Ұйымның персоналды басқару жүйесіндегі контроллингті жоспарлау

Кіріспе

1. Персоналды басқару және контроллинг негіздері
1.1. Персоналды басқарудың мәні мен мазмұны
1.2. Контроллинг: негізгі ұғымы, мақсаттары және міндеттері

2. Ұйымның персоналды басқару жүйесіндегі контроллингті жоспарлау
2.1 Персоналды басқару жүйесіндегі контроллингті енгізу
2.3. Ұйымдағы контроллинг жүйесінің тиімділігін бағалау және жетілдіру бағыттары
Қорытынды
Қолданылған әдебиеттер
        
        Кіріспе
Нарықтық экономика жағдайында елімізде кез келген өндірістің әлеуметтік - экономикалық тиімділігін жоғарылатуға мүмкіндік беретін персоналды басқарудың ... ... ... мен ... тәжірибеде пайдалану мәселелері ерекше мәнге ие болып отыр.
Қазіргі ... ... түрі әр ... кәсіпорындарда нарықтық қатынастардың дамуы мен кәсіпкерлікті ынталандыруға бағытталған ұйымдық құрылымды басқару әдістері мен түрлерін қайта өзгерту көбінесе тиімсіз және ... ... ... ... ... негізгі себептерінің бірі - елімізде жүргізіліп отырған реформаларды нарықтық экономиканың күрделі мәселелерін жоғары кәсіптік деңгейде, дәстүрлі емес ... ... ... бар ... ... аздығы. Бұл мәселелерді шешу үшін персоналмен жұмыс істеудің тиянақты жүйесі керек.
Экономиканың қазіргі даму ... ... ... ... ... ... ... - персоналмен қалай жұмыс жасау болып отыр. Бұл мәселені шешу жолдарының көптігіне қарамастан ... ... әр ... ... кадрларды таңдау процедуралары мен әдістерін бір қалыпқа келтіру; оларды бағалаудың ғылыми критерийлерін дайындау; персоналды басқарудың қажеттілігін талдауға ғылыми әдістерді ... ... ... ... және олардың жариялылығын кеңейту; мемлекеттік және шаруашылық шешімдерді кадрлық саясаттың ... ... ... ... ... ... ... жүйелі түрде байланыстыру негізгі ортақ үрдіске айналып отыр.
Курстық жұмыстың ... осы ... ... ... және ... қазіргі заманға сәйкес персоналды басқарудағы маңызды буыны ретінде қарастыру. Курстық жұмыста бірнеше атақты ... ... ... ... ... ... ... енгізу жолдары қарастырылған. Кәсіпорында менеджменттің тиімділік факторы есебінде персоналды басқару проблемасына кейінгі ... аса ... ... ... ... ... маңыздылығын ғалымдар мен кәсіпорын басшыларының мойындауы себеп болып отыр.
Осы ... ... ... ... ... контроллинг жүйесін енгізуде. Контроллинг - кәсіпорын экономикасын талдау мен болашақта күтілетін әрекеттерге ... ... ... ... бағытындағы кәсіби қызметтің заманауи жаңа тұжырымдамасы.
Контроллингт табыстылықты, өтімділікті қамтамасыз ету, тәуекелді төмендетуді жоспарлау және бақылау болып табылады. Мұнда ... ... ... ретінде қызметті басқару, төтеп беру және күшейту бағытындағы іс-шараларды дер ... ... ... ... ... уақытылы қамтамасыз ету.
Көбіне контроллингті басқарушылық есеп деп те ... ... ... ... аясы кең. ... - бұл бизнестің сервистік фукциясы, дәлірек менеджменттің стратегиялық және оперативтік басқарудың ... Бұл ... ... мақсат қою, жоспар мен бюджет жасау, сонымен қатар ... және ... емес ... ... етуді ұйымдастыру. Сонымен контроль - бақылау (контроль) және кінәліні ... ... ал ... ... ... ... ету.
Котроллингтің міндеті - мақсатқоюды ұйымдастыру, яғни басқарудың тиімді жүйесін құру.
Контроллингтің мақсаты - компанияның менеджменттінің ... ... ... ... үшін ашық және ... ... ... ету үшін жүйе құру.
Фирманың қызметіндегі контроллинг - бұл пайда алуға байланысты ... мен ... ... ... ... ... бір ... тұжырымдамасы. Қазіргі заманғы экономиканың дамуында кез келген кәсіпорын қатаң бәсеке шарттарында қызмет ... ... ... ... жағдайда, әсіресе ұзақ мерзімді келешектегі тиімділігі, яғни нарықта тек жай ғана өмір ... қана ... ... ... дамуын қамтамасыз ету және бәсекеге қабілеттілікті арттыруы кәсіпорындағы қаржылық әлеует деңгейімен және кәсіпорынды ... ... ... Бұл ... ... жүйесін тиімді ұйымдастырылуымен қамтамасыз етіледі. Әлемдік және отандық нарықта бәсекелестік қарым - қатынастардың күшеюі, технологиялардың серпімді ... және ... ... ... әртараптандырылуы, бизнес - жобалардың күрделенуі және т.б. факторлар кәсіпорында бақылау бақылау жүйесіне ... жаңа ... ... себепші болып отыр.
Курстық жұмыс екі бөлімнен тұрады. Бірінші болімде персоналды ... және ... ... ... ... ... мен қызметтері қамтылған. Екінші бөлімде персоналды басқаруда контроллингті енгізу жолдары, контроллингтің ерекшеліктері мен контроллингті бағалау және жетілдіру жолдары қамтылған.
* ... ... және ... ... ... ... мәні мен мазмұны
және деген ұқсас және мағынасын өзара алмастыратын түсініктердің ... ... бар. ... ... ... әлеуметтік-психологиялық, жыныстық, жастық және басқа құрылымдық бөлшектермен сипатталатын кәсіпорын жұмыскерлерінің жиынтығы. Кадрларға тек еңбекке ... ... және ... ... ... бар ... ғана жатады.
Персонал - бұл адамдардың жеке сапаларының күрделі жиынтығы, оның ішінде әлеуметтік-психологиялық қасиеттері басты рол атқарады, персонал - ... ... және ... ... ... ... ... - бұл ұйымның болашағын анықтайтын стратегиялық фактор, себебі, тек адамдар ғана жұмысты орындайды, идеяларды ... және ... әрі ... ... ... ... - ... қамтитын неғұрлым кең ұғым болып табылады, сондықтан персоналды басқару негізі болып ұйым мақсаттарына жету, өндірістік жүйелердің қызмет етуінде жұмыскерлердің ... ... ... және ... ... мен ... тұрғысынан қарағанда өндіріс процесінде қызметкерлердің арақатынасы өте маңызды орын алады.
Персоналды басқарудың қазіргі замандағы тұжырымдамасы әлеуметтік-экономикалық жүйе ретінде кәсіпорынның іс ... ... ... ... ... және ... ... ұйымдық-экономикалық механизмінің шешуші элементі ретінде қарастырады [1].
Персоналды басқару - іс-әрекеттің функционалды ортасы, оның мәселесі - кәсіпорынды ... ... ... мөлшерде және талап етілетін сапада кадрлармен қамтамасыз ету, оларды дұрыс орналастыру және ынталандыру. ... ... ... жалпы ұйымның игілігі мен жұмыскерлердің жеке мүдделерін ескере отырып, әрекет ететін еңбекке қабілетті ұжымды қалыптастыру болып табылады.
Кәсіпорын персоналды бір мезетте ... ... де, ... де бола ... ... қызметкерлерінің объект болуының себебі: олар өндірістік процестің бір бөлігі болып табылады. Сондықтан, өндірісте адам ресурстарын жоспарлау, қалыптастыру, қайта бөлу және ... ... ... ... негізгі мәні болып табылады және осы тұрғыдан қарағанда өндірістің материалдық-заттай элементтерін басқаруға ұқсас ... ... ... ... ... ... ... көздейді:
* жалпы мақсаттарға жетуде кәсіпорынға көмек көрсету;
* жұмыскерлердің шеберлігі мен мүмкіндіктерін тиімді пайдалану;
* кәсіпорынды біліктілігі ... және ... ... ... ... жұмыскерлердің өз жұмыстарына барынша толық қанағаттануына,
олардың өздерін толық көрсете ... ... ал бұл өз ... ... ... осы ... ... істеу тілегін жоғарылатады;
* жеке адамның потенциалын тиімді ... ... ... ... ... ... басты, психофизиологиялық) іс-әрекетін басқару механизмін меңгеру.
Ең жоғарғы мақсат - ... ... ... кәсіпорынның таза табысы адамдардың әлеуметтік қажеттіліктерін өндірісте қанағаттандыру болып ... ... ... ... ... ... персоналдарды басқару мақсаттарынның, функцияларының, ұйымдастырушылық құрылымның қалыптасуларынан, басқарушылық шешімдерді негіздеу, ... ... және ... ... мамандар мен жетекшілердің тігінен және көлденеңінен функционалды өзара байланыстардың қалыптасуынан тұрады.
Персоналды басқару функцияларын жүзеге асыратын жүйе ұйымның персоналын басқару ... деп ... ... ... ... ... және ... басқарудың кіші жүйелерінен, сонымен қатар, бірыңғай функцияларды орындауға мамандандырылған ... ... кіші ... ... және сызықтық басқарудың кіші жүйесі: ұйымды бүтіндей басқару, жеке функционалды және өндірістік бөлімшелерді ... ... ... персоналды басқару жүйесі ұйымды бүтіндей және оның жеке бөлшектерін ... ... ... жетекшілік бөлімдер мен сонымен қатар, келесі функционалды және қамтамасыз ететін кіші жүйелерден тұрады:
* персоналды жоспарлау және маркетинг;
* персоналды жалдау және ... ... ... ... ... ... бір ... еңбек жағдайын қамтамасыз ету;
* персоналды дамытуды басқару;
* персоналдың ... - ... ... ... ... дамытуды басқару;
* басқарудың ұйымдастырушылық құрылымын талдау;
* персоналды басқару жүйесін құқықтық қамтамасыз ету;
* ... ... ... ... ... ... персоналды басқару жүйесін техникалық қамтамасыз ету.
Персоналды басқару ... ... ... орны ... ... ... сәйкес келуі мүмкін:
* қызмет штабтық орган ретіндегі құрылым бойынша ұйымның
жетекшісіне ... ... ... басқару құрылымына кіріп, персонал бойынша
тағайындалған басшының жетекшілігінде болады;
* штабтық ... ... ... ... ... ... ... директорға бағынады;
* қызмет құрылым бойынша әкімшілік ету жөніндегі мамнның
жетекшілігіне бағынады [2].
Персоналды басқару жүйесінің ұйымдастырушылық құрылымы - бұл ... ... ... мен ... ... өзара байланысқан жиынтығы.
Песоналды басқару жүйесінің ұйымдастырушылық құрылымын жасау келесі ... ... ... ... ... ... қалыптастыру;
* басқару функциясының құрамын анықтау;
* басқару функциясының құрамын қалыптастыру;
* ұйымдастырушылық құрылымның кіші жүйелер құрамын ... ... ... ... мамандары мен жетекшілердің
құқықтары мен жауапкершіліктерін анықтау;
* кіші жүйелер арасында байланыстарды бекіту;
* бөлімшелердің саны мен ... ... ... ... есептеу;
* ұйымдастырушылық құрылымның кескін үйлесімін
(конфигурациясын) құру.
Персоналды басқару жүйесінің ұйымдастырушылық құрылымын құру процесіндегі ... ... - оның кіші ... арасындағы байланыстарды қалыптастыру болып табылады. Бұл жағдайда байланыстың түрі, оның маңызы, мерзімділігі, материалдық негізі нақты белгіленуі қажет.
Құрылымдық байланыстың төрт түрін ... ... ... ... ... ... ... жасау); функционалды жетекшілік ету (әдістемелікпен қамтамасыз ету, басқа бөлімшелерге кеңес ... ... ... ... ... ... ... функционалды қызмет көрсету (шешімдерді қабылдау процесін қамтамасыз етуде көршілес бөлімшелердің ақпараттарды ... ... ... да ... ... ... келесі негізгі элементтерді қамтиды:
* басқару аппаратының мамандар тобын;
* басқару ... ... ... кешенін;
* персоналды басқару үшін қажетті ақпараттар негізін;
* еңбекті ұйымдастыру және персоналды басқарудың тәсілдері мен ... ... ... негізін;
* персоналды басқару мәселелерін шешудегі ақпараттық процестерді
басқарудың бағдарламалар жиынтығын.
Жалпы алғанда, персоналды ... - ... ... ... ... сақтайтын, өндірістік функцияларды қызыға орындайтын жұмыскерлердің қажетті санымен қамтамасыз ету болып табылады.
Персоналды басқару ... құру ... ... қағидалары - басқару функцияларын орындаудағы жетекшілер негізге алатын идеялар, заңдылықтар және ... - ... ... ... ... ... ... болып табылатындар:
* басқарудағы орталықтандыру мен орталықсыздандырудың
ұтымды үйлесімі;
* басқарушылық шешімдерді қабылдауда өкілеттікті ұтымды
пайдалану;
* басқарудағы жеке басшылық пен алқалылықты ... ... ... ғылыми негізділігі;
* жоспарлаушылық, яғни ұйымның келешектегі дамуының негізгі
бағыттарын, мәселелерін, жоспарларын белгілеу;
* құқықтардың, ... және ... ... яғни ұйымдағы әрбір адам нақты жұмыстармен қамтылады да, оның орындалуына жауап береді;
* мотивация, яғни ... ... және ... ... ... ... ... сайын мотивация бағдарламасын тиімді орындап, ұйымның және жеке бастың мақсаттарына жету үшін әр адамның әрекетін (қабілетін) ояту;
* басқаруды демократизациялау - ... ... ... ... ... ... басқару жүйесін қалыптастыруда қойылатын
талаптарды сипаттайтын қағидалар;
* персоналды басқару ... ... ... анықтайтын
қағидалар.
Персоналды басқарудың шартты қағидаларына персоналды басқару функцияларының қалыптасуы мен өндірістің мақсаты және өзгеру ... ... ... Контроллинг: негізгі ұғымы, мақсаттары және міндеттері
Ресейлік экономист - ғалымдар Л.В.Попова, Р.Е.Исакова , - деп ... сөзі ... ... (to control) пайда болған, ең алдымен дегенді сипаттайтын француз сөзінен шыққан деген мағынаны білдіреді. Бірақ ағылшын ... ... ... ... ... және АҚШ - та ... ... еніп кеткен, бірақ қызметтік міндеттеріне бсқарушылық есепті жүргізу жұмыcтары кіретін жұмыcкерлер бақылаушылар (контроллер) деп аталады. Негізінен термині ... ... ... барып Ресейге және Қазақстанға жеткен деуге болады.
Контроллинг ... ... 25 жыл бойы ... ... ... ... ... де, тәжрибе жүзінде де контроллинг түсінігі туралы әр түрлі пікірлер мен көзқараcтар қалыптасқан.
Контроллинг - бұл басқару ... ... ... ... оны бақылау түсінігімен байланыстырады. Бірақ бұл бір - бірінен ерекшеленетін және бір - ... ... - ... ... Бақылау өткен кезеңдегі қателіктер, ауытқулар, кемшіліктер мен мәселелерге негізделіп, кінәлілерді анықтауға ... ... - ... және оның ... ... ұзақ ... ... етуін қамтамасыз ету үшін болашақты басқару болып табылады. Контроллинг қызметі қазір және ... де ... жою үшін ... және ... ... ... ... кезде контроллинг фирманың cоңғы мақсаты мен нәтижелерге жету үдерісін басқару жүйесі ретінде анықталады.
Бірқатар дамыған елдерде контроллинг тұжырымдамасы ұқсас ... ... ... ... ... және ... ... менталитетіне cәйкес жүйені жетілдіру дәрежесіне байланысты екенін ескерген жөн. Неміc контроллинг мектебі контроллингті фирманың нақты жағдайда ... көп ... ... ... ... ... жүйесі, пайданы басқару жүйесі болып табылады деген пікірді жақтаған. Академиялық әдісті М.Лукашевич және Е.Н.Тихоненкова одан әрі дамыта түскен. Олардың пікірінше, ... ... ... ретінде де, кәсіпорында басқарудың арнайы автоматтандырылған жүйесі ретіде де қарастырады. Көп жағдайда контроллингті басқару жүйесімен байланыстырады.
Контроллинг экономикалық тұрғыда басқару және ... ... ... ... қою мен оны ... асыру бағытындағы іс-шараларды жоспар құру әрекетінсіз тиімді басқару мүмкін емес. Сондықтан контроллинг жоспарлау, реттеу және ... ... ... ... ... ... жүйесінің барлық элементтері жоспарлаудан бастап, оның орындалуына мониторинг жасауға дейін ең ... ... ... ... ... оны ... асыру үдерісінде оң және теріс ауытқуларды бағалау негізінде жоспардың орындалуы үшін қажетті жағдайлар жасауға бағытталған.
Контроллингтің мақсаты ұйымның жалпы мақсатынан туындайды және ең ... ... ... ... ... және оның ... дамуына бүкіл басқарушылық үдерісті бағдарлауға негізделген.
Контроллинг - кәсіпорын экономикасын талдау мен болашақта күтілетін әрекеттерге қатысты ... ... ... ... ... ... ... жаңа тұжырымдамасы.
Контроллингтің міндеттеріне табыстылықты, өтімділікті қамтамасыз ету, ... ... ... және ... жатады. Мұнда контроллингтің негізгі мақсаты ретінде қызметті басқару, төтеп беру және күшейту бағытындағы ... дер ... ... ... ... ақпаратпен уақытылы қамтамасыз ету.
Контроллинг - кәсіпорын қызметінің табыстылығын арттыру жолымен ұзақ ... ... оның өмір ... ... ... серпінді дамуы үшін ұтымды инвестициялық шешімдерді қабылдауға, сондай-ақ кәсіпкерлік қызметте тәуекелді төмендетуге мүмкіндік беретін кәсіпорынды басқарудың ... ... ... және ... экономист-ғалымдарының контроллинг аясындағы пікірлері мен ғылыми ұстанымдары көбінесе басқару қызметіне, үйлестіруге және ақпаратқа ... Сол ... ... жеке ғылыми зерттеуді қажет етеді [4].
Контроллингтің қызметтері мен міндеттері
Бақылау қызметі бүіл ұйым бойынша немесе оның құрылымдық ... ... ... ... ... Ревизиядан контроллингтің ерекшелігі - ұйым қызметінің ағымдағы және келешектегі нәтижелеріне бағытталған, сонымен қатар шаруашылық ... ... ... жағдайында құжаттық тексеруге байланысты емес.
Контроллингтің қызметтері: жүйелі басқарушылық ақпараттарды жинау, өңдеу, тексеру және ұсыну болып ... ... ... ... жоспарлау үдерісін қолдау және үйлестіру, ақпаратпен қамтамасыз ету, бақылау және бейімдеу қызметін ... ... - іс - ... бағыты ретінде ұйымның мақсатынан
тікелей туындайды, мысалы, белгілі пайда деңгейіне, рентабельділік және ... ... ... ... ... ... ... және олардың өз алдына
міндеттері:
* Есепке алу.
* ... ... және ... ішкі есеп ... құру және енгізу;
* ұйымның және оның құрылымдық бірліктерінің қызметін бағалау
әдістері мен ... ... ... өнім ... мен оларды өткізу, инвестиция және сатып алу
жоспарларын құру барысында ... ... ...
* ... ... ... қалыптастыру және
жетілдіру;
* ақпарат алмасу үдерісін үйлестіру;
* уақыт және мазмұны бойынша жеке жоспарларды үйлестіру және
байланыстыру;
* ұсынылған ... ... мен іске ... тексеру;
* кәсіпорынның жиынтық жоспарын құру.
* Бақылау және реттеу.
* уақыты және ... ... ... шамаларды анықтау;
* мақсатқа жету дәрежесін өлшеу және бақылау үшін жоспарлы және
нақты ... ... ... ... шегін белгілеу;
* нақты мәндердің жоспарлы көрсеткіштерден ауытқуын ... және ... ... үшін ұсыныстар беру.
* Ақпараттық - сараптамалық қамтамасыз ету.
* ақпараттық жүйенің архитектурасын ... ... ... мен ... ... ұйымда бақылау және басқаруды жүзеге асыруға мүмкіндік беретін
сандық мәліметтерді ұсыну;
* шешім қабылдауға ... аса ... ... ... ... жүйелеу;
* жоспарлау, бақылау және шешім қабылдау үшін инструментарий
құру;
* түзету іс-шаралары мен ... ... ... кеңес беру;
* ақпараттық жүйелердің қызмет етуінің үнемделуін қамтамасыз ету;
* Арнайы қызметтер.
* сыртқы орта (ақша және қаражат нарығы, сала ... ... ... ... ... ... және ... бәсекелестермен салыстыру;
* басқа фирмалармен бірігу, фирма ашу (оны ... ... ... беру;
* ерекше тапсырыстар үшін калькуляция жасау:
* инвестициялық жобалардың ... ... - ... ... ... және болашақта
күтілетін әрекеттерге қатысты басқарушылық қызметі үйлестіруге байланысты кәсіби қызметтің қазіргі заманғы жаңа тұжырымдамасы. Контроллингпен кәсіби айналысатын қызметкерді контроллер деп ... Ол ... ... ... табылады (бір-біріне кереғар ұғымдар)[5].
Персоналды басқару жүйесіндегі ... ... ...
басқару, контроль және кадрлық шаруашылық жұмыстардың ақпараттық қамсыздандыру міндеттерін мақсат етіп қояды.
1-кесте - Персоналды контроллингтің үш деңгейі
Тиімділік контроллингі
Кадрлық менеджменттің ... ... ... ... ... ... ... нәтижелі қолдану
Шығын контроллингі
Кадрлық менеджмент бюджеті
[6, 65б]
Нәтижелершығындар
Шығындарүдеріс
Шығынпериод
Кадрлық контроллинг және кадрлық жоспарлау. Контрольсіз кадрлық ... ... ... мүмкін емес. Осыған сәйкес контрольды ұйымдағы адамдарды тексерумен (надзор) шатастыруға болмайды. Сондай-ақ бұл контрольды персоналға деген сенімсіздік деп ойламау керек.Котроль - ... ... ... бағытталған функция ретінде қолданылады. Бұл процесс мақсаты кадрлық шешім қабылдау.
Контрольдың ең бірінші міндеті - персоналдың нәтижесін бекіту.
Жоспарланған ... мен ... ... ... келе ақауларға талдау жүргізу және түзету жұмыстарын жасау. Сонымен қатар - бұл үздіксіз жүретін ... ... ... процессі. Кадрлық контрольдың негізгі міндеті кадрлық жоспарлауда ақпаратпен қамсыздандырумен қатар ұйымдағы ... ... ... ... [6, ... Кәсіпорында контроллинг жүйесін құруға ықпал ететін факторлар
1. Кәсіпорында контроллинг жүйесін ... ... ... ... ...
* экономикалық көрсеткіштердің ұқсас кәсіпорындармен
салыстырғанда төмен нәтижелер ... ... ... ету ... мақсаттардың өзгеруі немесе
жаңа мақсаттардың пайда болуы;
* мақсаттарды мақұлдамау немесе олармен ... ... ... қанағаттандырмайтын жоспарлау, талдау
және калькуляция әдістерінің ескіруі;
* есеп пен талдау әдістемелерінің болмауы, қызметті бақылау мен
басқарушылық шешімдерді қабылдау талаптарына сай ... ... ... ... ... және ... ...
орындауда туындайтын шиеленістік жағдайлар.
Жоғарыда көрсетілген факторлардың бір немесе бірнешеуі болған ... ... ... келесідей бағыттарыненгізу керек: ұйымдастыру, сатып алу, өнім, ... ... ... ... ету ... және есеп ... ... кәсіпорын жұмыскерлерінің көпшілігінің және кәсіпорын
басшыларының ұйымдастырушылық ... ... ... ... ... ... бар, қиын, көпсатылық басқару жүйесі;
* кәсіпорын басшыларының жауапкершілігі мен әділдігінің болмауы;
* жеке бөлімшелердегі жұмыстың көп жүктелгендігі немесе
жұмысбастылық.
* ... өнім ... мен ... ... ... ... динайны және басқа да тұтынушылық қасиеттері
бойынша отандық және шетелдік нарықтардың қазіргі заманғы талаптарына сай келмеуі;
* келешегі жоқ ... ...
* ... ... ... ... материалдардың сапасының төмендігі, ішкі
бақылаудың жоқтығы;
* қоймада материалдардың негізсіз көптеп жиналып қалуы.
* ... ... ... ... жұмыскерлердің компания қызметінің
нәтижелеріне жеке қызығушылықтарының болмауы;
* жұмыскерлердің ертеңгі күнге деген сенімсіздігі.
* Құрал-жабдықтар:
* ... ... мен ... ... ... ... ... алдын алу жөндеу жүйесінің, сынған және істен шыққан
кездегі жөндеу жүйесінің ... ... ... ету мен есеп ... есеп беру құжатында түсініктемелік және аналитикалық бөлімінің
жоқтығы;
* құжаттарды қолмен толтыру;
* маңызды ... ... ... ақпараттың шектеулігі;
* жалған ақпараттар;
* ақпаратпен қамтамасыз етудегі компьютер көмегінің шектеулігі
немесе аздығы;
* объектілердегі шығындарды есепке алу және ... ... ... [6, ... ... ... ... жүйесіндегі контроллингті жоспарлау
2.1 Персоналды басқару жүйесіндегі контроллингті енгізу
Экономикалық субъектілердің ішкі контроллинг жүйесінің элементтері
болып ішкі ... және ... ... ... Ішкі контроль ұйымның тиімді және тиянақты жұмыс істеуі үшін, басшының саясатын ұстануды қамтамасыз ету үшін, активтерді қорғауды қамтамасыз ету ... ... мен ... және ... ... ... ішілік ақпараттарының толықтығы мен дәлділігін қамтамасыз ету үшін құрылады. Ішкі ... ... ... ... ... ... міндеті төмендегілерге жүктелген:
* техникалық - ұйымдастырушылық механизмі;
* кәсіби ... ... - ішкі ... ... ... жүйесін ұйымдастыру, экономикалық субъекттің өзінің
прероготивасы.
Қазіргі кезде кейбір ... ... ... ... ... және контроллерлерді тағайындауда. Бұл бөлімшелердің және контроллерлардың негізгі қызметін деп ... ... Яғни бұл ... келісушілік, контроль, басшылық үшін басқарушылық шешім қабылдауға ыңғайлап, ақпаратты жүйелеп, дайындап беру [7].
Контроллингті ... ... ... ... ... кәсіпорынның персоналын басқаруда
контроллинг жүйесін іске асыру туралы шешім қабылданғанда басталады. Контроллинг жүйесін енгізу кезеңін таңдауда міндетті түрде ... тиіс ... ... - ... ... және адам ... ... болуы. Шешім қабылдау кезінде ұжымда туындайтын психологиялық қарым - қатынасты екерген жөн. Контроллинг жүйесін енгізу мен құру үдерісін кәіпорынның ... ... ... яғни ... ... ... бастаған жеңілірек болып табылады.
Кәсіпорынға контроллингтің енуі.
Контроллинг жүйеін құру туралы шешім қабылданып, ... ... ... контроллингтің әдінамалық базаының құрылу кезеңі басталады.
Контроллингтің құралдарын менеджмент ... ... ... ... ... нақты шарттарын зерттеп орнату қажет. Бірінші кезекте келесі құралдарды жетілдіру қажет:
* кәсіпорында бюджет құру мен жоспарлау жүйесі ... ... ... ... ... кәіпорын, жеке бөлімшелер, өнімдер, тұтынушылар мен
нарықтар бойынша маржиналды табысты есептеу ... ... және ... болған орны мен түрлері бойынша шығындарды
есептеу әдістері;
* кәсіпорын ... ... ... ... есеп беру ... ... ... мен кәсіпорынның қазіргі қызметін
есептеу әдістемелері;
* жоспарлы және нақты көрсеткіштердің ауытқуын талдау
әдістемелері және т.б.
Бұл фазада контроллерлер зерттелген құралдардың ... ... ... және осы ... ... ... ... менеджерлерге толығымен түсіндіруі қажет. Кәсіпорынның персоналды басқарудың қазіргі қызметіне контроллингті бейімдеудің негізгі ... атап ... ... ... ... нәтижелерін анық және нақты
түсіндіру;
* кәсіпорын менеджерлері үшін, олардың бөлімшелерінің қызмет
нәтижелерін сенімді ... ... ... бір ... ... ... бір айғақ дәлел
келтіре алу қабілеттілігі дамиды;
* менеджерлердің контроллерге деген жағымды және сенімді қарым -
қатынасының туындауы;
* ақпарат ... ісі мен ... ... ... ... ... ... контроллингті енгізудің бұл фазасы ұзақ уақытқа, 1-2 жылға ... ... ... ... ... кәсіпорынның жоғары деңгей басшыларының ашық менеджментті орнатуға мүмкіндік беретін жүйені енгізу маңыздылығын түсінуіне тәуелді ... ... Бұл ... ... ... белгілер
арқылы байқауға болады:
* контроллердің қызметінің нәтижелеріне менеджерлердің
ризашылығы мен сенімінің арта түсуі;
* сыбайлас сенімділік пайда болып, ақпарат ... ісі мен ... ... ... ... ... контроллерлер қызметін қолданатын бөлімшелердің жұмыс
нәтижелерінің жақсаруы;
* кәсіпорын бөлімшелеріндегі басшылардың оперативті қызметте ... ... ... ...
* кәспорынның ұйымдық құрылымында контроллингтің жоғары
иерархиялық деңгейінде орналасып, шешілетін мәселелер спектрінің ұлғаюы;
* контроллердің ... ... ... кәіпорында контроллинг бөлімшесінің нәтижелі және маңызды
жұмыстар туралы оң пікірлердің қалыптасуы;
Жоғарыда көрсетілген белгілердің пайда ... ... ... ... яғни ... ... және ... қызметінің орнағанын және контроллинг жүйесінің кәсіпорын бөлімшелеріне тарағанын көрсетеді [7, 96б].
Контроллингтің маңыздылығы мен ... ... ... ... дамыған мемлекеттерінің алдыңғы ... ... ... ... ... жүйесінің тәжрибесін талдау өсу фазасының енгенін көрсететін белгілерді анықтауға мүмкіндік береді:
* кәсіпорынның жоспарлы кезеңіндегі қызметінің көрсеткіштерін
енгізу ... ... ... және ... санатында болуы;
* контроллердің кәсіпорын қызметінің жаңа аясын жаулап алуы,
мысалы, маркетинг ... ... ... ... контроллингінің пайда болуы;
* кәсіпорынның ұзақ мерзімді мақсаттарын іске асыруда ... ... ... ... ... ... ... қызметінің шеңберінде стратегиялық контроллингтің
пайда болуы.
Кәсіпорын басшысы контроллингті кәсіпорындағы персоналды басқару
тиімділігін арттыру үшін ... ... ... ... ... кейін, оның құрылымдық бөлімшелерінің ішінде жеке контроллинг ... құру ... пе ... ... туындайды.
Контроллинг қызметін кәсіпорында құру және ұйымдастыру туралы
шешім қабылдау кезінде ұйымның мөлшерін, өндірісті орналастыру, басқару стилі, ұйым құрылымының ... өнім ... ... жөн. ... кәсіпорындарда контроллинг қызметін құрудың қажеті жоқ.
Бұл ұйымдарда, әдетте не ... не оның ... тек ... ... ... орындап қана қоймай, сонымен қатар бір мезгілде сатып алу, ... ... ... ... ... жоспарлау, ішкі есепке алу қызметтерімен айналысады, яғни контроллер қызметін орындайды. Сонымен қатар, шағын ұйымдарда ... ... құру ... ... - ... ... ағымдық жоспарлау және есеп беру қызметтерін жүргізумен бірге келісімшарт бойынша сартқы кеңес беру ... ... ... ... ... ... ... жоспарлау бөліміне
немесе қаржы бөліміне жүктелуі мүмкін. Бірақ бұл ұйымда жеке контроллинг бөлімін құру және ұйымдастыру қажет емес ... ... ... қаржы бөлімі және жоспарлау бөлімі контроллинг
жүйесінің өзіне тән субъектілері ретінде қарастырылуы ... ... ... ... шешілетін міндеттер аталған бөлімдер арасында бөлінуі немесе тек контроллинг бөліміне толығымен жүктелуі ... ... ... ... және бақылауды білдіреді, дегенмен мақсат қою мен оны жүзеге ... ... ... ... құру ... ... ... мүмкін емес. Сондықтан контроллинг жоспарлау, реттеу және бақылау бағытындағы іс-шаралар жиынтығынан тұрады.
1158240-285115Кәсіпорында ... ... ... артықшылықтары мен кемшіліктері
00Кәсіпорында контроллинг жүйесін енгізудің артықшылықтары мен кемшіліктері
3891915920750014820909207500
3253740189865Теріс жақтары
00 ... ... Оң ... Оң ... ... ... ... ұйымдық құрылымын өзгертуге тура келеді және не үшән ... ... ұйым ... ... ... ... бизнес- бірліктері арасында шиеленістер пайда болады, себебі кейбір бөлімшелерден жеке қызметтер алынып, кейбіреулеріне қосымша қызметтер қосылуы ... ... ... ... табу ... соғады. Кәсіпорындардағы мамандарды тез арада контроллер ретінде қайта даярлау қажет.
3.Контроллинг бөлімінің басқа
бизнес- бірліктерге шектен тыс үстемдік ету қаупі бар, бұл ... ... ... ... туындауына себеп болады.
00 1.Басқарудың дәстүрлі қалыптастырылған ұйымдық құрылымын өзгертуге тура келеді және не үшән өзгерту ... ұйым ... ... түсіндіру қажет.
2.Кәсіпорынның бизнес- бірліктері арасында шиеленістер пайда болады, себебі кейбір бөлімшелерден жеке қызметтер алынып, кейбіреулеріне қосымша қызметтер қосылуы ммүмкін. Контроллер ... ... табу ... ... ... ... тез ... контроллер ретінде қайта даярлау қажет.
3.Контроллинг бөлімінің басқа
бизнес- бірліктерге шектен тыс ... ету ... бар, бұл ... ... ... ... ... себеп болады.
15240137795 1.Кәсіпорында оның ... ... мен ... ... ... ... бір ... сұрауға болатын нақты тұлға(контроллер) пайда болды.
2.Кәіпорынның қаржылық экономикалық жағдайы туралы ақпарат бір жерде ... және тез ... ... ... ... ... ... алу және есеп берудің біріңғай стандарттары мен ... ... ... ... бұл ... ... жүйесін жеңілдетеді.
3.Барлық бөлімшелердің жоспарлы, егер бұл сұрақпен бір ғана қызмет айналысса, ұтымды ұйлестіріледі және ... ... ... ... ... оқшаулануы төмендейді.
00 1.Кәсіпорында оның қызметінің нәтижелері мен жүктелген міндеттерді ... ... бір ... ... болатын нақты тұлға(контроллер) пайда болды.
2.Кәіпорынның қаржылық экономикалық жағдайы туралы ақпарат бір жерде шоғырланады және тез жедел алуға ... ... ... есепке алу және есеп берудің біріңғай стандарттары мен ережелерін шүғыл енгізуге болады, бұл ақпараттық ... ... ... бөлімшелердің жоспарлы, егер бұл сұрақпен бір ғана қызмет айналысса, ұтымды ұйлестіріледі және шыншылдығы (нақтылығы) тексеріліп отырады. Бөлімшелердің оқшаулануы төмендейді. ... - ... ... ... ... артықшылықтары мен кемшіліктері [8, 113б]
Кәсіпорын бөлімдеріне жүктелген міндеттердің көлемін төмендету
үшін шет елде ... ... ... шешуден басқа, кеңес берушілік фирмалар немесе жеке кеңес берушілерге тапсыру туралы сұрақтар зор талқылануда.
Контроллинг ... ... ... ... ... ... ... төмендегідей негізгі нұсқалар болуы мүмкін.
1-нұсқа. Мұндай ... ... ... ... контроллер,
яғни сату бөлімшелеріндегі контроллер, сәйкес бағыттағы ... ... ... (дисциплинарлы) бағынышты, ал жоғары сатыдағы контроллерге қызметтік (функционалды) бағынышты болады.
152403810Кәсіпорын басшысы
00 ... ... ... 1 - ... аппараты
00 ... ... Бас ... Бас ... ... ... ... бөлімі
00 ... ... ... ... бойынша жетекші
21869408763000 ... 2 - ... ... ... ... ... аппараты
15240136525 ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... бөлімі
4629152413000
4629151016000
- тәртіптік (дисциплинарлы) бағыну
- қызметтік (функционалды) бағыну
2-сурет - Басқарудың ұйымдық құрылымының 1-нұсқасы [8, 115б]
1-нұсқаның артықшылығы:
* Жауапкершілік ... ... ... ... ... басқа жетекшілерге тәуелсіз және тұрақты жағдайды қамтамасыз етеді.
Кемшілігі - ... ... ... ... бір ... ...
қалғысы келсе, (немесе жалған), ол мұны жеңіл жасайды, себебі контроллер оған тәртіп жағынан бағынады.
2-нұсқа. Бағыт бойынша контроллер басқаша тәуелділікте болады: ... ... ... тәртіп бойынша (дисциплинарлы), ал бағыт бойынша жетекшіге қызметіне орай бағынады.
Бұл құрылым басқасына қарағанда, контроллинг қызметінің жеке - дара
өз ... ... ... көрсетеді. Бірақ бұл жағдайда жоғары деңгейдегі контроллер мен бағыт жетекшісі арасында шиеленістер болады. Бұл шиеленісті өте жоғары басқару деңгейі шеше ... ... ... ... ... ... ... контоллерге қысымы төмендейді.
* Бағыт бойынша контроллер арасында ақпарат алмасу тез жедел жүреді.
* ... құру ... ... ... ... және нақты нәтижелердің жоспардан ауытқуын төмендету іс-шараларыныңжүзеге асыру тиімділігі артады.
571570485Кәсіпорын басшысы
00 ... ... 1 - ... ... ... ... ... бөлімі
00 ... ... ... ... Бас ... Бас ... ... жетекші
00 ... ... ... ... 2 - деңгейі
4491990-1270Басқару аппараты
00 ... ... ... ... ... ... ... бөлімі
00 ... ... ... ... контроллер
00 ... ... ... тәртіптік (дисциплинарлы) бағыну
- қызметтік (функционалды) бағыну
3-сурет - ... ... ... ... [8, ... ... жүйесінің кезеңдік құрылуы келесідей
жүйелілікпен орындалады:
1-кезең. Контроллингті жүзеге асыру базисін құру. Мұнда келесідей іс -
әрекеттердің орындалуы талап ... ... есеп ... ... кәсіпорын қызметін жоспарлау, бақылау үдерісін қолдау жүйесін құру; ақпараттарды жинау және талдау.
2-кезең. Кәсіпорында контроллинг әдістерін енгізу, яғни ... ... ... ... ... ... ... нақты мәліметтерді талдау және жоспарлау үдерісіне қатысу.
3-кезең. Контроллинг жүйесінің жұмысының тиімділігін тексеру:
басқарушылық шешімдердің атқарылуын тексеру, контроллинг қызметінің нәтижелерін ... ... ... және контроллингтің келешектегі қызметін жоспарлау [8,117б].
+ Ұйымдағы персоналды басқару жүйесіндегі контроллинг
ерекшеліктері
А.Дайле мен Р.Майердің ... ... ... ... ... ... сай ... үшін құрал ретінде контроллингтің біртұтас бейнесін құру мақсаты алға қойылған. Осы ... ... ... ... ... ... ... тәжрибеге негізделген (эмпирикалық) үлесін салған.
Ю.Аниськиннің пікірінше, контроллинг - кәсіпорын мен оның құрылымдық бірліктерінің тиімді қызмет етуін ... ету ... ... ... ... жүйесіндегі бақылаудың дәстүрлі бақылаудан айырмашылығы әкімшіліктің негізгі ... ... ... ... ... ... - ... салыстырып, ауытқу себептерін түсіндіріп, ауытқуларды жою бойынша түзету іс-шараларын құру.
Контроллинг, мақсаты ұйымның жалпы мақсатынан туындайды, ең алдымен ұйымның қалыпты ... ... ... сақтау және оның табысты дамуына бүкіл басқарушылық үрдісті ... ... ... ... шешім қабылдау үдерісін қолдауға (қамтамасыз ету) негізделген.
1824990149860Басқару үдерісі
00 ... ... ... ұйымдастыру
24822153810
Ынталан-
дыру
00
Ынталан-
дыру
35490153810
Бақылау және реттеу
00
Бақылау және реттеу
49491903810Ақпарат ағымдары негізінде шешім қабылдау
00Ақпарат ағымдары негізінде шешім қабылдау
54444901962150040919401962150029203651962150017297401962150047244019621500
1034415102235Контроллинг кәсіпорындағы персоналдың ... ... ... ... және ... ішекі жүйесі ретінде
00Контроллинг кәсіпорындағы персоналдың басқарудың жалпы жүйесіндегі шоғырландырушы және үйлестіруші ішекі ... ... - ... ... ... ... рөлі [9, ... контроллингтің келесідей ерекшеліктерін атап өткен:
* ағымдық қаржылық - экономикалық есептерді және стратегиялық
шешімдерді байланыстыру;
* ... ... ... ... қабылдауға
қаржылық - экономикалықесептеулерді бағдарлай білу;
* жоспарлау, бақылау, ақпараттық қамтамасыз ету сынды дәстүрлі
басқарушылық қызметтердің, ... ... ... ... жаңа мазмұны;
* жоспарлы - экономикалық қызметтің атқарытын рөлінің жаңа
психологиялық мазмұны.
Контроллинг пен басқару қызметтерінің ерекшеліктері келесі кестеде ... - ... ... мен ... арасындағы ерекшеліктер
Басқару қызметі
Басқару
Контроллинг
Есепке алу
Экономикалық көрсеткіштер мәндерін есепке алу
Біріңғай ақпараттық ... ... ... ... ... көрсеткіштердің мәндерін алшақтықтарына бақылау жүргізу
Экономикалық көрсеткіштер мәндерін бақылау, талдау және реттеудің сәйкес әдістерін талдау
Талдау
Алшақтықтар себептерін ... ... ... бағалау
Қабылданған шешімдердің сапасын жақсарту үшін үлгілерді пайдалану
Реттеу
Алшақтықтарды, ауытқуларды төмендеу үшін ... ... ... ... ... ... үшін математикалық үдгілерді пайдалану
Жоспарлау
Экономикалық көрсеткіштердің мәндерін жоспарлау үшін математикалық үлгілерді пайдалану
Кәсіпорындағы басқару жүйесін енгізуді жоспарлау
[9, 111б]
Үш ... ... ... жүйе, басқару және
контроллингті бейнелеу, ғалымдардың пікірінше, ... ... ... ... жүйе ... ... ... Кәсіпорында контроллинг жүйесін енгізу нәтижесінде басқару әдістерінің таңдамалы нұсқалары құрылады және бұл контроллинг жүйесінде шешім қабылдау болып табылады. Экономикалық жүйені ... ... ... ... функционалды үлгілер кешенін білдіріп, ұйым құрылымын сипаттайды. Менеджер нәтиже (нақты) және идеяларға байланысты нәтижеге жетуге ұмтылу (жоспарлау) іс-шараларына жауап ... [9, ... ... шешім ... ал ... ... ... ... ... ... (ойын) елестете алу айқындылығы
(шоғырландыру және бақылау) ;
* үшінші тұлғалар үшін менеджер ... ... ... ... және бағалау);
* менеджердің өзінің келешектегі осы әрекеттерін қалыптастыру -
оңайландыру (үйлесімділігін қамтамасыз ету) жағдайында сараптамалық ... ... ... ... ... ... ... ... - ... ... мен ... ... [10, 78б]
Контроллинг менеджер мен контроллер қызметінің өзара байланысуы, түйісуі кезінде көрінеді, яғни ... мен ... ... ... ... Егер ... жеке - дара қызмет ететін болса, онда менеджмент басқарушылық есептен бөлек қызмет етеді деуге болады. Менеджерге оның ... да бір ... ... ету ... қате ... ал ... тиімділіктің барлық әлеуетін пайдаланбайтындығы жайлы ойын жеткізуі үшін контроллер деректер даярлауы қажет [10, 85б].
Контроллингтің ...
* ... ... және стратегиялық шешімдерді байланыстыру;
* қаржылық-экономикалық есептеулерді экономикалық тұрғыданнегізделген ... ... ...
* басқарудың келесі дәстүрлі қызметтерінің : жоспарлау, қапараттық қамтамасыздандырудың (контроллингтің ядросын ... жаңа ... ... ... ... ... рөлінің жаңа психологиялық мазмұны (кәсіпорнындағы контроллинг қызметі);
* контроллинг - опреациялық және ... ... ... ... үшін ... ... ... беру қызметін жүзеге асыруға байланысты, кәсіпорындағы экономикалық жұмыстың функционалды айырықша бағыты.
Контроллингтің ... ... - ... ... ... ... мақсаттарға жетуге, басқарушылық үрдісті бағыттау (бағдарлау).
Контроллинг келесі қызметтердің орындалуын қамтамасыз етеді:
* ... ... ... ... ... ... шешім қабылдау қызметі (басқарушылық қызмет)
* кәсіпорындағы ішкі бақылау
Бақылау қызметі бүкіл ұйым ... ... оның ... ... ... ... бақылауға әкеледі. Ревизиядан контроллингтің ерекшелігі - ол ұйым қызметінің ағымдық және келешектегі нәтиежелеріне бағытталған және ол ... ... ... асыру орнындағы құжаттық тексерумен байланысты емес.
Контроллингте қолданылатын әдістер: АВС ... ... ... ... ... жабу ... есептеу әдісі; инвестицияларды есептеу әдістері.
Контроллинг ең алдымен шешім қабылдау үрдісін қолдауға (қамтамасыз ету) негізделген.
Контроллинг мәні мен ... ... орын ... ... мен ... ... ... мен тұжырымдамасын түгелімен жойып жіберетін қажеттіліктердің бірі - классикалық бухгелтер ... ... деп ... ... кәсіпорын басшысы контроллингтің не екенін түсіну керек, онан соң контроллингтіңфирмаға қаншалықты қажет екеніне көз ... ... соң ... жүйесінің фундаментіне біртіндеп қалауына болады. Егер персонал контроллингті енгізуде өздерінің пайдалылыған түсіне ... онда ең ... ... мамандар да ештеңе істей алмайды. Контроллинг жүйесі ұзақ мерзімді келешек кезеңіндегі перспективалық жұмы істеуге, жалақының қажеттілікті және ... ... ... мүмкіндіктер бере алатынына сенуі керек, яғни ертеңгі күніне сенімінің арта түсуі.
Мақсаттарды таңдаудағы қателіктер. Контроллингтің тағы бір мынадай анықтамасы бар: . ... ... ... ... ... ... - мол ... табу. Тәжрибеде көптеген кәсіпорындар басқа да мақсаттарды көзейді: нарық үлесі, сату көлемінің өсімі, персоналды сақап қалу, тәуекелді ... ... ... ... ... ... онда ... түрде уақыт аспектісін анықтау қажет: ұзақ немесе ... ... ... да ... бірі - табыс түсініктерінің араласын кетуі. Бірнеше ... ... ... ... және ... ... яғни кезең ішіндегі
жоспарлы және нақты табыстар мен шығандарды салыстыру нәтижесінде алынған табыс;
* бухгалтерлік табыс, бухгалтерлік есеп ... ... ... үкімет органдары шығаратын нормативті құжаттар негізінде анықталады.
Ақпараттың шектен тыс ... ... ... Көптеген
шетелдік кәсіпорындардың тәжрибесінде басшылыққа контроллинг бөлімінің есебін ай сайын өткізу қолданылады. Көбіне бұл есеп берулер суреттеліп беріледі (Мысалы: ) не ... ... ... ... ... ... ... [11].
+ Ұйымдағы контроллинг жүйесінің тиімділігін бағалау және жетілдіру бағыттары
Кейде контроллингті ұйымдағы жай ... ... деп ... ... екі ... ... бірдей). Бірақ, ағылшын тілінде мағынасы түсінігінен басқа , деген мағынаны білдіреді. Контроллингті қазіргі ... ... ... ... ... бағалау керек. Ал кәсіби мамандарды емес, деген термин ... ... ... есеп деп те ... ... контроллингтің функцияларының аясы кең. Контроллинг - бұл бизнестің сервистік фукциясы, дәлірек менеджменттің стратегиялық және ... ... ... Бұл ... ... мақсат қою, жоспар мен бюджет жасау, сонымен қатар қаржылық және қаржылық емес ақпараттармен қамтамасыз етуді ұйымдастыру. ... ... - ... ... ... яғни ...
тиімді жүйесін құру.
Контроллингтің мақсаты - компанияның менеджменттінің тиімді
басқарушылық шешім қабылдау үшін ашық және ... ... ... ету үшін жүйе ... деген қызығушылық орта және ірі бизнесте пайда ... ... ... ... ... бір адам не компаниядағы бірнеше адамдар тобы немесе бір бөлімше орындауы ... ... ... ... ... деңгейі болуы қажет. Өйткені бұл бөлім басшылықтың кеңесшісі ретінде көрініс табады. Контроллер әрдайым басшылықтың мүддесін қорғайды. Контроллинг концепциясы ұйымды басқару ... әр ... ... ... түрінде елестетуге болады (6сурет). Контроллинг осы циклдің әр кезеңінде жұмыстардың атқарылуын қамтамасыз ету:
* Кәсіпорынның мақсаттарын ... ... ... ... және көрсеткіштер мақсатының мәнін
таңдау;
* Нақты көрсеткіштердің жоспарланған көрсеткіштерден ауытқу ... ... ... неғұрлым төмендету үшін басқарушылық іс - әрекеттер
нұсқаларын жасау[12].
175831572199500
6-сурет - Басқару циклі контроллинг циклі ретінде ... ... - ... қою және ... бір ... ... ...
жұмысының нәтижелік көрсеткіштер жүйесінде осы мақсаттардың әсері. Әдеттегідей, ... ... ... мен жасалған даму стратегиясына негізделеді. Қазілгі кезде ең ... және ... ... ... - Balansed Scorecard жүйесі қолданылады. Бұл жүйе ... ... ... тұрақтандыруға көмектеседі. Сонымен қатар алға қойылған мақсаттарға жетуге қажетті ... ... ... мен іс - ... ... ... ... жеткізу сияқы функцияларды атқарады. Мысалы, қаржылық болашақ стратегиялық көрсеткіш картасы келесідей ... ... (7 ... ... ... ... ... өсуі
377761519558000138684011938000
14859034290Тауар қорларының айналым жылдамды-
ғының үдеуі
00 ... ... ... ... ... ... ... - ... ... ... ... ... картаны бейнелей отырып, бизнес иесі өзінің ұзақ мерзімді болашағы бар екенін, бұл бизнесті сату ойы жоқ ... және осы ... ... ... ... ... ... Осыған орай, бұл бизнестің табысы тауарлар қоры мен кірістің өсу айналымдарының жылдамдығына тығыз байланысты. Осындай мақсат қоя отырып, ... ... ... және табыс деңгейі сияқты көрсеткіштер арқылы жоспарлауды мақсат етеді. Мысалы, ... өсуі мен ... ... ... ... Ары ... нақты ақпараттарды жинауды қамтамасыз етіп және сәйкесінше ... және ... ... ... ... қажет етеді.
Контроллинг үрдісінің келесі кезеңі - жеткен нәтижелер мен бекітілген көрсеткіштерді салыстыру процессі. Бұл ... ... ... оның ... ... ... және бұл сұрақ бойынша неғұрлым толық ақпарат жинау маңызды роль атқарады. Контроллингтағы ең бастысы - дәл кері байланыс! ... ... ... ... ... және ... ... маңызды [13].
Жоспарлы және нақты мәндердің ауытқуы бюджетте келтірілген барлық параметрлер бойынша болуы мүмкін.
* шығындар
* айналымнан түсетін табыстар
* маржиналды ... ... ... ... және кредиторлық қарыздар
* қаражаттар және т.б.
Ұйымдық құрылым параметрлері: ығындардың пайда болу ... ... және ... ... ... алу, өндірістік өткізу, жобалық бөлімдер және тағы басқа
Уақыттық параметрлер бойынша: күн, ... ай, ... ... кінәлілерді іздеу деп емес, кәсіпорынның ішкі және сыртқы факторлардың әсерерінен өзгерістердің пайда болуы деуге болады. Және ауытқудың болуын ... ... деп, ... ішкі және ... ... ... ... деп қабылдау. Сонымен қатар ауытқуды қателерді түзету іс - шараларды жасау ... және ... ... ... ... ... көреткіштерін талдай келе, қойылған мақсатқа сай жоспарланған мәндермен (20%) алдыңғы периодтағы мәндерді салытырғанда, табыстар мен пайданың өсу тенденциясын көруге ... ... ... ... ары қарай жұмыс істеу қажет. Анализ үшін азалин ... еш ... ... ... ... ... шешімдердің негізі болуы тиіс. Осыған байланысты, контроллинг үрдісінің келесі кезеңі келеді, бұл кезеңде қателіктер зерттеліп, оларды ... ... ... ... кейін қайта жоспарлау мен мақсат қою процессі басталып шеңбер бекітіледі.
Бұл мысал бюджеттеу технологиясы мен ... ... ... ... Дегенмен Дегенмен контроллингте басқада бюджеттік басқару, басқарушылық ... ... ... ... басқару, жобаларды басқару және т.б. сол сияқты қолданылатын құралдар көп. Ал котроллингтің өзі басқару жүйесінің басқару құралы болып ... ... - ... ... ... ... емес, ал дұрыс және жақсы ұйымдастырылған құрал ретінде түсіну маңызды.
Контроллингтің тиімділігін бағалаудың негізгі критериі экономикалық факторларға әсер ететін көреткіщтерді бағалау. ... іске ... ... ... ... ... үш ... болу мүмкін:
Бірінші - мақсат барлық көлемде орындалды (контроллинг тиімді);
Екінші - мақсат ... ... ... жоқ (контроллинг
тиімділігі аз);
Үшінші - мақсат ... жоқ ... ... ... ... ... ... тиімділік,
нәтижелік және т.б. Персоналды басқарудағы контроллингтің тиімділігін бағалау динамикалық есеп негізінде жасалады. Контроллинг ... ... ... оны енгізген жылы ғана емес, алдындағы бірнеше жылмен салыстырып бағалаған жөн, сонда нәтиже ... және ... ... ... ... ... Ұйымдағы персоналды контроллинг жүйесінің тиімділігін бағалайтын негізгі критерий көрсеткіштері ... ... ... ... ... және ... ... бағалау;
* ресурстардың шығындалуын бағалау, яғни қолданылған
ресурстардыан түскен пайдасын есептеу;
* мақсаттық ... ... ... ... ... негізделуін бағалау;
Соңғы нәтиже, яғни контроллинг жүйесінің объективті ... ... - бұл ... ... тиімділігін бағалаулаудың ең маңызды және оңғы критериі болып табылады. Контроллингті енгізудің нәтижелерін болған саладарларсыз ... ... ... Өйткені әр істің тиімді немесе тиімсіз салдары болуы мүмкін [14].
Қорытынды
Курстық жұмысты аяқтай ... ... ... ... ... ... жасауға болады. Кәсіпорында контроллингті енгізудің артықшылықтарына тоқталсақ. Кәсіпорында оның қызметінің нәтижелері мен жүктелген міндеттерді орындау нәтижелерін бір адамнан сұрауға болатын ... ... ... болды. Кәсіпорынның қаржылық экономикалық жағдайы туралы ақпарат бір жерде шоғырланады және тез жедел алуға болады. Жоспарлау, ... ... алу және есеп ... ... ... мен ... ... енгізуге болады, бұл ақпараттық басқару жүйесін жеңілдетеді. ... ... ... егер бұл сұрақпен бір ғана қызмет айналысса, ұтымды ұйлестіріледі және шыншылдығы (нақтылығы) тексеріліп отырады. Бөлімшелердің оқшаулануы төмендейді. ... ... даму ... ... ... ... ... негізі проблемаларының - персоналмен қалай жұмыс жасау болып отыр. Бұл мәселені шешу жолдарының көптігіне қарамастан өнеркәсібі дамыған әр ... ... ... ... ... мен әдістерін бір қалыпқа келтіру; оларды бағалаудың ғылыми критерийлерін дайындау; персоналды басқарудың қажеттілігін талдауға ғылыми ... ... ... ... ... және ... жариялылығын кеңейту; мемлекеттік және шаруашылық шешімдерді кадрлық саясаттың ... ... ... ... ... ... элементтерімен жүйелі түрде байланыстыру негізгі ортақ үрдіске айналып отыр.
Көптеген мемлекеттердің бірнеше жылдық ... ... ... ... ... қолдану жоғары пайдаға жетуді, жұмыс орындарды сақтауды, кәсіпорынның едәуір күрделі шарттарда қызмет етуін қамтамасыз етуді куәландырады. Сонымен қатар, контроллинг пайда ... ... ... бөліміндегі инновацияаларды жүзеге асыру үшін қаражат көздерін табуға, қызметкерлердің шығармашылық еңбектерін шабыттандыруға, еңбек нәтижелілігін ... ... ... ... қызметкердің қабілеттілігін дамытуға мүмкіндік береді, бұл өз кезегінде еңбек қызметінің жоғары өнімділігіне әкеп тірейді. Қазіргі ... кез ... ... контроллинг жүйесін енгізу отандық кәсіпорындардың бәсекеге қабілеттілігін ... және ... өмір сүру ... ... кепілі болып табылады.
Қазіргі заманғы экономиканың дамуында кез ... ... ... бәсеке шарттарында қызмет етеді. Кәсіпорын қызметінің осындай жағдайында, әсіресе ұзақ ... ... ... яғни нарықта тек жай ғана өмір сүріп қана қоймай, жоғары қарқынды дамуды қамтамасыз ету және бәсекеге қабілеттілікті ... ... ... ... ... және ... ... сапасымен анықталады. Компаниядағы контроллинг жүйесін тиімді ұйымдастыру өте маңызды болып есептеледі. ... және ... ... ... қарым - қатынастардың күшеюі, технологиялардың серпінді дамуы және өзгермелілігі, бизнестің өспелі ... ... - ... күрделенуі және т.б. факторлар кәсіпорында бақылау жүйесіне және оны басқаруға деген жаңа талаптарды еңгізуге себепші болып отыр. Тек кәіпорындардың ... ... етуі үшін ... ... жай ғана ... ... тиімді контроллинг жүйесін құру жіне енгізу қажет. Контроллинг бақылауға қарағанда едәуір кең ұғым, ол ол компанияны мақсатқа сай жоспарлау және ... ... ... кәсіпорынның келешегі үшін жауапты, ал бақылау өткен кезеңге бағытталып мен ... ... ... жақын аралықта қазақстандық кәсіпорындардың көпшілігінде компанияның стратегиялық мақсаттарын орындауға бағытталған контроллинг ... ... ... бар ... ... айтуға болады.
Қолданылған әдебиеттер
* Рахметов Б.А. Персоналды басқару Экономика, 2005 (25-30б)
* Рахметов Б.А., Байнеева П.Т. Персоналды ... ... 2006 ... ... Г.Е. ... ... ... 2010
* Фольмут Х.Й. Инструменты контроллинга от А до Я .Финансы и статистика, 1998 (59-62б)
* Майер Э. ... как ... ... и ... ... и статистика, 1993(156-163б)
* Дайле А. Практика контроллинга .Финансы и статистика,
2001 (67-72б)
* Ташенова С.Д. Контроллинг: Уч. Пособие - ... ... 2007 ... ... Л.В., ... Р.Е., Головина Т.А.
Контроллинг: 2003 (113-117б)
* Анискин Ю.П. Планирование и контроллинг : уч. по специальности Омега-Л, 2005 ... ... С. Г. ... на ...
... 1995 ... Хан Д. Планирование и контроль: концепция контроллинга. - М.: , 2007 (234-236б)
* Малышева Л. Контроллинг на ... ... ... 2003 (124-128б)
* Анищенко А. Возможности применения контроллинга на малых предприятиях . - 2007 [Электронды ресурс]. URL: www.devbusiness.ru.
* ... А.М. ... - ... друг ... // Elitarium дистанционы оқу орталығы. - 2006 [Электронды ресурс]. URL: ...

Пән: Менеджмент
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 26 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Экологиялық нормалау түрлері6 бет
"қабылданған шешімді орындаудағы ұйымның функциясы"6 бет
«Данон» компаниясының персоналдың дамыту процесін басқару22 бет
«Кәсіпорын немесе ұйым менеджментіндегі персоналды басқару»31 бет
Акционерлік қоғам формасындағы ұйымның ресуртарын қолдануын бағалау87 бет
Банк қарыздарының есебі және ұйымның несие қабілетін талдау83 бет
Дамушы ұйымдағы персоналды басқару63 бет
Дағдарыс жағдайында ұйымда персоналды дамыту68 бет
Еңбекақы қоры мен ұйымның экономикалық көрсеткіштерінің99 бет
Зейнетақы активтерiн инвестициялық басқаруды жүзеге асыратын ұйымның басшы қызметкерлерi6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь