Ауырлатылған мән-жайлары бар кісі өлтіруді саралау

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..7
1.тарау. ҚАРАПАЙЫМ КІСІ ӨЛТІРУДІҢ ҚЫЛМЫСТЫҚ.ҚҰҚЫҚТЫҚ СИПАТТАМАСЫ
1.1. Кісі өлтірудің ұғымы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...10
1.2. Кісі өлтіру қылмысының объектісі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 13
1.3. Кісі өлтіру қылмысының объективтік жагы ... ... ... ... ... ... ... ... 23
1.4. Кісі өлтіру қылмысының субъективтік жагы ... ... ... ... ... ... ... ...31
1.5. Кісі өлтіру қылмысының субъектісі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..43

2.тарау. АУЫРЛАТЫЛҒАН МӘН.ЖАЙЛАРЫ БАР КІСІ ӨЛТІРУДІ САРАЛАУ
2.1. Кісі өлтіру қылмысының түрлері ... ... ... ... .. ... ... ... ... ... ... ... ... .. 45
2.2. Қылмыстың кодекстің 96.бабының 2.бөлігі бойынша ауырлататын мән.жайлары бар кісі өлтіру түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .53

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 83
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ...85
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ................................................................
......................................7
1-тарау. ҚАРАПАЙЫМ КІСІ ӨЛТІРУДІҢ ҚЫЛМЫСТЫҚ-ҚҰҚЫҚТЫҚ СИПАТТАМАСЫ
1. Кісі ... Кісі ... ... Кісі ... қылмысының ... ... Кісі ... ... ... Кісі ... ... ... ... БАР КІСІ ... ... Кісі ... қылмысының түрлері..................
.................................. 45
2.2. Қылмыстың кодекстің 96-бабының 2-бөлігі бойынша ауырлататын мән-
жайлары бар кісі ... ... ... ... өзінше ашық жүйе ретінде қоғамның ... бола ... ... де ... тұра ... оны күйрете алатын күйге жетті.
Мысалга, ... ... ... ... ... 1960 ... ... салыстырганда 1970 жылдары 25%-ке, 1980 жылдары (сол ... ... ... ал 1990 жылдары 293%-ке өскен. Ал ... ... ... 78%-ке ... ... Әрбір он мың
халыққа егер 80 жылдары 62 қылмыстан ... 90 ... 124 ... ... ... ... көкейкестілігі, біріншіден,
Қазақстан Республикасының азаматтық қоғам, құқықтық, демократиялық мемлекет
болып, қалыптасу кезеңіндегі қажетті ... ... ... ... ... ... әрі ... мақсатында 2002
жылдың орта шенінде ’’Қазақстан Республикасының ... ... да ... көрді.
Дүние жүзілік қауымдастықта лайықты орын ... ... ете ... ... өзінің ең қымбат қазынасы ... ... ... ... ... атайды. Ол өз азаматын туа біткен
ажырамас құқығы мен бостандыгын ... ... бір ... ... оның ... денсаулығын, басқа да игіліктермен заңды мүдделерін
қауіпті ... ... ... құқықтық міндеті деп танылган.
Бұл міндетті жүзеге асыру ... ... заң ... ... ... нұқсан келтіретін іс - әрекеттерді қылмыс деп ... ... жаза ... ... ... қылмыстың қоғамға қауіптілігі сол, ол адамның ең ... оның ... қол ... Адам ... ... ... және де оган
сай келерлік эквивалент немесе мүдде, құндылық жоқ. ... ... ... ... аса ... ... ... жатқызылған. Оның
қауіптілік дәрежесі қылмыскер әрекетінің тікелей адамның ... ... Адам және оның ... ... қоғамдагы игіліктерге қарағанда
дәрежесі өте ... оны ... ... ... ... деуге
болады. Сөз болып отырған қылмыстың қоғамға қауіптілігінің ерекше болғанына
қарамастан осы ... ... ... ... ... қылмыстық құқық және
социологияда заңды мәселелер мен пікірлер айтылган. Осы құрамды қылмысты
саралау, оны ... ... ... ... көп қиындықтар тугызады.
8
1995 жылы 30 тамызда Республикалық ... ... ... ... ... ... ... өзінің құқықтары
мен бостандығын қорғауға құқылы.
Қылмыстық құқық теориясындагы әлі ... ... ... ... ... қорғану шегінен шыгып адам өлтіру кезіде келген зардап пен
оның шегін анықтау болып табылады.
Мұндай ... сот, ... ... ісі ... ... ... Біздің мемлекетімізде адам өмірін қорғауға барынша
мән беріледі.
Ел басы ... жыл ... ... ... ... ... ең басты игілік – адам оның ... ... ... ескере келіп мұндай асыл қазынаға құқыққа қайшы әрекет
етушілерге заңды жауапкершілік қолдануы қажеттігін бірнеше рет айтқан еді.
Қоғамдық ... ... ... бірі – заң ... болып
табылады.
Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексінің ерекше бөлімінің басы
жеке ... ... ... қылмыстар көрсетілген және ... ... 1959 ... КСРО ... ... қазіргі 1997 жылгы қабылданган қылмыстық кодексінде адам және
оның құқықтары мен бостандықтарын жоғары бағалайды. Сол себептен ... ... ... ... жеке адамға қарсы ... ... Осы ... ... үшін ең ... жаза
тағайындауда. Қазақстан Республикасының қылмыстық кодексінің ең ... ... ... және азаматтарды қылмыстық қол сұғушылықтан қорғау
болып табылады
Соңгы кездердегі ... ... ... ... ... ... және т.б. ... жаңалықтар еліміздегі қылмыстың
күрт өсуіне себепкер болды. Бұндай келеңсіз ... адам ... ... ... ... ... ... ең қауіптісі - адам өлтіру.
Кез келген мемлекет адамның ... ... және ... бостандықтары және заңды мүдделерін қорғауды өзінің басым
міндеттері ретінде қояды.
Осы ... ... ... ... ... ... қылмыстық
нормалармен де жүзеге асырылады.
9
Жеке адамға қарсы қылмыстар Қазақ Республикасы Қылмыстық кодексінің
Ерекше бөлімін ашып ... осы ... ... ... ... ... де алғашқы баптар адам өлтіруден басталады.
Барлық елдердің заңдарында адам өлтіру аса ауыр ... ... ... ... ... ... және жаза ... қарау барысында
елеулі қиындықтар тудыратын қылмыстарға жатады.
Бұл қиындықтар осындай ... ... ... ... көп ... ... ізін ... қылмысқа тыңгылықты
дайындалумен, бұл қылмыстардың нақты ... ... ... алып ... ... қылмыстарды саралау мәселесімен және қылмыстық-құқықтық
нормаларды қолданумен ... ... ... - ... ... Д.А., Жижиленко А.А., Загородников Н.И., Бородин С.В. ... ... ... ... ... ... еңбек сіңірді.
Жұмыста адам өлтіру жауаптылыгының әртүрлі ... ... ... адам ... ... әртүрлі құрамының белгілерін
ескере отыра қылмыстық ... ... ... шарты қарастырылады және
олардың сараланған белгілері, тәжірибеден материалдар келтіріледі.
Жұмыстың объектісі жеке ... ... ... ... жұмыстың
нақты заты жеке адамның өміріне қарсы қылмыстардың ішінде ауырлатылган мән-
жайлары бар кісі өлтіру түрлері.
Жұмыстың мақсаты адам ... ... ... ... ... ... ашу. Осы мақсатты жүзеге ... ... ... ... ... ... кісі өлтірудің түсінігін және белгілерін ашу;
- кісі өлтіру қылмысының сараланған түрлерінің әрқайсысының саралау
ерекшеліктерін айқындау;
- ... кісі ... өзге ... қылмыстардан ажырату.
10
1-тарау. ҚАРАПАЙЫМ КІСІ ӨЛТІРУДІҢ ҚЫЛМЫСТЫҚ-ҚҰҚЫҚТЫҚ СИПАТТАМАСЫ
1. Кісі өлтірудің ұғымы
Адам құқығы туралы бүкіл әлемдік декларацияның ... ... ... ... ... жеке ... ... бар -деп
көрсетілген. Бұл құқықтарын шектеуге ... де ... жоқ. ... басқа жағдайларда адам құқығын шектеуге қандайда болсын
негіз болуы тиіс емес. Сондықтан бұл ... әр ... да ... қоргалады.
Адам және азамат құқықтары мен бостандықтары үзілместей бір жалғаспалылықты
білдіреді. ... ... ... ... ... ... адам мен азаматтардың құқықтарын қылмыстық ... ... ... Осыған байланысты Республикамызда адам өмірі ... ... ... ... іс шаралар жүргізілуде. Адамның
және азаматтың құқықтары мен ... ... ... қоргалады.
Қазақстан Республикасының барлық заңдары жеке адамды қорғауга, ... мен ... ... ... ... берілген.
Адам өлтіруді қарастыруды бастамас бұрын адам өмірінің ... ... ... ... ... өмірі биологиялық көзқарас жагынан, заттар, тағам ... ... ... ... Осы функциялардың тоқтауымен адамның
өмірінің тоқтауы да ... Адам ... осы ... ... ... адамның
өмірінің шегін анықтау үшін маңызы зор. Өмірдің пайда болуы туу процессінің
басталуымен байланысты. Өмірдің аяқталуының ... және ... ... ... ... салдарынан адамның физиологиялық өлуі танылады.
Адам өлуі туындауының мәселесі медициналық әдебиеттерде даулы мәселе
болып саналады. Авторлардың бір ... ... өлуі ... және ... ... сәтінен туындайды дейді. Басқалары жүректің согуын өмірдің
абсолюті емес дәлелдемесі деп санайды.
Бірақ бас миында және ... нерв ... ... ... ... ... ... екендігі мойындалған. Осы
өзгерістердің туындалған уақытына дейінгі адам өлу ... ... ... жағдай кездесуі мүмкін, клиникалық өлім туындаған кезден кейін
тыныс алу және жүректің согуын қалпына келтіре отыра адамның өмірін ... ... ... ... ... медицина
11
ғылымы және реаниматология саласындагы тәжірибедегі жетістіктер. Бір сәттік
құбылыс ретіндегі қатынастардың өзгеруіне көмектесті.
Адам өлімінің туындауы жөнінде тек ... өлім ғана ... ... ... ... ... ... өлу жағдайы, жүрек
қызметінің тоқтауы ірі артериялар согуының жоғалуы ... ... ... нерв ... ... жойылуын айтамыз.
Өмірден құқыққа сай айыруга, ... ... және ... ... адам ... ... ... Қылмыстық кодексі
Ерекше бөлімінде көзделген құқыққа қайшы ... ... ... ... ... ... сай адам өмірін айыру және бақытсыздық
жағдайында өлуді адам өлтіруге ... үшін С.В. ... ... ... адам ... ... барысында өмірдің кінәлі айыруына баса көңіл
аудару қажет деп санайды. Өзін-өзі ... ... үшін ... ... ... жөнінде сөз болуы керек.
Қылмыстық кодекстің 96-бабы 1 ... адам ... ... ... онда осы бап ... адам ... деп ... қайшы
қасақана басқа адамға қаза келтіруді айтады және қылмыстың ... ... Осы ... ... ... ... адам өлтіру деп басқа адамға
қасақана қаза келтіруді ... Яғни адам ... тек ... ал ... адамға өлім келтіру зерттеудің басқа объектісін
құрайды.
М.Д. Шаргородский өз монографиясында адам өлтіруге сонымен бірге ... ... қаза ... жатқызады, абайсызда адам өлтіруді ол осы
ұғымның шегінен тыс қалдырады Бұл ... ... ... адам өлтірудің
ұғымын толық емес деп санайды. С.В. Бородин былай деп ... ... заң ... ... ... ... ... және кінәлігіне нұсқауы жетпейді деп атайды» /1, 13Б/.
Қазақстан Республикасының қылмыстық кодекстің ... ... ... ... ... ... ... қасақана қаза келтіру деп
жариялайды. Кісі ... ... ... ... қылмыстық құқыққа қарсы
әрекет болып табылады. Қоғамга қауіпті дегеніміз демократиялық қоғамдық
қатынасқа қауіпті ... ... Кез – ... басқа адамға қасақана қаза
келтіру жауаптылық көздейтін қоғамга қауіпті және ... ... ... табыла бермейді.Әскери согыс уақытында, қажетті қоргану жағдайында,
өлім жазасына кесілген сот ... ... ... кісі ... ... жоқ. ... авторлар
12
анықтамасында кісі өлтіруді «қоғамга қауіпті, қылмыстық құқыққа қайшы
қасақана ... ... қаза ... айтады.
Талданып отырган топқа жататын көпшілік қылмыстар кісі ... яғни ... ... әрекетсіздік арқылы адамның өмірін ... ... ... Кісі ... ... ... адам ... құндылыгы
өмірінен айырлады. Заң адамды қоғамга қандай да болсын пайда ... ... ... Қарт ... ... және жас баланың өмірі,
талантты адамның өмірі, галымның өмірі мемлекетпен багаланып, ... ... ... Кісі өлтіру қылмысы нәтиежесінде айналасындагы
адамдарга моральдық ... ... зиян ... мүмкін. Кісі өлтіру
қылмысының қоғамдық қауіптілігі анықтаганда осы қылмыстан туындаган салдар
өтелуге, орның толтыруга мүлдем болмайды. ... ... тең ... ... эквиваллент жоқ. Адамның өмірі қоғамның, мемлекеттің,
азаматтардың манызды құндылыгы,оган сай ... мүде жоқ. Кісі ... ... ... ... ... ниеті адам өлтіруге тікелей
багытталады. Кісі ... ... ... немесе әрекетсіздік арқылы жасалуы
мүмкін. Көп жағдайларда әрекет арқылы жасалады, яғни ... ... ... ... ... ... немесе функциясын бұзуга
багытталады. Қазақстан Республикасының қылмыстық ... ... ... ... ... кісі ... деп ... Бұл
қылмыста кісі өлтірудің сараланған және сараланбаган түрі жоқ. Яғни бұл
қылмыста сараланған ... ... мән – ... жоқ. Бұл қылмыс
жасалу кезінде ауырлататын ... ... ... болмауы.
Дегенмен заңда қарапайым кісі қлтіру қылмысы ... ... ... ... ауырлатылган немесе жеңілдетілген түріне жатпайды.
13
1.2 Кісі өлтіру қылмысының объектісі
Әрбір жеке ... ... – ол адам ... айтарлықтай маңызды
болып табылады. Себебі адам ... – оның ... ... ... адам ... ... мәселесі – жалпы мемлекеттің, қоғамның,
әрбір азаматтың негізгі борышы.
Қылмыстық құқық теориясында қылмыс объектісі ... ... ... ... ... танылады.
Қазақстандық құқық гылымы ҚР КСРО ыдыраганша оның құрамында болып
келгендіктен, сол ... ... ... оган ... жеткен ортақ
жетістіктерін мұралап, енді өз желісімен дамып келе жатқандыгы аян. Ал
Кеңестік ... ... ... ... ... ... қылмыс
объектісі ретінде, оган дейін әр түрлі көзқарастар болса да, ... ... ... ... ... ... 1925 ж. ... көрген “Қылмыстық құқық” оқулыгында
“қоғамдық қатынастарды” ... ... ... атап ... /2, ... да, ... ... бұрын бұл тұргыда Ресей мен шет ... әр ... ... орын ... еді. ... ... төл галымы
Н.С.Таганцев “шынайы болмысындагы құқық нормасын” таныды. Оның осы сөзін
тарата келе, ... ... ... ... ... ... деп
қылмыстық құқық арқылы қол ... ... ... ... ... көрді” /3, 149Б/, -деген қорытындыга келеді.
Ал Н.С.Таганцев енді бір жерінде, қылмыстың мәні ... ... ие ... зиян ... емес, мемлекеттің талабын бұзуга еркінің
жеткендігінде, зиян келтіру қылмыстың мәні емес, амалы ғана, “сондықтан да
қылмыстан құқық ... ... ... ... да ... ... ... объектісі деп шынайы игіліктер мен мүдделерді танысақ біз
қандай да бір игіліктер мен ... жою ... ... ... ... табигатын түсіндіре алмаймыз” /4, 175Б/ дегенді
айтады. Яғни, игіліктер мен ... ... ... айналуы үшін
олардың міндетті түрде мемлекет қоргайтын құқық нормаларымен қамтылуына
сілтейді.
Сондай-ақ ... мен оның ... ... ... ... ой
толгамдарды Е.І.Қайыржановтан да кездестіреміз (ол ... ... ... ... және ... ... ... әдебиеттерінде қылмыс
объектісі деп тұлғаның субъективтік ... ... ... ... ету шарты ретінде құндылықтарды ... ... ... ... ... (Ф.Лист), құқықтық игіліктерді (Х.Уелрел),
парыз бен оның ... ... ... ... ... ... заманның Қазақстандық (және ТМД елдерінің) қылмыстық құқығында
“қылмыс объектісі қоргалатын қоғамдық қатынастар” деген пікір ... ... ... ... ... ... де бұган өзіндік әр
қосушылар мен сын айтушылар болды және әлі де ... В.Г. ... ойы ... ... ... шын ... ... өзінше бір “құқықтық қабыгы” ретінде қылмыс және
басқа да ... ... ... ... бір ... шегеді, осы тұргыдан
келгенде ол қылмыстық -құқықтық қорғау мен жалпы ... ... енуі тиіс /5, 15Б/. Өз ... ... “Бұл ұғымның дәл
магынасында қылмыстық қол ... ... деп тек қана ... ... ғана ... ... ... етілу шарттарын да”,
яғни құқықтық тәртіпті де тану керек. Құқықтық тәртіп (құқықтық ... ... ... ... ... сол ... қылмыстық
құқықтық қорғау объектісінің айрықша бір ... ... ... табылады
/6, 51-55Б/.
Сол сияқты, М.И.Федоров та қылмыс объектісі деп тек қана ... ... ... қоса, құқық нормасын да тануды ұсынады /7,
181Б/.
Бұган А.А.Исаев ... ... ... оган ... ... ... ... тұрақсыздыгын алга тартып, сондай-ақ барлық қоғамдық
қатынастардың ... ... ... ... ... ... /8, 153Б/.
Ал Е.І.Қайыржанов болса, қылмыс объектісінің материалдық және ... ... ... жагы қоргалатын мүдде болса, ... - ол ... ... қоргап тұрган құқықтық норма. “Құқықтық қорғаусыз
құқықтагы мүдде жоқ. Сондай-ақ олар ... ... ... ... нақты құқықтық нормалар жоқ”, - дейді Е.І.Қайыржанов, оның ойынша, -
“қылмыстың объектісін анықтау үшін. кез келген жеке ... екі ... ... ... ... тура келеді. Біріншіден, кімнің қандай
мүддесі.? Және, екіншіден, қандай құқықтық норма.. бұзылды?” /9,57Б/.
15
“Формальдық тұргыдан қылмыс ... ... ... ... ... ... жәй ... жагы ғана. Объектінің негұрлым терең мазмұнды жагы, мәнісі
немесе қоғамдық ... ... мен ... ... ... ... ... не моральдық игіліктерінде жатыр” /10, 68Б/.
“Мүдде қоғамдық қатынастардың нақты көрінісі бола тұра, өз ... ... ... ... ... киінуі керек”, әйтпесе
қылмыс объектісі емес /11, 95Б/. ... ... ... ... ... құқық бұзушы осы екі жақты
объектіге (қоғамдық қатынастар мен оны ... заң) зиян ... ... ... айтып өтеді /12, 290-291Б/.
Н.И.Коржанский болса, нормативистік теорияга өз ... ... ... ... ... ... ... реттелмеген қоғамдық
қатынастарга (кейбір жыныстық қатынастар, қоғамдық тәртіп) қол ... ... ... ... ... ... ... сол сияқты бұл қатынастардың объектілері де одан бұрын өмір ... Ал ... ... ... әрқашан қылмыс жасаудан бұрын өмір
сүреді /13, 26Б/.
Біз өз ... ... ... ... ... қосар ойымыз да бар. Н.И.Коржанский айтатын “құқықтық ... ... ... өзі ... ... өтсе ... хақында),
соның өзі оны қорғаумен қатар реттеп өтеді. Демек, ненің жасалуга тиісті
емес екенін білген соң, ... ... ... ... ... екені
шыгады. Ал бұл реттеу емес пе ?!!
Бұдан шыгатын қорытынды - құқықтың аясына ... ... ... ... деу ... ... ... қатынастардың қылмыс объектісі екендігін айта
отырып, объектіні нақтылауга көшкенде “мүмкіндікке” қарай ауысып кетеді
(Б.С.Никифиров, ... ... т.б.), оның да ... ... ... қатынастарга” соңгы жылдарда сүбелі қарсылықты А.В.Наумов
білдірді. Оның ... ... ... теориясы жеке адамға қарсы
қылмыстардан басқаларына келеді, ал адамды ... ... ... деп ... ... биологиялық құбылыс ретіндегі, ... ... иесі ... ... құнын төмендетеді.
Сондықтан да А.В.Наумов қоғамдық қатынастар иедеясынан бас ... ... аяқ ... қылмыстық
16
құқықтың классикалық және социологиялық мектептерінде іргесі қаланган
“құқықтық игіліктер” теориясына оралуга шақырады /14, ... те, ... ... ... ... қоғамдық қатынастардың
жиынтыгы ретінде емес, биологиялық тіршілік иесі деп ... онда ... ... ... ... ... ... қаза келтірудің заңды
екендігін түсіну мүмкін болмай қалады /15, 24Б/.
Біздің ойымызша, ... ... ... ... бас ... ... айталық, әрекетсіздік арқылы жасалатын “Науқасқа көмек
көрсетпеу” (ҚР ҚК 118-б.), “Қауіпті жағдайда қалдыру” (ҚК 119-б.) ... орын ... адам ... зиян ... ... егер ... ... жүктелетін міндеттер) болмаса, қалай білуге болады?
Оларга көрсетілмек ... ... ... ету ... ... ... қатынастар (арқылы жүктелетін міндеттер) ғана жауап береді.
Қылмыстық құқық жүйесіндегі ерекше орын алатын ... ... ... ... ... Тәжірбиеде кеңінен көп тараган қылмыстар кісі
өлтіру қылмысы болып табылады. ... ... ... ... ... ... ... қылмыс жатады. Қасақана кісі өлтіру ... - ... ... ... ең ... деп көрсеткен. Жеке адамға қарсы
қылмыстардың ... ... ... ... ... ... ... Адамның өмірі табигат берген ең қымбат және ең ... ... ... ... ... ол оны ... ... Адам өмірінің
негізгі жаулары билікті аңсау, дүниеқоңыздық және ... ... ... тұргындарының тең жартысы уақытынан бұрын өмірінен қоштасатындыгын
және олардың басым бөлігі зорлық нәтиежесінде ... ... ... ... өмір және қаза ... ... ... байланысты. Адам
өмірі – басты , Құдайдан берілген байлық, ... ... Заң ... ... ... діни ... ... өзі сияқтылардың
өмірін қиюга тиым салады. Адам өмірін қию, ... осы ... ... адам ... ең ... - ... айырылады. Биологиялық
көзқараспен қарайтын болсақ адамның өмірі ... ... ... зат ... ... болып табылады. Осы функциялардың тоқтауы
адам өмірінің тоқтауына ... ... Кісі ... қылмысы - өмірге қарсы
қылмыстардың ең ауыры. Жеке адамға қарсы қылмыстардың арасынан кең ... ... кісі ... ... ... Кісі ... ... күресу сот, прокуратура, тергеу
17
органдарының ең маңызды мақсаттарының біріне ... Адам ... ... ғана емес ... ... ... қылмыс жасау кезінде де адамның
өліміне алып келуі мүмкін. Мысалга, диверсия, ... акт, ... ... ... ... алып ... мүмкін. Өмірге қарсы
қылмыс кезінде адамның өмірін тікелей ... Адам ... ... ... және қылмыстық заңда ... ... ... – бұл ... ... ... Адам өмірі әлеуметтік болмыспен қоса
биологиялық болмысқа жатады. Қылмыстық құқықтық қорғаудың обьектісі болып
табылады.
Қылмыс ...... іс - ... ... ... не нәрсеге
қол сұгып отыргандыгы және қылмыс нәтиежесінде неге зиян келтіреді немесе
неге зиян ... ... /16, ... іс - ... ... ... оның қол ... отырган
игілігінің қаншалықты құнды және маңызды ... ... – ақ ... ... ... қаншалықты мөлшерде екендігіне байланысты.
Қылмыс обьектісінің заңдық тізбегі Қазақстан Республикасының қылмыстық
кодексінің 2 – бабында берілген. Бұл адамның, ... ... ... заңды мүдесі және ұйымның меншігі, құқығы мен заңды мүдесі және
қоғамдық, ... пен ... ... ... ... ... ... қауіпсіздігі.
Тіпті қылмыстың жалпы құрамына талдау жасаган кезде де, сонымен қатар
қылмыстың жекелеген топтарына ... ... ... ... ... зерттеулерде көптеген мәселерді әлі күнег дейін бір ... осы ... ... ... ... ... ... сөздерінің сөздігінде “обьект ” сөзі латынның “objectum”-
қандай болсада ... ... ... зат, ... ... айтамыз.
Қылмыстық құқықы теориясы дәстүрлі түрде қылмыс ... қол ... ... қоргалатын қоғамдық қатынас ретінде қарайды. Әдебиеттерде
бұл көзқарас жалпыга ортақ болып табылады.
Дегенмен, кейбір авторлар осы анықтаудың әділ ... ... ... ... ... ... теориясы қылмыстық заңмен қоргалатын
қоғамдық қатынастың жалпы ... ... ... ... ... емес,
себебі ол кейбір жағдайларда әсіресе жеке адамға қарсы қылмысты талдау
кезінде іске жарамайды деп ... ... ... ... құқықтық игілік ретінде обьект теориясына қайта оралу
мүмкіндігін негізге алған ... ... ... ... /17, 49Б/.
Қылмыс обьектісін мүдде түсінігі арқылы айқындауды біз Е.І.Қайыржановтың
жұмыстарынан да ... /18, ... ... ... Б.С.Никифоров ұсынган тұжырымдама кеңінен
таралуда, ол обьектіні зерттеуге оның құрылымдық элемменттері арқылы келуді
негіз ... ... ... ... кең ... қарамастан,
обьектімен қылмыс затының, қоғамдық қатынастардың ... ... ... ... ... ... табылады /19,
164Б/. Бірқатар криминалистер қоғамдақ қатынастың екі элементін ... ... мен ... ... ... ... деп санайды.
А.А.Пионтковский қоғамдық қатынас құрылымында мынандай негізгі
бөліктерді атап көрсетеді: қатынасқа ... ... ... бір ... ... байланыс, сондай-ақ материалдық дүниедегі қандай
да боласын бір зат бар /20, ... ... ... – бұл ... ... ... ... адамадар өздерінің әлеуметтік қажеттіліктерін, мүдделерін ... ... ... ... ... мінез-құлқына жауап беое отырып
өзара көптеген және сан алуан ... ... және ... ... ... емес. Осы байланыстардың өзі қоғамдық
қатынастар болып табылады.
Әлеуметтік байланыстарды бұзу жолымен қылмыс жасауга ... ... ... ... ... қоғамага қауіпті әрекет істейдігін
көрсетеді сонымен бірге, ол ... ... ... қоғамдық
қатынасы затына зиян келтіре отырып қоғамдық мәні бар затына қызметті бұзу
жолымен қоғамдық қатынастар жүйесін іштей бұзады.
Қылмыс ... ... ... ілім ... ... ... ... Атап айтқанда, қандай қоғамдық қатынасқа тікелей және ең
алдымен зиян келтіретіндігі туралы мәселені ... ... ... ... ... ... және тікелей обьектіні бөліп көрсету орын
алған. ... ... бұл ... қол сұғушылықтың не нәрсеге
бағытталғанын және ол неге ... ... осы іс ... ... ... ... келтіру қаупін білдіреді. Қылмыстық ... ... ... ... ең ... қол сұғу ... ... тұлғаларга қарсы қылмыстардың топтық обьектісі ... ... ... ... ... ... қатынастар болып
табылады.
Қылмыстық құққық теориясында кісі өлтірудің түсінігінше қылмыстық
құқықтық ... және ... ... өкілдері беріп кеткен
анықтамага қайта оралу тенденциясы байқалады. Олар кісі өлтіруге ... ... ... ... ... ... Бұл ... жынысына,
әлеуметтік жағдайына, діни ұстанымына, денсаулық жағдайына, жүріс ... ... ... да ... ... мән ... ... дегеніміз заңмен қоргалатын мүде. Қандай да болмасын қылмыс белгілі
бір мүдеге қолсұгады. Кез – ... ... ... ... ... ... мүмкін. Қылмыстың топтық обьектісі ... ... және ... ... ... ... ... құқықтың
басты мақсаты болып қылмыстық қолсұғушылықтан қоғамдық ... ... ... ... ... ... болып қоғамдық
қатынастардың қатысушылары ретінде (жеке) тұлға болуы мүмкін. ... ... ... ... ... өміріне тікелей қол сұгады. Өмірге қарсы
қылмыстың, соның ішінде кісі ... ... ... ... ... Заң ол ... ... ұлтына және нәсіліне, шыққан тегіне
және ... ... ... ... ... ... ... және де т.б. жағдайларына қарамай тең ... ... ... ... ... ... аралыгы адамның өмірі болып саналады.
Заң адамды туылғаннан өлгенше ... ... де ... ... ... жоқ. өмірге қастандық жасау обьектісінің бар – жогы туралы мәселені
шешу үшін оның (өмірдің) бастапқы және ... ... ... қажет.
Өлген адамның өлтірілуі мүмкін еместігі ескерілгендіктен жасалған қылмысты
саралауга адамның өлімінің ... ... ... мәселесі үлкен мәнге ие
болады. Кейбір авторлар, ... ... ... ... бөлініп шыгуы
немесе алғаш тыныс алуын адамның бастапқы өмір ... деп ... ... ... көпшілік галым – криминалистер шартты бастапқы өмірі деп
туу процесінің өзін, немесе бастапқы ... ... ... ... ... ... ... өмірін қылмыстық заңмен қорғау керек, ... ... ... /22, ... ... ... ... болсақ, нәрестенің ананың құрсағынсыз
тіршілік ... ... ... өзінше тіршілік етуге белгілі бір уақыт
20
аралыгын алады. Нәрестенің ... тыс ... ... бір ... ... алуы, қан алмасуы, тамақтануы, есжиуы, және т.б. жайттар).
Адам өмірінің басталу ... ... өте ... ... стационарлық перзентхана жағдайындағы құрсақтағы
нәрестенің өмір сүруге қаблеттілігі ... ... тыс ... ... кезі болып тәжірбиеде 7 айлық немесе жоғары жастағыларды ... 19Б/. ... ... нәресте бұл жаста, дамыған, анық бір
қасиетке ие, ... ... ... ... ... ... яғни нәресте ананың құрсағынан тыс өмір сүруге дайын кезі ... ... ... ... ... ... даму сатыларынан
өтіп өмір сүруге дайын ... ... ... ... кезі деп ... ... кейін бұны жою кісі өлтіру деп саналуы мүмкін. Жаңа туылатын
нәрестені адам санасына ... үшін ол ... ... ... туу ... нақты нәресте туралы көруі немесе елес
мүмкіншілігі адам санасында жаңа ... ... ... өмір ... ... ... табуы мүмкін емес.Осыған байланысты ... ... ... ... ... ... ... өмірге қаблеті
жетілгені тұлғаның ... ... адам ... ... ой келмейді.
Құрсақтағы 8 – 9 айлық нәрестеге қандай да болмасын ... ... ... үшін ... анасының немесе бөгде адамның әрекеті
олардыың саасына тірі адамды өлтіргендігі туралы ой келмейді.
Гроздинский М.М., ... ... ... деп ... алғаш тыныс
алуы, немесе алғаш тыныс алмаГан бірақ ананың құрсағынан бөлініп шыққан
кезі» деп ... /24, ... ... ... ... өмір сүре ... да, ананың құрсағынан
толық бөлінген кезі адамның ... ... ... ... ... ... дем алуы немесе, кіндігінің бөлінуі ол
адам өмірінің бастапқы кезі көзқарас ұстануда. Кейбір ... ... ... ... көрінгенмен біршама уақыт бойы тыныс алмауы ... ... ... ... құрсағынан толық бөлінуі адам өмірінің
бастапқы кезеңі болып ... ... ... ... ... ... та
алғаш дыбыс берген, жәнеде алғаш тыныс алған жаңа туылған нәресте медицина
тәжірбиесінде көптеп кездесуде. Нәрестенің ананың құрсағынан ... ... ... ... ... оны ... жасалған әрекеті қоғамдық
қауіптілік мағынасын өзгертпейді.
21
Осыған байланысты ... ... ... және оны ... Жоғарыда
көрсетілген жағдайда нәресте толық жетілген барлық керекті сапаГа жеткен
кезі болып саналады. Дегенмен ... әлде ... ... ... ... ... жағдайы, жайы, көзге көрінерліктей белгілер беруі мүмкін. Жаңа
туылып жатқан нәрестені жою адам өлтіру деп саналуы тиіс.
Тұлғаның санасында, жаңа ... ... ... қарсы әрекеті,ол,
құрсақтағы нәрестені немесе жүктілікті айыру емес, оның ... ... ... ... болып табылады.
Сонымен адам өмірінің бастапқы кезі болып физиологиялық тууды ... ... ... ... жетілген, барлық даму қарқынан ... ... ... ... кезі деп ... ... Жаңа субьект ретінде дайын бір
тұлға ... ... Осы ... ... ... әрекет адам өлтіру болып
табылуы мүмкін. Осы аралықтан бастап адамда құқық ... ... ... ... және сот ... кісі ... ... өмірінің басталу сәті ретінде физиологиялық туудың
басталуын таниды. Сондықтанда ... заң ... ... баланың өзбетінше
өмір сүруінінің басталғанына қарамастан адам өмірін оның туылу кезеңінен
бастап қорғайды. Алайда туу кезеңінің басталуына ... ... ... қол
сұғушылықты кісі өлтіру ретінде қарастыруға болмайды, мұндай жағдайда
кінәлі қылмыстық ... ... ауыр ... ... үшін ... ... аборт жасағаны үшін жауптылыққа тартылуы мүмкін.
Адамның өмірі анық бір жалғаспалылықты білдіреді. Олай ... ... ... олда бір процесс.
Өмірлік процестің табиғи аяқталуы - өлім болып табылады. Адам өмірінің
тоқтауы нақты бір ... ... ... ол ... кезеңдерден өтеді.
Өмірлік бір ғана процестің тоқтауы өлім болып табылмайды. ... ... ... ... соғуының тоқтауы.
Медицина ғылымында өлімді 2 түрлі этапқа бөлген:
1. Клиникалық өлім,
2. Биологиялық өлім /25, 82Б/.
Клиникалық өлім тыныс алудың тоқтауы немесе ... ... ... ... ... өлім ... аз ғана уақыт аралығында
өмірлік процестер оқтамайды айырмасу процестері жалғаса беруі мүмкін.
22
Клиникалық өлім 5 – 7 ... ... одан ... ... өлім
кезеңіне өтеді /26, 164Б/. Қазіргі медицина ғылымының дамуына байланысты
клиникалық өлім келген адамға өміріне ... ... ... ... Клиникалық өлім келген адамға белгілі бір уақыт аралығында
адамның ... ... ... ... ... ... тыныс алуының
қайтадан тыныс алып кетуі, тоқтап ... ... ... ... кетуіне
әрекеттер жасау болып табылады. Адамға клиникалық өлім ... кісі ... ... ... ... өлімнің жалғасы ретінде биологиялық өлім
болып табылады. Биологиялық өлім ... ... ми ... ... ... ... ... тоқтауы, организмнің өмірлік функцияларын
қалпына келтіру мүлдем болмай ... Адам ... кезі ... ... ... ... тірі ... балап өлген адамға қолсұғуды
(физиологиялық немесе биологиялық өлім басталған соң) кісі өлтіруге ... ... ... ... айырылған наухас адамды және өзін - өзі өлтіруге
тілек білдірген ... ... заң ... Адам ... сақтау үшін дәрігер
барынша күресуге міндетті. Әрбір ... ... ... ... бірдей
қорғалады. Адамның жеке тұлғалық қасиеттері қылмыстық құқық ... ... сот ... әсер ... ... ... жақсы адамның да жаман адамның
да ... ... ... бұны қылмыстық заң ескеруі міндетті емес. Осыған
байланысты бұл жағдай қоғамдық қауіптілік дәрежесін анықтағанда, ... және ... ... ... ... Кісі ... ... зерттеу, маңызды криминологиялық мәселе болып табылады. Осы
қылмыстың не себептен ... ... ... ... ... және де осы ... ... үшін шара қолдануда маңызы
өте зор.
23
1.3 Кісі өлтіру қылмысының обьективтік жағы
Қылмыстың обьективтік жағы – бұл қылмыстық заңмен қорғалатын ... ... ... ... ... ... ... көрінісін
бейнелейтін, субьектінің қоғамға қауіпті әрекет немесе әрекетсіздігімен
басталып және қылмыстың салдарымен аяқталатын процесс болып ... ... ... ... ... ... әрекеті (әрекет немесе әрекетсіздік)
1. Қылмыстық салдар (нәтиеже)
2. Қылмыстық ... ... ... ... ... ... жасаудың жағдайы және тәсілі, уақыты, орны
Адам өлтірудің обьективтік жағы басқа адамды өмірінен заңсыз ... Адам ... ... де ... әрекетсізбен де жасалуы мүмкін.
Адам ... ... ... ... ... ... асырлады. Яғни белсенді
әрекет ету арқылы жасалуы мүмкін. Кісі өлтіру қылмысының обьективтік жағы
деп басқа адамға қаза ... ... ... ... ... ... болып табылады.
Қылмыстың обьективтік жағы - қылмыстық ... ... ... табылады. Қылмыстың обьективтік жағы - қылмыстық
жауаптылықтың негізі деуге болады.
Адам өмірін физикалық ... ... ... ету ... ... Адам ... күш ... та (жарақаттау, тұншықтыру, уландыру,
т.б.) психикалық ықпал жасап та ... ... ... ... т.б.) ... ... көптеп кездесетін кісі өлтіру қылмысы белсенді әрекет ету
арқылы жасалады. Тәжірбиеде кісі өлтірудің түрі ретінде күш ... ... ... ... Яғни кінәлі жәбірленушінің оқпен атылатын және
суық қаруды, өзге де заттарды пайдаланумен, уландыру, жарылыс жасау, ... ... ... ... өмірін қияды. Адам өлтіру қылмысы кінәлі өзінің
білегінің күшімен немесе ... да ... ... ... ... мүмкін. Кінәлі өзінің білек күшін қолданып адам ... ол ... ... ұрып – ... ... және де т.б. ... ... Бұндай
қылмыстар алдың – ала ойластырылмаған және ... асты бола ... ... ... Әр ... ... (кастет, кинжал, у пышақ),
механиздерді (қару, тапнаша) қолдану арқылы жасалған кісі өлтіруді, ... ... ... ... деп ... ... Адам ... сонымен бірге
жәбірленушіге психикалық әсер ету нысанында да ... ... ... ...
қан тамырлары жүйесі ауруларынан зардап шегетін адамдарды жүйкесіне зақым
келтіру жолымен ... ... ... жиі кездеседі. Соңғы уақыттарда адам
жүйкесіне әсер ету нысандарымен әдістерінің көбейе түсуінің ... әсер ету ... адам ... ... одан әрі кеңейе түсуде.
Кінәлінің психикалық ... ... ... ... ... жеке ... ахуалы, қалпына байланысты. Қылмыскер жүрегі
ауыратын адамға инфарктқа алып келетін қасақана ... ... ... өліп ... ... ... Өзінің қылмыстық жоспарын
орындау үшін жан ауруына ұшыраған немесме жасөспірім қолданған, есі ... ... бір ... ... қылмыс субьектісі болуы мүмкін. Олай болса,
өмірге қарсы қылмыстың ... ... ... ... ... әсер ... нәтиежесінде оған өлім келуі, немесе тек басқа күш қолдану ... өлім ... ... ... ... тек белсенді әрекет ету арқылы ғана емес сонымен
қатар әрекетсіздік арқылы жасалуы мүмкін. Бұл ... ... ... ... ... адам ... өмірден айыру мақсатымен өлімге араша
тұра алатын және ... ... ... бола тұрса да әректсіздік жолымен
оған өлім қаупін туғызады және және өлімге жол береді. Әрекетсіздік ... ... ... ... ... ... адамның өз міндетін орындамауы
нәтиежесінде жәбірленушінің қаза болуы. Егерде кінәлі тұлғаға өлімнің алдын
– алу ... ... ... онда кісі ... кінәлінің
әрекетсіздігі арқылы жасалуы мүмкін. Бұл жағдайда қандай да бір ... ... ... ... ... заң бойынша – туыстық жақындығы,
кәсіби борышы, жасасқан шарт бойынша міндет артылуы және ол ... ... ... ... ... ... ... жолын кесу жөніндегі
әрекетті істеу міндеттілігі заң талаптарынан туындауы мүмкін ... ... жаңа ... ... ... ... ... өмірін
сақтап қалу үшін өзге де шаралар қолданбайды), ... ... ... ... ... (жас ... шарт бойынша ... ... ... баланы қараусыз қалдыру негізінде оның өліміне алып
келген болса), өздігінен жүріп – тұра ... және ... ... ... ете алмайтын жағдайларда қартайған ата – аналардың
олардың ересек балалары ... ... ... ... ... ... Бұл жағдайларда қылмыстық әрекетсіздік үшін жауап ... ... кісі ... ... ... қылмысты саралауға әсер етпейді.
Бірақта кісі өлтірудің кейбір түрлерін әрекет немесе әрекетсіздік ... ... әсер ... Адам ... ... әрқилы. Кейбір
жағдайларда тәсіл адам ... ... ... ... ... ... бөлігінің тармақтары). Ол, көбіне, жаза тағайындағанда
ескеріледі. Қылмыстың обьективтік жағы ... ... ойы ... баға ... оны ... ... бағалағанда басты
критерий болып табылады. Осыған орай қылмыстық істі тергегенде немесе ... ең ... ... істі ... жағы ... және тек
қана соның негізінде қылмыстың субьективтік жағы белгіленеді, қылмыстық заң
тиым салған қоғамдық ... іс - ... ... ... ... ниеттері
мен мақсаттары жайлы қорытынды жасалады.
Қоғамға қауіпті әрекет. Қоғамға қауіпті әрекет немесе қоғамға қауіпті
әрекетсіздік барлық қылмыстардың ... ... ... ... Соның
ішінде қылмыстық іс - әрекет (әрекет немесе әрекетсіздік) обьективтік
жағының аса ... ... ... ... ... сырт ... ... мінез - құлқымен айғақтайды. Бұл жағдай әрдайым дене ... ... ал ... ... ... ... дене қозғалысын
біріктіреді (мысалы: кісі өлтірушінің тапаншамен оқ атуы көздеумен, одан
тапаншаның ... ... ... ... дене ... ... қауіпті іс - әрекет болып қылмыстық заңмен қорғалатын
обьектілерге зиянын ... ... ... ... тікелей қауіп
төндіретін әрекет саналады. Егер де іс - ... ... ... болса,
онда олар қылмысты әрекет деп танылмайды, және де қылмыстық ... ... ... іс - ... ... әрекетсіздік қылмыстық заң
қорғайтын обьектілерге оларға елеулі зиян ... ... зиян ... нақты қауіп төнуі мүмкін. Адамның әрекеті немесе ... ... іс- ... ... ... Адам іс – қимылының сыртқы
өмірдегі процестерден айырмашылығы, оның (адамның) ... бір ... ... көрсетеді. Қылмыстық әрекет – бұл тұлғаның ... ... ... акт, яғни сол ... ... ... және адам ... бақылануы арқылы жүзеге асырлуын айтамыз
/27, 72Б/. Қылмыстық әрекетсіздік – бұл ... ... ... қауіпті акт, яғни тұлғаның белгілі бір әрекетті саналы
26
түрде істемеуі, демек бұл ... ... ... ... ... болған жағдайда. Белсенді әрекет немесе әрекетсіздік жолы арқылы
қасақана кісі өлтіру жасалуы мүмкін. ... да ... кісі ... ... ... ... ... кісі өлтіру кезінде тек қана
өзінің білек күшінің көмегімен жәбірленушіге қаза ... ... ... ... ... ... ... қолымен соғу, жардан
итеріп жіберу және т.б.) ... кісі ... үшін ... ... ... ... ... арқылы өзнің білек күшін жұмсауы мүмкін. (мысалы:
жәбірленушіге пышақпен, балтамен, таспен және т.б. ... ... ... ... ... күші ... (аз, әлсіз) болмауы мүмкін, бірақ
оған қуатты күшті қолдануы нәтиежесінде жәбірленушіге өлім әкелуі ... ... ату, у мен улау , ... және ... ... психикалық әрекет ету арқылы жәбірленушіге қаза
келтіруге болады. Бәрінен ... бұл ... ... ... ... ... ... психикалық әрекет психикалық жарақат әкелуі
нәтиежесінде терең психикалық уайымдау нәтиежесінде болатын оған ... Кісі ... ... ... ... үшін ... туындауы
ол тұлға белгілі бір әрекетті істеуге міндетті немесе істеу мүмкіншілігі
болған жағдайда, яғни ... үшін оны ... ... ... ... істеу міндеттерінің туындауы.
Мысалы: Дәрігер әзінің міндетін орындамауы
1. Адамдардың арасындағы жеке ... ... жас ... ... алған тұлға өз міндеттемесін
орындамауы
2. Шарт бойынша;
3. Заң ... ... да ... акт ... ... ... немесе кәсіби міндеттері бойынша; Мысалы: өзін -
өзі күте алмайтын адамды (соқыр) ... шарт ... ... ... Кінәлінің жеке міндеттемелері бойынша; Мысалы: ... ... ... ... жағдайда және оны құтқару үшін ешқандай
шара қолданбауын айтамыз
Кінәлінің әрекет етуінің негізгі ... ... ... ... ... білу ... ... дәрежесі,
тәжірбиесі, денсаулық жағдайы, сол нақты қалыпты жағдайда ... ... етуі ... жоғарғы белсенді әрекет етуге мүмкіншілігін бар - жоғын
ескеруі керек.
Адам ... ... ... келесі белгісі қылмыстың зардабы
жәбірленушінің өлімі болып табылады. Қылмыстық ... - бұл ... ... ... ... және оның ... қылмыстық
әрекет немесе әрекетсіздікпен обьектіге келген нақты дәл немесе басқа ... /28, 24Б/. ... ... ... әкелуі мүмкін. Кісі өлтіру
қылмысы, мысалы, адамға өлім келтіреді, бірақ та жәбірленушінің жақындарына
маңызды ... ал кей ... ... залал келтіреді. Нақты
қолсұғу обьектіге келген зардап салдар құрам ... ... ... ... салдар құрамнан тыс болып саналады. Қасақана кісі өлтірудің
зардапты салдардың бәрінен, адамға өлім келуі қасақана кісі ... ... ... ... ... - бұл материалдық сипатта ол нақты ... ... ... ... ... ... ... жоққа шығарады. Қоғамға қауіпті зардаптың адам өлімінің
болуы – бұл қылмыстың ... ... ... ... Адам өлтірудің
барлық түрлері жәбірленушінің өмірін жоюға келіп тіреледі. Кісі ... ... ... жататын қылмыс болып табылады. Өмірді айыруға
тікелей қасақаналық болғанымен қылмыстық зардаптың - ... ... ... ... ... адам ... оқталғандық ретінде
саралауға негіз береді. Адам қаза таппаса бұл қылмыс аяқталған болған болып
саналмайды. Адамға өлім ... ... ... жоқ ... ... ... ... - материалдық қылмыстардың обьективтік жағының
нышаны. Жеке адамның қоғамға қауіпті зардаптардың туындағаны үшін
жауаптылығы зардаптар ол жасаған қоғамға қауіпті әрекет немесе
әрекетсіздікпен ... ... ... ғана ... ... ... обьективтік мән - жайының қылмыстық құқық үшін де
айтарлықтай маңызы бар.
Себепті байланыс қылмыстық құқықта қылмыстың ... ... ... ... ... ... ... немесе әрекетсіздік)
және келген залады салдардың (қылмыстық нәтиеже) арасындағы байланысты
айтамыз. Себепті байланыс қасақана кісі ... ... ... ... ... ... табылады. Тұлғаның әрекет немесе әрекетсздігі және
жәбірленушінің өлім келуі арасындағы себепті байланысты ... кісі ... ... ... ... - жай болып табылады. Себепті байланыстың болмауы кісі өлтіру құрамын
жоққа шығарады. Себепті ... ... ... ... бірі ... ... байланыс - бұл бір немесе бірнеше құбылыстардың (себеп) өзара
әрекеттесуімен туындайтын ... ... ... ... ... ... ... уақыт өте осы нәтиежеге алып келетін әрекеттермен
(әрекетсіздіктер) себеп саодардан әрқашан да ерте ... ... ... ... уақыт әртүрлі болуы мүмкін. Бірақ ол
қылмыс құрамының бары немесе жоғы екендігін жөніндегі мәселені шешуге ... ... ... егер тұлғаның әрекеті немесе ... ... ... ... туындау мүмкіндігін қалыптастырса ғана
қылмыс ... ... ... ... ... ... ретінде - айыптының іс - әрекеті мен
жәбірленушінің өлімі ... ... ... Адам өлтіру кезінде,
өлім әрекет жасалғаннан кейін бірден ... ... бір ... өткенннен
кейін жүзеге асуы мүмкін. Келтірілген зардапты кінә деп жүктеу үшін болған
өлім мен ... ... ... ... арасындағы себептік
байланыстың болуы негіз болып табылады. ... пен ... ... ... болмаған кезде тұлға жасаған әрекеті үшін ғана ... ... ... ... әрекетсіздігі мен жәбірленуші өлімі
арасындағы себепті ... бұл ... ... міндетті болады.
Қарастырып отырған қылмыс жәбірленушінің өлімі туындаған ... ... деп ... Және де өлімнің бірден немесе біраз уақыт өткеннен
кейін ... ... ... Кісі ... ... адамды заңға қайшы
өмірінен айыруды тани аламыз. ... ... ... ... айыпты
әрекетінің зардабы болуы міндетті шарт. Адам өлтіру - басқа адамға құқыққа
қарсы қаза ... ... Егер адам ... ... ... ... өлім ... кесілген адамды өлтіру, қажетті қоргану шегінен
асып кетпей қол сұғушыны өлтіру (қылмыстық кодекстің ... ... ... ... оны ... ... (қылмыстық кодекстің 33-
бабы) Өлтіруге тікелей оқталу айқындалған кезде өлтіру үшін оқталғандық
жасалған ... ... ал ... ... ниет ... кезде кінәлі адамға
нақты зиян келтірген үшін ғана ... ... ... қасақана денсаулыққа
зиян келтіргені үшін) жатқызуға болады. Қасақана кісі өлтіру қылмысының
көрсетілген ... ... ... ... болады,
субьектінің әрекеті
29
(әрекетсіздігі) өлімнің себебі болып табылады тек мына жағдайда, егерде
олардың ... оның ... ... ... мүмкіншілік туғызған
жағдайда.
Қасақана кісі қылмысының обьективтік жағының мәселесін зерттеуде орны
мен уақыты, тәсілі мен ... ... ... ... ... ... көңіл бөлу қажет. Көрсетілген мән - жай қылмыстың
обьективтік жағының өзіндік белгісі болмайды. ... бұл ... ... ... қоғамдық қауіптілігін бағалауға толық мүмкіндік береді,
және де оны жасаудың тәсілінің обьективтік ... ... ... ... ... ... ... мәселесі маңызды маңызы болып
табылады. Қылмыс іс уақыты қылмыс құрамының ... ... ... ... бір ... кезеңі болып табылады. Көпшілік қасақана қылмыстар кешке
және түнде жасалады. Кісі өлтіру қылмысының ... ... ... ... ... ... (мысалы: ұрлық қылмысы) адамнан жасырын
жерде жасалады. Кісі өлтіру қылмысының орнына келетін болсақ көп ... ... ... ... ... ... жасалады. Қылмыс
істелген жер - қылмыс жасалған белгілі бір ... ... ... ... ... ... қолдануының тәртібі, тәсілі, қозғалысының ретін
әдісін айтамыз. Сонымен қатар қылмыс ... ... деп ... ... үшін ... амалдары мен айла шараларын айтамыз. Қылмыс ... де ... ... ... ... ... дәрежесіне өте
жиі әсер етуі мүмкін, сондықтан ол ... іс - ... ... ... ... заң шығарушы оны ... ... ... ... енгізеді. Қылмыс жасаудың тәсілі ол ... ... ... Кісі ... ... ... адам өмірі
бұл қылмыс жасауының сипатын көрсетеді. Кісі ... ... ... ... ... қауіптілҒін, қылмыскер тұлғасын дұрыс баҒалау
маңызы маңызды болып табылады. Және де қасақана кісі ... ... - алу және ... үшін өте ... болып табылады. Құқыққолдану
тәжірбиеде жәбірленушіге нақты сол немесе ... да ... салу ... нақты бағытын анықтау кезінде ерекше қиындық ... ... ... ... соттау үшін тәжірбиелік қызметшілер
әрдайым біле бермейді. Ең алдымен бұл ... ... ... ... ... ... залал келтірудің тәсілі, құралымен затының
қолданудың ерекшелігі, жарақаттың санымен
30
локализациясы, қылмыс жасаудың ... ... ... ... сипаты, төнген қауіптің мазмұны мен нақтылығы, криминалдық
акт кезінде және де одан кейін айыптының ... Кей ... ... ниет ... ... керекті көңіл бөліне бермейді. Яғни
заңда тікелей көрсетілмеген, дегенмен қылмыстық ... ... ... ... ... Бұл қылмыстар көбінесе өмірге қарсы ... ... ... ... кездеседі. Кінәлі ниет бағытының
анықталмағандығы, ... ... ... ... ... ... ... біледі, бірақ жеткілікті жағдайда анық көре алмайды.
Фактілі түскен ... ... ... ... ... ... де
тәжірбиеде дұрыс түсіне бермейді. Қылмыс істеген жағдай - қылмыс жасалатын
обьективтік шарттар. Қылмыс істеудің құралдары мен ... - ... ... ... құралдар мен басқа да керек жарақтар.
Қылмыскердің ... ... ... да іс - әрекеттің қоғамдық
қауіптілік ... ... әсер ... ... ... ... мұндай зардаптың
туындамауы қылмысты аяқталған деп мойындауын және адам ... ... ... болуы Қазаақстан Республикасы кодексінің 24-бабын қолданып
саралауға әкеледі.
Адам өлтіру барысында объективтік жақтың тағы бір ... ... ... ... арасындағы себепті байланыс және
жәбірленушеге қаза келтірудің туындауы танылады. Іс-әрекет және ... ... ... ... ... шешу ... оның
объективті түрде өмір сүретіндігін ескеру қажет.
Іс-әрекет және жәбірленушіге ... ... ... себепті
байланыстың болмауы немесе ... ... ... ... толық жоққа шығарады, немесе басқа да саралауға әкеледі.
Объективтік жақтың сипаттамасына адам өлтіруді жасаудың нақты жағдайы
да жатады. Ол ... ... ... ... ... ... шешу ... ғана ие емес, осы адамды қылмыстық жауаптылыққа тарту үшін ... ... ... үшін белгілі бір жағдайларда маңызды.
31
1. 4 Кісі өлтіру қылмысының ... ... ... жағы кінә ... немесе абайсызда), ниеті
мен мақсатын қамтиды және де қылмыс ... ... ... жай - ... ... - бұл қоғамға қауіпті іс - әрекет ... ... ... ... ... ... және оған қасақана немесе абайсыздық
нысанында салдарының болуы табылады.
Қылмыстық жауаптылыққа және жазалаушылыққа тек қана ... ... яғни ... ... ... ... ... абайсызда жасаған
қоғамға қауіпті әрекетте жасаған тартылады. ... кісі ... ... ... және ... ... келесі себептер бойынша аса
маңызды:
Біріншіден қылмысты жасаған тұлғаның ішкі жан дүниесін зерттеу көп
жағдайда қиын ... ... ... ... ... ... заң ... қылмыстардың субьективтік жағын суреттеуге
қарағанда кісі ... ... ... ... ... ... жіліктеп (деталдап) және толықтырып көрсетеді.
Үшіншіден біржақты субьективтік ... ... кісі ... қылмысы
өлімге әкелумен байланысты басқа қылмыстардан айырмашылығы бар.
Субьективтік жағы бойынша кісі өлтірудің түрлерін ... ... ... ... көңіл бөлмеу бұл қылмыстарды саралауда
едәуір қателесуге алып келеді.
Адам өлтірудің субьективтік жағы - тек қана ... ... Адам ... ... ... ... және ... ниетті
қамтиды. Тікелей қасақаналық кезінде кінәлі өзінің басқа адамның өміріне
қол сұғып отырғандығын сезеді, оның (кінәлінің) ... іс ... ... ... екендігіне немесе қалай да өлімге әкелетіндігін біледі ... ... ... іс - ... ... ... кісі өлтіру кезінде
айыпты қылмысты әрекет немесе әрекетсіздік жасау ... ... даму ... ... білу талап етілмейді. Нақты
әрекетінінің мазмұнын сезіну жеткілікті шарт ... ... ... айыпты өзінің әрекетінің нәтиежесінде жәбірленушіге ... ... - ала ... Айыпты өзінің әрекетінің ... өлім ... ... - ала ойлайды және де сол ойды жүзеге
асыру үшін талпынады. Кісі ... ... ... ... ... ... ... Сонымен қатар жауаптылықтың болуын
ұғынады және де ... ... ... ... сезінеді. Жанама
қасақаналықпен адам өлтіру кезінде кінәлі өзінің әрекеті арқылы ... ... ... мойындайды сезінеді, осы ... оның өлуі ... ... ... ... болуын тілемейді,
бірақ оған саналы түрде жол береді не өлімнің болу - ... ... ... ... ... ... қасақана ниеттің
мағынасы бойынша айырмашылығы жоқ деуге болады. Бұлардың ... ... кісі ... ... ... ... келуін және де
онымен қоймай қоятының алдың - ала ... ... ... ... ... мүмкіншілігін немесе айқындылығын көреді
Жанама қасақаналық ... ... ... ... ... ... ... түрде оған жол беруі ... ... ... кезінде тұлға қылмыстық салдардың болуын тілемейді, немесе
басқа бір мақсатқа жетуін ... Осы бір ... жету ... ... ... ... келуіне саналы түрде жол береді.
Тұлға әрекетімен келетін салдарына тілегендіктің болмауы келетін салдарға
тұлғаның ... ... ... ... ... ... ... қылмыстық құқық ғылымына өзіндік негіз қылмыстық ... ... ... ... болады. Сондай - ақ айтар кетер ... ... ... ... ... ... ... жол беру бұл зардаптың
төнуіне тұлғаның немқұрайлы қараумен қана байланысты емес кей - ... ... анық ... ... ... ... өз іс - әрекетін
жасау кезінде жәбірленушіге өлім келмейді деп үміттенуі мүмкін, ... және дәл ... және ... ... ... ... тұрса да жүзеге асырмайды. Жәбірленушінің ... ... ... да бір ... кездейсоқ жағдайларға байланысты төнбеуі мүмкіндігіне
сенеді. А.А.Пионтковский атап өткендей "Авос" сену яғни жоқ нәрсеге ... сөз. ... ... ... ... ... ... оның
әрекетінің жағымсыз нәтиежесінің мүмкіншілігі қылмыстық немесе қылмыстық
емес мақсаттарға жету үшін ... ... ... ... да ... бір ... жету үшін ... /29, 59Б/. Басқа да бір қылмыс жасау
мақсатында жанама қасақаналықпен кісі өлтіру қылмысы жасалуы ... ... жету ... ... ... кісі ... жолын айыпты
тандауы мүмкін. Айыптының ниетінің тікелей
33
қасақаналығы басқа қылмыс жасау ... ... ... мүмкін.
М.Д.Шаргородский атап кеткендей «Кісі өлтірудің тікелей қасақаналығы
қауіптірек және де ... ... ... ... талап етеді, кісі
өлтірудің жанама қасақаналығына ... /30, 25Б/. ... ... ... ... ... ... белсенділігі
(интенсивнті) жоғары болуы мүмкін, бұндай жағдайлар көптеп ... ... кісі ... ... ... өзінің жеке мүдесі үшін басқа
адамдарды аса қатыгездікпен ... ... ... ... ... де ... ... жанама қасақаналықтың тікелей
қасақаналықпен жасалған қылмыстардың қауіптілігінен қалыс қалмайды. ... ... үшін ... ... ... ... ... жанама қасақаналықты ажырату аса маңызды болып табылады.
Жанама ... ... ... ... ... ... ... бағытталмайды. Ол басқа қылмыстық немесе қылмыстық емес
нәтиежеге жету үшін ... ... ... ... ... ... қана ... салдарынан жәбірленушіге өлім келу ... ... осы ... ... үшін ... ... етпейді.
Н.Д.Дурманов атап өткендей, салдардың көпшілік мүмкіндігі үшін
ешқандай негіз жоқ, ... оның ... жол ... ... ... Бұндай жағдайда жауаптылықтың туындауы нақты түскен салдармен
анықталады. Кінәлі әрекетінің тікелей ... ... ... шешу ... ... ... болған жағдайдың мәнін меңгеруі және
ескеруі қажет. Сонымен қатар кінәлімен жәбірленушінің өзарақатынасы, қылмыс
жасаудың тәсілі, қолданған ... ... ... ... ... сипатына ғана көңіл бөлуі қажет. Өзінің әрекетінің салдарын
кінәлі ... – ала ... ... ... шешу барлық осы жағдайлардың
жиынтығын анықтау сотқа көмек болуы мүмкін. Егер сот ... ... ... келу ... ... сотталушы және осы салдарға
немқұрайды қараған, ... ... ... ... деп жасаған
және қасақана кісі өлтіргендігі үшін ... ... /31, ... ... ... ... ... тұтастығын немесе
қызметін (функциясын) бұзу кінәлі әрекетінің ... ... ... үшін ... етуі ... ... қаруы немесе құралы, өлім
әкелу мүмкіншілігі, кінәлі әрекетінің ... ... ... ... ... ... да жәбірленушіні
34
өлтіруге ынта жігері осылардың барлығы да қылмысты ... әсер ... ... кодексі бойынша абайсызда адам өліміне алып
келген іс - әрекет адам өлтіруге жатпайды, дегенмен өмірге ... ... ... ... ... жарылыс жасау жолымен адам өлтіру оқиғалары
кең таралып отыр. Мұндай кезде белгілі бір құрбандардан ... ... ... ... Бұл ... ... ... бір құрбанға қатысты адамөлтіруде
тікелей ниетте, ал ... ... ... айыруға жанама ниетте әрекет
етеді. Тікелей және ... ... ... айырмашылықты
айқындаудың іс жүзінде үлкен ... бар. Адам ... ... ... әрекеті ол өлімнің болатынын сезетін, оның болуын тілегендігін,
бірақ оның ... тыс ... ... ол ... ... ... ... Мұндай кезде ол тікелей қасақаналықпен жасалады.
Кінәлінің ниетінің түрі ... ... ... ... ... ... ... жағдайларына сүйенуі және атап айтқанда: қылмыстың тәсілі
мен құралы, қаруын, денеге салынған ... ... ... мен ... ... ... маңызды органын жарақаттау), кінәлінің қылмыстық
әрекетті тоқтату себебі, сондай - ақ ... ... ... алдыңдағы және
одан кейінгі мінез - құлқын ... оның ... ... тиіс. Адам өлтірудің субьективтік жағын сипаттау үшін себептің де,
мақсаттың да үлкен маңызы бар. Адамды өлтіргенде ... ... пен ... ... ... ... олар қылмысты саралауға ықпал
жасайды немесе жаза тағайындағанда ... ... ... әкеліп
соқтыруы кінәлі үшін белгілі болып табылатын өмірлік маңызы бар органдарына
пышақпен жарақат салу, дұрысында, өмірден ... ... ... ... ... ... атылатын қаруды қолдану кінәліні өлтіруге
шынайы ниетте болғандығын айғақтайды және ... ... ... адам ... ... ... ... дәлелдеме болып
табылады. Жақын ара қашықтықтан ату әдетте адам өлтіру мақсатында ... ... ... ... ... өлімнің болуын тілейді, сонымен
бірге кінәлінің өлімнің міндетті түрде ... ... ... ... ... Оның ... баламалы түрде болуы мүмкін, оның
шамалауы бойынша өлімнің болуы, сол сияқты денсаулыққа ауыр зиян ... және осы ... кез - ... ... ... ... Ал егер оған ... емес жағдайлар бойынша қылмыстық нәтиеже
болмаған жағдайда ол ... ... үшін ... ... тиіс. Адам өлтірумен алдын -
ала қорқыту басқа мән - ... ... адам ... ... бар ... ... ... табылады. Дегенмен осындай қатер тудыруды айтқан
адамның ой - ниетінің ... шын ... іс ... ... қажет.
Тіпті, егер ол сөздер кейде және төндірілген ... ... ... ... ... кейбір әрекеттермен қоса ... ... ... ... жүзеге асыру туралы сөздер кінәлінің шын мәніндегі анық
тілегін білдірмейді.
Адам өлтірумен қорқыту көбінесе ... ... ... суық ... өзге қаруды, сондай - ақ қару ... ... ... немесе қолдануға әрекет етумен жасалатын бұзақылық әрекеттермен
байланысты болатындығын ... ... ... Адам ... ... ... ... бөлу керек.
Адам өлтіру жанама қасақаналық ниеті кезінде кінәлі өз ... ... ... болу ... ... де ... Кінәлі
зардаптың қалай да болмай қоймайтынын білген жағдайда сөз тек қана тікелей
қасақаналық туралы бола ... ... осы ... арасындаҒы неғұрлым
елеулі айырмашылық, заңда көрсетілгендей еріктілік кезеңі ... Егер адам ... ... ... ... ... ... тілесе, ал жанама ниеттену кезінде оны кінәлі тілемейді, ... ... ... жол ... не ... ... немқұрайды қарайды.
Қасақана кісі өлтірудің мотиві мен мақсаты. Қылмысты әрекеттің себебі
мен ... ... ... қылмыстың субьективтік жағын дұрыс меңгеру
ақылға қонымсыз болып ... ... ... ... – moveo – ... деген мағынаны
білдіреді.) қылмысты мінез – құлықтың қозғаушы себебі.
Себеп – бұл ішкі ... ... ... ... ... ... және ... жасалу кезінде басқарылады.
Адамның саналы әрекеті әрқашаеда анық мотив тәртібінемен байланысқан.
Мотивсіз ... ... ... мына жағдайдан басқа, адам өзінің
әрекетінің (әрекетсіздігінің) нақты мән – ... және ... ... түйсінуге қаблетсіз болса онда оның әрекетінде қылмыс ... ... ... бұл ... бір ... ... итеретін күш. Итеретін
күш адамды жақсы немесе жаман әрекет жасауға яғни қылмыс жасауға итеруі
мүмкін. ... адам ... өтіп ... және ... ... Мотив тікелей адамның ... ... ... адам ... Қасақана адам өлтірудің ниеті ретінде
қызғаныш әдебиеттерде әртүрлі бағалауға ие болды. Э.Ф. ... ... өзі ... ... ... ... деп ... М.К.
Аниянц «қызғаныш - адамда қандай себепте туындамауына қарамастан ол ескінің
жағымсыз қалдығы, осындай ... адам ... ... ... тиіс деген
пікірде».
Адам өлтірудің ниеті ретінде қызғаныш осы ... ... ... ие ... ... та бұл жеке қарауды жоққа шығармайды,
қызғаныштан адам өлтірудің ... ... ... кез ... жасалған қылмыстың нақты мән-жайларымен байланысты анықталуы
тиіс. Сондықтан қызғаныштың пайда болу себебін ... тыс ... ... ... адам ... ... барысында немесе жасау
алдында жәбірленушінің ролі және мінез-құлқын ескермеу ... ... еді. ... ... болу ... тек кінәлінің жаза ... ... оның ... ... да әсер ... және ... қарым-қатынасына байланысты адам өлтірулер көбінесе
эротикалық қызғаныш нәтижесінде жасалады. Ол сүйікті адамының нақты немесе
сезіктену ... ... ... ... және күрделі психологиялық
құрылыммен, эмоциональдық әсер ету және жағдайлармен (көре алмау, қызғаныш,
дабыл, ашу және т.б.), ... ... ... интеллектуалды және
еріктілік салаларындағы күрделі көріністермен, ... ... адам ... ... әлеуметтік қауіптілікті түрінде
сипатталады.
Бірақ ... ... ... атап ... ... деген
мұқият қатынасқа түрткі болуы мүмкін /32, /.
Психиатрлар қалыпты қызғаныш, он бағалы (сверхценный) ... ... ... ... ... деп ... Адам өлтіру істерін ... ... ... ... ... ... анықтау қажет. Соңғы екі
жағдайларда адам өлтіру есі-дұрыс еместік жағдайында ... ... ... тудыратын жағдайды шектеу дұрыс емес ... ... ... ... ... бірқатар адам өлтірулер бізге
белгілі, өлтірілген (ағасына ... ... ... ... ... да
туысқандар осы қылмысты жасаған адамға қарағанда ... ... ... адам өлтіруге түрткі болып көбінесе жалған немесе ... шөп салу ... ... де кездесуі мүмкін, жәбірленушінің тұрмысқа шығуына
немесе жәбірленушінің үйленуіне бас ... ... адам ... ... ... деп танылады.
Қызғаныштан адам өлтіруге басқа да түрткі болып жәбірленушінің бірге
тұрудан бас тартуы ... ... ... бас ... үшін адам өлтіруді сот тәжірибесінде
қызғаныштан адам ... ... ... ... ... ... Кейбір
жағдайларда мұндай адам өлтірулерді соттар кек алу ... адам ... ... ... мұндай адам өлтіруден қызғаныш арқылы адам өлтіруге
жатқызылуы тиіс.
Осы мәселені шешу күрделілігі мынадан көрінеді, адам өлтіру кезіндегі
қызғаныш әрқашанда кеті ... ... ... ... ... ... адам ... өте көп жағдайларда кек алу арқылы адам өлтіру
боп танылады, кек ... ... ... ... ... ... ... кодекстің 96-бабындағы адам өлтіруді саралау үшін жеке бас
қатынастарына түрткі болған кек алу және қызғаныш ниеттерін ажырату ... ... ... ... жағдайда осы бап қолданылады. Бірақ та ... ... жаза ... ... ете ... ол ... ... ететін себептен және шарттарды анықтауға және жоюға байланысты адам
өлтірудің ниетін анықтау қажеттілігін ... ... ... көрсетілген жағдайдарда қызғаныштың үшін негіздердің болуы
немесе ... ... емес адам ... жеңілдететін мән-жайы боп
табылмайтын. Пайдакүнемді эгоисттік сезімнен тұрады. Сонымен бірге қызғаныш
адам мінез-құлқының ниеті ретінде көптеген басқа да ... ... ... ... үшін ... ... ... ол қиялдың және негізсіз
сезіктенудің жемісі. Бірақ кез ... ... адам ... ... ... деп ... үшін ... ниеті өзіне-өзі жеткіліксіз боп
табылады.
Қылмыстық кодекстің 96-бабы 1 бөлігін ... үшін осы ... ... ниетін мән-жайы болуы қажет.
Кей жағдайларда қызғаныштан адам ... ... ... ... ... шақырылған кенеттен күшті жан толғанысы
38
жағдайында жасалуы мүмкін. Мысалы, кінәлінің адам ... ... ... ... кейде мынадай пікірлер бар, қызғанышпен адам өлтіру ... ... ... ... Бірақ та тәжірибені
зерттеу мынаны көрсетеді, қызғанышпен адам өлтіру жан күйзелісі ... деп ... ... ... ... өйткені қызғаныш сезімі
көбінесе кезең-кезеңімен дамиды және ... ... ... пайда болуы Қылмыстық кодекстің 98-бабын қолдану үшін
қажетті кенеттен пайда болу ... ... ... адам ... мәселесін криминологиялық аспектіде
зерттей отыра, қызғаныштан басқа қылмыстардың мынадай ниеттерін атап
көрсетеді, өзін-өзі ... ... ... қашу және т.б. /33, ... ... осы ... қызғанышпен байланысты болады, бірақ олар өздері
қызғаныш ретінде қылмыстық ... ... үшін ... ... ие ... та адам ... ... бірінші кезеңінде оның мән-жайларын
анықтау үшін бағыттаушы маңызға ие.
Егер ауырлататын немесе жеңілдететін мән-жайлар болмаса, онда ... ... ҚК ... 1 бөлігі бойынша қылмыстарды саралау
барысында үкімді (формулировку) негізіне жатқызылуы мүмкін.
Ұрыс немесе ... ... адам ... ... ... ұрыс ... ... кезінде жасалған адам өлтірудің бірқатар
бөлігі Қылмыстық кодекстің 96-бабы 1 бөлігі бойынша сараланады. Төбелес
немесе ұрыс ... адам ... ... ... ... ... кезде 96 баптың 1 бөлігі бойынша сараланады.
Мысалы, облыстық соттың үкімімен Кунеев Т.Н. Қазақстан Республикасы
Қылмыстық ... ... 2 ... «д» ... ... ... Сотпен
ол өзінің ауылдасын аса қатігездікпен адам өлтіру кінәлі деп танылды.
Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының қылмыстық істер жөніндегі ... сот ... ... ... бойынша өзгертті, қылмыстық істің
материалдарымен анықталғанындай, Кунеев және 1998 жылдың 13-øi àқпаннан 14-
не ... түні Арам Тоба ... ... ... поселкенің
Мәдениет Үйінің қасында түнгі сағат ... ... ... ... және төбелес басталды. Төбелес барысында Кунеев Д-ны ұрды және
оқиға болған жатқызып қалдырып кетті. Кунеевтің ұрып-соғуынан алынған ... Д. ... ... Таңертең мәйіт оны ұрып-соққан орыннан
табылды.
Бірінші сатылы сот ... ... ... аса ... бар деп ... таныды. Сотталушы онымен ешқандай да аса
азаптау мақсаты ... ... ... ... аса ... ... объективтік
белгілері көрінбейді.
Алынған жарақаттар аса қатігездік деп соттың ... ... ол тек адам ... ... білдіреді.
Мұнадай жағдайларда, яғни аса қатігездік ... ... ... ... ... Сот ... сотталушының әрекеті
Қылмыстық кодекстің 96-бабы 1 бөлігі бойынша ауырлатпайтын мән-жай бойынша
адам ... деп ... ... /34, ... немесе ұрыс-керіс кезінде адам өлтірудің өзі мұндай адам
өлтіруді кенеттен пайда болған жан ... ... ... ... ... шығу әлде абайсыздықпен адамға өлім келтіру деп ... ... ... шығармайды. Осы белгілердің болуы жағдайында
төбелес немесе ұрыс-керіс ... адам ... ... ... 98,
99, 100 –баптарры бойынша саралауға алып ... ... ... ... ... ... ... оның шектерінен шықпай қажетті
қоргану жағдайында жасалса, оның ... ... ... болмайды.
Ұрыс немесе төбелес жағдайында адам өлтіруді саралау мәселесін ... ең ... ... ескеру керек, адам өлтірудің ниеттері
қандай, ұрыс ... ... адам ... ... мән-жайда жасалған
деп танитын ниеттердің ... ... ... ... ... ... ... күрделендіруге, одан кейін адам өлтіруге себеп
болады.
Көбінесе төбелес ... ұрыс ... адам ... ... ... ... бұзақылық ниетпен туындаған адам өлтіруден ажырату
мәселесі қойылады.
Осы қылмыстарды ... ... ... ... ... кім ... ... алға тартады. Кейбір судьялар
егер төбелес немесе ұрыстың (ұйымдастырушысы) жәбірленуші болса, онда адам
өлтіру Қылмыстық ... ... 1 ... ... саралануы тиіс дейді.
Адам өлтіруді (зачинщик) жасаған жағдайда, ол бұзақылық ... ... ... ... ... соттар қолданылу негіздеріне Қылмыстық кодекстің
96-бабы 1 бөлігі бойынша төбелес кезінде адам өлтіруде ол ... ... деп ... жасайды, яғни кінәлі және ... ... ... дейді. Осындай көзқарасы бірнеше рет В.В. Харазишвили айтты, қасақана
адам өлтіру, егер ол (өзара келісім ... ... ... болса
әрқашан Қылмыстық кодекстің 96-бабы 1 ... ... ... тиіс.
Нақтылығында бұл мән-жай негізгі маңызға ие ... ... адам ... ... да, жан ... немесе қажетті қорганыс жағдайында
жасалуы мүмкін.
Революцияға дейінгі әдебиетте төбелес немесе ұрыс жағдайында жасалған
адам ... деп, ... адам ... ... ... ... жағдайда ғана жатқызылады. Сонымен бірге төбелес немесе ұрыс
жағдайында адам өлтіру жағдайын ... ... ... баса назар
аударылады, өйткені мұндай мән-жайларда абайсыздықпен адамғҒа өлім ... ... ... ... ... және ... ... жағынан
ниетпен - екеуіне де тең ұғым дейді. Бұл қате пікір. «Ұрыс» және ... ... бір ... ... ... адам ... мән-жайы. Төбелес
немесе ұрыс жағдайында адам өлтірудің ниеттерін талдау ... ... ... ... ... бұлар бұзақылық ниеттер болуы ... ... ... кек алу, пайдакүнемдік, қорқақтық, ... ... ... некеге тұруды жеңілдету және т.б.
Төбелес және ұрыс кезінде адам өлтіруді саралау үшін ... ... адам ... ісі бойынша ең ... ... ... ... ... ұрыстың болуын (механикалық констатировать) етпеу
маңызы, жасалған қылмыстың ниеті және ... ... ... ... ... ... төбелес немесе ұрыс нақты істің мән-жайларын ... ... үшін ... белгілер болып танылмайды. Сондықтан заң
төбелесті және ұрысты адам өлтіруді саралау үшін ... ... ... адам өлтірудің басқа да түрлері Қылмыстық кодекстің 96-бабы 1
бөлігінде көзделген адам өлтіруге ... және сот ... ... адам ... ... да ... кездеседі. Олардың жалпы белгісі
болып саралауға әсер ете алатын ... ... және ... ... танылады.
41
Жәбірленушінің құқыққа сай емес әрекеттермен байланысты кінәлінің
жасаған адам өлтіруіне Қылмыстық ... ... 2 ... 98, ... ... ... ... Қылмыстық кодекстің 96-бабының 1
бөлігімен сараланады.
Қарастырылып жатқан адам өлтірудің ... ... ... ... ... және ... да мүлікті қорғайтын
адамның қарудың құқыққа сай емес қолданылуының ... ... ... талаптарын орындамауы жатады.
Қылмыстық кодекстің 96-бабы 1 бөлігі бойынша мезгілсіз ... ... адам ... ... да ... ... шабуыл жасау болмайды, тиісінше, мұндай адам өлтіру қажетті
қорганыс жағдайында және оның ... шығу ... ... ... ... ... кінәліні шабуыл жасаған қылмыскер
деп адам өлтірсе онда бұл ... ... ... ... 1 ... ... ... кодекстің 96-бабы 1 бөлігі бойынша ... ... ... ... ... барысында жасалған адам өлтіру
сараланады. Қылмысты бұлай саралау үшін оның ... ... ... Бұл ... тек жанама қасақаналық болуы мүмкін, адам ... адам ... ... ... ... өнертапқыштықты сынау
барысында адамның қазаға ұшырауына (бей-жайсыз) қарайды. Осындай жағдайда
адам өлтіруден тікелей қасақаналықты анықтау ... ... ... 1
бөлігін қолдануды жоққа шығарады.
Сот тәжірибесінде ниеттен тыс адам өлтірулер деп ... ... ... адам өлтірулерді кейде бұзақылық ниетпен жасалҒан деп
адам өлтірудің ниеті ... ... ... ... адам ... ... ... қалса және осы
ақтаңдақты толтыруға ... ... ... кодекстің 96-бабы 2
бөлігін қолдану кінәлінің әрекетінде ауырлататын мән-жайлар ... ... ... 1 ... ... ... осы бап бойынша
жатқызылады.
Қылмыстық кодекстің 96-бабы 1 ... ... ... тиіс
жәбірленушінің келісімі арқылы адам өлтіру де ... ... ... ... ... жоқ және ... жауаптылықты жоққа
шығармайды. Мұндай адам ... ... ... адам ... ... екі адам ... бірге кеткісі келіп келіссе, одан кейін
оның біреуісі осыны жасаудан бас тартады.
Сот тәжірибесі жай адам өлтіруге, сондай-ақ ... ... өзін ... ... да жатады.
Жай адам өлтірудің мұндай қарауын Қылмыстық кодекстің 96-бабы 1 бөлігі
бойынша адам ... 50% ... ... мақсаты - бұл ... ... яғни ... ... ... жасауға тілегі болып табылады. ... ... ... қылмыстық мақсатты анықтауға болады. Қылмыс ... ... – ол ... ... адам қол ... ... кісі ... ісі кезінде қылмыстың мотивімен мақсатын ... ... ... ... табылады. Кісі өлтірудің мотиві мен мақсатын
анықтау қылмыс жасалудың ... ... ... және ... ... үшін , ... ... саралау үшін, және де жазаны жеке
даралау үшін, кісі өлтірудің себебі мен ... ... ... ... ... ... ... мотиві мен мақсатының сипаты болмауы ... сот ... ... ... ... ... ашылмағандығын
білдіреді. Қасақана кісі өлтірудің себебі мен ... ... ... ... кісі өлтіру қылмысы бұзақылық ниетте, кек ... ... жеке ... ұласпауымен, басқа бір қылмысты ... ... бұны ... ... ... мүмкін. Себеп әрбір
қылмысты іс бойынша ... ... ... ... ... ... ғана
емес, сонымен қатар қылмыскердің жазасын дараландыру туралы мәселені ... ... ... Кісі өлтіру қылмысының субъектісі
Қылмыстық құқық бойынша қылмыс субьектісі болып қылмыстық заң тиым
салған қоғамға ... іс - ... ... ... ... ... ол үшін ... бере алатын адам болып табылады. ... ... ... ... бір ... ... қылмыстық жауаптылық мүмкін емес.
Қылмыс жасаған кезде тұлға мынадай белгілері болса істегені үшін ... ... егер ... жеке ... ... есі ... ... қылмыстық заң белгіген жасқа толса.
Қылмыстар мен қылмыстық жауаптылық ... ... ... ... шет елдік азаматтар мен азаматтығы жоқ
азаматтартанылуы мүмкін. Қылмыс субьектісі ... ... ... есі ... ... ... яғни өз әрекетінің (әрекетсіздігінің) нақты мағынасын
бағалай алатын, оған басшылық жасауға шамасы бар және оның жеке тұлға ... ... ... ... ... ... айырылған
адамдар қылмыс субьектісі бола алмайды. Және де бір ... ... ... дені сау ... өзінде де мұндай қасиеттер белгілі
жасқа ... ғана ... ... ... орай ... заң ... істеген қылмысы үшін қылмыстық жауаптылыққа тартылатын жас
шамасын орнықтырады. Көрсетілген үш ... ... ... ... жалпы нышандары болып табылады. Және бұлардың біреуінің болмауы ... ... ... ... ... ... Қылмыс субьектінсіз қылмыс
құрамының болуы мүлдем мүмкін емес.
Қасақана кісі өлтіру қылмысы кезінде сот міндетті ... ... ... ... ... ... кісі өлтіру қылмысының жас шамасы
болып 14 жас шамасына толған есі ... жеке ... ... ... Осы ... қылмыскер кісі өлтіру қылмысы кезінде өзінің әрекетінің қоғамға
қауіпті екенін ұғынады, зардаптың болуын алдың – ала көруге ... ... ... ... ... ... ... тұлғаның денебітімінің
немесе психофизиологтялық дамуы толық дамымаган кезі деп ... ... кісі ... қылмысын жасау кезінде қылмыскердің есі дұрыстығы
немесе есі ... ... ... ... болып табылады. Яғни есі дұрыс
адам ғана қылмыс ... бола ... Есі ... ... ... іс - ... мағынасын түсініп және оған жауап ... ... іс - ... ... кезінде есі дұрыс емес күйде
болған адам, яғни ескілікті есі ... ... ... ... ... – шығасылы болуы, кемақылдылығы немесе басқа бір ... ... ... ... жөнінде өзіне есеп бере алмайтын немесе ... ... ... адам ... ... ... Бұл ... дұрыс еместік сипатын білдіреді. Қылмыстық жауаптылықтың кінәлары мен
шартының есі дұрыстыққа ... ... ... Қасақана кісі өлтіру
қылмысы бойынша сотпсихотриялық сараптама өткізу маңызды маңыз ... ... ... мән – ... кісі өлтіру субьектісін зерттеу
мәселесімен тоқталу жеткіліксіз ... ... ... ... және т.б.) Қасақана кісі ... ... ... ... ... жасы, білімі, әлеуметтік жағдайы,
кәсібі, немен шұғылданатыны, ... және ... ... ... үй
жағдайы, ішімдікке әуестігі, қоғамдық ... ... ... балалық шағында алған тәртібі әрдайым болуы тиіс. Қасақана кісі
өлтіруші тұлғалардың арасынан көбі рецедив – ... ... жас және ... ... ... ... ... қылмыстық жауаптылық туындататын шарты болып танылады. А.Н. Трайнин ... ... тек ... ... ... ... шарттары
болып танылады, қылмыстық заң қылмыскерді белгілі бір жасқа толғаны үшін
немесе есі-дұрыстығы үшін ... ... бір ... толған және есі дұрыстығы
шартында қылмысты жасағандығы үшін ... деп ... атап ... ... және есі дұрыстықты бұлай түсіндіру, жасөспірім және ... ... ... ... ... ... айырудагы кез келген іс-әрекет
оның ... ... ... ... тек қылмыстық жауаптылықты
азайтады.
Адам өлтірудің субъектісіне қатысты заң ... ... ... ... ... Заңда тек осы қылмысты саралауға әсер
ететін адам өлтіру субъектісіні» жекелеген белгілері ғана ... ... ... ... ... қайталап адам өлтіруі Қылмыстық кодекстің 96-
бабы 2 бөлігі «и» тармағына сәйкес саралауғы әкеледі, өйткені
45
субъектінің бұл белгісі ... ... адам ... ... ... ... МӘН-ЖАЙЛАРЫ БАР КІСІ ӨЛТІРУ – КІСІ ӨЛТІРУДІҢ БІР ТҮРІ
2.1. Кісі өлтіру қылмысының түрлері
Қазақстан Республикасының ... ... тек ... ... ғана ... ... ... өлім келтіруді жұмыс істеп-
тұрған Қылмыстық кодекс адам өлтіруге жатқызбайды.
Қасақана адам өлтіруді келесі үш түрге ... ... және ... ... адам ... ... ... 1 бөлігі);
2) Ауырлататын мән-жайларда адам өлтіру (Қылмыстық кодекстің 96-бабы 2
бөлігі);
3) Жеңілдететін ... адам ... ... ... 97-100
баптары)
Қылмыстық кодекстің 96-бабы 1 бөлігінде ... адам ... ... адам ... осы ... ... ... құрамы деп аталады.
Қылмыстық кодекстің 96-бабы 2 бөлігінде ... адам ... ... ... ... ... деп танылады. Баптың осы бөлігі
ауырлататын он үш ... ... ... ... осы ... ... ... құрамына
жатады. Қылмыстың осы түріне Қылмыстық кодекстің 97, 98, 99, 100 баптарында
көзделген адам өлтірулер жатады.
Әр адам ... ... осы ... ... ... ... қылмыскер әрекетінің құрамында ауырлатылған
немесе жеңілдетілген мән – жайдың болмауы бұл ... ... ... ... деп ... ... ... жеңілдетілген мән –
жайларсыз қылмыс қылмыстық құқықта негізгі құрам ... ... ... ... кодексінің 96-бабының 1 – тармағында ... ... ... ... ... құрамға мынадай мынадай адам өлтіру түрлері ... адам ... ... ... ... ұрыс – ... ... себептер болмағанда) адам өлтіру, жәбірленушінің заңсыз
46
әрекеттеріне байланысты, жеке ... ... ... ... кек
алумен байланысты болған адам өлтіру, жәбірленушінің сұрауы бойынша адам
өлтіру және т.б. жағдайда адам өлтірулер.
Тәжірбие жиі ... ... ... ... ұрыс – ... ... төбелес кезінде адам өлтіруді айтуға болады. ... ... мән- ... ... ... қасақана кісі өлтіру өзара
ұрыс – керіс немесе жанжал төбелес кезінде адам ... ... ... ... адам ... мақсат тұтқан ниет алдың – ала болмайды.
Жанжал мен төбелестің шығу себебі табан асты ... ... ... Кез –келген төбелес кезінде екі немесе оданда көп ... бір ... ... бір – ... ... ... соққылар береді. Төбелес
кезінде екі жақта жанжалдың туына белсенді түрде қатысуы мүмкін. Екі ... ... ... шешу ... ... ... ... Жанжал кезінде төбелеске қатысушылардың өміріне және денсаулыҒына
қауіпті жағдайында болады. Төбелес кезінде екі жақтың да анық бір ... бір – ... ... ... ... ... ... алдың
– ала білмейді. Топтық ... ... адам ... ... ... ... ... төбелес кезінде өзара бірін- бірі ұрып ... ... ... ... үш ... одан көп ... ... Топтық
төбелес кеінде қатысушылардың қайсының әрекеті жәбірленушіге өлім әкелгенін
анықтау кезінде ... ... ... Кей – кездерде қатысушылардың
арасынан кім өлтіргенін өздері білмей қалуы мүмкін. Топтық төбелес кезінде
адам ... ісі ... ... ... ... ... рольін ұқыпты
анықтау қажет болып табылады. Тәжірбиеде ... дене ... ... ... ... ... ... Салған
жарақатқа байланысты қылмыскер ... ... ... ... дәрежесін жеке даралау үшін мүмкіндік береді. Көрсетілген
жағдайларда ... ... ... ... ғана ... ... ... қауіпті жарақат салады. Жанжалдың шығу ... ... ... ренішпен қызғаныш, кексін және жеккөрушілік және т.б.
болуы мүмкін. ұрыс – керіс ... ... және ... кезінде жасалҒан
қылмыстардың себебі ашу - ыза болады. Төбелес ... ... ... ... ... кісі өлтіру жағдайында жасалуы мүмкін. Ол жәбірленуші
жағынан болған қатты моральға және заңға қайшы немесе ... ... ... жан ... ... ... ... ұрыс – керіс
немесе жанжал
47
төбелес кезінде адам өлтіру қажетті қоргану шегінен шығу ... ... ... ... ... ұрыс – керіс немесе жанжал төбелес
кезінде адам ... ... ... қоргану шегінен шықпай қажетті қоргану
жағдайында жасалса онда бұл жағдай әрекет кісі ... ... ... ... ... ... жайт ... ішкіліктің нәтиежесінде бұл
қылмыстар жасалуы мүмкін. Бірақ, ... ... адам ... ... ... ... ... 96-бабының 1 бөлігінде көзделген қылмыстың
құрамын құрай бермейді. Топ болып ұрыс – ... және ... ... ... ... жасалуы, қажетті қоргану шегінен асып кісі өлтіру де болуы
мүмкін, сонымен қатар, аса қатыгездікпен өлтіру, екі ... одан ... ... ... ... мән – жайларда да орын алуы мүмкін.
Төбелес немесе жанжал кезінде адам ... егер онда ... ... ... 2 бөлігінде көрсетілген ауырлатушы мән – ... ... ... да
жеңілдетуші мән – жайлар болмаса, ... ... ... кім ... ... ... ... адам өлтіру деп сараланады. Бұл
қылмыс жасалуы кезінде айыптының әрекетінде ауырлатушы ... ...... ... болып табылады. Бұзақылық ниетпен қасақана адам
өлтіруді өзара бас араздық себеп ... ... ... ... кезіндегі адам
өлтіруден ажырата білу керек. Бұл ... ... ... айыпты мен
жәбірленушінің ара қатынасын, жанжал мен төбелестің шығу себебін, жанжал
мен ... кім ... екі ... да іс – ... ... ... ... да мән – жайларды анықтау қажет. Кісі ... ... ... кінәлі әрекетін саралауға көмектеседі. Бұл қылмысты
тергеу барысында қатысушылардың әрекеттерін жеке ... ... ... ... ... зерттеуде, қылмыскер тұлғасының және
қылмыс ... ... ... ... көріністер болып
табылғандықтан қызғанышпен кісі өлтіру қарапайым кісі ... ... ... ... ... кісі өлтірудің мотиві болып табылады,
бірақ мағынасы бойынша қоғамдық қауіптілікті жоққа шығармайды. Дегенменде
осы ... ... ... ... ... жоғары қоғамдық
қауіптілік болып табылмайды. Қызғаныш пен кісі ... ... ... ... 1 ... ... кісі ... құрамын жасайды.
Қандай да болмасын кісі өлтіру қылмысы бір ниетпен жасалады. ... ... ... ... ... Кісі ... ... айыптының
ашулануы, ызалануы, кек
48
сақтауы қызғаныш сезімінің ... ... Кісі ... ... ... ... емес. Бірінші кезекте сенімсіздік немесе күмән
білдірткен жәбірленуші болып айыптының жұбайы немесе ... ... ... ... ... тыс ... да жасалуы мүмкін, жәбірленуші
болып айыптының танысы болуы мүмкін. Екіншіден қызғанышпен кісі өлтірудің
жәбірленушісі ... ... ... ... ... ... ... кісі өлтіру қылмысын жасауға ашу немесе кек алу сезімдері ... ... ... ... ... ... ... болғаны қызғанышпен кісі өлтіруге маңызды емес. Қызғанышпен
мотиві кісі өлтіру қылмысын саралау үшін ... ... ... ... да ... немесе жеңілдетуші мән – жайлар болмаса. Кек алудың
сылтауы болып ... ... ... ұрып – соғу ... ... немесе құқықбұзушылық, құқықтық әрекеттер болып табылады. Осы
қылмысқа ... ... ... жиі ... ... мен өш алу ... ... кісі өлтіру ниетін құрамайды. Бұзақылық ниетінде ... ... кісі ... ... ... ... жасалудың
нақты ниетін, қандай түрткі ... ... ... Кісі ... ... ... ... бұзақылық ниетінің қайсысының әсер еткенін
анықтау керек. Қызғанышпен кісі ... ... жан ... ... ... Бұл ... ... жәбірленуші жағынан аморальды немесе
қатты балағаттау әрекетінен ... ... ... адам ... ... «қызғанышқа» біреудің махаббатқа немесе
берілгендігіне басқа біреудің күдік ... ... адам ... қауіптілігі, өзінің мазмұны жағынан, жай адам өлтірудің ... ... адам ... де ... ... ... ... сенімсіздіҒін көрсеткен адамда сонымен қатар сол қызғаныш сезімінің
туына себепші адамда болуы мүмкін. Соымен қатар ... ... ... және т.б.) адам ... де ... ... 96-бабы 2 бөлімі
бойынша саралануы мүмкін. Қызғаныштан адам өлтіру ... ... ... кезінде жасалуы мүмкін.
Қылмыстық құқық сот тәжірбиесінде жие кездесетін кісі өлтіру қылмысы
ретінде кек алу арқылы ... кісі ... ... ... алу – бұл ... ... ... қайғысы үшін өтеттіру
мақсатында ... ... ... ... ... Кек ... мотиві болып
айыптыға келтірген залалы үшін жәбірленушіге ... ... өш ... болып табылады. Кек алу сезімінің туындау сылтауы болып адамдардың
әртүрлі ... ... ... Кек ... кісі өлтіру жәбірленушінің
құқықтық емес аморальдық әрекетінің нәтиежесінде жасалуы мүмкін. Құқықтық
емес немесе ... емес ... ... жәбірленушінің айыптыны
балағаттауы, кінәліні ұрып – соғуы, оны қорлауы, қандай да ... ... ... ... ... Жәбірленушінің құқықтық емес ... кек ... кісі ... үшін ... және ... жоғары қоғамдық қауіптіліҒін білдіртпейді. Кек ... ... ... бұзақылық ниетпен адам өлтіру ... ... ... ... ... адам өлтіру қылмысынан ажырату
кезінде ешқандай ... ... ... кісі ... ... қоғамдық борышын орындаумен байланысты адам өлтіру
қылмысында жәбірленушінің құқықтық емес ... ... Олай ... ... ... адам ... ... құқықтық және этикалық
нәтижесінде жасалған жағдайда болып табылады. Бұл құқықтық әрекет кінәлінің
ар – ... ... ... ... ... ... әкелуімен байланысты,
яғни осының нәтиежесінде кінәлінің кек алу сезімінің туындауы кез. Жәнеде
бұл мән – ... ... ... мінез – құлқын кінәлі өз көзқарасы бойынша
баҒалайтынын ескеруіміз керек. Кек ... адам ... ... ... ... жұмысы немесе қоғамдық борышын орындаумен
байланыссыз құқықтық әрекеттер болуы тиіс. Мысалы, жәбірленушінің ... ... бас ... жәбірленушінің кінәліге ақшалай қарыз бермеуі,
қандай да ... ... ... ... ... ... келтірген залалға әруақытта қоғамға қауіпті бола бермейді. Бірақ
та ... ... ... ... ... ... ... пайдалы болуы
мүмкін.
Қылмыстық заңда кісі өлтіру деп тек жәбірленушінің еркінен тыс ... ... ғана ... ... ... ... келісімімен
болған кісі өлтіруді де бірдей деңгейде қарастырады. Әлемдегі тәжірбиеде
өмірден күдерін үзген, ... ... ауру ... адам жаны ... ... ... жатқандары немесе мүгедектердің, өзін -өзі
қарау мүмкіндігінен айырылған қарт, ауру ... ... ... ... ... ... ... тілек білдірулері көптеп кездесуде.
Осыған ұқсас тілектермен, оңалуға ешбір мүмкіндіктері жоқ, ... ... бар ата – ... да ... жатқандары да байқалады.
Жоғарыда айтылған
50
адамдардың өмірден кетуіне ... ... ... мәселесі көп ғасырлар
бойы талқыланып келеді. Сонымен қатар олар мұны өміріне ... ... ... ... ... кетуіне нақты және анық ниет ... ... ... өз ... ... ... тәуекелге қоймас үшін
ешқандай жағжайда адам өлтіруге тиіс ... ... адам ... ... қалуы
үшін барлық мүмкіншілікті қолданануы керек. Адам өмірі ол құнсыз игілік,
және қайтарусыз болып табылады. Жәбірленушінің ... оған өлім ... ... ... ... ... ... анықтау үшін алдымен
«жәбірленуші» және «жәбірленушінің рұқсаты» түсініктерін анықтап алу ... ... оған ... ... физикалық және
материалдық зиян келген тұлға көрсете ... бұл ... ... ... аймағында былай айқындайды. «Қылмыстық құқықтық мағынада
жәбірленуші ретінде қылмыскермен қылмыстық заңдылық нормаларымен қорғалатын
құқықтары мен мүделері ... ... ... ... рұқсаты
ретінде П.С.Дагель адамның толық еріктілігін және мұндай ... алып ... ... ... қосатын оның ерікті ниет
білдіруін ... Бұл ... ... ... ... беру ... ... білдіруді айқындамайды /36, 18Б/. Егер де жәбірленушінің берген
рұқсаты ерікті ниет ... ... ... ... онда ол ... маңызға ие бола алмайды, ... ... ... ... ... шешкен жағдайда ол ... ... ... ... ... сұрақ, қылмыстық құқықтық мағынада қойыла
алады, егер де рұқсат нысаны мен де ... де ... ... ... ... ... Адамның ерік бостандығы абсолютті емес, ол
әртүрлі обьективтік және субьективтік факторлармен байланысты, ... ... ... оған өз ... ... ... ... түрде
әрекет етуге қабілетті. Осы факторлар арқылы ерік ... ... Ерік ... тек ... емес ... ұғым ... ... сондықтан да қоғамдық ... ... ... ... , ... және т.б. ... ниет білдіру мүмкіндігі шексіз емес, кез – ... ... ... оның шегі бар. Бұл ... ... және ... мүделері мен
өмір сүріп отырған қоғамдық қатынастар ... мен ... ... және ... ... және т.б. адамның әрекет етуі арқылы
анықталады. Тұлғаның жеке өмірі мен
51
денсаулығына қатысты еркін ниет білдіру сұрағын шеше ... ... ... мен ... қорғау мүдделігін ұмытпау қажет.
Жәбірленуші ... өлім ... ... бере ... ... заң ... мораль және этикамен анықталған еркін ниет
білдіру шегінен шығып кетеді. Созылмалы психикалық ... ... ... кем ... ... ... өзгеруі және өзгеде
дертке ұшыраған немесе кәмелеттік жасқа толмаған жәбірленушінің ... ... ... ... өзінің іс - әрекетінің іс ... ... ... ... ... алмайтын немесе оған ие бола ... ... ... еркін ниет білдіру болып табылмайды. Сондықтан
да «жәбірлнеушінің ... мен ... ниет ... ... тепе – тең
емес. Жәбірленушінің өзіне өлім келтіруге ... беру ... ... ... болып табыла бермейді. Жәбірленушінің өзіне өлім келтіруге еркін
ниет ... ... және ... ... ... Осыған орай
жәбірленуші өзіне өлім келтіру туралы рұқсат беру немесе бұл ... ... ... ... ... ... ... Бұл қылмыс
обьективтік жағынан әрекет ... ... ... жасалады. Көп
жағдада белсенді әрекет етумен ... Бұл ... ... ... ... ... ... жасалуы мүмкін. Қылмыстың ниеті мен
мақсаты әртүрлі болуы ... Осы ... ... ... қылмыскердің
әрекетінің бағыты басқа бір мақсатты ... ... өзін - ... ... адамның мүлкіне қызығып жәбірленушіні тікелей қасақаналық
пен өлтіруі мүмкін. ... ... ... ... адам ... ... қатты ауырып жатқан адамның өзін ... ... ... заңы эвтаназияны қолдануға мүлдем қарсы. Бұл
қылмысты Қазақстан Республикасының 96 ... ... яғни ... ... ... ... мән ... қасақана кісі өлтіру түрі қызғанышпен кісі
өлтіру, кек алумен кісі өлтіру, ұрыс – ... және ... ... ... ... басқа кісі өлтірулер түрлері кездеседі.
Алдымен бұл – кісі өлтіру қылмыстары отбасының ауыр өзарақарым –
қатнаста әсер ... ... ... ... негізінде жасалады.
Отбасының келіспеушілігіне байланысты кісі өлтіру қарапайым кісі өлтіру
қылмысы болып табылады. Дегенмен бұл ... ұрыс ... және ... , кек алу ... ... кезінде жасалуы мүмкін. Бұл кісі өлтіру
жеке сипатты ... мән – ... кісі ... ... ... сұрауы
бойынша немесе аяушылық негізде бұндайсыз қылмыстар қатысты болып табылады.
Қарапайым кісі өлтіруге жалған қоргану кезінде кісі ... ... ... Бұл ... ... ...... орналасқан мән -
жай кінәліге шабуылдан қоргануға ешқандай негіздің болмауы. Абайсызда кісі
өлтіру немесе кездейсоқ қылмысына ... ... ... ... ... ... жасалуына байланысты жеңілдетілген мән- жайда
кісі өлтірулер болып табылады. Олар ... ... рет – ... Жаңа ... сәбиді анасының өлтіруі (қылмыстық кодекстің 97-
бабы), жан күйзелісі жағдайында адам өлтіру (қылмыстық кодекстің ... ... ... ... үшін қажетті шаралардың шегінен шығу кезінде
жасалған кісі өлтіру (қылмыстық кодекстің 100-бабы), ... кісі ... ... ... ... ... бар кісі ... түрлері
Жұмыс істеп тұрған Қылмыстық кодекстегі адам өлтіруді ауырлататын
жағдайларды анықтау қылмыстарды дұрыс саралау, одан кейін кінәліге ... ... үшін ... ... қылмыстық заңда жазаны ауырлататын екі мән-жайдың түрі
белгілі. Біріншісі қылмысты жасайтын ... ... ... үшін ... ... ... ... қылмыс құрамын саралауға әсер ететін
белгі ретінде ерекше маңызға ие. Қылмыстық кодекстің ... ... ... ... жекелеген қылмыстарды саралауға әсер ететін
мән-жайларды салыстыру көрсеткеніндей, біріншілері, екіншілерінің бағытын
анықтайтын құқықтық база ... ... ... ... ... ... ... айтылған ауырлататын мән-жайлар жекелеген
қылмыстардың құрамын нақтылайды.
Сонымен бір ... әсер ... ... ... сипаты бойынша
Қылмыстық кодекстің Жалпы бөлімінде аталған мән-жайларға ... ... деп ... ... ... ... ... 2 бөлігінде он үш ауырлататын ... ... ... дербес маңызы бар.
Сондықтан істелінген іс-әрекетті тек бір ауырлататын белгі ... жол ... егер ... ... ... ... Осыған
33 тармағында «Азаматтардың өмірі және денсаулығына ... ... ... соттардың қолдану жөнінде» ... ... Соты ... 1994 жылғы 23 желтоқсандағы Қаулысының
33 тармағына баса назар аударылған.
Қылмыстық кодекстің ... 2 ... ... ... ... ... адам өлтіру басқа адам ... ... ... қауіптілікті көрсетеді. Адам өлтіруді ауырлататын мән-жай барысында
жасалған деп тану үшін кінәлінің ... ... ... ... ... ... бір ... бірнеше белгілерге сәйкес келеді.
Адам өлтірудің ауырлататын мән-жайларын адам өлтірудегі жәбірленушіні
сипаттайтын келесідей белгілері бойынша және осы қылмыс ... ... ... болады:
1) жәбірленуші адамның ерекшелігіне байланысты - екі немесе одан да көп
адамдарды өлтіру («Ғ» тармағы); осы ... ... ... ... не ... ... ... борышының орындауына
54
байланысты адамды немесе оның жақындарын («б» тармағы); дәрменсіз ... ... ... ... сол ... адамды ұрлаумен не адамды
кепілге алумен ұштасқан («в» тармағы); жүкті екендігі ... ... («Ғ» ... ... объективтік жағына байланысты - аса қатіғездікпен жасалған
адам өлтіру («д» тармағы): көптеген адамдардың өміріне ... ... («е» ... ... ... ... ... - пайда табу мақсатымен, ... ... не ... ... алушылықпен не бандитизммен
ұштасқан адам өлтіру («з» тармағы); ... ... («и» ... қылмысты жасыру немесе оны жасауды жеңілдету мақсатымен жасалған,
сол сияқты зорлауға немесе жыныстық қатынас ... күш ... ... («к» ... әлеуметтік, ұлттық, діни өшпенділік
немесе араздық не қанды кек ... ... («л» ... ... ... ... пайдалану мақсатымен жасалҒан адам өлтіру («м»
тармағы);
4) қылмыстың субъектісі бойынша ... ... ... ала сөз ... ... тобы немесе ұйымдасқан топ жүзеғе асырған адам ... ... ... 97-100 ... көзделҒен әрекеттерді
қоспағанда, бұрын адам өлтірген адам жасаған адам өлтіру.
Сараланған мән-жайлардың бұлай ... ... ... ... ... ... біреуінің болуы қылмыстық кодекстің ... ... ... үшін қажетті шарт болып танылады.
Егер Қылмыстық кодекстің 96-бабы 2 бөлігінің екі немесе одан да көп
тармақтарында көзделген ... ... ... адам ... істелінген іс-әрекетті барлық тармақтар бойынша саралануы ... ... ... жаза әр ... ... жекелеп тағайындалмайды.
Кейбір авторлар жұмыс істеп тұрған Қылмыстық ... ... ... адам ... екі ... ... ... 1)
қылмыстық кодекстің 96-бабы 2 бөлігінің «а», «в», «ғ», «д», «е», ... ... ... осы ... адам өлтірудің ауырлататын
жағдайындағы объективті қаситтері сипатталады); 2) Қылмыстық ... ... 2 ... «б», «ж», «з», «и», «к», «л», «н» ... ... ... ... ... субъективті
қасиеттері сипатталады) /37, 288Б/.
55
Одан кейін осы топтастыру адам өлтірудің ауырлататын мән-жайларын рет-
ретімен орналастыру үшін қолданылады.
Екі немесе одан да көп ... ... ... кодекстің 96-бабы 2
бөлігі «а» тармағы). Азаматтардың өміріне және денсаулығына қолсүғушылыққа
байланысты жауаптылықты реттейтін ... ... ... ... Республикасы Жоғарғы Пленумының Қаулысында (Қылмыстық кодексінің
ескі редакциясында) 88-бабының 1 бөлігінде «3» ... ... ... екі ... одан да көп адамдардың өмірін қасақана айыру осы
баппен саралануы тиіс, ... ... ... бір ... бірнеше
әрекеттермен орындалады және кінәлінің бірнеше адамға өлім келтіруі ... ... ... ... /38, ... ... одан да көп адамның өмірінен айыру - кінәлінің ... ... ... міндетті белгі. Қылмыстық пиғылдың бірлігімен
біріктірілген екі немесе одан да көп ... ... адам ... бұл ... тек ... қасақаналық анықталуы тиіс, ал бір ... ... тек ... қасақаналық емес, жанама қасақаналықта болуы
мүмкін.
Бір мезетте екі немесе одан да көп ... ... ... ... ... тыс адам өлтірулер жатады. Бұл, мысалы екі
адамды бір оқпен атып өлтіру немесе жәбірленушіге ... ... ... ... ... бағыты барысындағы екі немесе одан да көп адам
өлтіру және басқасына оқталу аяқталған қылмыс ретінде қарастырылмайды - ... одан да көп ... ... - бұл ... пиғылдың нәтижесі
ретіндегі нәтижесі - қылмыстың субъектісінің еркіне байланысты емес ... ... ... ... ... ... ... 24 -бабы
және Қылмыстық ... 96 ... 2 ... «а» ... ... кодекстің 96-бабы 2 бөлігінің тиісті ... ... ... ... ... байланысты сараланады. Осы жерде
кінәлінің бір ... ... ... реті және адам ... ... ... үшін маңызы жоқ.
Егер, бірнеше орындаушылар өзара рольдерді бөліскен жағдайда және
бірнеше адамдарды ... ... ... ... бұл жерде әр кінәлі
басқа орындаушыға көмектеспей қылмысты орындады, тек бір ... ... ... ... ... ... ... Қылмыстық
56
кодекстің 96-бабы 2 бөлігі «а» тармағы бойынша саралануы тиіс. Тәжірибеде
осы ... ... ... ... ... сот ... Шығыс-Қазақстан облыстық сотының 1994 ... 12 ... ... А.А. және ... А.В. ... ... (баптары
ескі редакцияда берілген) 17, 88 баптарының 1 бөлігі «з» ... ... ... ... ... тұрғындары Нестеренко және
Харущев сотпен кінәлі деп танылған, 1993 жылы 18 ... мас ... ... ... ... Б және Ғ - мен бас араздығы ... ол ... ала сөз ... ... ... ... ... мақсатында ол
екеуі Нестеренконың үйіне келді, мас Б-ны Нестеренко балғамен және балтамен
басынан ұрып өлтірді. Осыдан кейін ол ... басы ... деп ... ... берді және олар Б-ның үйіне келді, онда мас күйінде ... ... ... отыра өзімен бірге алып шыққан фонармен ғ-ны
жарықтандырды, ал Харущев оған ... ... және ... ... өлтірді.
Жоғарғы Соттың қылмыстық істер жөніндегі сот ... ... ... 7 ... ... айыптау жөніндегі үкім өзгертілген
Қылмыстық кодекстің 17 және 88 бап 1 ... 3 ... ... тасталынды.
Жоғарғы Соттың Төрағасының бірінші орынбасарымен 1994 жылы 7 қазанда
Жоғарғы Соттың ... осы іс ... ... сот ... ... наразылық жарияланды.
Істің материалдарын зерттеу көрсеткеніндей? әр кінәлінің ниет ... ... ... ... Олар екі ... ... ... бөлісуге байланысты алдын-ала сөз байласпаған, тек ... ... ... айыруға байланысты пиғылын білдірген.
Ғ-ны өлтірген Харушевтің әрекеті Қылмыстық кодекстің 88-бабы ... ... ... ... ... 17, 88 ... 1 ... «и»
тармағымен саралануға жатады.
Жоғарғы Соттың Төралқасы наразылықты қанағаттандырды:
Нестеренконың әрекетін Қылмыстық кодекстің 17, 88 баптары 1-бөлігі «з»
тармағынан ... ... 17,88 ... 1 ... «и» ... ... ... Қылмыстық кодекстің 88-бабы 1 бөліҒі «з» тармағынан ҚК-
ң 88-бабы 2 бөліҒіне (баптар ескі ... ... ... сараланған
/39,/.
57
Екі немесе одан да көп адамдарды ... ... ... ... ... ниетімен қамтылмаса, істелінген іс-әрекет
Қылмыстық кодекстің 96-бабы 2 бөліҒі «н» тармағы ... ... ... ... деп ... ... бір адам ... және басқа адамға абайсызда өлім
келтіруді асырған кінәлінің әрекеті қарастырылып жатқан ... ... ... адам ... және ... адамға өлім келтіру
ретінде саралануы тиіс.
Егер екі немесе одан да көп адамды өлтіру, көптеген ... ... ... ... онда ... іс-әрекет Қылмыстық кодекстің 96-
бабы 2 бөлігі «а» және «е» тармақтарымен ... ... Бұл ... екі
немесе одан да көп адамды өлтіру тәсілі ... ... ... ... ҚК-ң ... 2 бөлігі «а» және «е» тармақтарының жиынтығы
бойынша сараланады.
Егер кінәлі екі немесе одан да көп ... ... ... емес ... адамдардың өміріне қауіпті тәсілмен жасалануы
тиіс. Қылмыстық кодекстің 96-бабы 2 ... «а» ... ... ... егер бір адам ... Қылмыстық кодекстің 97-100 баптарында
көзделген жеңілдететін мән-жайлар барысында жасалса.
Дәрменсіз жағдайда екендігі ... ... ... сол сияқты
адамды ұрлаумен не адамды кепілге алумен ұштасқан (Қылмыстық кодекстің 96-
бабы 2 бөлігі «в» ... ... ... да ... ауырлататын мән-жай деп
тану, өте дұрыс. Өйткені, бұл жағдайда адам ... ... өзін ... дәрмесіз жағдайына байланысты жәбірленушінің қарсылық көрсете
алмауының барысында жасалады
Сондай-ақ адам ұрлаудың және кепілге алудың өсу ... ... ... қол сұғу ... қоғамның бағаламауы, адам өлтірудің
жаңа сараланган белгілеріне қосылу үшін ... ... ... «в» ... ... үш ... мән-жайлар көзделген:
a) жәбірленушінің дәрменсіз жағдайы;
b) адамды ұрлау
в) кепілге ... көп ... ... ... физиолоғиялық себептері
танылады.
58
Дәрменсіздік жағдай ... ... ... бір ... ... да ... ... (жасының кәмелетке болмауы,
кәрілігі, науқастығы, физиологиялық ... ... ... ... және ... ... ... тиімді қарсылық көрсете
алмау мүмкіндігі. Адам өлтірудің осы түріне талма ауыруы, мас ... ... олар ... әрекетіне қарсыласа алмайтындығын жатқызамыз.
Қылмыстық кодекстің 96-бабы 2 бөлігі «в» ... осы ... ... тиіс ... ... кек ғана емес, сондай-ақ
пайдакүнемдік, бұзақылық ниет, қызғаныш және ... ... ... егер ниет ... ... ... танылға, мысалы
қылмыстардың пайдакүнемдік ниеті болса Қылмыстық кодекстің 96-бабы 2 ... және «з» ... ... Бұл жерде әр жағдайда кінәлі ... ... ... ... ... екендігін сезінуі тиіс.
Қылмыстық кодекстің 96-бабы 2 бөлігі «в» тармағында көзделген екі
ауырлататын жағдайдағы адам ... ... ... ... немесе
кепілге алумен байланысты адам ... ... ... ... ... 96-бабы 2 бөлігі «в» тармағына толықтай дұрыс қосылған,
өйткені ұрланған немесе кепілге алынған адам да дәрменсіз жағдайда ... адам ... ... ... тек ... немесе кепілғе
алынған адам ғана емес, басқа да адамдар, мысалы қылмыскерлер ... ... ... ... құқық қорғау органдарының қызметкерлері де
болуы мүмкін.
Адамды ұрлаумен ... ... ... ... адам ... ... ... әрекет Қылмыстық кодекстің 96-бабы 2 бөлігі «в»
тармағымен және 125 немесе 234 ... ... ... ... ... ... айыпкерге белгілі әйелді өлтіру (Қылмыстық кодекстің 96-
бабы 2 ... «Ғ» ... Бұл адам ... ... ... жасалған қылмыстарға жатады, өйткені кінәлі жүкті әйелге өлім
келтіре ... ... ... екі ... - жәбірленушінің өміріне және
болашақ адамның өміріне қол сұғады. Осы ... ... ... ... әйелдің өмірін қорғауға алады.
Қылмыстық кодекстің 96-бабы 2 бөлігінде көзделген адам өлтіру, кез
келген ер жынысты және әйел ... ... ... ... адам өлтірудің аса қауіптілігіне байланысты қылмыстың субъектісі
неғұрлым жағымсыз сипатталады.
Жүкті әйелді ... ... ... жауаптылықты белгілей отыра,
заң міндеті шарт ... ... ... ... ... 2 ... «Ғ»
тармағы бойынша саралау үшін, оны ... ... ... көрінеу
білгендігін алдыға тартады.
Көрінеу білгендік кінәлі жүкті әйелдің өміріне қол сұғады. Қазақстан
Республикасы ... Соты ... 1994 ... 23 желтоқсандағы қаулысында
былай атап ... ... ... ... барысында оның
жүктілігін білу ... ... ... бұл ... оның ... ұрықтың өмірге қабілеттілігі, әйелдің жүктілігіне байланысты
тиісті емдеу мекемесінде ... ... ... ... ... адам өлтіруді жасай отыра, жәбірленуші жүктілік жағдайында
екен деп қате ... ал ... ... жәбірленуші жүкті болмаса
Қылмыстық кодекстің 96-бабы 2 ... «Ғ ... ... ... шешіммен келісуге болады, бірақ бұл жерде мынаны ескеру қажет
/40, 281Б/. Адам ... ... ... бұл жерде фактілі
қателіктерге жол беріледі, ол адам өлтіруді ... ... ... ... ... ... ... тұлғасы оған адам
өлтірудегі жоғары жауаптылықты туындатады деген белгілерді ... А.А. ... ... ... ... ... болуы барысында қателікпен болжап қылмысты жасауды
сараланған қылмыстарды жасауға оқталғандық ретінде қарастыру қажет.
Кінәлінің осы ... ... ... адам ... ... Қылмыстық кодекстің 24-бабы және 96 баптың 2 ... «Ғ» ... ... ... ... ... осындай ұсынумен келісуге болмайды,
өйткені жәбірленушіге өлім келтіріледі және аяқталған қылмыс деп саналады.
В.Ф. Кириченко, мұндай жағдайларда кінәлінің әрекеті ... ... ... ... ретінде немесе осындай қылмыстағы ауырлататын
мән-жайлардағы қылмысқа оқталу деп ... ... ... ... ... жауаптылыққа тартылған нақты анықтайды. Өзінің ұсынысын ол
«сараланған қылмыс үшін оқталуды жасай ... ол жай адам ... деп ... сатыға жетпеуі мүмкін. Бірқатар қылмыстар ... ... және ... ... ... кодекстің 96-бабы 2 бөліҒі «Ғ» тармағы бойынша саралануы
тиіс адам ... ... ... ұғым сатысында болмауы мүмкін.
Мұндай адам өлтіруге оқталу әрқашанда ауырлататын жағдайлар барысында адам
өлтіруге оқталу деп ... ол ... ... ... кодекстің 96-
бабы 1 бөлігі бойынша сараланбайды. Сонымен бірге, Қылмыстық кодекстің 96-
бабы 2 ... «Ғ» ... ... және Қылмыстық кодекстің 96-бабы ... ... ... ... екі ... жасады деп ойлаға негіз береді;
нақтылығына ол бір қылмыс жасады. Мұндай ... ... ... адам өлтіруді аяқталған деп тану және Қылмыстық кодекстің 96-
бабы 2 бөлігі «Ғ» тармаҒын ... ... ... емес ... /42, ... қателік барысында, кінәлі адам өлтіретін осы ... ... ол ... ... 96-бабы 2 бөлігі «Ғ» тармағы
бойынша ... ... ... ... ... ... ... білгендігі жоқ.
Адам өлтіру тек тікелей қасақаналықпен ... ... ... ... ... пайдакүнемдік, қызғаныш, ұрыс-керіс, бұзақылық
ниеттер. Егер осы ... ... өзі адам ... ... мән-жай боп
танылса, онда кінәлі тек «Ғ» ... ғана емес ... ... ... 2 ... ... сәйкес жауап береді.
Аса қатігездікпен адам өлтіру (Қылмыстық кодекстің 96-бабы 2 бөлігі
«д» тармағы). Жәбірленуші аса ... ... ... ... ... кез ... қылмысты ауырлататын мән-жай болып танылады
(Қылмыстық кодекстің 54-бабы 1 бөлігі «и» тармағы).
Қылмыстық кодекстің 96-бабы 2 ... «д» ... адам ... ... ... ереженің нақты көрінісі болып танылады,адам өлтірудің осы
түрі қоғам үшін аса қауіпті, ол ... ... ... және ... да ... ... бей-жайсыз қараудан
көрініс беруі мүмкін. Адам өлтірудің осы түрінің субъектісі де неғұрлым
жағымсыз ... ... ... ... «д» тармағын дұрыс қолдану адам өлтіруді
жасау барысында «аса ... ... ... ... ... болады.
Қазақстан Республикасы Жоғарғы Соты Пленумуның қаулысынң 8 тармағына
сәйкес, аса қатігездік объективті әрекеттерден, ... ... ... ... ... ... ... заң, аса
қатігездікті адам өлтіргендігі үшін жауаптылықты
61
ауырлататын мән-жай ретінде тани отырып, критерийлерге ... ... ... айыру аса қатігездікпен жасалады деп танылады.
Бірқатар тергеушілер және ... осы ... ... ... ... ... келеді.
Аса қатігездік - құқықтық ұғым. Оны анықтау ... және ... ... ... олар осы жерде ... ... ... құлықтылық нормаларын басшылыққа алады.
Осындай істер бойынша сот ... ... ролі ... ... қорытынды, жарақаттың саны және ... ... ... ... ... ... және уақыты, егер сөз құрбындық
бүлдіру жөнінде айтылсы. Сарапшылардың қорытындысын сот ... ... ... ... ... ... ... 96-бабы 2 бөлігі «д» тармағын
қолдануды ұсынады, онда орыс ... ... ... ... «аса ... ... ... көрсетеді».
Бәжірибеде мұндай ұсынулар Қылмыстық кодекстің 96-бабы 2 бөліҒі ... ... ... ... ... алып келеді.
Осы тармақ бойынша саралау үшін құрбанға ... ... ... ... ... ... сипатын, адам өлтіру қасақаналығының
мазмұнын аса қатігездікпен жасалған деп санамауыз қажет, егер ... ... ... ... ... ... жәбірленуші уласа, бір
мезетте өлім келтірілегітіндігін біліп жасаса, жәбірленуші біраз уақыттан
кейін ауыр ... ... ... қатігездікпен жасалған адам өлтіруді зерттеу көрсеткеніндей,
осындай адам өлтірулерді саралау ... ... ... ... ... ... ... субъективтік жағының призмасы арқылы емес,
өзінше аса қатігездіктің белглерін тануды бағалайды. Мұндай ... ... бір ... ... да ... ең ... бұл жерде
сөз адам өлтіру қасақана ... және ... ... ... ... ... шығарылады, басқа жағынан - ... ... ... ... ... ... және оның
ерекше қатігездікке деген қатынас сәйкес келмеуі мүмкін /43, ... ... ... ... ... ... анықтамаса
адам өлтірудің мән-жайын жеткілікті толықтай анықталады деп санауға
болмайды. Л.А ... ... ... ... ... ... адам ... жәбірленушінің өлу фактісіне
62
қатынасын өзінің әрекеттерін зардабы ретінде ғана емес, адам өлтірумен
тікелей ... ... ... және аса ... ... ... ... /44, 74Б/.
Аса қатігедікпен жасалған адам өлтіруді саралауда аса қатігездік пайда
болуы мүмкін.
Аса қатігездік жөніндегі бірқатар жағдайларда шіге көптеген ... ... ... ... да көптеген жарақаттар дәлел бола
алады.
Адам өлтіру барысындағы аса қатігездіктің болуы ... ... ... шешу ... үшін аса маңызды ие, өйткені Қылмыстық
кодекстің ... 2 ... «д» ... ... адам ... ... сирек негізделді.
Мұндай жағдайларда жарақаттардың немесе дене жарақаттарының болуы аса
қатігездіктің дауыссыз ... боп ... ... ... ... адам өлтіруді қылмыстық кодекстің 96-бабы 2 ... ... ... ... негіз болмайды. Осылай Дуйсенов Ш. Қылмыстық
кодекстің 88-бабы 1 бөліғі «Ғ» тармағы бойынша ... ... 2 ... ... Ол ... ... ... гүлнәрді қасақана аса
қатігездікпен келесі жағдайларда өлтірген: 1997 жылы 26 ... ... және ... ... ... ... ... СаҒат 23.00. де қайтып
оралған ол пәтеріне кіре алмаған, өйткені әйелі оған есік ... Ол ... ... ... балконынан үйіне енген, жататын бөлмеде өзінің
жартылай жалаңаш әйелін көріп, қызғаныш ... оның ... әр ... бірнеше соққы беріп, оқиға болған жерден кетіп қалған.
Қазақстан Республикасы ... Соты ... ... сай ... және кассация қаулының өзгертуі және Дуйсенов Ш.
әрекетін қайта саралау жөнінде ... ... ... осы ... және ... ... ... қанағаттандырды. Сот Дусенов
Ш.әрекетін аса қатігездікпен жасалған адам өлтіру деп ... ... 13 ... жарақатын ескере отыра саралады.
Бірақ та жарақаттардың көптігі фактісі барлық жағдайларда қылмысты аса
қатігездікпен ... ... боп ... Заңның ұғымына сай ... адам ... ... деп тану үшін ... аса қатігездікпен
қылмыс жасауға бағытталған қасақана әрекет еткендігі және
63
жәбірленушіге ерекше ... және ... ... ... оны ... анықтау қажет.
Мұндай мән-жайлар анықталған жоқ. ... ... ... ... ... мойын жағынан басқасы жеңіл, (жоғарғы) болып
танылады және олар ... ... ... орналасқан. Сонымен бірге
ісітің материалдарынан көрінгендей, қылмысты жасау түні бүкіл ... ... ... яғни ... ... ... Осы ... көрсеткеніндей
сотталушы жарақатты тәртіпке сай емес келтірген. Бұндай жағдайларда
Дуйсеновпен ... ... ... ... ... ... ... деп саралануы тиіс /45, /.
Қылмыстық кодекстің 96 ... 2 ... «д» ... сай
жәбірленуші жақын адамдардың көзінше қасақана адам өлтіру ... ... және ... ... және ... жақын және
белгілі бір себептерге байланысты оларға тиімді көмек көрсете ... ... ... ... ... өзі ... ... асыру
барысында жәбірленушінің дәрменсіз жағдайын пайдаланып адам ... ол оның ... ... ... ... жасы ... ... себептерге байланысты оған қарсылық көрсете алмады, өзара жақын
қатынастарда ... ... ... ... ... өлтіру.
Жәбірленушіні өлтіргеннен кейін мәйітті қалпын келтіргісіз ету немесе оны
қорлау соны жасырған ... ... ... ... ... аса қатігездігі жөнінде білдіреді және Қылмыстық кодекстің 96-
бабы 2 бөлігі «Ғ» тармағын ... үшін ... ... ... ... ... ... тәсілмен адам өлтіру Қылмыстық
кодекстің 96-бабы 2 бөліҒі «е» ... Адам ... ... ... ... кінәлі сол қауіптілікке немқұрайды қарайлы,
ол өзінің эрекеттерімен ... ... ... ... Жоғарғы Соты Пленумының 1994 ... ... ... ... өмірі және ... ... ... реттейтін заңдарды қолдануы
жөніндегі” Қаулысында былай атап ... ... ... ... жасалған қасақана адам өлтіруді саралау үшін, мынаны ... ... бір адам ... қасақаналығын жүзеге асыра отыра, кінәлі
басқа да адамдардың өміріне және ... ... ... ... ... /46, ... адам ... маңызды тәсілі - қоғамға қауіпті, яғни көп
жағдайларда адам өлтіруге мұндай тәсілді ... (өрт, қою, ... ... ... ... тобына оқ жаудыру, бірнеше адам бар ... ... ... ... өмірі үшін қауіпті болып танылады. Адам
өлтірудің осы түріне әртүрлі ... ... ... ... ... ... ... ол осындай приспособлениялармен жанасуға келуі
мүмкін. Ең алымен бұл өмірге қол сұғу процесінде тек ... ... ... бір ... ... ... ... және құралдар қолданылады.
Осы адам өлтіру барысындағы тәсілдің қауіптілігі ... ... ... ... Жарылыс құрылғыларын қолдану немесе тек бір
жәбірленуші орналасқан адам жоқ ... ... ... басып кетуді
Қылмыстық кодекстің 96-бабы 2 бөлігі «е» тармагымен тиіс. Осы ... ... ... жәбірленушінің адам өлтіруге қасақаналығына
қатысты, кінәлінің ... адам ... ... таңдап алынған
нәтижесінде нақты зиян шеккендердің саны маңызға ие емес. Тек бір адамның
өмірін ... ... ... 96-бабы 2 бөлігі «е.» тармағын қолдануды
жоққа шығарады, егер адам өлтірудің ... ... ... қауіпті болса
басқа да адамдарға өлім келтіру қауіптілігі жалған емес ... ... ... емес ... өмір ... ... ... адам өлтірудің осы түрінде белгілі бір адамды
өлтіру ... ... ... өлім ... ... басқа адамдарға зиян келтіру қатынасы
жанама қасақаналық нысанында көрініс береді.
Егер ... ... ... үшін ... ... адам өлтіру,
бірнеше адамдардың өмірін қиюға алып ... ... ... ... ... 2 ... «а», «е» ... бойынша саралануы тиіс. Егер
көрсетілген әрекеттер бір адамның өмірін қиюға және басқа адамға ... ... ... кодекстің баптарының жиынтығы бойынша:
Қылмыстық кодекстің 96-бабы 2 ... «е» ... және ... зиян
келтіргендігі үшін жауаптылық көздейтін Қылмыстық кодекстің тиісті
баптарымен ... ... ... ... тінін пайдалану мақсатымен адам өлтіру
(Қылмыстық кодекстің 96-бабы 2 бөлігі «м» ... ... ... ... үшін ... ауырлататын жаңа мән-жайдың пайда болуы,
адамның органдарын ... ... ... ... ... қылмыстық-құқықтық құралдардың
қажеттілігімен ... ... ... ... ... ... материалы іздеу жөніндегі ... ... ... байланысты осындай мақсатпен адам өлтіру аса қауіпті болып
танылады.
Қылмыстық кодекстің 96-бабы 2 бөлігі «м» ... ... ... ... қызметкерді қосқандағы кез-келген адаммен ... ... ... ... қылмысты жасау сире ... ... ... ие адамдардың қатысуынсыз, органдар немесе тіннер
зорлық және ... ... ... жолымен, сондай-ақ игілікті
соттаулармен соның ішінде жәбірленушінің мүддесінде медициналық ... ... ол үшін ... ... ... тек ... қасақаналықпен жасалынады.
Қылмыстық ниеті пайдакүнемдік әлде мансапқорлық (бастығына
жағымпаздану) немесе ... ... ... есебінен жақын адамының өмірін
құтқаруға ұмтылудан көрінеді.
Қылмыстық кодекстің 96-бабы 2 ... «м» ... ... адам
өлтіру қылмыстың ниеті және жағдайларына байланысты. Бір ... осы ... «в», «д», «ж», «з», «и») ... ... ... 96-бабы 2
бөлігі «м» тармағы осы баптың басқа да тармақтарымен өзінің ... ... ... ... мүмкін емес /47, 123Б/.
Адам өлтірудің және кінәлінің тұлғасының субъективтік қасиеттерін
сипаттайтын ... ... ... қызметтік іс-әрекетін жүзеге асыруына ие ... ... ... ... ... ... немесе оның жақындарын өлтіру
(Қылмыстық кодекстің 96-бабы 2 бөлігі «б» тармағы).
Адам өлтірудің осы түрі жәбірленушінің қызметтік іс-әрекеті, ... ... ... ... жүзеге асыруға кедергі келтіруге
бағытталған. «Б» тармағымен саралау үшін адам ... ... ... ... ... ... кезі ... осындай кейін бірнеше
уақыттан кейін ... ... ие ... адам ... ... ... тек ... міндеттерді
жүзеге асырушы адам ғана емес, оның жақындары да болуы мүмкін. ... қан ... ... ... ... ғана емес, қалыптасқан
өзара қатынастарға ... ... ... ... танылады.
Қазақстан Республикасы Жоғарғы Соты Пленумының 1994 ... ... ... өмірі және денсаулығына қолсұғуштыққа
жауаптылықты реттейтін ... ... ... ... ... атап ... ... өзінің ... ... ... орындауға байланысты кінәсі өзінің ... ... ... ... парызын атқаруға байланысты
адамға қарсы шығады деп заң ... ең ... ол оның ... қол
сұғады, сондықтан жәбірленушінің қандай құқыққа сай қызметін және ... ... ... ... жасаға түрткі ... ... ... ... ... ... ... орындау деп кез келген
адамның (тек лауазымды емес) ... ... ... ... ... ... ... Қоғамдық парызды орындау - бұл
азаматтармен өзіне ... ... ... міндеттерді, сондай-ақ
қоғамның немесе жекелеген ... ... ... да іс-
әрекеттерді ... ... ... ... ... ... ... және басқалар жөнінде хабарлау).1
Барлық жағдайларда жәбірленушінің қызметтік, кәсіби немесе қоғамдық
қызметі құқыққа сай ... ... ... ... адам өлтіру «б» тармағы
бойынша сараланбауы тиіс, егер ... ... сай емес ... ... ... ... ... пайдалану.
Судьяның, прокурордың, тергеушінің, анықтама жүргізуші ... ... сот ... ... тең ... ... қараумен байланысты жақындарын, сондай-ақ сотталы адам ала тергеу
өндірісіндегі материалдарды қарау ... ... ... ... сот ... ... ... кодекстің 340-бабы - арнйы нормасы
бойынша жауаптылыққа тартылған, ... ... ... ... болып
танылмайтын, бірақ өзін кінәлінің алдында осылай таныстырған және қоғамдық
тәртіпті қорғауға бағытталған әрекеттерді орындалуды Қылмыстық ... ... 2 ... «б» ... бойынша саралаймыз.
67
Субъективтік жағынан бұл қылмыс тек тікелей қасақаналықпен жасалынуы
мүмкін. ... ... ... ... немесе қоғамдық парыз)
атқаруға байланысты немесе олардың жақындарына осы ... ... ... және атқарылған парызды (міндетті) бұлтартады немесе кек
алуға қолсұғуды біледі. Осы ... ... ... ... 2 ... ... ... саралауды (обусловливает), жәбірленушінің тұлғасына
қателесу барысында, немесе адам ... ... осы ... ... ... болып, алдын ала сөз байласын топ болып немесе ... ... адам ... ... кодекстің 96-бабы 2 бөлігі «ж» тармағы).
Осы тармаққа «Қазақстан Республикасындағы ... ... ... Қазақстан Республикасының бірқатар заң актілеріне өзгерістер
және толықтырулар ... ... 5 ... 2000 ... № 47-11, ... ... сәйкес өзгеріс еңгізілген, онда мынадай
белгілермен «топ ... ... ала сөз ... топ ... ... Осы
тармақтың толық атауы жоғарыда келтірелген.
Қылмыстық кодекстің 54-бабы 1 бөлігі «в» тармағында ауырлататын ... ... топ ... алдын-ала сөз байласу арқылы топ болып, ұйымдасқан
немесе қылмыстық қауымдастық (қылмыстық ... ... ... ... кодекстің 96-бабы 2 бөлігі «ж» ... ... ... ... ұғым қайталанады, онда тек қылмыстық
қауымдастық деген ұғым жоқ.
Топ ... ... ... ... қауіптілігі алдын-ала сөз
байласудан емес, мұндай адам ... ... ... ... ... ... ... қолайсыз жағдайға қояды,
ал кейде ... ... ... ... сонымен қатар топ болып
адам өлтіруді жасау қылмыстық іздерін жасыру үшін және ... ... жету үшін ... ... егер олар оны ... ... өлтірудің көпшілік бөлігі топ болып алдын ала сөз байласу арқылы
жасалынады және осы ... ... ... ... 2 ... ... белгісін қосу заңды деп айтылады.
Алдын ала сөз байласу деп кез ... ... ... адам
өлтіруді жасаудың басталуына дейін, нақтырақ айтқанда оны ... ... ... ... қол ... ... ... Алдын ала сөз байласу осы адамның қылмыс жасауға басқа да
68
адаммен бірге ... ... ... Басқа адамның адам өлтіру
процесінде қосылуы Қылмыстық кодекстің 96-бабы 2 ... «ж» ... ... ... ... ... ала сөз байласу барысында
орындаушылармен бірге басқа да ... ... адам ... ... немесе көмектесушілері де қатыса алады,
қылмысты жасау барысында олардың әрекетін Қылмыстық кодекстің ... ... «ж» ... және 28 ... ... ... саралануы тиіс.
Топ болып адам өлтіруді жасау мәселесі кімді қоса орындаушы деп ... ... ... тек ... ... ... ... өлім келтіруге байланысты жүгінеді.
Топ болып адамның өмірінен айыру дегеніміз адам өлтіру жөніндегі
келісімнен кейін топ ... бір ... ... ... жөніндегі ұғым
жатқызылмайды. Егер одан өлтіру тікелей екі немесе одан да көп адамдармен
жасалса Қылмыстық кодекстің ... 2 ... «ж» ... ... ... ... ... қылмыстардың қауіптілігін ескере отыра, заңшығарушы ... топ боп ... адам ... ... ... ... ... деп тапты.
Қылмыстық кодекстің 31-бабы 5 бөлігіне сәйкес ... топ ... ... нысанын «бір немесе бірнеше қылмыстарды жасау үшін алдын
ала біріккен тұрақты топты» түсінеміз.
Адам өлтірудің осы түрі ... үшін аса ... ... ... ... ... бірігеді, адам өлтіру тыңғылықты
дайындалады, ролдері ... бөлу орын ... Адам ... осы ... ашу -
бұл күрделі процесс.
Ұйымдасқан топтың осы белгісі бойынша саралау үшін ... адам ... ... ... ... ... бірігіп өлім келтіруге бағытталуы тиіс. Кез ... ... ... ... ... ... адам ... қоса
орындаушылық ретінде қарастырады, тиісінше ... ... ... ... ... ... ... қоғамдастықпен) жасалған адам
өлтіруді де ... ... ... 2 ... «ж» ... тиіс деп атап ... өйткені, біріншеден қатысудың
мұндай нысаны ұйымдасқан топқа ... ... ... ... ... қоғамдастық). Егер
тек оған тән ерекшеленген ... алып ... ... ... ... бір ... ... қылмыстарды жасау
үшін - топтың мүшелерінің тұрақтылық және мақсаты үшін ... ... ... ... ... ... органдары көбінесе
жақсы қаруланған, ... ... ... өзінің
өкілдерін билік және күш ... ... бар ... ... оған ... ... ішінде Алматы
қаласында аса қауіпті қылмыстарды жасаған, соның ішінде үш ... ... ... ... ... ... қарақшылықпен, қорқытып алушылықпен
немесе бандитизммен ұштасқан адам өлтіру (Қылмыстық ... ... ... «з» ... ... Республикасының қылмыстылықпен күресу
мәселелері бойынша 5 мамыр 2000 ... № 47-113 ... ... өзгерістер толықтырулар еңгізу жөніндегі Заңына сәйкес ... 2 ... «з» ... ... ... ... бандитизммен ұштасқан немесе» осы қылмыстың ... ... ... - ... ... сараланған белгісі, соның
ішінде адам ... ... да. ... ... адам ... ... үшіносы ниеттердің мазмұнын ашу маңызды.
Пайдакүнемдік ниет кең ... ... ... ... ... ... және ... иелеуге жатқызуға болмайды, бірақ та
көптеген пайдакүнемдіктен ... ... және ... ... ... /49, 133Б/. Адам ... ... - бұл кінәлі ... ... ие ... ... ... ... ғана ... белгілі-бір материалдық шығындардан қазір және келешекте
құтылуға ... ... ... айырылғысы келген ... ... ... ... Соты ... 1994 жылғы 23
желтоқсандағы ... ... деп ... ... адам өлтіру деп «қасақана адам ... ... ... ... ... ... алумақсатында өзі және басқалар
үшін жасаған (ақша, ... ... үйге ... ... ... ... әлде материалды шығындардан құтылу ( мүлікті,
70
берешекті қайтару, ... ... ... ... ... ... міндетті төлемдерін орындау).
Пайдакүнемдікпен адам өлтіру деп ... ... ... : ... ... ( ... да ... )
немесе оның нелігінде болған әлде оған сақтауға ... ... ... ... ... бір мүліктік сипаттағы ... ... ... ... сондай-ақ материалды пайданы кім
алатындығы ... ... ... өзі әлде оның ... ... ... оның тағдырына мүдделі адамдар.
Пайдакүнемдік ниетіндегі адам өлтіру ... ... ... мәселені шешу үшін осы адам өлтіру пайдакүнемдік
адам ... ... ... келе ме ... ол бір ... ... қылмыстармен бірге жасалғандығын анықтау қажет. Бір ... ... адам ... ... ... әрқашанда мүлікті,
материалдың сипаттығы басқа да құндылықтар және ... ... ... ... ... шабуыл жасау барысында жасалған пайдакүнемдікпен ... ... ... шешілуі тиіс. Біз А.В. ... /50, ... , ... ... адам ... тек тікелей емес, жанама
қасақаналықпен де жасалады. Кейбір жағдайларда кінәлі ... ... оған өлім ... және ... ... қарайды.
Адам өлтіруді пайдакүнемдікпен жасады және Қылмыстық кодекстің 79-бабы
және 96-бабы 2 бөлігі «з» тармағының қолдану үшін, кінәлінің адам ... ... ... ... ... қажет.
Егер пайдакүнемдік адам өлтіруді жасаудың ниеті болмаса, онда
жәбірленушіні өлтіргеннен ... ... ... ... ... ... қарсы қылмыстар үшін жауаптылықты көздейтін Қылмыстық
кодекстің баптарымен және басқа да ... ... ... ... кодекстің 96-бабының тиісті бөлігімен саралануы тиіс,
берешекті қайтармауға ... ұрыс ... ... ... өлтіру және берешектің есебін жабу үшін мүлікті иеленумен байланысты
болса. Осы жағдайда бұл жай адам ... ... ... жағдайларда қарақшылықпен шабуыл жасау барысында
жасалуы мүмкін. ... ... ... ... ... тиіс ?
Әдебиетте әртүрлі көзқарастар айтылған /51, 53Б/.
71
Осыған байланысты адамның өмірінен айыру қарақшылықтың ... ... ... ... ... ... 2 бөлігі «з»
тармағының диспозициясымен қамтылмайды. Қарақшылық барысында жасалған адам
өлтіру, қылмыстардың жиынтығы ... ... ... яғни ... ... 2 бөліҒi «з» тармағы және 179 баппен саралануы ... ... ... ... адам ... әлде ... қарсы
қылмыстарды жасағаннан кейін бірқатар уақыттан кейін кек алу ... ... ... ... ... кодекстің 96-бабы 1 бөлігі).
Пайдакүнемдік ниеттер басқа да ... ... ... ... жасаған уақыттан кейін кек алу арқылы адам өлтіру ретінде
қарастырылған (Қылмыстық кодекстің ... 1 ... ... ... да мақсаттармен бірге банданы құру және
адам өлтірудің қатысушылары ... ... ... мүмкін. Қарақшылықпен
ұштасқан адам өлтіру алдын-ала сөз байласуда тұрмаған бір ... ... ... ... адам ... әрқашанда бандамен жасалынады,
егер тікелей орындаушысы бір адам таныса, пайдакүнемдік мақсаттарды орындау
үшін ... ... да ... ... адам ... ... кез-
келген тәсілмен жасаса.
Бандитизммен ұштасқан пайдакүнемдікпен адам ... ... ... 2 ... «з» ... және 237 ... ... бойынша сараланады.
Қарақшылық барысында пайдакүнемдікпен адам өлтіруді және бандитизмді
және ... ... ... адам өлтіруді ажырату
критерийі болып міндетті үш белгілердің жиынтығының болуы немесе ... адам ... ... ... ... ... ... құндылықтарды иелену мақсатымен, үшіншіден мүлікті иелену адам
өлтіруді жасау кезінде жүзеге ... ... ... адам ... ... ... ... жиынтығы болған жағдайда тікелей
көрінсе. Қорқытып алумен ұштасқан адам өлтіру көбінесе қылмыстық ... ... ... ... және ... ... талап етуімен байланысты. Адам өлтіруді осы ... ... ... ... жәбірленушіден алғаны немесе алмағаны маңызғаие
емес, қорқытып ... ... ... ... ... ... 2 ... «з» тармағы және 181-
бабымен саралайды.
Қарақшылықпен үштасқан пайдакүнемдікпен өлтіруді жасалған қылмысты
жасыру ... ... адам ... ... ... ... ... «з» және «к» тармағы) ажырату қажет. Мынадай жағдайлар кездеседі:
мүлікті иеленгеннен кейін осы ... ... ... ... ... ... бірден адам өлтіру және бірмезетте қарақшылықты ... ... ... тікелей қасақаналықпен жасалған адам өлтіруде
болуы мүмкін. Мұнда Қылмыстық кодекстің 96-бабы 2 бөлігі «з» және ... ... ... ... адам ... ... ... тартып алынған заттар немесе
ақшаларды жәбірленушіге қайтарғысы келмейтін ойсыз ... ... ... онда ... адам ... ... ... жасауды жасыру
мақсатымен жасалған адам ... деп ... және осы ... ... ... 2 ... «к» ... және 179 баппенсаралануы тиіс.
Жалдамалалықпен адам өлтіру немесе ... адам ... ... адам ... бір түрі ... қарастырылады. Осы
жағдайда ниеттің пайдакүнемдік сипаты неғұрлым ... ... ... сай ... бір ... ... жас адам ... жетекші
стимул ретінде қарастырады.
Тапсырыс беруші және тапсырысты орындаушының ... ... ... ... ... Сый ақы үшін қасақана жасаған адамның
әрекетін Қылмыстық ... ... 2 ... «з» ... ... және осы адам ... ұйымдастырған (тапсырыс áåðóøi) адамның әрекеті
немесе сый ақы үшін адам өлтіру ... ... яғни ... ... 2 ... «з» ... және ... жалдамалық бойынша
саралануы тиіс.
Тапсырыспен адам өлтірудің ниеті болып көбінесе ... ... ... және ... ... нақты мақсатты шешу. Мұндай адам
өлтірудің құрбаны болып: ... және ... - 46 ... ... ... - 38 процент (мысалы, «фестиваль» 1993 ... ... ... және өскемендік «Ниндзя» тобының
жетекшісі, 1995 жылы Қарағандыдан «заңдағы ұрыны» өлтіру) /52, 67Б/.
73
Қазақстан ... ... адам ... 1992 ... ... ... комбинатының бас директоры ... осы жылы ... бас ... Т. ... ... атып өлтіргізді.
Жалдамалылықпен адам өлтірудің ... ... және ... ... ... арасындағы ролдерді бөлу, тапсырыс беруші
қылмыстық азғырушысы ... ... ... ... үшін ... ... орындаушы болып тынылады. Тапсырыспен адам өлтірудің
ұйымдастырушысы немесе ... ... адам ... ... оның пайдакүнемдік иетінің болмауына қарамастан жауап
беруі тиіс. Пайдакүнемдік ниеті анықтау қарастырылып жатқан адам ... ... үшін ... ... адам ... ... ... 96-бабы 2 бөлігі
«и» тармағы). Бұзақылық ниеті - бұл қоғамды және ... ... ... ... сыйламау.
Бұзақылық ниетпен адам өлтіру қоғамды нақты ... ... ... ... және ... құметтемеу, ережеге сай,
кінәлі қылмысты белгілі бір түрткісі немесе адам өлтіру үшін маңызы ... ... ... ... ... ... қасиетіне құрметпен
қарамауына байланысты (разнузданноғо) эгоизммен, қоғамдық мүдделерге бей-
жай қарамайтын қатынастардан, мораль нормаларын ... ... мас ... ... жұбайы А. және азамат М-ны балағаттап тиіскен,
олармен төбелесті бастаған, одан кейін адам өлтіру мақсатымен ... ... ... ... ... ... ... қайтыс
болған.
Бұл жерде адам өлтірудің орны ... ... ... Қылмыстық
кодекстің 96-бабы 2 бөлігі «и» тармағын ... үшін ... ... ие
болмайтындығын, айта кетуіміз керек.
Адам өлтіруге қасақаналықты тудырған маңызды және тікелей себеп
болып қоғамға жат ... ... ... ... ... ниет ... ... жағының қосымша
белгісі болып саналады, ... ... адам ... ... ол
міндетті болып танылады, сондықтан бұзақылық ниетпен адам өлтірудің ниеті,
барлық жағдайларда Қылмыстық ... ... 2 ... «и» ... ... үшін қажетті шарт ретінде анықталуы
74
тиіс. Адам өлтірудің ниетінің анықталмауы, ... ... ... ... жасалынған деп тану үшін негіз болмайды /53,22Б/.
Көбінесе бұзақылық ... адам ... ... ... ... ... Бұзақылық ниетпен жасалған адам ... ... ... қылмыс ретінде жиынтығы бойынша саралануға жол
беріледі, егер адам ... ... ... адам ... ... емес, қоғамды нақты құметтемеуден көрінетін,
қоғамдық тәртіпті өрескел ... ... ... көрінсе.
Осындай жағдайларда істелінген іс-әрекет ... ... ... бөлігі «и» тармағы және ... ... 257 ... ... адам ... жасағау барысындағы басқа да
ниеттермен сиыса ... олар ... кек ... ... және басқаларымен толықтай сиысады. Бірқатар ... ... ... осы ... ... ... ... туындайды. Көбінесе бұл ... ... ... ... Осы ... ... ескерілуі тиіс.
Егер бұзақылық ниеттер өзінің өткірлігімен қоғамдық ... ... ... ... ... ... қатынасымен сипатталады,
онда қызғаныш және кек ниет ... ... ... ... ... ... жеке ... ие.
Бұзақылық ниетпен адам ... ... ... ... ... ... ... туындайтын кек танылады. Бұл мәселе
көбінесе ... ... ... ... ... әрекетімен
кінәлі қандай болмасын ... ... ... ... ... пайда болған кекті адам ... ... ... ... кезінде жәбірленушінің әрекеті мұқият
анықталуы тиіс, кінәлі осы ... ... үшін ... деп ... ... ... адам өлтіру бұзақылық ниетпен жасалған деп
танылуы тиіс ... ... егер ... ... ... деп ... ал кінәлі оны адам ... үшін ... ... ... ... адам өлтіруді ұрыс немесе төбелес кезінде ... ... жеке бас ... барысында адам өлтіруден ажыратуға
тиісті із. Қылмыстың нұсқауын ажырата ... ... және ... ... ұрыс ... төбелестің белгісін және
75
себепті, даудың бастамашысы кім ... екі ... ... және ... «и» тармағы ... ... егер адам ... ... немесе төбелестің бастамашысы және
белсенді тарапы болып жәбірленуші ... ұрыс және ... ... ... және егер ... оның ... үлкен белсенділік ... онда оның ... да ... бірге кінәлінің әрекет адам өлтіру деп бағаланады.
Ереже бойынша мұнадай адам ... ... ... ... сол
немесе басқа да мән-жайдағы ... және ... ... бір ... ... ... тану үшін С.В. ... былай деп көрсетеді:
Бұзақылық ниетпен ... адам ... ... ... немесе «белсенді тарапы» болғандығына сүйену жеткіліксіз
- кінәлінің әрекетінің ... ... ... ... ... ... ... адам өлтіру негізінен ұрыс ... ... ... Оның ... адам ... ... жол ... өйткені төбелес немесе ұрыс нәтижесінде
жасалған адам ... ... ... ... кодекстің 96-бабы 2 бөлігі «и» тармағында көзделген адам
өлтіру, тек тікелей ... ... ... қасақаналықпен де
жасалынады, жанама қасақаналықпен бұзақылық адам ... ... ... ... ... адам ... мақсатын қалайды, олар
тікелей ... ... ... ... шығармайды, жәбірленушінің
өлуі туындауы мүмкін. Бұл кінәлінің бұзақылық ниетпен адам өлтірудегі
әрекеті ... ... ... ... ... ... ... әрекеттің өзін жәбірленушінің өзіне қарсы әрекеті
туындауы мүмкін өлімге бей-жәй ... ... ... ... ... ... ... жасалған адам
өлтіру, ол жыныстық сипаттан немесе зорлық әрекеттерімен ... ... ... ... ... 2 бөліҒі «к» ... ... бұл ... ... ... ... кінәлі екі
қылмыс жасайды, ... ... ... ... жеңілдету немесе
жасыру үшін адамның өмірін ... ... ... ... ... жағдайда, кінәлі қандай болмасын ... ... ... өзінің
қылмысы ашылады деп қорқа отыра, нақты ... ... ... адам ... ... қылмысының ізін қосу немесе кінәлі
әрекеті оған дайындалғаны немесе ... үшін ... ... ... ... ... ... 2 бөлігi «б» тармағымен
сараланады.
Екінші жағдайда адам өлтіру ... да ... ойды ... ... үшін ... Ол ... ... әлде осы процесте орын
алуы мүмкін. Қарастырылып жатқан ... ... ... кінәлі адам ... ... ... жету ... егер кінәлімен басқа да ... ... ... оқталу жасалса, онда ... ... ... ... саралаймыз.
Бұл жерде ол аса ауыр ... ... ... ... ... емес кез ... ... да қылмысты жасыру
мақсатымен немесе қылмыстарды жасауды жеңілдету үшін ... ... ... ... ... осы ... ... барысында ол тек тікелей
қасақаналықпен жасалатындығын ... ... ол тек ... ... ... (заң да ... жасаудың арнайы
мақсаты көрсетілген).
Қазақстан Республикасы Жоғарғы Соты Пленумының 1994 ... ... ... сәйкес: «Басқа да қылмысты жасыру ... адм ... осы ... ... ... ... ... болса. Немесе осы ... ... ... ... ... ... осы ... беймәлім болса, бірақ
тиісті органдарға қылмыс жөнінде ... ... ... және ... ... ... адам ... болса, және кінәлі ... ... /54, ... ... ... ... ... адам өлтіру және
басқа да қылмыстар өзара ... сөз ... ... бір ... ... ... ... және әр уақытта ... ... ... ... немесе қызметтік парызын атқаруға
байланысты жәбірленушіні қасақана ... ... ... ... да ... ... ... оны жасыру мақсатында ... ... ... 2 ... «в» және «кң ... ... ... Жоғарғы Соты Пленумының 1994 жылғы 23
желтоқсандағы Қаулысында зорлаумен ұштасқан адам ... деп ... ... оған ... ... жасалған адам
77
өлтіруді түсінеміз, кінәлі ... ... ... ... ... қауіптілгін сезіне отыра, оның қоғамға қауіптілігін
және туындауын көре ... /55, ... ... ... кодекстің 96 -бабы 2 бөлігі «к»
тармағымен және 120 ... ... ... ... ... ... ... адам
өлтіру жағдайы да Қылмыстық кодекстің 96 ... «к» ... ... ... ... ұқсас жолмен шешілуі тиіс.
Осындай адам өлтірудің ... ... оған ... ... жыңыстық сипаттағы зорлық әрекеттері жасалған адамдар ... да ... ғана ... сондай-ақ зорлауды жасауын қиындататын
немесе ... ... ... ... /56, 37Б/, ... ... күәгерлері де жатады.
Егер күәгер қылмыстың алдын ... ... ізін ... ... ... ... қабылдауға мүмкіндігі болса, онда мұндай
әрекеттер ... ... ие ... ... адамды өлтіру
Қылмыстық кодекстің 96 ... 2 ... «б» ... сәйкес келуі
тиіс.
Егер күәгерді өлтіру зорлауды немесе жыныстық ... ... ... ... жасалса, онда ол Қылмыстық кодекстің
96 -бабы 2 ... «к» ... ... келеді.
Зорлаумен ұштасқан адам ... ... де ... де ... ... ... ... адам
өлтіру тікелей қасақаналықпен ... ... ... кейін
жәбірленушінің өмірін айыруға алдын ала дайындайды.
Мұндай ... ... ... ... ... әрекеттерінен
кейін, кейде аса қатігездікпен және «к» ... сай ... 96 ... 2 бөліҒі «а» тармағын қолдануға әкеледі
Зорлаумен ... адам ... ... ... ... ... немесе оның туыстарын белгілі бір
зорлау уақытынан ... ... ... байланысты арыз беруге
ниеті ... ... ... ... ... ... ... сондай-ақ әр түрлі жыныстық маньяктар үшін мұндай ... ... ... ... ... мұндағы адам өлтіру
құрбанды және зорлау «біріңғай» ... ... адам ... адам өлтіруші маньяк Жұмағалиев С-ның
1974ж. қаңтардың 1980 ... ... ісін еске ... осы ... ... ... 8 әйелді айуандықпен өлтіруін,
және ... ... ... ... ... қасақаналықпен
адам өлтіруін жасыру үшін абайсыздықпен адам ... деп ... ... /57, ... ... жәбірленушіге абайсызда өлім ... ... 120 ... 3 ... «а» тармағы бойынша
саралануы ... ... ... ... жасалған зорлаумен
ұштасқан адам өлтіру басқаша сипатқа ... ... адам ... ... қасақаналықпен
жасалынады, кінәлі ... ... ... басқа соққы
келтіреді.
Әлеуметтік, ұлттық, нәсілдік, діни араздық немесе өшпенділік ... кек ... адам ... (Қылмыстық кодекстің 96 -бабы 2
бөлігі «л» ... ... ... ... 14 ... ... «Ешкімде әлеуметтік, ... және ... ... ... ... ... тіліне, дінге
деген ... ... ... ... немесе басқа ... ... ... бір ... ... институционалдық құқықтарын сақтаудың кепілі ретінде
ұлттық, нәсілдік, діни араздық және ... ... ... іс-әрекет үшін ... ... ... боп
танылады.
Адам өлтірудің осы ... ... ... ... белгілі бір
ұлтқа, нәсілге сол ... ... да ... немесе конфессияҒа
жатпайтындығына байланысты толыққанды еместігі ... ... ... ... ... ... ... белгілі бір дінді ұстауына ... ... ... ... бір ұлтқа, ... ... діни ... ... ... өлім келтіреді.
Нақты іс бойынша ... ... адам ... ... ... ... 96 -бабы 2 бөлігі «л» ... үшін ... ... ... ... ... ... 96 -бабы 2 бөлігі «з» және «к» ... «л» ... ... ... ... адам ... пайдакүнемдік ниеттер анықталса немесе соңғысы
79
зорлаумен немесе жыныстық сипаттары ... ... ... ... да ... жасырумен анықталса /58, 139Б/.
Бірақ та ұлттық, ... діни ... ... барлық жағдайларда дербес жетекші ниет ... ... ... 96 ... 2 бөлігі «л» тармағына ... ... ... сай ... ... жасалынады,
өйткені ниет осы жағдайда қылмысты ... ... ... адам ... ... ... де ... асырылуы
мүмкін, бірақ осы ниет басқа қылмысқа қатысты ... ... осы ниет ... басқа ұлттық үйін адамдар бар ... ... ... ... туындауын біле тұра олардың тағдырына бей-
жай ... кек жеке бас ... ... ... ... болып танылады. Адам өлтіру барысында ол ескінің ... ... ... ... туысқандары немесе өзін
ренжіткен деп ... ... ... айыруға міндетті
немесе «құқылың. Қанды кек ... ... ... ... жаза боп ... /59, 50Б/. Қанды кек ғасырлар қойнауынан
келе ... Осы ... ... ... кек дәстүрі сақталған
халықтар бар.
Қанды кек үшін ... ... тек қана адам ... ... ... ... қорлау боп танылатын. Басқа да ... ... ... әрекетсіздік жатады.
Осынысымен осы ... ... ... адам ... ... ... ... кек негізінде адам өлтіруді ... ... ... ... ... қылмыстардың субъектісі болып ... ... ... бар ... және ұлыстар ... ... ... адам ... оның ... ... ... кекті адам өлтірудің ... ... жеке бас ... ... туындаған кек алу арқылы жасалған ... ... ... ... ... ... барысында ниеттен
басқа Қылмыстық кодекстің 96 -бабы 2 бөлігі «л» ... ... ... ... ... ... қажет. Қанды кек
80
негізінде адам өлтіру ... ... ... ... ... ... ... байланысты ... ... ... ... ... мақсаттық арақатынасын анықтау
маңызды емес.
А. Мамутов былай деп ... «осы ... ... жағы
тек қана ниетті - ... ... ... кек алу мақсатын ... /60, ... ... С.В. ... ... ... Реніш сезімі
жөнінде айтуға болар еді, егер ... ... ... ... ... ... Ең ... қанды кек дәстүр ... ... ... ... ... ... ретінде жұмыс істейді
және ... оны ... ... ... ... ... қылмыс
жасаудың ниеті деп танымаймыз.
А. Мамутовтың қанды кек негізінде адам ... ... ... ... емес, адам өлтірудің мақсаты ... кек ... ... ... ... бұл оның осындай қылмыс жасауға
деген тікелей қасақаналығын ... /61, ... ... ... ... мәліметтердің болуы барысында ... ... ... деп танылады, мынадай ... ... кек ... ... және ... жергілікті жерден тыс
жасалса онда ... кек ... ... адам өлтіру Қазақстанның кез
келген ... оның ... ... ауыстырмайды, тиісінше
саралауға ықпал етпейді.
Қылмыстық кодекстің 97-100 ... ... ... адам ... ... жасаған адамның адам өлтіруі (Қылмыстық
кодекстің 96 ... 2 ... «н» ... ... рет адам өлтіруді
жасаған үшін ... ... ... ... ... ... жасаған тұлғаның адам өлтіруі қоғам үшін ... аса ... ... ... осы түрінің ерекшелігі ... ... ... ... ... осы адам ... ... емес, субъектіні сипаттайтын белгілер, осындай
қылмысты ... ... ... ... ... ... мүлдем келіспейді.
Қылмыстық кодекстің 96 -бабы 2 ... «н» ... ... ... ... адам өлтірудің аяқталу кезіне ... ... ... ... орындаушы, азғырушы,
81
көмектесуші) орындаған ролге де байланысты. Егер ... ... ... үшін сотталған ... ... ... немесе
алынбауы тиіс. ЕҒер адам ... ... ... ... үшін қылмыстық жауаптылыққа тарту ... ... ... В.П. ... ... ... көңілдесі М-ны
өлтіргендігі үшін Қылмыстық кодекстің 96 -бабы 2 ... «д», ... және «и» ... ... ... Қылмыстық
кодекстің 88 -бабы 2 бөлігі (ескі редацияда) бойынша қасақана ... үшін ... ... қаласының Калинин аудандық сотымен
7 жыл бас ... ... ... /62, ... «а» ... ... адам өлтіруге қарағанда мынасымен
ерекшеленеді, ол біріншісімен ... ... ... айрылғын
және кінәлінің қылмыстық ... ... ... ... ... та ... ... қатысты жасалуы ... ... ... және оған ... сол ... ... да адамҒа
қатысты аяқталған қылмыс, осы ... ... ... ауырлататын мән-жай мемлекеттік немесе
қоғамдық ... ... ... ... ... кодекстің
167 -бабы) немесе сот әділдігі немесе алдын ала ... ... ... өміріне қол сұққан (Қылмыстық кодекстің 340 ... ... орын ... ... 97-100 ... көзделген қылмыстардың
біреуі, яғни жеңілдететін жағдайлар ... ... адам ... ... адам ... «и» ... сәйкес келмейді.
Қылмыстық кодекстің 96 ... 2 ... «и» ... ... адам ... кез келген жағдайларда жөн ... ... ... мүмкін.
Қылмыстық кодекстің 96-бабы 1 ... ... егер ... адам ... ... оған ... үшін, сол адам
сотталған ... ол ... ... ... ... Ол ... өлтіру қылмыстық кодекстің 96 -бабы 2 бөлігі “è” ... ... ... оның ... ... ... емес. Егер әртүрлі уақытта жасалған
адам өлтіру ... ... ... ... адам өлтірудің
немесе оған оқталудың белгілерімен ... ... ... ... ... кодекстің 96 ... 2 ... «и» ... ... ... 24 -бабын қолдануымен) саралануы тиіс.
С.В Бородиннің пікірінше, егер ... ... ... ... тыс ... адам ... жасаған тұлға ... ... ... сотталған адам Ресей Федерациясында ... ... онда ол ... адам ... үшін ... ... ... енген ... ... ... Қылмыстық ... ... ... ... ... ... мәселе біздің Қазақстан
Республикасында да ... ... деп ... Бірақ та осы
мәселе ... ... ... Жоғарғы Соты Пленумының 1994
23 ... ... ... және ... ... ... ... соттардың жөніндегі»
қаулысында ешқандай түсіндірмелер жоқ.
Қорытындысында айта кетуіміз керек, ... ... ... ... құқықтық бағалаудың дұрыстығына назар аудару қажет,
өйткені жаңа ... үшін ... ... 96 ... 2 ... ... ... саралауға байланысты.
83
ҚОРЫТЫНДЫ
Осы тақырыпты қарастыра отыра теориялық және ... біз ... ... ... осы ... ... қылмыстық-құқықтық нормаларды қолдану барысында жол ... ... ... ... етіп қойды.
Адам өлтіру істері бойынша ... және ... ... қашу қиын. Мұндағы міндет қылмыстық ... ... ... ... көрінеді.
Осындай жолдардың бірі ... ... ... ... ... ... ... көрсеткеніндей бірқатар елдерде, АҚШ және ... ... ЭЕМ ... ... ... экспертті жүйелер
құрылуда. Осындай экспертті жүйелерді кіндігін теориялық ... ... ... ... құрайды. Стандартты жағдайларда шешу ... адам ... түрі ... ... ... ... жүйелерді қылмыстық әділет
жүйесінде ... үшін ... ... мүмкін, нақтырақ айтқанда
қылмыстық-құқықтық ... ... ... және құру ... ... құру үшін ... жақын біздің пікірімізше өмірге және
денсаулыққа қарсы ... ... ... ... ... ... ... құрамдары танылады.
Сондай-ақ қорытындысында Қылмыстық кодекстің 96 ... ... ... ... ... мәселелеріне байланысты
Қазақстан Республикасының заң актілерде өзгерістер және толықтырулар
еңгізу ... 5 ... 2000 ... заңына ... ... ... «ж» ... адам өлтіруді жасау барысында
ауырлататын мән-жайларды ... оған ... «топ ... ала сөз ... ... топ болып» , қарақшылықпен, қорқытып
алушылықпен немесе ... ... адам ... ... ... ... бұл елеулі толықтыру, «ж» тармағы бойынша
осы белгі ... ... 12 ... 2 ... және 257 ... ... бар, ал осындай адам ... аса ауыр ... ... ... жойды.
84
Дұрыс саралау және жазаны тағайындаудық қосымша құрамының бірі
болып ... ... ... ... ... Соты
Пленумының қаулысы танылады.
Біздің көзқарасымызша ... ... ... Соты
Пленумының 1994 жылғы 23 ... ... ... ... ... ... ... соттардың қолдануы
жөніндегі Қаулысы», материалды және моральды ... ... ... ... ... ... ... бейнелейтін және
соңғы жылдардағы өзгерістер мен қылмыстық құқықтық саясаттың тенденцияларын
ескеретін жаңа қаулы қабылдануы тиіс.
85
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Бородин С.В. ... ... ... ... М,1998. – 13б.
2. Пионтковский А.А. Уголовное право РСФСР. Часть общая. Москва, 1925. –
129-130б.
3. Наумов А.В. ... ... ... ... Курс ... ... 1996. ... Таганцев Н.С. Русское уголовное право... 175б.
5. Смирнов В.Г. Объект уголовно-правовой охраны и правопорядок: Сб. ученых
трудов. Вып. 14. Свердловск, 1971. – ... ... ... ... М.И. ... ... преступления по Советскому уголовному
праву. В кн: Ученые записки Пермского ... Т. Кн. 2. Вып. ... 1957. – ... ... А.А. ... специальных познаний для квалификации
преступлений. Алматы, 1997. – 153б.
9. Каиржанов Е.И. ... ... и ... закон. Алма-Ата, 1973 –
57б.
10. Каиржанов Е.И. Интересы. 68б.
11. Каиржанов Е.И. ... ... ... ... М.Т. Противоречия в развитии правовой надстройки ... ... 1972. – ... ... Н.И.Объект и предмет уголовно-правовой охраны. Москва, ... ... ... А.В. ... ... ... часть. Курс лекции. Москва, 1996. –
147,149б.
15. Коржанский Н.И.Объект и предмет уголовно-правовой охраны. Москва, 1980.
... ... А.А. ... ... ... М-Л., 1927 – ... ... В. Уголовное право Российской Федерации. 2001. – 49б.
18. Қайыржанов Е.И. Интересы трудящихся и уголовный закон, Алма – ...... ... А.С. ... ... по советскому уголовному праву. М.,
1960. – 164Б.
86
20. Пионтковский А.А., Меньшагин В.Д. Курс ... ... ... 1955 т.1. – ... Федоров М.И. Понятие обьекта преступления по советскому ... ... 1957. ... кн.2. – ... ... А.А. Курс советского уголовного права. Т.2. М., 1970. –
76б.
23. Загородников Н.И. Преступление ... ... ...... ... М.М. Престуление против личности. Москва, 1923. – 4б.
25. Курс советского уголовного право, ... 1971. Т.5. – ... ... А.С. Обьект преступления по советскому уголовному праву. М.,
1960. – ... ... С., ... В. Преступление против личности. Харьков, 1923.
– 72б.
28. Ковалев М.И., ... П.Т. ... ... в ... ... ...... Пионтковский А.А., Меньшагин В.Д. Курс уголовного право. Особ.часть.
Москва, 1955 т.1. – 59б.
30. Шаргородский М.Д. ... ... ... М., 1948. – 25б.
31. Курс советского уголовного право, Москва, 1971. Т.5. – ... ... С.В. ... ... ... М. ... ... Д.А. Супружеские убийства как обществ. проблема СП 1992. – ... ... ... ... ... ... №1 1999. 12-13 ... Трайнин А.И. Общее значение о составе преступления М., 1957. – ... Курс ... ... ... ... 1971. Т.2. – ... Сборник Постановлений Пленума Верховного Суда ... ... А. 1997. – ... Бородин С.В. Преступление против жизни М., 1999. – 94б.
39. Бюллетень Верховного Суда Республики Казахстан І 1995г.
40. Сборник ... ... ... Суда РК (1961-1997) т.1 –
281б.
41. Бородин Преступление против жизни М. 1999.
87
42. Кириченко В.Ф. Значение ... по ... ... ... М 1952. ... ... право (особая часть), кол-в автв М. 1998. – 56б.
44. ... Л.А. ... ... ... ... отягчающих
обстоятельствах. Л. 1989. – 74б.
45. Бюллетень Верховного Суда ... ... № 67, 1998 ... ... ... Пленума Верховоного Суда РК (1961-1997) А.1997. –
279б.
47. Бородин С.В. Преступления против жизни М. 1999. – 123б.
48. ... ... ... ... ... ... / Под редакцией
И.Ш. Боргашвили и С.М. Рохляев ... 1999. – ... ... ... ... ... М. 1999. – 133б.
50. Наумов А.В. Мотивы убийства Волгоград 1973. – 48б.
51. Бородин С.В. Ответственность за ... ... ... ... ... М. 1994 с.61; ... Л.А. ... корыстного
убийства и разбоя // Сборник законов 1972, № 7 - 53б.
52. Нургалиев Б.М. ... ... ... ... ... и криминологические аспекты Караганда, 1997. –
67б.
53. Беляев В. Г. , ... А.М. ... ... ... 1984. – ... ... С.В. Преступление против жизни М. 1999 – 149б.
55. Сборник Постановлений Пленума Верховного Суда Республики ... Л. ... ... Л.А. ... умышленных убийств, совершенных ... ... 1989. – ... ... ... ... суда 1981.
58. Бородин С.В. Преступления против жизни. М. 1999. –139б.
59. См. Лунеев В.В. ... ... ... М. 1991. – ... ... А. ... ... пережитки патриархально-родового
быта. А-А- 1965. – ... ... С.В. ... ... ... М. 1999. – ... ... городского суда
88
63. Андреева Л.А. Квалификация умышленных убийств, совершенных ... ... ... 1989
64. Аниянц М.К.Ответственность за преступления против жизни. Москва, 1964
65. Беляев В.Ғ., ... Н.М. ... ... ... ... ... Большой юридический словарь. Под ред. А.Я. Сухарева, В.Д. Зорькина.
М., Инфра-м, 1997
67. Бородин С.В. Ответственность за ... ... и ... ... ... праву. Москва.1996
68. Бородин С.В. Преступления против жизни. Москва.1999
69. Бурчак И. ... о ... по ... ... ... М., ... Волков Б.С. Мотивы преступлений. Казань, 1982
71. ДаҒель П.С., Котов Д.П. Субъективная сторона и ее ... ... ... А.А. Преступления против личности. Москва-Ленинград 1927
73. Загородников Н.И. ... ... ... по Советскому уголовному
праву. Москва. 1961.
74. Кириченко В.Ф. Основные вопросы учения о ... ... ... к ... ... Республики Казахстан / Под ред. ... С.М. ... ... ... к Уголовному Кодексу РК 2030, ... И.И. ... А., ... Қылмыстық құқық. Жалпы бөлімі. А.Н. Агибаев Жеті ... ... ... В.Н. ... сторона преступления.Москва.1960
79. Курс Советского уголовного права. Т.2.Москва.1970
80. Курс ... ... ... ... Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының бюлетені № 3, 1995
82. Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының бюлетені № 4, 5, ... ... ... ... ... ... № 7, ... Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының бюлетені № 1, ... ... ... ... ... ... № 1, ... Лунеев В.В. Мотивация преступноғо поведения. Москва. 1991.
87. Мамутов А. Преступления, ... ... ... ... ... А.В. ... убийства. Волгоград 1973
89. Никифоров Б.С. Объект преступления по ... ... ... ... ... Б.Н. Организованная преступная деятельность: ... ... и ... аспекты. Карағанда 1997
91. Плаксина Т.А. Ответственность за убийство из ... по ... ... ... на ... ... степени кандидата
юридических наук. Москва. МГУ.1995
92. Побегайло Э.Ф. Умышленные убийства и борьба с ними. ... ... ... ... право. Оосбенная часть. Москва 1998
94. Сидоров Б.В. Аффект. Его уголовно-правовое и ... ... ... ... В.И. ... ... по уголовному праву. Москва 1979
96. Трайнин А.Н. ... ... о ... ... ... 1960
97. Уголовное право. Особенная часть. Москва 1998
98. Уголовное право Республики ... ... ... /Под ... С.М. ... ... ... Уголовное право. Учебник. Общая часть. ... Б.В. ... М., ... Шаргородский М.Д. Преступления жизни и здоровья. М., 1948
101. Шаргородский М.Д. Ответственность за преступления против ... ... ... Д.А. ... ... как ... ... Санкт-
Петербург 1992

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 76 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Жан күйзелісі жағдайында жасалған кісі өлтіру»61 бет
Адам өлтіру қылмысын тергеуде арнайы білімдерді қолдану31 бет
Адам өлтіру қылмысын тергеуде арнайы білімдерді қолдану туралы ақпарат59 бет
Адам өміріне қарсы қылмыстар23 бет
Абайсызда кісі өлтіру57 бет
Адам өлтірудің қылмыстық-құқықтық сипаттамасы59 бет
Алаяқтық жолмен ұрлаудың саралау белгілері55 бет
Ауырлатылған жағдайда кісі өлтіру63 бет
Бейіндік оқыту – білім беру процесінің ұйымдастырылуына өзгерістер енгізу арқылы оқушыларды оқытуда саралау және даралау құралы4 бет
Есептік-талдамалы ғылымдарды саралау5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь