Қаржы рыногы туралы ұғым

Қазақстан Республикасының қатаң түрде орталықтандырылған жоспарлы экономикадан қағидалы жаңа, мемлекет тарапынан реттелініп отыратын нарықтық экономикаға көшуі елімізде оған қызмет көрсететін барлық институттар мен бірге қаржы рыногының құрылуын талап етті. Қазақстанда қаржы рыногы бұрын соңды болған емес.
Қаржы рыногы – бұл ең алдымен дербес эконмикалық категория ретінде бағалы қағаздарды сату мен қайта сату жөнідегі операцмяларда жүзеге асыру жолымен кәсіпорындардың, фирмалардың, банктердің жинақтаушы зейнетақы қорларының, сақтық институттарының, мемелекеттің және халықтың уақытша бос ақшасын жұмылдыруды, бөлуді және қайта бөлуді қамтамасыз ететін нарықтық қатынастардың жиынтығы. Ол нарықтық қатынастар жүйесінің құрамды бөлігі болып табылады және тауар ақша, кредит, сақтық, валюта және басқа рыноктармен етене байланысты.
Шаруашылық жүргізудің қазіргі жағдайында қаржы рыногы қаржы ресурстарын үздіксіз қалыптастырып отырудың, оларды неғұрлым тиімді пайдаланудың ұлттық шаруашылықта ақша қозғалысын ұтымды ұйымдастырудың айрықша нысаны болып табылады және бағалы қағаздар рыногы, сондай-ақ несие рыногы түрінде де іс-әрекет етеді.
Экономикалық әдебиеттерда және шаруашылық практикада қаржы рыногы ұғымы ақша, валюта, кредит, капитал рыногтарын қоса отырып кеңінен түсіндіріледі. Бұл қаржыны жалпы ақша мен құн категориялярына бара-бар категория ретінде қарастыратын практикамен, негізінен дүние жүзілік практикамен байланысты, өйткені экономикалық ресурстардың кез кезген түрі меншіктің титулдары болып табылатын ақша мен немесе бағалы қағаздар мен, басқа құжаттар мен ортақтастырылуы мүмкін.

        
        Қаржы рыногы туралы ұғым
Қазақстан Республикасының қатаң түрде орталықтандырылған жоспарлы
экономикадан қағидалы жаңа, мемлекет тарапынан реттелініп ... ... ... елімізде оған қызмет көрсететін барлық институттар мен
бірге ... ... ... ... етті. Қазақстанда қаржы рыногы бұрын
соңды болған емес.
Қаржы рыногы – бұл ең алдымен дербес ... ... ... ... сату мен ... сату ... ... жүзеге асыру
жолымен кәсіпорындардың, фирмалардың, банктердің ... ... ... ... ... және ... уақытша бос
ақшасын жұмылдыруды, бөлуді және қайта бөлуді қамтамасыз ... ... ... Ол нарықтық қатынастар жүйесінің құрамды бөлігі
болып ... және ... ... кредит, сақтық, валюта және ... ... ... ... қазіргі жағдайында қаржы рыногы ... ... ... ... ... ... ... ұлттық шаруашылықта ақша қозғалысын ұтымды ... ... ... табылады және бағалы қағаздар рыногы, сондай-ақ несие
рыногы түрінде де іс-әрекет ... ... және ... ... ... ... ақша, валюта, кредит, капитал рыногтарын қоса отырып ... Бұл ... ... ақша мен құн ... ... ретінде қарастыратын практикамен, негізінен дүние ... ... ... ... ... кез ... ... титулдары болып табылатын ақша мен немесе бағалы қағаздар мен,
басқа құжаттар мен ортақтастырылуы мүмкін.
Ақша рыногы дегеніміз ... ақша ғана ... ... ... да ... ... ... рыногы.
Кредит рыногы – несие ... ... ... операцияларымен
байланысты.
Ақша мен кредит рыногтары, әдеттегідей айналым активтерінің
қозғалысына қызмет етеді.
Капитал рыногында ... ... ... ... және ұзақ
мерзімді қорланымдарының қозғалысы жүзеге асырылады.
Қаржы рыногында сатып алу - ... ... ... – ақша және бағалы қағаздар болып табылады.
Қаржы рыногында бағалы қағаздардың қозғалысымен ортақтастырылатын
экономикалық ... ... ... ... ... ... маңызды
орын алады. Қор құндылықтарының – бағалы қағаздар мен ... ... ... байланысты болғандықтан оны қор рыногы деп ... «Қор ... ... ... ... ... мәміле
жасалынатын және ресімделінетін мекеменің – қор ... ... ... ... ... ... қаржы рыногының жұмыс
істеу шарттарын айшақтайды. Оған мыналар жатады:
1. ... ... ... ... яғни кез ... ... және
арналымдағы тауарлар мен қызмет көрсетілер бойынша ... ... ... ... банк ... ақша ... қалыпты реттеп отыру: бұған
қолма-қол және қолма-қолсыз айналым бойынша эмиссияға бақылау жатады.
3. кредит рыногының жандандырылуы, оның ... ... ... ... ... ... ... кредит ресурстарының
қозғалысы орталық банктің пайыздық есептік ... ... ... ... нормасын, ашық ақша
рыногында операциялар жүргізуді белгілеу арқылы реттелінеді.
Кез келген субъектінің қаржы ресурстарына қажеттілігі және ... ... ... мен тура ... ... рыногының жұмыс
істеуінің объективті алғышарты болып табылады.
Қаржы рыногының жұмыс істеуінің негізгі алғышарттарына мыналар
жатады:
1. ... ... мен ... шектеу мақсатындағы
материалдық өндіріс сферасының бастапқы шаруашылық буындарының
– меншіктің барлық ... ... ... ішінде
мемлекттік сектордың да кең дербестігі.
2. қаржы ресурстарын қайта бөлудегі мемлекет рөлінің ... ... ... орталықтан қаржыландырудың,
қаражаттарды кәсіпорындар арсында ішкі ... ... ... ... ... субектілер мен халықтық бағалы қағаздарға
және басқа активтерге ... ... ... ... ... қаржыландыру үшін несие қорын пайдалануды
тоқтату республикалық, сондай – ақ ... ... ... ... ... арқылы жабылуы тиіс.
Қаржы рыногының маңызы бос ақша қаражаттарын алу және ... ... ... ... ... процессіне ықпал етумен ғана ... Оның ... ... ... экономикаға «сатылас» әдістің
орнына «деігейлес» қозғалыс бойынша ресурстарды ... ... ... ... ... кезінде шаруашылық жүргізуші субъектілер
арасында қарды ресурстарын өтеусіз қайта бөлу түрінде төте ... ... ... Бұл қаражаттарды маңызды сфералар мен ... ... ... ... ... және жалпы экономиканың
қаржылық жағдайын тұрақтандырады.
Қаржы рыногының болуы инфляцияны тежейді, өйткені бюджет ... үшін ... ақша ... пайдаланбайды, рынокта еркін жүретін,
бағасы сұраным мен ұсыным ... ... ... ... ... ... процессінде қаржы рыногының қалыптасып, жұмыс
істеуі экономиканың ... ... және оның ... ... және қиыншылықтарға кезігеді.
Инфляция бағалы қағаздарға айтарлықтай шектеу жасайды – олар қысқа
мерзімді немесе құны жоғалмай жеңіл өтетіндей ... ... ... үнемі
өсіп отырған жағдайында инвесторлар қаражаттарды өтімі аз бағалы ... ... ... ... ... кезінд ұзақ мерзімді инвестициялар
үшін жылжымайтын дүние – мүлікке, тауарларға еркін ... ... ... ... тартымды болып табылады.
Қаржы рыногының жұмыс істеуінің маңызды факторы сонымен ... ... ... табылады, ал бағалы қағаздардың айналысы бірқатар ... ... ... ... ТМД ... саяси болмыстары не
ол, не бұл кәсіпорындарының рентабельділігіне қатысты ұзақ ... ... ... ... және ... ... соң ... сатып алу ықыласын шектейді.
Қаржы рыногының жандануы корпоративтік ... ... ... ... ... ... мен облигацияларын
шығару және олардың айналысын жандандыру кезінде ... ... ... ... ... ... бұл ... жақсы дамымады. Бұл жалпы
экономикалық ... ... ... қор ... ... тыс ... депозит
мекемелері түріндегі құрамды элементтерді кіріктіретін ұлттық қор жүйесін
қалыртастыру бір мезгілде басқа нарықтық ... ең ... әр ... ... ... ... бқл жүйенің қызметін
мемлекеттің экономикадағы оң құрылым ... ролі ... ... ... еті ... ... тиіс.
1. Бағалы қағаздар рыногы және оның түрлері.
Жоғарыда баяндалғандардан туындағандай, бағалы қағаздар рыногы –
шаруашылық ... ... ... ... ... ... алуан түрлері сатылатын және сатып алынатын қаржы рыногының ... ... ... ... ... ... әсіресе, инвестициялық
процесстерді реттеп, олардың тиімділігін арттыруға мүмкіндік береді. ... ... қор ...... ... және өзге ... сан ... қол жетеді.
Бағалы қағаздар рыногы экономиканың барлық субъектілерінің өздеріне
қажетті ақша ресурстарын алуына кең ... ... және ... ... Ол ... ... ... стихиялы түрде өтіп жатқан
процесстердің реттеушісі болып табылады. Бұл әсіресе ... ... ... ... ... ... түсу уақыты мен әдісіне қарай ... ... және ... ... бөлінеді. Бастапқы рынокта бағалы
қағаздардың бастапғы иеленушілерінің жаңа шығарылған бағалы ... ... ... ... ... ... яғни олардың
иелерінің ауысуы болады. Бағалы ... ... ... ... ... болады. Қайталама рынок екі бөліктен ... ... ... ...... сауда – саттықты
ұйымдастырушының ішкі ... ... ... асырылатын эмиссиялық
бағалы қағаздар мен өзге ... ... ... сферасы және
ұйымдастырылмаған бағалы қағаздар рыногы- бағалы қағаздар ... ... мен ... ... ... ... сауда-саттықты
ұйымдастырушының ішкі құжаттарында мәміле ... және ... ... ... ... ... асырылатын сферасы.
Биржадан тыс айналым рыногының ұйымдастырылған рыноктан айырмашылығы онда
операцияларды жүзеге асыратын ... ... жоқ, ... ... ... мен ... жүргізеді. Ұйымдастырылған рынокте
операциялар шамалы қатаң ... ... ... ... қаржы рыноктарын басқа критерийлер бойынша ажыратады:
✓ бағалы қағаздардың түрлері бойынша:
акциялар,
облигациялар және тағы басқа рыногы.
✓ эмитентттер бойынша:
кәсіпорындардың бағалы қағаздар рыногы,
мемлекеттің ... ... ... ... ... ... ... бойынша:
қысқа мерзімді
орташа мерзімді
ұзақ мерзімді
✓ мәмілелердің түрлері бойынша:
кассалық
форвардтық
✓ салалық критерий бойынша.
Бағалы қағаздар рыногының жұмыс істеуі елдік ... ... ... ... бар ... иелерінің болуы мен объективті түрде алдын-
ала анықталады. Тек осындай ... ... ... ғана ... қағаздар
рыногында қаржы ресурстарына деген сұранымды көрсете отырып әрі ... ... ... ... етіп ... ... ... сауды мәмілелерін
жасай алады.
Нарықтық қатынастардың серпінді даму ... ... ... ... ... ... ... құрылған 1995 ... 1995 ... 19 ... ... жаңартылған Қазақстан «таза» қор
биржасы- Орталық Азия қор биржасы (ОАҚБ) жұмыс істей бастады. 1995жылдың 21
сәуірінде «Бағалы ... және қор ... ... ... заңы ... Қазақстан бағалы қағаздар рыногын құқықтық
реттеуді қамтамасыз ету үшін ... ... ... бағалы
қағаздарды қалыптастырудың және дамудың бағдарламасы әзірленеді «Қазақстан
Республикасының мемлекеттік қарызының ... ... ... ... және өтеу шарттары туралы қағидалар» әзірленіп бекітілді. 1997
жылдың ... ... ... ... ... қағаздарды
реттейтін үш заң қабылданды, олар: «Бағалы қағаздар рыногы туралы», «Бағалы
қағаздармен жасалған мәмілелерді ... ... ... ... ... ... заңдар. Қазақстанның қаржы
рыныгын мемлекеттік реттеу жүйесінің тиімділігін ... және ... ... ... мақсатында Призидентің жарлығымен
Қазақстан Республикасының бағалы қағаздар ... ... ... оның функциялары мен өкілеттіктері Қазақстанның Ұлттық
банкісіне беріледі. 2003 жылы ... ... ... рыногы туралы»
Қазақстан Республикасы ... ... қор ... ... одан әрі ... ... туды. Бұл заңның қызмет аясы
«Акционерлік қоғамдар ... ... ... заңы (2003 жылғы
мамырдың 13) қабылданғаннан кейін қаржы рыногының ... ... ... ... ... ... ... толыққанды жұмыс істеуіне кең ... ... ... ... ... 6 ... ... алды және қазіргі
уақытта оның мынадай құрылымы қалыптасып отыр:
Бастапқы рынок
Мемлекеттік емес бағалы қағаздар рыногы:
бастапқы орналастыру секторы;
сатып алу, сату секторы;
корпорациялық ... ... ... ... ... ... бағалы қағаздар секторы:
МБҚ- ны саып алу, сату секторы;
МБК-мен жасалатын репо-операциялар секторы;
Қайталама рынок
Қор ... тыс ... ... ... баға белгілеу ұйымы
Басқа да сауда- саттықты ұйымдастырушы.
Бағалы қағаздар – иеленушілеріне мүліктік құқықтар және ... ... ... ... ... ... ... немесе тауарлай құжаттар.
Бағалы қағаздардың бір ерекшелігі ретінде оның ... ... ... Яғни ... ... ... ... оның ұстаушысының қалайда бір
мүлікке құқылы екендігін куәландыратын белгілі бір ... мен ... ... ... Бұл ... бір ... ... нақты акция сомасын
алуға мүміндік береді.
Бағалы қағаздар нарық шаруышылығы ... ... ... ... айырбастау процесіндегі ыңғайлы әрі тиімді құралы ... ... ... бір ... табыстарына ортақтасуға мүмкіндік бере
отырып, бағалы қағаздар іскерлік белсенділікті арттыра түседі және ұлттық
байлықты ... ... ... ... олардың иелеріне дивиденттер немесе пайыздар
түрінде табыстар төлеу, сондай-ақ бұл ... ... ... ... ... ... тұлғаларға беру мүмкіндігі қарастырылады.
Бағалы қағаздар ерекше тауар ретінде өмір ... оның ... оған ... ... ... мен ... бар ... болуы тиіс. Алайда бағалы
қағаздар рыногында сатылатын тауарлар өзгеше ... ... ... ... қағаздар- бұл тек меншік титулы, табысқа құқық беретін құжаттар,
бірақ нақты емес капитал. ... ... ... ... тап ... ... айқындалады және рынок бағалы қағаздарды бір иеленушінің
басқа иеленушіге көп жағдайларда еркін және оңай ... ... ... ... ... ... және ... бағалы қағаздар
болып бөлінеді.
Құжатсыз бағалы қағаздың өмір ... ... ... - қағаз
нысаны, бұл нысанда бағалы қағаз құжат түрінде өмір сүреді. Бағалы қағаздар
рыногының дамуы бағалы ... ... ... ең ... ... ... ... құжатсыз нысанына көшуді қажет
етеді.
Инвестициалық (капиталдық) бағалы қағаздар – ... ... ... табылатын бағалы қағаздар.
Инвестициалық емес бағалы қағаздар – бұл тауар немесе басқа рыногтарда
ақшалай есеп – қисаптарға қызмет ... ... ... ... мәртебесін, инвестициялық және ... ... ... ... ... ... ... факторларды ескере отырып қор бағлы қағаздары үш ... ... ... және мемлекеттік емес.
Мемлекеттік бағалы қағаздар- бұл мемлекеттік ішкі борыштың нысаны,
эмитенті мемлекет болатын ... ... ... ... ... арасында көп тарағаны ... ... ... мемлекеттік және жинақтық қарыздардың облигациялары.
Муниципалдық бағалы қағаздарға ... ... ... міндеттемелері жатады.
Мемлекеттік емес бағалы қағаздар ... және ... ... ... ... келеді. Корпоративтік бағалы қағаздар болып
кәсіпорындардың, ұйымдардың, банктердің борышқорлық міндеттемелері ... ... ... ... түрлері сан алуан: ақшалай бағалы қағаздарға
акциялар, облигациялар, вексельдер, ақша ... ... ... құқықтарды, меншік құқытарын бекітіп беретін тауарлай бағалы
қағаздарға коносаменттер, қойма ... ... ... қағаздарға банк
кредитін алғандығын растайтын құжаттар, борышқорлық қолхаттар, өсиет хат,
лотерея билееттері, сақтық ... ... ... ... ... сәйкес вексель бағалы қағаздарға
жатпайды, бірақ басқа жағынан, ақша ... алу – сату ... ... ... ... бағалы қағазадарға жатқызуға
болады. Вексель – қарызгер несиелерге ... және ... ... ... ... көрсетілген соманы талап етуіне
даусыз құқық беретін, заңмен қатаң түрде ... ... ... ... Вексель есеп айырысудың нысаны ғана емес, сондай-ақ
бұл коммерциялық кредиттің нысаны: өнім немесе қызметтер үшін вексельмен
есепетесе ... ... ... ... ... ... банктегі есеп
айырысу шотындағы өзінің ақшаларын шығын қылмайды. Ал бұл мәміле жөніндегі
әріптес вексельде көрсетілген сомада және мезгілге оған ... ... ... білдіреді.
Егер бағалы қағаздар кейін салынған ақшалай сомаларды қайтара отырып
шектеулі мезгілге шығарылса, онда олар борышқорлық болып ... ... банк ... ... және ... ... ... тиісті активтерге меншік құқақығын береді. Бұлар акциялар,
варанттар, коносаменттер және ... ... ... өмір ... ... ... негізгі
және туында болып бөлінеді.
«Бағалы қағаздар рыногы туралы» заңда туынды бағалы ... ... ... барлық активке қатынасы бойынша құқықтарда куәландыратын
бағалы қағаздар делінген. ... ... ... фьючерстер, форвардтар,
опциондар, варанттар, своптар, споттар, депозитарлық куәліктер, жазылыс
құқықтары және ... ... ... қағаздарға акциялар мен облигациялар ... ... ... ... айналыста мемлекеттік, корпорациялық және
басқа бағалы қағаздар жүр.
Акция- акционерлік қоғам шығаратын жән ... ... түрі ... ... ... алуға, қоғамды басқаруға қатысуға және қоғам
таратылған жағдайда оның қалған ... бір ... ... ... ... бағалы қағаз.
Қазақстанның практикасында еңбек ұжымының акциялары, кәсіпорындардың
акциялары және ... ... ... ... акциялары қолданылады.
Алғашқы екі түр сөздің тура мағынасында акциялар ... ... ... жинақ ақшасының және кәсіпорындардың бос ақшаларының өз
кәсіпорнының немесе басқа кәсіпорындардың мүлкіне ... ... ...... оның ... ... ... пайызы
түрінде тыбас түсіретін бағалы қағаз. Мемлекет немесе кәсіпорын ішкі қарыз
шығару кезінде белгілі бір шарттар негізінде ... ... ... ... ... ... ... өзінің ұстаушысына облигацияның
нақтылы құнының онда көрсетілген ... не өзге де ... ... ... ... Облигацияның нақтылы құны – ... ... ... кезде белгіленген, купондық облигация ... ... ... ... ... ... сондай-ақ облигацияны
өтеген кезде оны ұстаушыға төленуге тиісті ... ... ... ... мен бұл ... ... мекемелер, ұйымдар арасындағы
қарыз қатынастарын растайды.
Мемлекеттің бағалы қағаздармен жасалатын ... ... тағы бір ... түрі – мемлекеттік қасқа мерзімді қазынашылық
міндеттемелерді (МЕҚҚАМ) сатып алу - сату операциясы болып ... орта ... ... ... міндеттемелер (МЕОҚАВМ)
Қазақстан Республикасының эмиссиялық мемлекеттік бағалы қағаздары болып
табылады, республикалық ... ... ... ... ... атынан Қаржы министрлігі шығарады және бағалы
қағаздар рыногында ... ... ... ... ... ... ... МЕАКАМ,НСО, АВМЕКАМ,
МЕКАВМ жатады.
1.3. Бағалы қағаздардың эмиссиясы және айналысқа шығарылуы.
Бағалы қағаздардың эмиссиясы - бұл жарғылық ... ... ... ... ... ... бағалы қағаздар шығару және
орналастыру. Бағалы қағаздарды ... және ... ... ... ... ...... – бұл бағалы қағаздарды
олардың бастапқы иелеріне - ... яғни заңи ... ... ... ... ... Акционерлік қоғам ... ... және ... онаң
құрылтайшылары арасында орналастырған кезде.
2. Акциялар шығару жолымен акционерлік қоғамның ... ... ... ... ... ... және ... борыштық міндеттемелер шығару жолымен
мемлекет, заңи тұлғалар, жргілікті билік ... ... ... ... жүзеге асырылады.
Эмиссиялық бағалы қағаздар - бұл бір ... ... ... ... ... осы ... ... жағдайлар
негізінде орналастырылатын және айналысқа түсетін бағалы ... ... және ... емес ... ... қағаздар болып
бөлінеді.
Мемлекеттік эммиссиялық бағалы ... ... ... ... ... ... ... орган немесе Ұлттық банк
болатын қарыз алуға қатысы жөнінен ұстаушының құқықтарының ... ... ... ... ... Мемлекеттік емес эмиссиялық бағалы
қағаз - ... ... ... ... эмиссиялық деп
танылған, мемлекеттік емес ұйымдар шығаратын акциалар, облигациалар және
өзге де ... ... ... ... ... ... бастапқы рыногында
жүзеге асырылады. Онда бағалы қағаздарды шығару және ... ... бір ... ... немесе олардың тапсыруы бойынша
бағалы қағаздар рыногының кәсіби қатысушысының және ... ... ... ... ... ... ... рыногы көбінесе Мемлекеттік бағалы
қағаздардың (МБҚ) ... ... Ішкі ... ... ... ... ... қаржыландыруды қамтамасыз ету
мақсатында Қаржы министірлігі Мемлекеттік ... ... ... ... ақша ... ... 1994 жылдың бірінші жартысында
Қаржы министірлігінің бағалы қағаздарының шығарылымы басталады.
Алғашқы мемлекеттік бағалы қағаздар үш айлық қазынашылық міндеттемелер ... ... ... алты айда олар ... ... ... тұрақсыз, шамамен айына 1 рет болды, жыл соныңа қарай олар апта
сайын жүргізіле бастады. ... ... ... ... МБҚ-ларын
орналастыру жөнінде аукциондар аптасына 2-3 рет өткізіледі.
1998 жылы қайта қаржыландыру ... ... ... ... Үкіметке Ұлттық банк беретін кредиттер доғарылған болатын және
Ұлттық банк ... ... ... ... ... он ...... ға қайта ресімделді.
МБҚ рыногының қолдау үшін Қаржы министірлігі қысқа ... ... ... шығара бастады, ... ... ... - ... –ды ... ... рыногының дамуы сандық өсумен ғана емес, сонымен бірге терең сапалы
өзерістерге де ... ... ... ... ... ... жаңа ... де, сонымен бірге бағалы қағаздардың ... ... де ... отырды.
Мемлекеттік бағалы қағаздардан басқа бастапқы рынокта мемлекеттік ... және ... ... қағаздар айналысқа ... ... ... ... пайдалы, бірақ сонымен бірге қауіпті
болып табылады, оларға кәсіпорындар мен ... ... ... ... қағаздар рыногының қалыптасуы белгілі бір дәрежеде
1996 жылы жарияланған «Көгілдір фишкалар» бағдарламасымен байланысты.
Қайталама ... ... ... ұзақ ... ... және ... ... қысқа мерзімді ноталарымен
жасалынған мәмілелер көлемінің өсуімен ... ... ... ... ... режимінде өздерінің офистерінде бастапқы ... ... ... ... ... тыс ... істейтін
бағдарламаны іске енгізумен байланысты болғанын атап өткен жөн.
Мемлекеттік эмиссиялық бағалы қағазды шығарудың, оларды ... ... ... және ... ... мен тәртібі
және эмиссия көлемі ... ... ... ... ... ... ... бірдейлендіру номерлерін беру тәртібі уәкілетті
органның нормативтік құқықтар актісімен белгіленеді.
Мемлекеттік эмиссиялық емес бағалы ... ... ... ... ... ... ... қабылдануын, уәкілетті органда ... ... ... ... үшін ... проспектісінде
болатын ақпараттарды ашуды, бағалы қағаздарды шығаруды және орналастыруды,
бағалы қағаздарды орналастыру ... ... ... ... етуді
қамтиды.
Ашық орналастыруды жүзеге асыратын акционерлік ... ... ... тіркеудің, сондай-ақ акцияларды шығару және
орналастыру қорытындысы ... есеп беру ... мен ... ... ... ... - банктердің және банк операцияларының
жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ... ... ... ... ... ... қағаздар саудасын ұйымдастырушылардың,
инвестициялық қорлардың, жинақтаушы зейнетақы қорларының, ... ... ... ұйымдардың Орталық депозиттердің акцияларының
барлық эмиссиялары міндетті мемлекеттік тіркеуге жатады.
Эмиссиялық бағалы қағаздар құжаттандырылған және ... ... ... Бағалы қағаздар шығарудың құжаттандырылған
нысаны – бағалы қағаздарда мүліктік құқықтар бағалы қағаздар ұстаушылардың
тізімінде ... ... ... ... ... ... шығару
нысанын мемлекеттік тіркеуге табыс етілген ... ... ... ... ... ... басқару органының шешімі бойынша эмитент
өзгертуі мүмкін.
Құжаттандырылған нысанда шығарылған бағалы қағаздар иелерінің құқықтары
осы ... ... ... ... ... ... ... бағалы қағаздар меншік иелерінің құқықтарын тіркеушілер немесе
нақты ұстаушылар растайды. ... ... етуі ... ... ... ... ... ұстаушы оларға бағалы қағаздар өздерінің құқықтарын
растайтын құжаттар ... ... ... мәмілелілер ұйымдастырылған және ұйымдастырылмаған
бағалы қағаздар рыногында – қайталама рыногта ... ... ... алу- сату ... тараптардың бірінің талап етуі бойынша ноториалдық
куаландыруға тиіс.
Кәсіби ... ... ... ... ... ... ... немесе клиенттің атынан, өз есебінен немесе клиенттің есебінен
бағалы қағаздарды сатып алу ... сату ... ... Бағалы қағаздардың
ұйымдастырылмаған рыногында жасалатын мәмілелерді ... ... ... ... ... ... қатысушыларының қызметін пайдалана отырып
та жүзеге асыруы мүмкін.
Бағалы қағаздар рыногының субъектілері жеке және ... ... ... ... ... ... қатысушылары,
сауда саттықты ұйымдастырушылар және өзін-өзі реттейтін ұйымдар ... - өз ... ... қағаздарға салуды- инвестицияны
жүзеге асыратын жеке немесе заңи ... ... ... ... ... ... үшін өздері тартқан қаржыны пайдаланушы
субъектілер болып табылатын институттық инвесторларға – ... ... ... мемлекеттік емес зейнетақы қорларына,
сақтандыру компаниаларына және қызметінің сипатына қарай айтарлықтай ... ... ... ... ... ... ... орын
беріледі.
Эмитенттер - қолданылып жүрген заңдарға сәйкес эмиссиалық бағалы қағаздар
шығаруды ... ... заңи ... қағаздар рыногының кәсіби қатысушылары - өз ... ... ... - ... нысанында жүзеге асыратын және бағалы қағаздар
рыногында лицензиасы бар заңи тұлғалар.
Бағалы қағаздар рыногының өзін -өзі реттейтін ұйымы- ... ... өз ... ... ... мен ... белгілеу
мақсатымен қауымдастық нысанында ... ... ... ... ... заңи тұлға.
Бағалы қағаздар рыногының ... ... ... яғни бұл инвесторлармен делдалдар ретінде болатын заңи
тұлғалар, соның ішінде ... ... ... ... ... қаржы брокерлері, инвестициялық консультанттар
құрайды.
Бағалы қағаздар ... ... ... ... ... болады.
Олар инвесторлардың ақшасын жұмылдыру және оларды қор атынан ... ... – ақ банк ... және салымдарға жұмсау мақсатымен
акциалар шығарады; ... ... ... ... ... барлық
тәуекелдіктер, бүкіл табыстар мен ... осы қор ... ... және олар қор ... ... ... өзгерту есебінен
іске асырылады.
Инвестициялық қор қызметін айқындайтын құжат инвестициялық мағұлымдама
болып табылады. Ол инвестициялаудың мақсаттарын, стратегиасын, ... қор ... ... ... ... әртараптандырудың
нормаландырудың анықтайды.
Акционерлік қоғамның жарғысы қоғамның заңи тұлға ... ... ... ... ... ... Қоғамның жарғылық капиталының
ең төменгі мөлшері тиісті қаржы жылына ... ... ... ... ... ... белгіленген айлық есептік көрсеткіштің 50
мың еселенген мөлшерінде болады.
Акционерлік қоғамды басқарудың ... ... ... ... ... органы- директорлардың кеңесі , атқарушы орган- алқалы
орган ... ... ... жарғысында белгілененетін атқарушы орган
қызметін жеке-дара жүзеге асыратын тұлға болып табылады.
Осы айтылғанның бәрі ... ... ... ... ... ... ... табуы тиіс. Бұл экономиканы дамытудың аса ... ... Қор ... ... ... ... қор биржасы, заңдарға сәйкес өзге де
ұйымдар ұйымдастырады.
Қор биржасы – акционерлік ... ...... ... ... ...... ұйымдастырушының сауда жұйесін пайдалана отырып,
оларды тікелей жүргізу арқылы сауда – саттықты ұйымдық және техникалық
жағынан қамтамасыз етуді жүзеге асыратын заңи ... және ... ... ... реттейтін коммерциалық емес ұйым. Қор биржасының
қызметі өзін-өзі өтеу қағидатына негізделеді және оның ... ... ... ...... ... ... биржасы:
1) сауда жүйелерін пайдалану және қолдану;
2) қор ... ... ... қағаздарды енгізуге жорамалданып
отырған немесе енгізілген эмитенттерге, сондай-ақ қор биржасында
айналысқа жіберілетін бағалы ... мен өзге де ... ... талап
қою;
3) қор биржасында айналысқа жіберілген бағалы қағаздармен және өзге де
қаржы құралдарымен ... ... ... ... жүйесіне кіркге өз
мүшелеріне мүмкіндік беру, осы қаржы құралдары ... ... ... және өткізу, қаржы құралдарымен мәмілелер бойынша есеп
айырылысуды ұйымдастыру және жүзеге асыру, не осындай есеп айырысуды жүзеге
асыру үшін қажет ... ... өз ... ... консультациялық , ақпараттық және өзге де
қызметтер көрсету;
5) бағалы қағаздар рыногы және өзге де ... ... ... ... ... жүргізу;
6) банк заңнамасында белгіленген тәртіппен банк операцияларының жекелеген
түрлерін жүзеге асыру және қор биржасының ішкі ... ... ... ... ... асырады.
Қор биржасы бағалы қағаздардың қайталама рыногының ұйымдастырушысы болап
табылады. ... тыс ... ... тек бағалы қағаздардың жаңа
шығарылымдарын қамтиды. Онда көбінесе облигациялар орналастырылады. Биржада
керісінше, бағалы қағаздардың ескі ... ... ... ... ... ... ... қор биржаларының ең
төмен жарғылық капиталы белгіленеді. Қор биржасы инвестициялық институттар
ретінде ... ... ... ... акциялар шығара алады және
сата алады, бұл оның мүшелері болуға ... ... ... заңнамаға сәйкес тіркелінеді және бағалы қағаздармен биржалық
қызмет жүргізуге Бағалы қағаздар жөніндегі ұлттық комиссиясында лицензия
алады.
Бағалы қағаздар рыногының кәсіби қатысушылары және заңдарға ... ... ... өзге ... ... өзге ... жүзеге асыру
құқығы бар өзге де заңи тұлғалар қор биржаларының мүшелері ... ... ... ... ... ... ... қатысушыларының кемінде он
мүшесі болуы тиіс. Қор биржасының мәмілелерді ... осы ... үшін ... ережелерінде жол берілетін қаржы құралдарының түрлері брйынша
сауда-саттыққа қатысуға құқылы№
Сауда-саттықты ұйымдастырушының кірісі оның негізгі қызметінен алатын
қаражат есебінен құрылады. Сауда-саттықта ұйымдастырушы мынадай
жағдайларда:
1. ... ... ... ... ... ... ұйымдастырушының мүлік пайдаланғаны үшін;
3. бағалы қағаздар листингі үшін және олрадың сауда-саттықты
ұйымдастырушысының тізімінде болғаны үшін;
4. мәмілелерді ... және ... ... ... ... ... үшін және өзге де ... ақшалай
жарналар мен алымдар алады.
Биражадан тыс бағалы қағаздар рыногының баға белгілеу ұйымы -
акционерлік қоғамның ұйымдық- құқықтық ... ... осы ... ... ... ... баға белгілеу арқылы
айырбастау жүйесін пайдалану мен қолдау арқылы сауда-саттықты ұйымдық және
техникалық қамтамасыз етуді жүзеге асыратын заңи тұлға. Бұл ... ... оның ... ... ... ... баға белгілеудің
алмасу жүйесін ұйымдастыру болып табылады. Бағалы қағаздар рыногының
кәсіби ... ғана баға ... ... ... бола алады.
Қаржы рыногының жұмыс істеуі мемлекеттік реттеуді талап етеді. Ол бағалы
қағаздар рыногының субъектілері қызметіне міндетті талаптар белгілейтін
нормативтік-құқықтық ... ... ... бағалы қағаздарды шығаруды
тіркеу мен олрда көделген шарттар мен міндеттерді элементтердің сақтауын
бақылауды ... ... ... қағаздар рыногының кәсіби қатысушылары мен
олардың өзін - өзі реттеейтін ұйымдар ... ... және ... ... ... және ... ... жүзеге асырылады. қазастанда
мұндай функцияларды жүзеге асыруша уәкілетті орган Ұлттық банктің
құрамындағы Бағалы қағаздар жөніндегі департамент болып табылады. Ол
эмитенттер қызметіне талаптар мен ... ... ... және ... ... шығару туралы шешімдерін тіркейді,
эмиссилар бойынша барлық шарттар мен міндеттермелерді эмитенттердің
сақтауына бақылауды жүзеге ... ... ... ... ... қызметін лицензиялайды, бұл рыноктағы әлемдік қаржы
дағдарысының және экономиканың нақты секторларындағы өндірістің
құлдырауынан туындаған сыртқы және ішкі факторлардың ... ... ... ... жайсыз әсеріне қарамастан, ол даму үстінде.
Республиканың бағалы қағаздар рыногында ... ... ... ... айтарлықтай белсенді бола түсті.
2.1 Қаржы рыногының 2004 жылғы қорытындылары.
Инфляция.
Қазақстан Республикасының Статистика жөніндегі агенттігінің ресми
деректері ... ... 2004 ... ... ... ... ... және 0,9%-ды құрады . Азық- түлік тауарлары 1,2%-ға, азық-түлікке
жатпайтын тауарлар -0,3%-ға, ақылы қызметтер -0,7%-ға ... ... 2004 жылы ... 6,7% деңгейінде қалыптасты. Соңғы
жылдары инфляция деңгейі жыл ... ... 6-7% ... түрде тұрақты төменгі деңгейде болды .
Тұтыну бағалары құрылымы бойынша неғұрлым жоғары деңгейде азық-түлік
тауарлары -7,4% қымбаттады, ... ... ... ... ... ... мен ... тиісінше 6,2% және 5,9% көтерілді.
2004 жылы инфляция динамикасына тән ерекшеліктердің ішінде барлық
тұтыным тауарларына және қызмет көрсетулерге бағаның өткен ... ... іс ... ... өсуін атап айтуға болады.
Бұдан басқа, теңге енгізіген сәттен ... ... ... ... ... маусымдық төмендеуінің орнына есептік жылдың жазғы
айларанда оның көтерілгендігі байқалады.
2004 жылы инфляция орта алғанда 6,9 % ... Оның ... ... ... ... ... ... негізгі бағыттарында және
Қазақстан Республикасының әлеуметтік-экономикалық даумынынң 2005-2007
жылдарға арналған орта ... ... ... ... ... қалды.
2004 жылдан бастап Ұлттық банк ақша-кредит саясатын жүргізу кезінде
базалық инфляцияның көрсеткіштерін бағдарға алады. Қазақстан
Республикасының Ұлттық банкі ... ... ... базалық
инфляцияның есебі екі әдістеме бойынша жүргізіледі және оны ... ... ... ... ... асырады. Базалық
инфляция есебінің бірінші әдістемесіне сәйкес тұтыну бағалары индексінен
(ТБИ) көкөністерге, жеміс-жидектерге, жанармайға және көмірге бағаны алып
тастау, ал екінші ... ... ТБИ ... ... ең жоғары өсуыін
көрсеткен бес компонентті және бағаның неғұрлым төмендеуін көрсеткен бес
компонетті алып тастау көзеделі.
2004 жылғы 11 ... ... ... ... ... екі әдістеме
бойынша 5,8 % және 5,4%, ал 2004 жылға ... 2003 ... ... ... - ... 6,5% және 5,9% ... ... 2004-2006 жылдарға аранлған негізгі
бағыттарында негізгі қаланған 2004 жылға арналған базалық инфляцияның
болжамы, бір жылда орташа ... 4 - 6% ... ... ... ... қорытындылары бойынша тұтастай алғанда болжанған деңгейден нақты
деңгей ... ғана ... ... ... жыл ... ... тасымалдағыштарға бағаның серпінді өсуі мен
әлемдік экономиканың жоғары өсу қарқынының сақталуы төлем балансындағы
ахуалдың айтарлықтай жақсаруын және Қазақстанның сыртқы позициясының ... ... ... ... ... ... 9 айдың қорытындысы бойынша республикаға валюталық түсімнің
негізгі көздерінің бірі болып табылатын тауар экпорты 14 млрд. ... асып ... Бұл ... ... ... ... ... есе көп. Тауар экспортының рекордтық көрсеткіштері резиденттердің
ағымдағы операциялары бойынша жоғары қарқынмен өсіп ... ... ... және ... ... ағымдағы операциялыр шоты бойынша оң
балансты қамтамасыз етті.
2004 жылғы 9 айдың қорытындысы бойынша ағымдағы операциялардың оң
сальдосы 232 млн. АҚШ ... ... ... ... үшін ... баға ... шетелдік инвестициялардың
қатысуымен іске асырылып отырған өндіру саласындағы жоспарларды одан әрі
дамытуға жағдай жасады. 2004 жылғы 9 айда тіркелген инвестициялау
операциялары ... оң ... ... нетто- түсуі) 2,6 млрд.доллар
болды, бұл - тұтастай алғанда 2003 жылғыға қарағанда 19% -ға көп.
Шетел капиталының ... ... сол ... жеке ... заем
операцияларымен де қамтамасыз етілді. 2004 жылдың 9 айныда ған а
республиканың банк секторы 3,8 млрд. АҚШ доллары астам сомаға ... мен ... ... ... ... ... ... ішкі кредиттеу
көлемінің кеңеюіне, сол сияқты резиденттердің шетелдік активтерінеің өсуіне
де негіз болды.
Халықаралық ... және ақша ... ... ... ... ... салыстырмалы бәсеке
қабілеттілігіне теріс ықпал етпейтін шекте ұстап тұру үшін Ұлттық банк
валютаның ішкі валюта нарығында сатып ... ... ... Бұл ... ... негізгі көзі болды және ұлттық қор қаражатының онда әрі
жинақталуына жағдай жасады.
2004 жылы Ұлттық банктің таза халықаралық резервтері ағымдағы бағамен
87,1% 9277 ... ... ... ... ... өзі тауар және қызмет көрсеті
импортын 6 айға жуық жабуды ... ... ... министрлігінің сыртқы
борышына қызмет көрсеті және Ұлттық қордың активтерін толықтыру ішкі
валюта нарығында валюта сатып алумен және Үкіметтің шоттарын шетел
валютасының ... ... ... таза ... ... млн. долларға өсіп, 8473,4 млн. долл. дейін жетті. ... ... банк ... роперациялар нйтижесінде 77,6 млн.долл.
803,6 млн№ долларға дейін өсті және оның әлемдік нарықтағы бағасының өсуі
бір трой унциясы үшін 417,25 долл. 438,00 ... ... ... ... ... ... алғанда, яғни ұлттық қордың
ақшасымен қоса 2004 жылы 66,3 % өсіп, 14,3 млрд. болды.
2004 жылы ақша базасы 82,3% - ға 577,96 ... ... ... көбейді.
Ақша базасы кеңеюінің негңзгң факторы Ұлттық банктің таза халықаралық
резевртерінің өсуі болды. 2004 жылғы 11 айда ақша ... ... ... ... ... ... өтсі. Ақша массасы өсуінің негізгі факторлары
банк жүйесінің және кредиттік серіктестіктердің ішкі активтерінің 67 % және
оның таза сытрқы активтерінің 44,5 % -ға ... ... ... 11 айда ... ... ақша (М0) 45% 345,9 млрд.
теңгеге дейін, банк жүйесінің кредиттік серіктестіктерінің депозиттері ақша
массасы құрылымында - 60,6%-ға 1177,2 млрд. теңгеге ... ... өсуі ... ... қолма-қол ақшаның өсу қарқынымен
салыстырғанда асып кетуі ақша массасының құрылымындағы ... ... 22,7 – ға ... ... ... болды. Осы кезеңдегі ақша
мультипликаторы ақша базасының ұлғаю қарқынымен салыстырғанда ақша
массасының басым түскен өсу қарқыны ... 3,07 ... 3,11 ... ... ... жыл ... ... нарығындағы жағдай теңгенің АҚШ долларына қатысы
бойынша нығаю үрдістерімен сипатталады. Теңгенің нығаюына ішкі валюта
рыногына шетел валютасының біршама келуі ықпал етті. ... ... түсу ... ... ... ... ... нарықтағы энергия
ресурстарының жоғары бағасына негізделген елеулі көлемі, ... ... ... және ... нарықтағы корпоративтік сектордың сырттан
қарыз алуы болды. Бұл биржадағы және сол сияқты банк аралық рыногтағы
операциялар көлемінің күрт өсуіне алып келді.
Тенгенің ... ... ... ... 12 айда бір ... үшін ... ... Биржалық бағам кезең соңында бір доллар үшін 130 тенге
болды.Теңгенің номеналды ... жыл ... бері бір АҚШ ... нығайды.Нығайюдың неғүрлым жоғарғы жылдамдығы қаңтар және қазан
айларында байқалды. Жыл бойы теңгенің құнсыздануы шілде және ... ... ала ... бойынша нақты тиімді айырбас бағанының индексі 2004
жылғы қараша айында 2003 жылдың желтоқсан айымен салыстырғанда 6,1% өсті.
Тұтастай алғанда 2004 ... ... ... ... ... ... елдерінің валюталарына қатысы бойынша нақты қымбаттауы шамамен
6% болады деп күтілуде.
2004 жылы ... АҚШ ... ... ... ... нығайюы 15,3% ,
еуроға қатысы бойынша 7% және рубільге қатысы бойынша 1,3%
болды.
Теңгенің негізгі валюталарға қатысы нығайюының елеулі қарқынына
қарамай, тұтастай ... ... ... ... ... және 2002 ... ... аса қолайлы деңгейде сақталды.
2004 жылы биржалық сауда-саттықтың доллар полициясындағы көлемі
2003жылғы осындай көрсеткішінен 46,6% аса отырып, 9304,6 млн. АҚШ ... тыс ... ... ... ... 20,2% ұлғайды және 8270
млн. АҚШ долларын құрайды.
Мемлекеттік бағалы қағаздар рыногы.
Қазақстан Республикасының Қаржы министірлігі 2004 жылы 126,2 млрд.
Теңгеге мемлекеттік ... ... ... бұл ... ... 20,1% көп. ... ... көлеміндегі қысқа мерзімді
қағаздар 40,4%, орта мерзімді қағаздар 59,6% құрады. ... ... ... ... өтеу сыйақы төлеуді қоса
алғанда2004 жылы 71,7млрд. теңге болды.
Нәтижесінде Қаржы министірлігінің айналыстағы бағалы қағаздарының
көлемі 2004 жылғы желтоқсан айының соңында 2003 ... ... ... 229,5 ... ... дейін 41,1% ұлғайды. Қысқа мерзімді 3
және 6 айлық МЕККАМ айналыстан ... ... ... ... 2004
жылғы желтоқсан айында толық өтеді. Нәтижесінде бағалы қағаздар айналысының
құрылымы 2004 жылдың соңында былайша болды: қысқа мерзімді МЕККАМ (тек 12
айлықтар ... ... ... 9,2%, орта ... ... (айналыс мерзімі 2
жылдан 10 жылға дейінгі)-89,6% және орта мерзімді МЕЙКАМ (айналыс мерзімі 3
эылдан 7 ... ... – 1,2% ... ... ... 12 айлық МЕККАМ бойынша 5,10%-дан 4,79%-
ға дейін, 5 жылдық МЕОКАМ бойынша 6,18%-дан 5,58%-ға дейін, 6 жылдық ... ... ... ... ... 7 жылдық МЕОКАМ бойынша 6,30%-дан
6,19%-ға дейін.
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2004 жылғы 8 ... №941 ... ... ... ... ... ... орналастырудың, айналысқа қосудың, қызмет
көрсетудің, өтеудің ережесіне сәйкес, 2005 жылы 1 ... ... ... ... түрлері және айналыс мерзімдері
белгіленген:
• айналыс мерзімі үш, ... ... және он екі ... ... ... міндеттемелер (МЕККАМ);
• айналыс мерзімі бір жылдан астам және толық бес жылға дейінгі орташа
мерзімді қазынашылық ... ... ... бес ... астам ұзақ мерзімді қазынашылық
міндеттемелер (МЕУКАМ);
• айналыс мерзімі бір жылдан астам және толық бес жылға дейігі орташа
мерзімді индекстелген қазынашылық міндеттемелер ... ... ... бес ... ... ұзақ ... ... қазынашылық
міндеттемелер (МУИКАМ);
• айналыс мерзімі бес жылдан астам ұзақ мерзімді жинақтық қазынашылық
міндеттемелер (МЕУЖКАМ);
Ұлттық Банк ноталары эмиссиясының көлемі 2004 жылы 561,9 млрд. ... бұл 2003 ... ... ... кем. 2004 жылы ... ... оған қоса сыйақы төлемін өтеу 374,8 млрд. Теңге болды.
Натижесінде 2003 жылдың желтоқсан ... ... 2004 ... ... ... айналыстағы ноталарының көлемі 99,5% ұлғайып, 396,1
млрд. тенге болды. Айналыстағы ноталардың ұлғаюы екінші ... ... тыс ... ... ... ... ... ноталар бойынша орташа алған тиімді
кірістілік бір жылда 5,45%-дан 4,40%-ға дейін азайды.
2004 жылы репо операцияларының көлемі 60,1%-ға 782,4 млрд. ... ... 26 ... теңгеге бір кері репо операциясы жүргізілді, бұл
2003 жылғы кері репо операцияларының көлемінен 20,3%-ға артық.
Банкаралық ақша рыногы.
2004 жылы банкаралық ақша ... ... ... өнімді қаражат
орналастыру бойынша банктер белсенділігінің жоғарылағаны байқалды.
2004 жылы орналастырылған банкаралық теңге депозиттерінің жалпы көлемі
27,0% 577,9 млрд. теңгеге дейін ... ал ... ... ... ... ... ... алынғанставкасы 2,78%-дан 2,10%-
ға дейін төмендеді.
Доллар депозиттері бойынша кері үрдіс байқалды, бұл негізінен АҚШ доллары
бағамының төмендеуінен байланысты болды. ... ... ... ... 26,9 млрд. АҚШ долл. дейін азайды, ал доллар депозиттерін
орналастыру бойынша орташа алынған сыйақы ставкасы 1,73%-дан ... ... ... ... ... түрлері бойынша операциялар азғана
көлемде жасалды.
Депозит рыногы.
2004 жылғы қаңтар - қараша айларында ... ... оң ... ... ... ... 11 айда 60,6%-ға өсіп, 1177,2 млрд.
теңгеге жетті. Бұл тұлғалардың депозиттері 2 есеге жуық көбейіп, 763,0
млрд. теңге, жеке тұлғалардың салымдары – ... өсіп 414,2 ... ... ... депозиттер 61,0%-ға көбейіп, 624,2 млрд. теңгеге, ал
шетел валютасындағыдепозиттер 60,1%-ға өсіп, 553,0 млрд. теңгеге жетті.
Нәтижесінде, депозиттердің жалпы көлеміндегі ... ... ... ... ғана көтерілді (52,8%-дан 53,0%).
Қаржы секторының тұрақты дамуы және халықтың нақты кірістерінің көбеюі
жағдайында 2004 жылғы қаңтар – қарашада халық салымдарының өсуі ... ... ... ... ... ... ... өсіп, 420,9
млрд. теңгеге жетті. Бұл ретте долларландыру деңгейінің төмендегені
байқалды. Халық салымдарының құрылымында теңгелік депозиттер 74,3% өсті, ал
шетел ... ... 8,4% ... Нәтижесінде теңгелік
депозиттердің үлес салмағы 37,5%-дан 53,3%-ға дейін көбейді.
Банктердің депозиттері бойынша ставкалар динамикасы мынадай
өзгерістермен сипатталады. 2004 жылғы 11айда жеке ... ... ... бойынша орташа алған сыйақы ставкасы 10,9%-дан 9,2%-ға
дейін төмендеді, ал ... емес ... ... ... бойынша 3,5%-
дан 4,0%-ға дейін өсті.
Кредит рыногы.
Кредит рыногы ... ... ең тез ... ... бірі ... қалып
отыр. 2004 жылы 11айда экономикаға банктердің кредиттері 46,0% өсіп, 1428,1
млрд. теңгеге ... ... ... ... ... да, ... ... да
оң өзгерістер болды. Ұлттық валютадағы кредиттердің өсуі шетел
валютасындағы кредиттермен салыстырғанда ... озу ... ие ... ... ... 49,0% ... 648,9 ... теңгеге жетті, ал шетел
валютасындағы кредиттер 43,6% өсіп, 779,1млрд. теңгеге жетті. Нәтижесінде
теңгелік кредиттердің үлес салмағы 44,5%-дан 45,4%-ға дейін жетті.
2004 жылғы ... ұзақ ... ... 52,6% ... 928,6 ... ал ... мерзімді кредиттер 35,1% өсіп, 499,5 млрд. теңгеге жетті.
Ұзақ мерзімді ... үлес ... ... ... ... ... ... ставклардың динамикасыәр түрлі бағыттағы сипаттқа ие
болды. Мәселен, 2004 жылғы ... жеке ... ... валютадағы
кредиттері бойынша орташа алынған сыйақы ставкасы 20,3% 20,6% дейін өсті,
ал заңды ... ... ... 14,9% 14,5% ... төмендеді.
2.2. Қаржы рыногы мен қаржы ұйымдаррының жағдайлары.
Банк секторы.
2005 жылғы 1 тамыздағы жағдай бойынша республикада 34 ... ... ... ... ... 1 тамыздағы жағдай бойынша шетелдің қатысуымен 14 банк және
екінші деңгейдегі банк болып табылмайтын “Қазақстан даму ... АҚ ... ... 25 ... ... ... бар, банк ... саны – 380, оның ішінде филиалдарының саны: “Қазақстан Халық жинақ
Банкі” АҚ – 147, “Банк Каспийский” АҚ – 39, ... АҚ – ... ... өзі орналасқан жерінен тыс жерде есеп айырысу – касса
бөлімшелері (ЕКБ) бар. ... ... ... саны – 1174 ... айда ... ... ... берілді), оның ішінде ЕКБ-нің саны : «Қазақстан Халық
Банкі» АҚ -391, «Тұран Әлем Банк» АҚ -194, ... ... ... » ... резидент емес банктердің 17 өкілдігі қызмет етуде.
Есепті күнгі жағдай бойынша 27 аудиториялық ұйымының және 56 аудиторлық
банктерге аудит жүргізу ... ... ... ... 1 ... банк секторының жиынтық есептік меншікті капитал
бір айда 11,5 млрд теңгеге немесе 2,7 % -ке өсіп, 441,4 млрд. ... ... ... ... 43,1 ... теңгеге (1,3 %) өсіп, 3420,3
млрд. теғге болды.
Капиталдың есепті күнге баламалық көрсеткіштері к1-0,086; к2-0,146
болды (01.07.05ж. жағдай бойынша ... ... ... (банкаралық заемдарды ескере отырып) бір
айда 59,1 млрд. теңгеге ... ... 2336,4 ... ... ... ... ... құрылымына 2005 жылғы 1 тамыздағы
жағдай бойынша стандартты кредиттердің ... 61,2%, ... – 36,8 ... – 2,0% ... 2005 ... 1 ... ... бойынша стандартты
кредиттердің үлесі 61,1%, , күмәнді – 36,4%, үмітсіз – 2,5 % ... ... және жеке ... ... және ... ... ... тарқан салымдарының жалпы сомасы өткен айда 0,5
%-ке өсіп, 1957,4 млрд. ... ... Оның ... ... ... ... 0,1 % ... 455,2 млрд. теңге болды , жеке тұлғалар салымдарының
сомасы, 1,9 % өсіп, 502,2 ... ... ... ... ... ... жиынтық срмасы 2005жылғы 1
тамыздағы жағдайы бойынша өткен ... ... ... ... 49,3 ... ... 253,1 ... теге болды. Шығыстар сомасы өткен жылдың осындай
кезеңімен салыстырғанда 48,1% -ке ... 208,9 ... ... ... ... таза ... ... шығыны) 44,2 млрд. теңге
болды, бұл өткен жылдың дәл осындай ... ... 54,8 % ... ... банк ... ... үшін банктерге орындалуға
міндетті 2 ұйғарым берілді, 3 ескерту шығарылды, 3 міндеттеме-хаты ... ... ... ... ...... салынды.
Есепті күнде 13 банк мәжбүрлеп тарау процесінеболып отыр.
Сақтандыру рыногы.
2005 жылғы 1 тамызда 37 сақтандыру (қайта сақтандыру ) ұйымының
сақтандыру қызметін ... ... ... лицензиясы бар, оның ішінде 3 –уі
өмірді сақтандару бойынша ,29 –ы ... ... ... АҚЖ ... ... ие, сондай-ақ 10 сақтандыру брокерінің,28
актаурийдің, 35 аудитордық ұйымының және 70 аудитордың сақтандыру қызметіне
аудитті ... ... ... лицензиясы бар.
Ағымдағы жылдың шілдесінде Агенттік «Мемлекеттік ануитеттік компаниясы»
өмірді сақтандыру бойынша компаниясы» АҚ қайта ... ... ... сақтандыру» саласы бойынша сақтандыру қызметін жүзеге асыру
құқығына лицензия берді.
Одан басқа, шілде айында «ІІВ» Индустриялды сақтандыру брокері» ЖШС-не
және «BRAND SECURITIES» ... ... ... ЖШС –не ... қызмет жүзеге асыру құқығына лицензия берілді.
Ағымдағы 6 ай ішінде ... ... ... активтері 23,8% -ке
54,6 млрд. теңгеге дейін өсті. Жиынтық есеп ... ... ... ... 27,9 ... ... ... Сақтандыру резевтері 27,5 млрд. теңге болды.
2005 жылғы 1 шілдеде сақтандыру сыйлықақыларының көлемі 31,2 млрд.
теңге ... бұл ... ... дәл сол ... ... 12,4 ... (66,0 %) жоғары. Оның ішінде міндетті сақтандыру бойынша сақтандыру
сыйлықақыларыныңкөлемі 3,7 ... ... (1,4 ... ... (60,9%) ... жеке ... бойынша – 3,8 млрд. теңгені (1,8 млрд. теңгеге
(90,0% )көп) және ... ... ... ... – 23,7 ... ... (9,1 ... теңгеге (62,3%)көп).
2005 жылғы алты ай ішінде сақтандыру төлемдерінің көлемі 4,67 млрд.
теңге болды, бұл ... ... дәл сол ... ... 1,67 ... (55,7 %) ... Оның ... міндетті сақтандыру бойынша сақтандыру
төлемдерінің көлемі 1,54 млрд. теңгені (0,23 ... ... (17,6 %) ... жеке ... ... – 0,73 ... ... (0,17 млрд. теңгеге
(30,4 %)көп) және ерікті мүліктік сақтандыру бойынша – 2,40 млрд. теңгені
құрады(1,27 млрд. тегеге (112,4%)көп).
2005 жылғы шілде ... ... ... ... ... ... бұзылуын жою мақсатына сақтандыру ұйымдарының адресіне
1 ұйғарым –хат жіберді.
Ағымдағы күнде ... ... ... беру ... ... (қайта сақтандыру) ұйымы қатысады.
Есепті күнде 9 сақтандыру ұйымдары ... ... ... ... ... жүйесі.
2005 жылғы 1 тамыздағы жағдайы бойынша республикада 14 ... қоры ... ... республика аймақтарында 75 филиалы
мен 75 өкілдігі бар.
Жинақтаушы зейнетақы қорларының зейнетақы активтерін инвестициялық
басқаруды 10 ұйым жүзеге ... ... ... 3 ... ... : ... жинақтаушы зейнетақы қоры» АҚ, «Қазақстан Халық Банкі ЖЗҚ»
АҚ-ның зейнетақы активтерін дербес басқаруға ... ... ... 1 тамыздағы жағдай бойынша міндетті зейнетақы жарналары
бойынша салымшылардың (алушылардың) жеке зейнетақы шоттарының ... ... саны ... болды. Ағымдағы жылдың шілде айында міндетті зейнетақы
жарналарын аударатын салымшылар (алушылар) шоттарының саны 69 320-ке (1,0
%) өсті.
Ерікті зейнетақы жарналары ... ... ... саны ... ... ... 124 адамға көбейіп, 2005 жылдың 1 тамызына 433,5 млн.
Теңге жалпы сомадағы жинақталған зейнетақы қаражаты бар 31 357 ... ... ... жарналары бойынша салымшылар шоттарының саны
шілде айында 36- ға көбейіп, 2005 ... 1 ... 11,5 млн. ... ... ... зейнетақы қаражаты бар 3 185 шот болды.
Салымшылардың (алушылардың) жинақталған зейнетақы қаражаты шілде айында
12,5 млрд. теңгеге (2,2 %-ке ) ... 2005 ... 1 ... ... ... млрд. теңге болды.
Зейнетақы жарналарының жалпы түсімі ішінде айында 10,8 млрд. теңгеге
өсіп, ... ... 448,9 ... Теңге болды немесе 2,5 % ке өсті.
Ағымдағы жылдың шілде ... таза ... ... сомасы 2,4 млрд.
теңгеге (1,8 %) өсіп, 2005 жылғы 1 ... ... ... 135,9 ... болды. Жинақталған зейнетақы қаражатының жалпы сомасындағы таза
инвестициялық кірістің үлесі 23,9 % болды.
2005 ... 1 ... ... ... ... ... ... төлемдері 31,96 млрд. теңге болды немесе ағымағы жылдың 1 шілде
айымен салыстырғанда 2,5% - ке өсті. Ағымдағы ... ... ... ... 0,8 ... ... ... Зейнетақы аннуитеті шартына
сәйкес сақтандыру ұйымдарына салымшылардың (алушылардың) жинақталған
зейнетақы қаражаты ағымдағы жылдың ішінде айында жүзеге асырылған жоқ.
2005 жылғы 1 тамыздағы жағдай ... ... ... ... активтерінің номиналдық кірістің орташа алғандағы коэффициенті
2002 жығы ... мен 2005 ... ... ... ... ... кезеңдегі жинақталған құнсыздандыру деңгейі 21, 79% болды.
Бағалы қағаздар рыногы.
Корпоративтік бағалы қағаздар ... ... ... ... ... саны 2005 жылғы 1 1 тамызда 2005жылғы 1 маусымдағы
көрсеткішпен салыстырғанда 25 –ке азайып 2 389 болды.
Бағалы қағаздар рыногында 62 ... ... 18 ... 11 ... ... ... ... басқаруды жүзеге асыратын (ЗАИБЖАҰ
10 ұйым және инвестициялық портфельді басқаратын 21 ұйым жұмыс істеп отыр.
Өткен айда 47 акция шығарылымы (проспектісінде ... ... ... ... туралы күәліктері ауыстырылған акциялар
шығарылымын есептегенде ), 2 облигациялық бағдарлама, жалпы номиналды ... ... ... болатын 2 облигация шығарылымы, жалпы көлемі 17 млрд. теңге
болатын 5 облигация шығарылымы ... ... ... ... ... ... күші жойылды.
1 тамыздағы жағдай бойынша 2 619 қолданыстағы акциялар шығарылымы және
жиынтық ... құны 554,9 ... ... ... 138 мемелекеттік емес
қолданыстағы облигациялар шығарылымы айналыста болды.
2005 жылғы шілде 6 инвестициялық пай қоры тіркелінді, ал ... ... ... рыногында 23 инвестициялық пай қоры (16 жабық, 4 ашық және
2 интервалды) және 3 ... ... қор ... жүзеге асырды.
2005 жылғы 1 шілдедегі жағдай бойынша «А» ... KASE ... ... ... мемлекеттік емес бағалы қағаздарының 166 шығарылымы және «В»
санаты бойынша 45 шығарылым енгізілді.
2005 жылғы шілдеде Агенттік бағалы қағаздар рыногында кәсіби
қатысушылардың атына 2 ... – хат ... ... ... қағаздар рыногына кәсіби қатысушылардың мәселелері
жөнінде мынадай нормативтік құқықтар актілерді қабылдады:
«Жарияланған акциялар шығарылымын мемлекеттік тіркеу, ... және ... ... жою ... ... есепті
бекіту ережесін бекіту туралы» Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі
Басқармасының 2003 ... 4 ... № 217 ... ... ... ... Қазақстан Республикасының эмитент – резиденттері болып
табылатын депозитарлық қолхаттар және өзге бағалы ... ... ... ... ... ... ... туралы есепті ұсыну, сондай-
ақ шет мемлекет аумағында туынды бағалы қағаздарды шығаруға немесе
орналастыруға рұқсат беру туралы»;
«Акционерлік ... ... ... ... ... ... ... рыногындағы лицензиялау қызмет ережесін бекіту туралы»
Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен
қадағалау агенттігі Басқармасының 2004жылғы 27 ... №373 ... мен ... енгізу туралы;
«Зейнетақы активтерін инвестициялық басқару қызметін жүзеге асыру
ережесін бекіту туралы».
Банк операцияларының жекелеген ... ... ... ... ... 1 тамыздағы жағдай бойынша банктік және өзге операцияларды
жүргізуге 76 ломбардтың, 121 ... ... және ... ... ... ... ... 49 басқа ұйымының
лицензиясы бар ( оның ішінде 4 ипотекалық компания).
2005 жылғы 1 шілдедегі жағдай бойынша кредиттік серіктестіктер
активтерінің жиынтық ... 22,3 млрд ... ... (бір айда 5,7 ... ... – 9,9 млн. ... (бір айда 8,8% -ке ... меншікті
капитал – 12,4 млрд теңге (3,3 %-ке өсті).
2005 жылғы 1 шілдеде кредиттік ... ... ... ... ... ... 85,9 %, күмәнді -14, 0%, үмітсіз
– 0,1% болды. 2005 жылғы маусымдағы жағдай бойынша стандартты кредиттердің
үлесі 84,0%, күмәнді – 15,9 %, ... % ... ... 1 ... ... компаниялардың жиынтық активтерінің
сомасы 56,7 млрд теңге (бір айда 6,4%-ке өсті), міндеттеме – 44,8 ... (бір айда 8,7 %-ке ... ... капитал – 11,9 млрд. теңге (ай
ішінде 1,7 %-ке кеміді) болды.
Ипотекалық компаниялардың кредиттік портфелінің құрылымындағы
стандартты кредиттердің ... 998,7%, ... ... -0,04% ... жылғы 1 маусымдағы жағдай бойынша стандартты кредиттердің үлесі 98,91
%, күмәнді – 1,03 %, ... – 0,06 % ...

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 36 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Тіл және ұлттық мінез."16 бет
«Мемлекеттік қызметтегі мемлекеттік саясат»96 бет
Авторлық құқық. Сабақтас құқық туралы жалпы түсінік28 бет
Авторлық құқықты реттеу15 бет
Азаматтық істер бойынша міндеттемелерді орындау негіздері53 бет
Азаматтық құқықтарды қорғау19 бет
Азаматтық құқықтың обьектілері29 бет
Алғашқы қауымдық және дәстүрлі өнер дегеніміз не?4 бет
Арифметикалық ұғымдарды оқыту арқылы оқушылардың құзыреттілігін дамыту41 бет
Арнаулы субъектілердің қылмысқа қатысуы50 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь