А. Жұбановтың шығармашылығы

Жоспар

Кіріспе.

Негізгі бөлім.
1.А.Жұбановтың шығармашылығы.
2.А.Жұбанов және ұлттық музыка мәдениеті.

Қорытынды.

Әдебиеттер
Кіріспе.
ЖҰБАНОВ Ахмет Қуанұлы (29.4. 1906, қазіргі Ақтөбе облысы Теміраудында — 30.5.1968, Алматық.) — музыкатанушы, жазушы-тарихшы, композитор, дирижер, ҚР ҰҒА-ның акадик (1946), өнертану докторы (1943), ҚазКСР-інің халық артисі (1944). Өнердегі алғашқы ұстаздары — Талым күйші мен ауыл мүғалімі Қ.Ашғапиев болса, өмірге көзқарасының қалыптасуына жазушы Ж.Тілепбергенов, ғалым ағасы Қ.Қ-Ж9банов әсер етті. Ж. 1919-28 ж. ауыл кеңесінің хатшысы, оқытушы болып қызмет атқарды. Аудан ортлығы Темірде әуесқой орыс халық аспаптар оркестріне қатысып, скрипкашы П.Черняктан скрипкадан, сольфеджио және музка теориясы пәндерінен сабақ алады. 1929-32 ж. Ленинградтың (қазіргі Санкт-Петербургтің) М.И.Глинка атындағы музыка техникумында (А.А.Этигонның скрипка класы бойынша) және Н.А.Римский-Корсаков атынд. консерваториясында (проф. Ф.А.Ниманның гобой класы бойынша); кейін музыка теориясы мен тарихы факултетінде оқыды. 1932 ж. Ленинградтағы өнертану академиясы-ның (кейіннен Театр, музыка және кино институты) музыка бөліміне аспирантураға қабылданды. 1933 ж. Алматының музыкалық драма техникумында педагогикалық қызметпен шұғылданды, қазақ тілінде тұңғыш "музыкапық әліппе" жазды. Жұбановтың басшылығымен музыка драма техникумының жанынан қазақтың халық музыкасын зерттейтін ғылыми кабинет, музыка аспаптарын жетілдіретін тәжірибелік шеберхана ашылды. Ж. 1934 ж. құрған домбырашылар ансамблінің негізінде қазіргі Қазақтың халық аспаптар оркестрі ұйымдастырылды. 1935-37 ж. ол Қазақ филармониясының көркемдік жағын басқарушысы әрі дирижері, 1945-51 ж. Алматы мемлекеттік консерваториясының ректоры болды, ал 1945-47 ж. және 1954-61 ж. халық аспаптар кафедрасын меңгеріп (өзі ұйымдастырған) қазақ халық музыкасы тарихынан, дирижерлік ету, аспаптаудан сабақ берді. 1961—68 ж. ҚР ҰҒА-ның Әдебиет және өнер институтының музыка бөлімін бас-қарды. Ж. қазақ халық музыкасының тарихын, әнші-күйші композиторлардың өмірі мен шығармашылықтарын зерттеп, "Құрманғазы" (1936), "Қазақ хапық композиторларының өмірі мен творчествосы" (1942), "Ғасырлар пернесі" (1958), "Заман бұлбұлдары" (1963) атты ғылыми еңбектер жазды. Ж. қазақтың профессионалдық музыка өнерінің негізін салушыларының бірі болды. Ол халықтың және халық композитор-ларының күйлерін халық аспаптар оркестріне түсірді. Оның "Абай" (1944, ҚазКСР-і Мемл. сыйл., 1978; қайтыс болғаннан кейін), "Төлеген Тоқтаров" (1947) опералары (Л.А.Хамидимен бірге); "Отаным", "Ақ Шолпан", "Жылқышы", "Лирикалық ән", "Қарлығаш", "Серт", "Майданнан хат" т. б. әндері мен хорлары; "Тәжік биі", "Қазақ биі", "Ария" т. б. аспаптық шығармалары; "Қүрманғазы" радио-операсы (1970 ж. қызы Ғ.А.Жұбанова аяқтады) бар. Сондай-ақ Ғ.М.Мүсіреповтің "Қозы Көрпеш — Баян сұлу" (1938), М.Б.Ақынжановтың "Исатай — Махамбет" (М.М.Иванов-Сокольскиймен бірге, 1938) пьесаларына, "Амангелді" фильміне (М.Ф.Гнесинмен бірге, 1938) музыкажазды. Ж. қазақ музка өнерінің мамандарын даярлауда да үлкен еңбек сіңірді. Шәкірттері: директрлер Ш.С.Қажығалиев пен Ф.Ш.Мансұров, комп. Н.А.Тілендиев, қобызшылар Ф.Ж.Балғаева, Г.Баязитова, домбырашы Р.Б.Омаров, музыка-танушылар Ғ.Н.Бисенова, Б.Ғизатов, А.С.Кетегенова, З.Қоспақов, Ж.Ж.Рсалдин, Х.Тастанов т. б. Ж. есімімен Алматыда муз. мектеп-интер-нат және көше аталады. Ленин ордені және басқа 2 орденмен марапатталған.
Әдебиеттер.


1.Жұбанов.А.Ғасырлар пернесі.-Алматы,1975.
2.Жұбанов.А. Құрманғазы.-Алматы,1978.
3.Рсалдин Ж.Ахмет Жұбанов.-Алматы,1998.
4.Қазақ өнері.-Алматы,2002.
5.Тұғыры биік тұлға.-Егемен Қазақстан,2006,14 мамыр.
        
        Жоспар
Кіріспе.
Негізгі бөлім.
1.А.Жұбановтың шығармашылығы.
2.А.Жұбанов және ұлттық музыка мәдениеті.
Қорытынды.
Әдебиеттер
Кіріспе.
ЖҰБАНОВ Ахмет Қуанұлы (29.4. 1906, қазіргі ... ... ...
30.5.1968, Алматық.) — музыкатанушы, жазушы-тарихшы, композитор, дирижер,
ҚР ҰҒА-ның акадик (1946), өнертану ... (1943), ... ... (1944). Өнердегі алғашқы ұстаздары — Талым күйші мен ауыл мүғалімі
Қ.Ашғапиев болса, өмірге көзқарасының қалыптасуына жазушы Ж.Тілепбергенов,
ғалым ... ... әсер ... Ж. 1919-28 ж. ауыл кеңесінің хатшысы,
оқытушы ... ... ... ... ... ... әуесқой орыс халық
аспаптар оркестріне қатысып, скрипкашы ... ... ... музка теориясы пәндерінен сабақ алады. 1929-32 ж. Ленинградтың
(қазіргі Санкт-Петербургтің) ... ... ... ... скрипка класы бойынша) және Н.А.Римский-Корсаков атынд.
консерваториясында (проф. Ф.А.Ниманның гобой класы бойынша); кейін ... мен ... ... ... 1932 ж. ... ... ... Театр, музыка және кино институты) музыка бөліміне
аспирантураға қабылданды. 1933 ж. ... ... ... ... ... шұғылданды, қазақ тілінде тұңғыш "музыкапық әліппе"
жазды. Жұбановтың басшылығымен музыка драма техникумының жанынан қазақтың
халық ... ... ... ... ... ... ... шеберхана ашылды. Ж. 1934 ж. құрған домбырашылар ансамблінің
негізінде қазіргі Қазақтың халық аспаптар оркестрі ұйымдастырылды. ... ол ... ... ... ... ... әрі дирижері, 1945-
51 ж. Алматы мемлекеттік консерваториясының ректоры болды, ал 1945-47 ... 1954-61 ж. ... ... ... ... (өзі ... ... музыкасы тарихынан, дирижерлік ету, аспаптаудан сабақ берді.
1961—68 ж. ҚР ҰҒА-ның Әдебиет және өнер институтының музыка ... ... Ж. ... ... ... тарихын, әнші-күйші композиторлардың
өмірі мен шығармашылықтарын зерттеп, "Құрманғазы" (1936), "Қазақ ... ... мен ... (1942), ... ... ... ... (1963) атты ғылыми еңбектер жазды. Ж. қазақтың
профессионалдық музыка өнерінің негізін салушыларының бірі ... ... және ... ... ... ... аспаптар оркестріне
түсірді. Оның "Абай" (1944, ... ... ... 1978; ... ... ... ... (1947) опералары (Л.А.Хамидимен бірге);
"Отаным", "Ақ Шолпан", "Жылқышы", "Лирикалық ән", ... ... хат" т. б. ... мен ... ... биі", "Қазақ биі", "Ария"
т. б. аспаптық шығармалары; "Қүрманғазы" ... (1970 ж. ... ... бар. Сондай-ақ Ғ.М.Мүсіреповтің "Қозы Көрпеш — Баян
сұлу" (1938), ... ...... ... ... 1938) ... "Амангелді" фильміне (М.Ф.Гнесинмен
бірге, 1938) музыкажазды. Ж. қазақ музка өнерінің мамандарын даярлауда да
үлкен еңбек ... ... ... Ш.С.Қажығалиев пен
Ф.Ш.Мансұров, комп. Н.А.Тілендиев, қобызшылар Ф.Ж.Балғаева, ... ... ... ... ... ... Ж.Ж.Рсалдин, Х.Тастанов т. б. Ж. есімімен
Алматыда муз. мектеп-интер-нат және көше аталады. Ленин ... және ... ... ... ... ... ... біртуар дарынды ұлдарға кенде болған емес. Солардың
бірі және бірегейі Ахмет Жұбанов болатын А.Жұбановтың ... ... ... ... ... ... халқының жадында. Бұл күнде аты
әлемге мәшһүр Құрманғазы атындағы Қазақтың ... ... ... ... кім ... ... саналы ғұмырын қазақ музыкасының
өркендеуіне арнаған тұлға аталған ... ... ... аяғынан тік
тұрып кетуіне көп еңбек сіңірді. ... ... ... ұжым бұл ... ... шарңырағы биіктеген айтулы өнер ошағына айналғанына уақыт
куә. Осы жетаіс жыл ішінде оркестр өн ... ... сары ... бар ұлы ... ... төрт ... ... Қазактың қара
домбырасьшан бастап әрбірінің әуезінде көшпенділердің қайталанбас сазы мен
үні жатқан қаншама ұлттық аспаптарымыздьщ ... ... ... ... ... тер ... келе ... өнер ұжымының алдағы уақытта да
талай белестерді бағындырарына шүбәміз жоқ. ... ... өнер ... тойына арнап «Әлемге әйгілі оркестр» атты көлемді кітап ... ... ... ... және театр өнерін кәсіби тұрғыда
дамыту мақсатында 1932 жылы Алматыда ... ... ... Оның ... ... қатарында кейіннен өнердің әртүрлі
салаларында жұртшылыққа кеңінен танымал болған әншілер — Ришат және ... ... ... ...... ... композиторлар —
Қапан Мусин, Құдыс Қожамияров, трубашы — Александр ... ...... Шомбалова, тағы басқа домбыра, скрипка, ... ... ... мен актерлер болды. Техникумда Л.Майзель,
В.Дьяковтар ұстаздык ... ал ... ... ... ... ...
Л.Мұхитов, М.Бөкейханов, Қ.Медетовтар дәріс берді.
Техникумда ұстаздық ететін мамандар жетіспегендіктен 1933 жылы ... ... ... ... ... ... шақыртылып, оған
техникумда сабақ ... ... ... ... ... ... ... содан екі жыл ... ... ... Е.Брусиловскийді қызметке шақырды. А.Жұбанов пен Е.Брусиловскийдің
келуімен техникум енді тек оқу орны ғана ... ... ... ... ... айналды. Солардың бастамасымен техникум жанынан халық
музыкасын зерттеу кабинеті мен ... ... ... жетілдіру музыка-
тәжірибелік шеберханасы ашылды.
Қызметке дәстүрлі халықтық музыка өнерінің шеберлері: ... ... ... ... ... ... аспап жасаушы шеберлер
ағайынды Эммануил мен Борис Романенколар тартылды.
Сол 1933 жылы А.Жұбановтың ұйымдастыруымен техникум жанынан ... ... ... ... ... ... Ансамбль аз уақыт
ішінде өзінің өміршендігін танытып, тез жетілді. Көп ... ... ... ... көрсете бастады. Радиодан, оқу
орындарының залдарында концерттер беріп, жүртшылыққа таныла түсті. ... ... ... ... мүшелері 17-ге жетті. Техникумда
қобызшы, сыбызғышылар болмағандықтан ансамблы ... ... ... ... Ол ... ... бөлімінің студенттері Ғ.Дұғашев пен
А.Бектасов ойнады.
Зымырап уақыт зулап өтіп жатты. Оркестрдің құрылғанына екі жыл болған
1936 жылы ... ... ... мен ... онкүндігі өткізілді.
Сындарлы өнер сынына жас ... де ... ... ... ... былай тұрсын, «тұлпар ат тай кезінен танылады» дегендей, өз ... ... айы ... ... ... ... театры сахнасында
көрсетілген қорытынды концертіндегі қазақ өнерінен алған әсерлері ... ... ... деп жазды: «Алдыңғы күні біз сахарада ... ... ... шындары көрінеді. Салған әннің үніндей сылдырап су
ағып жатты. Той басталды. Ауыл сыртындағы бір жазық жерде қазақ ... ... ... ... ... ... ... күйі орындалды. Музыканттар нотасыз тартты. Солай болса да
Құрманғазының күйін өте ... ... етіп ... ... ... ... ... сылдыры, кең далада келе жатқан жалғыз жолаушының әні,
аспанда қалықтап жүрген қайсар бүркітгің қанатының ... бар. Ал ... ... тартқанда, өздерінің ауыр тағдырын мұңлы үнмен сыртқа
шығарған қыздардың әні ... ... ... әлгі ... ... ән кыз ... ... болып шықты...». Онкүн аяқталған соң Кремльде
болған кабылда М.И.Калининнің ... ... ... «Құрмет белгісі»
орденінің тағып оның басқарушысы арқылы оркест ... ... ... еке дәлелдейді.
Мәскеуде өткен онкүндіктен шығар шылык еңбек жемісінің дәмін татып ора
ан оркестр ұжымы одан әрі ... ... ... ... ... м
сат — оркестрдің мүмкіншілік деңгейін а тырып, құлашын кең сермеуге әрекет
еді. Ол үшін ... ... әлі де өне ... әр ... ... ... ... репертуарды жаңа шығармалармен байыту, орындаушыл
шеберліктерін ... ... ... ... ... ... ... сияқты сан алуан жұмыстар жүріп жатты. ... орыс ... ... ... ... ... ... «Руслан-Людмила» операсынан менттер, Ф.Шуберттің «Музыкалық сән
А.Римский-Корсаковтың ... ... ... ... ... ... операсынан Полина романсы, Кеңес Ода
композиторларының ... ... тағы ... ... орындалатын
болды. Сондай-ақ Құрманғазы, Тәттімбет, Деулеткерей, ... ... ... және Дина мен ... да ... ... ларының шығармалары
кеңінен қамтылды. Мәскеудегі онкүндіктен кейін соңғы 2 жыл ... ... ... ... ... жылы ... 10 жыл толуына орай оркестрге күйші-композитор
Құрмнғазының аты берілуі тегіннен еме ... ... ... ... ... ... ... әркайсысы әр түрлі нұсқада болса да
және ол ... ... ... күйшіні тікелей шәкірті ... ... ... оркестрдің күйші-орындаушылары болған
Махамбет Бөкейханов, Оқап Қабиғожин, Қали Жантілеуов, ... ... ... ... ... және Ерғали Есжанов, Мұрат ... ... ... ... ... ... ... Сүйімбеков
сынды өнер иелері еді. Сондықтан алғашқы оркестр ... ... да ... ... ... ... ... қорына қосылған А.Жұбановтын ... ... ... Тоқтаров» увертюра-фантазиясы, көп тармакты
«Тәжік биі», «Би күйі», «Ария», «Көктем» атты туындылары мен ... ... ... ... ... «Думанда», «Румын
әуендері», «Желдірме» ... ... ... ... «Казақ»,
«Казақстан» увертюралары, «Той» атты музыкалық суреттемесі; Қ.Мусиннің
«Жайлауда», ... ... ... ... ... С.Мүхамеджановтын
«Балқадиша» вариациялары, «Кыз қуу» суреттемесі, «Домбыра туралы ... ... ... ... унер-тюрасы», «Мерекелік увертюрасы»,
«Дархан дала» атты симфониялық күйі; ... «Ата ... ... ... «Көш ... ... ... «Махамбет»
поэмалары, «Алатау», «Саржайлау», «Өз ... ... ... ... поэмалары мен әндері, М.Қойшыбаев, Х.Тастанов,
К.Күмісбеков, Д.Ботбаев, Б.Жұманиязов, М.Маңғытаевтар мен өзге ... озық ... күні ... ... ... ... ... бөленіп, табыспен орындалып келеді.
Қазақстанның алуан салалы ... ... ... ... ... қатысы болмаған адамдар кемде-кем. Оркестр туралы сөз
болғанда, ол ұғымға ... ... ... мен ... ... ... Мысалы, әр жылдары өздерінің бар ынта-ықыласын
салып, бойындағы ... ... ... ... ... ... Ахмет Жұбанов ассистенттері — Мәлік Жаппасбаев, Ғабдулман Матов,
Капан Мусин; дирижерлер — ... ... ... ... ... ... Қажығалиев, Нұрғиса Тілендиев, Фуат Мансуров,
Алдаберген Мырзабеков, Ұялбай Нүсіпов, Глеб ... ... ... ... ... ... ұлы әнші-әртісіміз Күләш Байсейітова, таңдайына бұлбұл қонған
Бибігүл Төлегенова, айтулы да ... ... Роза ... ... Роза Жаманова, Ришат пен Мүсілім Абдуллиндер, Жамал Омарова,
Кәукен Кенжетаев, Бекен Жылыспаев, Байғали ... көп ... ... ... ән ... ... сән, әріне әр беріп, оның да, өздерінің
де беделін артгыра түсті. Басқа да ... ... ... ... ... да ... оркестрімен қосылып ән
салғандарын өздеріне мәртебе санады.
1950-жылдардан ары қарай Құрманғазы оркестрінің даңкы дүние ... ... ... профессионалдық музыка өнерінін бүгешігесін жеріне
жеткізе толықтай меңгеріп, шарықтау шегіне жетті. Бұл — А.Жұбановтан тәлім-
тәрбие ... ... ... ... таякшасын үстап, оркестр тізгінін
қолға алған, жұлдызы ... ... шағы еді. Ол ... ... ... ... Дәл 1950 жьшы ... Жамбыл атындағы
мемлекеттік филармониясының үлкен концерт залында Құрманғазы оркестріне
тұңғыш рет ... ... ... ... ... ...... шығармашылық жолындағы жоғары баға алып шыққан алғашқы емтиханы
еді.
1953 жылы ... ... ... ... ... ... ... мен студенттерінің IV фестиваліне» қатысып,
Ш.Қажығалиев баскаруымен ... ... ... ... ... ұжымның әлем аясында алатын орнын белгілеп бергендей болды.
Сол 1953 жылы Бухарест ... ... ... ... оркестрінін
дүниежүзілік конкурсында озып шығып, Ш.Кажығалиевтың I-ші дәрежелі Диплом
мен алтын ... ие ... ... беделінің халықаралық дәрежеде өскенін
дәлелдеп берді.
Расында да, әсіресе, Ш.Қажығалиев ... ... ... ... ... атақ-даңқы бүкіл әлемге әйгілі болды. Қытай халқы Құрманғазы
оркестрінің өнеріне ... кол ... ... ... қана ... ... үлгі етіп алатындарын да бүкпесіз айтты. ... ... ... достығы қоғамдық ұйымының «Достық» газетінің
«Тамаша ... ... ... ... Құрманғазы атындағы халық
аспаптары оркестрінің Қытайдағы гастролі тек адамдарды тебірентерлік тамаша
музыканы ғана ... ... ... ... бай ... де ала ... ... біздің де ұлттық оркестрімізді құру мен дамытуға айтарлықтай
дәрежеде көмегін тигізеді. Біз ... ... ... ... ... ... үшін шын алғысымызды білдіреміз», — деп жазды.
Елуінші жылдардың екінші жартысында көктемінде ... ... ... ... ... барып, Пекин, Шанхай, Нанкин, Шеньян,
Харбин калаларында концерттер берді. Пекиннің ұлттық театрында ... ... ... ... ... ... ... мәдениет және өнер ... ... ... Үкімет өкілдері мен мәдениет кайраткерлері, калың әлеумет
түгел катысты. Концерт үлкен табыспен ... ... ... ... ... ... қайтқан, қазірде Казақстан республикасының еңбек
сіңірген кайраткері, белгілі композитор Дүнгенбай ... сол ... ... былайша еске алады: «Қытай халқының ұлттық ... ... күйі ... ... ... ... ... халық
қошемет көрсетіп, орындарынан тұрып, қол шапалақтап карсы алып, Қытай
халқының мемлекет ... ... ... ... оркестрдің барлық
мүшелерін аса ілтипатпен құрметтеп, құттықтау көрсетті». Ал сол ... дәл осы бір ... ... ... енді ... ... соңында
«Сарыарқа» күйі басталған сәтте-ақ бүкіл зал ... ... күй ... тапжылмастан тұрып тындады. Сірә, музыка мұхитын
сапырғандай естілетін, алапат адуынды ... ... ... ұраны,
яғни, гимні екен деп кабылдаса керек», — дегенді айтады. Калай болғанда да
сол сапарда оркестрге және оның ... ... бас ... ... оркестр, талантты Қазақстанның шетелдердегі
Мәдениет күндерінің өтуі тұрақты әдетке айналды. ... ... ... ... ... оркестрі болды. Мысалы, оркестр 1959 жылы
Венгер Халық республикасында, 1971 жылы Финляндияда, 1973 жылы Польша Халық
республикасында, 1974 жылы ... 1975 жылы ... 1976 ... 1982 жылы ... 1983 жылы ... ... ... қалаларында — Парижде, Римде, ... ... ... ... ... тағы ... ... жатқан жерлерде
концерттер беріп, Қазакстан музыка мәдениетінің ... әлем ... биік ... ... ... ... мемлекеттік академиялық халық аспаптары оркестрі
казіргі кезде Қазақстан республикасынын ... ... ... ... келе жаткан үлгілі өнер ұжымдарының бірі боп есептеледі. Ол дана
халқымыз бен даңқты ... ... ... ... ... үлгі ... Күй ... Құрманғазы салып кеткен өнердің сара
жолын болашакка жалғастыруда ... ... бола ... ... атындағы
мемлекеттік академиялық халык аспаптары оркестрі тәуелсіз Қазакстаннын
ұлттық музыка өнерін әлем халықтарына ... да алғы ... ... Ал ... ... ... оркестрдін тарихи жылнамалары келер
ұрпаққа казақ ... ... ... ... ... ... ... республика жұртшылығы Халық артисі, Мемлекеттік ... ... ... танымал ғалым, дарынды композитор, өнегелі үстаз, белсенді
ұйымдастырушы, туған халқының кадірменді ұлы А.Жұбанов есімі ... ... ... жаңа мәдениет, әдебиет пен ғылым негіздерін салуда Мұхтар
Әуезов, Сәбит Мүканов, ... ... ... ... ... ... ... және өнер өкілдері Евгений Брусиловский, Күләш және Қанабек
Байсейітовтер, Кұрманбек Жандарбеков есімдерімен бірге ерекше құрметпен
аталады.
2.А.Жұбанов және ... ... ... өнер ... ... ... профессор, академик деген атақтарға
ие болумен катар, жаңа ұлттық мәдениеттің іргетасын қалады. Ақаңның ... ... ... ... ... ... ... езінің туып-өскен
отбасы — әкесі Қуан кезінде сол өңірдін, сауатты, ел ... ... ... ал ағасы Кұдайберген ұлтымыздың тарихына тұңғыш тіл зерттеуші
... ... ... ... Ақаңның кәсіби маман ретінде
қалыптасуына, сол өңірдің байырғы кеңінен дамыған ... ... еді. Ақаң ... ... ... үшан-теңіз поэтикалық, ... ... ... ... ел ... ... орын алған акындық,
жыраулық, ... ... ... тереңінен қабылдады. Бұл сан-түрлі
фольклорлық орта оның көпқырлы талантының калыптасуына ... әсер ... да ... ... ... ... өте ерте оянды. Деректер
бойынша, ол бала ... ... ... ... аса ... бір
естіген ән-күйлерін бұлжытпай қайталайды екен. Өмірге деген зеректтігінің
аркасыңда ол алдына қойған биік мақсаттарына жете ... ... ... ерте ... ... ... ... айналуына, жан-жакты сауатты болуына үлкен үлес қосқан ауыл
мұғалімі Хұсайын Ашығалиев, ағартушы-ұстаз ... ... ... ... ... дамуына тағы да бір үлкен ықпал еткен жағдай —
ол орыс ... ... ... Ленинград консерваториясында дәріс алуы.
Мұнда Ахмет Қуанұлы көрнекті педагог-ғалымдар Б.В.Асафьев, Ю.Н.Тюлин,
Р.И.Грубер және ... ... ... Бұл оқу ... ... ... білімін, өмірге деген
көзқарасын, жан-жақты мәдениетін көтеріп, ой-өрісін дамыта түсті.
Ленинград ... ... соң ... ... ... ... да ... ойлы да білімді жас Ахмет қазақ халқының
рухани мәдениетінің көтерілмеген тыңын игеруге, ... ... үні ... музыкалық аспаптарының басын қосып, жанадан жан бітіруге, музыкалык
мәдениетін мәңгі өркендету жолдарын іздестіруге бірден-ақ кірісіп кетті».
Сол кезден бастап А.Жұбанов ... ... ... ... ... ... ... өмірімен актады, өнеріміздің әр даму кезендерінде
айрықша белсенділікпен қызмет етгі. Бұл тұрғыдан А.Жұбанов ұлттық ... ... оның ... ... ... ... айтуымыз керек.
Ол Латиф Хамидимен бірігіп жазған қазақ халқының ұлы ... ... Абай ... ... 100 жыл ... ... күрделі музыкалық
шығармасын жазды. Лениндік және Мемлекеттік сыйлыктардың лауреаты ... ... ... бұл туынды өзінің терең ... ... және ... ... ... ... ... қазақ
музыкасынын даму тарихында ең маңызды кезеңді анықтады. Сонымен «Абай»
операсы қазақ ... ... ... және ... ... ... биік ... болды.
Операда Мұхтар Әуезовтің тікелей қатысуымен Л.Хамиди ... ... ...... ... ... ... қарасы», «Қараңғы түнде
тау қалғып» және т.б. профессионалдық әдістермен гүлдендіріліп, дамытылып,
музыкалық-сахналық заңдылықтарға сәйкестелініп, ... ... ... пайымдалды. Соның нәтижесінде бұл ... ... бай, ... тілі ... және ... ... тартымды
болып шыкты. Абайдын көп жанрлы ән мұрасы композиторлар Ахмет Жұбанов пен
Латиф Хамидидің творчестволык ізденістері мен ... ... ... ... ... ... тапты.
Операның сюжеттік желісінде ұлы Абайдың бейнесі — кайшылыкқа ... ... ... ... ... ... дейін.
Операда ең сәтті шыққан Абай образы кең, ... ... және ... ... ... ... арқылы бейнеленген. Бұған мысал —
биік аскақтықпен, ең үлкен ... ... пен ... ... ... мен ызаның күш-құдіретін Абайдың бірінші актідегі ариясы.
Мұнда Абай Айдар мен ... таза ... ... ... ... үшін пана болады.
Кай талқы құл алдында құрылмаған,
Қастықпен қай күнің бар құбылмаған.
Аядым, аянышпен ара түстім
Жалғыз жол, адал ... ...... ... ... әр көрінісі, әр вокальдык ... ... ... халық өмірімен тығыз байланыста берілген.
Бұл ұлттық мақтанышымызға айналған ... ... ... ... ой тереңдігі прозалық, поэзиялық шеберлігімен катар, халықтын ғасырлар
бойы өрнектелген көркемдік дәстүрлері — шешендік сөз, ұлт ... ... ... сан түрлі профессионалдық тәсілдерге
түсіп, драматургия ... сай ... ... Осы бір асыл музыкалық өнер
үлгісі сонау 1944 жылдан бергі ... ... ... ... бойы Қазақ
мемлекеттік опера және балет театрының репертуарынан тұрақты орын алды. Бұл
театрдың ұжымының өз ... ... ... ... ашу ... ... Аталмыш музыкалық шығарма ұлт әншілерінің бірнеше ұрпағын
орындаушылық мәдениетіне ... ... жаңа ... ... Бұл тұрғыдан, әсіресе, Абай бейнесін биік көркемдікпен, шеберлікпен
сомдаған ... ... ... мен ... ... ... та ... Қуанұлы ез шығармашылығына жауапкершілікпен қарайтын, ... ... ... ... мың ойланып, жүз толғанғаннан кейін ғана
жазуға отыратын. Сондықтан да оның шығармалары өзіндік сипатымен, мазмұны
жағынан бай, ... ... ... ... ...... ... қалыптасып, кеңінен дамыған опера ... ... ... орын ... оған ... колорит, халықтық рух
беріп, өркендеген мәдениеттің көрсеткіші болу ... Ақаң ... ... Бұл қиын және абыройлы бастамаларында композитор орыс
классикгерінің мол ... де ... Осы ... соғыс жылдары Л.
Хамидимен бірігіп жазған Совет Одағының батыры Төлеген ... ... ... ... Бұл ... туындының либреттосын
жазған Мұхтар Әуезов еді. Жазушы сол кездегі деректі ... ... ... және ... уақиғаларға толы қазак жауынгерінің өмірі мен
қаһарманды бейнесін сомдады. Оған сәйкес болған ... ... ... ... пен Хамидидің музыкасы еді. Шығармада негізгі кейіпкерден басқа
соғыс кезінде кең тараған «Жас қазак» ... ... ... қаза ... ... да образы тартымды суреттелген. Онда — ... ... ... ... ... карама-қарсы салыстырылып
келтірілген. Ал ... ... ... негізгі сарын
(лейтмотив) ретінде ... «Жас ... ... ... ... халықтың
арасында кең тараған «Москва» деген әнді шебер пайдаланған. А.Жұбанов пен
Л.Хамидидің «Төлеген Тоқтаров» ... ... ... ... ... ... маңызы зор болды. Аканның шығармашылық
мұрасында күй атасы Құрманғазы Сағырбайұлының ... ... орын ... өз ... ... ... күйлері «өмірі мен күш-
кайратын сарп ... ... ... ... ... ... ... қазынасына айналды. А.Жұбанов ғылымдағы алғашкы
қадамынан бастап, ... ... ... ... ... өнердегі
орнын ұлттық мәдениетіміздің үлгісіндей бағалап, өмірі мен творчествосын
толық ... ... ... бір ... келтірді. Жазушы Сәбит ... ... ... ... ұлы Абай ... ... шеберлігін
А.Жұбановтын музыкада күйші Құрманғазының ... ... ... да, ... ... ... бағалаудан болса керек. Кезінде
өнертану ғылымының докторы атағы да А.Жұбановка Құрманғазы ... ... үшін ... Ақаң ... композиторының атақты күйлерін жинап,
нотаға түсіріп, алғашқы болып ұлт ... кеп ... ... Құрманғазының тек өз бейнесін ғана зерттемей, оның жолын, ізін
куған шәкіртгерінің өмірбаянын да жазды. Ақаң ... ... ... ... ... ... ... бойынша Құрманғазы туралы опералык
шығарма жазуға жоспарлаған еді. Оның ... ... ... ... ... ... ... болатын. Бірақ кенеттен
келген ауыр ... 1968 ... 30 ... Ақанның өмірін үзді... Бұл ой-
арманын кызы Ғазиза жүзеге асырды, алғашында қазақтын ... ... ал ... күрделі сахналық туынды ... ... ... ... ... ... саласында қалдырған мұрасы 300-
ден астам еңбекті қамтиды. ... ... ... ... ... бұлбұлдары», «Ғасырлар пернесі», «Құрманғазы», «Ән-күй
сапары», «Өскен өркен» және басқа да кітаптарды атап ... жөн. ... ... ел ... ... аскан талант иелері — халық
композиторларының өмірін, олардың ... ... аса ... ... зерттеп, біртұтас жүйеге келтіріп, құнды деректер
қалдырды. А.Жұбановтын бүгінгі ұрпаққа өнер иелерінің шығармаларын жинап,
оларды інжу-маржандай ... ... ... насихаттауы таңғаларлық
қасиеттерінің бірі.
Ақаңның ғылыми мұрасы өзінше сипаттылығымен ерекшеленеді. Мұнда автор
тіл шеберлігі арқасында ... ... ... өзіндік жолдармен
ашады, — туған ... ... ... психикасын, діни
ұғымдарын жете білді;оны өз игілігіне пайдаланды.
«...Кәсіби театр, бейне енері даму үшін ... ... ... болса, - дейді Акаң, — халкымыз ғасырлар бойы музыкалық өнерді «ат
жалында, түйе қомында» сақтап калған» . Акаңның еңбектерінің ... ... өлен мен ... пір ... оған өз ... ... ... дарынды
күйші, атақты әншілер — Құрманғазы, Дәулеткерей, ... ... ... ... ... ... Абыл, Ықылас, Сармалай, Ыбырай, Мүхит,
Ақан сері, Біржан сал, Жаяу ... ... ... және тағы да ... Жұбанов халық композиторлардың өмірі мен шығармаларын жинап,
зерттегенде мәселелерді жан-жақты қарастырып, ... ... ... ... жағдайларымен тығыз байланыстырып отырған. Ән ... күй ... ... шығу ... ... тарихын қағазға мұқиятпен
түсіріп, уақытында сол өнер өкілдерін көрген ауыл ... ... тіл таба ... Бұл ... Ахмет Жұбановтың емірі мен
шығармашылығы туралы елеулі еңбек етіп, мақалалар мен кітаптар жазған
марқұм Бисенғали ... ... ... Ақаң ... ... ... ... араб, парсы сөздерін, түрік-шағатай тілдерін татар тіліне араластырып
жазған ресми қағаздардың бәрін де талдай білетін еді» 6). ... ... ол ... ... ... ... пайдаланған.
Ғалым-композитордың әндері, романстары, хор мен оркестрге арналған
шығармалары, драмалық пьесаға, киноға жазған музыкалары өз алдына бір ... ... ... ... көп тараған сүйкімді «Қарлығашын», шалықтаған
«Би күйін», көтеріңкі «Ақ көгершінін» ерекше айту кажет.
А.Жұбанов ... ... және ... ... ... ... ... де жүмсады. 1945 жылы Академия құрамында Аканның
ықпалымен өнер зерттеу секторы ашылды. Қазір мұнда театр, музыка, ... ... ... сол ... ... ... болашағын ойлап, оны зерттейтін
тұңғыш ғылым кандидаггарын дайындап шығарған еді. Олар — Ғафура Бисенова,
Алма Темірбекова, Бисенғали ... ... ... Алтын Кетегеновалар.
Бүкіл сапалы және саналы емірін туған халкының болашағына арнаған
академик Ахмет ... ... ... ... ... ... рухани мұрасы.
Қорытынды.
Акедемик Ахмет Жұбановтың саналы және сапалы өміріндегі тағы бір айта
кететін ... ... — ол ... және ... ... беру ... ... Сонау 30-жылдарда Акаң ана тілінде түңғыш музыка
теориясынын окулығын жазды. Өзінің бір ... ол ... ... «Қазак
Постпредствосынан адресін білген соң Затаевичтің пәтерін ешқандай
қиындықсыз ... ... Мен ... ... ... жоқ ... Оның
зайыбы тұрмыстың қысандығын, үйінің тарлығын, ... ... ... ... ... айтып біраз мұңын
шақкандай болды... Александр Викторович бүрын мені ... де, ... ... ... бірден танып, мені өзінің жьшы құшағына алды.
Ол ерекше бір әкелік сезіммен ... ... ... 1930-1931 оқу
жылдарында консерваториямен қатар оқыған ЛИЛИ-дің (Ленинградтың тарихи
лингвистикалық институты) тарихи ... ... ... ... ... ... айтты... Халық ағарту комиссариаты арқылы
Алматыда бастырмақ боп ... ... ... ... ол балаша куанып, мені қайта-қайта сүйген еді...» — дейді
Акаң. Бұл жеңілдетіп қазақ окырманына сәйкестіріп жазылған оку ... енер ... ... ... білімдерін алып, сауаттарын
ашқан еді. Олар — халық аспаптар оркестрінің және әншілік өнердің ... ... жаңа ... негіздерін қалаушының бірі. Ол рухани
өміріміздің әр саласында жаңашыл азамат — консерваторияның тұңғыш ректоры,
үлттық ... ... ... ... ... ... Кезінде ұлт-
аспаптар оркестрі туралы академик Ғабит Мүсірепов нақтылы ... ... ... перзенті» деп айтқан екен. Акаң құрған бұл ұжым ... ... ... ... ... ... Құрманғазы.-Алматы,1978.
3.Рсалдин Ж.Ахмет Жұбанов.-Алматы,1998.
4.Қазақ өнері.-Алматы,2002.
5.Тұғыры биік тұлға.-Егемен Қазақстан,2006,14 мамыр.

Пән: Өнер, музыка
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 16 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қ. Қ. Жұбанов еңбегіндегі синтаксистік көзқарастар36 бет
Қ.жұбановтың әліпби, емле туралы тұжырымдары4 бет
Қазақ кәсіби музыкасының негізін салушылар27 бет
Ахмет Жұбанов4 бет
Ахмет Жұбанов жайлы25 бет
Жұбан Молдағалиев4 бет
Жұбантам алаңына барлау жұмыстарын жүргізу нәтижелері және өнімді беткейдің мұнай газ шоғырларын анықтау жұмыстары81 бет
Неке - жұбайлық қатынастардың негізгі принцип қағидалары75 бет
Пайғамбарымыздың жұбайлары45 бет
Қ.Жұбанов зерттеулеріндегі тіл мен мәдениет сабақтастығы57 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь