Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкінің қазіргі кезеңдегі сипаттамасы және даму деңгейі

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

Менеджмент тиімділігінің теориялық және әдістемелік негіздері
Тиімділіктің түсінігі және оның әлеуметтік.экономикалық мәні ... ... ... .5
Менеджмент тиімділігінің факторлары және тиімділікті басқару жүйесінің көрсеткіштері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...12
Менеджмент тиімділігін бағалау тәсілі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 24

Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкінің қазіргі кезеңдегі сипаттамасы және даму деңгейі
2.1 Ұлттық Банк қызметінің тиімділігін бағалау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 31
2.2 Ұлттық Банктің менеджмент тиімділігін анықтаушы сыртқы және ішкі орта параметрлерін анықтау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 42

Қазақстан Ұлттық банкінің менеджмент тиімділігін арттыру жолдары
3.1 Ұлттық Банктегі менеджмент тиімділігін бағалаудың оңтайлы әдістемесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...62
3.2 Менеджмент тиімділігін арттырудағы Ұлттық банктің жүйесін жетілдіру жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..75

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..82

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 84
        
        Мазмұны
Кіріспе.....................................................................
................................................... 3
Менеджмент тиімділігінің теориялық және әдістемелік негіздері
1. Тиімділіктің түсінігі және оның әлеуметтік-экономикалық
мәні.............5
2. Менеджмент тиімділігінің факторлары және ... ... ... ... ... ... ... Республикасының Ұлттық Банкінің қазіргі кезеңдегі сипаттамасы
және даму деңгейі
2.1 Ұлттық Банк қызметінің тиімділігін бағалау
............................................31
2.2 Ұлттық ... ... ... ... ... және ішкі орта
параметрлерін
анықтау.....................................................................
...........42
Қазақстан Ұлттық банкінің менеджмент тиімділігін арттыру жолдары
3.1 Ұлттық Банктегі менеджмент тиімділігін бағалаудың оңтайлы
әдістемесі..................................................................
.................................................62
3.2 Менеджмент тиімділігін арттырудағы ... ... ... ... ... ... стратегиялық мақсаттарға жетуі, оның
бәсекеге қабілеттілігін жоғарылату дүниежүзлік ... оның ... ... ... ... ... шарты ретінде үздіксіз
экономикалық ... ... ету ... ... Қазақстандық банктердің
заманауи талаптарына беделді жауап бере алуы үшін басқарудың жетілген әрі
тиімді жүйесі қажет.
Басқарудың қазіргі ... ... ... ретінде компанияның іс-әрекеті негізінде нақты адамды қояды ... ... ... ... ... ... ... Менеджмент тиімділігі нәтижені өндіріс шығындарымен,
пайдаланған ... ... ... анықталады. Сонымен қатар,
мақсатқа жету ... ... ... ... маңызды әсер ету
құралдары анықталады. Мұндай құралдардың ішінде ... ... ... ... ... ... жүйесін атап өту
керек. Әсер ету құралдарын бағалауда таңдаудың ... ... ... яғни жағдайлардың, сапаның (таңдап ... ... ... ... іске ... ... мен ... сәйкес
келуі керек. Әсер ету мен әрекеттестікті ... ... ... ... әлуеті (ақпараттық, әлеуметтік, ұйымдастырушылық)
сипатталады. Осы тұрғыда қарастырылып ... ... өз ... ... ... ... батыс және қазақстандық банктер жиылған ... ... бар, ... өз қызметіне беріліп ... ... ... ... ... екеніне көз жеткізеді,
өйткені осы ... ... ... ... ... тәуелді.
Қазіргі таңдағы басқарушы сыртқы орта жай-жапсарын, орын алып отырған
ахуалды, ... еніп ... ... ... құрылымын, жалпы
мәдениеттің элементтердің ... бір ... ... ... қажет. Заманауи басқару әдістерін меңгерген басқарушы ... ... мен ... ... ... ... ... Бұл әсіресе, мемлекеттік саясат, ... ... ... ... ... іскер серіктестердің ұстанымсыздығы сияқты
сыртқы жағдайдың тұрақсыздығына өте ... ... болу үшін ... ... ... ... ... жауапкершілік сезімі жоғары болуы
керек. Бұдан шығатыны, сыртқы серіктеспен және мемлекет ... ... және ... ... ... ... іске ... басымдылық және ерекше саласы болып саналады, ол
жұмыс едәуір дәрежеде оның тиімділігін анықтайды.
Менеджмент тиімділігі – ... ... ... ... ... ... ... ресурстар мен шығындарды салыстыру арқылы
анықталған әлеуметтік-экономикалық нәтижені қамтамасыз етуді білдіреді [1].
Дипломдық ... ... ... ... теориялық
негіздері және тәжірибесін зерделеу негізінде ұйымдағы менеджмент
тиімділігін арттыру ... ... ... ... ... мақсатқа сай келесі міндеттер қойылады:
- менеджмент тиімділігінің теориялық және ... ... ұйым ... менеджмент тиімділігін талдау: сыртқы және ішкі
параметрлер бойынша;
- банктегі менеджмент тиімділігін бағалаудың оңтайлы ... ... ... ... ... ... ... негізінде
жоғары нәтижелікке қол жеткізудегі кедергі жасаушы факторларды анықтау;
- менеджмент тиімділігін ... банк ... ... ... ... ... «Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі»
алынған болатын. Өз ... ... Банк - ... ... ... болып табылады және Қазақстан Республикасы банк жүйесінің
жоғарғы (бірінші) деңгейін білдіреді.
Дипломдық жұмыстың ... ... үш ... ... ... ... ... Менеджмент тиімділігінің теориялық негіздері
1.1 Тиімділіктің түсінігі және оның әлеуметтік-экономикалық мәні
Менеджмент-дәстүрлер тарихы ... ... ... ... қамтитын бүкіл адам мәдениетінің элементі.
Тиімділік деп өндірістік шығындармен салыстырғандағы нәтижелік
деңгейін айтады. Латын ... ... ... өндіргіш, белгілі бір
нәтиже беруші деген ұғымды білдіреді.
Тиімділіктің негізгі функциясы - әсер ету және әрекетті басқару арқылы
мақсатқа жету, өндірісте ... алу және ... оны ... ... ... ... барлық сатылары арқылы қол жеткізу. Басқару
тиімділігінің экономикалық мәні – басқаруға керекті қолда бар ... ... ... нысанында ең үлкен экономикалық нәтижені
қамтамасыз ету.
Банктегі экономикалық нәтиже таза табыс пен ... ... ... ... ... ... ... нәтижесін анықтағанда
оның шамасын анықтаумен қатар оның ... мен ... ... ... ... және ... жаңғырту үшін қажетті пайданың
мөлшерін анықтау болып табылады. Әлеуметтік-экономикалық жүйе тұрғысынан
әлеуметтік нәтиже жұмыскерлердің өмір сүру ... мен ... ... ... нәтижесі өнімнің жаңартылуы, оның
сапасы мен ішкі және сыртқы ... ... ... арқылы
байқалады. Экологиялық нәтижесі – қоғамның әлеуметтік және экономикалық
өмірімен қарым-қатынасы, табиғатты жаңарту мен сақтау арқылы ... ... ... өндіріс шығындарымен, пайдаланған
ресурстармен салыстыру арқылы анықталады. Сонымен қатар, мақсатқа жету
үдерісінде менеджерлермен ... ... ... әсер ету ... ... ... мақсатқа жету үдерісінде менеджерлермен көбірек
қолданатын маңызды әсер ету құралдары ... ... ... ішінде
стратегиялық менеджментті бағалауды, қызметкерлер мотивациясының әдісін,
бақылау жүйесін атап өту керек. Әсер ету құралдарын ... ... ... жасау керек, яғни жағдайлардың, сапаның (таңдап алған
баламалы құралдардың сапасынан өзгешілігі), іске асырудың нәтижелілігі мен
тиімділігінің сәйкес ... ... Әсер ету мен ... ... мүмкіншілігімен немесе басқару әлеуеті (ақпараттық, әлеуметтік,
ұйымдастырушылық) сипатталады. ... да ... ... ... ... ... анықталады.
Сыртқы байланысты тиімді іске асыру нарықтық және ... ... ... олардың әрекеттестігіне әсер етеді. Осы
облыстардағы әсер мен ... ... ... әсер ... факторлардың
кешендігі және оның әр уақытта өзгеріп отыратына байланысты ол өте қиын
мәселе болып табылады. ... ... үшін осы ... ... ... ортаның көрсеткіштерінің өзгеруін байқау маңызды
болады.
Айтып кететін ... ... ... ... ... ... ... оның
іс-әрекетінің негізгі нәтижесі және оның жекеленген түрлері ... ... ... ... және ... органдарымен, нарықтық
инфрақұрылымымен жұмыс, менеджмент функциясын іске ... ... ... ... ... саналады, ол жұмыс едәуір дәрежеде оның тиімділігін
анықтайды.
Менеджмент тиімділігі келесі бағыттар бойынша бағаланады:
- бағалау мақсатын ... және ... ... ... ... критерийлерін таңдау;
- осы өнімге деген қажеттілік пен ... ... ... ... пен ... ... негізгі нәтиже мен қажеттілікті өлшемдестіру;
- менеджмент нәтижелігін анықтау;
- мақсаттың ... ... ... ... ... ... ... ара қатынасы;
- экономикалық нәтиженің пайдаланған ... ... ... ... экономикалық нәтиженің шамасын анықтау;
- экономикалық нәтиженің ... ... ... қатынасы;
- әрбір қолданылған ресурстардың тиісті әлеует шамасына қатынасы;
- стратегия, еңбек мотивациясы, басқаруды ... ... ... ету ... ... және іске ... ... басқару үдерісінің
тиімділігін анықтау;
- ресурстық, ұйымдастырушылық, ... ... ... ... ... ... пайдалану мөлшерін анықтау;
- әлеуметтік ... ... ... ... ... ... әрбір әлеуеттік түрлерін қолдану
тиімділігін анықтау [2].
Қазіргі заманғы менеджмент теориясы келесі менеджмент тиімділігінің
түрлерін ... әсер ету және ... ... ... ... ... техникалық, ресурстық, шығындық, жоспарлық,
болжамдық, ... ... ... ... мазмұны бойынша – ... ... ... мазмұны;
- уақыт факторы бойынша – келешектілік, ағымдық, ... ... ... дамыту жүйесінің сатысы бойынша – жасау, қалыптастыру,
дағдарысқа ... ... ... ... ... ... қызметінің түрлері бойынша – маркетингтік, инновациялық,
инвестициялық, өндірістік, қаржылық, коммерциялық, кәсіпкерлік түрлері;
- тиімділік нысаны бойынша – ... ... ... қызметі,
басқару үдерісі, басқару жаңалығы, қызметкерлер мен ... ... түрі ... ... ... белгілеріне мыналарды
жатқызуға болады: адам, оның ... ... ... ... ... ұйымдастырудың бастапқы сәті мен оны
жүзеге асырушы болып ... ... ... ... ... ... ... мен басқару әдістеріне артықшылықтар
беріледі; менеджер мен қызметкерге қойылатын басты талап ретінде ... ... ... ... тән, яғни менеджер экономикалық және
әлеуметтік – ... ... ... оқуы ... ... ... ... өзгеруне қарай және инновациялық ... яғни ... ... ... ... ... ұйымдастыру тән; менеджмент менеджменттің жеке басына қойылатын
талаптардың кешенін ... ... ... ... ...
тапқырлық, байланысқа бейімділік (коммуникабельность), сенімділік. Бұл
сапалар басқару өнерін танытуда маңызды рөл ... ... ... ... әрі ұтымды басқару жүйесі әлі ... ... ... отыр. Сонымен қатар нарық қатынастарына бейімделген
басқарудың функционалды ... ... ... ... ... ... қол ... бермуі.
Сондықтан кәіпорындар заман талабына сай, қазіргі басқару қағидасына
негізделген, жоғары бәсекелік потенциалды және ... ... ... ... жүйесін қалыптастыру тұжырымдамасын енгізу қажет
болып табылады.
Қазіргі басқарудың жүйелік қағидаларына мыналар жатқызылады:
- жүйенің ... ... және ... ... ... қалыптастыру және дамыту қарқыны;
- көлденең ... ... және тік ... ... процесінің гуманизациясы;
- басқаруды тек іс-әрекет процесіне ғана емес, сонымен ... ... де ... ... ... кәсіпкерлікке айналдыру үшін адам
ресурстарының потенциалын өсіру;
- объект пен ... ... кері ... ... барлық элементтерінің жағдайына ... ... оң және ... әсер ететін ауытқуларға жылдам әсер етеді;
- өндірістің бес факторы – еңбек ... ... ... капитал,
ақпарат және адамдарды біріктіру есебінен басқаруды тиімді ету;
- адамға деген қарым-қатынас тек мақсатқа жетудің құралы ретінде ғана
емес сондай-ақ ... ... ... де ... ... жүйесі жүйелік және жағдайлық тәсілдердің келесі қағидаларында
құрылуы қажет: толық ... және ... ... ... ... ... таңдау; қоршаған орта мен нарық қажеттіліктеріне
стратегиялық бағыт-бағдар жасау; қоршаған ортаның ... ... ... мен ... ... ... ... мен инновациялық қайта қалыптастыруға байланысты ... ... ... ... ... ... қаржыландыру; ұйымның
міндеттеріне сәйкес, ресурстарды ұтымды пайдалану; нарықтық қатынастардың
талаптарына сәйкес жүйенің бейімділігі, ... ... ... ... ... ... мақсаттылық (мақсатты-
бағдарламалық), стратегиялық, ... ... ... және ... да ... ... ... отырып жүзеге асырған
жөн.
Басқару органдарның ұйымдық құрылымы бәсеке қабілетті басқару
жүйесінің қалыптасу ... ... әрі ... ... ... ... жағдайда субъектілердің мақсаттары мен міндеттеріне
сәйкес басқару функциялар кешенін жүзеген асыруға және басқару шешімдерін
жасап шығаруға сондай-ақ сыртқы орта ... ... ... ... ... ... ... жиынтығын көрсетеді.
Ұйым қызметінің тиімділігін өзара байланысты үрдістердің жүйесін құру
және бсқару арқылы ... ... Бұл, ұйым - өнім мен ... ... өнім ... және ... ... үрдістерін біріктіруге
ұмтылуы тиіс дегенді білдіреді.
Жүйені басқару қағидасы төмендегі іс-әрекеттер арқылы ... ... ... әсер ... процестерді белгілеу арқылы жүйені
анықтау; мақсатқа жету үшін оптималды әдіс ... ... ... ... ... өзара байланысты түсіну; бағалау ... ... ... ... жетілдіру, басымдылық қызметінде
ресурстардың келісімділігін орнату.
Басқарушы сыртқы орта жай-жапсарын, орын алып ... ... мен еніп ... ... ... ... ... элементтердің белгілі бір мөлшерде игеруі, қарамағындағыларға
үйренуі ... ... болу үшін ... ішкі ... арттыруы,
жинақы, алғыр, жауапкершілік сезімі жоғары болуы керек.
Мұндай басқарушыға уақытшалық психологиясы, ... ... ... ... ... ... сияқты стиль жат болуы
шарт. Ұйымдық мәдениетті меңгерген басқарушы ұйым мүмкіндіктерін бейімдеу
мен басқару ... ... ... ... ... бұл ... ... нарық инфраструктура оның жетіксіздігі, инфляция өсуі,
іскер сеіктестердің ұстанымсыздығы сияқты сыртқы жағдайдың ... ... ... ... шешімдерін қолдан ең ... ... ... тұратын басшының корпоративтік мәдениет
бөлігі ой-талдау мәдениеті де маңызды ... ... ... ауыспалы (жәйттар, факторлар, белгілер) деп осы жағдай үшін
немесе тапсырма үшін ... ... ... ... ... ... өз жоспарларын идея деңгейінде қалдырмай өмірде іске ... ... ... мен су асты ... ... шараларды
алдын-ала қарастыру;
- қабылданған шешімнің нәтижесін алдын-ала болжау оның іске асуы алдын-
ала бірнеше деңгейге бағдарлау және ... ... ... туындайтын нәтиже
мен қосымша жайсыз әсерін алдын-алу;
- бүтін істің ... ... ... іске асуы және ... ... ету үшін оның ... ... құрамын (ол
неден құралған және қай жерде аяқталады) белгілеу;
- тиімді бір мөлшерлікті және бағынушылыққа қол ... ... және ... жүйені құрғанда жекелеген бөлшектер мен бүтін бір
бөлігін үйлестіру;
- ... ... ... ... ... күш пен қорды бөлуде
мақсатқа қол жеткізу ... ... ... және ... нәтижелерді
баламалау [3].
Еңбекке деген ынтасын және энтузиазмын ояту үшін ... ... ... таба білу. Бұл – менеджердің ең жауапты әрі күрделі ... ... ... ... қызметкердің жетістігіне көңіл бөле
білуінің маңызы зор: жетістігі үшін оған (қызмкткерге) алғыс ... ... ... ... әрі оны ... моральдық тұрғыдан ынталандыру.
Осының барлығы менеджерді дайындаудың және қайта дайындаудың арнайы ... ... ... ... жүйесі тек кәсіби оқытуды ғана
қарастырмай, сонымен қатар ұжымды басқарудың ... ... ... ... ... ... ... күнделікті өзгерістерге сай бейімделу
қажет. Ұйым даму үшін оған ... ... ... яғни ...
дамуының негізгі қасиеті болып табылады. Дегенмен де, өзгерістер кездейсоқ
болып көрінеді, бірақ, бұлардың көбісін ... ... ... ... ... бейнені» қалыптасуға тырысамыз.
Өзгертулерге дайындық: әр жағдайға өзгеріс процесінің әр ... ... ... ... әр түрлі өзгерістерді басқару, типтері
әр түрлі ұсыныстарға негізделетінін түсіну; ұйымдық өзгерістерге ... ... ... ... ... ... ... мақсатына
қол жеткізу үшін ең тиімді жолды таңдай білу.
Уақыт
1-сурет – Ұйым тиімділігінің мерзімдік ... ... ... ... тек қана ... ... қана қоймай, табыс
тапқысы келсе, олар сыртқы өзгерістерге бейімделе ... ... ... ... бірі ... осы ... ... қойылатын
талаптары жатады. Олар келесі көздер арқылы анықталады: ақпараттық көздер;
ақпараттық технологиялар; ғаламтор.
Өзгерістерді басқаруға болады және басқару керек. ... ... ... ... оларға бейімделіп, оны ұйымның икемділігін көтеру
үшін пайдалану арқылы басшылар ұйымды сыртқы ... ... ... жүзеге асуы келесі қозғаушы күштерге байланысты.
Икемділік – ұйымның сыртқы орта параметрлері ... ... ... ... сай ... беру қабілеті. Бұл әрине
басшылықтың жоспарлау аясында ... ... мен ... ... ... ... тікелей байланысты. Басқару шешімін қабылдауға
жүйелік тұрғыдан қараудан, пайда болған проблемаларды шешудің жүйелілігін
сақтаудың зор ... бар. ... жаңа ... ... ... ... ... сөйтіп бірыңғай өндірістік міндеттерді ... ... етуі ... ... мен ... ... ... міндеттің шешілуі 50%-ға қамтамасыз етіледі деп есептеуге болады.
Басшының міндеті-өндірістік-техникалық, экономикалық, сондай-ақ әлеуметтік
сипатта басқару жүйесінде пайда ... ... ... дер ... [4].
Сонымен қысқа мерзімді тиімділікті ұйымның қысқа ... ... ... ... ... ... ... қанағаттану.
Осы тұрғыда өнімділік – ұйымның сыртқы орта талаптарына сай қажетті мөлшер
мен сапада өнімді қамтамасыз ету ... ... ... өндірістің
тиімділігін арттыру маңызды фактор, ол ... ... ... еңбек өнімділігінің арттыруға, капиталды қолданудың
жақсартуға, материалдық сыйымдылықтың төмендетуге, ... ... ... және т.б. ... ... ... тікелей
ықпал етеді. Сондай-ақ өнімділіктің артуы мен еңбектің ... ... ... ... ... ... кез-келген проблеманы ең алдымен ұйымдық, басшылық тұрғысында
қарастырады. Басшының ... ... ... ... ... өзі, міне, осында. Проблеманы тұжырымдау көп жағдайда басшының
біліміне, тәжірибесіне, іскерлігіне, осы ... ... ... жұмылдыра білуіне байланысты.
Нақты мәселені, міндеттің не себепті қойылғандығын ... ... ... – оның пайда болу себептерін, орындауды неғұрлым тиімді
ұйымдастыру мүмкіндіктерін т.б. айқындайды.
Шешімді ойдағыдай ... үшін ... дәл, әрі ... ... ... бар. Кейде біртұтас мақсатты айқындау ... ... ... күн ... ... міндеттер туындап жатады. Сондықтан басты
буын принципі бойынша міндетті негізгі мақсатқа бағындыру қажет. Мұндайда
орындауға тиісті ... ... да ... ескеру қажет.
Мақсаттар қарама-қайшы болуы да ... ... ... ... ... ескерген жөн. Дұрыс шешім қабылдау жеткілікті, әрі айқын
мәліметтер болғанда ғана ... ...... ... орындау нәтижесінде қанағаттану
деңгейі және өзінің осы ... ... ... ... ... өте маңызды, себебі жұмыскер еңбек өнімділігін арттырған жағдайда
да оның қанағаттану деңгейі төмен болса, уақыт міндетті түрде тиімділікті
төмендетеді.
Ортамерзімді тиімділік ... ... ... ... ... ... алады. Бұл орайда бәсекеқабілеттілік даму
менеджерлердің негізгі мәселелеріне ... Егер де ... ... орта ... ... ... көрсетсе, онда
жаңашылдық өз іс-әрекетінде шешім қабылдау және жаңа элементтерді игерудің
негізінде өзгерген іс-әрекет бағытын сипаттайды.
Бәсекеқабілеттіліктің екі ... ... ... ... элементтеріне сүйенеді. Жеке тұрғыдан алғанда ... ... ... ... ... ... құрал жабдықтары және
тұтастай алғанда техникалық базасы болмайынша қалыптаспайды.
Бәсекеқабілеттілік ұғымының екінші қасиеті болып табылатын ... екі ... ... ... ... Бір тұсы бұл ... ... байланысты техникалық жаңалық болып
табылады. ... ... ... мен ... ... ... ... ету сондай-ақ ... ... ... ... ... ... мен тәсілдері кіреді.
Бәсекеқабілеттілік ұғымы көп жақты болып, ... ... ... құрамдас бөліктерін сондай-ақ оның негізгі ... ... ... және ... технологиясын қамтиды. Сонымен қатар ғылыми
әдебиеттерде ұлттық экономиканың және аймақтық ...... ... Әр ... құрылымы объектінің бәсекеқабілеттілігі
элементтерінен және мақсатқа жетуде олардың өзара ұйымдасуынан тұратынын
негіздейді Ұйымның ...... ... ... ол ... мен ... ... түсетін ұйымдардың салыстырмалы нәтижесінде
көрінуі мүмкін. Ұйым ... ... ... ... ішкі ... және сыртқы ортада да өз орнын сақтап, өркендей білу қабілеті [5].
Сонымен бейімділік пен жаңашылдық менеджмент тиімділігін жоғарылатуда
қажетті және ... ... ... ... маңызды мәселелрдің бірі ... ... ... ... ... және сол ... ... орта
элементтерімен байланысын қамтамасыз ететін бәсекеқабілеттілігін басқару
жүйесін құру. Осы орайда шаруашылықтың жаңа ... ... ... ... ... жүйесін құру процесін
жеделдеткен жөн. ... ... ... ... ... ақпаратын
қамтамасыз етілуін және стратегиялық бағыт-бағдарын күшейте түсу керек.
2. Менеджмент тиімділігінің факторлары және тиімділікті ... ... ... әсер ... факторларға, ұйым көлемі және
ондағы қызметкерлер саны, және де өндірістік қызметтің ерекшеліктері
жатады. Осы факторлардың ішінде:
- қызметкерлердің ынтасы, ... ... ... ... ... ұйым мәдениеті;
- персонал қызметінің әлеуметтік аспектілері.
Бұл жаңа ақпараттық және басқарушылық технологияларды ... ... ... ... ... және ... ... қызметкерлердің активті қатысуы, ... ... ... ... сенімді коммуникация
орнату. Әрбір компания, кез-келген басқару субъектісі тиімділікке әсер
ететін өзінің ішкі және ... ... ... ... ... субъектілерінің активтілігіне байланысты. Бұл активтілік фактордың
екі ... ... ... – құрылымдық және жандандырушы. Басқарудың
құрылымдық факторлары жүйелікті, объективтілікті, ... ... ... ... Олар ... қабілеттілік саласында көрініс табады.
Жандандырушы факторлар адамдармен басқару ... ... ... білу ... ... (1-кесте).
1-кесте – Менеджмент тиімділігіне әсер ететін ішкі және сыртқы факторлар
|Сыртқы факторлар ... ... ... ... ... |Ұжымдағы психологиялық ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... бірқалыпсыздығы |
|Ұйым ... ... әсер ... ... ... ... ... ... ... ... |
|дағдарыстар ... ... ... өз |
| ... ... ... ... ... ... және ... |
| ... ... ... ... |Кәсіпкерлік қозғалыс тараынан |
| ... ... ... дау |
| ... және тағы ... ... ... ... ... жан ... |
|Еңбек ... ... ... қызметкерлерді жұмысқа алу немесе|
|жетіспеушілігі, жұмыссыздық, ... ... ... | ... | ... ... есебінен |Ұйым қызметін қысқарту немесе кеңейту |
|әлеуметтік үрдістерді ... ... | ... кешендері | ... ... ... ... қызметіне кедергі жасайтын немесе|
| ... ... әсер ... ... |
| ... ... ... саясатына әсер|Ұжымның әлеуметтік инициативалары, ... ... ... ... |жаңа ойлап табулары ... ... | ... ... және өнім ... ... және меншікті |
|нарығы коньюнктурасының өзгеруі ... ... ... ... оң және ... ... ... |
|заңнамалар ... және ... |
| ... ... ... ... |Персоналдың немесе тұтынушылардың |
|миграциялық үрдістер ... ... ... ... |
| ... ... ... және ... ... ... ... ... түрде |
|өндірісіндегі жаңа технологиялар ... ... ... |
|Еңбек жағдайына және техника |Әкімшілік бақылау, жеңілдік ... ... ... |жүйесі ... | ... ... және ... еңбек өнімділігінің |
|қалыптасуына бұқаралық ақпарат |және ... ... ... ... | ... 362 б.] ... ... ие болу үшін шығармашылық қадамды, интуиция,
адамның өзін-өзі ұстай білу ... ... ие ... ... етеді.
Басқару және өндіріс тиімділігін бағалау үшін жалпы және ... ... ... ... ... ... көрсетеді:
- өндіріс көлемі;
- табыс;
- рентабельділік;
- уақыт және ... ... ... ... ... еңбек ресурстарының бөлек
түрлерін пайдалануды көрсетеді:
- еңбек өнімділігінің өсу қарқыны;
- өнімнің материалдық ... бөлу ... ... ... ... ... ... еңбек сыйымдылығын өңдеуді төмендету;
- ақпаратты өңдеу мерзімін, басқарушылық персоналды қысқарту;
- еңбекті ұйымдастыруды жақсарту арқылы ... ... ... ... ... ... тиімділігі сандық және сапалық көрсеткіштермен
бағаланады.
Сандық көрсеткіштер:
- еңбек көрсеткіштерінің кешенін – басқару ... тірі ... ... ... ... қысқаруы және тағы басқа);
- басқару жүйесі қызметінің ... ... ... ... қысқарту және тағы басқа);
- уақыт үнемдеу ... ... ... ... басқару циклінің ұзақтығының қысқаруы).
Сапа көрсеткіштеріне келесілер жатады:
- ғылыми техникалық басқару деңгейінің жоғарылату;
- менеджердің ... ... ... ... шешімдердің енгізігендік деңгейін жоғарылату;
- ұйымдық мәдениетті қалыптастыру;
- еңбекке деген қанағат;
- қоғамдық сенімге ие болу;
- ұйымның әлеуметтік жауапкершілігін ... ... ... ... ... бірнеше. Алдымен, менеджмент
тиімділігіне әсер етуі ... ... ... нақты мақсат анықталған соң ұйымның өз қызметі бойынша
зерттеу кезеңдері жүзеге асырылады. ... ... ... 3 ... ... жұмыстары жүргізіледі:
1.Ағымдағы жоспарлар мен қызметтердің әр түрлі ... ... ... ... ... жоспарлары мен қызметіне қандай факторлар қауіп
төндіретіндігін анықтау, бәсекелестер қызметін бағалау, басшыға кездейсоқ
қауіп-қатерге әзір болуына ... ... ... ... жалпы ұйымның мақсатқа жету үшін қандай
фактоторлардың көбірек мүмкіндік беретіндігін ... ... ... ... ... ... ... кездейсоқ
жағдайда жоспар жасау уақытына қауіп-қатер төнген жағдайда күні бұрын
ескерту уақыты және стратегияны ... ... ... ... ... талдау келесі сұрақтарға жауап береді:
1.Ұйым қазір қайда орналасқан?
2.Жоғарғы басшының пікірінше болашақта ұйым ... ... ... ... ... орнынан басшының ойынша орналасуға тиісті,
орынға ауысуы үшін басшы не істеуі керек?
2-сурет – Ұйымның сыртқы орта факторлары
Ұйымның сыртқы ортасына ... ... ... ... ... ... ... (2-сурет).
Экономикалық факторлар: инфляция немесе ... ... ... ... ... ... ... деңгейі.
Саяси факторлар: елдегі саяси жағдайы, тұрақтылық, үкімет билігінің
нормативтік құжаттары, қаржыландыру үшін ұзақ мерзімге ... ... ... жалдау жөніндегі шектеулер, басқа елдермен жасалған тарифтық
және ... ... ... ... немесе дефляция ... ... ... ... ... ... деңгейі.
Саяси факторлар: елдегі саяси жағдайы, тұрақтылық, ... ... ... қаржыландыру, жұмыс күші жалдау жөніндегі шектеулер,
басқа елдермен жасалған тарифтық және сауда келісімдері.
Нарықтық факторлар: сыртқы демографиялық жағдайдың өзгеруі, әр ... ... ... ... ену жеңілдігі, халық табысының бөлінуі,
саладағы бәсеке деңгейі.
Технологиялық ... жаңа ... ... ... ... (ҒТП) жаңалықтарын енгізу.
Халықаралық факторлар: дүние жүзіндегі ірі ... ... ... ұсақ ... ... ... жұмыс істеуі.
Бәсеке факторлары: бәсекелесушілердің болашақ ... ... ... ... ... ... салаға
қатысты жұмыстарына шолу жасау, бәсекелестің күшті және осал ... ... ... ... ... ... үміті, қары-
қатынасы, әдеп-ғұрыпы, қоғамдағы әйелдердің ... ... ... ... ... ... ... талдау арқылы ұйым болатын қауіп-қатерлерді пайымдап,
соған ... күні ... ... ете ... ішкі ... игере алатындығын, ал ... ... ... ... ... айыра алудың маңызы
өте зор. Бұл орайда басқарушының тексерудегі жұмыстары келесі фирманың ішкі
ортасындағы ... ... ... ... және ... қабілеті,
бұйым ассортиментінің алуан түрлілігі және сапасы, нарықтық демографиялық
статистика, тауарды тұтынушыларға сатар алдында және ... ... ... зерттеу және іздестіру, тиімді өткізу, жарнама және
тауардың қозғалысы, пайда.
1. Қаржы. Қаржы ... ... ... ... ... ішкі ... мен осал тұстарын анықтауға мүмкіндік береді.
2. Операциялар (өндіріс). ... ұзақ ... өмір ... ... басқаруды үздіксіз тексерудің айырықша маңызы бар. Бұл орайда
келесі сұрақтарға жауап беруі тиіс: Бәсекелестермен салыстырғанда тауар
өндіруді неғұрлым ... ... ... ... бола ма? Жаңа материалдарды
алу мүмкіндігі қандай? Құрал жабдықтар қазіргі ... сай келе ... ... ... ... біз ... көрсете аламыз ба? Бақылау
жүйесін тиімді, әрі нәтижелі жүргізе аламыз ба?
3. Адам ресурстары. Ұйымда ... адам ... ... ... жатады: Қызметкерлердің типі. Болашақта олардан не
күтуге болады. ... ... ... мен ... Басқару саясаты. Осы мәселелердің әрқайсысын мұқият қарастыру
арқылы басшы мүмкіндіктерді ... ... ... ... ... Егер ... ... қызметкерлер мен іскер жетекшілер жеткілікті
болса, онда стратегиялардың әр түрлі типін қолдануға болады.
5. Мәдениет және ұйым бейнесі. ... ... ... ішкі ... ... күйін сақтай алатын факторларға толық жауап береді [6].
SWOT талдау сыртқы және ішкі ... ... ... алға ... жету үшін ... ... ... Бұл талдау әдісі
кәсіпорынды 4 позициядан бағалайды (2-кесте).
Барлық мүмкін жұп комбинациялар қарастырылып, ... ... ... ... ... ... ... қауіп-
қатерлердің диалектикасын естен шығармау керек. Өйткені, пайдаланылмаған
мүмкіндік оны бәсекелестер дұрыс пайдаланған жағдайда керісінше қауіп-қатер
болып шығуы ... үшін ...... ... ... ... ортадағы
тіршілік етуінің мәні, яғни ұйымның миссиясы бұл – компанияның не үшін және
қандай себеппен жұмыс ... ... ... ... келесі субъекті және объектілердің даму бағытын
айқындауы тиіс: кәсіпорынның меншік иелері. Осы компанияны құрған ... өз ... ... адамдар, компания қызметкерлері, ұйымдағы жұмыс
процесіне қатысушы адамдар, компанияның сатып алушы, тұтынушылар, делдал
серіктестер. Компанияға ... және ... емес ... жергілікті қоғамдар, мемлекеттік институт.
Ұйымдағы миссияның нақты анықталуы, компанияның келесі мүмкіндіктерді
ашады: сыртқы орта субъектісі үшін ... ... оның ... ... қамтамасыз етеді; компания ішіндегі ... ... ... ... ... ұйым ... ... негізі
бола отырып, кез-келген жоспар мен болжауларды ... ... ... ұйым ең ...... жүйе», ерекше тірі ағза. Бейнелі
түрде ұйымдастырушылық құрылымды ұйымның ... ал ... ... ... салыстырады. Бұл салыстырудан өзгерістердің
ұйымның корпоративтік мәдениетімен ... ... ... және ... ... өзара қатынастың ерекше күрделілігін байқауға
болады.
Ұйымдардағы әртүрлі стратегияның даму ... ... ... ... ... ... құрылымдары да
ерекшеленуі тиіс. Ұйым менеджментінің тиімді жүзеге асуы көбінесе ұйымдық
құрылымға ... ... ... ... жұмыскерлер арасындағы
жұмыстар мен ресурстардың тиімді бөлінісі және стратегияның ... ... ... ... ... ... яғни стратегияны
тиімді басқарумен анықталады. Ұйымдық құрылымдар биіктігі, енділігі және
күрделілігі бойынша бағаланады. ... ... – ұйым ... ... ... ... ... енділігі ... ... ... тәуелді [7].
Децентрализацияланған құрылымда барлық деңгейлердегі (биіктігі,
енділігі және күрделілігі бойынша бағаланады) менеджерлерге ... ... сол ... ... құрылымда барлық билік басшылыққа
беріледі. Тәжірибеде ... ... ... ... ... мен ... – SWOT ... бағалаудың төрт позициясы
|SWOT талдау ... ... |- ... реформалардың жеткілікті жүргізілуі және |
| ... ... |
| |- ... ... ету ... ... ... |
| ... ... ... |
| |- ... мен ... ... Сәйкесінше |
| ... және ... ... ... |
| ... |
| |- ... ... |
| |- ... ... ... |
| |- ... ... ... ... және оның ... |
| ... ... қамтамасыз етілуі және |
| ... ... ... |
| |- ... қорлар (жер, су, қаржылық). Жақсы |
| ... ... ... ... |- ... ... ... болмауы. |
| |- ... ... ... ... |
| ... |
| |- ... ... немесе реформалардың дұрыс нәтиже |
| ... |
| |- ... ... ... ... |
| ... ... ... |
| |- ... ... |
| |- ... ... болуы.Іс-әрекеттердің |
| ... |
| ... ... |
| |- ... ... мен коммуникациялардың болмауы. |
|Мүмкіндіктер |- ... ... ... |
| |- Жаңа ... ... ... ... ... ... |
| ... ... ... ... |
| |- Жаңа ... игеру. Халықаралық көлік |
| ... |
| |мен ... ... |
| |- ... ... ... әлсіздігі. |
|Қауіп-қатерлер |- Күшті ... ... ... болуы. |
| |- ... ... ... ... |
| |- ... ... ... мүмкіндіктердің болмауы. |
| |- Ішкі ... ... алу ... ... 163 б.] ... ... қалыптастыру мына қағидалар бойынша ... ... және ... басшылықтың арасындағы дәл шекараны
анықтау; жарлық беру мен дербес жауапкершіліктің тұтастығы; ... ... ... ... ... ... барысын бақылаудың өрістеуімен үздіксіздігі; орта
өзгерістерін ... ... пен ... жоғары бейімделу
қасиеттерінің болуы; ұйымды ... ... ұйым ... ... ... ... 4 әдісі бар:
1. Функционалды мамандану бойынша, маркетинг, қаржы, ... ... ... ... ... ... шетелдерде филиал ашу;
3. Тауарлық мамандану бойынша, үлкен тауарлар ассортиментін өткізетін
ұйымдардың бизнес бірлігі;
4. Тұтынушыға бағыттылық бойынша, бөлшекті немесе ... ...... ... ... ... түрлері – ұйымдық құрылым түрі әдетте ұйым көлемі ... ... ... ... Ұйымда функциялардың әр түрлілігіне
байланысты, ондағы қызмет түріне байланысты және стратегияға байланысты ... ... ... ... ... ... – бұл құрылымның ерекшелігі әр бір бөлімше жоғарғы
деңгейдегі ... ... ғана ... тек содан ғана тиісті нұсқаулар
алады. Қазіргі кезде ... ... ... және күрделене түсуіне
байланысты сызықтық құрылым тиімділігі және қарапайымдылығына қарамастан
кемшілікке ие болып отыр(3-сурет).
Компанияның басқарушылық құрылымы – ... алға ... ... және ... ... бағытталған әр түрлі бөлімдер арасындағы
қалыптасқан өзара байланыстар. Басқару құрылымы, әдетте коммуникация және
өкілеттіліктерді бөлу ... ... ... Кей жағдайларда
стратегияны басқару құрылымымен теңдестіреді. Егер басқару ... ... ... болса, онда коорпорация стратегиялық
бағытты дұрыс ... ... ... есептеледі. Басқару құрылымының өзгеруі
өте күрделі процесс болып табылады (4-сурет).
4-сурет – Компанияның басқарушылық ... бұл ... ... ... мұқтаждарына,
мақсаттарына, мүдделеріне әсер ... ... ... ... ... ... ретінде – жоспарлау ... ... ... анықтау, сонымен қатар, алға қойылған мақсатқа ... мен ... ... ... орындауда болуы, ықтимал шығындар мен
зауалымдарды көруді қамтиды. Оның ... ... ... ... ... ішкі ... бағалай отырып, жүзеге асыруда тиімді
әдіс жолдарын таңдау болып табылады [8].
Стратегиялық жоспарлау ұйым ... ... ... ... ... жан-жақты шешімдер жиынтығын береді.
Жалпы жоспарлау процесі ұйым деңгейінде ... ... ... мерзім көлемінде белгіленген мақсаттармен оны
орындаудағы ... ... ... ... ... ... т.б. ... іздестіру; басқару жүйесімен ұйымдық-құрылымды
қалыптастыру және ақпараттар ағымын ... ... ... ... ... ... ... ұтымды пайдалану және
жақсарту жолдарын бақылау; сезімді бақылау жүйесін қамтамасыз ету негізінде
міндеттерді орындауға қол ... адам ... ... ... ... түсіне білу
қабілетімен оларды басқаруда проблемаларды ... ... ... Адамдармен
байланысты бизнесті қалай жүргізу керек бұлардың барлығы қазіргі қоғамның
маңызды мәселелері болып табылады. Осыған ... ... ... үшін ... барлық мүмкіндік стратегиялар қазіргі таңғы маңызды
фактор болып табылады.
Жалпы ұйымдағы ... ... ... ... ... ... ... жету үшін фирмаға көмек беру; жұмыскерлердің шеберлілігімен
мүмкіндіктерін тиімді қолдану; фирманы жоғары ... және ... өз ... толығымен қанағаттануына және олардың
жұмысқа толығымен ашылуына мүмкіндіктер ашу; фирма ... ... ... үшін өмір сүру ... ... жоғарлату; барлық
қызметкерлермен байланыста болу; ... ... ... ... беру; жеке тұлға кәсіпорын топтары қоғам арасындағы өзара тиімді
қозғалысты басқару.
Жеке ... ... ... ... ... ... ... қызығушылықтары; уәжделеу (мотивация); мінез-құлық.
Адам және ұйым ... ... ... жұмыс процестері, адам
ресурстарының қолданылуын жоспарлау; ... ... ... және ... ... жинақтау; біліктілікті арттыру; қауіпсіздік
және денсаулық; еңбек ... ... ... ... және ... ... қатынастары; тәртіп; бақылау; адамның
мінез-құлық әрекетін бағалау; жұмыс кестесі; өмір сапасы [9].
Тұлғаның мінез-құлық стратегиясы ... ... ... ... ... Тұлғаның жеке құндылық нысанасы оның барлық
әрекетін анықтайды. Соның ішінде маманданған ... ... ... ... ... бермейді. Шартты түрде тұлғаның құндылықтарын 2-
ге бөлуге:
1.Абсолютті ... ... ... ... ... ... өмір;
жетістік сезімі; әлемдегі бейбітшілік; сұлулыққа ұмтылу; теңдік; ... ішкі ... ... ... ... ... ... шынайы достық.
2.Операционды құндылықтар: тәуелділік; логикалық ой; жауапкершілік;
ерлік; мадақтауға икемділік; өзін-өзі бақылау; парасаттылық.
Компаниядағы адам ... ... ... ... бір ... болып табылады. Тәжірибеде компания дамуының таңдап
алынған ... ... адам ... басқарудың негізгі
тұжырымдамаларын ұсынған:
Персонал – шығындар. Бұл тұжырымдамаға сәйкес персонал фирма шығындары
ретінде қарастырылады. Әрине, бұл шығындарды ... ... ... ... тән сипаттары: жұмыскерлер санын төмендету; оларға байланысты
шығындарды төмендету.
Персонал – ресурс. Бұл орайда персонал ... ... ... ететін
фирманың негізгі ресурсы ретінде қарастырылады. Осы тұжырымдамаға тән
сипаттамалар: жұмыскерлердің ... ... ... ... және
сапалық болжам; адам ресурстарына байланысты жұмыс түрінің ... даму ... ...... Бұл тұжырымдамада адам ресурсына байланысты
шығынның анықталуына еркі ... ... ... тән ... ... алға қойған мақсаттарға жету; уақыт мерзімін сақтай білу.
Адам потенциал мүмкіндігін пайдалану ... бұл ... ... ... ... ... ... үшін ортаны зерттеуге және
қажетті персоналға әсер ету, жүйесін құруға ... ... ... тізбегімен іс-әрекеттер жиынтығы. Бұл сстратегия келесі
элементтерден тұрады:
- шаруашылықтың ішкі және ... ... ... ... ... ... мақсатын қалыптастыру;
- адам ресурстарын басқару бойынша қызметтің ... ... ... ... ... ... персоналды басқарудың ұйымдастырушылық құрылымын құру;
- жүйенің шектеулерін анықтау.
Мотивациялау адамдардың басқару ... ... яғни ... ... ... ... оларға әсер етеді. Ұйымдағы мотивациялау
2 тип бойынша жүзеге асырылады:
Бірінші типі – сыртқы ... ... ... ... бір ... ... ... типі – адам бойындағы белгілі бір ... ... Бұл тип ... ... адам ... нәтижесіне байланысты.
Ұйымдағы ынталандырушы әсерлер, қызметтің ... ... ... ... талпыну, тырысу; табандылық; жауапкершілік;
бағыттылық.
Персоналды басқару ... мен ... ... ... ... ... ... персоналды басқару жүйесі келесі
мәселелерді шешеді: компанияның адам ... ... ... ... ... қабылдау, бейімдеу, жұмыстан шығару, жұмыскерлерді
жылжыту; оқыту, персонал біліктілігін жоғарлату және дамыту; ... ... ... ... ... еңбек нәтижелерін
бағалау, еңбекақы жүйесін басқару және еңбекті ... ... ... ... ... және ... мұқтаждықтарды
қанағаттандыру; компания ішінде коммуникация жүйесін қалыптастыру ... ... ... жұмыскерлердің мүдделерін қорғайтын ұйымдармен
қарым-қатынаста болу [10].
Қазіргі таңда әлемдік қаржылық дағдарыс ... ... ... ... ... ғаламдық өзгерістер: басқарудың жаңа
мәдениеті, парасат негізінде дәстүрлі басқарудан серіктестік ... ... ... ... жаңа ... нәтижелілігі:
оңтайлылық (мобильділік), жеке бір клиентке мән ... ... орта ... ... ... білу ... ... дамуы
және ескі бәсекеқабілеттіліктің күресу ... бас ... ... ойсырата кедейлендіру негізінде; менеджерлердің
жаңа қуатты аспаптары – ... мен ... ... ... ... ... ... нарықтың
өзгеруіне байланысты офистердің, компаниялардың пайда ... және ... ... ... ... ... ... жаңа құрылымы,
пирамидалық жүйелік құрылымнан таратушылық жүйелік құрылымға ауысуы, бір
штабтық пәтерден дистанциондық ... ... ... үлкен
дәрежеде өзін-өзі басқару, өзін-өзі нұсқаулау, өзін-өзі дамыту, еңбек
ресурстарының жаңа түрі мен ... ... жаңа ... ... ... жоғары айырмашылықтарының талғамдылығы, өзінің парасат ресурсын
қабілеті, ерекше, ... ... ... ... ... ... ... қолданылып жатқан жаңа сапа білім беру жүйесін өзгертеді,
көптеген ... мен ... ... ... ... мен ... мен ... қиындыққа жауап беретін әлемдік экономикалық және
әлеуметтік әртүрлілік ... ... ... үшін ... барынша
мүмкінді қауіптілік ресурстан айырылу мүмкіндігі немесе ресурстарды ұтымды
пайдаланудан алынатын табысты толық алмау, бұл бір ... ал ... ... ... ... пайда табу мүмкіндігі.
Тәуекелділіктің дамуы компанияның қаржы нәтижесіне ғана әсер ... оның ... ... ... әрекетінің нәтижесіне әсер етеді.
Экономикалық жағдайдың және қаржы нарығы конъюнктурасының тез ... ... ... ... ... ... ресбублика
компанияларында жаңа қаржылы технологиялық және құралдардың басқа да
факторлардың ... ... ... ... басшылығы өзінің қарамағында қандай адамдардың жұмыс
істейтіндігі жөнінде және олардың ... ... ... ие ... ... ... болуы тиіс. Ең керемет жасалған стратегияда, ... ... ... ... ... ... ие болмаса, бекер
болып қалуы мүмкін.
Қазіргі таңда менеджмент тиімділігінің маңызды ... ... ... және ... ... ... ... табылады. Ұйым
тұрғысынан алып қарастырғанда оның негізгі тағайындалуы тек жұмыскерлердің
бір бағыттағы ғана функционалдық ... ... ... ... ... ... ақпаратпен жұмыс істей алып, терең білім мен әр
түрлі дағдыларға ие, жан-жақты маман дайындап шығу.
1.3 Менеджмент тиімділігін бағалау тәсілі
Әдістемелік ... ... ... ... ... ... іс-қызметті танып білудің белгілі жолын және ... ... ... ... көп ... ... ... басқару ұйымының мақсатына жетуге ... және ... ... ... байланысқа негізделген іс-қызмет ретінде
қарастырылады. Әртүрлі авторлар ... ... ... ... ... ... келесі функциялардан тұрады: жоспарлау, ұйымдастыру,
ынталандыру, бақылау.
Тұрақтандырусыз жағдай орын ... және ... ... ... ... ... ахуалды тәсіл іс жүзінде қолданылады. Ахуалды
тәсіл басқарудың әртүрлі әдістерін таңдағанда жағдайға қарай анықтағанды
ұйғарды. Ұйымды ... ... ... ... та, ... ... ... ұйымды басқарудың бірегей өте жақсы ... ... ... ... әдісінің нағыз тиімдісі орын алып отырған ахуалға сәйкес
болса.
Ахуалды тәсіл басқару теориясына үлкен үлес қосты, өйткені онда ... ... ... ... ... ... ... ғылыми қағидаларды
пайдалану туралы нақты ұсыныстар бар.
Ахуалды тәсілдің негізін ұйымның іс-қимылына ықпалын тигізетін негізгі
ішкі және сыртқы ... ... ... ... басшылардың ұйымды өзара тәуелді адам құрылым, міндет
және технология сияқты элементтердің жиынтығынан тұратындығы және ... ... ... жағдайында әртүрлі мақсатқа жетуге болатындығы
түрінде қарастырғанды ұйғарады.
Жүйелі тәсіл – бұл ... ... жүйе ... ... ... танып білу және әлеуметтік тәжірибе әдістемесінің
бағыты. Бұл тәсіл басқару объектісінің жағдайына және серпіндігіне ... ... ... ... ескере отырып жүргізетін кешенді
зерттеуге негізделген.
Басқарудағы жүйелі тәсілдің маңызды бір белгісі жүйелі ... ... ... ... ... және ... ... құралдардың жиынтығынан тұратындығынын көрсетеді. Жүйелі талдау
декомпозиция жүйесіне негізделген, яғни оны құрайтын ... ... ... және ... ... зерттеуді, осы элементтердің
түгелдей жүйенің жай ... және ... ... ... ... ... ... жүйелік талдаудың көмегі арқылы күрделі
зерттеу объектісі оқып білуге қажетті қол жетерлік қарапайым ... ... ... көрсетіледі.
Жүйелі тәсілді және талдауды пайдаланудың сферасын ...... ... ... ... ал оның ... айқын анықтаудан, қойылған мақсатқа кеңтайлы жетудің бағдарламасын
жасаудан, оны жүзеге асыру үшін ... ... ... және
бағдарламаны орындау жұмысына басшылық ететін ... ... ... ... мақсатты ашып, айқын қоюдан
басталады. Мақсат әдеттегінше ойдағы тосатын ахуалды көрсетеді, бірақ
басқару жүйесі ... бір ... ... ... ... бекітіліп
берілген ахуалдан және онымен осы тосатын ахуалды бірінен-бірі алыстататын
бірқатар проблемаларды шешкеннен кейін оған өтуі керек.
Сөйтіп, жалпыланған үлгісі ... ... қою ... ... Ал оның біту ... шешімінің балама варианттарын қарастырумен
және шешімнің қорытынды вариантын таңдап алумен ... ... ... ... бағдарламаны жасау кезеңі ... Бұл ... ... жету өз ... ... 2 ... ... Әрбір
кезеңнің міндеті және оны шешудің басымдылықтары бөлініп ... ... ... (материалдық, еңбек, қаржы) басқару ісі атқарылады. Бұл
орайда әрбір кезеңдегі жұмыстың ... ... ... көлеммен және
уақытпен айқын анықталады.
Бағдарламаны жасау стратегиясына өте маңызды болып табылатын басты
мақсат ... ... ... ... кезеңдердің және шешімдердің
сабақтастығы және ... ... ... ... ... ... ықпалын ашып көрсету және талдау арқылы істі қамтамасыз
ету.
Бағдарламаны жүзеге асырудың барлық кезеңдерін байланыстыру ... ... ... ... Бұл ... 60 ... ... бойынша
жазылған әдебиеттерде пайдалана басталды.
«Мақсаттар талы» термині 2 ұғымнан тұрады: «тал» - бұл ... ... ... ... - оны ... ... ... бар.
Бұл 2 ұғымды біріктіру арнайы түсінік беруді талап етпейді және ... ... ... ... ... ... тамыры деп
аталатын «Мақсаттар талы» ... «тал ... ... ... ... деп ... бөліп шығарған бірінші сатыдағы төбе
бірінші деңгейдегі ... ... ... ... ... төбе екінші
сатыдағы мақсатпен анықталады және с.с. ... ... ... ... өте ... ... мақсаттарына жетудің әдістері
мен құралдары деп ... ... соң ... ... көмегімен негізгі мақсатпен және басқа
мақсаттар өзара үйлестіріліп, ... ... ... ... ... орындаушыларға міндеттелетін директивтік құжаттың формасын
алады.
Қабылданған бағдарлама орындалуға беріледі. Бірақ оны ... ... ... және ... ортада өзгерістер тууы мүмкін,
бағдарламаны қабылдаған уақытта ... ... ... ... есепке
алынбаған).
Бақылаудың нәтижесі бойынша талдау жасалынады, оны жасаған ... ... ... ... мақсатымен (мақсаттарымен)
салыстырылады, ауытқушылық болған жағдайда оның себебі ... елде ... ... ... – мақсатты басқару бойынша
мәнді тәжірибе жинақталған. Бірақ, бағдарламаның кейбіреуі толық ... ... ... ... ... ... ... орындалмау
себептерінің ішінде бақылаудың ойдағыдай ... ... ... ... және бағдарламаны жүзеге асыруға
қатысатындарды тиісті ынталандырудың болмауын атап көрсетуге болады.
Жүйелі тәсіл мен ...... ... менеджмент
әдістемелігінің іргелі қағидасы ... ... ... функцияларымен және әдісімен тығыз өзара байланыста болады.
Жүйелік көзқарас – объектінің немесе ұйымды өзара ... ... ... ... ... ... Ол әлемдегі ұйым
мақсаты, құрылымы, міндеті, технологиясы және еңбек ресурстары жатады.
Процестік көзқарас – басқаруды ... ... ... ... ... жиынтығы ретінде сипатталады. Ол процестерде басқару
функциясының көмегі арқылы жүзеге асыру, яғни ... ... және ... ... – кез-келген мәселені шешуге, кез-келген ... ... ... ... амал ... әдістері жоқ
екендігін атап көрсетеді. Осыған орай кез-келген проблеманы, жағдайға
өзіндік қолайлы әдістер арқылы ... ... ... қол ... ... бақылауда ұйымдастыру – толығымен
нормативті – техникалық құжаттарға ... ... ... ... әкімшілік шаралар жүйесі [12].
Бақылау кезінде оның ... ... оның ... ... ... ... ... Бұл ақпарат сызбалар,
техникалық шарттар, өнімді жеткізу және басқа да ... ... ... ... кезінде жүргізіледі. Дайын өнімді
бақылау тек ақау пайызын көрсетеді, ал мұның өзі ... ... ... еш ... тигізе алмайды. Сол себептен бақылау ... ... ... ... ... тиіс. Ақау неғұрлым ерте
байқалуы керек.
Бақылау түрлері:
1. бақылау мақсаты бойынша: өнімді қабылдауды бақылау әр технологиялық
процестерді бағалауға ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндігі бойынша: құлдыратушы,
құлдыратпайтын;
3. көлемі бойынша: жалпы, таңдамалы;
4. өндіріс процессінің сатылары бойынша: операцияларды, дайын ... ... ... ... қабылдау бойынша: белсенді, пассивті;
6. бақылау мінезі бойынша: ұшырмалы, инспекциялық;
7. ... ... ... байланысты: үзіліссіз, өнім партиясын
бақылау;
8. ... ... ... сапалық, сандық.
Басты назарды кіру бақылауына және ... ... ... ... алдын алу үшін өнімдері жақсы атаққа ие ... ... ... ... ... ... алатын компаниялар
жабдықтаушылардың сапа жүйесінің тиімділігіне сүйене ... ... ... ... ал ... ... ... бас
тартады.Мұндай әдіс екі жаққа да өте тиімді: сатып алушы сапаны бақылауға
кететін шығындарды ... ал ... ... ... ... бақылаудың барлық түрлері, материалдар, дайын өнімдерді ... бір ... ... ... ... ... ... процессінің ұйымдастырылуы неғұрлым тиімді болады.
Талдау зерттеу объектісінің қызмет нәтижесін зерделеу әдісі ретінде
дұрыс басқарудың шешімдері қабылданған және ... ... ... ... бере ... ... ... ақпарат
беретін негізгі көзі болып табылады. Экономикалық ғылым үшін бағалау және
талдау категориясының мәнін анықтап алған жөн. ... ... ... үшін ... таңдап алынған талаптардың сандық мәнін
білдірсе, ... ... ... ... ... ... ... қозғалысымен, олардың ақпараттық базасындағы мәнін
анықтауға мүмкіндік беретін іс-әрекеттер мен ... ... ... ... әдіс дегеніміз – қандай да бір құбылыс немесе зерттеу
нысанын зерделеу құралы (тәсілі).
Менеджменттегі талдау ... ... және ... байланысты өзара
байланыстырылған болуы тиіс. Оның мақсаты ішкі ... яғни ... ... ... жағымсыз жақтарын зерттеу, яғни
септік салдар байланысын анықтау. Талдау құжаттық түрде бағдарлама ретінде
сипатталуы ... ... ... және ... ... ... ... көрсеткіштер жүйесі; зерттеу кезеңінде және тізбектер бойынша
нұсқаулар; зерттеулерді жүргізуде ... ... ... ... ... құжаттар сипаты; талдау нәтижелерін ... ... ... ... ... ... жүргізуде аналитикалық жұмыстар келесі мәселелерді шешеді:
-Компанияның қаржы жағдайын және оның ... ... ... жалпы бағалау.
-Қолда бар қаражаттармен олардың дұрыс қолданылуын зерттеу. Несиелік
тәртіпті сақтау.
3-кесте–Менеджмент тиімділігін анықтауда қолданылатын құралдар
|Талдау, әдістер, тәсілдер ... ... ... ... ... дұрыс |факторлық талдау |талдау әдістері ... ... ... | ... |
| ... | | ... ... әдістер |Корреляциялық |тикалық әдіс |
| | ... | ... ... әдіс |Дисперсиялық талдау|Массалық қызмет ... ... | | ... теориясы |
|шамалар | | | ... әдіс ... ... ... |Ойындар әдісі |
| ... ... ... | ... ... ... ... |Операцияларды |
| ... |көп ... ... |
| | ... | ... әдіс ... ... ... |
| | ... | ... әдіс ... |Ауытқуларды есептеу|Үлгілеу әдістері |
| ... | | ... 42 б.] ... нарықтағы тұтынушылардың сұранысына байланысты қалай әрекет
екендігін бағалау (3-кесте).
Талдаудың ... ... ... тәжірибеде келесі түрлері
қарастырылған:
Салыстырмалы. Әдетте, өткен кезең көрсеткіштермен, ... ... ... ... ... ... қозғалысы және
олардың негізгі бәсекелестік фирма көрсеткіштермен салыстырылуы.
Факторлық талдау. Көрсеткіштердің нәтижесін ... ... ... ... анықтауға бағытталған.
Диагностикалық талдау. Қандай да бір нормалардан ауытқуларды анықтаған
жағдайда осы айырмашылықтарын себеп-салдарын, нақты анықтау.
Маржиналдық талдау. Өзіндік құн, ... өтім ... және ... да
қаржылық көрсеткіштер негізінде ... ... ... негіздеу және бағалау.
Экономикалы – математикалық талдау. Компанияның ағымдық жағдайы
негізінде, оның болашақта ... ... ... ... ... талдау. Бұл статистикалық, математикалық әдістері
негізінде қалыптасатын процестік құбылыстардың өзара тәуелділігін ... ... ... ... ... және ... ... тұрақты және айнымалы шығындардың өзара байланыстарын анықтау және
компанияның дағдарысқа ұшырауын болдырмау жолдарын ... ... ішкі және ... ... бар. ... ішкі ... ... деңгейінің тіршілік көзі болып табылады. Ал сыртқы ортасы ішкі
әлеуетті қолдаушы болып ... Бұл ... ... ... не ... не керісінше дағдарысқа ұшырауына әкелуі мүмкін.
Сондықтан компанияның әрдайым тәуекелділік деңгейінде өмір сүреді. ... осы ... ... ... ... процестерді дер кезінде
анықтауға бағытталған. Жалпы кәсіпорынның сыртқы ортасы келесі құбылыстарды
зерттеуге негізделген: экономикалық компоненттер; ... ... ... ... ... ... сипаттары, сатып алушылардың өніміне байланысты көз қарастар
зерделенеді. Жалпы шет ел тәжірибесінде компанияның ішкі ортасын бағалауда
келесі ... ... ... ... ... ... көрсеткіштерін материалдық табыстар
динамикасы түрінде бағалауға мүмкіндік береді.
2.Step талдау. Компания ... ... ... ... және ... ... ... нәтижелер мен ағымдық
нәтижелердің арасындағы алшақтық деңгейін ... ... ішкі ... ... ... ... талданады:
1.Мамандардың бөлінушілері. Менеджерлермен жұмысшылар арасындағы өзара
байланыс, қарым-қатынас, мамандарды оқыту, жұмыс бабы бойынша көтермелеу,
жұмыс нәтижесін бағалау, жұмыстарды ... ... ... ... ... ... процестер, компания мәдениетін құру әдістері.
3.Өндірістік бөлім. Өнімді дайындау технологиясы және т.б.
4.Маркетингтік бөлім. Өнімді өткізуге байланысты процестерді талдау.
5.Қаржылық бөлім. ... ... ... мен ... ... және ... ... қолдануды қамтамасыз етуді талдау.
Компанияда қаржылық деңгейді анықтауды келесі қағидалар сақталуы тиіс:
1.Өндіріс ... ... ... ... үлес ... және кемімелі табыстар; баланстылық; қлайлы мөлшер; меншік құқығын
бөлу; акция пакеттерін біріктіру.
2.Сыртқы ортаға байланысты қағидалар: тәуекелділік; тұтынушылық ... ... ... және ... ... және оның
түрлері.
Компания деңгейіндегі стратегия келесі бағыттар бойынша құрылады:
1.Өндіріс (өндіріс көлемі, қор мөлшері, рационалды еңбек ... күші ... ... ... ... және ... шығындар мөлшері, айналым қаражатының
артылуы, қаржы ресурстары, қаржы көздері).
3.Маркетинг (нарық сегменті, баға ... ... ...... ... ... біліктілігін
көрсету, ынталандыру шаралары, қызметкерлердің басқару процесіне ... ... ... ...... ... дәрежесі, ұйымдағы қарым-қтынастарды
жетілдіру, әдет-ғұрып пен дәстүрлердің тиімді енгізілуі [15].
Ақпараттық технологияларды үнемі ... ... ... ... ... ... болатын жаңа бағдарламалық өнімдерді
енгізуді қажет етеді. ... ... өту ... іс-шаралар
жоспарымен сәйкес басқарушылық есеп берулерді дайындау және беру ... ... ... Ол шынайы уақыт ... ... ... үшін ... ... ... ... мүмкіндік береді.
Кез-келген басқару процесі бірізділік қағидасына ... ... Бұл олар ... ... ... және уақытта қатаң
белгіленген тәртіппен реттелетіндігін білдіреді. Мысалы, алдымен шешім
қабылдап алып ... ... оны ... ... Бірқатар жағдайларда
басқару іс-әрекеттерінің бірізділігі қандай да бір уақыт аралығына олардың
қайталануын көздейтін циклдық сипатқа ие болады ... ... ... керек. Бұл пайда болатын проблемаларды өз
уақытында анықтауға және ... ... ... жеке ... реттеу мен өзіндік реттеудің оптималды сәйкестігін талап
ететін ұйымның ... ... мен ... ... ... ... ... Басқарудың өзі адамдармен жүзеге асыралатындықтан, ол жұмысшылардың
жеке ерекшеліктері мен психологиясын есепке алу қағидасын және жеке аралық
қатынастармен ... ... ... ... ... ... ... дұрыс моральді психологиялық климатты және дұрыс ойластырылған
шешімдерді қабылдауды қамтамасыз ... ... ... нәрсе, кез-
келген адамдық қарым-қатынастарға жарайтын баршаға ... ... іс ... ... анықтау және қолдану болып табылады .
1. Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкінің қазіргі ... ... даму ... Ұлттық Банк қызметінің тиімділігін бағалау
Қазақстанның Ұлттық Банкi мемлекеттiк мекеменiң ұйымдық-құқықтық
нысанындағы заңды ... ... ... ... дербес балансы бар, өзiнiң
филиалдарымен, өкiлдiктерiмен және ұйымдарымен бiрлесiп тiкелей бағыну
схемасындағы ... ... ... құрайды.
Қазақстанның Ұлттық Банкi ... ... ... ... Қазақстан Республикасында және одан тыс жерлерде өздерi болатын
елдiң ... ... ... ... мен өкiлдiктерiн аша алады.
Қазақстанның Ұлттық ... өз ... ... ... ... және онымен тұрақты консультациялар өткiзiп отырады.
Қазақстанның Ұлттық Банкi Қазақстанның 2030 ... ... ... ... ала ... Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң
экономикалық саясатын ескерiп отырады және егер ол ... ... ... мен ... ... жүзеге асыруына қайшы
келмейтiн болса, оны жүзеге асыруға жәрдемдеседi.
Қазақстан ... ... ... ... ... ... жауапкершiлiк атқармайды, сол сияқты Қазақстанның
Ұлттық Банкi де мұндай жауапкершiлiк алған ... ... ... Үкiметiнiң мiндеттемелерi бойынша жауапкершiлiк атқармайды.
Қазақстан Республикасының мемлекеттiк билiк органдары Қазақстан Ұлттық
Банкiнiң, оның филиалдарының, өкiлдiктерiнiң және ұйымдарының ... ... ... ... ... қызметiне араласуға құқылы
емес.
Қазақстанның Ұлттық Банкi Қазақстан Республикасының ... ... ... ... үшiн өз құзыретiне жататын мәселелер бойынша ... ... ... ... банк операцияларының
жекелеген түрлерiн жүзеге асыратын ұйымдардың және ... ... да ... және жеке тұлғалардың орындауы үшiн ... ... ... ... ... ... ... мақсаты - Қазақстан Республикасында
бағалардың тұрақтылығын қамтамасыз ету болып табылады.
Қазақстанның Ұлттық ... ... ... барысында мынадай
мiндеттер жүктеледi:
1. мемлекеттiң ақша-кредит саясатын әзiрлеу және жүргiзу;
2. төлем жүйелерiнiң жұмыс iстеуiн ... ... ... ... және ... ... жүзеге асыру;
4. қаржы жүйесiнiң тұрақтылығын қамтамасыз етуге жәрдемдесу.
Қазақстанның Ұлттық Банкi өзiне жүктелген мiндеттерге сәйкес мынадай
негiзгi ... ... ... ... мемлекеттiк ақша-кредит саясатын жүргізу;
2. Қазақстан Республикасының аумағында банкноттар мен монеталардың
эмиссиясын жүзеге ... ... банк ... жүзеге асыру;
4. Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң банк, қаржы ... ... ... ... және ... пен басқа да мемлекеттiк органдарға,
олармен келiсе отырып өзге де ... ... ... ... Төлем жүйелерiнiң жұмысын ұйымдастыру;
6. Қазақстан Республикасында валюталық реттеудi және валюталық бақылауды
жүзеге асыру;
7. Қазақстан Ұлттық Банкiнiң алтын-валюта ... ... ... ұйымдарының қызметiн бақылау мен қадағалауды жүзеге асыру,
сондай-ақ Қазақстан Ұлттық Банкiнiң ... ... ... ... ... реттеу.
Валюталық реттеу және валюталық бақылауды жүзеге асыру мақсатында
Қазақстан Ұлттық Банкі Қазақстан Республикасында ... ... ... ... ... және резидент еместердің
Қазақстан Республикасында валюталық ... ... ... ... талаптарын орындауын қамтамасыз ету
мақсатында резиденттердің экспорт пен импорт ... ... ... бірыңғай ережелері мен шарттарын және экспорт-импорт валюталық
бақылауын жүзеге асырудың тәртібін, сондай-ақ ... ... асып ... ... ... ... қажет етілетін сол сомаға қатысты шекті
мәнін белгілейді; валюталық құндылықтарды Қазақстан ... ... ... ... әкету және жіберу тәртібін белгілейді;
валюталық ... және ... ... ... ... ... ... тәртібін, нысандарын және ... ... ... ... ... ұйымдастыру жөніндегі қызметті
лицензиялау тәртібін белгілейді және оған лицензия береді; ... ... ... ... ... ... тіркеу
тәртібін белгілейді және тіркеу куәліктерін береді, сондай-ақ олардың
қолданылуын ... ... ... ... ... операцияларын
ұйымдастыру жөніндегі қызметті жүзеге асыру тәртібін және жүзеге асыруға
қойылатын біліктілік талаптарын белгілейді; валюталық ... ... ... ... ... ... ... шоттары
туралы тіркеуді және хабарлама беруді жүзеге асырудың тәртібін белгілейді,
сондай-ақ тіркеу куәліктері мен ... ... ... пункттері арқылы жүргізілетін ... ... ... ... алу бағамының теңгеге сату бағамынан ауытқу шегін
белгілеу тәртібін айқындайды және олардың орындалуына ... ... ... ... ... шеңберінде валюталық операциялар жүргізуге
арнайы рұқсат ... ... ... ... ... ... сәйкес Қазақстан Республикасындағы резиденттер мен резидент
еместер орындауға міндетті валюталық операциялар бойынша есепке алудың ... ... мен ... ... Қазақстан Республикасының
аумағында қызметін жүзеге асыратын ... ... ... ... ... ... жүзеге асырады;
валюталық заңнаманы сақтау мәселелері ... ... ... ... мен өзге ... ... ... банктік және
валюталық заңнамасын бұзу фактілері анықталған ... ... ... және ... ... көзделген санкцияларды
қолданады; Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген валюталық
реттеу және ... ... ... өзге де ... орындайды.
Қазақстан Республикасында валюталық реттеу бірнеше бағыттар бойынша
жүзеге асады. Солардың бірі экспорттық-импорттық ... ... ... валюталық бақылау саласында ... 2010 ... ... ... ... нұсқасын одан әрі
іске асыруға бағытталған.
Экспорттық-импорттық валюталық бақылау осы схемасында ... ... ... ... ... жеңілдетілді, артық әкімшілік
кедергілер және сөзбұйдалық ауыртпалық ... ... ... ... ... ... банкке өтініш жасаған кезде экспортерлер немесе
импортерлер ресімдейді және мәміле паспортын ... ... ... ... ... ... үшін ... қосымша
талаптар және шарттар жасамайды.
Жүйені жеңілдету тиісті мемлекеттік органдардың құзыреті шегінде
Ұлттық ... ... және ... ... ... ... ... үйлестіріп
бақылаумен жалғасады. Мәселен, 2008 жылғы қыркүйекте Астана қаласында Қаржы
министрлігінің Кеден комитетімен ... ... ... бойынша жұмыс
бабындағы кездесу өткізілді, сондай-ақ 2008 жылы ... ... 2008 ... 10 ... ... ... ... сәйкес
әзірленген «Валюталық түсім туралы қорытындының нысандарын бекіту туралы»
бұйрығы келісілді.
«Валюталық реттеу және валюталық ... ... ҚР ... ... ... ... қайтарудың нақты мерзімдеріне көшу мақсатында
Экспорттық-импорттық валюталық ... ... ... ... ... ... валюталық операциялары жүргізудің рұқсат беру
тәртібінен кейінгі мониторинг және селективтік бақылау жүйесіне ... ... ету ... ... сыртқы экономикалық
операциялар туралы ақпараттық базаны одан әрі ... ... ... ... ... ... олар ... мәмілелер
паспорттары, міндеттемелерді орындаудың ұзақ ... ... ... және банктердің олардың клиенттерінің валюталық заңнаманы
бұзуы жөніндегі ... ... ... ... ... ... автоматтандырылған ақпарат жүйесін пысықтау аяқталды.
Қазіргі уақытта осы бағдарламалық өнім валюталық бақылау мақсаттары
үшін ғана ақпарат көзі болып табылмайды, ... ... ... ... ... ... ... талдау және ақпараттық мақсаттар үшін
пайдаланылады және ... ... мен ... ... ... ... мүмкіндік береді. Сыртқы экономикалық операциялар туралы ақпарат
базасын одан әрі жетілдіру ... ... ... операциялары
жүргізудің рұқсат беру тәртібінен кейінгі мониторинг және селективтік
бақылау жүйесіне тиімді көшу үшін ... ... ... бақылау автоматтандырылған схемасының
деректері өңдеу нәтижелері бойынша 2010 жылы ҚР Президентінің Әкімшілігіне
экспорт және импорт келісім-шарттары бойынша ресімделген мәміле
паспорттарының саны және жүргізілген ... ... ... ... ... ... ақпараттық база шеңберінде Ұлттық Банктің филиалдарына
валюталық заңнаманы бұзуға қатысты қарау үшін 4 787 ... ... ... ... ... ... ... сәйкес 2011 жылдың бірінші
жартысында банктер 32 639 мәміле паспортын ресімдеген, оның ... 4 ... ... - экспорт бойынша, 28 315 - импорт бойынша.
2011 жылдың екінші жартысында ... 27 751 ... ... оның ... 4 293 ... ... - ... бойынша, 23 458 -
импорт бойынша.
2010 жылдың бірінші ... ... Банк ... бақылау ды жетілдіру бойынша жұмысты Қазақстан Республикасы
Премьер-Министрі К.Қ. ... ... ... ... ... жалғастырды. Бұл Жұмыс тобының құрамына ... ... мен ... ... ... және «Атамекен» одағы
Қазақстан ұлттық экономикалық палатасы» заңды тұлғалар бірлестіктері сияқты
жеке құрылымдардың өкілдері кірді.
Экспорттық-импорттық валюталық бақылауды ... ... ... ... нәтижесінде Қазақстан Республикасының Үкіметіне экспорттық-
импорттық валюталық бақылау ды одан әрі жетілдіру бойынша қорытындылар мен
ұсыныстар жіберілді. Оның ... ... ... үшін қажетті құжат
ретінде мәміле паспортын алып ... және ... банк ... ... ... ... есеп нөмірін көрсету арқылы келісімшартты
есептік тіркеу рәсімін енгізуді ұсынды. Осы ұсыныстар экспортерлер ... ... ... ... бойынша ақша төлеу не тауарды кедендік
ресімдеуден өткізу кезінде талап етілетін құжаттардың санын азайтады.
Жұмыс тобының ұсыныстары Қазақстан Республикасы ... ... және ... ... Ұлттық Банк экспорттық-импорттық
валюталық бақылаудың жетілдірілген механизмін жүзеге асыруды ... ... ... ... ... ... ... 2010 жылдың бірінші
жартысында банктер 26 919 мәміле ... ... оның ... ... ... - экспорт бойынша, 22 541 - импорт ... ... ... ... Ұлттық Банк экспорттық-импорттық
валюталық бақылауды жетілдіру бойынша ведомствоаралық ... тобы ... ... ... ... ... ... бойынша жұмысты жалғастырды. Бұл ретте, қазіргі кезде ... ... ... ... ... және ... сауда келісімшартын есептік
тіркеуден өткізу рәсімін енгізуді көздейтін «Қазақстан Республикасының
«Валюталық реттеу және валюталық ... ... ... ... ... ... ... Заң жобасын (бұдан әрі – Заң жобасы) әзірлеуде.
Бұл Заң ... ... ... ... ... ... мен ... сұралатын құжаттардың санын қысқарту
нәтижесінде ... ... ... ... ... ... ... болжамданып отыр. Көрсетілген Заң жобасын қарастыру Қазақстан
Республикасы Үкіметінің 2011 жылға арналған заң жобалау ... ... 2011 ... ......... ... белгіленген.
Сонымен қатар, 2010 жылдың екінші ... ... ... ... біріздендіру мәселелерін талқылау Қазақстан
Республикасының Ұлттық Банкі басшылығымен құрылған «Валюталық ... ... ... ... одақ ... ... топ ... Эксперттік топ Кедендік одаққа мүше мемлекеттерінің
резиденттері арасындағы сыртқы сауда мәмілелеріне ... ... және ... сәйкес, бұл талапты орындалуын бақылауды сақтап қалудың
мақсатқа сай екендігі туралы бірыңғай көзқарас білдірді. Қазіргі ... топ ... одақ ... ... сауда операциялар бойынша есеп
пен валюталық бақылау талаптарын келісу және ... ... ... ... ... ... ақпарат алмасу ... ... ... ... ... ... ... сәйкес 2010 жылдың екінші
жартысында банктер 23 432 ... ... ... оның ... 3 ... ... - ... бойынша, 19 507 - импорт бойынша.
2009 жылдың бірінші жартысында көрсетілген ... ... мен ... ... арқылы экспорттық мәміле
паспорттары бойынша нақты төлемдер сомасы 11 785,44 млн. АҚШ ... оның ... ... ала ақы ... ... –4 132,78 млн. АҚШ ... тиелгеннен кейін ақы төлеу түрінде – 7 652,66 млн. АҚШ ... ... ... ... ... уақыт аралығында
экспортерлер мен импортерлердің шоттары арқылы ... ... ... ... ... сомасы 13 971,7 млн. АҚШ долларын
құрады, оның ... ... ала ақы ... ... ... млн. АҚШ доллары,
тауар тиелгеннен кейін ақы төлеу түрінде – 6 995,92 млн. АҚШ доллары.
4-кесте – II деңгейлі Банктің экспорт, импорт бойынша ... ... ... |2009 ж |2010 ж ... | | ... | | ... | | |
| |1 жарт |2 жарт |1 жарт |2 жарт |
| |экс |имп |экс |имп ... 58 б.] ... ... ... ... ... ... ... мен импортерлердің шоттары арқылы ... ... ... ... ... ... 14 336,9 млн. АҚШ ... оның ішінде алдын ала ақы төлеу түрінде – 8 005,43 млн. ... ... ... ... ақы ... түрінде – 6 331,5 млн. АҚШ
доллары.
5-кесте – ... ... ... бойынша нақты төлемдер сомасы
|Экспорттық |2009 ж |2010 ж ... | | ... | | ... | | |
| |1 жарт |2 жарт |1 жарт |2 жарт ... ала ақы |4 132,78 |6 975,77 |8 005,43 |10 266,48 ... | | | | ... ... 652,66 |6 995,92 |6 331,5 |7 603,42 ... ақы ... | | | | ... |11 785,44 |13 971,7 |14 336,9 |17 869,9 ... 60 б.] ... жылдың екінші жартысында көрсетілген уақыт аралығында
экспортерлер мен ... ... ... ... ... бойынша нақты төлемдер сомасы 17 869,9 млн. АҚШ ... оның ... ... ала ақы төлеу түрінде – 10 266,48 млн. ... ... ... ... ақы төлеу түрінде – 7 603,42 млн. ... ... ... ... ... ... жүзеге асырылған
төлемдердің сомасы 9 948, 69 млн. АҚШ долларын құрады, оның ... ... ақы ... ... – 6 946,9 млн. АҚШ ... ... тиелгеннен кейін
ақы төлеу түрінде - 6 ... АҚШ ... ... ... ... ... ... жүзеге асырылған
төлемдердің сомасы 11 502,96 млн. АҚШ долларын құрады, оның ... ... ақы ... ... – 7 482,83 млн. АҚШ ... ... тиелгеннен кейін
ақы төлеу түрінде – 4 ... АҚШ ... ... ... ... импорт бойынша жүзеге асырылған
төлемдердің сомасы 10 702,79 млн. АҚШ ... ... оның ... ... ақы ... түрінде – 6 946,9 млн. АҚШ доллары, тауар тиелгеннен ... ... ... – 3 755,89 млн. АҚШ ... ... ... жартысында импорт бойынша ... ... ... 13 703,75 млн. АҚШ ... ... оның ішінде алдын
ала ақы төлеу түрінде – 8 862,98 млн. АҚШ доллары, тауар тиелгеннен кейін
ақы ... ... – 4 840,77 млн. АҚШ ...... мәміле паспорттары бойынша нақты төлемдер сомасы
|Импорттық мәміле|2009 ж |2010 ж ... | | ... | | |
| |1 жарт |2 жарт |1 жарт |2 жарт ... ала ақы |6 946,9 |7 482,83 |6 946,9 |8 862,98 ... | | | | ... ... 451,07 |4 020,13 |3 755,89 |4 840,77 ... ақы ... | | | | ... |9 948, 69 ... ... |13 703,75 ... 62 б.] ... ... пайдалануға байланысты қызметті лицензиялау
шеңберінде шетел валютасымен айырбастау операцияларын ұйымдастыру үшін ... ... ҚР ҰБ ... ... ... ... ... тіркеу 2580 куәлігі берілді [18].
2010 жылы Қазақстан Республикасы Ұлттық Банктің аумақтық ... ... ... кредиттеуі 55%, резиденттердің резидент
еместерді кредиттеуі 24%, резидент еместердің Қазақстанға ... ... ... 11%, резиденттердің шетелге тікелей және
портфельдік инвестициялары 9%, ал ең ... ... ... ... ... 1% ... - ... – 2010 жылдағы валюталық операцияларды тіркеуі шеңберінде
берілген тіркеу куәліктері
5-суретте Қазақстан Республикасы Ұлттық ... ... 2010 ... ... операцияларды тіркеуі шеңберінде
берілген тіркеу ... ... ... ... ... ... ... Ұлттық Банктің аумақтық
филиалдарының валюталық операцияларды ... ... ... ... пайыздық мөлшерде келесі суретте көрсетілген.
2011 жылы Қазақстан Республикасы Ұлттық Банктің аумақтық ... ... ... ... 58%, ... резидент
еместерді кредиттеуі 28%, резидент еместердің Қазақстанға тікелей және
портфельдік инвестициялары 8%, ... ... ... ... инвестициялары 5%, ал ең ... ... ... ... ... 1% ... 2011 жылы валюталық заңнама
саласындағы әкімшілік ... ... ... және ... алу ... ... – 2010 ... ҚР ҰБ аумақтық филиалдарының валюталық операцияларды
тіркеуі шеңберінде берілген тіркеу куәліктері
|БАРЛЫҒЫ ... ... ... ... |535 ... ... ... ... ... ... Қазақстанға тікелей және портфельдік |249 |
|инвестициялары | |
| ... ... ... және ... ... | |
| |197 ... қозғалысының басқа операциялары |37 ... 77 б.] ... – 2011 ... ... ... ... ... аумақтық
филиалдарының валюталық операцияларды тіркеуі шеңберінде берілген ... |2011 ... |2580 ... ... ... ... |717 ... еместердің резиденттерді кредиттеуі |1513 ... ... ... ... және портфельдік |204 ... | ... ... ... және ... |123 ... | ... қозғалысының басқа операциялары |23 ... 79 б.] ... күні ... ... ... ... ... және капитал ағыны бойынша ақпарат базасын жасау және осы база
негізінде валюталық ... ... ... жүргізу болып
табылады.
Сыртқы сектордың статистикасын қалыптастыру үшін ... ... ... ... және ... ... ... ету
мақсатында тіркеу куәліктерін және хабарлау туралы куәліктерді алу үшін
өтініш жасау ... ... ... ... емес ... ... ... валюталық операциялар жөніндегі есептілікті уақтылы ұсынбағаны
үшін әкімшілік жауапкершік көзделеді.
Ұлттық Банк 2011 жылы ... ... және ... ... әкімшілік құқық бұзушылықтар туралы 3 659 іс қозғады, бұл 2010
жылмен салыстырғанда 5 есе көп. 3 515 ... іс ... жаза ... ... ескерту түрінде болды - 3 068 іс.
6-сурет – 2011 жылдағы валюталық операцияларды тіркеуі ... ... ... санының ұлғаюы 2008 жылғы 1 ... ... ... ... ... бұзушылықтар туралы кодексіне валюталық
операциялар бойынша мерзімдерді бұзғаны, шынайы емес ақпарат мен ... үшін ... ... өзгерістердің күшіне енгізілуіне
байланысты болды. Бұл ретте айыппұл санкциялары тек қайтадан ... ... ... ал ... рет ... үшін артықшылық мақсатында
ескерту жасалады.
2010 жылы ... ... ... ... ... 2011 ... ... санкцияларының жалпы сомасы 2 есеге жуық ұлғайды: 410 ... 33,7 млн. ... 447 іс ... 65,5 млн. ... ... ... 2011 жылы 137 іс бойынша өндіріс тоқтатылды, 1 іс
қарау үшін сот ... ... ... бойынша 0,2 млн. теңге сомада
айыппұл түрінде жаза ... 6 іс ... ... - ҚР ... 2010-11 ... ... валюталық операциялар
туралы хабарламалар шеңбері
| |2010 ж |2011 ж |
| |Бар ... ... |Бар ... ішінде |
| ... | ... | |
| | ... ... | ... ... |
| | | |тық | | |тық |
| | | ... | | ... |
| | | |дар | | ... |
|БАРЛЫҒЫ |1892 |1193 |699 |1387 |708 |679 ... ... | | | | | | ... бойынша | | | | | | ... ... |1146 |1146 |  |662 |662 | ... ... | | | | | | ... ... | | | | | | ... | | | | | | ... ... |53 |30 |23 |69 |33 |36 ... ... | | | | | | ... портфельдік | | | | | | ... | | | | | | ... ... |16 | |16 |7 | |7 ... | | | | | | ... | | | | | | ... ... ... ашуы ... реттеу мәселелері бойынша инспекциялау Ұлттық Банк
филиалдарының тексеру ... ... ... ... тоқсанға арналған
Инспекциялау жоспарларын одан әрі бекіту үшін келісу және дайындау ... ... ... Банк ... ... ... материалдарын,
сондай-ақ «Экспорттық-импорттық бақылау нәтижелерін жинау және талдау» ААШЖ-
ға ... ... ... жүргізілген тексерулер нәтижелерін
бақылауды және талдауды жүзеге асырады.
Валюталық заңнамада әр түрлі шектеулердің қысқарғанын және ... ... ... ... асыру тәртібінің жеңілдетілгенін
ескере отырып, ... ... ... ҚРҰБ ... ... ... ... міндеттерге, сондай-ақ валюталық бақылау
агенттерінің Ұлттық Банкке ұсынатын ақпаратының ... ... ... ... Тексерулерді жүзеге асырудың жаңа әдістері
статистикалық мониторинг, валюталық мониторинг жүйелері, шетел валютасына
сұраныс пен ... ... ЭВИБ ... ... есептерді жинау
арқылы алынған ақпаратты барынша нақты зерделеуге және ... ... ... ... ... ... ... мен ақпаратқа
негізделеді [19].
Осы жағдайлар Ұлттық Банк жүргізетін тексерулер санының жыл ... ... ... ... 2009 ... ... жүргізілген
тексерулердің саны 805-тен 714-ке ... 11,30% ... 2010 ... 2011 жылы ... ... саны 3 есе, яғни 714-тен
238-ге дейін азайды.
Ұлттық Банк (филиалдары және орталық аппарат) 2008 жылы ... ... ... ... ... ... ұйымдарға, басқа
заңды тұлғаларға 238 тексеру, оның ішінде 234 ... және 4 ... ... ... ... Үкіметі 2008 жылғы 21 ақпанда «Шағын және
орта кәсіпкерлік субъектілерін тексеруге мораторий жариялау туралы» ... ... ... нәтижесі бойынша филиалдар қолма-қол шетел
валютасымен айырбастау ... ... ... ... ... бойынша санкциялар мен әсер ету шараларын қолданды, ... ... ... ... және ... ... қабылдау үшін
Ұлттық Банктің орталық аппаратына жіберілді.
2.2 ... ... ... ... анықтаушы сыртқы және ішкі
орта параметрлерін анықтау
Басқарушы компанияның ішкі және сыртқы ортамен тығыз байланыс жасауына
тура келеді. Басқарушы әр жолы ... ... ... ол ... тыс
жерлердегі қоғам мүшесінің қажеті мен тілегін, сондай-ақ шикізат пен адам
ресурстарына, технологияға және ... ... ... ... да
сұраныстарын ескереді.
Ұлттық Банктің банктер мен банк операцияларының жекелеген түрлерін
жүзеге ... ... ... ... және қадағалау функциялары
Қазақстан Республикасының ақша-кредит саясатының тұрақтылығын ұстап тұруға,
банктер кредиторларының, олардың салымшыларының және клиенттерінің мүддесін
қорғауға ... Банк ... ... ... ... ... орталық банктерімен
және банктерімен қарым-қатынастарда, халықаралық банктерде және өзге қаржы-
кредиттік ұйымдарда Қазақстан Республикасының ... ... және ... ... ... ескере отырып неғұрлым
ұзақ кезеңге арналған болжамдарды және стратегиялық бағыттарды жүзеге
асыруға мүмкіндік ... ... ... ... қол жеткізуге байланысты. Мақсаттық көрсеткіштер тұтыну
бағаларының индексін пайдаланумен белгіленеді. ... ... ішкі ... ... ... индексі пайдаланылады, ол монетарлық емес факторлар
бағаларының деңгейіне күйрете әсер ... ... және ... ... үрдістерін көрсетеді.
7-сурет – «Ұлттық Банк Алматы қалалық филиалының ұйымдастырушылық
құрылымы»
Ұлттық Банк сатылап бағыну схемасы бар біртұтас ... ... ... Банктің жоғары органы Басқарма, ал жедел басқару
органы Директорлар кеңесі болып ... ... ... негізгі мақсаты Қазақстан Республикасында баға
тұрақтылығын қамтамасыз ету ... ... ... мақсатын іске асыру
үшін Ұлттық Банкке мынадай міндеттер жүктеледі:
 - мемлекеттің ақша-кредит ... ... және ... ... ... ... ... қамтамасыз ету;
 - валюталық реттеуді және валюталық бақылауды жүзеге асыру;
- қаржы жүйесінің тұрақтылығын қамтамасыз етуге жәрдемдесу.
Ұлттық Банк өзiне ... ... ... ... негiзгi
функцияларды орындайды:
- Қазақстан Республикасында мемлекеттiк ақша - ... ... ... ... ... банкноталар мен монеталардың
эмиссиясын жүзеге асырады;
- банктердiң банк функцияларын жүзеге асырады;
- Қазақстан Республикасының Yкiметі және келісімдері бойынша ... ... ... үшін ... ... жөнiндегi кеңесшi және Үкіметтің
агенті функцияларын жүзеге асырады;
- төлем жүйесінің жұмыс істеуін ұйымдастырады;
- ... ... ... ... және ... ... асырады;
- Ұлттық Банктің алтын валюта активтерiн басқарады;
- ... ... ... бақылауды және қадағалауды, сондай-ақ
олардың Ұлттық Банктің құзыретіне ... ... ... ... және ... жүзеге асырады.
Ұлттық Банк мемлекеттiк ақша-кредит саясатын жүргiзу ... ақша ... ... ... заемдар бойынша сұраныстар мен
ұсыныстарға, инфляция деңгейіне және инфляциялық күтулерге байланысты ресми
қайта қаржыландыру ставкасын белгілейді;
- жүзеге ... ... ... ... ... ... ... ставкаларына әсер ету мақсатында ақша-кредит саясатының
негізгі операциялары бойынша сыйақы ставкаларының ... ... ең ... ... ... ... ... және
олардың орындалуын бақылауды жүзеге асырады;
- инфляциялық процестердi ақша-кредиттiк реттеудiң жанама әдiстерiмен
тоқтату мүмкiн болмаған ерекше жағдайларда, Ұлттық Банк ... ... және ... ... ... тұру ... кредиттеудің
лимиттерін белгілеу, олар бойынша сыйақы ставкаларын тоқтатып ... ... ... мен мәмілелер бойынша ең жоғарғы
ставкаларды белгілеу және кредиттің нақты түрлерін тікелей ... ... ... ... ... мен ... тiкелей сандық
шектеу қоюға құқылы;
- ақша-кредит саясатының қабылданған бағдарларына сәйкес банктердің
Ұлттық ... ... ... ... ... ... ... банктерге
берілген заемдарды тартудың және өтеудің тәртібін, талаптарын, мерзімдері
мен лимиттерін айқындайды;
- депозиттерді ... ... ... ... ... ... берудің және өтеудің тәртібін, талаптарын, тартудың ... мен ... ... ... ... ... ... ішкі валюта нарығындағы
шетел валютасына ... пен ... ... ... және ... ... мемлекеттік бағалы қағаздар болып табылатын, меншікті ... ... ... ... ... ... ... асырады,
сондай-ақ қысқа мерзімді ноталарды шығарудың, орналастырудың, айналысының
және өтеудің тәртібін, талаптарын айқындайды;
- жүзеге асырылатын ақша-кредит саясаты ... ... ... бағалы қағаздарды сатып алады және сатады;
- ресми қайта қаржыландыру ставкасына сәйкес коммерциялық ... ... ... жүргізеді, сондай-ақ коммерциялық вексельдерді ... алу ... және ... ... Ұлттық Банктің қайта
есепке алуы үшін ұсынылатын талаптарды белгілейді [20].
Ұлттық Банктің ... ... ... 11 ... (1 ... Астана қаласында), 10 ... және 1 жеке ... ... ... ... 16 ... филиал және Алматы қаласындағы бір филиал - ... және ... ... ... Ұлттық Банктің Ресей Федерациясындағы өкілдігі
- 5 есеп беретін ұйым:
- «Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің Қазақстан банкаралық есеп
айырысу ... ... ... ... бар ... ... «Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің Банктік сервис бюросы»
шаруашылық жүргізу құқығы бар республикалық мемлекеттік кәсіпорны
- «Қазақстан ... ... ... ... теңге сарайы»
шаруашылық жүргізу құқығы бар республикалық мемлекеттік кәсіпорны
- «Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің ... ... ... ... бар республикалық мемлекеттік кәсіпорны
- «Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің қызметін ... ... ... ... республикалық мемлекеттік кәсіпорны
(қазыналық кәсіпорны)
Ұлттық Банк:
 - «Қазақстанның салымдарға кепілдік беру қоры»
 - «Сақтандыру ... ... беру ... ... ... кредиттерге кепілдік беру қоры»
-«Қазақстан Актуарлық орталығы» акционерлік қоғамдарының құрылтайшысы
болып табылады.
1. Төлем ... ... ... ... әрі – бөлім) -
Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі Алматы қалалық филиалының ...... ... бөлімшесі болып табылады.
2. Бөлім өз қызметінде: Қазақстан Республикасының ... ... 1995 ... 30 ... ... ... ... туралы», 2005 жылғы 13 маусымдағы «Валюталық
реттеу мен валюталық бақылау туралы» ... ... ... ... ... өзге де ... құқықтық актілерін, Ұлттық Банк
Басқармасы мен ... ... ... ... ... өкімдерін, нұсқауларын, сонымен қатар осы Ережені ... ... ... методологиялық басшылығын Ұлттық Банкі Төлем
балансының және валюталық ... ... ... асырады.
4. Бөлімнің құрылымы мен штаты белгіленген тәртіп бойынша бекітіледі.
Бөлім жұмысына филиал директоры немесе оның орынбасары жетекшілік ... ... ... ... ... ... қаласының екінші
деңгейдегі банктерімен, Ұлттық Банкі орталық аппаратының бөлімшелерімен,
сондай-ақ аймақтың шаруашылық жүргізетін басқа субъектілерімен ... ... ... ... жұмысын басқаруды ҚР нормативтік құқықтық актілеріне сәйкес
қызметке филиал директоры ... және ... ... жүзеге
асырады.
Бөлім бастығы болмаған кезде оның міндеттерін ... ... ... ... бас ... бірі ... Бөлімнің әр қызметкері оның лауазымдық нұсқаулығымен белгіленіп
тапсырылған жұмыс участогы үшін дербес ... ... ... ... ... ... ... елдің төлем
балансын қалыптастыру мақсатында Алматы ... ... ... операциялары жөнінде қажетті толық және дұрыс ақпаратпен ҚР
Ұлттық Банктің орталық аппаратын қамтамасыз ету ... ... оған ... ... ... және ... Банктің
филиалға берген өкілеттілігі шегінде мынадай функцияларды орындайды:
1. Қолданыстағы заңнамаға сәйкес тіркеу ... және ... мен ... ... ... ... банктік шот
ашу жөніндегі хабарлау туралы куәліктерді береді.
2. Сыртқы экономикалық қызметі бар кәсіпорындардың өңірлік ... ... ... ... мемлекеттік статистикалық есеп нысандары бойынша
респонденттердің тізбесін қалыптастыру мен көкейкесті етуді жүзеге асырады.
3. Кредиттік және инвестициялық тіркелімдерді, өзге ... және ... ... ... ... ... ... етеді.
4. Төлем балансы бойынша деректерді жинау және өңдеу жөнінде филиалдың
функцияларын автоматтандырылуын қамтамасыз ... ... ... жүйе ... ... ... Ұлттық Банк орталық
аппаратының тиісті бөлімшесіне ұсынумен валюталық мониторинг мақсаты үшін
мәліметтерді жинауды, өңдеуді жүзеге ... ... ... ... мемлекеттік статистикалық есеп нысандары
бойынша ... ... ... ... ... бойынша деректерді жинау
және өңдеу жөнінде филиалдың функцияларын автоматтандырылуын қамтамасыз
ететін автоматтандырылған ... ... жүйе ... ... ... мен ... ... бойынша есептерді жинауды, өңдеуді ... Банк ... ... ... бөлімшесіне тапсыруды жүзеге
асырады.
6. Ұлттық Банк орталық аппараттың тиісті ... ... ... ... туралы ақпаратты ұсынады.
7. Бөлім құзыреті шеңберінде заңды және жеке ... ... ... ... ... ... ... бойынша Қазақстан
Республикасының аумағында валюталық операцияларды жүзеге асыратын Қазақстан
Республикасының резидент еместерімен ... ... ... ... ... ... жекелеген баптарына баға беру үшін ... ... бір ... ... ... қатысады.
9. Ұлттық Банк орталық аппараты жіберіпетін нормативтік құқықтық
актілердің жобалары бойынша ұсыныстар мен ... ... ... бөлім
жұмысына қатысты нормативтік құқықтық актілерді әзірлеуге қатысады.
10. Ұлттық Банк нормативтік құқықтық актілеріне сәйкес бөлім жұмысына
тән тәуекелдерді анықтайды, талдайды және ... ҚРҰБ ... ... №129 ... бекітілген
Қазақстан Республикасында валюталық операцияларды жүзеге асыру ережесіне
қосымшалар ... ... ... ... респонденттердің
тізбесін, кейін ... ... ... ... ... ... жауапкершілікке тарту жөніндегі мәселені қарау
үшін беру арқылы тоқсан сайын ... және ... ... ... ... валюталық заңнамаға сәйкес ... ... ... бойынша ақпараттар мен құжаттарды ұсыну
тәртібін бұзған респонденттерді, ... ... ... ... операцияларды бақылау бөліміне ... ... ... ... ... ... ... үшін валюталық
операцияларды хабарлау туралы куәліктер алу үшін ... беру ... ... ... ... бос емес мемлекеттік статистикалық есептерді
ұсынған кезде, оның ... ... ... ... ... ... жауапкершілікке тарту жөніндегі мәселені қарау
үшін Валюталық ... ... ... жібереді.
14. Бөлім жұмысына қатысты мәселелер ... ... ... ... ... құрылымдық бөлімшелерімен, екінші деңгейдегі банктермен,
басқа ұйымдармен бөлім құзыретіне ... ... ... ... ... ... Бөлім құзыретіне кіретін мәселелер бойынша филиалдың құрылымдық
бөлімшелеріне кеңес береді [21].
Ұйым даму үшін оған өзгертулер ... ... яғни ... ... негізгі қасиеті болып табылады. Дегенмен де, өзгерістер кездейсоқ
болып көрінеді, бірақ, бұлардың көбісін саналы ... ... ... «керекті бейнені» қалыптасуға тырысамыз. Өзгертулерге дайындық:
әр жағдайға өзгеріс процесінің әр түрлі типтерінің қажет екендігін түсіну;
әр түрлі өзгерістерді ... ... әр ... ... ... ұйымдық өзгерістерге дайындалу барысында мүмкінді жолдардың
барлығын ... ... ... ... қол ... үшін ең ... таңдай білу. Егер қазіргі заманғы банктер тек қана ... ... ... ... ... ... олар сыртқы өзгерістерге ... ... ... негізгі факторларының бірі ретінде, осы заманғы бизнеске
қойылатын талаптары жатады. Олар ... ... ... анықталады:
ақпараттық көздер; ақпараттық технологиялар; ғаламтор. ... ... және ... ... ... талаптар мен тенденцияларды
зерттеп оларға бейімделіп, оны ұйымның икемділігін ... үшін ... ... ұйымды сыртқы ортаға бейімдеп тұрады. Өзгерістердің жүзеге
асуы келесі қозғаушы күштерге ... ... ... ... ... ... уақыты аралығындағы жағдайды сипаттайды:
өнімділік, сапа, икемділік, қанағаттану. Осы тұрғыда өнімділік – ... орта ... сай ... ... мен ... өнімді қамтамасыз ету
қабілеті. Өнімнің сапасы өндірістің тиімділігін арттыру маңызды фактор, ол
ғылыми техникалық процессті ... ... ... ... қолданудың жақсартуға, материалдық сыйымдылықтың төмендетуге,
өндірісті ұйымдастыру структурасын жетілдіруге және т.б. өндірістің барлық
астарларына ... ... ... ... ... артуы мен еңбектің
тиімділігі өнімнің сапасының көтерілуіне жағдай жасайды. Икемділік –
ұйымның ... орта ... ... ... ... ... сай ... беру қабілеті. Бұл әрине басшылықтың
жоспарлау аясында дұрыс әдістер мен ... ... ... ... ... ... Басқару шешімін қабылдауға жүйелік тұрғыдан
қараудан, пайда болған ... ... ... ... ... бар. ... жаңа ... алдыңғы шешімдерді өрістету үшін қабылдануы,
сөйтіп бірыңғай өндірістік міндеттерді ... ... ... ... ... мен ... дұрыс тұжырымдалған жағдайда міндеттің
шешілуі 50%-ға қамтамасыз етіледі деп есептеуге болады. Басшының міндеті-
өндірістік-техникалық, экономикалық, ... ... ... басқару
жүйесінде пайда болуы мүмкін проблемаларды дер кезінде айқындау.Басшы ... ... ең ... ұйымдық, басшылық тұрғысында қарастырады.
Басшының басқару объектісі проблемаларын ... ... ... ... ... ... ... көп жағдайда басшының біліміне,
тәжірибесіне, іскерлігіне, осы жұмысқа мамандарды, шаруашылық белсенділерін
жұмылдыра білуіне ... ... ... ... не ... қарастырған кезде басшы жағдайды – оның ... ... ... ... ... ұйымдастыру мүмкіндіктерін т.б.
айқындайды.
Ұйым күшінің нақты бағасын алу үшін және нарықтағы ... білу ... ... – бұл ... ... және әлсіз жақтарын, сондай-ақ оның
қоршаған ортадағы мүмкіндіктері мен қауіптерін ... ... ... ... бір құралы болып табылады. Күш ... өте ... ... ... ... бәсекелестермен күресте
фирмаға маңызды айрықшылық беретін мінездеме қарастырылады. ... жағы ... ... салыстырғанда жақсы істемейтін жұмысы, немесе
мін алып келетін жағдай. Осылайша, 4 тізім қалыптасады, ... ... ... көрсеткен ыңғайлы.Жоғарыда жүргізілген талдаулар негізінде
компанияның шағын SWOT-талдауын ұсынуға болады.
10-кесте – Ұлттық Банк ... ... ... ... SWOT-талдау
|КҮШТІ ЖАҚТАРЫ ... ... ... болмауы |Бүкіл саяси жүйе бір ... ... |
| ... ... ... етуі | |
| ... ... ... ... ... тұрақтылық | |
| | ... ... ... ... | ... ... ... ... ... үшін ... ... ... әсер ... ішкі және ... ... | ... ... ... ... |
| | |
| ... ... ... ... ... әсері ... ... ... ... ... кейін сыртқы ортадағы әлсіз және
күшті жақтарын, қауіптері мен ... ... ... ... ... ... ... қауіптер мен күшті жақтардың ... мен ... ... және тағы ... ... ... ... Егер қауіп ұйымныңкүшті және әлсіз жақтары үшін
маңызды болса, онда мұндай үйлестірудің ... ... ... болады.
Факторлардың мәнділік бағасының шкаласы:
- өте күшті тәуелділік – 5 ... ... – 4 ... орташа – 3 балл;
- әлсіз – 2 балл;
- бейтарап – 1 балл.
Осы тәсілмен ұйымның әлсіз және ... ... ... ... қиылысқан мәселелердің эксперттік бағасын аламыз.
Филиалдың негізгі қызметі мынадай бөлімдерден тұрады:
- Экономикалық талдау және статистика;
- Валюталық операцияларды бақылау;
- Заң ... ... ... ... ... ... ... статистикасы;
- Қолма-қол ақшамен жұмыс жүргізу және кассалық операциялар.
Валюталық операцияларды бақылау бөлімі ҚР ҰБ Алматы қалалық филиалының
құрылымдық бөлімшесі болып табылады. Өз ... ... «ҚР ҰБ ... ... және банк қызметі туралы», «Валюталық реттеу туралы»
Заңдарды, «ҚРҰБ Алматы қалалық филиалы туралы» ... ... ... ... ... ... ... алады.
Бөлімге Ұлттық Банктің валюталық реттеу мен валюталық валюталық
бақылау ... ... ... ... ... мен міндеттер жүктелген.
Бөлімнің тікелей қызметі Алматы қаласының аумағында орналасқан Уәкілетті
ұйымдар жасайтын шетел валютасымен операцияларды бақылау және ... ... ... ... ... ... пунктер, коммерциялық
банктердің қалалық филиалдары, ... ... ... валютасымен сауда
жасайтын, сәйкес операцияларды жүзеге ... ҚР ... ... ... жатады [22].
Банктер мен айырбастау пунктердің ... ... ... ... ... валютада ақша аудару ... ... ... ... ... ... ашу және
жүргізу тәртібі бақыланады.
Реттеу тікелей лицензиялау ... ... Бұл ... лицензияны
алу үшін уәкілетті ұйымдардың қажетті іс-шараларды орындауы ... ... әрі ... ... ... жөнінде жиынтық есеп беруді
мұнан былай шетел валютасымен операциялар туралы жүйелі түрде есеп ... ... ... ... жүргізуді, жасап жатқан
операциялардың қолданыстағы валюталық ... ... ... уәкілетті ұйымдарының жүріс-тұрысын жобалап түсіндіретін
уәкілетті ұйымдардың қызметіне үздіксіз бақылау ... ... ... ... ... ... ... мен есеп беруіне
жоспарлы сияқты ... емес ... де ... ... алады.
Уәкілетті ұйымдардың айырбастау пунктерін ... ... ... ... ... ... асырылады. Уәкілетті
ұйымдардың айырбастау пунктерін жоспарлы емес тексерулер мынадай жағдайда
жүзеге ... ... ... ... ... ... жеке тұлғалардың шығымы болған кезде; ҚР ҰБ тапсырмасы бойынша.
Айырбастау пунктерін бақылау және тексеру әрқайсысына тиісті ... ... ... ... ... ... ... “банктердiң банкi” ретiнде ең басты мақсаты
экономиканы төлем құралдарымен үздiксiз жабдықтауды ... ету ... ... ... жүйесiнiң қызмет етуiне жағдай ... есеп ... ... ... банк ... реттеу болып табылады. Ол ...... ... ... және өз ... ... табу
мақсатын көздемейдi. Оның клиенттерi – коммерциялық банктер және басқа да
несиелiк ... ... ... ... келiп, Ұлттық банкiнi
“банктердiң банкi” деп атайды.
Ұлттық банк ... ... ... ... үшiн:
- коммерциялық банктердiң резервтерiн сақтайды;
- коммерциялық банктерге қысқа мерзiмдi қажеттiлiктерiне байланысты
қысқа мерзiмдi ... ... ... ... ... қолма-қолсыз есеп айырысуларды жүргiзедi;
- банктердiң қызметiне бақылау және қадағалау жүргiзедi.
Ұлттық банк – коммерциялық банктердi және ... да ...... ... қызметiн атқарады. Шетелде Орталық банктердi “сонғы
сатыдағы несие берушi” деп атайды.
“Қазақстан Республикасының ... ... ... ... былай
жазылған: ҚР-ның Ұлттық банкi Үкiметтiң бас банкирi, ... ... ... ... және ... да ... органдармен өзара мәмiлеге келуi
бойынша әрекет етедi.
ҚР-ның Ұлттық банкi ҚР-ның орталық ... ... ... ... ... және ... қаржы ұйымдарымен қатынаста ҚР-ның
мүддесiн қорғайды. Ұлттық банк – бұл эмиссиялық, резервтiк, ... ... ... ... норма шығару және бақылау жүргiзу құқығына ие,
“банктердiң банкi” ролiн атқарады, ... ақша – ... және ... жүргiзетiн бiрден бiр ұйым.Экономикалық талдау және статистика
бөлімі ҚР ҰБ Алматы қалалық филиалының және ҚР ҰБ ... және ... ... ... ... ... ... бөлім «ҚР ҰБ туралы», «ҚР-дағы банктер және банк қызметі
туралы», «ҚРҰБ Алматы қалалық филиалы ... және ... ... ... ... ... ... сондай-ақ бөлім қызметіне қатысты
нормативтік актілерді басшылыққа алады.
Бөлімнің тікелей мақсаты Ұлттық Банктің негізгі ... ... ету және ... – ҚР ... ... ішкі және ... тұрақтылығын
қамтамасыз ету, Ұлттық Банктің ақша-кредит саясатын ... ... ... ... ... ақша, кредит және банктік инфрақұрылымның
қалыпты ... ... ... ету ... ... мынадай бағыттар бойынша өкілеттіктер жүктелген:
- Қаластатбасқармасы, аймақтағы әлеуметтік, экономикалық жағдайларының
мәселелері бойынша филиал қызметтері ұсынатын ақпараттарға талдау жүргізу;
- «ҚР ҰБ ... ... ... ... және ... ... ... Банктің тапсырмасы бойынша аймақтағы экономиканың нақты
секторына мониторинг жүргізеді;
- филиалдың ... ... және оған ... ... ... қ. Әкімдігінің қабылдаған шешімдер мен бағдарламаларын іске ... ҚР ҰБ ... ... филиалы бөлімшесінің жұмысын үйлестіреді;
Осылай, жоғарыда аталғандардың негізінде ҚР ҰБ ... ... әр ... ... ... ... ажырамас бөлігі болып
табылады және өзі Ұлттық Банк жүргізіп ... ... ... ... ... ... бағытталған АҚФ-тың қалыпты жұмыстағы
маңызды буынын болып табылады. Бұл ... ... ... ... ... ... ... өзінің функцияларымен және мақсаттарымен бір-бірін
толықтырады.
Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Алматы қалалық филиалының қызметі
Республиканың қаржы орталығы ... бар ... ... маңызды
қаланың аумағында өткендіктен ол бұдан әрі Ұлттық Банктің ақша-кредит
саясатымен ... ... ... жөнінде қаржы секторында
қажымайтын және тер төге жұмыс істеуі қажет екенін айтуға ... ... ... – бұл ... ақша ... несие көлемiн, сыйақы
мөлшерлемесiн өзгертуге, жалпы банк жүйесiнiң қызметiн реттеуге бағытталған
шаралар жиынтығы. ... ... ... деңгейдегi
субъектiсi – Ұлттық банк болып табылады. Ал ақша-несие ... ... ... ... объектiлерiне экономикадағы қолма-қол және қолма-қол
ақшасыз жиынының жиынтығы ... ... ... ... ақша-несие саясатының екi түрi бар:
1) рекстрикциялық ақша-несие саясаты;
2) экспанциялық ақша-несие саясаты.
Рекстрикциялық ақша-несие саясаты - ... ... ... ... ... шектеуге және қатаң шарт белгiлеуге, сондай-ақ
сыйақы мөлшерлемесiнiң деңгейiн арттыруға бағытталатын шаралар жиынтығы.
Экспанциялық ақша-несие саясаты – ... беру ... ... ақша жиынының өсуiне бақылаудың ... және ... ... ... ... Соңғы жылдардағы ақша-
несие саясатының басты көздеген бағыты: инфляцияны төмендету және теңгенiң
тұрақтылығын қамтамасыз ету.
Ақша саясатының құралдарын ... ... ... ... ... өсуi;
ә) толық жұмысбастылық;
б) бағаны тұрақтандыру;
в) төлем балансын тұрақтандыру.
Аралық мақсат:
а) ақша жиыны;
ә) пайыз ... ... ... ... ... ... ... мөлшерлемесiн тiкелей реттеу;
ә) мiндеттi резервтер нормасының өзгеруi;
б) есептеу мөлшерлемесiнiң өзгеруi;
в) ашық нарықтағы ... (а) және ... ... ... ... айырмашылықтар
бар. Жанама құралдарды тиiмдi пайдалану ақша нарығынаң дамуымен тығыз
байланысты. Нарықтық ... ... ... ... ... және ... ... пайдаланылады, соңғылары алғашқыларын
ығыстырады.
Соңғы мақсаттар жалпы экономикалық ... ... ... ... ... сауда, құрылымдық және басқа да саясаттарды
ескере отырып, несие-ақша саясаты жоғарыда аталған саясаттардың бiр бағыты
ретiнде ... ... ... ... ... ... ... банктiң жанама
құралдары арқылы жүзеге асырылады.
Бұл мақсаттарға жетуге Ұлттық банк ақша-несие саясатын жүргiзуде.
Нысанаға ... ақша ... ... ақша-несие саясатының негiзгi
құралдарының көмегiмен реттеледi:
- қайта қаржыландыру мөлшерлемесi: ... ... ... ... ... ... банкi жинақталатын ең төменгi мiндеттi
резервтер нормасын ... оның ... ... ... ... ... және түрлерiне байланысты жiктеу;
- мемлекеттiң бағалы қағаздарын сатып алу және сату ... ... ... ... ... және үкiметке несие беру;
- валюталық нарықтағы басқыншылық;
- кейбiр жағдайларды несиелiк операциялардың ... ... мен ... тiкелей сандық шектеулер енгiзу;
- ресми есепке алу (дисконттық) мөлшерлемесi.
Қазақстан Ұлттық банкi пайыз саясатының басты мақсаты – ... ... ... ... ... ... ... азайту, соның
нәтижесiнде ақша жиыны және инфляцияның өсуiн төмендетудi қамтамасыз ... ... ... ... ... шын ... ... үшiн
төлемдер өз кезегiнде шығынның көлемiн құрайды. Демек, жаңа пайыз ... ... ... ... бiр ... аралығында өзiнiң нәтижелерiне қол
жеткiзуi тиiс.
Қазақстандағы инфляциямен күресуiң тағы да ... ...... деген артық сұранысты төмендету болып табылады.
Ұлттық банктiң мүдделендiру мөлшерлемесi ақша ... ... ... ... ... ... белгiлеу базасы
ретiнде қызмет етедi.
Қайта қаржыландыру мөлшерлемесiнiң шамасы ақшалай қаражаттарға деген
сұранысқа және инфляция ... ... ... ... ... ... ... арқылы республикамыздағы ақша жиынының
шамасына әсер етедi және несиеге ... ... ... ... мүмкiндiк жасайды. Ресми пайыз мөлшерлемесiнiң деңгейi ... ... үшiн, ... банк саясатының ақша жиынына бақылау жасау
шегiндегi негiзгi бағыттарын сипаттайтын басты бiр көрсеткiштi бiлдiредi
[25].
Ұлттық банктiң ресми ... оның ... ... ... ... нарығының шартына сай банктер дербес белгiлейтiн
нарықтық пайыз мөлшерлемесiне жанама түрде ықпал ... ... ... пен ұсынысқа байланысты саудада белгiленетiн Ұлттық банктiң қысқа
мерзiмдi шоттары ... ... ... және ... ... несиелер бойынша пайыз мөлшерлемелерi жыл бойына Ұлттық банктiң
мүдделендiру мөлшерлемесiнiң өзгеруiне байланысты төмендеп ... ... ... өз ... инвестициялау үшiн әлуеттiк
ресурс болып табылатын депозиттердiң несиелiк мекемелерге ағылуын ... ... ... ... ... ... ... көлемiн реттеуде және олардың мiндеттемелерi бойынша төлемсiздiктi
төмендетуде, сол сиықты банктiң салым иелерi мен акционерлерiнiң ... ... ... банк ең ... резервтiк талаптар механизмiн
қолданады.
Резервтiк талаптар, ашық ... ... және ... ... ... ... жанама ақшалай-несиелiк реттеудiң негiзгi
құралдарының ... ... ... банк ... ... ... резервтiк коммерциялық банктердiң депозиттерiн сақтандыру
қызметiн, екiншi жағынан, ... ... ... үрдiсiн
реттеу қызметтерiн атқарады.
Әлемдiк тәжiрибеде мiндеттi резервтердiң өте жоғары деңгейде болуы,
банк жүйесiнiң ... ... ... ... ... ал ... резервтер нормасының артуы несиелiк ресурстардың экономикаға
құйылуына тосқауыл болатындығын көрсетедi.
Ұлттық банк екiншi деңгейдегi ... үшiн, ... ... ... ең ... ... талаптарды орындау барысында
банктерге келесiдей екi тәсiлдi қолданады:
1) мiндеттi резервтеу;
2) резервтеудiң баламалы тәртiбi.
Орталық банк ... ... ... ... ... сайын, коммерциялық банктердiң операцияларды жүзеге асыруға
пайдаланатын қаражаты аз ... ... ... өсуi ақша
мультипликаторын төмендетiп, ақша жиынының азаюына алып келедi. Сонымен
Орталық банк мiндеттi ... ... ... ... , ақша ... әсер ... ... арқылы реттеудiң бiрi есеп мөлшерлемесiн өзгерту.
Мұндай тiркеу мөлшерлемесiн пайдаланатын Орталық банк ... ... ... Егерде есеп мөлшерлемесi өсетiн болса, онда Орталық
банктен қарыз алу ... ... ... ... ... беру
операциялары азаяды және коммерциялық банктер қымбат ... ... ... ... ... ... саясатының қазiргi кезеңдегi тиiмдiлiгi Орталық банктiң
саясатына деген ... ... ... ... саясаты салық-
бюджет және сыртқы экономикалық саясатпен ылғида байланыста болады. ... банк ... ... ... ... ... көздесе, онда дербес,
тәуелсiз iшкi ақша саясаты болуы мүмкiн емес, өйткенi ... ... ... ... валюталық резервтердiң көбеюi және азаюы
экономикадағы ақша ... ... ... ( ... ... ... экономикадағы ақша ұсынысы өседi ). Салық-бюджет және ... ... ... ... ... ... ... Егер
мемлекет экономиканы мемлекеттiк шығындарды көбейту арқылы ынталандырса,
онда мұндай iс-әрекеттердiң ... ақша ... ... ... ... өспелi инфляция мемлекеттiң экономикаға бақылау ... ... ... экономикада инфляция ... ... ... ... ... тартуға және
салуға ынтасы төмендейдi. Ал ... ... ... ... ... мүмкiншiлiктердi төмендетедi. Сондықтан мемлекет және
елдiң қаржы секторы инфляция қарсы саясаттар жүргiзiп отырады ... банк осы ... ... ... отырып 2008-2011
жылдарға инфляцияның белгіленген деңгейін, яғни 5-7% аралығында ... ... Бұл ... шама 2008 және 2009 ... орындалды.
Экономикалық қатынастар да тиімді дамулы қолға алды. Ал 2010 жылы инфляция
деңгейі межеленген шамадан асып кетті. Оны ... ... ... Бұл өз ... ... ... дамуына кері әсерін
тигізеді. Сондықтан елбасымыздың өзі және Ұлттық банктің қатысы бойынша
биылғы еетк алып ... ... ... ... ... ... тұрғыдан қолға алуда. Елiмiз инфляцияны жою және ... ... ... ... ... ... Инфляцияға қарсы
саясаттар елiмiзде тiкелей және жанама реттеулер негiзiнде ... ... ... ... ... ... саясаты шеңберiнде жүзеге асады. Ол
елдегi жалақы мен бағалардың өсу нысаналарын белгiлеу ... ... ... Ал бағаға ықпал етудiң жанама ... ... ... деп те ... ... Елiмiздегi iске асып отырған инфляцияны
реттеудiң жанама ... ... және ... ... ... ... ... банк инфлияцияны тежеу үшiн ақша
массасына, берiлген несиелердiң көлемiне, пайыз қойылымыныңкөлемiне, ұлттық
валюталық ... ... ашық ... ... қағаздармен операцияларға
реттеу шараларын жанама түрде жүргiзiп ... ... бұл ... талабынан туындайды.
Елдің макроэкономиклық тұрақтылығы, қаржы секторының жедел әрі сапалы
дамуы, соңғы жылдардағы сыртқы ... ... ... Ұлттық
банктің жаңа сапалы кезендік дамуына көшуіне себеп болды. Бұл банк
стратегиясы ... ... ... ... осы ... ... қызметтері мен активтілігін дамытуды және ақша айналысын
тұрақтандыруды жолға қоюда. Ұлттық банктің ... ... ... бағытталуды, яғни тек қана ақша агрегаттары мен теңгенің
бағамына тәуелді емес, ауыл ... ... ... және ... ... ... ... шаралары болып табылады. 2011 жылы Ұлттық
банк ақша-несие саясатының негізгі бағыттарын анықтап, инфляцияны таргеттеу
қағидасына, еуростандарттарға өте ... ... ( ... баға ... ... ... ... саясатта – негізгі ... орта ... ... түрде алдын-ала айқындау шаралары
[27].
11-ші кестеден көретініміздей соңғы жылдардағы ақша ... ... ... ... инфляцияның жылдық деңгейі 2009 жылдары ... ... ... ... - ... ж.ж. ... ... саясатындағы инфляцияны
таргеттеу көрсеткіштерінің белгіленуі
|Көрсеткіштер |2008 ж |2009 ж |2010 ж |2011 ж ... ... ... |4-6 |3-5 |3-5 |
|% | | | | ... (ТБИ) орташа, %|6,5 |5-7 |4-6 |4-6 ... 52 б.] ... ... ... ... ... ... негізгі көрсеткіштерінің болжамы келесідей сипат алуда.
11-ші кестеден көріп отырғанымыздай 2004-2006 жылға арналған ақша-несие
саясатының басты мақсаты орташа жылдық базалық инфляцияны – 2004 жылы ... ... ... 3-5% ... ұстау қажеттігі мақсат етілді.
Өткен 2008 жылы қорытындылары бойынша осы екі әдіс бойынша тиісті
көрсеткіштерді салыстырғанда 6,7% және 5,9% ... Бұл ... ... саясатының 2009-2011 жылдарға арналған негізгі бағыттарында негізі
қаланған 2009 жылға арналған ... ... ... осы жылы ... 4-6%-ды құрайтынын ескере отырып, 2009 жылы инфляция деңгейі 6,7%
болуына ... ... ... ... ... 0,7% ... көре ... Ұлттық банктің ақша-несие саясатының биылғы және алдағы 2008-
2009 ... ... ... ... инфляцияның деңгейін тұрақты
белгіленген шамада ... тұру ... ... ... банк ... ... 2009 жылы 4,9%-6,5%, 2010 жылы 4,8%-6,2% және
2011 жылы 4,1%-5,5%-дан аспауы керек [28].
Алайда Ұлттық банктік және Үкіметтің бірігуімен ... ... ... 2009 ... ... көлемінде сақталады деген
болжамдары биыл орындалмайтын болды. ... ... жылы ... экономикада
жүргізіліп келе жатқан саясаттар нәтижесінде экономикаға берілген
несиелердің тым ... ... ... экономикалық толқуларға алып келе
жатыр және елімізде шілде айынан бастап халықтың жалақыларының ... ... ... ... ... ... жетуінен бүгінде
инфляция деңгейі 10 айдың ішінде – 7,8% және 7,9% деңгейінде болып келеді.
Жалпы мамандардың айтуы ... 2010 жылы ... ... 8%-ға ... мүмкін. Яғни 2010 жылы Ұлттық банктік белгілеген инфляция ... ... ... ... ... ... асып кетіп отыр [24].
Сондықтан ендігі жерде Ұлттық банктің негізгі және ... ... ... ... ең ... әдіс ... ... Ұлттық банктің
қысқа мерзімді қойылымдарын енгізу болып табылады. Яғни, Ұлттық банк өзінің
ақша-несие саясатын жүзеге асыруда ... ... ... ... іске ... Биылғы жылы Ұлттық банк инфляцияның қарқынды
етек алуына байланысты қысқа мерзімді ... ... екі ... өсірді.
Оның бірінші жолғы өсімі 2011 жылдың 1-ші ... ... ... қойылымының өсуімен көрініс тапты [29].
Инфляцияны төмендетудің тағы да бір шарасы неғұрлым ... ... ... ... Бұл ... Ұлттық банк «экономикалық перегрев»
кезінде қолданады. Бәрімізге ... ... ... біздер экономиканы
несиелеуді дамыту үшін банктердің несие қызметтерінің ынталы жүруі үшін
пайыз қойылымдарын ... ... ... ... ... ... өсуі ... қарыз ресурстарының өсуіне алып келлі. Банктердің
экономиканы ... ... ... 5 ... 9,2 ... өсті. Ал оның ЖІӨ-
гі үлесі 27%-ға дейін ... банк ... ... ... ... ... ... беруге міндетті болады. Ақша-несие саясатының басты
жетістіктерінің бірі ... ... ... ары ... ... режим либеризация жоспары ... ... ... ... ... ... либеризация жүргізу
керек. Бұл өз кезегінде валюталық операцияларды ұлттық валюта ... ... ... ... ... етеді.
Айырбас бағамына қатысты саясатта Ұлттық банктің алдағы ... да бір ... ... ... ... ... айырбас бағамы
саясатын жалғасытра береді. Осылайша қазақстандық барлық қаржы ... ... ... банкі өзінің дамуы барысында сапалы түрде жаңа
кезеңге ... Ол ... ... ... саясаты стандарттарына өте
бастауымекн көрініс табуда. Бұл ... ... ... ... және ... ... ... банкаралық төлем
карточкалары жүйесін дамыту, қаржы жүйесіндегі алдағы уақыттардағы даму
және тұрақтылықты ... ... ... Қазақста нРеспубликасы төлем
жүйесін дамыту концепциясы.
Сапалы да ... ... ... тек кана ... ішкі және ... ... тұрып қоймай, өз кезегінде оларды бей-тараптандыру
мақсатын жүзеге асыра алады. Сондықтан осындай менеджменттің банкте ... оның ... ... ... қызметінің тиімділігін
арттырады. Осыған байланысты банктегі менеджмент қызметін бағалау мәселесі
немесе қазіргі қолданылып жүрген банк ... ... ... ... ... ... Ең ... банктік менеджменттің
кейбір рейтингтік жүйелерде, соның ішінде CAMEL рейтингтік ... ... ... ... пай-даланатыны белгілі [30].
Банк менеджменті бағаланатын көрсеткіштерді мынадай санат-тарға бөлуге
болады:
- сандық және сапалық ... ... ... ... және ... ... және формалды емес.
Банктік менеджменттің сандық көрсеткіштері банктің мөлшерін, жүргізетін
саясатын және мамандануын бағалауда ғана пайдаланады. Сандық көрсеткіштерге
мыналар жатады:
- банк капиталының мөлшері;
- ... ... ... және ... ... ... клиенттердің саны;
- экономика саласы мен жүмыс саласының саны;
- жұмыстың жағрафиясы;
- ... ... ... ... ... ... ... саны;
- банктік өнімдердің саны және т.б.
Банктік менеджменттің сапалық көрсеткіштерін мынадай топтарға ... ... ... ... ... ... талаптар тұрғысынан банктік
менеджментті бағалауға мүмкіндік беретін банктің ... мен ... ... банк ... жеткіліктігі;
- банк активтерінің сапасы;
- банктің пайдалылығы;
- банк ... банк ... ... және ... ... жыл-дамдығы;
- ұсынатын банк өнімдерінің кешенділігі;
- ұсынатын банктік өнімдердің түрлері, сипаты, ... және ... ... ... ... ... тәуекелдерді басқару дәрежесі;
2. Кез келген кәсіпкерлік қүрылымға нарык экономикасының
тарапына қойылатын ... ... банк ... ... ... ... ... беретін банктік менедж-
менттің көрсеткіштері:
банк әкімшілігінің қүрамы мен біліктілігі (тағайындалған ла-уазымды қызметі
бойынша банк жүйесіндегі тәжірибесінің болуы, бірінің орын бірі ... ... ... ... ... ... ... дейін
қадағалау немесе бақы-лаудың болуы және оның сапалығы және ... ішкі ... ... ... кадр саясатына, ішкі ба-қылау және аудит
ережелеріне сәйкес еңбек тәртібінің сақталуы;
банк қызметіне байланысты реттеушілік нормалардың орын-алуы, ... және ... күші бар кез ... ... ... ... әр түрлі деңгейіне арнал-ған нормативтердің, шектеулердің және
үсыныстардың ... ... ... банк ... заң ... ... қылмыстардың болмауы, ақпараттың ашықтылығы және т.б.)
банк әкімшілігі мен ... ... ... ... ... ... өзгерістерін көре білу және оған уақтылы дүрыс
шаралармен жауап беру қабілеті (банктің қызметіне ықпал ... ... ... ... ... ... шара қолдануы)
3. Әлеуметтік көрсеткіштер, соның ішінде:
қызметкерлердің еңбекке қатынасы;
қызметкерлердің ... ... мен ... ... ... қатынасы;
директораттың әлеуметтік адекватгылығы (кәсіби ... ... ... ... дайындығы);
әлеуметтік мәселелерді шешу дәрежесі.
Қай уақытта банктік менеджмент сапасыз ... ... оның арты ... ұласып, банктің зиян шегуіне, клиенттердің кетуіне әкеліп
соғады. Мұндай менеджментті «мисменеджмент» немесе ... ... ... ... бұл ... көп және заң ... ... және оларға бақылаудың болмауымен сипатталатын менеджменттің түрі.
Мисменеджмент көп жағдайларда банктік менеджменттің бірқатар мектептерінің
өкілдерінің ... ... ... ... ... ... ... қаржы дағдарысы жағдайында мисменеджмент банктің дағдарысын
одан әрі өршітіп, банктің құлдырауына тікелей себепкер болады.
Мисменеджменттің мынадай түрлері болады:
- техникалық мисменеджмент;
- ... ... ... ... ... ... мисменеджмент
мынадай жағдайлардан байқалады;
- банк жаңадан қүрылған, яғни енді ғана ... ... ... ... ... ... қатар оның жетекшісінің
тәжірибесі жеткіліксіз;
- банк ... және ... ... және ол оның ... әкеледі;
- бұрыннан банк жақсы басқарылып келгенмен, ... ... ... ... ... ... болатын коньюнктуралық
өзгерістерді алдын ала көре білмейді.
Техникалық мисменеджмент бұл банктің дүрыс саясат жүргізбеуімен, ішкі
бақылау және аудиттің ... ... ... ... ... ... ... мисменеджменттің
теріс салдары болғанымен ол заңға сәйкес жүзеге асырыла береді, бірақ ондай
менед-жмент банк үшін қауіпті ... ... ... ... ... ... клиенттер тарапынан сенімді жоғалтпау және
колайсыз жағдайдан шығару жолын іздестіру және уакыт үту ... ... ... байланысты орын алған ... және ... ... Косметикалық мисменеджментің мақсаты — есептік қүжаттарды банк
қызметінің бірқатар көрсеткіштерін өзгеріссіз беру арқылы ... ... ... ... ... ... ... және үмітсіз
активтерге қарсы резервтерді азайту, ... ... ... ... ... ... бойынша есеп берулерде пайдаланады.
Косметикалық ... бұл ... ... ... ... онымен
күресу шараларын азайтады. Ол сонымен катар банк ... ... үшін өте ... жағдай туғызады.
Дағдарыстық менеджмент - бұл косметикалық мисменеджменттің банктің
негізгі көрсеткіштерін жасыра алмай қалу жағдайына байланысты ... ... ... ... банктің қысқа мерзім ішінде
өзінің жағдайын түзетуді көздейді. ... ... ... ... ... жоғары пайызбен депозит тартып, ... ... ... ... ... ... алу, салым иелеріне қаражаттарын
қайтаруды кейінге калдыру, валюта, бағалы ... жер ... ... ... ... ... ... өсіру сияқты
шараларды қамтиды.
Шын мәнісінде техникалық, косметикалық және дағдарыстық мисменеджмент
қоғам үшін ... ... мен ... ... зиян ... ... ... көздеген мақсаттары бір болып келеді.
3 Қазақстан Ұлттық Банкінің менеджмент тиімділігін арттыру ... ... ... менеджмент тиімділігін бағалаудың оңтайлы әдістемесі
Банктің тиімділігі ұйым қызметінің қорытынды нәтижелерімен тығыз
байланысты. Ұйымдағы менеджмент тиімділігін, яғни ... ... ... ... ... ретінде финдік мамандар тобымен «Нәтижелер бойынша
басқару» еңбегінде жазылған және ... ... ... «дамудың
қажеттілігін бағалау» әдістемесі оңтайлы болып табылады. Нақтылап айтсақ,
бұл ... ... ... ұйым үшін ... бір фактордың
маңыздылығы (қажеттілігі) және сол фактордың компаниядағы ... ... ... ... дамудың қажетті жағдайына жету идеясы
алынған. Факторлар болса, жоғары білімі бар мамандармен, яғни ... ... ... оның ... бағалау арқылы зерттелініп
отырған әлеуметтік-техникалық үлгісінің факторлары қарастырылған, яғни
адамдарды басқару және өндірісті басқару ... ... үлгі ... ... ... мен техникалық жүйесі арасындағы қарым-қатынастың ... ... ... толы және қымбат болып келеді. Өйткені, бұл
үлгі жалпылама ірі (радикалды) өзгерістерді талап етеді, ... ... ... ... ... ... ... тиімді
қызмет жасауы үшін бұл үлгіні қолдануы ... үлгі ... ... ... адам
ресурстарын басқару жүйесі қарастырылады: ұйымдастырушылық ... ... ... ... ... ... коммуникациялар,
мотивация (уәждеме), ұйымдастырушылық мәдениет.
Ал техникалық тұрғыдан компанияның ... ... ... ... ... қою, ... саясат, жаңалықтарды
енгізу, маркетинг, жарнама, өнімдерді өткізу, қызметтерді көрсету.
Жұмыс орнында еңбектің ... және ... ... ... басқарушылар ғана, жұмысты жақсартудың әлеумкттік-
техникалық үлгісін қолдайды [32].
Ұлттық валютаның ішкі ... ... ... ... болуының
сақталуымен, ал сыртқы тұрақтылық – айырбас бағамының тұрақтылығымен
сипатталады. Инфляцияның төмендеуі ... ... ... және сол ... экономикалық өсуге жағдай жасайды. Айырбас
бағамының тұрақтылығы ... ... және ішкі ... рыноктарының
тұрақтылығына оң ықпалын тигізеді. Экономикда ақша ... ... ... ... ... яғни инфляцияны тездетуге әсер тигізеді.
Сондықтан Ұлттық Банк ақша-кредит саясатының құралдарын  пайдалана ... ... ... ... ... ақша ... тыс көп ... Ұлттық Банк портфеліндегі мемлекеттік бағалы қағаздардың бір
бөлігін ... ақша ... ... Ақша ... көлемде түскен
кезеңдерде қайталама рынокта айналыста жүрген ... ... бір ... ... алып, ақша ұсынысын ұлғайтады. Ақша-кредит
саясатының негізгі құралдары ашық рынок операциялары – ... ... және ... алу ... ... Олар ең алдымен қысқа мерзімді ноттар
шығару және өтеу арқылы жүргізіледі. Сонымен ... ... Банк ... ... ... ... ресми мөлшерлерін реттеуді және қайта
қаржыландыруды, банктердің ... ... ... ... үшін
банктерге қысқа мерзімді кредиттер (күндізгі және овернайт) беруді жүзеге
асырады. Соңғы ... банк ... ... байланысты, екінші
деңгейдегі банктерге кредиттер сирек берілетін болды. ... ... ... ... сипатта болады және Ұлттық Банктің қысқы
мерзімді инфляция күтулерін көрсетеді. Банк ... ... ... ... ... және кері операцияларын жүргізу ... ... бұл ... банк ... өтімділігіне ықпал ететін негізгі
құралдар болатыны күтілуде. «Қазақстан Республикасының Ұлттық ... ... ... 1 қаңтардан бастап күшіне енетін соңғы
өзгерістерге ... ... ... ... ... бағалардың тұрақтылығын
қамтамасыз ету болып табылады. Сондықтан ... ... ... ... ... бағдарларды ғана белгілейтін болды. Тиісінше, Ұлттық Банк
теңгенің айырбас бағамы бойынша бағдарларды белгілемейді және ішкі ... ... ... ... ... ... алдын алу
қажет болғанда ғана барынша аз қатысатыны ... оны ... ... ... ... өзгеру қарқыны төмен және тұрақты
болуы экономикадағы жағдайдың ... ... ... Осы ... ... Г.А. Марченконың сөзіне сүйенсек: «Қазақстан Республикасының
Ұлттық Банкі туралы» Заңға енгізілген өзгерісткрге сәйкес Ұлттық Банктің
негізгі ... – осы ... ... ... Республикасында бағалардың
тұрақтылығын қамтамасыз ету болды. Ұлттық Банк сыртқы рынокта қазақстандық
тауарлардың баға бәсекелестігі қабілетін ... үшін ... ... ... режимін сақтау ниетінде, ол ақшаға сұраныс ... ... ... ... ... ... ... Ұлттық
Банк теңгенің айырбас бағамы бойынша бағдарларды белгілемейді және ішкі
валюта рыногында теңгенің айырбас ... ... ... алу ... ... ғана ... аз қатысатыны болмаса, ... ... ... ... ... ... ... Қазақстанның қаржы секторы ТМД елдерінің ... ... ... ... және ашық ... ... Қазіргі кезде
қаржы секторын дамыту концепциясы ... ... ... ... ... ... ЕС стандарттарын енгізу. Сонымен қатар тәуелсіз және
тиімді қаржылық қадағалау жүйесі жүзеге асырылуда, ТМД елдерінің ... ... Банк ... Оның жұмысы Орталық Банктің классикалық
қызметтеріне бағытталған. Орталық Банктің негізгі ... баға ... ... жету үшін ... Банк келесі мәселелерді шешеді:
мемлекеттің ақша-несие саясатын дайындау және ... ... ... ... ... төлем жүйесінің жұмысын жасауын қамтамасыз ету,  ... ... ... етуге жағдай жасау. Орталық Банктің негізгі
мақсатарының ... ... ... ... ... ... бұл үшін ... Банк нарықтық пайыз мөлшерлемесін қадағалап
отырады. Ақша-несие саясатының операциялық ... ... ... ... саясатының тәсілдері мен құралдарын оптималдау, трансмиссиондық
механизм моделін құрастыру және ... ... ... ... ... ... жылдары экономика қызып кету қаупі ,
мемлекеттік бюджет шығындарының өсуі ... ... ... ... ... ... бсқа ... мақсаты капитал
қозғалысымен бацланысты тәуекелді реттеуді жаңадан ... мен 2007ж ... ... валюталық режимнің толық либерализациясына жету ... ... ... ... ... негізгі мақсаты 2007ж
бастап валюталық операцияларды жүргізуге шек қою мен ұлттық валютаның толық
конвертациялану принципіне көшу үшін ... ... үшін ... ... ... валюталық операцияларды жүргізу
барысында ... ... ... қолдану үшін жағдай жасау.
Екіншіден, ақша-несие саясатының мақсаттары мен сыртқы ... ... ... ... ... пен ұсынысты реттеу құралдарын жақсарту.
Үшіншіден, реттеудің халықаралық принцптері мен ... ... ... ... ... ету. Орталық Банк “қалқып
жүретін айырбас бағамы’’ саясатын жалғастырады.Валюта бағамының ... және ... ... ... ... ғана ... қалыптасуына әсер етеді. Орталық Банк интегралды қоғамдастықтар
шегінде, ЕврАзЭС пен ТМД ... ... ... мен басқа қаржылық
интеграциялау бағытында жұмыстарын ... ... ... ... Кеңістікті қалыптастыру мақсатында ... ... ... ... ... ... ... кызметінін стратегиялық менеджмент процесінде кұрамдас бөлігінің
мәні стратегиялық жобалау болып ... Оның ... ұзак ... мен ... ... ... жоспары өндеуде ұсыныстарды
дайындау болып табылады, олардың жетістігіне бағытталған.
Өз-өзінен стратегиялык жобалау ... ... ... ... ... стратегияны керемет өндеп жасаса да, банк ұйымдастыру,
бақылау, есептеу нәтижесінде келепсіздіктерге ... ... көп ... ... ... шешіміне хабардың сенімді
болмағандығына байланысты кауіп-қатерден ішкі және сыртқы талаптар бойынша
сақтап қалуы әбден кызмет жасайды, сонымен қатар банктің жоғарғы ... ... ... әкеледі. Стратегиялық дамуына мерзімді жоспарлар
өңделіп жасалынады, стратегиялық өзгеруге бағытталған, нарық жағдайында
тұрақты өзгерістерге әкелетін. Мұндай ... ... ... ... ... ... ... көрсетіледі:
- бастапқы шарт және қоршаған орта бағасы банкке әрекет етуді қажет ететін;
- нарықтык приоритет, сол арқылы ... ... ... күшті және әлсіз жағының бағасы, мүмкіндіктер мен қатерлер;
- стратегияны түзету нарықтық мүмкіндіктер мақсатында;
- стратегиялык іс ... ... ... ... ... ... ... көптеп болуы.
Стратегиялык жоспардың принциптік талабы-банкпен оның мақсаты тура
сәйкес келуі. Мұнсыз ұйымның дамуы ... ... ... ... ... ... мен ... бірлесіп сәйкестелуі қажет,
дұрыс бағаланбаса банк мүмкіндіктері артынан салдарының қатерлі болуына,
банк қорының ... емес ... ... ... мен клиенттерді жоғалтуға және табыстың төмеңдеуіне алып келеді.
8-сурет – «Ұлттық Банк Алматы қалалық ... ... ... ... банктік жоспардың маңызды талабы болып оның құрылымдық
жоспар бөлігінің ішкі ... ... Бұл ... ... ... координациясын корпоративті мақсаттарға жетуге камтамасыз етеді.
Объективті бағасыз жоспардың стратегиялық жағдайы ... яғни ... ... бәсекелестердің мықты және ... ... ... ... ... желінеді, дұрыс жолға
қойылмайды т.б.
Стратегиялық жоспарда қарастырылатын іс шаралар ... іске ... мен ... ... жоспардың компоненттері болып мыналар табылады:
тапсырма, мақсаты, нарықтық ... ... ... ... ... әсер ... қатер мен мүмкіндіктер бағасы, шаруашылық
портфелінің даму страгегиясы, факторларды ... ... ... ... ... ... бірінші кезенде анықталып маркетингтік іс-шаралармен
қамтамасыз етіледі. Ол банктің кайда ұмтылатындығын анықтайды ... ... ... ... ... алға ... тапсырмаларды
шешумен және ңақтылыкпен, өлшемімен сипатталады. Мақсаттар баланстық
статьямен анықталымады, ... ... ... ... ... ... RОА - актив рентабелділігі) және ... ... ... ... тиімділігі және сапасы бойынша
аныкталынады ... ... ... Ол банк ... ... және ... ... береді. Факторлар бағасы банктік стратегиясына ... ... ... ... және ... жақтары объективті бағалануы қажет
(әлсіз күші туралы айтқанда бәсекелестердің салыстыру базасын білу керек).
Реттеу факторындағы стратегиялық өзгерістер. ... ... өте ... отырады. Жоспардың даму жолында ... ... ... ... ... өндеп отырады.
Қаржы нәтижесінің бағасы. Бұл банк қызметінің бір ... ... ... ... ... жоспар әрбір
ұйымдасқан банк деңгейінде бөлшектенеді. Жоспарлардың 3 деңгейі бар:
- корпоративті ... ... бөлу ... ... ... ... жоспардың жіберу нүктесі болып нарықтық сегмент
ерекшіліктері қызмет ... ... та ... деңгейлері тығыз қарым-
қатынаста болады, егер бір ... ... ол ... өз ... және ... ... болып оның қызмет ету себебі, оның мақсаты
болып белгіленеді. Мақсаттар осы миссияны қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... ... олар ұйым ... ... тиімді көрінеді. Осы негізде өнделген мақсаттар ... ... ... ... ... ... көрінеді.
Мақсаттар нақты және өлшеуге болатындай болу керек. Өз мақсатьн нақты
өлшеу формасында көрсету басшылық нақты база ... есеп беру мен ... ... ... ... ... дұрыс жүйеленсе, басшылар
ұйымдастыруда, барлық ... ... ... ... ... ... бөлікті аткарады.
Стратегиялық жоспарды өндеудің келесі стадиясы стратегиялық дамуды
өңдеу болып табылады. Бұл жолда бірінші қадам түзу ... ... ... мен ... болады [36].
Әрбір ұйымды жоспарлар элементтері қатыстырылады. Ол тек мерзімде
емес, сонымен қатар перспективалар ... да, ... ... қызмет табысы тәуелді. Банктің кілті стратегиясын өңдеу маркетинг
кешеніне байланыстырылады. Бұл ... ... ... ... ... банк өз ... ... ықпалын тигізеді, жауапты
реакцияны қамтамасыз ету мақсатында.
Барлық өзгеріс факторы 4 топқа бөлінеді:
- ... ... ... әдістері
- өрге болу кешені
Әр топка арнапып стратегиялар жасалынып өнделеді. ... ... ... 11) оны ... ... ... ... кешенінің элементі манызды өнім ... ... ... банк пен клиент арасында ... ... ... ... ... екі кезеңге бөлінеді.
Біріншісінде банктік барлық қызметтер бағаланады. Екіншісінде
құрылымды ... ... және жаңа ... ... ... ... Банк Алматы қалалық филиалының маркетинг кешенінде:
- Маркетинг концепциясы
- Маркетинг кешенін өңдеу
- Өнімдік стратегиясы
- Бағалау стратегиясы
- Жеткізу жүйесі аймағының стратегиясы
- ... ... ... стратегиясы
- Стимулдау жүйесі қолданылады.
Жаңашыл банк нарығы-бұл жерде банкіге түсетін банк өнімдері, жоспарлау
жүйелері ақпараттардан ... ... ... банк ... қарастырылады.
Жаңашыл бәсекелес жағдайы көпжақты клиенттерді қамтамасыз ... ... ... құру және ... ... маркетинг туралы түсінік банк ауқымында нарық потенциалдары
қызметімен банк ... ... ... және ... анықтауы, аз және ұзақ мерзімді мақсаттарды ... ... ... кұру клиенттердін назарын аудару банк сапасы мен оған
түсетін пайданы таратумен ... ... ... ... банк ... ... алықталынады.
Банктік өнімдер (қызмет) - әртүрлі ... ... ... ақшалы
операциялар, коммерциялық банктердің арнайы төлемі клиенттерге және қызметі
банктік кәсіпкерліктің тиімділігін ... және ... ... ... (Мысалы, ұйымластырылған құрылым жаңашылдығы).
Қазіргі уакытта несиелік мекемелер дамыған нарықтық экономика елдерінде
занды және жеке ... ... ... ... етуде, 270 түрлі
қызметтерді ұсынады. Банктік қызмет ерекшеліктері мынада:
- олар абстракт негізінде, материалдық субстанциясы ... ... ... форма мен сапада пайдаланудағы банк ... ... ... ... ... келісімдік ... ... ... алу ... ... ... ... экономикада коммерциялық банк оның қызметіне сұраныс болған
жағдайда ғана өмір сүреді. Сұранысқа ... банк ... ... өндейді және соған ұстанады. Банктің стратегиясының дамуының ... жаңа ... ... ... көп күш ... яғни ... ... өсуін және бәсекеге қабілеттілігін камтамасыз
етеді. Мұнсыз жанашыл ... өмір сүру ... ... үшін ... ... жаңа өнімдерлі енгізу жаңа нарықка
көшуге, меңгеруге, жаңа пайда болған клиенттерді ... және ... ... ... мүмкіндіктер туғызады. Әсіресе жоғары табысты нарыққа
жаңа сапалы өніммен кірген кезде табады, оны басқа банктер әлі қолданбаған,
арнайы кезеңде монополист ... ... кей ... ... ... ... мүмкіндіктер береді. Бұл кезең әдетте ұзаққа бармайды, басқа
банктер тезірек жіберіп алған сәттерін толықтырып, өңдеп, өз ... да ... ... ... ұсынады.
Бірақ та аз уақыт ішінде әсіресе Қазақстандық жағдайда "үлкен ақша"
жасауға ... ең ... ... ... ... базаны толықтыруға
әбден болады.
Коммерциялык банк клиенттеріне қызметтің көптеген түрін ... ... ... ... қызметтер сондай формада, сол сомада,
сол уақытта, сол жерде, клиенттер ... сай ... ... тиіс.
Құру, енгізу процесінде және банктік қызметтерді жүргізу көптеген
кезеңдерден өтеді:
- ... ... жаңа ... және ... ... ... ... идеяларды таңдау;
- маркетингтік зерттеулер;
- жаңа немесе жаңашыл ... ... ... ... ... санау және нәтижелерді талдау;
- нарыкқа өнімдеін шығару;
- ... ... ... ... ... оны алып ... ... кезендердің мәні және орындалуын қарастырамыз.
Банктік қызметті өндеу процесі идеяларды ... ... ... ... ... ... ... оны тарату технологиясы,
бағдарламалық ... ету, және де ... ... ... бағдарламалы қамтамасыз етуді жаңа тағайындау ... ... ... ... және ... ... бойынша
консультацияны банктік бөлімдердің мамандары жүргізеді.
Келесі ... ... ... ... ... ... енгізу және
нарықтық банкте қызметтерді, өнімдерді алып ... ... ... ... болып банктің мүмкіндіктерін бәсекелестік
позициясында нақты рынокта немесе оның ... жолы өз ... ... талабына сай ұсынады. Маркетингтік зерттеу нарықтық
талаптарға сай өнімдерді ... ... ... [38].
Негізгі ақпарат көзі болып маркетингтік зерттеулерді нарықта жүргізуі
былай болады: статистикалық материалдар, кәсіпорын мен жеке ... ... ... ... құралдарынан алынған, істі есептеулер
мен бәсекелестердің жарнамалық материалдарынан алынған зерттеулер.
Маркетингтік зерттеудің маңызды құралы болып: нарықтық талдау, ... ... ... ... ... талдау-сол уақыттағы нарық
жағдайымен мүмкіндіктерін табу болып табылады. Оның негізгі тапсырмасы –
банктің рыноктағы бәсекелестік позициясын ... және ... ... барлық коммерциялык банкте клиенттік базаны өсіру, өз қызметтерін
көбейту, рынокқа жаңа позицияларды жеңіл алу, осы ... ... ... маркетингтік ортада бірінші орында банктік өнім ассортиментін түрін
кеңейту, кешендерін құру, клиент ... ... бір ... ... ең
бастысы тұрақты жаңа банктік өнімдерді енгізу және өңдеу, барлық максималды
тұтынушы кажеттілігін банктік саясат негізінде қанағаттандыру.
Маркетингтік зерттеу-зерттеу объектісін ... ... ... ... ... ... ... Банктік өнімде өңдеу спецификасы мынадан
тұрады, банк қажет емес қызметті көрсету, талапқа сай келмейтін. Банк ... ... ... ... ... қажеттіліктеріне арналған
қызмет көрсетуге икемделуде.
Нарықтық зерттеуде мұндай әдістер "сегментация" болып ... ... банк ... ... ... ... қажеттіліктерді қанағаттандыра
алмайды. Ол өз күшін қолдан ... ... сол ... ... байланысты қызмет көрсетуі тиіс.
Сегментация негізінде әртүрлі белгілер жатуы мүмкін, олар: ... ... ... ... ... банк тәжірибесінде мынадай мақсатты топтар көптеп тараған:
кәсіпорын, эмиссияға ... орта және кіші ... ... бар ... жеке ... сұраныс беретін, басқа да жеке ... ... ... пайдаланатын.
Әр тандалған сегмент әдісі рынокта өндірістік сипатпен анықталынады,
осы негізде перспективалы банк сегментінің қызметін таңдауға болады. Мұндай
мәліметтерді 4 ... ... ... ... ... ... ... бәсекелестік көрсеткіштер
- ортаның мінездемесі.
Нарық сипатқа жататындар: нарықтық сегменттің жалпы ... ... ... ... ... ... жалпы саны, клиеттердің
манызды мінездемесі.
Клиенттерге қызмет көрсетудің негізгі параметрі банктік қызмет ... оның ... ... ... туралы түсінігі болуы қажет.
Бәсекелестік көрсеткішке нарыктық ... ... ... ... ... ңегізгі бәсекелестер туралы мәліметтер,
нарықтық сегментте банктің меншікті бөлігі және оның ... ... ... экономикалық саяси, демографиялық тенденциялар
жатқызылады, сонымен қатар банктік қызметке ... ... ... бұл жағдайда банктік қызметтің әртүрлі көрсеткіші мен белгілері
қолданылады. Олардың нақты түрі ... ... ... ... ... ... ... ақпараттардың болуы, әсіресе бәсекелес банк пен
басқа да қаржылық институттарда.
Нарықтык ... ... ... ... ... жатқызылады.
Сегмент аукымын есептеуде мыналарды анықтайды: банктік өнімдер саны, клиент
сұранысы бойынша оларды сатудың бағасы, потенциалды тұтынушылар ... ... ... мынаны табады: тәжірибелік-сынақтық
алаңдар, сегментке қатысты және торабтар мөлшері. Осындай әдіспен топтасқан
клиенттер процесін қамтамасыз ... банк ... ... ... ... ... етеді.
Банктік өкім маркетингі заңды тұлға ... ... т.б. ... ... ... ... ... айыра алады. Алдымен
кәсіпорын рационалды деңгейде қаржылық мүмкіндіктер мен банк ... ... ... Нақты банктер үшін ерекше мәнді
нарық ... ... ... жеке ... ақша ... ... банкке қосымша өнімдерді шығарумен сипатталады.
Егер нарықты талдау өз кезегінде ... ... онда оны ... ... ... ... конъюнктуралық өзгерістермен, нарықтық тенденцияға
т.б. алып келед. Банктік қызметті мүліктік динамика ... ... ... ... ... қаржы айналымы қай мерзімде қандай
мөлшерде жүреді, сонымен қатар ең бірінші мақсатта топқа өз ... ... ... ... ... тарту мүмкіндігі бар екендігін бақылауға.
Біздің банктік тәжірибе үйшаруашылық секторы қаржы ... және ... ... сұраныс қызметтерін көрсету ... ... ... ... ... ... ... және несиелік қызмет көрсету болып келеді. Нәтижесінде банк
клиенттері жеке ... өз ... ... ... ... капиталдарды іздеумен, ал банк негізінен кәсіпорындарды қамтамасыз
ету, қаржылық ... ... ... ... мүмкіндіктерін
қарастыру. Принципінде бұл екі тапсырмаларды қаржылық тепе-тендікті қайта
құру басқа қаржылық институтына арналуына ... бұл ... ... ... Егер банк ... осы жасанды тепе-тендікке байланысты
катерлерді есептесе, ұзақ мерзімді аспектіде онда ол ... ... ... ... ... ... ... қатар табиғи тепе-тендікке
кол жеткізуге мүмкіндік береді.
Тағы да бір маңызды кұрал ретінде маркетингтік зерттеуде банктік
нарықты ... яғни ... ... ... ... ... болжайды. Оның тапсырмасы сол банктің тұтынушылары,
бәсекелестері тұтынуға болжауы, банк іс-шараларды ... ... ... бағалау. Мұнда дәстүрлі математикалық әдістер
негізінде құралдармен болжанады.
Банктік өнімді нарықта зерттеу ... ... ... ... ... ... ... ңарық субъектісінің
қызметі, жарнамалар. Ішкі мүмкіндіктерді зерттеу банкте ... ... ... ... шаруашылық қызметі, банктік өнімнің өну шығыны,
жарнамаға арналған шығындар, банктің болашақ қажеттілігі.
Банктік қызмет формасында маңызды рольді шешім кабылдап, осы ... ... ... сәтсіздіктермен косылған қызмет ауқымында
ойнайды. Басқаша сөзбен "қатемен түзеледі, үйренеді" банктік менеджменттің
ерекшелігі. Зерттеу дәлдігі ... ... ... ... айту
маңызды, олар: ақпараттардың көлемі, репрезентатты тапты тандау,
мәліметтерді ... ... ... ... ... әдістері. Ішкі
банктік ақпараттарды жинау мынадай көрсеткіштерден тұрады: банк клиентінің
қаржылық жағдайы, банк ... ... банк ... бір ... ... ... көлемі [40].
Келесі кезең маркетингтік зерттеу жиналған мәліметтерді талдау. Алынған
мәліметтерді айқындау, ... ... оны ... ... ... ... компьютерді пайдаланып өңдеу. Практика
жүзінде жиналған ... ... ... банктің ішкі ережесі
негізінде ... ... ... ... ... талапта
банктік маркетинг коммерциялық банкте аймақтарда филиал ашу болып табылады.
Аймактық рынокта проблемаларды анықтау өте күрделі. ... ... ... бір ... ... ... ... табылады.
Экономиканың нактылығын объективті ... бұл ... ... сай ... тиіс. Нақтырақ айтқанда кез-келген
клиент банк өнімі жайында хабарламаларды банк кеңселерінің стандарттарынан
көрмес ... ... ... әсер ... түрлі жағдаяттар туралы банк
жұмысы жүргізіледі. Оған негізінен клиент тарапынан сұранысқа ие болатын
потенциалды қызмет көрсетуді анықтау ... ... ... ... ... сұранысына болжам жасау негізінен
рекомендацияның мақсаты сегменттерді аныктау негіздегі банк басшылығының
болжауына сәйкес келеді. ... ... сол ... ... жасау арқылы баға саясаты банк бөлімдерінің ... ... ... ... ... ... асыру үшін банктің рыноктағы турлі
сегменттеріндегі қалыпты жағдайын анықтау қажет, әр сыртқы және ... әсер ... ... ... болжау керек.
Банк қызметіне тікелей тәуелді болатын ішкі жағдайлары мыналар жатады:
оның беделі; қызмет көрсетудің бағамының дейгейі; көрсетілетін ... ... ... ... өзгеше қызмет көрсету түрін іс
жүзінде асыру; клиенттерге қызмет кәрсетулердің деңгейі банк ... ... ... ... ... ... жатқызамыз: банк қызметіне деген клиенттің
кажеттілігі мен іс-әрекетінің себебі; түрлі топтағы ... ... оның ... ... ... ... саяси және
экономикалық сертификацияның жағдайы мен тенденциясы.
Банктің потенциалды ... ... ... ... ... барысында төмендегідей сұрақтардың жауаптарын табу
қажет:
- банк қызметі ... ... ... ... білгенін анықтау;
- қандай мақсатпен, нендей ... олар ... ... ... ... ... қызметінің қай түрі жоғары сұраныска ие;
- қандай жаңа ... ... ... ... ... жаңа ... ... олардың көз қарасы;
- банктің қызмет көрсету саласына клиенттердің көңілі тұра ма ... ... ... ... ... ... клиент не дейді және рыноктағы жағдайына
байланысты әдіс-тәсілдер туралы не айта ... ... ... ... клиентті шақыра білудің әдістемесін зерттеу
қажет. Бұл жерде банктің нақты бір қызмет көрсету деген сұраныс белгілі
өнім мен банк ... ... ... болуы, түрлі варианттардан таңдай
алу құқы, белгілі банк өнімін алу жөніндегі шешім.
Банк ұсынып отырған жаңа өнімнің ... ... ... ... ... ... көлемі қалыптасқан. Олардың ішінде банк өнімінің
бағасы, тұтынушылар сұранысы, потенциалды тұтьшушылардың саны, ... Жаңа банк ... ... масштабының нақты бағамын анықтау
үшін түрлі әдістер қажет: эксперттің бағалауы және т.б.
Банктің жаңа өнімін ... ... үшін ... ... белгілі қызмет көрсетуге деген қажеттілігін анықтау керек.
Клиенттердің қажеттілігін орындауда ең ... ... ... болғаны
жөн, сонымен бірге толық әрі кеңейтілген ... ... ... ... ... ... бағалаған банк оның бағасын
қоюда стратегия қолданады.
Коммерциялық банктің баға саясаты түрлі банк өнімдері мен олардың рынок
жағдайына ... ... ... баға ... ... ала ... ... ретінде пайыздық ұтыс, тарифтер коммиссиондық, бонификациялық,
шегерімдер, әрі минималды салым мөлшерді айтамыз. Банктің сәтті қолданатын
баға саясатын жүргізудегі ... деп ... ... ... мен баға ... бір ... ... [41].
Маркетинг процесіндегі алғашқы қадам клиенттерді анықтау, олардың
сұранысын талдау болып табылса, ... банк ... іс ... мен ... ... ... Бұл талаптар күннен-күнге
өсіп қанат жайып келе жатыр. Банктің негізгі ... ... ... Банк ... іс ... ... ... көрсетімі сол
болмақ.
Осының нәтижесінде маркетингтік зерттеулер белгілі өнімнің маркетингтік
бағдарламасын жасаумен оның платформасын анықтауға ... ... ... ... ... бір ... көрсетілсе, екінші жағынан банктің
дамуының, оның ассортимент және ... ... ... кызметтердің
стратегиясымен мақсаттарын анықтау керек. Клиентті маркетингтік зерттеудің
соңғы нүктесі ... ... ... ... ... циклдың соңғы нәтижесі
болып табылады. Ол жасалған экономикалық жолдардың шынайылығын дәлелдейді
және банк өніміне деген ... ... ... ... ... ... ... көрсетеді. Маркетингтік зерттеудің
нәтижелері банк қызметінің ... және ... ... ... әрі дамудың тенденциясының болжамы мен ... ... ... ... ... ... бұл әр ... жасалатын процесс,
арнайы маркетингтік қызмет түрі, нақты тұтынушылар ... ... ... Сондықтан маркетингтік зерттеулер нәтижелерін банктің өндіру
өткізу қызметі мен ... ... ... қолданады. Рыноктың әр
қашанда өзгеріп тұратынын ескерсек, ол маркетингтік зерттеулерге қашан ... ... ... ... ... ... ... мен талабының аныкталуы туралы жұмыс кешені мен ... ... ... ... ... ... ... маркетингі саласында қазақстандық тәжірибеде келесі
тенденциялар қалыптасқан:
- Ірі, орташа жэне кішігірім банктердің көпшілігі рынокты, соның ішінде
ең ... ... ... ... зерттеудің кешенді әрі күрделі түрін
жүргізіп ... Бұл ... ... ... ... ... сұранысына, олардың
түрлі сегменттігі жүзеге асыратын кызметіне байланысты.
- Банктер клиенттерінің сұранысын белсенді түрде анықтаумен қатар жедел
түрде оларға әсер етіп, ... ... ... ... тауып, іске
қосып жатыр, оның ішінде жаңа банк өнімдері бар.
- Қазіргі заман маркетингінің талабын ... ... ... ... ... ... кешенді қалыппен шешеді.
- Банктердің негізгі қызметтерінің және бөлімшелерінің құзырына уақтылы
және сапалы маркетингтік бағдарламаны іс жүзіне асыру ... ... ... ... ... ... мен ... салдарынан мерзімді жоспардан ... ... ... ... ... ... осы ... барлық қызметті
бақылайтын арнайы маркетингтік бөлім жасақталады.
- Банктің бар ... ... жаңа ... ... мен оны ... ... ... саясатының ең бірінші мазмұндамасына айналган.
- Банктің рынокқа ұсынатын өнімдерінің қалыптасуы мен олардың имиджінің
нығаюына зор көңіл бөлінеді.
- ... ... ... ... өсе түседі, өйткені олардың
рыноктағы қызметіне банктер кезінде эсер етуі тиіс.
- Маркетинг саласында, банктің ... ... жаңа ... ... тек ... ... ... ғана емес сол кредитті мекемені
барлық қызметкерлері жұмылдырылады.
- Маркетингтік зерттеулердің көп жоспарлы әр ... ... ... ... өмір ... оның қаржылай бір қалыптылығының базасы
ретінде, ... ... ... себепті болады.
- Банктің рыноктағы қызметінің қанат жаюы бір ғана концепция ... ол ... ... ... мен ... ... ... бағытталған.
- Соның салдарынан рынокты болжау, банктің ... ... мен ... жол ашылады.
- Маркетинг банк қызметінің бәсекеге жарамды кызметтеріне бағытталады.
- Коммуникациялык саясат рөлі өседі, ол банктік тұтынушылармен арадағы
бір қалыпты катынасты ... ... ... арттырудағы Ұлттық банктің жүйесін жетілдіру
жолдары
Экономиканың басты қозғаушысы қаржы ... ... ал оның ... ... жүйе болып отыр. Сондықтан, экономиканы ... ... ... ... ... ... Өйткені банктік жүйе жүргізетін
саясаттар арқылы экономиканы одан әрі реформалап дамытуға болады.
Жалпы жұмыс барысында ... ... екі ... болып
келетіндігінің тиімділігіне көзіміз жетті. Яғни бірінші деңгейдегі Ұлттық
банк елдегі бірден - бір ақша ... және ... ... деңгейдегі
банктерді қадағалап отырады. Ал екінші деңгейдегі банктер осы ... ... ... арасындағы қаржы делдалы қызметін ... ... ... банк жүйесі нарықтық экономика жүйелері ішіндегі ... ... ... жүйе және ол ... өсуді қамтамасыз ететін
бірден-бір құрылым.
Сонымен қатар, еліміздің банктік жүйесінің болашағы оң көрсеткіштерге
жете береді, ... ... ... әлі де болса, тиімді реформалау
үстінде. ... ... ... ... алып ... ... экономиканы, 2003-2015 жылдарға арналған Индустриялы-инновация
стратегия ... ... ... ... кол ... және ... жүйесін жетілдіру, сондай-ақ халықаралық стандарттарды
қабылдау ісі іске асырылуда [43].
 Қаржы ... ... ... ... ... көз ... дағдарыстың
арты банк саласындағы өтімділік зәрулігіне апарып соққанын, мұның өзі
банкаралық кредиттеу нарығындағы мөлшерлемелерді күрт ... ... ... ... ... ... ... төменгі мөлшерлеме кезінде кредитті
үсті-үстіне алған компанияларға ақша ... ... ... ... ... бағдарламаларын қысқартып, жалақы мөлшерін
кемітіп, басы ... ... ... ... менеджментінің кемелденуі әлемдік тәжірибені оқып үйренуден,
маркетингтік зерттеулерді ұйымдастырудан, жаңа ... ... ... ... ... орнатудан тұрады. Өзінің
зертеуінде экономика ғылымдарының кандидаты Зубченко Л.А. шағын банктердің
сәтті ... ... ... ... Менің ойымша, осы шарттарға
бағыну банк менеджментінің дамуына септігін тигізеді
Қазіргі кезде көптеген ... ... банк ... бір ... процессі орын алады. Оған негізгі үш себеп бар:
- ... ... ... яғни оған ... ... көлемдегі
мөлшері, не оның әлемдік атының шығуы;
- өндірістердің мөлшерінің өсуі - ғаламдану салдарынан банк ... ... ... клиент ғаламдық қызметті талап етеді.
- жаңа ақпараттық-коммуникациялық технология мен ... ... ... ... дамуы - олар қаржы, сауда, өндірістік
делдалды радикалды түрде өзгертеді. Жаңа экономиканың әсері мен ... ... ... ие ... ... жағдайда ол декоцентрация мен
децентрализацияга қолайлы жағдай тудырады, ал ... бір ... мен ... ... ... ... оңай ... Оған кедергі
келтіретін бірнеше жағдайлар бар. Бұл жағдайлар ... ... ... мүмкін, ол өзінің қаржысының жетіспеуіне байланысты туындайтын кезде,
заңды сипатта немесе адамдық сипатта, бұл банк ... ... не ... ... білдіруімен көрсетіледі [44].
Қазіргі бәсекелестік белең алған заманда банктердің дамуы төменде
көрсетілген 6 ережені бұлжытпай орындағанда ғана ... Банк ... үнем ... ... ... керек. Банк шағын
болғанмен, рентабельді болуы мүмкін, егерде сәннен қалыспау үшін енгізілген
кей қызмет көрсету түрлерінен бас ... ... ... ... гөрі,
біліктілікті талап ететін қызмет көрсету түрлерін таңдағаны жөн.
- Банк кәсіпқой болуы шарт. Бірде бір ... ... ... ... ... ... таңда әмбебап бола алмайды. Банк көлемі неғұрлым кішірейген
сайын оның кәсіби деңгейі арта ... ... ... деңгейі шексіз болса,
клиенттеріне белгілі сегменттерде қызмет көрсетуге ... ... ... бағыттарда көрсетілуі мүмкін: ол ... ... ... ... жағдайды терең зерттеп, білу банк
қызметінің бәсекеде зор қасиеттерді табуға септігін тигізеді. Банк ... ... ... ғана арналуы мүмкін, сол арқылы "қаржылай этнография"
белгілері бола ... Банк ... ... керек. Көптеген уақыт бойы банктер өз клиенттерін
қызмет көрсетудің тұтынушысы ретінде ғана ... ... сол ... ... сондықтан банктің қарым-қатынастары сенімді негізде
құрылғаны абзал. Өйткені ол банктің қызмет көрсетуін ... ... ... ... ең алдымен адамдық капитал, өйткені банк ісі тек еңбек ... ... сала ... ... ... ... ... айшықталады. Көптеген жағдайда банк қызметтеріне көңіл
толу-толмау банк қызметкерлерінің біліктілігінің дәрежесінің жоғары болуына
байланысты;
- бір уақыттағы ... мен ... ... және ... әсер ететін жаңа технологиялар. Жаңа технология саласында
барлығы да оны қолданудың ... ... ... түсуі мен жаңа
технологиялардың көлемінің кішіреюі шағын банктердің ... ... ... ... ... ... ... әлдеқайда оңай.
- Банк өз мойнына аса үлкен қауіпті алмау керек. ... ... ... ... тұра ... ... ретінде қолданылмайды. Қауіп
банктің көлемінде емес, оның қауіптен ... ... ... жөн. 80 - ... ... банк салым салу мен несие ... ғана ... ... де несие беру өте қауіпті болса да,
кең ... ... ... бірі ... ... ... ... түрлерінің жаңа сипаты мен қауіптің жаңа түрлері пайда ... ... ... банк бизнесінде қауіпті қызмет түрлері кеміп, ... ... ... Банк ... дамыту керек. Аз ғана уақыт бұрын көптеген
банктер, оның ішінде ең ірі ... де ... ... ... қаржылық мекемелер үшін де аса қажетті екендігін анықтады. ... ... ... ... ол ... ... ... істеуге құзырлы.
Бірақ ол ірі банктермен жұтылып қойылмауын өте қатты қадағалауы керек.
- Банк ешуақытта маржасын құрбан етпеу ... ... банк ... үшін ... ... иімділігімен санасып, еш уақытта маржасынан
айырылмау керек. Шағын банкке рентабельді емес ... ірі ... ... зиян ... ... ... құрбан етпеу үшін шағын банктер
өнім үшін жаңа тетіктерді тауып отыру керек, өздері ... ... ... ... салмақ салмайтындай болу керек.
Ғаламдану мен технологиялық революция кезінде кез келген банктің
жемісті болуына бірнеше жағдай әсер ... ... бір ... бірнеше қызмет көрсету ... ... ... аса сақ ... түрлі кесте мен қатынас пішіндерінің жиі ... ... ... ... ... келтірілген процестер сәтті түрде
дами түседі.
Кадрлық менеджментте қолданылатын мынадай шаралар бар:
І. Корпоративті мәдениет пен корпоративті рухты ... және ... ... ... болатын өзгертулерге байланысты корпоративтік
жоспарлар, процедуралар және стандарттар тез ескіреді. ... ... ... өзгеріссіз қалады. Корпоративті мәдениеттің негізінде
ұйымның мүшелерінің ортақ ... ... ... ... ... ... мәдениетпен бірге ерекшеленетін
фирмалар адам ресурстары қолдауында тиімдірек. Корпоративтік мәдениет
қызметкерлерді мотивизациялайтын және ... ең ... ... ... өз ... ... ... кейін, онда басқа
затта қажеттілік пайда болады: материалдық емес ... ... ... ... ... ... ... келесі іс-әрекеттерді өткізуді
қарастыру қажет:
- банктің негізгі құндылықтары – оның қызметкерлері. Осы қызметкерлерге
байланысты банкте ... ... ... ... ... ... банктер еңбекті ынталандыратын жүйені қалыптастыру қажет.
- банктің ішінде қызметкерлер арасында, сонымен қатар клиенттермен
араласудың бірегей стандарттарын ... ... ... дайын екенін және икемін көрсету.
- топта жұмыс істей алу және ортақ нәтижеге бағытталуды үйрену.
- ... ... ... ... ... үшін ... қалыптастыру.
ІІ. Материалды ынталандыру жүйесі. Банкте қызметкерлерді материалдарды
жоғарлату жүйесі туралы ... ... ... Бұл ... ... ... итермелейді. Банктің қызметкерлерін материалды жоғарлату жүйесі
банктің құрылымдық бөлімшелерін және жалпы банктің басқарылуын жоғарлату,
қаржыландыру ... ... ... ... ... ынталандыру жүйесі. Бұл жүйе қызметкерді банктің ... ... ... үшін, оның банкте жұмыс істеу стажына байланысты,
профессионалдық деңгейіне және юбилейлік ... ... ... нақты түрлерінен тұрады.
IV. Әлеуметтік пакет. Банктің қызметкерлері үшін әлеуметтік жеңілдіктер
болуы ... ... ... мұндай әлеуметтік пакеттер бар. Бірақ олар нақты
жүйесіз қолданылады. Қызметкер үшін ол ... ... банк оған ... ... ... ... білуі қажет. Сол үшін бірнеше индивидуалды
әлеуметтік ... ... ... ... ... ... келесі белгілерге байланысты жүзеге асыруға болады:
- банкте жұмыс істеген стажына байланысты;
- лауазымдар номенклатурасына байланысты;
- аралас тип, бірінші мен екінші ... ... ... ... ... ... қызметін 3 сферағы бөлуге
болады: банктің өнім мен қызметі ... ... және ... ... ... ету. Банк ... ... орындарын
жақсартуды, материалды техникалық қамтамасыз ету, жасалған жұмыстар мен
қызметтердің ... ... етуі ... Әр ... санитарлы-
гигиеналық нормаларға сәйкес керекті жиһазбен және ... ... ... ... ... ... ... орнымен қамтамасыз
етіледі.
VI. Қабілеттіліктің дамуы және персоналды бағалау жүйесі. Персоналды
бағалау және қабілеттілікті дамыту жүйесі 3 негізгі ... ... Жеке ... ... ... ... ... дамыту үшін
- кадрларды дұрыс бөлу үшін
- дұрыс шараны қабылдау үшін
2. Қызметкердің оның ережесіне сәйкес ... ... ету ... Қабілеттілігін бағалау және нәтижелерін бағалау. Қабілеттер жұмыс
процесі кезінде көрінеді.
VII. Персоналды оқыту және дамыту. Қазіргі ... банк ... ... ие ... керек. Ол күтпеген өзгерістерге дайын болуы керек.
Банктер өз қызметтерін ... үшін ... ... ... Қызметкер банк
есебінен немесе пайызсыз несие алып оқиды. Оқу және ... ... ... ... ... ... жұмысқа жалданған қызметкерлер үшін – еңбек жалдануды сақтау;
- банктің штаттағы квалификацияларын көтеріп жатқан қызметкерлер үшін
лауазымдық өсу немесе өз лауазымын ... ... ... ... оқыту жыл сайын өзгеруде. Алғашқы жылдары банк
мамандарының оқу ... ... ... еді. Банк ... ... немесе толық тоқтатқаннан кейін тыңдаушының контингенті мен
олардың сабаққа қатынасы өзгерді. Негізгі ... «Біз ... ... және ... ... ... болды.
Қазіргі кезде нарықта білім беру қызметі көрсеткіштерінің бірнеше
сегменттері қалыптасты:
- дәстүрлі жоғары білім (экономикалық жоғарғы оқу ... ... банк ... ... ... ... ... жоғарғы оқу орнының факультеттері).
- банк білімі профилі жоқ ... ... ... білімі.
- арнайы білімі бар және жұмыс тәжірибесі бар ... ... ... жоспарлау және таңдау. Персоналды ... ... ... жаңа ... жабу үшін ... ... және ... персоналды басқару сферасындағы мынадай
бағыттармен ... ... ... ... ... ... ынталандыру жүйесі, персоналды оқыту және дамыту.
IX. Кадрлық ... ... ... ... ... ... ... потенциалды жоғалтулары немесе қауіп
деп көрсетуге болады. Бұнда кадрлар ақшамен жұмыс істейді. Сондықтан
кадрлық ... ... ... ... әсер ... тәуекелді сандық бағалағанда келесі көрсеткіштер қолдануы
мүмкін:
- абсолюттік (банк табысының өнімі мен ... ... ... және ... ... ... ... тұтқа және т.б.).
- статистикалық (дисперсия, вариация коэффициенттері және т.б.).
Банкте тәуекелді басқарудың сандық ... ... ... болып
табылады. Сапалы тәуекелдерден болатын шығындарды азайту жолы лауазымды
қызметкерлердің міндеттерін арнайы құжатта тіркеу болып табылады. Сонда ... ... ... ең ... ... персоналды оқыту
болып табылады [46].
Жасалған талдау мен тұжырымдамалардың негізінде банк қызметінің
тиімділік тенденциясын ... ... ... ұсыныстар жасауға
болады.
Сенімді және қауіпсіз төлем жүйелері тұтастай алғанда мемлекеттің ... ... ... ... ... қаржы ресурстарын
тиімді пайдалануды қамтамасыз етеді, сондай-ақ сатушылар мен сатып алушылар
арасында уақтылы есеп айырысуға кепілдік береді. Төлем ... ... одан әрі ... ... ... ... Банкінің маңызды басымдығы
болып табылады:
- төлем жүйесінің жұмыс істеуін ... және ... ... тариф саясатының, өтімділікті басқарудың ... ... ... ... Республикасы төлем жүйесінің жай-күйін
сипаттайтын көрсеткіштерді ... ... және ... ... оны
қадағалау.
- елдегі есеп айырысу ережесін белгілейді, ... ... ... тапсырмасы бойынша есеп айырысуды жүргізу арқылы
Қазақстан Республикасы бюджет жүйесінің барлық деңгейлерін ... ... ... ұйымдастыру және орындау жүктелетін
мемлекеттік бюджеттен тыс қорлардың шоттарына қызмет көрсетеді. Ұлттық ... ... есеп ... оның ... клирингтік ұйымды
үйлестіретін, реттейтін және лицензиялайтын орган болып табылады, сондай-ақ
қолма-қол жасалмайтын есеп ... ... ... ... ... және ... белгілеу.
- еуропалық жүйесінің төлем жүйелерінің үздіксіз жұмыс істеуін
қамтамасыз ету жөніндегі міндеті ... ... ... үздіксіз
жұмысын және қауіпсіздігін қамтамасыз ету тиімді шешу жолдары болып
табылады.
Ұлттық Банктің ... ... ... және оларды халықаралық
стандарттарға жақындату жөніндегі жұмысын халықаралық қаржы ұйымдарының
консультанттары жоғары бағалағандығы есте ... ... ... ... (Халықаралық валюта қоры, Дүниежүзілік банк) сарапшылары
ақша төлемдері мен аударымдарын уақтылы және қауіпсіз жүргізуді қамтамасыз
ететін Қазақстан төлем ... ... ... мен ... рет атап ... алғанда Ұлттық Банктің төлем жүйесін дамыту жөніндегі
қабылданған шаралары негізінен қаржы ... бір ... ... ... ... ... операцияларының операциялық тиімділігін,
сенімділігін, жылдамдығын және ... ... ... ... ... төлем құралдарын пайдалану және
жаңаларын ендіру үшін ... ... ... ... ... Ұлттық Банкі төлем жүйелерінің сенімді және ... ... ... ету ... ... орындау шеңберінде
тұрақты негізде ақша төлемдері мен ... ... ... ... құқықтық актілерді жетілдіру бойынша ... ... ... ... ... ... ... Банк болашақта да ғылым мен техникалық прогресс саласындағы
соңғы қол жеткізген жетістіктерге сәйкес Қазақстан төлем жүйесін бұдан ... мен ... ... ... ... ... Бұл ... төлем
жүйелерінің тиімді және сенімді жұмыс істеуін қамтамасыз ету, инновациялық
бөлшек төлем құралдарын және ... ... ... ... ... жалғастырылатын болады.
Қорытынды
Дипломдық жұмыста менеджмент тиімділігіне қатысты жүргізілген зерттеу
нәтижелері бойынша келесідегідей қорытындылар шығаруға ... ...... ... ... ... ... тиімділікті, пайдаланған ресурстар мен шығындарды салыстыру арқылы
анықталған әлеуметтік-экономикалық нәтижені ... ... ... ... ... мәні – ... ... қолда бар
ресурстар (шығындар) арқылы басқару нысанында ең үлкен экономикалық
нәтижені қамтамасыз ету. ... жүйе ... ... ... өмір сүру ... мен ... арқылы байқалады.
Менеджменттің ғылыми-техникалық нәтижесі ішкі және сыртқы нарықтағы
бәсекеге ... ... ... ... ...... және экономикалық өмірімен қарым-қатынасы, табиғатты жаңарту мен
сақтау арқылы білінеді.
Сыртқы байланысты тиімді іске асыру ... және ... ... қатар олардың әрекеттестігіне әсер ... ... әсер мен ... ... ... әсер етуші факторлардың
кешендігі және оның әр уақытта өзгеріп отыратынына байланысты ол өте қиын
мәселе болып табылады. ... да ... үшін осы ... ... сыртқы ортаның көрсеткіштерінің өзгеруін байқау маңызды
болады.
Айтып ... ... ... ... секторының барлық сегменттерінде
құрылымдық реформалар жүргізілуде. Қазақстан Республикасының банк жүйесі
банк қызметтері бойынша әлемдік стандарттарға өтуді ... ... ... және ... жүйелері ТМД елдері ішіндегі ең дамыған жүйелер болып
отыр. Біздің қаржы жүйеміздегі ... банк ... ... үлгі ... ... Қазақстан Ұлттық банкі ТМД елдерінің жалғыз орталық банкі
қызметін атқаруда.
Осы тұрғыда зерттеу объектісі ретінде алынған «ҚР ... ... ... ... ... ... ... қазіргі кезеңдегі өндірістің менеджмент деңгейі жоспарлау,
тәуекелді басқару, активтер мен ... ... ... ... сияқты маңызды бағыттар бойынша жүргізетіндігін көрсетті.
Банк менеджментінің негізгі құраушысы болып ... ... Ол ... ... мен ... технологиялық
жүйелердің жұмыс істеу режимдерінің оптималды құрудың ... ... ... ... ... мүмкіндік береді. Ал бұл жүйелер мен
режимдер банктің ... ... ... мен ... ... ... жэне оның қойылған параметрлер бойынша тұрақтылығын үнемі
ұстап тұрады. Сонымен, қаржы менеджментінің коммерциялық банктегі қызметі
ақша ресурстарының құрылу мен ... ... ... тікелей
байланысты.
Банк менеджменті - нарықтық экономика жағдайында ... ... ... ... қолдануында жүзеге асырылады.:
- Әр банкінің нарықтық қажеттіліктер мен сұранысына, банкке ... ... ... мен ... ... жэне
клиенттердің сұранымына бағыттталу.
- Оптималды ... жету мен ... ... ... ... ... жоғарлауына үнемі ұмтылу.
- Нарық жағдайына байланысты банк программаларын, мақсаттарын және
тапсырмаларына ... ... ... қызмет процесінде банктің және оның филиалдарының жұмыстың
соңғы нәтижесін тексеру.
- Оптималды ... ... ... ... ... ... ... түрде қолдану.
- Персоналды рационалды алу және оның тиімді пайдалану.
Банктегі кадрларды басқарудың негізгі мәселелерінің ... ... ... ... ... ... анықтау,
бағалау, ранжирлеу, және кейіптеу болып табылады.
Менеджменттің басты фигурасы ... Ол ... ... көре ... жағдайды тез бағалайтын және мақсатына жету
үшін оптималды шешім таба алуы керек. Банк менеджері банктің клиенті ... және ... ... ... мен фирмалардың және т.б.
менеджмент ... баға бере ... ... ... Менеджер белгілі
профессионалды және жеке сапаларға ие болуы керек: жоғары құзірет, ойлау
икемі, тәуекелге бара ... алға ... ... ... ... ... бола алуы ... әдебиеттер тізімі
1 Герчикова И.Н. «Менеджмент»1996 г. –с. 52-55
2 Капиталистическая система управления банком: сокращение ... ... ... мотивации всех подразделений. Повышения
эффективности работы банка с помощью ... Business Unit ... ... В.Г.// ... Казахстана, №9 2004. с. 72-79
3 Менеджмент банков: Организация, стратегия, ... М: ... ... К.Б Менеджмент Лекциялар курсы, Алматы, Экономика, 2005 жыл
5 Мэскон М., Хедоури Ф. Основы менеджмента. М.: ... 1993 г – с ... ... Р.А. ... ... ... – 7-е ... И доп. М.: Дело, 2005.-448с.
7 Бахрамов Ю.М., ... В.В ... ... ... ... ... ... Серия әУчебники для
вузовә. Специальная литература. Издательство «Лань», 2000.-с 55-60
8 И. Ансофф. Стратегическое управление. М., Экономика, 1999. –с ... ... В.А ... ... ... и ... – М.: Питер,
2001. – С.42
10 Как ... ... ... и ... с ... ... Капитал (Москва), №57, 6.3.1996.
11 Гейтс Б. Бизнес со скоростью мысли. – М.: ... 2001. – ... ... ... ... ... Под. Ред. О.И Ловрушина, Изд. 2-е,
-Москва: 1999г. – с ... ... ... успеха скорее, чем машины, Управление
персоналом, 2001. №6 – с. 42
14 Томсон-мл., А. ... А.Дж. ... III. ... ... и ... для анализа. 13-е издание: Пер. с англ. ... ... дом ... 2008. –с. 58-62
15 А.Т. Зуб Стратегический менеджмент: Теория и практика: ... для ... – М.: ... ... 2002, - с. 77-88
16 Радугин А.А., Радугин К.А Введение в менеджмент: ... и ...... 1995. – с. ... ... А. Как сделать компанию культурной? ... ... И. ... организации. Управление персоналом, №5 35,
1999.
19 Абрамова С.Г., Костенчук И.А. О понятии «корпоративная культура». –
М., 1999-С.45-46
20 Жалпы ... ... ... Ұлттық Банкі» 2011 жыл
21 Абрамова М.А, ... Л.С ... ... обращение и
кредит», учебние пособие – Москва, 1996г.-с 77-79
22 Управление персаналом государственной ... ... М.: ... РАГС, 2006г.-с 85-87
23 Баян Көшенова, Оқу құралы Ақша, несие, банктер, валюта қатынастары,
-Алматы: «Экономика» 2010 жыл, 88-бет.
24 Сайденов А.Г «О ... ... ... ... ... ... ... деятельности Национального банка» \\ Банки Казахстана,
№12, - 2009г. 2-4 стр.
25 ... А.Д., ... А.В., ... Б.Л. ... ...... –с ... Досниязова А.К. «Инфляционное таргетирование: SWOT-анализ» // Банки
Қазахстана, №10, - 2005 г. 56-61 ... ... ... ... ... ... ҚР-сы Президентінің
Заң күші бар Жарлығы, 1995 жылғы 30 наурыздағы, №2155.
28 «О международных резервах и денежной базе» \\ ... Банк ... №33 от 17 ... 2005 ... ... ... 2010 г. ... «Статистикалық мәліметтер» \\ Банки Казахстан, 2009 жыл. 89стр
30 Қазақстан Республикасы Президентінің 2003 жылғы 17 мамырдағы N 1096
жарлығы, ... С.Б. ... Оқу ... “Ақша айналысы және несие” – Алматы,
Қазақ университетi, 2004 ж. – 248 ... ... Р.А. ... ... ... ... ... // банки Казахстана 2001. №8. с. 16-18
33 Мажитов Д. Банк жүйесіне тірек керек // Финансы Казахстана 1997 ... с. ... ... И.Б. ... финансового состояния коммерческого банка ... и ... №8. с. ... ... Р.О. «О ... ... Казахстана» // банки Казахстана
2001. №6. с. 10-19
36 ... Б.И. ... ... ... банковской системы
Казахстана // ... ... 1999. №1. ... ... Г.А. Банковский сектор Казахстана: состояние и перспективы
развития // банки Казахстана 2001. №10. с. ... ... Г.Р. ... процессы в банковской системе
Казахстана // банки Казахстана 2002. №1. с. 6-10
39 Сейткалимов А.Г. ... ... ... и ... её
анализа: - Алматы, 1998 г. –с 20-25
40 Лаврушин О.И. Основы банковского менеджмента: - Москва, 1995 г. –с
52-55
41 ... С. ... ... менеджмент: - Москва, 1995 г. – с 32-37
42 Мажитов Д. Проблемы ... ... ... ... ... 1997 №19; ... ... Л.В. Экономический анализ деятельности ... - ... 1995 г. - с ... ... банк ... бір ... бір ... // Меруерт Борашқызы
// Іскер Қазақстан // Қоғамдық экономикалық басылым // №10, 2011 ж. 22
мамыр
45 «Банковское дело». Под редакцией Г.С. ... ( ... ... 1998 г. –с ... ... ... ... руководство. – Под ред. ... М. ...... АО ... 1998. –с ... ... А.Д., ... А.В., Хенкин Б.Л. Управление банком. – М.:
1992. – с ... ... ... за десять лет независимости. Авторский коллектив
под руководством Н.К. ... ... 2001г. - с ... деңгейі
Бәсекеқабілеттілік
Даму
Өркендеу
Қысқамерзімдік
Орта мерзімдік
Ұзақ мерзімдік
Әлеуметтік мінез-құлық факторлары
Бәсеке факторлары
Экономикалық факторлар
Ұйым
Саяси факторлар
Халықаралық факторлар
Технологиялық факторлар
Нарықтық факторлар
Бас ... және ... ... бойынша Бас директор орынбасары
Қаржы мәселелері бойынша Бас директор орынбасары
Өндіріс және техникалық мәселелері бойынша Бас директор орынбасары
Сыртқы талдау
Ішкі талдау
Ұйым мақсаты
Құрылым
Адамдар
Мәдениет
Жүйелер
Орындалуы
Басқарма бастығы
Директорлар ... ... ... ... және ... іске ... ... мүмкіндіктер және ресурстармен байланысуы
Банк баскару стиліне жоспарлың сәйкес келуі
Жоспардың
ішкі
сәйкестенуі
Кажетті жағдайдың
объективті бағасы
Стратегиялық
жоспарға қойылатын
талаптар
Шынайы баға
Стратегиялық
жоспардың банк ... ... ... ... сипаттау
Көптеген фактілі материалдардың
болуы

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 82 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазіргі кезеңдегі қр ұлттық банкінің қызметтері мен рөлі16 бет
Қазақстан Республикадағы Орталық Ұлттық банк29 бет
Қазақстан Республикасы ұлттық банкінің алтынвалюта активтерін басқару жөніндегі инвестициялық стратегия4 бет
Ұлттық банктің банктік қызметті реттеудегі рөлі мен маңызы4 бет
Жасөспірімдердегі өтпелі кезеңдегі психикалық процестердің даму сатылары27 бет
Жаңа дәуірдегі психология сипаттама4 бет
Кеңестік дәуірдегі дамуына орыс тілінің тигізген әсері16 бет
Корпорацияның айналым капиталы11 бет
Корпорацияның меншікті капиталы6 бет
Кәсіпорынның айналым капиталы туралы44 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь