Теориялық экология

Жоспар


1.Теориялық экология нені зерттейді?

2.Ағзаға әсер етуші экологиялық факторлардың негізгі зандылықтарын.Қандай факторлар шнктеуші болып табылады?

3.Экожүйенің энергиялық байланыс.Экожүйедегі энергия ағымы және химиялық элементтер айналымы. Қоректену тізбектері және трофикалық деңгейлер қолдану жүесі.

4. Тірі заттың тасмалдау қызметі.

5. Ауыз, мәдени тұрақты және барлық шаруашылықтарының су қойылатын жалпы талаптарды атаңыз

6.Антропогенді жолмен пайда болатын және ауаға тарайтын газдарды атаңыз.

7. Шөлдену дегенде нені түсінесіз?
        
        Жоспар
1.Теориялық экология нені зерттейді?
2.Ағзаға әсер етуші экологиялық факторлардың негізгі зандылықтарын.Қандай
факторлар шнктеуші болып табылады?
3.Экожүйенің энергиялық ... ... ... және химиялық
элементтер айналымы. Қоректену тізбектері және трофикалық деңгейлер қолдану
жүесі.
4. Тірі заттың тасмалдау ... ... ... ... және барлық шаруашылықтарының су қойылатын жалпы
талаптарды атаңыз
6.Антропогенді жолмен пайда болатын және ... ... ... атаңыз.
7. Шөлдену дегенде нені түсінесіз?
1.Теориялық экология нені зерттейді?
Экология (грекше oikos-үй, тұрақ, ... ... ... еткентабиғи
орта туралы білім” деген мағынаны білдіреді. Шынында да экология ... ... ... яғни салауатты өмір қалпын қалыптастыру болып
табылады. Қазір экология кешенді ғылымдар ретінде дамып отыр. Сонымен қатар
экология ... ... ... ... ... ... ... баға
беру, оның зиянды жақтарын алдын алу мәселелерін қарастырады. Ең алғаш 1866
жылы "экология” терминін неміс биологі ... ... оның ... – тірі ... ... карым-қатынасын қоршаған ортамен
байланыстырып зерттейтін ғылым. Бұл анықтама ... ... және ... ... ... ... оның ... түсуде.
Қазақстан полигондары
Республикамыздың аудандарында ядролық қарудың сыналғаны әлемге әйгілі.
Полигондар аймағы ұзақ жылдар бойы ... ... Тек ... ... көпшіліктің назарында болып, қалған сынақ аймақтарынан жұрт беймәлім
еді. Шын мәнінде, қазақ даласының ... 19 млн га жері 40 жыл ... ... ... ... Ол ... Семей, Азғыр, Нарын, Тайсойған
т.б. полигондар алып жатқан ... ... ... еді. Осы
жерлерде 1949-1989 жылдар аралығында болған ядролық сынақтардың 27-сі
атмосферада, 183-і жер ... ... жер ... жасалды. Атом қаруы
сыналған елдерді салыстырсақ, ... –225, ... -1032, ... ... астам жарылыс жасалған. Бұдан біз Қазақстан жерінің қаншалықты зардап
шеккенін көреміз. Атом қаруы сол ... ... ... ... және ... да ... ... жөн. Оның үстіне, дүние
жүзіне танымал ядролық сынақтың орталықтары Капустин ... мен ... ... ... ... жатқан аумақтар
2.Ағзаға әсер етуші экологиялық факторлардың негізгі ... ... ... ... - ... – organisme, латынша - organiso – құрамын, сыртқы құрылым
беремін деген сөздеріндегі мағынаны береді.
Кең көлемде алатын ... тірі ... ... ... және ... ... ... элементтерден тұратын және
олардың өзара ... мен ... ... ... ... жүйе болып саналады.
Ағза деген ұғымға тек жеке даралар (индивидтер) ғана емес, колониямен өмір
сүретін ... ... ... популяция, биоценоз
және тағы басқаларда кіреді.
Қысқаша алғанда, ағза-дара, индивидиум, «тірі дене».
Тіршілік ортасы –ол, табиғаттың тірі ... ... ... және ... өзара байланыстағы бөлігі.Тірі ағзалар өте күрделі және ... ... ... олар сол ... ... ... үнемі
өзгереді,тіршілік әрекеттерін үнемі ... ... ...... деп ... ... әсер ... жекеленген бөліктері мен құрылымы – экологиялық
факторлар деп аталады.Экологиялық факторлар табиғаты жағынан және ағзаға
әсер ету ... ... ... ... ... ... өлі ... температура, жарық,
радиоактивті сәулену, қысым, ауаның ылғалдылығы, судың құрамындағы тұздар,
жел, ағымдар, жергілікті жер релефтары және т.б.
Биотикалық ... – бұл тірі ... бір – ... ... ... – адамның табиғат компоненттеріне әсер еткен іс-
әрекеті (оңды немесе теріс әсерлер).
Тірі ағзаларға экологиялық факторлардың әсер етуші ... ... ... етуші фактордың түрлі функцияларға әсерінің бір ... ... ... және түрдің жеке даралардың орта факторларының
әрекетіне жауап қайтару реакциясының әр түрлі болуы.
4.Әсер етуші әр факторларға ... әр ... ... бір – ... өз ... бейімделуі.
5.Жеке түрлердің экологиялық спекторы төмендемейді. Әр түрдің өзіндік
экологиялық мүмкіншіліктері бар.
6. ... ... ... ... ... ережелері.
Негізгі абиотикалық факторды және ағзаның оған ... . Күн ... ... ... ... ... әртүрлі жағдайда әсер етеді:
Көрінетін жарық өсімдіктерге ... ... ... ... ... жарықсүйгіш (Фотофилдер) және көлеңкесүйгіш (фотофобтар) деп
бөледі.
Ұзынтолқынды ультрокүлгін сәулелерге (УКС) өте белсенділік тән. Олардың
көп мөлшері қауыпті, ал аз ... ... ... - өте ... өте
күшті бактерицидті әсер етеді, антирахитік дәрумен Д түрінде қабылданады,
терінің күюін ... ... ... ... етсе, инфрақызыл
түсті ұзындығы 750 нм.-ге жететін ұзын толқындар ағзаны ... ... ... өміріндегі жарықтың ролі:
1).Хлорофиллдің пайда болуы (фотосинтез).
2).Лептесіктердің жұмысын қалыптастырады (газ алмасу және транспирация),
ферменттердің белсенділігін ... және ... ... жақсартады.
3).Жасушаның бөлінуі мен созылуына, өсуіне және ... ... ... ... мен ... мезгілдерін анықтайды, ... ... ... ... да әсер ... ... ... экологиялық топтар:
1. Жарық сүйгіштер (жарықтағы) – гелиофиттер.
2.Көлеңке сүйгіштер (көлеңкедегілер) – сциофиттер.
3.Көлдеңкеге төзімділер – факультативті гелиофиттер.
Жануарлар үшін жарық кеңістікте ... ... , ... ғана ... үшін ... температура мөлшері 0-дан басталып,
+50°С –қа дейінгі температура аралықтары, осы ... ... ... ... және ... ... Бірақ кейбір ағзалар
осы мөлшерден тыс температура мөлшерінде де тіршілік ете алады:
1.Криофилдер –суықты қажет ететін ...... ... ... ... етуші түрлер.
Өсімдіктердің температураға адаптациялануы:
Төменгі температураға :
1.Суыққа төзімсіздер. 2.Аязға төзімсіздер.3.Мұзға ... ... ... ... ... ... төзімді эукариоттар. 3.Ыстыққа төзімді
прокариоттар.
Жануарлардың температураға адаптациялануы :
1.Химиялық терморегуляция. 2.Физикалық терморегуляция. 3.Ағзалардың өзін
-өзі ... Су - ... ... ... ... жағдай.
Суға байланысты өсімдіктердің экологиялық топтары.
Гидатофиттер – суда толығымен немесе ... ... ... ...... –су ... олардың көпшілік бөлігі суда өседі, су
тоғандарында, ... ... ... ... ...... өсімдіктер, олардың көпшілігі ылғалды ауасы бар
жерлерде, ылғалды топырақта ...... және өте ... жерлерде өсетін өсімдіктер.
Ксерофиттер - ылғалы жеткіліксіз жерлерде өседі.
Суккуленттер – бойына шырын жинаған ... ... ... ... мен ... органдарында жинау қабілеттері бар.
3.Экожүйенің энергиялық байланыс.Экожүйедегі энергия ... және ... ... ... тізбектері және трофикалық деңгейлер қолдану
жүесі.
Табиғи экожүйелер әртүрлi көлемдi бола ... ... ... ... дала – ... көлемдi экожүйенiң мысалдары. Кез келген экожүйенiң
тiрi бөлiгi – биоценоз және оның физикалық айналасы бар. ... ... ... кiредi. Бiздiң планетадағы жалпы биологиялық зат
алмасу жеке алмасулардың өзара әсерлерiнен түзелiдi.
Экожүйелер зат алмасумен қажеттi 4 ... ... ... ... алады: биогендi элементтер және заттар қоры және продуценттер,
консументтер мен ...... ... органикалық зат жасайтын, яғни күн
энергиясын пайдалана ... ... өнiм ... жасыл өсiмдiктер.
Консументтер – осы органикалық заттарды ... жаңа ... Олар ... ... Бiрiншi реттi косументтер –
өсiмдiкқоректi ... және ... ... консументтер – етқоректi жануарлар.
Редуценттер – органикалық қосылыстарды ... ... ... ... ... ... негiзiнен саңырауқұлақтар мен
бактериялар және өсiмдiктер мен жануарлардың қалдықтарын өңдейтiн майда
организмдер.
Экожүйелердiң тұрақтылығының негiзгi ...... ... ... зат ...... тiршiлiктi үздiксiз қамтамасыз етедi. Осы
принцип бойынша тұрақты ... ... су ... ... ... ... ... ұйымдаса алады. Биоценоздардағы
организмдердiң келiскен қызметiн бұзу ... зат ... әкеп ... Бұл ... ... ... ... төмендеуiнiң, жануарлар өнiмдiлiгi мен өсуiн ... ... ... ... ... ... болады.
4.Тірі заттың тасмалдау қызметі.
Тірі жүйелердің сыртқы және ішкі әсерге (өзгерістерге) жауап ... ... Адам ... ... ... жүйке, бұлшықет және
безді ұлпалардың қасиеттеріне ... ... ... ... ... ... немесе заттар секрециясы (сілекей, ... т. ... ... ... ... ... ... асады. Жүйке жүйесі жоқ тірі
ағзаларда тітіркенгіштік қозғалыс кезінде көрініс береді. Мәселен, ... ... ... ... ... тұзды қолайсыз
ерітіндіден кетіп қалады. Ал ... ... ... ... ... ... ... (жарыққа ұмтылады).
Қозғалыс (қимыл) - орын ауыстыра алу қасиеті. Бұл да тірі ... ... ... бір қарағанда бекініп орныққан ағзалар қозғала алмайтын
тәрізді болып көрінеді. Кез ... тірі ... ... ... ... ... ... бекініп орныққан жануарлар әдетте аздап
қозғалыс жасайды. Өсімдіктерге «өсу» қимылы тән қасиет, ол жасушалар саны
мен мөлшерінің ұлғаюы ... ... ... ... ... және ... ... су қойылатын жалпы
талаптарды атаңыз
Шаруашылық-ауыз суымен жабдықтауға және мәдени-тұрмыстық су ... ... ... ... мен ... ... ... Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің 2004 жылғы 28
маусымдағы N 506 бұйрығы
"Халықтың санитарлық-эпидемиологиялық салауаттылығы туралы" ... ... ... ... ... ... Қоса беріліп отырған:
1) "Орталықтандырылған ыстық сумен жабдықтау ... ... мен ... ... ... ... ауыз суымен жабдықтау жүйесiнiң сапасына ... ... ... жер бетi суын ... ... жөнiндегi санитарлық-
эпидемиологиялық талаптар" санитарлық-эпидемиологиялық ережелер мен
нормалар бекiтiлсiн.
2. Осы ... ... ... ... ... ... вице-министрi, Бас мемлекеттiк санитарлық дәрiгерi А.А.Белоногқа
жүктелсiн.
3. Осы бұйрық ресми жарияланған күнiнен бастап ... ... ... ... ... ... су көздерінің СҚА-да
мынадай шаралар жүргізіледі:
1) тығындау (консервілеу) ... ... ескі ... ... ... ... сулы ... ластану мүмкіндігін
келтіретін ұңғымаларды анықтау;
2) мемлекеттік санитариялық-эпидемиологиялық қызмет органдарының оң
қорытындысы болған кезде, ... ... ... бұзылуына байланысты
жаңа ұңғымаларды бұрғылау;
3) объектілердің аумағын санитариялық абаттандыру бойынша ... ... су ... ... қондырғылары, жер
бетіндегі суағарларды бұруды).
130. ... жер асты ... ... ... құю, ... және жер ... қазуды қоймалау;
2) бейіттерді, мал қорымдары, ассенизациялау өрісі, сүзілу өрісі,
көң қоймалар, сүрлеме орлар, мал ... және құс ... ... және жер асты ... ... химиялық ластану қауіпіне
себепші болатын ... да ... ... ... ... ... орманды кесу;
3) жанар-жағар май материалдары, улыхимикаттар және ... ... және ... ... ... ... және ... объектілерге жол берілмейді.
Жерүсті су көзінің суымен жабдықтаудың СҚА ... және ... ... күтіп ұстауға қойылатын ... ... ... сапасына әсер көрсететін ағынды сулар, соның ішінде су
көлігінің ағынды сулары, ... ... кір жуу, мал ... ... басқа түрлеріне жол берілмейді.
1. Сумен қамтамасыз ететін жер үсті көзінің СҚА бірінші белдеуінің
аумағында осы ... ереж Су ... ... ... ... ... қажеттерінің бірі – таза және қауіпсіз су. Барлық
адамзат үшін таза судың жетіспеуі 20 % ... ... ... ... ластанған су объектілерінің саны көбейіп барады. Су ... су ... ... ... ... Ол ... табиғи судың
сапасын жақсартатын гидробионттардың өмірін қиындатады.
Судың сапасы дегеніміз – ... ... және ... қажеттілікті анықтайтын судың құрамы мен
қасиетінің сипаттамасы.
Ауыз су эпидемиологиялық тұрғыдан және химилық құрамы ... ... ... ... ... ... керек.
ҚР судың сапасы 2.1.4.559-96 МеМСТ сай болуы керек.
Судың сапасының физикалық көрсеткіштері: ... ... және тағы ... жатады.
Судың биологиялық көрсеткіштерінің бірі − коли-индекс, бұл 1 литр
судың ... ішек ... ... Бұл ... ... табиғи
сулар бес түрге бөлінеді: өте ластанған − ... 10 000 ... ... 1000 –нан көп, аз ластанған – 100-ден көп, ... - ... көп, ... – 3-тен аз. Тағы бір ...... бір ... болатын судың миллилитрмен өлшенген көлемі − 300 мл кем ... 31, 35 және ... ... ... ... ... жолмен пайда болатын және ауаға тарайтын газдарды атаңыз.
Антропогенді ... - ... ... ... ... дәуірі - жердің геологиялық тарихының ... өтіп ... ... 1 млн жыл бұрын басталған деп шамаланады.
Антропогенді ландшафт - адам әрекетінен түлеп қайта ... ... ... - ландшафтылардың пайда болуындағы адам әрекеті.
Антропогендік фактор – (грек сөзі-anthropos-адам, denesis-шығу тегі) –
айналадағы ортаға ... ... ... Адамдардың іс-әрекеттерімен
атмосфераның құрамы мен режимі өзгеріп, өзен көл, теңіз, мұхиттардың сулары
ластанады. Радиоактивті ... ... ... ... экожүйені
адамдар бұзады. Адамзат баласы өсімдік әлеміне елеулі өзгерістер ... ... ... ... ... ... ... ықпал жасайды.
Тропикалық өсімдіктерді отағандықтан атмосфераның химиялық құрамы өзгеріп,
адамзат ... ... ... ... ... туып ... Жер ... көбеюіне, көмір қышқыл газының азаюына тропикалық өсімдіктер
айтарлықтай рөл ... ... бір түр ... ... онда ... ... түрде жойылып кетеді. Экожүйенің бұзылуына өрт, кенеттен
сел ... жер ... және тағы ... ... ... өте үлкен
әсер етеді. Биосфераның ... ... мен ... және ... улы қосылыстармен ластануы. Биосфераның өзгеруі
фитомасса мен зоомассаларды биосфералардан мөлшерден тыс ала ... Сол ... ... ... ... өзгеріске ұшырап кетеді.
7.Шөлдену дегенде нені түсінесіз?
Шөлденуге қарсы күресу БҰҰ конвенциясы мәліметтері бойынша әр ... ... ... мөлшері азайғаннан келетін зияны 2,5
млрд. америкалық долларын құрайды, ал ... ... ... 779 ... ... ... ... бойынша шөлдену бұл топырақтардың өсімдіктермен
қалпына келмейтін өзгеріс ... және ... ... ... ... ... ... толық бұзылуына алып келуі
мүмкін. Әлемде барлық құрлықта 1 млрд, гектар жер шөлейттенуге ұшыраған.
Шөлденуге алып келетін ... ... ... метеожағдайлар,
топырақтың сорлануы, жеңіл топырақтар, жер асты сулардың төмендеуі, ... су ... ... ... ... ... ... пайдаланбау,
қарқынды жерді өңдеу, жерді дұрыс пайдаланбау). Көбінесе шөл ... бір ... әсер ... ... ... Шөлейттену әлеуметтік
–экономикалық және табиғи үрдіс болып табылады. Ол дүние жүзі бойынша
3,2 ... ... ... ... ... ететін 700 млн. адамға қауіп
келтіреді.
Шөлейтке ұшыраған жерлерде топырақтың ... ... ... ... жерасты сулар сорланады, биологиялық өнімдер күрт
азаяды, ... ... ... ... ... қабілетін
төмендетеді). Осындай экологиялық апатқа ұшыраған ... ... Арал және ... өңірлері жатады.
Қазақстанда шөлейттену қауіпі бар жерлер, жалпы жер ауданының ... ... және ... ... ... ... соғатын
басты себептердің қатарына тың игеру кезінде топырақтың жаппай жыртылуы,
шабындықтар мен мал жайылымдардың ... ... ... ... ... ... ... жерлердің қайтадан сорлануы,
ормандардың жөнсіз кесіліп, өртенуі ... Жер ... ... ... 2006 ... ... ... және үлкен дәрежеде тапталып бүлінген жайылымдар 26,6 млн.
гектарды ... ... жері ... онша мол емес (23,4 млн. га), ал ... ... ... территориясында тек қана 3,8% қамтиды. Соған
қарамай бұл жерлердің экологиялық мәселесі өте өзекті болып ... Тек ... жылы 934 ... өрттері болып, ол 27 мың 487 гектар жер ... Ірі ... ... ... ... ... Ақмола, Қарағанды,
Алматы, Қарағанды, Алматы ... ... Тек қана ... ... 10 жыл ... орман өрттері мен жөнсіз ағаштарды кесу
салдарынан 45 мың гектар ... ... ... осы ... ... туып ... ... аймағында мұнай-газ өндіру кезінде ауыр техника мен
транспорт ... ... ... ... 4-5 млн. гектардай
жер бұзылып, ластанған.
Елімізде егіншілікте көп ... бойы ... келе ... ... құбылыстары байқалуда. Павлодардың ауыл
шаруашылығы ғылыми зерттеу институты ... (Қ.Е. ... ... 2004) мәліметі бойынша оңтүстік ... қара ... 1965 ... 2003 жылға дейін пайдаланғанда (38 жыл ішінде) оның
0-22 см қабатында қарашірінді мөлшері 5,2-5,9%-да ... ... ал ... см ... 2,8-3,4%-дан 1,9-2,2% -ға дейін кеміген.
Шөлдену – шөлге шектес жатқан ... ... ... ... ... ... табиғи (климаттың циклдік өзгеруі нәтижесінде
ағын сулардың ... ... ... ... ... және ... себептер (ауыл шаруашылық мен өнеркәсіптің
дамуы, тағы басқа) басты әсер етеді. ... ... ... ... ... ... ... ағаштар мен бұталардың), топырақ
эрозиясы (онымен қоса жел мен су ... ... ... көп ... ... нәтижесінде құмдардың құнарлы жерлерді басуы
байқалады. Ал адамзаттың шаруашылық іс-әрекеті ... бұл ... ... де ... аумағы тез өседі. Адамзат өз тарихында кезінде
өнім беріп келген шамамен 1 млрд га-дай ... ... ... ... Жер ... 3,6 ... га ... (Еуропа аумағынан 3 есе, немесе Жер
бетінің бөлігін, яғни 25%-ға жуығын ... шөл және ... ... алып ... ... ... ... басқа барлық құрлықтарда
кездеседі және ол 110 мемлекет аумағын қамтиды. Шөлдену ... 20 ... ... ... ... ... туғызуда. Мысалы, 1968 –
73 ж. аралығында Сахараның оңтүстік белдемінде (Сахелияда) қуаңшылықтың
салдарынан 250 мың адам көз ... ... 40%-ы ... Ал ... осы белдемдегі қуаңшылық салдарынан 3 млн-ға жуық адам қырылған.
Мұның бәрі табиғатқа антропогендік келеңсіз ... ... ... ... Климаттың жаїандық жылуына байланысты Шөлдену үрдісі
Еуропаның оңтүстік белдемдерін және ... ... ... Азия,
Орталық Азия елдерінің орталық және солтүстік белдемдерін қамти бастады.

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ауыл мектебі оқушыларының экологиялық тәрбиесін қалыптастырудың теориялық негіздері5 бет
Осы күнгі экологияның негізгі бөлімдері. экологияның қатысуымен шешілетін теориялық және қолданбалы мәселелер29 бет
Оқушыларға экологиялық білім мен тәрбие берудің теориялық негіздері25 бет
Сыныптан тыс жұмыстарда оқушыларға экологиялық тәрбие берудің теориялық негіздері79 бет
Экологиялық мектептердің қалыптасуы. Осы күнгі экологияның негізгі бөлімдері. Экологияның қатысуымен шешілетін теориялық және қолданбалы мәселелер10 бет
Қазіргі кезеңдегі дәстүрлі емес оқыту технологиясы арқылы экологиялық білім берудің ғылыми - теориялық негіздері61 бет
Оқушыларға экологиялық білім берудің теориясы мен әдістері58 бет
Экологиялық білімін қалыптастыру және тәрбие беру теориялық негізі59 бет
Экологиялық мектептердің қалыптасуы.Осы күнгі экологияының негізгі бөлімдері.Экологияның қатысуымен шешілетін теориялық және қолданбалы мәселелер13 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь