вод Центрального, Южного и
Восточного Казахстана. Алма-Ата: наука, 1981. с. 179 .
7. Муравлев Г.Г. Малые ... ... ... и ... ... ... ... 1973. с. 179.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 25 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Пайыз, оның пайда болуы және факторлары24 бет
Кәсіпкерлік қызметтің түрлері, тәуекелділік31 бет
Геосаясат сұрақ-жауап түрінде82 бет
Кәсіпкерлік [ дәрістер ]40 бет
Маркетингтің негізгі түсініктемелері. Фирманың жұмыс атқару микроортасының негізгі факторлары37 бет
Экологиялық факторлар. Абиотикалық факторлар9 бет
Экономикалық өсудің мәні7 бет
1991 - 2001 жылдардағы Қазақстан Республикасының әлеуметтік - экономикалық дамуы71 бет
1991 – 2001 жылдардағы Қазақстан Республикасының әлеуметтік - экономикалық дамуы64 бет
«Kaspi bank» АҚ24 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь