Әлеуметтік-психологиялық тренингтің теоретикалық негіз

ЖОСПАР:

I. КІРІСПЕ;
II. НЕГІЗГІ БӨЛІМІ:
1. Әлеуметтік.психологиялық тренингтің теоретикалық негізі;
2. Тренинг термині және тарихы;
3. Тренинг арқылы персоналды оқыту, дамыту, мотивациялау, біліктілігін жоғарылату;
4. Әлеуметтік.психологиялық тренингтің тарихы, және ұйымдастыру, диагностикалық, өзін.өзі тану, бағалау, реттеу, жетілдіру, топтық рефлексия сатылары;
5. Персоналды дамыту кезінде қолданылатын әлеуметтік.психологиялық тренинг.


III. ҚОРЫТЫНДЫ;
IV. ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР.
        
        ЖОСПАР:
I. КІРІСПЕ;
II. НЕГІЗГІ БӨЛІМІ:
1. Әлеуметтік-психологиялық тренингтің теоретикалық
негізі;
2. Тренинг термині және тарихы;
3. Тренинг арқылы персоналды оқыту, дамыту,
мотивациялау, біліктілігін жоғарылату;
4. Әлеуметтік-психологиялық ... ... ... ... ... ... ... жетілдіру, топтық рефлексия сатылары;
5. Персоналды дамыту кезінде қолданылатын әлеуметтік-
психологиялық тренинг.
III. ҚОРЫТЫНДЫ;
IV. ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР.
КІРІСПЕ
Бұл курстық ... ... ... жалпы түсінігі,
қолдану аясы, яғни персоналды басқарудағы тренингті ... ... ... ... ... ... ... негізгі, қорытынды
бөлімге бөлінген. ... ... ... ... - ... психологиялық қырларын зерттеу. Ал оны зерттеу тренинг жүзінде
де ... ... ... – бұл ең ... жұмысшылар. Кәсіби және жеке
тұлғалық сапа жиынтығы бар адамдар. Олардың арасында ... ... және ... ... ... орын алады. Сондықтан
қазіргі кездегі нарық жағдайында өндірістік адам факторы тек ... ... қана ... ... ... ұйымның және
фирманың тиімділігі болып табылады.
Ұйымдастыру құрылымында маңызды орын алатын психологиялық тренингте өзіндік-
сана сезімді дамытуда ... ... мен ... ... ... мақсаты-адамдардың шынайы болуын, өз позицияларын
ұстауға үйрету, өз орталығын дамыту, экзистенциализмнің ... ... ... көрсету. Гештальт жұмыстың өнімділігімен топ ішінде сенімділік
жағдайын орнату мен топ тұтас болуы. Гештальт терапевтер үшін ... ... бір ... ... эмоцианалдық, саналық түсіну, бұл үш
денгейде көрінеді,ағза мен қоршаған орта ... ... ... ... ... Мен ... ... қоршаған ортаны, әлемді
саналап, түсіну, олардың арасындағыны, яғни ... ... ... ... ... ... сана-сезімді кеңейтуде гештальт әдістердің
жоғары эффективтілігін көрсетеді. Гештальтықпалдың атағы батыс ... ... ... ... қолдану өте жоғары. Тренингте сана-сезімді
дамуытуда гешталттерапияның бай ... және ... ... ... ... ... ... өз тұлғасын қабыл алу, өзі үшін ғана емес, ... ... ... ашу, ... ... ... бұл әрбір адамға қажет.
Бәсекелестік нарық ортада әр бір ... ... ... ... ... алушылардың қажеттілігін қанағаттандырып қана қоймай, ішкі өзінің
жұмысшыларының қажеттіліктерін қанағаттандыру ... ... іс ... мен ... ... ... ... керек және персоналдың өзіндік қажеттіліктерін
қанағаттандыру керек. ... ... ... ... ... ... ... ерекшеліктерін ескеру ескеру қажет.
Психологтардың анықтауы бойынша тұлғаның мінезі мен еңбек қызметі
процессіндегі тәртібі ... ... ... ... ... оның ... психологиялық ерекшеліктері, сонымен бірге қалыптасқан
қажеттіліктер, қызығушылықтар мен мотивтер жүйесі және де кәсіпорындарда
қолданылатын персоналды ... ... мен ... әсер ету ... ... ... сонымен бірге белсенділігі, күш-қуаты, көңіл
күйі және тағы басқа ... ... ... ... ... ... ... кез келген адамды
экстроверттерге немесе интроверттерге жатқызуға болады.
Экстраверттер- ... ... ... ... ортаны
қабылдауға бағытталған тәртібінде қарым-қатынасты көрсетеді. Іс қимылыда
белсенді, әлеуметтік ... ашық ... ... ... ... ішкі жан ... аса ... бөледі,өзі жекеше болады, басқалармен қарым-қатынасқа ... ... ... ... ... ... және өзін өзі ... көреді.
Персоналды басқару жүйесінде персоналдың әлеуметтік-психологиялық өзара
қарым-қатынас іс ... ... ... ... ... ... психологиялық көрсеткіштерін ескеру қажет.
Кәсіпорындағы жұмысшылар арасындағы және жұмысберушілермен өзара әлеуметтік-
психологиялық қарым-қатынас іс ... ... және ... ... ... тиімді өмір сүруінің тірегі болып табылады.
НЕГІЗГІ БӨЛІМ
Әлеуметтік-психологиялық тренингтің пайда болу тарихы.
Топтық жұмыстың практикасы мен теориясының даму ... ... ... ... жұмыс формасының практикалық медицинаның негізінде дамуы. Топтық
жұмыстың ережесін қабылдау
• Біз пікірлерімізді білдіруде ... Біз өз ... ... ... Біз ... ... сыйлаймыз,ол өз таңдауын жасауға құқы бар
• Біз ешқашан өз тобымызда намысына тиетіндей әрекет немесе ... Біз топ ... ... ... ... ... Осы топ ішіндегі ойын жағдайларын өз өмірімізде қолданбаймыз
• Біз жүргізушіні сыйлаймыз және оны топ ... ... ... Және де топ ... өз сезімдерімізді еркін көрсетіп, байланыс
орнатамыз
• Топ ... ... және ... ... ... ... принцпін
естен шығармауымыз қажет
Тренинг мақсаты:
Қатысушылардың ойлары мен сезімдерімен бөлісу,пікірлерін ... ... ... ... әкелу. Тығыз қарым-қатынас орнату мен ... ... ... алу ... арттыру. Шын ниетпен адамды
тыңдай білу және оны терең түсіну. Басқа адам ... ... тура ... ... Сезімдерін шығарудан қорықпау,өзін-өзі ... ... ... ... ... врач, ең алғаш психикалық ... ... ... ... топқа біріктіру арқылы емдеуге
тырысады. “Жануарлық магнетизм” теориясының негізін салады.
2. Американдық физиатр Джозеф Пратт – ... ... ... бұл ... ... әсер ... деп ... Зигмунд Фрейд – ол топтағы адамдардың ... ... ... ...... ... ... жеке терапия әдістерін
адаптациялауға тырысады. Балаларға арналған терапиялық ... ... ең ... ... қолданған психотерапевтер – Уэндер ... Т. ... 1925 жылы “ ... ... ... ... кезең - топтық жұмыс формасының әлеуметтік психология негізінде
дамуы. 1908 жылы әлеуметтік психология жеке сала ... ... ... ... әлеуметтік психология топтардың құрылуын, құрылымын, ... ... ... ... әрекеттесуді зерттейді, яғни топтық
психологиялық жұмыстың теоретикалық негізі қалыптаса бастады.
Топтық формадағы психологиялық жұмыстың ... ... ... ... тренингтік топпен жұмыс істеу дамиды, оның ... ... ... Ол ... ... мен ... әрекетті зертейді. Ол топтағы
өзараәрекеттің аспектілерін зерттей бастайды. ... ... ... ... болған ойлар:
Адамдардың көбі топ ішінде жұмыс істейді және өмір сүреді.
Адам басқа әлеуметтік топ оны қалай ... ... ... ... ... ... әсер ететіндігін
ұғынбайды.
1947 жылы К.Левин - Бетел қаласы, Мэн ... ... ... құрады. Кейіннен М. Форверг топтық формадағы психологиялық
жұмысты “әлеуметтік-психологиялық тренинг” деп ... Ол ... ... программасын құрып, мамандарды ... ... ... бағыттайды.
Әлеуметтік-психологиялық тренинг жайлы анықтамалар.
Ю.Н.Емельянов бойынша:
Әлеуметтік –психологиялық тренинг- әр түрлі іс-әрекеттерге ие болу ... ... ... ... ... ... Петровский бойынша.
Әлеуметтік –психологиялық тренинг – Топтағы қарқынды оқу процессіндегі,
адамдарға психологиялық әсер ету ... ... ... бойынша
Әлеуметтік –психологиялық тренинг – топтағы ... ... ... ... ... белсенді қолдану арқылы
жоғарлатуға бағытталған, практикалық ... ... ... ... 2-ге ... ... дағдыларды (умений) дамытуға бағытталған
2) Қарым-қатынас жағдайын анализдей ... ... ... ... ... мақсаттары (Захаров, Хрящева бойынша).
1. Топтық қарым-қатынас және тұлға ... ... ... ... ... ... дағдылар мен білімдерге ие болу.
3. Табысты қарым-қатынасқа қажет ... ... және ... Өзіңді және басқаны адекватты бағалау қабілеттілігін дамыту.
5. Адамдар арасындағы өзараәрекеттерді дұрыс ... және ... ... ... ... ... дамыту және коррекциялау.
Әлеуметтік –психологиялық тренингтің негізгі мақсаттары:
1. Қарым-қатынас ... ... ... ... ... эмоционалды компоненттерін дамыту).
2. Психологиялық әсер етуге байланысты тұлғаны және тұлғалық деңгейді
дамытуға бағытталу (гуманистік ... ...... ... –психологиялық тренингтің аспектісі:
1) Қарым-қатынастағы компетенттілікті дамытуға бағытталу;
2) Тұлғамен жұмыс істеуге бағытталу.
Әлеуметтік –психологиялық тренингтің принциптері:
1. Модельдеу принципі.
2. ... ... ... ... ... байланысу принципі.
5. Диагностикалау принципі.
6. Мақсатты болжау (Целепологания) принципі.
7. Белсенділік принципі.
8. Сеімділік және құпиялық ... ... және ... ... и ... ... Персонификация принципі.
11. Экспликация принципі.
1. Модельдеу принципі – ... ... ... және ... ... ... ... шынайы жағдайлар модельденеді.
2. Жаңашылдық принципі - ойын барысында ... ... және ... ... ... ұсынатын принцип.
3. Зерттеушілік принцип – топ өзбетінше
қойылған мәселелерге шешім ... ... ... ... байланысу принципі - видео жазбалар көрумен, қатысушылардың өз
пікірлерін ... ... ... ... ... - ... ... топ қатысушыларының қалып-күйіне
диагностика жүргізіп отыруы қажет.
6. Мақсатты ... ... ... - ... ... топ ... оны тренинг барысында трансформациялауы қажет.
Әлеуметтік –психологиялық тренингтің түрлері:
1. Инструменталды-бағытталған тренинг.
1) мінез-құлықтың белгіл бір аспектісін модификациялауға бағытталған;
2) организационды мінез-құлыққа ... ( ... ... аргументтелген мінез-құлықтың тренинг-бағдарламасы.
4) Бұхара алдына шығудағы қорқынышты басу тренинг-бағдарламасы.
5) Қақтығысты шешу стратегиясы тренингі.
6) Басқарушыларға арналған тренинг.
7) Іскерлік қарым-қатынасқа ... ... ... ... ... ... білімдер тренингі және т.б.
Тұлғалық-бағытталған тренинг. Бұған тұлғаның жеке өсу тобы ... ... ... ... ... ... Гештальт-топтары;
3. Психодраматикалық топтар;
4. Экстенциалды топтар;
5. Арт-терапия топтары;
6. Би топтары және т.б.
Гештальт топтарында, кездесу топтарында және ... ... ... мен ... қарым – қатынасқа және ... ... ... ... қатар басқада топтар бар, мұнда ... ... ... ... аса мән ... Бұл ... дене психотерапиясы деп
атайды.
Мысалы: көз алдыңызға келесіні елестетіңіз, сіздің ... ... ... ... ... немесе жолдасыңызға кететінін
айтты. Осы жағдайды сезініп, өзіңіздің денеңіздегі өзгерістерді байқайсыз.
Кеудеңізге ... ... дем алу ... жиелей бастайды, бет
бұлшықеттері жиырылып қиындай түседі. Дене психотерапиясы, бұл жағдайды
саналы ... ... бұл ... ... ... ... ... қандай да бір хабар келсе, ол адамның іс -әрекетінде, ... ... ... ... қатар өзін - өзі жаман сезуінде
байқалады. Асқазанның ауруы, гипертония және ... ... бұл ... реакцияның нәтижесінде сонымен қатар ... ... ... ... ... ... ұстанушылар психикалық әдісінің көпшілігі
саналы ... ... Дене ... бұл ... және ... өту, ... қатар адамның тыйым салу зонасына кіру, бұл адамның
денесін бір тұтастығына әсер етеді.
Би ... дені сау ... мен ... ... ... ... тар бағытты сипатта болмайды. Мүмкін,
бұндай топтарда би терапиясына деген қызығушылық бұл ... іс - ... ... ... Би ... ... табылады. Әркім билей
алады. Бір адамдар екіншісімен ... ... били ... ... ... ... ... уақытта бұндай салыстыру ... ... әр ... ... ... ... ... - өзбетінше тірі тіл болып табылады. Ол ... ең ... мен ... ... ... мен аллегориялардың
жоғары деңгейі. Бұл жердегі ... ... ... би ... ... ... сәби ... физикалық қатынасымыз, жүре бастаған
кезде бастан кешірілген уайымдау еркіндігі, біздің достарымыздың әсерлері,
бізбен орындалған жұмыстар мен ... ... ...... да ... ... қимылдау манерамызда өзіндік ізін қалдырады.
Топтық бидің пайдасы – би ... ... ... ... ... ... ... сезімнің жақсаруында. Сонымен қатар ... би ... ... ... қосымша өзіндік әрекетке мүмкіндік
туғызады. Би терапиясы ... ... ... жол ашып, қатысушыларға,
заң факультетінің ... ...... жаңа ... ... ... ... Бұл қасиеті жағынан би ... ... ... ... үшін ... ... ... дене ... ... ... ... ... ... туғызады. Идеалды түрдегі қимылды
талдау сезімдерді қимылға трансформациялауға, ал әрекеттерді, ... ... ... назар аударсақ, психодраманың туындауы мен дамуы
Якоб Леви Морено ... ... ... ... ... әдіс ... кеңінен қолданылады. Психодрама ішкі
қақтығыстардың, күшті эмоциялардың шығуына, терапевтикалық процестердің
жеңілдеуіне, психикалық ... ... ... ... ... ... өз сезімдерін сезінуге, сондай- ақ шығармашылық
және актерлік қабілеттерін дамытуға көмектеседі. Психодрама кезінде әр ... ... өзі ... ... немесе өзіне жақын рөлді ойнай ... ... ерік ... ... ... мүмкіндік алады.
Қорыта айтқанда, психодрама осындай мәселеге тап болған адамдардың
сезімдерін, эмоцияларын ... ... ... сырт ... ... ... ... көмектеседі. Сонымен қатар,
осы тренинг барысында кездесетін психодрама жаттығулары алдында кездесетін
кедергілерге қарсы ... ... ... ... ... ... ... болған жағдайда немесе мақсатқа жетер кезде ... тек ... ... Арт-терапияның тарихына назар аударсақ, арт-
терапия психотерапияның жаңа әдісі. Оның дамуына АҚШ- та ... ... ... Арт- ... ... ... ... және Юнгтің
персоналды және универсалды символдары туралы ... көп әсер ... ... ... ... ... құралы ретінде де, жеке
психотерапевтикалық әдіс ретінде де ... ... ... ... ... шығуына, терапевтикалық процестердің
жеңілдеуіне, символдарды ... ... ... ... ... өзі ... ... өз
сезімдерін сезінуге, сондай- ақ ... ... ... ... ... ... қатысушыларға өз жұмыстарына
еркін ассоциалануға, олардың мағынасын өзбетінше ... ... ... ... ... ... ... салу немесе топтық
бейнелердің синаллактикалық бейнелеуі барлық топтың қатысуына ... ... топ ... ... ... ... ... Әрбір мүшенің жұмысын жетекші өзі немесе ... ... ... арт- терапияны ... мен ... ... мен ... ... бар адамдар үшін
қолданған. Қазіргі кезде арт- терапияның қолданылу аймағы өсіп келеді, ... ... ... негізінен біртіндеп алыстап барады.
«Петровская Л.А. Теоретические и ... ... ... ... ... ... ... өзіндік
белсенділік таныту топтың тұрақты болуы, топ мүшелерінің бір-біріне тиімді
ықпалына, арқа ... ... пен ... ... ... жасау
талаптары басты шарт болады (В.Ю. Большаков, И.В. Бачков, В.П. Захаров,
Н.Ю. ... және ... ... ... ... жеке адам топ ... ... негізделген үш сатысы:
1) Бастапқы – «жұмсару»; 2) жұмыс – «өзгеріс»; 3) ақырғы – «бекіту» ... ... ... Т.С. Ященко т.б.)
Л.А. Петровская, В.В. Сидоренко еңбектерінде тренингтің әр ... ... де оны ... ... ... психологиялық әсер
ету позициясымен жеке бас ерекшеліктерімен, ... және ... ... ... ... ... негізделген нақты топтық
әдістер өте көп бұл зерттеу аясында олардың баршасына талдау жасау ... ... ... ... ... үшін ... мен тәжірибеде бар
бағыттарға сипаттама берелік.
Неміс-американдық психолог К. Левин (1890-1947) ... ... де, топ ... әсер ... жөн болатындығын (1993 жылы)
психологиялық әсер етудің әлеуметтік-психологиялық ... ... ... ... ... ... көмектеседі: өз бейнесін
басқалар қалай ... ... ... ... ... ... өзінің санасын жетілдіруге жағдай жасайды.
Тренинг терминін ғылыми пайдалануды ГДР-да М. Форверг енгізген. Ол
алғашқы кезде оқудың бұл ... ... ... қарым-
қатынасты коррекциялауға пайдаланған. Тренинг басқаларды, ... ... ... оны ... ... ... ... жағдай жасайды,
өзіне сенімділікті туғызады, ашық болуға, өз-өзін түсінуге, комплекстерге
құрылуға, ... ... ... ... ... Өз-өзін
бақылауға, байқағыштықты дамытуға, қарым-қатынасқа ... ... жол ... ... И.В. Основы технологии группого
тренинга».
Тренингтік ... ... ... ... орны мен ... Ю.Н. Емельянов, Л.А. Петровская, А.С.
Прутченков т.б. еңбектерінде ... ... ... ... ұйымдастырлса да топтық жұмыстың
бірқатар нақты принциптерін сақтау ... ... ... ... ... дамып жетілуіне көмектеседі.
Жеткіншектерге психологиялық әсерінің тренингтерді қолдану негіздері.
Әр түрлі топтық психологиялық жұмыстардың формаларын сипаттап, негіздегенде
бірнеше ұғымдар ... ... ... коррекциялық топ,
тренингтік топ, топтық жұмыс, тренингтік жұмыс, топтық әдіс, ... ... ... ... ... психологиялық әсері бар топтық жұмыстың
психологиялық, педагогикалық теория мен ... ... ... ... ... зерттеушілердің ғылыми
позициялары да әр ... ... ... ... ... ... ... барлығы да бір негізде: ... ... топ ... ал ... ... ... үш ... оқыту, психотерапия және психокоррекцияның
қиылысуымен анықталады.
Біз «тренингтік сабақтар», «тренингтік топ», «топтық әдіс» ... ... дені сау, ... психологиялық мәселелерін шешуге және
өзіндік жетілуге, дамуға мүмкін болатын, шағын топтың ерекше қарым-қатынас
жасауға негізделген ... ... деп бір ... ... ... әртүрлі саласында қарым-қатынас сферасына қажетті біліктілік пен
қабілеттілікті дамытып, оларға сәйкес коррекция жасайтын ... ... - ... ... ... ... ... зерттеу пәніне айналды. Әдебиеттерде қарым-қатынастың пәні
қарым-қатынасты жүзеге асыруда қажетсіну, қарым-қатынас құрудағы мотивтер,
қарым-қатынас ... ... ... мен ... де қарым-қатынас
элементтері ретінде ... ... В.Ю. ... игры, упражнения».
Тренингтің психологиялық-педагогикалық әдіс ретіндегі ерекшеліктері.
Тренингтік жұмыстың ... ... ... әр ... сан қилы ... ... және бағыты жағынан әртүрлі
тренингтік топтарды біріктіретін ортақ мақсаттарды ... ... Топ ... ... ... ... және
оларды шешуге көмек беру;
• тұлғааралық өзара әрекеттің адамдармен гармониялық және эффективті
қарым-қатынас құру үшін ... ... ... және
эффективті тәсілдерді оқыту;
• ішкі және мінез-құлықтық өзгерістер ... ... ... ... ... ... және өзін-өзі танудың
дамуы;
• шығармашылық потенциалдық реализациясы мен тұлғалық даму процесінің
өзара ... ... ... ... ... ... бақытты сезінуге қол жеткізу.
Тренингтік топтың ... ... ... ... нәтижелілігі жалпыға ... ... ... ... ... күштемеусіздігі. Ойынның ережесін түсіндіруде ... ... ... ... ... сүйенеді.
Егер де қатысушылар бір-бірін қандай да бір ... ... бұл ... ... жою ... Егер де қатысушылар «жүргізуші
осы болсын» десе, тренер: «Егер ол болғысы ... - деп ... ... және «міндетті» деген сөздер «келеді» және «істей аламын» ... ... ... ... диагностика. Сабақ мазмұнында қатысушыға өзін тануға өз
тұлғасының ерекшеліктерін ... ... ... мен ... Кері ... ... Қатысушылардың көбіне қолдау қажет болып,
қоршағандардың қолпаштауын ... ... ... ... ... ұялуды аластатып өзіндік бағаны жоғарылатуға, қысымды және
лелаксакцияны ... ... ... ... болатын кері
байланысты қолдану керек. Ойын ... және ... ... ... ... Егер ойын ... ... қандай да бір қиындықты
сезінсе, тренер оны құлшындырады.
4. «Конкуренциясыз».
Бұл ... ... ... психологиялық қауіпсіздік атмосферасы болған
жағдайда және де әр топ ... ... ... комфортты
қамтамасыз еткенде ғана сақталынады. Ойынға ... ... ... ... мазасыз болады. Сондықтан тренингтің басында
міндетті түрде тренері ... ... ... Онда ... мен
жеңілушілерде болмайды»,- деп осындай конкурентті емес сипаттағы қатынасқа
айрықша ... ... ... «Қисық айна» принципі. Тренинг қатысушысы үшін композиция – бұл ... ... ... Бұл адам ... ... жақтары мен
кемшіліктерін «айна» . Бұл «айна» тек қана пайда әкеліп қоймай, ... ... де ... ... ... ... осы қатысушыларға
минималды мөлшердегі ... ... және ... ... жанама түрде
беруге тырысуы шарт:
• өз мінез-құлық тәсілдерін басқа біреудің сезінуі арқылы,
• бұл тәсілдердің сәттілігін ... ... ... ... ... және ... идентификациясы арқылы
6. Дистанциялау және идентификация. Сәтсіздік ситуациясының болмауы мүмкін
емес. ... олар ... ... ... ... қандай да бір
стереотиптен бас тартып, тәртіптің жаңа ... ... ... біреудің
тәжірибесін қабылдайды. Ал кейде ... ... ... бас ... ... ... Бұл ... жеткіншекке өз
сәтсіздігінен дистанциялануына көмектесу қажет.
7. ... ... ... тренер барлық ойынның дәстүрлік
ролін орындайды. ... ... ... келе, біріншіден, өз мысалымен
балаларды ойынға қоса алады, екіншіден, тренинг тек қаңа ... ... ... ... үшін ... екенін сезіндіреді. Тренингтің бірінші
жүргізілген күннен бастап ... ... ... ... бұл
ойындар диагностикаға материалдар бере алады.
8. Интеллектуалды және эмоционалды ... ... ... ... ... қабылдайды. Бұл олардың қарым-қатынас жасауына
көмектеседі. Тренинг ... ... ... ... ... ... іс-әрекеттің негізгі формасы –
барлық ... ... ... топтық дискуссия. Тренингте ... деп ... ... ... ... ... ... қолдауды да ескереді. «Петрущин С.Психологический тренинг
в больших группах. М., 2000, 103б».
Тренингті өткізудің жалпы процедурасы. Әр ... ... ... ... элементтерден тұрады: қыздыру, кіріспе ақпарат, емдеуіш (хал-
жағдайын диагностау) тематикалық бөлім, жаттығулар, қоштасу ритуалы.
Тренинг сабақты өткізу әдістемесі ашық ... ... өтуі ... ... ... мүмкіндік беру. Бірақ та дискуссия ... ... ... ... керек. Қатысушылардың қатынастарын реттеуі тиіс.
Қатысушыларды шеңбер ... ... ... ... ... де, ... болуы мүмкін.
Психологиялық тренингті өткізудегі маңызды ... ... ... яғни ол оның ... ... маңызды деңгейімен
анықталады. Тренингтің жетістігін ... ... ... топ ... өз іс-әрекеттерінде қандай ережеге негізделетінін,
арқа сүйейтінін ақпараттау;
... ... ... ... неге ... ... қандай материал беруді, іс-әрекеттің қандай түрлерінде
ойнауды шешуге;
• топтағы ... ... ... ... ... ... маңыздылығын анықтауға;
• қатысушылардың өз проблемасы мен атмосферадағы эмоцияларын ... ... ... ... ... өз жетістіктерін талқылап, ... ... ... ... үшін ... ... жоспарлауға
міндетті:
Тренинг кезінде мынадай қиын ситуациялар туындауы мүмкін:
1. Қатысушы өзін агрессивті көрсетеді. Бұл ... ... ... ... ... ... ... бұл ситуацияны этикалық және
психологиялық ... ... ... ... ... ... Бұл ... әдетте ұзақ ... Бұл ... ... ... ... ... ... өздері жайында айтқысы келмеді. Бұл ... ... ... мен міндеттерді талқылауды стимулдау қажет.
4. Жеке жеткіншектердің ... ...... ... бас ... ... әр қатысушыны эмоционалды қабылдайды, топқа нақты талап
қояды. Мұнан ... ... ... ... мен ... ... ... көрінеді. «Лидерс А.Г. психологический ... ... топ ... ... ... жеткіншектердің
белсенділігін өзгертуді дамудың базисі деп тағайындайды. Тренингтік
топтардың жеткілікті ... ... ... ... Ол 1933 ... ... АҚШ-та топтық динамика әлеуметтік әрекет және басқа да
топтық финомендер ... ... ... ... қатысты К.Левин
өзінің өріс теориясын индивидтің ... ... ... байланысқан факторлар жиынтығын құрайды. Бұл ... ... ... оның ... ... бір психологиялық өріс ... ... ... да ... қолданған К.Левин екендігін ескерту
қажет. Топтық ... аса бір ... ... бағыт – психодрама,
оның дүниеге келуі Дж. ... ... ... ... қойнауында өмірге қажетті бірліктерді ... ... ... ... іс-әрекеттік, мәселелерді шешуді
және т.б. үйрететін мінез-құлықтық тренингтердің әр ... ... ... ... ... ... Р.Мэй сияқты гуманистік психология ... ... ... ... ... және ... ... сау адамдардың
өзіндік санасын дамытуға қолданылатын топтық әдістердің функциялары мен
мехнизмдерін әлеуметтік-психологиялық ... ХІХ ... ... ... басында жүргізілді (Э.Дюркгей, Г.Зиммель). Осыған орай
әлеуметтану мен ... ... жаңа ... ұғымдар пайда
болған. Біздің мәселеге ... ... бар ... ... де ... ... ... қолданыла бастады. Тағы да аша түссек, топтың
«тренингік әдістер» термині сау адамдар мен ... ... ... ... ... ... жеке адамды дамыту мен оның
құндылықтары мен ... ... ... өзгертуде топтың
әлеуметтік-спихологиялық жақтарына көп мән береді. ... ең ... ... ... ... ... ... , топтық пікірталас пен
мәселелерге талдау жасау әдістерін қолданған. Ал «топтық ... ... ... ... ... ... Топтық
әдістерді пайдалануда ... ... әсер ... ең ... ... ... ... топтық психоанализді қолданғандар В.Блок, Т.Майк,
Л.Уендер, П.Шильдер, З.Фоулкс, С.Славсон т.б. ... ... бұл ... ... ... ... ... болған.
Басымдылық көріністер науқасқа әсер етудің ... ... ... топ ... ұсталынған. Мұнда топ ішіндегі эмоциялық ... оның бір ... ... одан ... ... таралу
өрісін кеңейту арқылы психологиялық әсер ету ... ... ... ... әрекетінің топ арасында еселеніп, күшейетіндігін
бақсынық ұстаушылар ... ... ... арқасында бақсылық әрекеттер
топта ... ... ... ... ... берілу
психологиялық әсердің нәтижелі болуын қамтамасыз етеді. «Петровская ... и ... ... ... ... 1982, 63 ... ішіндегі психологиялық әсері ең алғаш ғылыми түсіндіруге ... ... ... ... дәрігер Ф.А. Месмер ниеттенген. Сол
топ ішінде ... ... ... ... ... науқастардың
өзара әрекеттестігінің әлеуметтік психологиялық ... ... ... ... ... Ал ХІХ ... орта кезінен
бастап Европадағы психотриялық мекемелер ... , яғни ... ... адам ... мен ... әсер ету, ... психологиялық әсерде қолдынылып, топ ішінде ... ... ... ... ... ... мотивациялау, біліктілігін
жоғарылату.
Экономикалық қызмет барысында әр ... ... ... ... және көп ... ... құрылады.
Персоналды дамыту деп жұмыскердің біліктілігін жоғарылатуға бағыталған
іс – шаралардың ... ... Ол ең ... ... қамтиды:
– Жалпы және кәсіби білім түріндегі қажетті білім, тәжірибе ... ... ... оқыту:
– Біліктілігін жоғарылату, оның мәселесі-дамушы ҒТП-ке байланысты
кәсіби білімі мен тәжірибесін ... ... ... ... және жетекшінің мансабын қалыптастыруда
қажет болатын танымдар мен дайындықтарды ... ... ... ету мектебінде оқыту;
– Мағынасы бойынша басқа мамандықты игеру екінші білім алумен ... ... ... өз қызметкерлерінің кәсіби дамуына ... 2 % -дан 10%-ға ... ... ... ... жұмсайды.
«Дженерал моторс» сияқты компанияларда бұл сома жылына 1 млрд АҚШ ... ...... дамытудың маңызды факторы.
Оқытуды ұйымдастыру мен оның мақсатына сәйкес кәсіби ... ... ... ... Нақты мамандандырусыз
– Нақты мамандандыру.
Оқытудың әдістері:
– Дәріс.
– Топпен талқылау.
– Жағдайды қолдан ... ... ... Басқару ойындары.
– Модельдеу.
Қазіргі замандағы ұйымдарда кәсіби оқыту деп ... ... ... ... процесті айтады:
– Қажеттілікті анықтау;
– Жетекшілер мен мамандарды жұмысқа қабылдау кезінде оқыту;
– Жетекшілер мен мамандар үшін жыл ... ... ... ... мотивациясын тренинг арқылы ұйымдастыру.
Еңбек мотивациясы – бұл жұмыскерлердің еңбектік іс - әрекет арқылы
қажеттіліктерді қанағаттандыруға деген ұмтылысы. Еңбек ... ... ... ... ...... Осы ... қанағаттандыру мүмкіндігі бар – игілік;
– Игілікті алуға қажет – еңбектік іс - ... ... іс ... ... ... ... ... және
моральдық тұрғыдан шығындар – баға.
Мотивация – бұл, өзін және басқаларды өзінің жеке ... ... ұйым ... жету үшін ... ынталандырып құлшындыратын
процесс.
Мотивацияны басқару міндеттеріне жататыны-амалдар мен құралдар
жиынтығы. Басқарушы мұны негіздеген ... жету үшін ішкі ... ... ... адамның мінез-құлық ерекшеліктерінің өзіндік себептері бар.
Біреулер жұмысқа жанын сала ... ал ... ... ... ... ... ... мұндай ерекшеліктердің себеп-салдарын
іздестіру қажет.
Біреудің тапсырмасымен адамдардың қандай жағдайда ... ... ... ... ... ... тиіс. Кезінде адамдарды қорқытып-
үркітіп құл ретінде ... ... ... ... бас ... ... ... бағынатын, жұмысты өз қалауынша істейтін жұмысшылар
қатарына қосылды. Адамдар неғұрлым ерікті болған ... ... ... ... ... ... жүйелі зерттеулер, біз жоғарыда атап
көрсеткендей, АҚШ-та ... және оның ... ... ... ... ... ... болатын. Бұл зерттеулер көп
жылдар бойы жүргізілді. Мұнда сыртқы жағдайлар, ... ... ... ... ... ... жұмыс орнын ұйымдастыру, өндіріс
процестерінің ара шамасын реттеу т.б. ... ... ... ... үшін қолайлы жағдай жасалды.
Нәтижесінде ... ... өзін ... ұнатады.
Алайда, Хоторндегі эксперименттер мотивация моделін бере алмайды,
мұнда еңбекке қозғау ... ... ... бастыруға ықпал ететін
себептер толық ашылмайды.
Мотивацияның мәнін, ... ... мен ... ... ... ... ... мазмұндық теориясы, адамдарды көздеген мақсатқа орай
әрекет етуге мәжбүр ететін іштей талаптануды (қажеттілікті) ... Бұл ... ... ... Д.Маккеланд, Ф.Герберг және
басқалар жатады.
Мотивацияның іс жүргізу (процессуалдық) теориясы біршама кейінірек
пайда болған. Ол негізінен алғанда, бірінші ... ... ... ... ... ... ... өздерін қалай ұстайтындығына ... бұл ... ... ... ... ... ... әділдік теориясы және мотивация моделі жатады. Мансап – бұл
адамның өз еңбегі ... ... ... ... бейнесі, өзін-өзі
көрсетудің үміт жолдары және өз іс - ... ... ... адам өз ... лайықты мансапты таңдау мәселесіне көп көңіл
бөлген. Сонымен қатар әр адам өмірде белгілі бір табыстарға ... ... ... ... үш ... ... Төменгі машықтанушы деңгей;
– Орта шеп;
– Жоғары буын.
Әлемдік менеджмент тарихында табысты мансаптың ең ашық мысалы: Ли
Якоккидің ... ... ... ... оның президенті
қызметіне дейін жеткен жолы куә бола алады. Қазір ол ... ең ... ... ... екі түрі ... ... және ұйым ... келген мансап бір нәрсеге қол жеткізу үшін жасалады, осылайша
жылдар бойы өзгеріп ... ... ... пайда болады. Осылардан бастау
ала отырып, олардың нақты мақсаттарына жету үшін адамдар белсенді түрде ... ... ... мотиверге келесілер жатады:
– Автономия;
– Функционалды біліктілік
– Қауіпсіздік және тұрақтылық;
– Басқару біліктілігі;
– Кәсіпкерлік креативтік;
– Біріншілікке деген қажеттілік.
– Өмір сүру ... ... ... дамыту деп қызметкерлер өз жоспарын орындаудағы жасаған іс -
әрекеттерді ... ... әр ... ... ... оның төрт негізгі
«трамплин», «баспалдақ», «жылан», «шатырман» сияқты модельдерінің бір –
бірімен үйлесуі арқылы ... ... ... ... ... ... ... ескере қолдану арқылы студенттердің ... ... ... аса ... ... ... ... әдіс-тәсіл болады деп ұйғарамын.
Әлеуметтік-психологиялық тренинг ұғымы ғылымға өткен ғасырдың 70-ші
жылдарында енді. Ал әдебиеттерге ... ... ... ... ... салаларында топтық тренинг тым жаңа технология болып
табылатыны анықталды.
Ю.Н.Емельянов тренингті жеке тұлғаның оқуға қабілетін дамытуда немесе
кез-келген ... ... ... ... ... ... ... жүйесі деп анықтайды. Біз өз зерттеулерімізде әлеуметтік-
психологиялық ... ... ... ... жеке ... ... процесіне және қарым-қатынас жасау позициясына оңды психологиялық әсер
ететін әдістер деп қолданамыз.
Әдебиеттерде ... ... жеке ... ... ... ... ... мәні, жеке тұлға мен қарым-қатынаста маңызды қасиеттердің
дамуына ... ... ... ... және т.б.
ғалымдар еңбегінде келтіріледі.
Тренинг ... ... ... ... ... ... қасиеттері жетіледі; адамның өзіне
және басқаға қатынасы өзгереді; өзін-өзі бағалауда ... ... ... ... және т.б.). Ғылыми зерттеулерде
топтық жұмыстың қарым-қатынас ... ... ... ... эффектісі тағайындалған (Ю.М.Жуков, Л.А.Петровская,
П.В.Растяников және т.б.). А.С.Золотнякова, Е.В.Кузнецов, Л.И.Новикова,
Г.А.Филатова және т.б. ... ... ... ... қатысушылардың
рефлексиялық, аффилиативтік, эмпатиялық, децентрациялық ... ... ... ... ... өз зерттеулерінде тренинг
барысында әлеуметтік-перцептивтік сипаттамалар динамикасына назар аударады.
Л.А.Петровская жеке ... ... ... ... ... параметрлері
– дәлдігі, икемділігі, көлемі, саралылығы, таңдамалығы, дәрежесі және т.б.
топтық тренингте ... ... ... топ ... өзі және ... ... ... өзгеру ерекшеліктерін
өзін-өзі бағалау және топтық ... ... ... ... ... ... жеке ... әлеуметтік-перцепциялық
құрылымдарының өзгерісімен қатар локус бақылау саласында да өзгерістер
болатынын тағайындаған.
А.В.Серыйдың тренинг арқылы ... ... мен ... ... ... ... ... жұмыстары біздің
зерттеу үшін аса мәнді. Л.В.Меньшикова студенттерді іскерлік ... ... ... ... қалыптастыруды баса көрсетеді де,
оны тренинг арқылы жүзеге асыру жағдайларын, әдістерін зерттейді. Сонымен
қатар Е.В.Кузнецова, ... ... жеке ... ... ... емес ... субъектісі ретінде даму мүмкіндіктері аса
жоғары болады.
Г.А.Ковалев, Л.А.Петровская топтық ... жеке ... ... және конативті ... ... ... ... ... ... ... қатысушы студенттердің жеке тұлғалық
құрылымдарының комплекстік оңды ... ... Бұл ... ... ... ... даралық іліміне сәйкес
түсіндіріледі: жеке тұлғаның бір қасиетінің өзгерісі басқа ... ... ... да ... ... ... ... оқыту әдістерінің студенттер үшін
тиімді болу себептерін талдап, ... ... екі ... ... болды. Әлеуметтік-психологиялық ... ... ... ... ... позиция деп атадық. Бұл позиция
Х.Миккин, Л.А.Петровская, С.А.Прутченков және т.б. ... ... ... ... топ ... ... ... топтық
динамика мен интербелсенді оқыту әрбір жеке тұлғаның дамуына тікелей ... деп ... Ал ... ...... позиция. Бұл
позиция (Т.И.Краснова, В.В.Столин және т.б.) ... ... ... жеке тұлғаның ... ... ішкі ... өзін-өзі жетілдіруге, өзін-өзі дамытуға деген ... ... ... мен жеке ... ... ... байланысты,
бір-біріне тәуелді, бір-бірін толықтырады деп ұстанамыз. Сонда әлеуметтік-
психологиялық ... ... ... жеке ... ... ... пен өзара қатынас салаларындағы конструктивті өзгерістердің
бес сатылы технологиялық схемасы мынадай болмақ:
топтағы әрекет ( ... ... ( ... ... (
( ... қайта қарау ( өзгеру
Топтағы мақсатқа сай әрекеттер, қарым-қатынас студентке өз өміріндегі
қиындықтарды байқауға мүмкіндік ... ... ... ... сыртқы
әрекеттер орын алады да, тұлғаның ішкі ... ... ... ... ... ... жолдарын белсенді іздестіруге
түрткі, бағдар жасалады. Бұл жеке студенттің когнитивтік ... ... ... Ал ... ... ... өз ... кейбір
сәттерді түсініп, ой елегінен өткізеді, саналы ... жаңа ... ... ... ... деген мінез-құлық, әрекеттерін
өзімен салыстырады, есте қалдырады. ... ... ... ... қабылданған жаңа тәжірибе, жаңаша қатынас формалары эмоционалдық
деңгейде қайта қарастырылады, қайта бағаланады. Соңғы саты мінез-құлықтық
деңгейді сипаттайды. Онда жеке ... ... ... рефлекс ретінде
бекітіледі де топ өзгерісіне ықпалын тигізеді. ... ... ... ... ... рефлексивті іс-әрекет деп
қарастырамыз.
Сонда әлеуметтік-психологиялық ... ... ... ... ... ... болатыны эксперименттік
зерттеулер арқылы тағайындалған (Ерментаева, 1998; ... оқу ... ... жасауға позициясы оңды өзгереді;
- өзін-өзі тану , өзін-өзі бағалау ... ... өзі және ... ... ... ... ... және басқа ...... ... ... т.б. (тек тренингке қатысқандарға ғана
емес) қатынасы өзгереді;
- қарым-қатынаста компетенттілігі артады;
- ... және ... ... ... ... ... мақсат, алынатын нәтиженің негізгісі бойынша ... ... ... ... түрлері жүйеленген. Оларға тренинг-
топ (К.Левин), кездесу тобы (К.Роджерс), гештальттоп ... ... ... ... ... (Б.С.Девятко,
Л.А.Петровская және т.б.), оқу-жаттықтыру топтары (Ю.Н.Емельянов), белсенді
әлеуметтік оқыту (Г.А.Ковалев), ... ... ... ... (Т.С.Яценко), кәсіби педагогикалық тренинг
(В.А.Кан-Калик, В.В.Кузнецов, А.А.Леонтьев) және т.б. ... ... жеке ... ... ... ... жаңа білім мен дағдыны
меңгеру, интуицияны, креативтілікті, ... ... ... ... ... ... жасайтын жаттығулар жүйесі ... Ал ... ... ... ... түрліше аталуы
1) оқытуды ұйымдастыруға, 2) қолданылатын ... мен ... 3) ... ... ... ... ... көрсетті. Сондықтан студенттерді психологиялық дайындау
процесінде топтық тренинг ... ... ... ... Ал ... тренинг түрлерін үйлестіріп қолдану тәжірибесі ... ... ... ... ... ұйымдастыруда оның
әдістері педагогикалық тренинг пен видеотренинг формалары арқылы комплексті
қолданылады.
Сонымен ... ... ... ... ... ... ... сана, өзін-өзі жетілдіру, өзін-өзі
актуализациялау, жеке тұлға белсенділігі, қарым-қатынастың ... ... ... тұлғалық қасиеттер, интербелсенді әдістер
әсері, ұлттық психология, мәдени құндылықтардың қарым-қатынасқа әсері ... ... ... ... ... қолданатын әлеуметтік-
психологиялық тренинг мақсаты ... ... шешу ... ... студенттердің өзін-өзі тану, өзін-өзі бағалау,
өзіне деген қатынас, өзін қабылдау, аутоқұрмет ...... ... ... ... ... өзін-өзі актуализациялауға, реттеуге белсенділігінің
артуы.
3. Топтық тренингке қатысушылардың объект-субъект (субъект-объект)
формадағы қарым-қатынастан субъект-субъект ... ... ... ... саналы аңғаруы.
4. Студенттердің болашақ маман позициясында белсенділігінің артуы.
5. ... және ... ... ... қарым-қатынастың критерийлерін түсіну.
6. Қарым-қатынас барысында партнерлердің тең позицияда болулары қажет
екендігін саналы аңғару.
7. Жауапты, белсенді, инициативалы, тең ... ... ... ... ... ... ... асырушылардың оның нәтижесіне тең дәрежеде
жауапты болатындықтарын білуі.
9. Өзара әрекеттестік пен өзара қатынас механизмдеріне негіз ... ... ... ... ... және қарым-қатынаста мәдени
құндылықтар жүйесіне ориентация жасау керектігін аңғару.
Сонымен қатар дәстүрлі түрдпе ... ... кері ... ... ... технологиясы жайлы ілімдерді қамтиды.
Әлеуметтік-психологиялық тренинг барысында ... ... ... болып табылады. Тренинг жүргізуші студент қазақ ... ... ... ... ... ... кері
байланыстың небір тиімді түрлерін, жолдарын ... алуы ... ... ... ... бір каналы – видеожазба. Кері байланыс жасаудың
осы ... ... ... ... ... ... сәтті
шешіледі.
Топтық тренингтің әсері әлеуметтік-перцептивтік салада ... ... ... ... ... жасау арқылы
күшейеді. Ондай ... 1) ... мен ... жайлы өз түсінігі мен
видеожазбадағы бейнесі немесе ... топ ... ... ... 2) ... ... және қылықтарын өзінше
интерпретациялау мен оған партнердің реакциясы арасындағы ... ... ... бола ... ... тәжірибелік бағытта психологиялық дайындау
мақсатымен қолданылатын ... ... ... ... рефлексия механизмі барынша белсенді болуы қажет. Әсіресе
видеожазба топқа қатысушының ... ... ... ... Рефлексия келіспеушіліктерді фиксациялау сәтінен басталады. Одан
кейін кері байланыс негізінде әркім өзі және басқа топқа қатысушылар жайлы
түсінігіне ... ... ... Ал кері байланыс тиімді болуы үшін
1) топта оң және ... кері ... ... 2) ... ... ... және видеожазбадан алынатын кері байланыстар ... ... жөн ... ... ... ... компоненттерінің бірі нақты
жағдайларға талдауды жүзеге асыру болатындығы белгілі. Нақты жағдайларға
талдау жасау ... ... ... ... ету үшін ... ... ... керек. Атап ... ... ... ... ... әрбір студенттің өз сезімі, жағдайы және қатынасы жайлы ойы ... ... сол ... сезімі жағдайы және қатынасы ... ... ... ... өз ... жағдайы және қатынасы жайлы түсінігі
басқа топқа қатысушылардың да өз ... ... және ... жайлы
түсініктермен салыстырылады;
3) әрбір студенттің өзі жайлы түсінігі видеожазбадағы өз ... ... ... қарым-қатынастағы өзінің және партнерінің
позициясы жайлы түсінігі салыстырылады.
Сонда тренинг ... ... ... және ... ... партнердің жағдайына, қатынасына, сезіміне және мінез-
құлық формаларына қалай әсер ететінін аңғара алуы ... ... ... ... ... ... И.Атватер, Х.Миккин, Л.А.Петровская
сөйлеу формалары мен В.А.Лабунская зерттеулерінің негізіндегі ... ... ... ... тренингтің әдістері – жаттығулар, рольдік
ойындар, ... ... мен ... материалдары қазақ
студенттерін тәжірибелік бағытта психологиялық дайындау мақсатына сәйкес
таңдалады. Сонымен ... ... ... ... топтық дискуссия мен
психогимнастика материалдарын ... ... ... ... ... аса ... ... тиімді өтуі бөгде байқаушылар,
көрушілер болмауына да байланысты. Басқаша айтқанда топ жабық түрде ... тек ... ... ... пен ... ғана ... керек.
Тренингтік топтағы жұмыс тренингке қатысудағы еріктік; тренингтегі
белсенділік; қатысушылар тарапынан ашықтық; тренинг ... ... ... ... ... ... «осы қазір және енді»
принципіндегі ... ... ... ... ... ... ... басынан соңына дейін үзіліссіз қатысу сияқты
әлеуметтік белсенді оқытудың белгілі принциптеріне негізделеді. Сонымен
қатар аталмыш ... ... ... ... ... ... өтуі үшін ... шарттарды да қатаң сақтау керектігін көрсетеді.
Атап айтқанда оған тренинг ... ... ... емес ... ... болуы, тренинг кезінде туысқандық («Өзі маған аға
болып келеді, сондықтан бірінші сол ... т.б.), ... ... ... т.б.), жас ... ... («Сен мені түсінуге әлі
жассың ғой…» т.б.), мекенге, жершілдікке («Әркім өз ... т.б.) және ... ... ... ... ... т.б.) ... қарым-қатынас жасау атрибуттары мен
стандарттарын актуализацияламау жатады.
Әлеуметтік-психологиялық тренинг полифункциональді ... ... ... ... ... ... ... әртүрлі жаттығулар,
топтық дискуссия, рольдік ойындар және психогимнастика 1) диагностикалық,
2) ... 3) ... ... ... Бұл функциялар өзара
байланысты, өзара тәуелді болады. Дегенмен тренингтің ... бір ... ... және ... ... бірі ... ... топтық жұмыс ұйымдастырылғаны оңды нәтиже береді.
Мақсатқа байланысты және әлеуметтік-психологиялық ... ... ... біз тренингтік сабақты көп сатылы етіп
жүргіземіз.
Тренингтік сабақ ұйымдастыру сатысынан басталады. Бұл ... ... ... ... ... тренингке қатысушылардың және
жүргізушінің мақсаттарын анықтап, бір-бірімен сәйкестендіру; ... ... ... ... болуын қамтамасыз ету; топта
белсенді жұмыс жасауға түрткі, ниетті қалыптастыру; ... ... ... нәтижесіне жауапкершілікті түсіну.
Осы сатыда әлеуметтік-психологиялық тренингтің принциптері мен топта
жұмыс жасау ережелерін таныстыру процедурасы болады. ... ... ... қатысушылардың әрқайсысының мақсаты айқындалады. Тренинг мақсаты,
міндеттері, принциптері, топтық ... ... тек ... ... қана қоймай, қатысушылармен оларды бірлесе талдау қажет. Тек
сонда ғана тренингтің ... ... ... ... ... ... ... қорытылады. Бұл процедураның активиаторы мен инициаторы тренинг
жүргізуші болатыны сөзсіз.
Ұйымдастыру сатысының ... ... – топ ... ... ... ... өздері жайлы қысқаша баяндайды. Тренингтік
сабақты бір топта оқитын студенттермен ... ... ... ... ... ... тегі ... таныстырмайды. Олар қалаулары
бойынша тренинг барысында өздерін қалай атауға ... ... ... ... ... береді. Псевдоним
алуға да ерікті болады. Аталмыш процедура тек ақпараттық ... ... Оның ... жұмысқа эмоциялық шырай беретіні, қатысушылардың
мазасыздығын, ширығуын төмендететіні белгілі болды.
Тренингтің ...... ... ... студенттің оқу
әрекетіндегі және қарым-қатынас саласындағы қиыншылықтардың себептері
айқындалады. Ол үшін ... жағы ... ... түрлері таңдалынып
алынады. Әрбір жаттығу орындалған соң жеке ... ... ... ... ... ортаның және тренингке
қатысушының үлесін анықтау мақсатымен талдау жасалады. Мұнда ... ... ... ... ... ... ... керек.
Осылайша диагностикалық процедуралар коррекциялық ... да ... ... ... ... ... ... бағытталады.
Мұнда екі бағыттағы топтық жұмыс жүзеге асырылады. Бірінші - жеке ... ... ... ... ... ... ... топтық жұмыста актуализациялау керек. Осы үшін
әрүрлі жұптық, шағын топ ... ... ... ... ... ... Ол топтық талдаумен қатар жүреді.
Талдаудың мынадай жалпы схемасы қатысушылардың ... ... ... болатындығын зерттеу барысы көрсетті: 1) ... ... ... ... ... партнеры жайлы, өзіндік
ерекшеліктер жайлы) пайда болуы неге ... 2) Осы ... ... ... ... қатынас, өзара әрекеттестік
кезінде назарыңа ерекше не түсті? Нені аңғардың? 3) Осы жағдайды, ... ... ... ... ... қалай түсіндің? Қалай
қабылдадың? 4) Осындағы өзара қатынас, өзара ... ... ... ... ... тарапынан қандай жауап реакция мен сезімді,
көңіл-күйді аңғардың? 5) Өзің тыңдаушы және баяндаушы, объект және субъект
позициясында ... не ... ... ... ... ... ... сабақтың келесі сатысы өзін-өзі адекватты бағалаудың, өзін-
өзі актуализациялаудың, ... ... және ... ... ... ... жасаушыларын аңғаруға бағытталады. Көп
жағдайда тақырыпқа байланысты жаттығулар мен ... ... ... әсері тиімді болатындығы тағайындалды. Бұл сатыдағы топтық
талдаудың мынадай ... ... 1) ... ... қанағаттанып, көңілің толды ма? 2) Қандай ... өзің ... ... 3) Осы жағдайларда қандай өзіңде, партнерыңда эмоциялық
кейіп, сезім орын алды деп ... 4) ... ... ... партнер/лер/мен қарым-қатынасқа позитивті/негативті әсер еткен
тұстарын қалай ... ... 5) Кері ... ... ... сипаттайсың? 6) Қандай жағдайларда өзіңе/партнерыңа ризашылық
сезім аса жоғары болды? 7) Осы жағдайда ... ... ... ... әрекетіңді нәтижелі етуге болады?
Топтық сабақтың келесі сатысын ... деп ... ... ... оқу және ... ... ... шешу
технологияларын меңгеру басты мақсат болады. Ол үшін арнайы жаттығу түрлері
таңдалынып алынады да, ... ... ... ... Бұл
сатыдағы талдау тренингке қатысушының ауызша есеп беру түріндегі формада
ұйымдастырылады. Талдау барысында 1) ... ... 2) ... мен оңды ... ... тақырып болады.
Тренингтік сабақтың соңғы сатысы топтық ... ... ... жұмыс жалпыланады. Ол әрбір тренингке қатысушының өзінің топтағы іс-
әрекеті мен қарым-қатынасын ... мен ... ... нәтижесі бойынша
қорытынды жасауы болып табылады. Топтық жұмыс алдында ... ... оқу ... ... ... мәселелерді
анықтау үшін сұрақтама алынады. Сонымен қатар әрбір тренингтік ... ... және ... экспресс-диагностика әдістері қолданылды.
Экспресс-диагностика С.А.Прутченковтың сұрақтамасы және ауызша сұхбаттасу
арқылы ... Бұл ... ... ... ... және ... эмоциялық кейіп динамикасын үздіксіз қадағалауға мүмкіндік
болды. Тренингтің полифункционалды болуы да ... ... ... ... ерекшеліктер мен өзгерістерді тікелей
бақылауға жағдай жасайды.
Персоналды дамыту ... ... ... тренинг
Персоналды оқыту мен дамытуды ұйымдастыру – персоналды басқарудың
маңызды ... ... ... Оның ... міндеті- ұйымды білікті
кадрлармен қамтамасыз ету. Персоналды оқыту мен ... ... ... бағыттарына мыналар жатады: персоналға ... ... ... ... және ... ... ... аралас мамандықтарға оқыту; біліктілікті көтеру; дамытудың
жеке жоспарын әзірлеу; персоналды мансаптық өсуін ... ... ... асыру. Оқыту мен дамытудың жылдық бағдарламасы үнемі
мониторинг ... ... ... аталмыш бағдарламаның
жылдық бөджеті; персоналды оқыту және дамыту бағдарламасын жұмыс істеуші
бір ... ... ... жыл ... ... ... ... санына оқытылғандардың пайыздық қатынасы); қызмет бойынша өсу
динамикасы; іштей және сырттай оқыту мен өзге ара ... ... ... ... ... ірі ... компанияларда қызметкерлерді
оқытуға, дайындауға, біліктілігін көтеруге компанияның жылдық табысының 0,5-
2 пайызы жұмсалады. Шынайы көріністі ... ... ... ... ... ... мен ... ол кезде бір жылғы
еңбекақы қорының 4 пайызы кеткен. Әдетте қызметкерлер ұйымға келгенде, ... ... ... ... ... сәйкес келеді. Белгілі бизнес-
нәтижелердің дамуына қарай, кәсіби дайындыққа және ... ... ұйым ... кадрлық резервті құруға, қосымша оқытуға
және басшыларды дайындауға деген сұраныс ... Бұл ... ... ... ... мен ... ... түрде түсінетіндей, түсінікті
рәсімдермен және бақылаумен жоспарлы және ... ... ... ... ... департаментінің жауапты тұлғасы немесе басшысы ... ... ... ... кім жүргізеді, қайда өткізу керек,
қызметкерлерді оқуға қалай уәждеуге ... ... ... ... ... ұйымдардағы маңызды орынды ... ... мен ... ... ... ... білім деңгейі,
қабілеттілігі мен біліктілігін көтеруге бағытталған персоналды ... ... алып ... ... кіші ... бұл жұмысшының біліктілігін көтеру,
ынталандыруды ... әсер ... ... ... ... ... ынталандырушы іс-шаралар комплексі болып
табылады.
Берілген жүйенің негізгі міндеттеріне келесілерді ... ... ... ... ... мамандарды дайындау және қайта дайындау;
• персоналдың біліктілігін көтеру;
• жаңа қызметкерлерді кәсіби бейімдеу;
• мансапты жоспарлау;
• кадрлық резервпен жұмыс ... ... ... ... ... ... ... өзі дамыту, оқытуға жағдай жасау.
Персоналды дамыту кәсіби оқытуға қарағанда кең ... ... ... ... ол тек ғана ... жаңа ... білім мен
біліктілікті алу ғана емес, ... ... ... ... ... ... ... қызығушылығының жаңаруы болып табылады.
Сонымен, фирмаішілік (корпоративті) ... ... ... ... ... ... және қызметкерлердің өзін-өзі дамыту,
жаңашылдыққа ішкі қажеттілікті қалыптастыруға бағытталған ынталандырғыш
болуы маңызды. Және де ... ... ... ... ... ... ... тартылған үздіксіз процесс болуы керек.
Дамушы ұйымның ... ... ... ... ... жұмысшыларды уәждеуге негізделген қазіргі персоналды басқарудың
технологиялары қолданылады:
- нақты мәселелерді шешу түріндегі оқыту;
- ... ... ... ... ... және ... нормаларын қалыптастыру тәсілі арқылы
оқыту (тренинг);
- үздіксіздік, жеке тұлғалық, дистанттық, оқу ... ... ... жүзеге асыруға мүмкіндік беретін ... ... ... оқыту.
Фирма ішілік оқыту процессі келесі міндеттерді шешуден тұрады:
1. Ұйымның мақсаттарынан туындайтын ... ... ... ... бағдарламалары мен оқыту модельдерін жоспарлау;
3. оқыту формалары мен ... ... ... бағдарламаларының қаржылық бюджетін есептеу;
5. оқыту бағдарламаларының оқу-әдістемелік, ... ... және ... қамтамасыз етілуі;
6. оқу топтарын құрастыру және оқу процессін ұйымдастыру;
7. оқу процестерін бақылау және бағалау.
Фирмаішілік персоналды дамыту жүйесінің ... ... ... мансапты
жоспарлау және күшейту болып табылады. Мансап- бұл жұмысқа қатысты және
адам өмірінің барысында атқаратын қызметіне ... ... мен ... біле тұра ... ... ...... менеджменттің
функциясы ретінде кәсіби дамытудың және жұмысшының өсуінің жеке ... ... ... ... ... көрсетеді
және бұл бағдарламалар оның мүмкіншіліктерін ашып, оны тәжірибеде қолдануға
көмек беруі қажет. 90 ... ... ... ... ... революцияның әсер етуімен дәстүрлі индустриалдық ұйымдардың «
оқытушы ... жаңа ... ... ... жүргізілді. Оқытушы
ұйымдар- ұйымдық және жеке ... ... жету ... ... ... ... ... өзі дамытуға қызметі бағытталған кәсіби
қоғам, бір мақсатты ұжым болып табылады.
Ұйымның бұл түрі ... ... ... демократизм,
серіктестік сияқты қасиеттермен сипатталады, оқытушы ұйымдардағы ... іс- ... ... бұйрықтары мен нұсқауларын орындауға
негізделмеген, ... ... ... ... ... ... жеке ой, ... пен жауапкершілікке негізделген. Жұмысшының
ұйымда алатын орнының өзгеруі мұндай ұйымдардағы басқару жүйесін, ... мен ... ... ... ... алу кезінде тренинг қолдану.
Жұмысқа алу кезінде жүргізілетін психологиялық тренингті жүргізу туралы
сұрақ бұрыннан қарастырылып ... және ол тек ... ... ... ... ... Бұл ... яғни осы тренинг кезінде кәсіби сынақ ретінде
персоналға сұрақтар қойылады. Бұл ... ... ... ... ... жауап бергенде персонал дәл жауабын білгеннен ... ... бір ой ... ... сол ... қалауынан туындайды.
Кандидатты таңдау кезінде бір немесе ... ... ... ... қысқа кездесу кезінде кандидат туралы бәрін біліп алу мүмкін
емес. Ол тек ... ... сол адам ... ... ... ... ол дұрыс та, бұрыс та болуы мүмкін.
Сонымен бірге кей жағдайларда персонал барлық ... ... ... ... ... кім ... болашақта ол қалай өзін көрсетеді, қалай
жұмыс істейді? Жұмыс берушіге әр бір ... ... ... ... ... мақтау немесе марапаттау қағаздарына, әр түрлі
мінездемелік хаттарына, ... ... ... оның ... ... жақсы білу керек, өйткені ол ұжымда басқа адамдармен жұмыс
істейді. Ал оны бір ... білу ... ... ... ... ... көптеген сынақтар жүргізіледі. Сынақ арқылы ... ... 70%-ке ... ... болып келеді. Білікті маман арқылы
алынған кандидат ... ... ... болып келеді. Сондықтан сынақ
жүргізілгенде бірнеше сынақ түрлері таңдалынады. Бұл сынақтар нақты ... ... ... ... ... ... алу ... қолданылатын сынақтар қызметкердің мамандық
талаптарына байланысты құрылады. Олар ... ... ... ... ... ... түрінде ұсынылады. Өкінішке орай кадрлар
менеджерлері және фирма басшылары сенімді, ... ... ... ... олар ... кез ... көрінген сынақтарды алып қолданады.
Мысалы, әр түрлі журналдардан және тағы басқа ... ... ... ... бұл ... психолог мамандарына немесе
психологиядан білімі бар персонал менеджеріне тапсыруға тырысады.
Әр бір вакансия үшін ... ... ... ... сынақтар жиынтығы құрылады. Сондықтан басқарушының немесе персонал
менеджерінің вакансияға кандидаттарды таңдаудың жетілген ... ... ... ... үшін ең ... ұқыпты, жауапкершілікті болу
қажет, сонымен қатар үлкен көлемді ақпараттармен жұмыс ... білу ... есте ... ... ... болу керек және жақсы жұмыс істеу
қабілеті болу керек.
Бухгалтерлердің көбісі әйелдер ... ... ... отырып, басшы
әйелдер ұжымында жанжалсыз жұмыс істей алатын ... ... ... аудару керек.
Сызықтық менеджер үшін жоғары деңгейлі ой өрісі, стратегиялық ойлану
қабілеті және ... ... ... ... және сол ... үшін өзіне жауапкершілік алу, клиенттермен , басшымен және ... ... ... ... ... болып келеді. Осыны тренинг
барысында психолог байқауы қажет.
Әр бір позициялар үшін негізгі біліктілікті психолог персонал менеджері
не және әр ... ... ... ... ... ... ... бөлуге болады:
Интеллектіге арналған тренингтер
Кандидаттын білімі мен ой өрісінің деңгейін анықтау үшін қолданылады.
Жалпы интеллектіге ... ... ... әр ... ой өрістерге
байланысты бағытталған арнайы сынақтарды қолданылады. Мысалы, ... ... ... ... ... ... ... ой
өрістін болуы қажет (ана тілінде жақсы сөйлеу, ойын логикалық және ... ... ... білу, үлкен сөздік қордың болуы, серіктестің ойын
нақты дұрыс ... білу және тағы ... ... маркетолог үшін жоғары деңгейлі аналитекалық
ой өрістін болғаны қажет. (үлкен көлемдегі ақпараттарды ... ... мен ... үшін ой өріс ... болу ... және стандартты
емес творчествалық есептерді шеше білу қажет.
Зейін мен есте сақтау қабілетіне байланысты тренингтер
Интеллектіге арналған ... ... ... ... ... ... ... болса жеке беріледі.
Жеке басына байланысты тренинг
Өзіндік қабілетін, мінез-құлқын анықтау үшін қолданылады. Олар адамның
тәртібінің ерекшелігін, оның ... ... ... ... және тағы ... көрсетеді. Бұл тренингтер әр бір
мінездеменің айқындылық ... ... ... ... ... ... ... белгілі бір топқа жатқызады.
Жалпы тұлғалық дамуды айқындайтын тренингтер мен белгілі бір сапаны
анықтауға байланысты тренингтер болады( ... ... ... ... ... ... ... қабілетіне байланысты сынақтар
және тағы басқа).
Кейбір тренингтер мінез-құлық патологиясын және жеке бас дамуын анықтау
үшін қолданылады (мысалы, ... ... және ... ... ... ... ... болады.
Кей жағдайларда жобалау сынағы қолданылады. Мысалы, кандидатты кез
келген суретті салуды немесе ... ... ... ... ... ... сұрайды.
Тұлғалар арасындағы қарым-қатынасқа байланысты тренингтер. Бұл сынақтар
адамдар мен қарым-қатынас стилін анықтайды; ... ... ... басқаларға жәрдем көрсету, әр түрлі жағдайлардағы қарым-
қатынас әдеті және тағы басқа.
Жанжалдыққа тренингте ... ... ... ... ... қиындап
кеткен қарым-қатынас жұмыс уақытының 100% алуы мүмкін, ал бұл ... ... ... ... ... ресурстарын басқару күрделі және ... ... ... ... болады.
Персоналды басқарудың келесідей аспектілері бар;
а) техника-технологиялық аспектілер (белгілі бір өндірістік даму деңгейін,
соның ішінде қолданылатын техника мен ... ... ... және тағы ... ... ұйымдастырушылық-экономикалық (жұмысшылардың ... мен ... ... және материялдық қызығушылығымен, жұмыс уақытын
пайдаланумен, ... ... мен ... ... ... ... басқарудың құқықтық аспектілері (персоналмен жұмыс істеу
кезіндегі еңбек құқығын бұзбауына байланысты сұрақтарды ... ... ... ... ... кадрлар жұмысының практикасына әр ... ... ... ... сияқты сұрақтарды қарастырады)
д) педагогикалық (кадрларды оқыту мен дамытудың, насихаттаудың және т.б.
сұрақтарын қарастырады)
Осы аспектілердің ... мен ... ... кәсіпорын персоналын басқаруына байланысты келесідей ... ... ... ... жан-жақтылықты игеру, толық және
сапалы кәсіптік білім алу үшін қажет жағдайлармен қамтамасыз ету; ... ... даму ... адамға, қоғамға, қоршаған ортаға,
ойлау мәдениетіне жөне еңбекті ғылыми үйымдастыруға ... ... және ... ... ... ... ... білімдері
мен әдістеріне, өздігінен оқу тәсілдеріне, ... ... ... ие болу.
Сонымен қатар экономикалық дамудың моделін жасауды; нарықтық ... ... ... меңгеруді; инфляцияның, ... және тағы ... ... ... ... БҮҮ әдісі
бойынша емір сүру деңгейін жөне ... ... ... ... ... ... талаптардың өзегі, кәсіптік білім беру
сияқты мәселерді қарастырады.
ҚОРЫТЫНДЫ:
Топтық тренинг әдісі тұлғааралық ... ... ... ... өз ... жалғыз қалып қоймайды, ол өз проблемасының
фатальді емес, оны ... да ... ... ... ... өз ... басқа адамдардың көзімен анық көре алмайды. Ал осы
тренингтік жұмыстың негізгі ... сол, ... ... ... айнадан» көре
аласың. Топта қатысушылар өз рольдерін ауыстырып, ... ... ... ... ... ... тұлғалық өсудің дамуына ... ... ... ... ... проблемаларын түсіндіруге ... ... ... ашу және ... ... ... ... өзіңді
түсінуіңе және өзіңе деген ... ... ... ... ... ... арқылы ұйымның
болашағына елеулі әсер тигізуге болады. Яғни ... ... ... ... ... жан ... ... ескеру арқылы көптеген проблемаларды шешуге болады.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР:
1. Бакли Р., Кэйпл Дж. Теория и практика тренинга – СПб: Питер, 2002.
2. ... Х.Т., ... Р. ... человеческими ресурсами.-М.:ЮНИТИ-
ДАНА,2004.
3. Десслер Гари. Управление персоналом.-М.:Дело,2000.
4. Еропкин А.М. Организационное поведение.-М.:ИНФРА-М,1998.
5. Занковский А.Н. ... ... ... Дж.М., Лобанов А.А. Человеческие ресурсы управления: основы
управления персоналом.-М.:Дело,1999.
7. Инструменты развития бизнеса: тренинг консалтинг / Составители Л.
Кроль, Е. ... – М., ... ... ... ... ... А.И. Психологические основы современного ... ... Л.М., ... Е.Л. ... ... как ... ...
М., Независимая фирма «Класс», 2004.
10. Ли Д. Практика группового тренинга – СПб.: ... ... ... ... ... ... Диагностика.
Консультирование. Тренинг. Под ред. Ю.М. Жукова. – М.: ... ... ... ... ... Учебник/под ред. Б.М.Генкина.-М.,Высшая
школа,2001.
13. Психология менеджмента/ Г.С. ... ... и ... Пугачев В.П. Руководство персоналом организации.М.:Эксмо,1999.
15. Токтарбекова К.Т., Аканова Ж.М. Тренингтік жұмыстарды ұйымдастыру
кесте және ... ... ... ... С.В. ... ... современной организации (изд. 4-е)
М.: Эксмо,2004.
-----------------------
Кәсіпорын басшыларының ... ... ... ... ... ... бір адамдар мен қамтамасыз етуі
Басқару еңбегінің тиімділігін арттыру
кәсіпкерлік өсу және қызметте көтерілуі
Осы мақсаттарды іске асыруды төмендегідей ... ... ... ... жарлықтар, міндеттеу, нұсқаулар)
2. Мадақтау немесе ынталандыру құлшындыру (сыртқы және ішкі, моральдық
және заттай ... ... мен ... ... ынталандыру)
3. Көзін жеткізу (үгіттеу, идеологиялық және тәрбиелеу ықпалдары,
түсініктемелер, келіссөз, кеңес және ... ... ... мен менеджерлердің резерві
Басқарушылық кадрлардың дамуы
Персоналдың біліктілігін көтеру
Жаңа мамандық пен қызмет орындарына дайындау

Пән: Психология
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 30 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жоғары мектепте психологиялық тренингті ұйымдастырудың бағдарламалары мен мазмұны5 бет
Мамандықты дұрыс таңдай білейік? (тренинг)3 бет
Мектеп жасына дейінгі балалардың қарым-катынасын ұйымдастырудағы психологиялық тренингтердің ролі61 бет
Мектеп жасына дейінгі балалармен қарым-қатынас тренингін ұйымдастырудың психологиялық негіздері85 бет
Педагогикалық тренинг8 бет
Психологиялық тренинг технологиясына кіріспе. Оқу-әдістемелік құрал236 бет
Психологиялық тренингтер4 бет
Психологиялық тренингтер жинағы81 бет
Психотерапиялық әдістер мен техникалардың қазіргі жағдайы. Интерактивті оқытудағы тренердің рөлі. Тренерге қойылатын талаптар. Әлеуметтік-психологиялық тренинг жүргізушісінің міндеттері. Тренердің кәсіби қасиеттері. Тренинг жүргізушінің этикалық нормалары және кәсіби шеберлігі.8 бет
Тренингтер мен іскерлік ойындар10 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь