«Қазақпарат» ұлттық компаниясындағы басқаруды талдау

КІРІСПЕ

1 КӘСІПОРЫНДЫ БАСҚАРУДЫҢ ӘДІСТЕМЕЛІК НЕГІЗДЕРІ
1.1 Нарықтық экономака жағдайындағы кәсіпорынның мәні және мазмұны
1.2 Кәсіпорын басқару объектісі ретінде

1.3 Мемлекеттік кәсіпорын және оның құқықтық аспектілері

2 «ҚАЗАҚПАРАТ» ҰЛТТЫҚ КОМПАНИЯСЫНДАҒЫ БАСҚАРУДЫ ТАЛДАУ
2.1 «Қазақпарат» Ұлттық Компаниясының даму тарихы және оның ұйымдық құрылымы
2.2 «Қазақпарат» Ұлттық Компаниясының 2002.2004 жылдардағы қаржылық қызметін талдау
2.3 «Қазақпарат» Ұлттық Компаниясының қызметін басқару принцптері мен тетіктері

3 МЕМЛЕКЕТТІК КӘСІПОРЫНДЫ БАСҚАРУ ҚЫЗМЕТІН ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛАРЫ
3.1 Қазақстан Республикасындағы мемлекеттік кәсіпорындарды басқаруда кездесетін проблемалар және оларды шешу жолдары
3.2 Мемлекеттік кәсіпорындарды басқарудың перспективасы

ҚОРЫТЫНДЫ
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
        
        КІРІСПЕ
Кәсіпорын – нарықтық экономика құрылымының ең серпінді құрамдас бөлігі.
Барлық технология, өндіріс құралдары, еңбек заты және ... ... ... ... өз ... ... ... өндірістің және нарықтың заңдар нақты нысанға ... орта ... және ... толық экономикалық, құқықтық
өзінше еркіндік алуы, оған көптеген қосымша міндеттер жүктейді. Сөйтіп
кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... жағдайында негізгі буынның іс-әрекеті тек қана
өндірістік ... ... ... ... экономикалық және
элеуметтік қызметін жалпы мемлекеттік шаруашылық ... ... ... әрі ... ... ... ... жағдайында мемлекет
кәсіпорынға иелік құқ бере отырып, оның өз ... ... ... ... ... ... мен жаратуды, кәсіпорын шығындары ... ... бір ... ... ... ... ... түріне байланыссыз-ақ экономикалық
қызметті ғана емес, әлеуметтік қызметті де ... ... ... ... – бұл тек ... ... ... пікір берік
орныққан. Нарық қатынастарының құрылу және даму практикасы ... ... үшін ... ... ... ... ... Мемлекет қызметтің кәсіпкерлік саласына неғұрлым ерте қосылса,
соғұрлым ... ... ... ... ... ... әріден ойластырылған дағдарысқа қарсы және инфляцияға қарсы
бағдарына бола нарық ... ... ... ... ... ... ... өте жақсы, соғұрлым әлемдік экономикада осы
мемлекеттің мәртебесі биік болады.
Кәсіпкерлік қызметтің дамуы экономиканың негізгі мемлекеттік ... ... ... ... елдерде мемлекет меншігінің үлесі көп емес,
бірақ нақ осы ұлттық экономиканың дамуы үшін қажетті қызметтер мен тауарлар
шығарушы ... ... ... ... және бір ... бюджетін толықтыру үшін қажет ақшалай қаражат табуына мүмкіндік
береді.
Мемлекет ... – бұл тек қана ... ... ... сонымен
қатар тұтас макроэкономикалық жүйе. Өндіріс құралдарына өкімді бірігіп
шығару механизімі өзін өзі ... ... ... ... ... ... ... және экономиканы демократиялық
бағдарламалау арқылы жүзеге асырылады. Кәсіпорын өзіне мемлекет бекіткен
шеңбердегі өндіріс құралдарымен ғана өкім ... ... ... тапсырыс негізінде өз қарекетін жүзеге асырады. Мемлекет жалақы
деңгейіне кепіл бере отырып кәсіпорынның ішкі ... ... ... ... ... ... мен ... бағамды бекіту арқылы
регламенттейді. Сонымен бірге мемлекет кәсіпорын пайдасын бөлу принціпін
бекітеді, ... ... ... ... бір шектелген,
анықталған деңгейдегі коммерциялық еркіндігі бар.
Дипломдық жұмыс тақырыбының зерттеу ... ... ... мемлекеттік кәсіпорындардың алатын орны мен маңыздылығы,
оның басқарудағы, ... ... ... ... ... ... мен ... алу жолдарын қарастыру, жиналған мәліметтерге талдау
жасай отырып олардың болашақтағы көрінісін белгілеу табылады.
Тақырып өзектілігі ... ... ... ... ... қоғам мен мемлекет қажетіне қарай айқындалатынында. Негізгі оның
тағайындалуы мемлекеттің қарғаныс қабілетін материалдық жағынан қамтамасыз
ету және қоғам мүддесін ... ... жеке ... ... қамтымаған
немесе жеткіліксіз қамтыған қоғамдық өндірістің буындары мен салаларында
бірінші қажеттіліктегі тауарларды ... ... ... ... мемлекеттік монополияға жатқызылған немесе бақылау және қадағалау
функцияларын қоспағанда, мемлекеттің функциясы болып табылатын салалардағы
қызметті ... ... ... әлеуметтік-экономикалық міндеттерді шешу
болып табылады.
Негізгі мақсат – ... ... ... ... ... өзекті мәселелерді ашу.
Аталған мақсатқа жеті үшін қойылған міндеттер келесідей:
– мемлекеттік кәсіпорынды жеке кәсіпорындармен салыстыра ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы бойынша мемлекеттік кәсіпорындарға талдау жасау.
Аталған жұмыстың құрылымы кіріспе, үш бөлімнен және ... ... ... - ... экономака жағдайындағы жалпы кәсіпорынның, сонымен-ақ
мемлекеттік кәсіпорынның мәні мен ... ... оны ... ... ... 2 ...... объектісіндегі, яғни «Қазақпарат» ... ... ... жайлы талдау мәліметтерін қамтиды; 3
бөлімде ... ... ... ... ... ... ... болашақтағы көрінісі қарастырылған.
КӘСІПОРЫНДЫ БАСҚАРУДЫҢ ӘДІСТЕМЕЛІК НЕГІЗДЕРІ
1.1 Нарықтық экономака жағдайындағы ... мәні және ... әлем ... ... және ресіми емес ұйымдар ретінде
қарастырылады, яғни ... бір ... қол ... ... ... ... қағидасының негізінде міндеттердің, өзекті мәселелердің
шешімін табу, иерархиялық құрылымын ... ... бөлу ... ... ... ... кәсіпорындар, қоғамдық
бірлестіатер, ... ... ... мен ... ... ... ... мақсатында құрылып,
әрқилы атауларға, көлемге, құрылымға және басқа да сипаттамаларға ие. [1]
Кез ... ... ... түбірі өндірістен, экономикалық өнімді
қалыптастырудан құралады. Өндіріс болмаса, тұтынудың болмайтыны анық. Тек
кәсіпорын ғана өнім ... ... ... қазмет көрсетеді, сонымен
қатар, ұлттық байлықтың молаюы мен ... ... ... ... ... ... мемлекетпен және өзара
өндірістік, бірлескен, коммерциялық және тағы басқа қарым-қатынаста тығыз
байланыста ... ... ... ... ... ... ... мен мемлекеттің индустриалдық күші кәсіпорын
қызметіцнің нәтижелілігі мен оның қаржылық жағдайына тікелей ... ... ... ... ... пирамида түрінде қарастырып
көретін болсақ, оның негізі ... ... ... ... ... ... ... аймақтык және ведомстволық
басқару екінші кезектегі құбылыс ретінде ... ... ... кез ... ... кәсіпорын қарекетіне жағымды
әсері болмаса, оның қажеті шамалы-ақ.
Кәсіпорын – бұл қоғамдық ... ... мен ... ... өнім өндінетін, жұмысты орындайтын, қызмет көрсететін тәуелсіз
шаруашылық субъектісі.
Кәсіпорын ... ... ... ... ... ... ... заңдар
жиынтығымен белгіленген белгілі бір сипаттамаларға жауап береді. Заңды
тұлғаның сипаттамаларына келесілер ... өз ... ... ... жауапкершілік; сатып алу, қолдану және өз мүлкіне үкім шығаруға,
сонымен қатар, заңмен рұқсат ... ... өз ... ... ... бар; ... өз атынан талапкер және жауапкер бола алатын,
жеке бухгалтерлік баланс ... және ... есеп ... ... басқа да
шоттарды иемденуге құқығы бар.
Шаруашылықтың кез келген формасындағы кәсіпорын мемлекет экономикасында
маңызды орынға ие. ... ... ... ... ... ... бола алады:
– ұлттық табыстың, жалпы ішкі өнімнің, жалпы ұлттық өнімнің ... ... өмір сүру мен өз ... ... мумкіндік береді.
Яғни мемлекеттік бюджеттің айтарлықтай бөлігі кәсіпорындардан алынатын
алым-салықтар ... ... ... ... қамтамасыз етуге;
– қарапайым және кеңейтілген өндіріске;
– ұлттық ... мен ... ... ... ... ... ... азаматтарының материалдық жағдайын көтеруге;
– медицина, білім, мәдениеттің дамуына;
– жұмыссыздық проблемасының шешілуіне;
– басқа да көптеген ... ... ... ... ... бұл ... ... қызмет ету жағдайында ғана ... ... ... ... ... ... сақтау органдары
ұлттық экономика. ... ... ... ... алушылар Ғылыми-зерттеу
қарекеті
Кредиторларды
қорғау қоғамы ... ... 1 – ... ... ... және ... ... жақындық
деңгейі
Жоғарыда келтірілген суретте кәсіпорынның мақсатын анықтауға ықпал
ететін ... ... ... ... Бұл топтардың кей
біреулері, әсіресе, иегерлер мен заемдық капиталды ұсынушылар, кәсіпорынның
мақсат ... ... ... ... ... ... ... басқа тұлғалар, мысалға, жалданбалы қызметкерлер, кәсіпорынға
тікелей және ... ... ... ... ұсынушы ұйымдар
арқылы әсер етеді. Дегенмен кәсіпорын тікелей әсері болмайтын топтардың да
мүддесін ескеру ... ... ... мысалға алайық. Олар
тесттер жүргізу жолымен бұйымның сапасын бағалайды, экологиялық тазалығын
анықтайды. Бұл ... ... ... ... бір мәмілеге келмеген
жағдайда кәсіпорынның кызметі сәтсіздікке ұшырауы мумкін.
Осылайша, кәсіпорынның мақсаты өз ... жеке және ... ... бар ... тұлғалармен, топтармен жасалатын
қарым-қатынас негізінде қалыптасады.
Шартты түрде кәсіпорынның мақсаттарын үш топқа ... ... ... ... Бұл ... ... ... негізін
құрайды және нарықтық шаруашылықтағы кәсіпорын ның жұмыс пен ... ... ... ... ... мақсат. Бұл кәсіпорында әртүрлі мүдделері бар адамдардың
өзара әрекет жасауының айқын ... ... ... ... ... жүйесінің құрамдас бөлігі деп көрсетеді.
– экологиялық мақсат коршаған ортаға экономикалық қарекеттің ... ... ... қалыптасып, ресімделуі үшін мақсаттар жоғарғы
деңгейде анық сипатталып жазылуы тиіс және ... ... ... келу ... Яғни мақсаттар шынайы болып, нәтижесі ... ... ... ... ... мақсатқа және жалпы экономикалық ... ... ... іс-әрекеттің түріне сәйкес ажыратылады.
Кәсіпорынның барлық ... ... ... ... ... алу, өткізу
және капитал нарықтары арқылы жүзеге асырылатын ... ... ... ... ... ... сөзі бұл ... материалдық игіліктің өндірісі немесе ... ... ... отыр. [3]
Кәсіпорынның әртүрлі критерилерге сәикес типтерін төменде көрсетілген
суреттен анық көруге болады.
|Ұйымдастырушы-лық- құқықтық ... ... |
| ... ... кәсіпорын, шаруашылық серіктестік (толық серіктестік, |
|жауапкершілігі шектеулі серіктестік, қосымша жауапкершілігі бар ... ... және ... шаруашылық серіктестігі), акционерлік |
|қоғам, өндірістік кооператив, мемлекеттік кәсіпорын, қазыналық ... емес ұйым ... ... ... қоғамдық қор, ... ... |
| ... ... ... түрі ... ... |Бұйымның түрі |Технология |
|Материалдық игілік |Ағаш ... заты ... ... ... көрсету |Металл ... зат ... ... ... |
| ... | ... ... | | ... |ы |
| ... ... ... ... |
| ... ... ... ... ... |
|Шикізат өндіруші ... ... ... ... ... өндіруші | ... ... ... ... ... |Банк ... ... ... ... ... ... |Авто жол ... ... ... ... жол ... ... | |Әуе жол |
| ... ... ... ... ... |Ірі ... 2 - Кәсіпорындардың классификациясы
Жоғарыда көрсетілген, яғни ажыратылған кәсіпорын турлеріне немесе заңды
тұлғаларға Қазақстан Республикасының 1994 жылғы 27 ... ... ... ... ... ... отырып сәйкес анықтама,
нұсқаулық және көптеген ақпараттар берілген.
Жеке ... – бұл ... ... ... қызметке) деген
қажеттілігін қанағаттандыру жолымен пайда немесе жеке ... ... ... ... ... ... меншігіне негізделе
отырып жүзеге асырылатын азаматтардың іс-әрекеті. Бірлескен формадағы
кәсіпорындар ... ... ... ... ... өз ... асырады. Оларға жанұялық кәсіпорындарды, фермерлік шаруашылықты
жатқызуға болады.
Шаруашылық серіктестігі - бұл ... ... ... үлесіне бөлінген коммерциялық ұйым. Ұйым ... ... ... ... сонымен бірге аталған
ұйымның өндірген және сатып сатып алынған ... мен ... ... ... болады. Шаруашылық серіктестіктер толық
серіктестік, сенім серіктестігі, жауапкершілігі ... ... ... жауапкершілігі бар серіктестік нысанында құрылуы мүмкін.
Толық серіктестіктің мүлкі жеткіліксіз болған жағдайда ... ... ... ... ... ... мүлкімен ортақ
жауапкершілікте болатын серіктестік толық серіктестік деп аталынады.
Серіктестіктердің ... ... ... ... ... ... ... жауап беретін бір енмесе одан да көп қатысушылармен
қатар, ... ... ... ... ... ... ... бір немесе одан да көп қатысушыларды енгізетін және
серіктестіктің кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыруға қатыспайтын серіктестік
сенім (командиттік) серіктестігі деп ... ... ... адам ... ... ... ... құжаттарымен
белгіленген мөлшерде үлеске бөлінген ... ... ... деп ... ... ... ... оның міндеттемелері бойынша жауап бермейді және серіктестіктің
қызметіне ... ... ... қосқан салымдарының құны шегінде
тәуекел етеді.
Қатысушылары ... ... ... ... ... ... жауп ... ал бұл сомалар жеткіліксіз болған
жағдайда өздерене тиесілі мүлікпен оған өздері ... ... ... ... ... ... ... қосымша жауапкершілігі бар
серіктестік деп ... ... деп ... ... жүзеге асыру үшін қаражат тарту
мақсатында ақциялар шығаратын ... ... ... ... ... ... ... қатысушылар тиісті үлесін қосады. Аталған
үлесін ... ... ... акция деп аталады. Бұл бағалы қағаз ... ... ... ... ... ... ... иеленуге құқық
береді.
Азаматтардың бірлескен кәсіпкерлік қызмет үшін мүшелік негізде ... ... ... және ... ... ... ... біріктіруіне негізделген ерікті бірлестігі өндірістік кооператив
деп танылады.
Мемлекеттік кәсіпорындарға ... ... ... ... және ... ... құқығына негізделген (қазыналық)
кәсіпорындар жатады. Мемлекеттік кәсіпорындардың іс-әрекеті ... ... ... емес ... өз ... ... бөлінеді:
– мекеме – басқару, әлеуметтік-мәдени немесе өзге де ... ... ... ... асыру үшін құрылтайшы құрған ... ... ... бірлестіктер – Қазақстан Республикасында қоғамдық бірлестікткр
болып, ... ... ... ... және азаматтардың заңдарға қайшы
келмейтін, өздерінің ортақ мақсаттарына жеті үшін ерікті ... ... да ... ... ... және ... тұлғалар ерікті мүлік жарналар негізінде құрған,
әлеуметтік, ... ... ... бері және өзге де ... ... ... ... жоқ коммерциялық емес ... қор деп ... ... ... және өзге де қажеттерін қанағаттандыру үшін
өз мүшелерінің мүліктік (үлестік) жарналарын ... ... ... азаматтардың ерікті бірлестігі тұтыну кооперативі деп аталады.
– рухани қажеттерін қанағаттандыру үшін өз ... ... заң ... ... ... бойынша біріккен
азаматтардың ерікті түрдегі бірлестігі діни бірлестік деп танылады.
– коммерциялық ... ... ... ... ... ... үлестік мүдделерін білдіру мен қорғау мақсатында өзара, сондай-ақ
коммерциялық емес ұйымдармен ... шарт ... ... ... ... құра алады. [4]
1.2 Кәсіпорын басқару объектісі ретінде
Кәсіпорын алға қайған мақсатының әрқилылығы мен жанжақтылығы оны дамыту
мен қызметін басқаруда арнайы ... мен ... ... мен ... ... ... ... етуді талап етеді. Кәсіпорынды
бір жағынан мақсатына, қолданатын ресурстарына, ... ... ... ... және ... жағынан құрылымы,
үрдістері, еңбек бөлінісі, рөлдерді бөлу, ұйымдастырушылық және басқару
мәдениетінің көрінісі ... ... орта мен ішкі ... ... ... пен ... және тағы ... ұйымдастыру,
басқару параметрлерене сүйене отырып сипаттауға болады.
Басқарудың негізгі міндет-мақсаттары ... қол ... ... ... жұмыстарының түрі мен көлемін анықтауда маңызды
орынға ие. Бұл жерде кәсіпорынның түрі мен ... ... ... ... үрдісінің құрамдас бөлігі болып табылатын функциялар жайлы
айтылып отыр. Кәсіпорынның түрі мен ... ... ... ... ... ... бақылау және үйлестіру
сынды функциялары жалпылық сипатқа ие. ... ... ... байланыс айналыс ретінде төмендегі суретте көрсетілген ... 3 – ... ... ... ... бағыттар жоспарлаудан бақылауға дейінгі қозғалыс
қызметкерлерді ұйымдастыру мен ... ... ғана ... екендігін
көрсетеді. Суреттің ортасында негізгі функциялардың өзара қарым-қатынаса
мен келісімділігін қамтамасыз ететін үйлестіру функциясы орналасқан.
Жоспарлау – бұл ... ... ... мен оның ... ... байланысты басқару қарекетінің бір түрі. Жоспар істелу
керек іс-әрекеттердің кезегі бойынша құрылуын қамтамасыз ... және ... ... ... ... ... мен ... анықтайды.
Сәйкесінше жоспарлау өзіне келесілерді қосады:
– мақсаттар мен міндеттерді белгілеу;
– мақсатқа жету үшін жоспар, бағдарлама, стратегияны әзірлеу;
... ... мен ... ... ... мақсаттары мен
міндеттерге байланысты бөлу;
– жоспарды жүзеге асыру бойынша жауапкершілік артылған жеткізу. [5]
Ұйымдастыру – бұл ... ... ... Оның ... ... ... ... және оның жұмыс істеуін, яғни персоналмен,
материалдармен, құрал-жабдықтармен, мекемемен, ақша қаражатымен ... ... ... жалпы мағынасы ортақ басқару міндетін құзіреті
мен жауапкершілігін жіктеу арқылы бөліктерге ... ... ... ... өзара байланысты қалыптастыру болып табылады.
Кәсіпорында құрылған әрбір жоспарда ұйымдастыру сатысы болады, ... ... жету үшін ... ... жасау. Бұл жерде ең бастысы:
қызметкерлермен жұмыс істеу, басшылардың ... ... ... ... шығармашылық пен жаңа енгізулерге икемділігін қалыптастыру
және тәуекелге барудан, кәсіпорынның ... ... ... қорықпайтын қызметкерлерге қолдау көрсету және т. б.
Ынталандыру – бұл жоспарда ... ... жету үшін ... ... қызметкерлердің белсенділігін ояту, іс қимылға жұмылдыру
қарекеті.
Ынталандыру үрдісіне келесілер кіреді:
– қанағаттандырылмаған қажеттіліктерді ... ... ... ... ... ... ... жетудегі іс-әрекеттерді анықтау.
Ынталандыру бойынша жүзеге асырылатын шаралар экономикалық (сыйақы беру,
қаламақы жүйесінің болуы, ... ... ... ... қамтамасыз ету)
және рухани (атақ, шен беру, жауапкершілігі мен құзіретін ... ... ... ... болуы мүмкін. [6]
Бақылау – негізгі міндеті кәсіпорын қызметінің нәтижесін сандық ... ... мен есеп ... ... ... ... ... Оның
негізгі екі бағытын бөліп көрсетуге болады:
– жоспарда көзделген мақсаттардың, жұмыстардың орындалуын бақылау;
– жоспарда ... ... пен ... ... ... шаралар.
Бұл қызметтің жүзеге асырылуындағы негізгі құрал болып тура мағынадағы
бақылау, қызметтің барлық ... ... есеп ... және талдау жасау
табылады. Жалпы басқару үрдісіндегі бақылау қызметі қайтарымды ... ие. ... ... талдамалары мен көрсеткіштері бұрын
қабылданған шешімдерге, жоспарға, сондай-ақ нормалар мен ... ... ... мүмкін.
Жоғарыда аталған функциялардың ... ... ... ... ... ... жеке ... үрдістер болып
табылады.
Кәсіпорындардың дәстүрлі кезеңдегі басшылары ... тек ... мен ... ... ... ... ... қазіргі жағдайда
адам ресурстарының құны маңызды болып отыр. Іс-әрекетін ... ... ... бір ұйым жоқ. Қазіргі уақыттағы кәсіпорынды басқару – ... ... ... ... ... ... белгілі бір
қарекеттің анықтамасынан бастап, оның нәтижесіне дейінгі барлық аяларда
көрінісін табады. ... ... мен ... ... ... адам ресурстарын басқару кез келген ұйымды басқаруда маңызды орынға
ие. Адам ресурстары ұйымның ... ... ... өзіне тән
қасиеттерімен ерекшеленеді және соған сәйкес басқарудың ерекше әдісін талап
етеді. Адам ресурстарының ... ... атап ... болады:
Біріншіден, машиналар мен шикізаттарға қарағанда, адамдар парасатқа ие
және сыртқы ықпалға (басқаруға) деген реакциясы механикалық ... ... ... ... Бұл ұйым мен оның ... ... ... екі жақты екенін көрсетеді.
Екіншіден, адамдар парасаттылықтың ... ... ... ... үстінде болады. Қазіргі жағдайда ғылыми-техникалық ... ... ... ... ... да өзгертіп, ескіртіп
жатады. Ал адамдардың өзгерістерге бейім келуі, үнемі даму үстінде болуы
ұйым қарекетінің нәтижелілігін ... ... және ... ... табылады.
Үшіншіден, адамнаң қоғамдағы еңбектік өмірі, жалпы алғанда, 30-50 жыл
бойында жалғасады. ... ... мен ... ... ... ... сипатта болады.
Төртіншіден, материалдық және табиғи ресурстарға қарағанда, көп
жағдайда, ... ... ... бір ... келіп, оны жүзеге асыруда
ұйымның мүмкіндігін пайдаланады. Бұл ... өз ... ... маңызды
орын алады.
Сондықтан да, кәсіпорынды басқаруда адам ... ... өте ... ... ... ... ... сынды іс-әрекеттер, яғни кадрлық ... ... ... ... және ... байланыста жүргізілуі тиіс.
Ғылыми-техникалық прогресс жетістіктерін енгізу, көбінесе еңбек күшінің
сапасымен анықталып, адамның еңбектік ... ... ... ... ... ... ... экономикасын реформалау үрдістері де
әсер етеді. Ескі жұмыс орындары ... ... ... ... ... жаңа ... ... құрылады. Яғни жаңа
технологияларды қолданудағы талаптарға жауап бере алатын ... ... ... ... ... ... ұйым деңгейінде адам ресурстарына
деген қарым-қатынастың өзгеруіне алып ... ... ... ... ... ... Персоналды басқару мәселелері ұйымның
жоғарғы басқармасымен, ... ... ... ... ... ... ... яғни барлық басқару
деңгейлерінде қарастырыла бастайды. [7]
Персоналды басқару функцияларын атқаруда стратегиялық аспектілер маңызды
орынға ие. ... пен ... ... факторларына келесілерді
жатқызуға болады:
– қызмет ету аясы мен тұтынушылар сұранысына бағытталу ... ... ... ... ... ... ... қызмет көрсету;
– өнімнің жоғарғы сапасы;
– ғылыми-техникалық прогресс жетістікткрін және ең жаңа ... ... ... ... болу жыне оған тез ... бейімделу;
– экономикалық жауапкершілік сезімі;
– экономикалық тепе-теңдікті сақтау;
... ... ... ... ... ... мен ... басқару тұжырымдамасы теориялық-әдістемелік көз-қарастар
жүйесін құрайды және персоналды басқарудың ... ... ... оны ... ... жүзеге асыру механизімін ... ... ... ... персоналды басқарудың әдістемелік
негізі мен технологиясын әзірлеу және оның жүйесін ... ... ... ... ... басқару объектісі ретінде
ұйым персоналының ... ... ұйым ... мен ... ... ... қалыптастыру үрдісі, персоналды басқару
қағидалары мен ... ... ала ... ... ... ... іріктеуді, персоналды
қабылдауды, оны іскерлік ... ... ... ... ... ... ... басқаруды, қызметтік және
мамандық көтерілуін басқаруды, ынталандыру мен ... ... ... ... ... әлеуметтік дамуын қамтамасыз етуді,
қызметкерлерді босатуды ұйымдастыру ... ... ... басқару жүйесі мақсаттарды, функцияларды, ... ... ... ... мен басшылар арасындағы көлденең
және тік байланыстарды, басқару ... ... және ... ... ... [8]
Қазақстан Республикасының нарықтық экономика жағдайындағы кәсіпорындарын
дамыту оның ... ... ... жүйесін қалыптастыру мен дамыту
түсінігімен қатар ... ... ... ... ...... ... функциялары жүзеге асырылатын жүйе. Нақты шаруашылық
субъектісі қай салада жұмыс істесе де және қандай да ... ... ... да, оның ... ... ... үш өзара байланысты блоктардан
тұрады:
– басқару стратегиясы, яғни кәсіпорынның ... ... мен ... көрсететін кадрлық бағытына байланысты негізгі міндеттерді жүзеге
асыру үшін қолданылатын жолдардың жиынтығы;
– операциялық немесе ... ... – бұл ... ... ... ... ... жүзеге асыруға бағытталған тұтас басқару
жүйесінің автономды элементі. Мұның объектісі ... ... бір ... ... ... ету ... Аталған бұл блок барлық операциялық
бөлімшелер қызметін ... ... ... ... ... аталғандарды қосады:
– ақпараттық қамтамасыз ету;
– құрал-жабдықтармен қамтамасыз ету;
– құқықтық әдістемелер жиынтығымен қамтамасыз ету;
– қаржылық қамтамасыз ... ... ... ... ... қағидалары – бұл персоналды басқару үрдісінде
мамандар мен басшылардың ... ... ... жағдайлары мен
нормалары. Персоналды басқарудың ... ... ... ... ... ... де ... болып саналады.
Басқару қағидалары көп болғанымен барлық жағдайларында персоналды басқаруды
отандық кәсіпорындарда дәстүрлі түрде орныққан келесі маңызды ... ... ... ... ... болуы, ғылымға
сүйену, жоспарлау, бәріне тәртіптің бір болуы, ... ... пен ... ... бағынудың және керісінше
жағдайлардың келісімді ... ... ... ... және ... ... ... болуы, қабылданған шешімнің жүзеге
асырылуын ... және тағы ... ... ... жүйесін басқару әдістерін талқыламай қарастыру мүмкін
емес.
Персоналды басқару әдістері – бұл кәсіпорынның жұмыс істеу үрдісіндегі
қызметкерлердің іс-әрекетін ... ... ... ... жеке
қызметкерлер мен коллективтерге әсер ету ... ... мен ... ... ... үш әдісті ұсынған. Олар: ... және ... әдіс ... ... түрткі болуға бағытталған:
еңбекте белгілі бір тәртіптің болуы, ... ... ... ... ... ... деген адамның талпынысы, еңбек іс-әрекетіндегі мәдениет.
Ықпал етудің бұл әдісі тікелей әсер етумен сипатталады. Себебі, кез ... акт пен ... оның ... ... орындалуын талап етеді.
Экономикалық және әлеуметтік-психологиялық әдістер ... әсер ... ие. Бұл ... ... түрдегі әсеріне есептеуге болмайды
және олардың соңғы нәтижеге жасайтын ықпалын анықтау қиынға соғады.
Экономикалық әдістердің көмегімен жеке ... мен ... ... ... ... асырылады. Аталған әдіс басқарудың
экономикалық тетіктерін қолдануға негізделген.
Басқарудың ... ... ... ... ... ... яғни ... өзара қарым-қатынас
жүйесін жақсарту, әлеуметтік қажеттіліктерді қанағаттандыру және тағы
басқа. Бұл әдістің ... ... ... ... ... ... факторларды белгілі бір дәрежеде пайдаланып, тұлғалардың, топтардың,
коллективтің ... ... ... ... ... басқару жарғысына сәйкес жүзеге асырылады және
оның ... ... ... мен міндеттері кәсіпкерлік
іс-әрекет туралы заңмен реттеледі.
Кәсіпорын белгілі бір ұйымдастырушылық құрылым негізінде басқарылады
және оның ... мен ... ... өз ... ... ... ... бұрын басқару қызметтерін бөлімшелері
бойынша қолайлы түрде бөліа алу қажет. Ол үшін ... ... ... бір ... ... мен міндеттер әр түрлі бөлімшелерде көрініс
алмау керек;
– барлық басқару қызметтері тек басқарушы ... ... ... ... бір ... қай ... ... шешімін тапса, сол бөлімшеге
бағытталуы керек.
Басқару құрылымы мазмұны мен оның көлеміне, ... ... өтуі ... дамуына сәйкес өзгерістерге ұшырай береді. Жеке бөлімшелердің
арасында тұрақты байланыстар бар. ... ... тік ... яғни
басқарушы мен оның қарауындағы қызметкерлердің арасындағы байланыс, ал
екіншісі – құқықтары тең бөлімшелердің арасындағы ... ... ... ... белгілі бір жүйе бар. Кәсіпорынды
басқарудың негізгі үш ... ... ...... ... бойыншатөменгі бөлімшелердің жоғарғы
бөлімшелерге тікелей бағыныштылығын білдіреді. Бұл жүйе өте ... ... ... аз ... болатын жағдайда ғана нәтижелі
болып келеді;
– функционалдық – бұл жүйе төмендегі ... ... ... шешетін функционалды бөлімшелерге деген бағыныштылығын
сипаттайды. Бұл ... ... ... ... ... ... бөлімшелер көбіне берілген нұсқаулықтың қандай кезекпен
орындалуы керектігін шатастырып ... ... да бұл жүйе ... өте ... қолданылады;
– қазіргі уақытта көп таралған аралас жүйе өзіне жөғарыда ... ... ... ... ... Бұл ... функционалды
бөлімшелермен дайындалған шешім басқарушыға қарастырып, бекіту үшін
беріледі. Ал ол өз ... ... ... ... бөлімшелерге
береді;
Кәсіпорын иесі басқаруға байланысты өз құқықтарын тікелей немесе оның
уәкілетті органы арқылы жүзеге асыра алады. ... ... ... ... ... кеңес немесе кәсіпорын басқармасы табылады.
1.3 Мемлекеттік кәсіпорын және оның құқықтық аспектілері
Мемлекеттік ... ... ... ... ... және ... басқару құқығына негізделген (қазыналық)
кәсіпорындар ...... ... ... (қорғаныс, дәрі-дәрмек жасайтын
зауыттар және т. б.) шаруашалақ құқықтық негізде жүргізеді.
Қазыналық – толық емес ... ... ... ... өндірісі және т.б.), жедел басқару құқығына негізделе жүргізіледі.
Кәсіпорын өзіне мемлекет бекіткен шеңбердегі өндіріс құралдарымен ... ... ... кәсіпорын мемлекеттік тапсырыс ... ... ... асырады. Мемлекет жалақы деңгейіне кепіл бере отырып
кәсіпорынның ішкі ... ... ... ... ... ... ... тарифтік бағамды бекіту арқылы регламенттейді. Сонымен бірге мемлекет
кәсіпорын пайдасын бөлу ... ... ... мемлекеттік
кәсіпорындардың белгілі бір шектелген, анықталған деңгейдегі коммерциялық
еркіндігі бар. [10]
Шаруашылық жүргізу құқығындағы кәсіпорынның мазмұны: шаруашылық ... ... ... ... иесі ... алған және осы мүлікті
иелену, пайдалану және оған билік ету құқықтарын ... ... ... өзге де заң құжаттарында белгіленген шекте жүзеге
асыратын мемлекеттік кәсіпорынның заттық құқығы болып табылады. Оның міндет-
мақсаты мен ... ... ... аясы:
– қару-жарақты және оның оқ-дәрісін, ... ... ... ... ... ... ... мен оның
приборларын әзірлеу, өндіру, жөндеу және ... ... ... ... ... ... және ... уранды және басқа бөлшектенетін материалдарды, сондай-ақ одан жасалатын
бұйымдарды алу, өндіру, тасымалдау, қайта ... көму және ... ... ... ... пайдалануға болатын нормадан асатын
мөлшерде радиоактивті ... бар өнім ... және ... ... ... ... ... және сату;
– энергиямен, жылумен, ... ... ... ... байланыс,
коммуникация, коммуналдық және тұрғын үй ... ... ... ... ... ... тікелей мемлекеттік басқаруын
қажет ететін шаруашылық қызметін жүзеге асыру;
– заңдарда қаржыландырылудың арнайы тәртібі ... ... ... және ... да инфрақұрылым объектілерінің желісін
ұстау мен ... ... ... және ... халықаралық байланыс желілерін
пайдалану;
– денсаулық сақтау, ... ... ... ... ... қорғау,
ғылым, мәдениет, туризм және спорт саласындағы ... ... ... ... жүйесі спорт саласындағы өндірістік қызметті жүзеге
асыру;
– мемлекеттік ... және жер ... ... Республикасының
нормативтік құқықтық актілерінің ... ... ... ететін қызметті жүзеге асыру;
– Қазақстан Республикасының мемлекеттік материалдық резервін қалыптастыру
және сақтау саласында шаруашылық қызметті жүзеге асыру.
Жедел басқару құқығындағы ... ... ие ... ... ... Оның мақсаты:
– төтенше және авариялық жағдайларда кен-құтқару және өзге де арнаулы
жұмыстарды орындау, өрттен су ... және ... да ... зілзаладан
қорғай;
– топографиялық-геодезиялық және картографиялық жұмыстар жүргізу;
– денсаулық ... ... ... ... ... әлеуметтік қорғау,
ғылым, мәдениет, туризм және ... ... ... жүзеге асыру;
– мемлекеттік органдардаң қызметтік ғимараттарын пайдалануды, оларға көлік
қызметін көрсетуді және оларды жабдықтау функцияларын орындауды ... кеме ... ... мен ... ... ... ... мен дамыту;
– мемлекеттік монополияға жатқызылған салалардағы қызметті жүзеге асыру
үшін құрылуы мүмкін.
Басқа ... ... ... мемлекеттік кәсіпорын еншілес
мемлекеттік кәсіпорын болып ... яғни өз ... ... ... ... құрған заңды тұлға. Мұндай кәсіпорындар:
– негізгі ... оның ... ... ... заң ... кәсіпорынды ықшамдау;
– негізгі кәсіпорындардың филиалдарын дербес заңды тұлға етіп қайта құру;
– негізгі өндірістің тиімділігін ... үшін ... ... ... құру;
– негізгі өндірісті оған тән емес қызмет пен функция түрлерінен босату
мақсатында құрылады.
Мемлекеттік ... ... ... кәсіпорындар республика
меншігіндегі ... және ... ... ... болып
бөлінеді. Басқа мемлекеттік кәсіпорын құрған мемлекеттік кәсіпорын еншілес
мемлекеттік кәсіпорын болып ... ... ... ... ... ... мен
мемлекеттің қажетіне қарай айқындалатын келесідей ... шешу ... ... мемлекеттің қорғаныс қабілетін материалдық жағынан қамтамасыз ету ... ... ... ... жеке ... ... қамтымаған немесе жеткіліксіз қамтыған
қоғамдық өндірістің буындары мен салаларында бірінші қажеттіліктегі
тауарларды өндіру ... ... ... ... мемлекеттік монополияға жатқызылған немесе ... және ... ... ... ... ... табылатын
салалардағы қызметті жүзеге асыру.
Республикалық мемлекеттік кәсіпорындардың атаулы ... ... ... ... және сол кәсіпорынға қатысты республикалық
меншік құқығы субъектісінің функцияларын республикалық мемлекеттік меншікке
билік етуге Қазақстан Республикасының Үкіметі уәсілеттік берген ... ... ... ... ... Банкі орындайды.
Министрліктер, агенттіктер, ведомстволар және Қазақстан Республикасының
Ұлттық Банкі республикалық мемлекеттік кәсіпорындардың мемлекеттік басқару
органдары болып табылады.
Ал ... ... ... атаулы тізбесін тиісті
жергілікті атқарушы ... ... ... қатар, коммуналдық меншік
құқығы субъектісінің коммуналдық мемлекеттік кәсіпорындарға ... ... ... ... ... ... ... бөліністің әкімияты не жергілікті ... әкім ... ... ... ... ... кәсіпорындардың мемлекеттік басқару органы болап табылады.
Мемлекеттік кәсіпорын қызметінің мәні мен ... ... ... ... бойынша, оның құрылтайшысы (уәкілетті органы) айқындалады
және бұл кәсіпорын жарғысынжа бекітіледі. Жарғы - ... ... ... және оны ... ... органының ұсынуы бойынша
оның құрылтайшысы бекітеді. Аталған жарғыда: ... ... ... атауы, құрылтайшысы туралы мәлімет, кәсіпорынның тұрған жері, оның
қызметінің мәні мен мақсаты, басшының өкілеттігі, жұмыс ... ... ... мен ... бөлу ... ... ... ұйымдастыру
мен оның қызметін тоқтату шарттары болуға тиіс. Жарғыда сондай-ақ кәсіпорын
мен құрылтайшы, кәсіпорынның әкімшілігі мен оның ... ... ... ... ... Жарғыда басқа да заңға қайшы келмейтін
жағдайлар мен ... ... ... ... ... ... және ... бөлуге жол берілмейді және өз жарғысында көрсетілген қызметтің
нысаны мен мақсатына сай ... ... ... ... ... ... ... Жарғыда айқындалған қызмет мақсатына
қайшы жасаған ... ... ... ... оның ... ... күші жоқ деп танылуы мүмкін. ... ... ... ... тыс ... жасауы еңбек міндеттерін
бұзған болып табылады және белгіленген ретпен тәртіптік ... ... ... ... ... кәсіпорындарды басқару органдарының келесілерге
өкілеттіктері ... ... ... ... басым бағытын айқындауға;
– мемлекеттік кәсіпорынның қаржы-шаруашылық қызметінің жоспарын, оның
ішінде жоспарлы қаржылық көрсеткіштерін, ... ... ... ... ... және ... ... органға тиісті есепті ол белгілеген мерзімде табыс ете
отырып, мемлекеттік кәсіпорынның ... ... ... орындалуын бақылауға және талдауға;
– Қазақстан Республикасының Үкіметі белгілейтін ... ... ... және оны ... өткізуге;
– мемлекеттік кәсіпорын мүлкінің ... сай ... ... ... жүзеге асыруға;
– нормативтік құқықтық актілермен өзінің құзіретіне жатқызылған басқа ... ... ... ... өкілеттіктері болады.
Заңды тұлға ретінде кәсіпорынның органы мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... Мемлекеттік басқару
органы кәсіпорынның басшысымен ... ... ... ... ... сәйкес жеке еңбек шартын жасау арқылы ресімдейді.
Жеке ... ... оның ... ... ... ... материалдық жағынан қамтамасыз етілуінен, ... ... ... ... ... ... кепілдіктер
ескеріле отырып, атқаратын қызметінен босату негіздерінен басқа, ... ... ... мен ... оның ... ... ... бөлігін мемлекеттік бюджетке уақытылы аудармағаны және
қаржы-шаруашылық қызметі туралы ... ... үшін ... ... ... ... иесінің (уәкілетті органның) және мемлекеттік басқару органының
алдында кәсіпорындағы істің жай-күйі үшін ... ... ... жеке дара ... жасау қағидалары бойынша іс-қимыл жасайды және
кәсіпорынның ... ... ... заң мен ... жарғысы
белгілеген құзіретіне сәйкес дербес шешеді;
– кәсіпорын атынан сенімхатсыз іс-қимыл ... ... ... ... ... ... ... туралы заңмен
белгіленген шектерде кәсіпорынның мүлкіне өкімдік ... ... ... ... банкілік есеп-шоттарын ашады және өзге де мәмілелер
жасайды, барлық қызметкерлер үшін ... ... ... ... ... өз құзіреті шегінде және еңбек заңдарына ... ... ... жұмысқа қабылдайды және оларды жұмыстан шығарады,
көтермелеу шараларын қолданады және оларды ... ... ... ... ... ... ... лауазымға
тағайындайтын немесе лауазымнан босататын ... ... ... жарғысында белгіленеді. Басшының орынбасарларын
кәсіпорын басшысының ұсынысы бойынша мемлекеттік ... ... ... және қызметтен босатады. Сондай-ақ олар өздерінің құзіреті
шегінде ... ... ... ... оны ... органдарға
және басқа кәсіпорындарға танытып білдіреді, шаруашылық операцияларын және
сенімхатсыз шарттар жасап, сонымен ... ... ... ... ... ... ... алғанда мүлік кешені ретінде жылжымайтын
мүлік ... ... және ... ... ... ... болып
табылады. Мүліктік кешен ретінде кәсіпорынның құрамына оның қызмет ... ... ... түрлері, оның ішінде үйлер, ғимараттар, жабдықтар,
құрал-саймандар, шикізат, өнімдер, жер ... ... ... ету
құқықтары, борыштар, сондай-ақ оның ... ... ... ... ... ... белгілері) және басқа да айрықша құқықтар
енеді.
Республикалық мемлекеттік кәсіпорын жөнінде ол ... ... ... болғанда мәмілелер (кепілге беру, жалдау және басқалары) жасауы –
Қазақстан Республикасы Үкіметінің ... ... ал ... ...... атқарушы органның шешімі бойынша жүзеге асырылады.
[11]
Мемлекеттік кәсіпорын үшін мемлекеттің тапсырысын орындау міндетті болып
табылады. Ол кәсіпорынға ... ... ... ... жеткізіледі.
Тапсырыста қамтылған өнімдерді (жұмыстар атқаруды, қызметтер көрсетуді)
кәсіпорын өз бетімен сатады.
Мемлекеттік кәсіпорындар әдетте ... және оның ... ... себебі, үкіметтің қаржылық және ұйымдастырушылық жағынан
қамқорлылығында.
2 «ҚАЗАҚПАРАТ» ... ... ... ... ... ... ... даму тарихы және оның
ұйымдық құрылымы
«Қазақ ақпарат агентігі» ұлттық ... ... әрі – ... ... ... ақпарат және қоғамдық ... ... ... ... ... ... ... ұйымдастыру туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2002 жылғы
8 қарашадағы № 1186 қаулысымен жарғылық ... ... жүз ... ашық акционерлік қоғам ретінде құрылған. Қазақстан Республикасы
Қаржы министрлігі Мемлекеттік ... және ... ... ... 20 желтоқсандағы бұйрығымен бекітілген Жарғысына сәйкес, оның қызметі
ұлттық ақпарат агенттігін құру, елдің сыртқы және ішкі саясатын ақпараттық
жарнамалау және ... ... ... ... оң келбетіне
қолдау көрсету болып табылады.
ҚазААГ (бұрынғы ҚазТАГ) ақпарат рыногындағы өзінің қызметін 80 ... ... бойы ... ... және Президенттің, Парламенттің, Үкіметтің
қызметін көрсететін және көптеген қазақстандық және шетелдік ... ... ... ... ... ... бірден-бір
мемлекеттік ақпарат агенттігі болды.
Компания өзінің қызметінде бұрынғы ҚазААГ қызметін негізге алады.
Қазақстанның ақпараттық ... ... ... ... ... ... өзі ... істеген кезінде белгілі бір базалық негіз жасады.
ҚазААГ бес халықаралық ақпараттық агенттіктер ... ... ... ... 12 ... агенттігімен тура ақпарат алмасты. Осының
арқасында ҚазААГ Қазақстан туралы жаңалықтарды жедел түрде таратып және
шетелдік хабарларды негізгі көздерден тура алып ... ... ... ... ... ...
республикалық газеттер, теледидар мен радио, облыстық бұқаралық ақпарат
құралдары болды.
Осылайша, Компания ҚазААГ-тың заңды ... ... өз ... сипатын сақтап қалды. Компания бүкіл Республика бойынша тілшілер
қосынының тармақталған ... ие, бұл ... ... және ... ... ... ... оқиғалар туралы шұғыл және
объективті ақпараттар беруге ... ... ... Компанияның Нью-
Йорк, Мәскеу, Пекин, Брюссель, Ташкент және Бішкек қалаларында шетелдік
тілшілер қосындары бар.
Құрылтайшы құжаттарды Қазақстан ... 2003 ... 13 ... ... ... ... талаптарына сәйкестендіру
мақсатында, ашық ... ... ... қоғам болып атауының
өзгеруіне байланысты Компания 2004 жылы 28 шілдеде Астана қаласы ... ... ... ... ... ... ... мөлшері 45950000 (қырық бес миллион тоғыз
жүз елу мың ) теңгені құрайды.
Ал ол, 45950 ... бес мың ... жүз елу) дана ... атаулы
акцияларға бөлінген, әр акцияның номиналдық құны 1000 (бір мың) теңге.
Компания бір ... ... ... жеке ... (Алматы қаласында филиалы) бар біртұтас заңды тұлға болып
табылады.
Ұйым құрылымында еншілес компаниялар жоқ.
Компанияны ... ...... ... ... ... ... жылғы 25 қыркүйектегі № 1051 қаулысымен бекітілген);
атқару ...... ... ... ... моделі қызметтік
міндеттерді тиімді бөлуді және Компания қызметінің ерекшелігін ... ... ... ... ... іс-қимылдарын қамтамасыз етуге
негізделген.
Компанияның ұйымдық құрылымы
Компанияны басқарудың ұйымдық құрылымының жоғарыда келтірілген
үлгісі компанияның негізгі ... ... ... Компания
қызметінің негізгі өнімі ақпараттық қызмет көрсету болып ... өнім түзу мен оны ... ... қызметтерді оңтайлы жіктеуге
және өндірістік тізбенің ... ... ... ... ... бастапқы кезеңі ақпараттық өнімдер ... ... ... - ... жинау болып табылады. Материалдың
сапасы мен ... ... ... ... мен аймақтық қамтуға, сондай-
ақ бірінші блокқа және компанияның ұйымдық құрылымының ... ... ... ... ... ... мен ... тікелей
байланысты. Компанияның әлемдік ақпараттық кеңістіктегі қызмет аясын
кеңейту сан-салалы шетелдік тілшілер желісінің болуын ... ... ... - ... ... ... және ... оларды
жүзеге асыру үшін дайын өнім ретінде түзу кіреді. Бұл ... ... ... ... ... екінші блогы болып ... ... ... жүзеге асырады.
Үшінші кезеңде дайын өнімді ақпараттық рынокқа өткізу ... ... ... процесіне сондай-ақ ақпараттық қызметтер ... ... ... ... Ол Компания қызметін тиісінше негізгі
бағыттарға бұрады, ... ... ... ... тұтынушылардың мүдделі топтарын, шығарылатын өнімдерге
тұтынушылар қоятын негізгі ... ... ... ... ... ... ... блогына жүктелген.
Бұлардан бөлек, үшінші блоктың міндетіне ... ... ... ... ... ... және ұйымдық тұрғыдан қамтамасыз ету
кіреді.
Жоғарыда көрсетілген ... ... ... ... ... өз қызметінде бір-біріне тура және жанама ... ... ... ... жұмыстарын жолға қою маңызды құрамдас
міндеттердің бірі болып табылады.
Корпоративтік басқарудың негізгі жұмысы, акционер мен ... ... ... үшін ... жұмысын қамтамасыз ету болып табылады.
Компанияның қаржылық қызметі 2004-2007 жылдары ... ... ... ауысуға негізделген.
Жаңа қызметтерден түсетін табыстар шапшаң қарқынмен өсіп, өнімдік
ақпараттық ... ... ... менеджменті ставкаларының
негізділігін көрсетеді.
Компанияның даму стратегиясын әзірлеу ... ... ... ... озық ... ... ... және пайдалануды,
сондай-ақ, осы негізде - бәсекелестік ортада ... ... ... ... ... ... агенттіктерге ақпарат қызметтерін
көрсету саласында маманданған компаниялардың көмегімен ... ... ... алып ... мәліметтер бойынша 2005 ... 1-ші ... ... 2116 ... ... ... ... істеді. Олардың
123-і - Астана қаласында. Ең көп БАҚ ... ... – 730 ... ең ...... облысында – 26 аталым. Оның ішінде 1327 газет, 591 журнал,
111 телеарна, 40 радиостанция, 33 телерадиокомпания, 11 ақпараттық агенттік
және 3 ... ... ... бар. ... ... ... құралының 490 – мемлекеттік, 1626 – мемлекеттік емес болып
табылады.
Ақпарат рыногында бірнеше ірі ... ...... ... бар. ... қатарында тармақталған халықаралық тілшілер
қосыны бар «Интерфакс-Қазақстан», «РАТА-ТАСС», «Рейтер» ... ... ... ... ... «Кода» және т.б. шағын ақпараттық
агенттік бар. ... ... ... деңгейін жоғары деп
бағалауға болады.
Бұл орайда, бәсекелестердің рыноктық балама сегменттеріне ... ... ірі ... ... ... және ... саясатты (өнімдер ұйым бюджетіне лайықты баға бойынша сатылады)
пайдаланатынын атап өту қажет.
Бүгін де ... ... ... ... 35,2 %-ын БАҚ, 17,6 ... – мемлекеттік органдар, 43,5 %-ын кәсіпорындар, 3,5 %-ын жоғары ... ... ... ... ... (32 БАҚ) және БАҚ
саласындағы әлеуетті ... (1300 ... атап ... ... және ... ескере отырып, Компанияның
рыноктағы үлесінің абсолюттік үлесі - 2,5 %-ды құрайтынын анықтауға болады.
Ақпараттық рыноктағы үлестің аздығын Компанияның тек ... ... ... ... рынокқа белсенді араласа бастауымен түсіндіруге
болады. Қазіргі уақытта тұрақты клиенттік базаны толықтыру, ... ... ... ... ... ... Осы тұрғыдан алғанда,
Компанияның жаңа клиенттерін іздестіру жұмыстарымен ... ... жеке ... (жеңілдікті жүйелер кезеңі, жеке көзқарас)
жүргізілуде. Мемлекеттік тілде ... ... ... ... ... ... ... 50 %-дық жеңілдік беру тәжірибесі ... ... ... ... оның ... мемлекеттік
органдарға да ақпараттар ақылы негізде берілу тәжірибесі дамытыла түседі.
Компанияның ... ... 40-70 %-ын - ... ... ... ... ЖАҚ, «Рахат-ТВ» Медиа-холдингі, «Казахстанская правда»
республикалық газеті» ААҚ, «Егемен Қазақстан» республикалық газеті» ... БY» және т.б. ... ... ... ... қатарында мемлекеттік басқару органдары
(орталық және жергілікті органдар ) тұр, олар 30-50 %-ды ... ... ... ірі кәсіпорындар, жоғары оқу орындары мен
кітапханалар бар, олардың үлесі - 20-30 %.
Бұған дейін атап ... ... ... ... ... ... ... тарататын БАҚ-тарға, сондай-ақ, аймақтық бұқаралық
ақпарат құралдарына үлкен назар аударады.
Сондай-ақ, Компания өзара ... ... ... ... ... және ... ... орнатқан. Олардың қатарында:
РАТА-ТАСС, «Мажарстан МТИ» АА, «Синьхуа» АА, «УкрИнформ» АА, «Кабар» Қырғыз
ақпарат ... ... ... Республикасының ақпарат агенттігі,
«Ташкент» АА, Молдавияның ақпарат агенттігі, АзерТАГ және т.б. ақпараттық
агенттіктер бар.
2.2 «Қазақпарат» Ұлттық ... ... ... ... ... 2002-2003 жылдардағы өндірістік-қаржы қызметінің негізінде
төмендегідей табыстар серпіні қалыптасты:
Кесте 1 - 2002-2003 жылдардағы ... ... ... |2002 жыл |2003 жыл |2003 ... |
| ... ... ... |2002 жылға. |
| | | | |% ... ... ... с.і: |мың ... |22 015 |100 907 |458 ... ... |мың. ... 831 |99 683 |503 ... ... | | | | ... ... | | | | ... (%) үлесі, |% |90,1 |98,8 | ... | | | | ... да ... |мың. ... 184 |1 224 |56 ... да ... |% |9,9 |1,2 | ... | | | | ... 1-ші ... ... ... ... жылдардағы Компания
қызметінің негізгі түрі жалпы үлесі 90 %-дан асатын ... ... ... ... жылдары ақпараттық қызмет көрсету ... ... алу ... ... ... да айта кету ... Атап
айтқанда, 2002 жылы мемлекеттік тапсырыстың сомасы 18 млн. ... ... - 74,9 млн. ... ... Бұл ... ... және ... өсу қарқынын көрсетеді. Сондай-ақ, Компанияны дамытуға және
жарақтандыруға 2003 жылы 75,1 млн. ... ... Бұл ... ... ... түсті.
2002 жылғы көрсеткіштермен салыстырғанда, 2003 жылы табыстың 100907 мың
теңгеге ... ... 78892 мың ... ... байқалады, оның ішінде,
қызметтің негізгі түрі бойынша – 79852 мың теңгеге ... 403 %-ға ... өсім ... ... өндіріс көлемінің артуымен, тұтынушылар
санының өсуімен сипатталады, ал бұл, Компания бюджетінің ... ... ... ... 2 - ... жылдардағы шығыстар
мың. теңге
|2002 жыл |2003 жыл |2003 ... 2002 ... % ... ... |есебімен ... 799 ... |432 ... 2003 ... ... ... Компанияның шығыстары абсолюттік
белгіде 78946 мың теңгеге немесе 332 %-ға өсті. 2003 ... ... ... 2002 ... салыстырғанда шығыстың өсу қарқынынан 7,8 %-ға артық.
Мұның себебі қайта құрылу кезіндегі негізгі құралдарға кеткен шығындарда.
Ақпараттық ... ... ... ... ... ... ... шаралар, ұсынылатын өнім сапасын жақсарту, тілшілер желісін одан
әрі ірілендіру шаралары – Компанияға ... бір ... ... ... 4 - ... ... редакциялар бойынша айына шығарған
өнімдер (жаңалықтар) көлемінің диаграммасы
2002 және 2003 ... ... ... ... болсақ,
шетел редакциясы үлесінің артқанын байқауға болады. Бұл факт ... ... ... ... ... ... ... отырғандығын
көрсетеді, ал ол, ... ... ... кеңістікпен
ықпалдасуында маңызды роль атқарады.
Компанияның 2003 жылғы өндірістік ... 2002 ... ... болсақ,
жаңалықтар өнімін шығарудың абсолюттік көрсеткішке, жылына 15204 жаңалыққа
немесе 83,4 %-ға өскенін көреміз (5 сурет).
Сурет 5 - ... ... өсу ... (жаңалықтың орташа көлемі
1900 баспа белгісі болғандағы, ай ... ... ... 2002 ... ... ... көрсеткіштері:
- орта есеппен күніне А2 форматты 4,21 газет беті - 78 ... ... ... орта ... 82,28 бет – 1 520 ... ... 988 бет - 18 240 ... 2003 жылғы ақпараттық қуатының көрсеткіштері:
- орта есеппен күніне А2 форматты 7,5 - 139 ... (1900 ... ... орта ... 150,9 бет - 2 787 ... ... 1811 бет - 33 444 ... өндіріс қуаты қарқынының біршама өскеніне қарамастан, Компания
талдау жүргізіліп отырған кезеңде өзін-өзі ... ... ... ... жоқ, ... төлем мүмкіндігін, қаржылық ... ... ... ... ... әлеуетті мүмкіндігін көрсететін
Компанияның көрсеткіштері - қаржылық үрдіске қатысушы ... ... ... тиімді жүзеге асырудың кепілі бола алатын деңгейге
жете алған жоқ.
Төменде келтірілген кестеден Компанияның қаржылық ... ... оң ... ... ... Атап ... 2002 ... 2003 жылы ақша қаржысының көлемі 4,4 ... ... бұл ... ... ... ... көрсеткішіне әсер етті. Ал, бұл
көрсеткіштің өсуі қысқамерзімдік ... ... мен ақша ... ... ... ... ағымдағы активтердің ағымдағы
міндеттемелерге арақатынасы мүмкін болатын ақша ... аз ... ... мүмкіндігін атап өту керек, ... да, ... ... ... ... ... отыр.
Кесте 3 - Өтімділік көрсеткіші
|Коэффициенттер |2002 |2003 |
| |жыл |жыл ... ... |0,37 |2,59 ... өтімділік |0,19 |0,26 ... ... |0,029 |0,050 ... ... екі ... жуық ... бері ... белгілі бір
қаржылық жетістіктерге қол жеткізгенін айта кету керек: негізгі құралдарды
сатып алу есебінен материалдық-техникалық база ... ... ... ... ұсынылатын өнімдердің түр-түрі жақсартылып,
аймақтардағы және шет ... ... ... ... 4 - ... ... |2002 |2003 |
| |жыл |жыл ... актив түріндегі үлесі |0,76 |0,81 ... НҚ ... ... ... |0,59 |0,67 ... тозу коэффициенті |0,453 |0,075 ... 6 - ... ... ... ... ... ... жүргізіліп отырған кезеңде негізгі қаржылардың жиынтық өсімі 13
есеге өсті, ... ... ... құралдарының үлесі артып,
негізгі қорларды ... ... ... ... ... ... 2003 жылы Компания өзінің активтерін ... ... ... компьютерлік техника, фото құрал-жабдықтар, басқа
да негізгі құралдар сатып алынды. ... ... ... ... Осының барлығы өнім өндірісі сияқты оның сапасына
да оң әсер етуде.
Көптеген мәселелер ... ... оң ... ... ... ... ... мемлекеттің қолдауынсыз (2003 жылы дамуға
және ... 75,1 млн. ... ... ... ... ие, ... ... біртіндеп өсіріп келе жатқан ақпараттық
агенттік ретіндегі нәтижелерге қол жеткізуі қиын болар еді.
Компания ... ... ... ретінде қарқынды дамып келе ... ... ... адами қорын (кадрларын), сондай-ақ, ұлттық
ақпараттық агенттік ретінде Компанияның мәртебесін айту ... ... ... ... ... ... ресми
ақпараттық дерек көздердің бірі, себебі, жеделдік пен нақтылық - Компания
жұмысының маңызды сипаты болып ... ... ... ... ... барлығы орыс, мемлекеттік
және ағылшын тілдерінде шығарылатынын атап көрсету керек. Сондай-ақ,
академик ... ... ... негізінде қазақ тіліндегі
жаңалықтар латын жазуына ауыстырылып шығып жүр.
Мәртебесі мен ... ... ... ... ... таратудағы
ерекшелігін ескеретін болсақ, әрине, Компания жұмысында баса назар
аударуды ... ... ... ... бар, ал мұның Компания
рейтінгіне әсер ететіні күмәнсіз. ... ... ... ... және ... ... ... іскер топтар арасында да Компанияның
имиджін арттыруға ... ... ... айта кету ... Бұл ... ... өткізуге салынатын қаражаттарға тікелей тәуелді.
Осы мәселе бойынша қазіргі заманғы ... ... ... ... 2005-2007 жылдары біртіндеп жүзеге асыру жоспарланып отыр.
Мұнымен қоса, өнімнің түр-түрлерінің күннен-күнге ... ... ... ... ... ... жаршы» ақпараттық топтамасы, «Елеулі
оқиғалар, атаулы күндер, есімдер» күнтізбесі, «Тың: ... ... ... ... ... жаңа ... шығарылды. Сондай-ақ, Компания
негізгі ұйымдастырушыларының бірі ... ... ... және ... ... Онда ... батыс өңірі көне мәдениетінің
құнды ескерткіштері ... ... ... алдына қойған барлық міндеттерге қол жеткізуге ... ... ... да ... ... жұмыс істейді.
2004 жылдың қаржы көрсеткіштерін қалыптастыру кезінде ... ... 101,9 млн. ... мөлшеріндегі (Қазақстан Республикасының
Ақпарат министрлігімен 2004 жылы 20 ... ... ... ... ... № 38 шартқа сәйкес) түсім қарастырылған. Негізгі қызметтен
142,9 млн. теңге сомасында табыс түседі деп жоспарланған, бұл 2003 ... 43 %-ға ... 43,2 млн. ... артық.
Шығыстар 137,2 млн. теңге көлемінде жоспарланған, оның ішінде, 38,2
млн. теңге - ... және ... ... ... ... ... теріс динамикасына қарамастан, жаңа
даму тұжырымдамасының қабылдануына байланысты, 2003 жылмен ... ... – 42 млн. ... ... табыс жоспарланған. Бұл ретте
ақпараттық ... ... ... ... ... табыстың жалпы
көлемінен арта түседі.
2004 жылдың қорытындысы ... 5684 мың ... ... таза ... ... отыр. 2002-2003 жылдардың қорытындысы бойынша ... мың ... ... ... ... болатын. 2004 жылғы 1
қаңтардағы жағдай ... ... ... өтелмеген шығыстары 8643 мың
теңгені құрады.
Осылайша, 2005 жылдан бастап ... ... ... шығуды
жоспарланып отыр, яғни, өткен жылдардың шығыны 2005 жылы өтеледі. ... ... ... 2004 жылы ... дивиденд төлеуді жоспарлап
отырған жоқ.
Компанияның қалыптасу кезеңіне байланысты, 2003 жылы ... ... ... жылдарға арналған жоспар бойынша, 2004 жылдың соңында
радиостанция ашу ... ... ... бірқатар техникалық және
ұйымдастыру себептеріне байланысты, бұл жобаны жүзеге асыру ... ... ... ... ... ақпараттық өнімдерін құрудың өндірістік негіздемесі болатын
маңызды мәселелердің бірі – тілшілер желісін дамыту болып табылады. Бірінші
дереккөзден тілшілер ... ... ... ... өндірісінде
шикізаттық базасы болады. Меншікті ... ... ... өзіндік ақпараттық өнімдерді жеткілікті ... және ... ... ... бермеді, яғни, рынокта ... ... ... негізін қамтамасыз етуге ... ... ... түзету мақсатында, 2003 жылдың бірінші тоқсанында
облыстық ... ... ... шет ... ... ... қосынын
ашу жұмысы жүргізілді. Ал, 2004 жылы ... ... ... ... ... қосынын ашу жоспарланып отыр.
2005 жыл бойына Компания ұстанымын және оның ... ... шығу ... ... ... ... Бұл ... алғанда
2004 жылдың бірінші тоқсанында үлкен жұмыс атқарылды, Компания рейтингі
көтеріліп, орташа ... ТМД ... мен ... ... 500
ақпараттық агенттіктер арасында 40-50 орын деңгейіне ... ... ... ... жарнамалық науқандар өткізіп, сондай-ақ, жаңа ілкі
жобалар енгізіп, ... ... ... ... ... ... одан әрі кеңейту жоспарлануда. Менеджмент пен маркетинг
қызметі өнімді өткізу үрдісінде күшті және ... ... ... ... ... атқарғанын айта кету керек. Бұл атқарылған
жұмыстар болашақта Компания үшін рыноктың қай ... ... және ... анықтауға мүмкіндік береді.
Қызметтің негізгі түрінен алынатын табыс жаңа ... ... Олар мына ... өнім ... ... табылады:
– «Таңғы жаршы»;
– «Елеулі оқиғалар, атаулы күндер, есімдер» оқиғалар күнтізбесі (ай
сайын);
– «Елеулі ... ... ... есімдер» оқиғалар күнтізбесі (жылдық);
– «Қазақпараттың» жаңалықтар таспасы;
– «Ресми жаршы»;
– «Қазақстан-Бизнес»;
– «Қазақпарат-Анонс» алдағы аптада болатын оқиғалардың күнтізбесі;
– «Қазақпарат-Фото» ... ... және 2006 ... ... өнімдердің жаңа түрлерін әзірлеу
және шығару жоспарланған.
Өнімнің өзіндік құны жалпылама түрде ... ... ... оның
жетістіктері мен кемшіліктерін жан-жақты ... ... ... ... қызметінің негізгі бір түрі - ... ... ... ... белгілі. Ақпараттық өнім өз құрылымы жағынан ерекше
сипатқа ие. Компания шығаратын ... ... ... ... ... ... ... іссапарлық шығыстар, байланыс,
Интернет шығыстары, кеңселік және ... ... ... ... ... алу шығыстары, қызметкерлердің жалақыларына бөлінетін,
зейнеткерлік қамтамасыз ету, әлеуметтік сақтандыру ... ... және т. ... ... ... маңызды элементтерінің бірі болып баға
саясаты –табылады. Ақпараттық қызмет бағасын анықтаған кезде өндіріс ... ... ... ... ... ... ... мен шегерілімдер сияқты қосымша қызметтер жиынтығы, сондай-ақ өнім
шығару көлемі, таралу аймағы ... ... ... ... ... - ... баға ... жетекші фактор болып
табылады. Көптеген ақпарат агенттіктері біршама икемді баға ... Оның мәні - ... ... ақпарат алушының қаржы мүмкіндіктерін
саралауда болып табылады. Осыдан келіп, бағалар мен ... ... ... тұруы мүмкін.
Ақша қаражаты барынша мол түсуі үшін ... ... ... ... ... ... баға түзетін келісім-шарттардың кең көлемді және ... ... ... ... ... назарға ала отырып, ... ... ... сәйкес, біртіндеп төмендету жолымен ... ... ... ... ... Ал бұл Компанияның бәсекелестік
жағдайын айтарлықтай көтеруге мүмкіндік береді. Сондай-ақ Компания ... ... келе ... да ескеру қажет. ... ... ... негізгі мақсат Компанияның ақпараттық ... ... ... болмақшы. Бұдан әрі Компанияның ақпараттық өнімдеріне баға
көрсеткішінің өсуі өнімдердің ішкі ... ... оның ... тура ... болады. Сондай-ақ, мықты ұйымдасқан
жаздырып алушылар жүйесін құру жоспарлануда.
Тарифтік және баға ... ... ... ... ... ... ... екендігі сөзсіз. Бірақ, қазіргі
кезде ... ... ... ... ... отырған жоқ. Бұл өнімнің
өзіндік ерекшеліктерімен және басқа да ... ... ... ... ... ұсынылатын өнімдердің сапасы мен
санын арттыру, маркетингінің жаңа ... ... ... ... ... ... жарақтандыру мен ағымдағы шығыстар
құрылымын түбегейлі өзгерту жолымен табысты ұлғайтуды көздейді.
2.3 «Қазақпарат» Ұлттық Компаниясының қызметін ... ... ... ... ... және ... ... әлемдік
стандарттарын жүргізуге сай келуі және Қазақстанды демократиялық қоғам
ретінде дамыту ... бірі ... ... ... келе ... ... ... жағдайында Компания, өзінің
дамуында Қазақстан мен Орталық Азияның аймақтық геоақпараттық ... ... ... ... баса ... ... ... Бұл
өзінің техникалық және кәсіби базасын нығайту есебінен ... ... ... ... және ... саласында Компанияның коммуникативтік және
операторлық мүмкіндіктері күшейгендігін білдіреді.
Экономиканың көтерілуімен, іскерлік белсенділіктің ... ... ... ... ... ... ... сұранысты түзеді және болжамды кезеңде ақпараттық қызметтер
рыногының қарқынды дамуын ... және ... ... ... ... белсенділігінің
артуы барынша айқын фактор болуда. ... ... ... ... ... ... ... алмасудың барынша тиімді
және баламалы жағдайларын, нысандар мен механизмдерін іздеуге міндеттейді.
Мұның үстіне, әлем жұртшылығының ... Азия мен ... ... ... ... геостратегиялық ауданына ықыласы артып отырғанын да
естен шығаруға болмайды. Ал ... ... оның ... және өте
маңызды бөлігі болып табылады.
Бұл тұрғыдан, мемлекеттің және ... ... оң ... ... оны сақтау ауқымындағы барынша маңызды ... - ... қана ... ... ... ... ... көлемдегі қуатты, сан
салалы және шұғыл ақпарат тарататын агенттік құру болып табылады.
Компанияның жұмысының болашақтағы маңызды мақсаттарының бірі болып:
– Орталық Азия мен ... ... ... ... ... алатын
және ақпараттар алу, беру және айырбас саласында жаңа ... ... ... ... істейтін мықты тілшілер желісі бар
Аймақтық Ақпарат агенттігін құру үшін бүкіл Компания қызметін ... мен ... ... ... ... ... ... тиімділігін арттыру – Қазақстан
резиденттеріне және шетелдік тұтынушыларға жаңалықтар ақпаратын беруде
тез, шұғыл және кең ... ... ... мен ... ... ақпараттық қызметтер рыногында жетекші
және басымды позицияға ие ... ... ... ... ретте Компанияның міндеттері мыналар болмақ:
– ақпарат рыногындағы өзінің позициясын нығайту;
– бизнеске бағыт ұстаған ішкі және ... ... ... бәсекелесе алатын және қазіргі заманғы ақпарат инфрақұрылымын құру;
– рыноктық құнының ұзақ ... өсу ... ... және ... ... бар ... ... құру.
Алға қойылған міндеттерге қол ... үшін ... ... ... таңдайды:
– қазіргі заманғы ақпараттық инфрақұрылым құруды ... ... ... ... ... ... бизнесті
жандандыру;
– клиенттерге көрсетілетін қызметтер мен ... ... ... ... ... жүзеге асыруды арттыру;
– өнімдер мен қызметтердің, соның ... шет ... ... түр-
түрлерін кеңейту;
– шұғылдықты, өзектілікті арттыру, мазмұн мен стильді жақсарту арқылы
ақпараттық ... ... ... айналымды және ақша түсімін арттыру;
– активтер мен табыстардың ... ... ... ... ... ... ... техникалық инфрақұрылымдар құру;
– Компанияның тұрақты дамуын ... ... ... ... ... ... тұтынушыларға
берілетін қызметтер сапасын көтеру, өткізу ... ... ... ... ... болады.
Нәтижелі жетістіктерге жету үшін Компанияның ... ... ... ... және ... тиімді басқару көзделеді. Сол себептен
Компания басшылары ... ... ... ... ... принцптерін ұстанады:
– ұтымдылық және кешенділік принціпі – ... ... ... әсер ... ... факторларды толық ескеру қажет (ішкі қарым-
қатынас, қызметкерлердің өзара қарым-қатынасы, ... ... ... ... болатын байланыс);
– оперативтілік, яғни персоналды басқару жүйесін талдау мен ... ... ... ... ғылым мен тәжірибеге сүйенетін перспективтілік принціпі. ... ... ... көп ... ... ... Сондай-ақ
Компанияның басқару жүйесін алдыңғы қатарлы қазақстандық және ... ... ... ... және келісімділік принціпі, яғни ... ... ... қамтамасыз ету. Басқарудың барлық ... ... ... ... және ... ... ... бірлік пен қолайлылық принціпі. Персоналды басқару жүйесі шығармашылық
үшін барынша қолайлы болу керек және барлық ... мен ... ... ... ... ... үнемділік принціпі басқару жүйесін нәтижелі ... ... ... ... ... жүйесінің түсінікті болуына
негіздерген.
Дегенмен, басқарудың мұндай принцптеріне сүйенетін ... ... ... қызметкерлер болсын, Компанияның ең негізгі ұстанымы
адамдарғаға деген сыйластық пен сенім екендігін есте сақтауы керек.
Компанияның ... ... ... ... шешу ... басқару жүйесіне талдау жүргізіледі. Осы орайда нәтижелі болып
шығармашылық ... ... ... ... ... ... бір ... айтылған ұсыныстар келесі
бір адамда жаңа идея тудырады, ал ол өз ... ... ... ... ... ... ... идеялар ағымы пайда болады.
Шығармашылық кеңес әдісінің мақсаты болып персоналды басқару жүйесін
жетілдіру үшін барынша мүмкін ... ... табу ... Бұл ... түрде идеяларды ұсыну мен нәтижесінде оны бағалаудың ... ... ... ... әдіс ... жүйесін жетілдіруде тиімді
болып саналады.
Компанияның қызметкерлерін ... ... ... ... ... қызметкерлердің жоғары кәсіби деңгейін қамтамасыз етуге
бағытталған. ... ... ... және ... ... ... ... қазіргі күні өткізіліп жүрген халықаралық
семинарлар - кадр ... ... ... ... жақсартуды қамтамасыз
етуге мүмкіндік береді.
Бұлардан бөлек, кадр саясаты ауқымында оқу-танысу тәжірибесінен өту ... ... ... курс студенттерін қабылдау жүзеге
асырылады. Тәжірибе жинақтау кезінде ... ... ... ... студенттер кейіннен Компанияда қызметке орналасу мүмкіндігіне ие
болады.
Қазіргі кезде Компания ұжымы білімді және кәсіби адамдардың ... ... Жас ... ... жаңа ... ... ... Ал
бұл, өндірістік әлеуеттің өсуіне және әлемдік ... ... ... ... ... ... қазіргі халықаралық өлшемдер мен
стандарттарға қол жеткізуге жәрдемдеседі.
Компанияда қызметкерлердің біліктілігін ... ... ... ... ... ... тілшілер орталық
кеңседе (Астанада) тәжірибе жинақтайды, сондай-ақ таяу шет елдердің ақпарат
агенттіктерімен тәжірибе ... ... ... ... мен ... оқуы ... етіледі.
Қызметкерлерді басқарудың негізгі тетіктерін атап өтуге болады:
... ... яғни алға ... ... жету үшін ең ... ... ... мол, қойған талаптарға жауап бере алатын
қабілетті мамандар қажет;
– қызметкерлерді жүйелі түрде бағалау;
– үздіксіз білімін ... ... ... ... ... ... ұйымдастыру;
– басқару персоналына сыйақы беру;
– қатардағы қызметкерлерге арналған сыйлықтар;
... ... ... ... коммерциялық жобалардың
қатысушыларына арналған сыйақылар;
– мерзімінен тыс уақыттағы жұмыс ... ... үшін ... ... тиімділік пен пайда алып келе алатын жоғары білімді, ... ... ... ... ... ... тұрақты еңбекақымен қамтамасыз етіп, сонымен
бірге қаламақы торы негізінде қосымша ... табу ... ... ... ... ... саны емес, материалдың сапасы ескеріледі. Яғни
әр негізгі қызметкер жеке ... ... табу ... жету үшін ... ... көп мән береді, ал бұл Компанияның мақсатына жету мен
міндетін орындауды маңызды орынға ие.
Әлеуметтік саланы дамыту мақсатында Компания ... ... ... ... асыруда. Атап айтқанда, 2003 ... ... ... ... ... міндеті өз мүшелерінің
еңбек және әлеуметтік-экономикалық мүдделерін қорғау, еңбек ... және ... ... ... ... ... жүзеге асыру
барысында Компания қызметкерлері үшін сауықтыру ... ... ... ... ... ... әсер ететін факторлар
жоқ. Бұл ретте қоршаған ортаны ластағаны үшін Компания жыл ... ... ... ... төлемдері түрінде ақы төлеп отырады.
Компанияның көптеген қызметкерлерінің негізгі ... ... ... және ұйымдастыру техникаларымен күн сайын тікелей
байланысты. Ал олар адам денсаулығына физикалық тұрғыдан қолайсыз әсер ... ... ... ... факторлар қатарына электромагниттік және
электростатикалық сәуле ... ... ... ... ион
құрамының және бөлме ішіндегі микроклимат өлшемдерінің өзгеруін ... ... ... ... ... үшін, жоғарыда аталған қолайсыз
салдарларды болдырмау үшін ескірген компьютерлік ... ... ... төмен қазіргі заманғыларға ауыстырылуда. Санитарлық-гигиеналық
талаптар және қызметкерлер еңбегін ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... ... беру жағдайы
қадағаланады.
3 МЕМЛЕКЕТТІК КӘСІПОРЫНДЫ БАСҚАРУ ҚЫЗМЕТІН ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛАРЫ
3.1 ... ... ... ... ... ... және оларды шешу жолдары
Қазақстан Республикасы Премьер-министрінің 2005 ... 12 ... ... ... ... ... ... іс-
әрекетінің кейбір мәселелері туралы» өкіміне сәйкес негізгі 4 жұмыс тобы
қалыптастырылған ... ... топ ... ... және ... әділет, индустрия және сауда, қаржы министрліктерінің, сондай-ақ
шаруашылық жүргізу құқығына негізделген мемлекеттік кәсіпорындарды ... ... ... ... ... ... өкілдері енеді. 2005
жылдың 20 қаңтар мен 5 наурыз аралығына республиканың барлық ... ... ... бекітіліп, негізгі жұмыстың атқарылуы экономика және
бюджеттік жоспарлау Министрлігіне жұктелген. [12]
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... және ... сақталуы немесе
бәсекелестік ортаға беру жайлы қорытындыны ұсыну бойынша жұмыс жүктелген.
Жүктелген жұмысты жүйелі түрде орындау үшін ... ... ... мемлекеттік кәсіпорындардың қызмет түріне талдау жүргізілген:
– орталық және ... ... ... ... ... ... органдарын қарастыру жолымен әр ... ... ... іс жүзінде қызмет ететін мемлекеттік кәсіпорындардың санын анықтау;
– мемлекеттік кәсіпорындардың құрылтайшылық құжаттарындағы ... ... ... ... ... ... жүргізу құқығындағы мемлекеттік кәсіпорындардың құрылуының
заңдылығын анықтау;
– шаруашылық жүргізу құқығындағы мемлекеттік кәсіпорындардың шаруашылық-
экономикалық ... ... мен ... ... ... ... бәсекелестік ортаға берудің мүмкіндігі
бойынша негізделген қорытындылар мен ұсыныстарды дайындау;
– мемлекеттік кәсіпорындар қызметінің түрін ... ... ... ... ... одан әрі ... қойылған міндеттерді жүзеге асыру үщін мемлекеттік кәсіпорындардың
ұсынылған материалдар, ... ... ... және ... ... органдарының басшыларымен жүргізілген кездесулерге
негізделе отырып, қаржылық-шаруашылық қызметін бағалау жүргізілген. ... ... және тағы ... ... ... ... ... кәсіпорындардың Қазақстан Республикасы бойынша тізімін
ұсынған Әділет министрлігінің заңды ... мен ... ... ... және Қаржы министрлігі мемлекеттік мүлік және
жекешелендіру Комитетінің ... ... ... ... ... ... арасында айтарлықтай
ауытқулар бар.
Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік кәсіпорын ... ... ... ... және сәйкес жергілікті атқарушы
органмен бекітілетін республикалық және коммуналдық кәсіпорындардың ... ... ... ... ... та аталған Заңда тізімнің
жаңартылып тұру уақыты мен мерзімі анықталмаған.
Мемлекеттік ... ... ... ... бір ... көп ауытқулар байқалғандықтан, мемлекеттік
кәсіпорындарға талдау жүргізу кезінде жұмыс топтары ... ... және ... ... ... ... мәліметке
сүйенген.
Қазақстан Республикасы Салық комитетінің 2005 жылдың 1 наурызына берген
мәліметтері бойынша республикада ... ... ... ... 4294, оның ... 1052 кәсіпорын істеусіз немесе бір жылдан артық уақыт
бойы салық органдарымен байланысты жоғалтқан.
Қазыналық кәсіпорындардың саны 2972, 386 ... ... ... ... ... уақыт бойы салық органдарымен байланысты жоғалтқан, ... ... ... ... ... реестірінен
шартты түрде шығарылған.
Мемлекеттік басқару органдарының мәліметтері бойынша республикалық және
коммуналдық меншіктегі ... ... ... саны – ... ... ішінде: республикалық меншіктегі кәсіпорындардың саны –
530, оның ішінде шаруашылық жүргізу құқығында – 306, ... ... 224; ал ... меншікке 4362 кәсіпорын жатқызылады, оның
ішінде шаруашылық ... ... – 853 ... ... ... 3509 кәсіпорын.
Мемлекеттік кәсіпорындардың санын анықтаудағы және тізімін жүргізудегі
жоғарыда көрсетілген ауытқуларға сүйене отырып келесіні атап өтуге ... ... ... ... ... Мемлекеттік
Кәсіпорынының мәліметтер базасының деңгейі өзінің негізгі тағайындалуына
сәйкес емес. ... ... ... ... ... ... жүйелі әдістің жоқтығы.
Әділет министрлігінің заңды тұлғалар мен электрондық ... ... және ... ... мемлекеттік мүлік және жекешелендіру
Комитетінің «Ақпараттық-есептік ... ... ... тағайындалуларын қайта қарастырып, нақтылау қажет.
Жалпы алғанда тіркеу мемлекеттік қызмет ретінде ... ... ... жүзеге асырылуы керек. Аталған принцп мемлекеттік кәсіпорындарды
заңды тұлға, салық төлеуші, мемлекеттік меншік объектісі ... ... ... ... оның ... бірдей әдісін әзірлеген кезде ескерілуі
керек.
Мемлекеттік кәсіпорындардың келесідей нысанаға негізделіп талданған
жарғылары ... ... ... ... мемлекеттік кәсіпорынның құрылуындағы
заңдылық;
– жарғыда ... ... ... іс ... ... ... қызмет
түрімен сәйкестігі;
– мемлекеттік ... ... ... ... кәсіпорын туралы» Заңның 8 бабына сәйкес мемлекеттік
кәсіпорындарға ... ... ... ... нысанасы мен
мақсатына сай келмейтін қызметті жүзеге асыруына, сондай-ақ мәмілелерді
жасауына тыйым салынады.
Аталған Заңда ... ... ... мен ... яғни мемлекеттік кәсіпорын қызметінің мәні мен мақсатын,
мемлекеттік ... ... ... ... оның ... бұл ... жарғысында бекітіледі және шаруашылық жүргізу
құқығындағы кәсіпорындарға қатысты бөлігінде – ... ... 18 ... ал ... ... ... ... – аталған Заңның
32 бабының талаптарына сәйкес келуі керек.
Сондай-ақ мемлекеттік кәсіпорындарға мемлкеттік бақылау және ... ... жол ... ... ... ... мынадай қызметтер
аясында құрылуы мүмкін:
– қару-жарақты және оның ... ... ... ... ... бөлшектерді, санатталатын элементтері мен оның
приборларын әзірлеу, өндіру, жөндеу және ... ... ... құралдарды қайта өңдеу және жою;
– уранды және басқа бөлшектенетін материалдарды, сондай-ақ одан жасалатын
бұйымдарды алу, ... ... ... ... көму және ... ... ... қолданбай-ақ пайдалануға болатын нормадан асатын
мөлшерде радиоактивті заттары бар өнім шығару және сату;
– дәрі-дәрмектер, медициналық құрал-саймандар ... және ... ... ... ... жабдықтау, желілік көлік, байланыс,
коммуникация, коммуналдық және ... үй ... ... және
әлеуметтік экономикалық маңыздылығы жағынан тікелей мемлекеттік басқаруын
қажет ететін шаруашылық қызметін жүзеге асыру;
– заңдарда қаржыландырылудың арнайы ... ... ... ... және ... да ... ... желісін
ұстау мен дамыту;
– почта байланысы және ... ... ... желілерін
пайдалану;
– денсаулық сақтау, табиғатты қорғау, білім бері, әлеуметтік қорғау,
ғылым, ... ... және ... ... ... ... ... қылмыстық-атқару жүйесі спорт саласындағы өндірістік қызметті жүзеге
асыру;
– мемлекеттік құқық және жер ... ... ... құқықтық актілерінің мемлекеттік тізілімін жүргізуді
қамтамасыз ... ... ... ... ... Республикасының мемлекеттік материалдық резервін қалыптастыру
және сақтау саласында шаруашылық қызметті ... ... ... ... ғимараттарын пайдалануды, оларға
қызметтік көрсетуді және оларды жабдықтау функцияларын орындауды жүзеге
асыру мақсатында ... ... ... ... ... тиым салынады.
Жедел басқару құқығындағы мемлекеттік кәсіпорынның мақсаты келесідей:
– төтенше және авариялық жағдайларда кен-құтқару және өзге де ... ... ... су ... және ... да ... зілзаладан
қорғай;
– топографиялық-геодезиялық және картографиялық жұмыстар жүргізу;
– денсаулық сақтау, табиғатты қорғау, білім ... ... ... ... ... және ... саласындағы өндірістік-шаруашылық
қызметті жүзеге асыру;
– мемлекеттік органдардаң қызметтік ғимараттарын пайдалануды, оларға көлік
қызметін көрсетуді және ... ... ... ... жүзеге
асыру;
– кеме жүзетін жолдар мен гидротехникалық құрылыстарды (шлюздерді) күтіп
ұстау мен дамыту;
мемлекеттік монополияға жатқызылған ... ... ... ... ... ... тұлғаларды мемлекеттік тіркеу және филиалдар мен өкілеттіктерді
есептік тіркеу туралы» Заңның 6 бабына сәйкес тіркеуші органдарға ... үшін ... ... ... ... ... нысанда арыз жазады.
Оған қосымша ретінде аталған Заңнын 7 бабына ... ... ... ... эділет Министрлігі тіркеу қызметіКомитетінің
Төрағасы Бұйрығымен заңды тұлғаларды мемлекеттік тіркеу және филиалдар мен
өкілеттіктерді ... ... ... 1999 ... 19 мамырында бекітілген.
Аталған Ереженің 7 бөліміне сәйкес мемлекеттік ... ... ... және өзге де маңызды құжаттардың ... және ... ... оларға тиісті тіркелу нөірі бар мемлекеттік тіркеу
туралы куәлік беріледі және ... ... ... ... Реестрге
жіберіледі.
Мемлекеттік кәсіпорындардың құрылтайшылық құжаттарына жүргізілген талдау
нәтижесі кейбір ... ... ... тіркеу және жарғысын
бекіту кезінде мемлекеттік органдардың жоғарыда аталған ... ... ... ... ... ... іс-
әрекеттердің жасалуын көрсетеді.
Атап өтетін жай болып мемлекеттік кәсіпорындарға мемлекеттік органдардың
қызметін белгілі бір ... ... ... ... ... ... саясатты жүзеге асырушы мемлекеттік органдарға
«Мемлекеттік сатып алу туралы» Заңға сәйкес мемлекеттік тапсырыс ... ... ... Яғни ... ... ... ... емес, мемлекеттік органдардың қызметі жазылу керек.
Аталған жағдайларды қазіргі уақытта ... ... ... ... кезеңінде сәйкес мемлекеттік органдармен ... ... ... ... құрылтайшылық құжаттарын және тіркеу
процедурасын істе жүрген Қазақстан Республикасының заңдарындағы талаптармен
сәйкестендіру керек.
Мемлекеттік ... ... ... ... кәсіпорындарды
құрған кезде жарғысындағы тағайындалуының заңға сәйкестігіне ... ... Ал ... ... ... ... тіркеуді қатаң түрде
Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес жүргізу қажет.
Мемлекеттік кәсіпорындардың жарғысының сапасыз құрастырылуы тағы ... ... ... ... ... яғни ... қызмет түрінің нақты
міндеттері мен мақсаттары көрсетілмейді. Қызметтердің немесе ... ... ... ... қалар» деген принціппен енгізіліп, ... ... ... ... ... ... Республикасының «Мемлекеттік кәсіпорын туралы» Заңының 6
бабына ... ... ... ... ... ... ... атауы, құрылтайшысы (уәкілетті органы) ... ... ... ... оның ... мәні мен мақсаты, басшының
өкілеттігі, жұмыс ... ... ... ... мен ... ... кәсіпорынды қайта құрастыру мен оның ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорын мен ... ... мен оның ... ... арасындағы өзара қарым-
қатынастары айқындалады. Жарғыда заңға қайшы ... ... да ... ... та кей ... ... өз тағайындалуына сәйкес келмейтін
басқа қызметтердің көрсетілуі кездеседі. Мұндай өз ... ... ... жазылымдар жоғарыда аталғын Заңда кездеспейді.
Жарғыда «мемлекеттік кәсіпорын уәкілетті органмен және заңдар жинағымен
тыйым салынбаған қызмет ... ... ... ... деген сөз тіркесін
пайдалану орынсыз және ... ... шарт ... ... ... ... мемлекеттік кәсіпорындардың жүзеге асыратын
қызмет түрлерінде ... ... және ... кемшіліктер
кездеседі. Жеке мысал ретінде ... ... 1990 ... 12 қаңтарында №201 ... ... ... ... ... ... Кәсіпорынын
келтіруге болады. Аталған заңды тұлғаның жарғысы жаңа заң ... ... ... да оның мазмұны жаңа заңдағы талаптарға сйкес
келмейді. ... ... ... ... ... аталған
категориядағы кәсіпорындар қазіргі күнде жойылу стадиясында.
Дәл осындай жағдай мемлекеттік кәсіпорындар ... ... ... ... ... ... ... қабілетсіздігіне
алып келеді.
Барлық мемлекеттік органдар мемлекеттік кәсіпорындардың ... ... және ... ... ... жинағына сәкес және өзіне
тиесілі нарығындағы жағдайларды ескеріп, жөнге келтіру керек.
«Мемлекеттік кәсіпорын туралы» Заңның 21 ... ... ... капиталының мөлшері мен қалыптасуы анықталған.
Кәсіпорынның жарғылық капиталының мөлшерін оның құрылтайшысы белгілейді,
бірақ оның ... ... ... ... ... ... аспауы
керек және кәсіпорынды мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... 10000 кем болмайды. ... ... ... жарғысында көрсетіледі. Жарғылық капиталды
меншік иесі, яғни құрылтайшысы ... ... ... өту
қарсаңында толық құруға тиіс. Дегенмен, ... ... ... ... ... экономика министрлігіне ұсынған
мәліметтері бойынша құжаттардың ... ... ... ... ... ... ... Мемлекеттік кәсіпорындардың жарғылық
капиталмен қамтылмауы ... ... ... әлсіреуіне
алып келеді. Бұл өз кезегінде өндірілген туар, қызмет, ... ... ... ... ... мемлекеттік органдар мемлекеттік кәсіпорындардың жарғылық капитал
мөлшерін анықтап және оларды жарғылық капиталмен қамтамасыз етуі ұсынылады.
Шаруашылық құқығындағы мемлекеттік кәсіпорындар ... ... ... ... ... нәтижесіндегі және оны басқару
эффективтілігіндегі жетіспеушілікті ... ... 3 ... ... ... ... қаулысымен
бекітілген 2003-2005 жылдарға арналған мемлекеттік мүлікті ... ... ... ... ... салалық
бағдарламада келесі жағдай қарастырылған: «… төмен ... және ... ... қатысты мемлекеттің позициясын нақты анықтау:
мұндай ... ... ... ... ... ... ... мүддесі мен оған жүктелген міндеттерді
ескере отырып анықтау, сондай-ақ оларды басқа заңды тұлғалардың ... ... ... ... ... ... қарастыру».
«Мемлекеттік кәсіпорын туралы» Заңның 26 бабына сәйкес ... ... ... ... ... ... кәсіпорынның оларды өндіруге, атқаруға, көрсетуге кеткен ... ... және өз ... ... ... қамтамасыз етуге тиіс.
Сондай-ақ мемлекеттік кәсіпорындар өзінің жеке табысы есебінен ... ... етуі ... ... мемлекеттік кәсіпорындар өндірілген тауарға, атқарылған
жұмысқа, көрсетілген қызметке баға қалыптастыру кезінде әртүрлі ... ... баға ... ... принціпін ескермеген.
Мұның нәтижесінде мемлекеттік кәсіпорындарда төмен табыстылық пен ... ... ... ... ... ... ... келесідей:
– кәсіпорын қызметі түрінің нарықта кең таралуы;
– кейбір мемлекеттік кәсіпорындар ... ... ... ... түрі
бойынша бәсекенің өсуі себебінен мемлекеттік тапсырыс көлемінің азаюы;
– мемлекеттік орган белгілеген ... ... және ... ... ... санының өсуі;
– әкімшіліктік шығындар жоспарының сақталмауы;
– негізгі қызметке байланыссыз ... ... ... ... таза және ... ... ... ететін трубалардың
апаттық жағдайларын жоюға кеткен шығындардың өсуі;
– жарғылық капиталмен қамтамасыз етілмеуі;
– электроэнергияға бағаның ... ... ... және ... шығындардың айтарлықтай
дәрежеде жұмсалуы және т.б.
Барлық мемлекеттік кәсіпорындарға тән жалпы олқылықты атап көрсетуге
болады. Олар:
... ... ... даму ... ... ... ... сауықтандыру бойынша іс-шаралардың қабылданбауы;
– мемлекеттік кәсіпорындарды жою ... ... ... бойынша
уәкілетті органдардық қарекетсіздігі және іс-шаралардың қабылданбауы.
Мемлекеттік кәсіпорындардың қызметін реттейтін талаптар мен нормаларды
сақтау бойынша ... ... және ... ... ұсынылады. Сонымен бірге
мемлекеттік кәсіпорындардың шығындарына, ... ... ... ... ... ... жасалуы қажет, сондай-ақ олқылықтарға байланысты
мәселелердің уақытылы шешілуін қамтамасыз ету керек.
3.2 Мемлекеттік кәсіпорындарды басқарудың перспективасы
Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... мүлікті және жекешелендіруді басқарудағы
эффективтілікті жоғарылату ... ... ... ... ... «…төмен табыстылық және залалды мемлекеттік кәсіпорындарға
қатысты ... ... ... ... мұндай категориядағы
кәсіпорындардың мемлекеттік кәсіпорын ... ... ... ... мен оған жүктелген міндеттерді ескере отырып анықтау,
сондай-ақ оларды басқа ... ... ... нысанына
көшірудің немесе жоюдың мүмкіндіктерін қарастыру».
Кәсіпкерлік талап ету көз қарасынан қарағанда айтарлықтай серпінді
дамушы сала ... ... ... және ... ... аяларын нарыққа беру
мүмкіндігін анықтау кезінде экономика және бюджеттік жоспарлау министрлігі
максималды түрде таразылау принціпіне ... ... тыс, ... ... бос уақытын пайдаландыру және спорттық кәсіпорындардың
ұйымдық-құқықтық нысанын өзгерту осы ... ... ... ... ... ... ... тұрғындарға көрсетіледі. Сондай-ақ бұл ... ... ... ... да бұл қызмет түрі көрсетіледі. Дәл осы
позиция бірінші медико-санитарлық, стационарлық және ... ... ... ... мекемелерге де қатысты.
Қазіргі уақытта қызметтік мекемені қолдануды, ... ... ... ... ... ... және ... жабдықтаушы функциясының орындалуы «Мемлекеттік кәсіпорын
туралы» Заңдағы нормаларға қайшы келеді.
Бәсекелестік ортаға ... ... ... негізгі
мазмұны келесідей. Министрлік, әкімшілік және басқа да ... ... ... ... ... ... жабдықтаушы
мемлекеттік кәсіпорындар бәсекелестік ортаға жіберілуі керек.
Бәсекелестік ортаға жіберудің немесе соған сай қайта құрудың негізгі 2
әдісі мәлім:
... ... ... ... ... 100 пайыз қатысатын
акционерлік қоғам ретінде қайта құру;
– жекешелендіру.
Бұл келесідей көрініс алады: мемлекеттік ... ... ... уәкілетті органның балансына көшіріледі. Қызмет көрсетуші
ұйым, яғни кезіндегі мемлекеттік кәсіпорынның қызметін атқарушы, ... ... ... алу жүйесі арқылы анықталады. Мұндағы негізгі
принцп баға және ... ... ... ... ... ... ... етуші мемлекеттік кәсіпорындардың
мүмкіндігін сақтап қалу мақсатында 100 пайыздық ... ... ... ... ... жол ... ... тапқан. [13]
Аталған тәртіп келесі аяда қызмет ететін мемлекеттік ... ... ... ... ... кәсіпорын;
– тамақтандыруды ұйымдастыратын мемлекеттік кәсіпорын;
– мемлекеттік органдар мен оның ... ... ... ... да сервистік сипаттағы мемлекеттік кәсіпорын.
Егер белгілі бір территория намесе ... ... ... ... консультациялық-диагностикалық медициналық мекемелерін бәсекелестік
ортаға беру де ... ... өмір ... насихаттайтын денсаулық сақтау
облысындағы құрылымдарды қазіргі ... ... ... ... ... өмір ... орталығы», «Салауатты өмір салты мәселелерінің
орталығы» және тағы сол сияқты белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... ұйымдастырушылық сипаттағы
функцияларды жүзеге асырады. Бұл мекемелердің жойылуы да ... ... ... ... кәсіпорындардың жарғысындағы көзделген қызмет
түрлерін кез келген медициналық мекеме, мектеп, балалар бақшасы және тағы
басқа ... ... ... секілді ұймдар, мекемелер жүзеге асыра
алады.
Барлық мемлекеттік кәсіпорындарға тән жалпы олқылық: басқару ... даму ... ... ... ... ... ... қабылданбауы, мемлекеттік кәсіпорындарды жою
немесе оларды жетілдіру ... ... ... ... ... ... көп, төмен табыстылық және залалды мемлекеттік кәсіпорындардың
мемлекеттік кәсіпорын статусын иеленудегі орындылығын ... ... оған ... ... ... ... ... сондай-ақ оларды
басқа заңды тұлғалардың ұйымдық-құқықтық нысанына көшірудің немесе жоюдың
мүмкіндіктерін қарастыру ... ... ... Бәсекелестік
ортаға берудің жоғарыда көрсетілген сипаттағыдай жекешелендіру ... ... ... ... кәсіпорындарының көп қырлы
кемшіліктерін жоюда маңызды болып табылады.
Қазіргі ... ... ... басқару қызметінің болашағы
экономика және бюджетті жоспарлау ... ... ... ... жүргізу құқығына негізделген мемлекеттік кәсіпорындар іс-
әрекетінің кейбір мәселелері туралы» Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... қалыптастырылған болатын. Аталған
топ құрамына экономика және ... ... ... ... ... қаржы министрліктерінің, сондай-ақ шаруашылық жүргізу құқығына
негізделген мемлекеттік кәсіпорындарды тексеру үшін ... ... ... ... ... ... ... барлық
аймақтарын шыға тексеру кестесі бекітіліп, негізгі ... ... және ... ... Министрлігіне жұктелген.
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... және олардың сақталуы немесе
бәсекелестік ортаға беру жайлы қорытындыны ұсыну бойынша жұмыс ... ... үшін ... жолдарға суйене отырып мемлекеттік
кәсіпорындардың қызмет ... ... ... ... және жергілікті атқарушы орган ретінде барлық мемлекеттік
басқару органдарын қарастыру жолымен әр ... ... ... іс ... ... ... ... кәсіпорындардың санын анықтау;
– мемлекеттік кәсіпорындардың құрылтайшылық құжаттарындағы тағайындалуын
іс жүзіндегі тағайындалуының сәйкестігін тексеру;
– шаруашылық жүргізу құқығындағы ... ... ... анықтау;
– шаруашылық жүргізу құқығындағы мемлекеттік кәсіпорындардың шаруашылық-
экономикалық қарекетінің эффективтілігі мен экономикалық мақсаттылығын
анықтау;
– мемлекеттік ... ... ... ... ... негізделген қорытындылар мен ұсыныстарды дайындау;
– мемлекеттік кәсіпорындар қызметінің түрін талдауды жүзеге асыру үшін
әдістемелік ... одан әрі ... ... ... ... мен ... ... тұрақты талдау және тексеру жүргізу ұсынылады. Сонымен бірге
мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... талдау жасалуы қажет, сондай-ақ олқылықтарға байланысты
мәселелердің уақытылы шешілуін қамтамасыз ету керек.
ҚОРЫТЫНДЫ
Дипломдық жұмыстың тақырыбын ... ... ... келе
келесі негізгі жайды атап ... ... ... ... ... экономиканың өзара бәсекелес тұлғалары қамтымайтын аяларды
қамтиды. Аталған аяның ... ... ... ... ... ... жағдайдағы, яғни қорғаныс, денсаулық сақтау, білім
берудегі соғұрлым жоғарғы деңгейдегі дамудың ... ... ... ... ... ... ... актілерге, Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... негізделіп жүзеге
асырылатындықтан, сондай-ақ олар мелекеттік ... ... ... ... ... ... бір анықталған шекте бөліп
алатындықтанжәне оларға қызмет көрсететіндіктен мемлекеттік ... ... ... ... сферасына жатқызылады.
Кей мемлекеттік кәсіпорындар коммерциялық көз қарастан өте тиімді және
нәтижелі болып келеді. Дегенмен, ... ... ... ... жеке ... ... кем. ... себебі, мемлекеттік
кәсіпорындар залалдылық жағдайына ... ... ... ... ... ... ... алады. Сонымен қаса, мемлекеттік кәсіпорындардан
қызметкерлердің қабылдануын ... ... ... Бұл ... ... жұмыссыздардың қысқаруынан жағымды көрініс ... ... ... ... жок, ... ... жұмыс тиімділігі мен
нәтижелілігін көтеруді ынталандырады. Жеке ... ... ... жеке ... бар – ол ... ... ... тиімді болса, соғұрлым
табыс көп. Ал мемлекеттік кәсіпорынның басшысы жеке ... ... ... ... ... ... да мәз емес.
Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысымен бекітілген ... ... ... ... және ... ... жоғарылату бойынша салалық бағдарламада ... ... ... ... және ... ... ... мемлекеттің позициясын нақты анықтау: мұндай ... ... ... ... ... орындылығын
мемлекеттің мүддесі мен оған жүктелген міндеттерді ескере отырып анықтау,
сондай-ақ ... ... ... ... ... нысанына
көшірудің немесе жоюдың мүмкіндіктерін қарастыру»
Сондай-ақ ... ... ... ... ... кәсіпорындардың жалпы саны мен ... ... ... ... талдау жасау жүктелген.
Талдау нәтижесінің мәліметтеріне сүене отырып келесідей қорытындылар мен
оған сәйкес ұсыныстарды атап көрсетуге болады:
- жалпы алғанда тіркеу, ... ... ... ... ... ... ретінде “бір терезе” принціпі бойынша жүзеге асырылуы
керек. Аталған принцп мемлекеттік кәсіпорындарды ... ... ... мемлекеттік меншік объектісі ретінде тіркеуі мен тізімін ... ... ... ... ... кезде ескерілуі керек;
- мемлекеттік органдардың ... ... бір ... ... ... Себебі мемлекеттік кәсіпорындар мемлекеттік
саясатты жүзеге асырушы мемлекеттік ... ... ... алу
туралы» Заңға сәйкес мемлекеттік тапсырыс түрінде қызмет көрсету ... ... ... жарғысында кәсіпкерлік қызмет емес,
мемлекеттік ... ... ... ... ... ... уақытта әзірленіп жатқан әкімшіліктік
реформаның екінші кезеңінде сәйкес ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорындардың міндеттері мен
мақсаттарын және функцияларын қолданыстағы заңдар ... ... және ... ... жағдайларды ескеріп, жөнге келтіру керек;
- барлық мемлекеттік кәсіпорындарға тән жалпы олқылықты атап көрсетуге
болады. Олар:
– басқару деңгейінің жеткіліксіздігі;
– даму ... ... ... ... ... бойынша іс-шаралардың қабылданбауы;
– мемлекеттік кәсіпорындарды жою немесе ... ... ... ... ... және ... қабылданбауы.
Мемлекеттік кәсіпорындардың қызметін реттейтін талаптар мен нормаларды
сақтау бойынша тұрақты талдау және тексеру жүргізу ... ... ... ... ... ... қорына, қызметкерлер
санына жүйелі түрде талдау ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету керек.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Поршнева А.Г., Румянцева З. П., Саламатина Н.А. Управление организацией.
– М.: ... ... ... Н. К. ... и ... казахстанская модель. – Алматы: Қазақ
энциклопедиясы, 1998
3. Сергеев И. В. Экономика предриятия. – М.: ... и ... ... ... ... ... кодексі. – Алматы: ЮРИСТ, 2005
5. Сундетов Ж. Планирование и прогнозирование в ... ...... Республиканский издательский кабинет казахской
академии образования им. И. Алтынсарина, 1999
6. ... ... ... ...... ... ... Бердалиев К. Б. Основы управления экономикой Казахстана. – ... ... ... В. Р. ... для ... – М.: ... ... Виханский О. С., Наумов А. И. ... ... ... процес. – М.: Финансы и статистика, 2003
10. Шеденов Ө. Қ., Сағындықов Е. Н., Жүнісов Б. А., ... Ү. ... Б. И. ... ... ...... ... 2004
11. Қазақстан Республикасының 19.05.1995 №2335 «Мемлекеттік кәсіпорын
туралы» Заңы
12. Қазақстан ... ... 2005 ... 12 ... ... ... ... мемлекеттік кәсіпорындар іс-
әрекетінің кейбір мәселелері туралы» өкімі
13. Кошанов А. К. Формирование системы ... ... в ...... ... ... Янош Корнай. Путь к свободной экономике. – М.: Экономика, 1997
15. ЧепуринаМ. Н., Киселева Е. А. Курс ... ...... ... ... О. С., ... А. И. Менеджмент. – М.: Гардарики, 2001
17. Дункан У. Ж. Основопологающие идеи в менеджменте. – М.: Дело, 1996
18. ... Б. Н. ... ... и ...... 1999
19. Майталь Ш. Экономика для менеджеров. – М.: ... ... Как ... ... в ... в помощ предпринимателю. – Алматы:
Гылым, 1996
21. Кузенков А. Л. Приватизация и эффективность предприятий. – М.: ... ... М. ... ... – М.: ... ... www.rambler.ru Структура управления.
24. ... ... ... государственных и частных
предприятии.
25. www.rambler.ru Дилема ... и ... ... ... ... вице-президент
Әкімшілік –кадр қызметі
Референт
Кеңесші
Президент
Алматы қаласындағы филиал
Ақпарат қызметі жөніндегі вице-президент
Референт
Ұйымдастыру-үйлестіру қызметі
Бухгалтерия
Шетелдік ақпараттар қызметі
Ташкент
Пекин
Бішкек
Мәскеу
Нью-Йорк
Арнайы жоба және имидж редакциясы
Бас ... және фото ... ... ... ... ... және ... қызметі
Техникалық қызмет
Шаруашылық қызметі

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 67 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
VСT шаблон негізінде «Компьютерлік желілер» пәні бойынша электронды оқулық құрастыру»73 бет
«Абди компани» ақ-ның қызметіне сипаттама32 бет
Жоғары мектеп жасындағы оқушылардың оқу жетістіктерін бағалауда компьютерлік оқыту және бақылау бағдарламаларының рөлін анықтау50 бет
Компания капиталының құрылымы26 бет
Компания құнын бағалауға табыстық тәсілдеме78 бет
Компанияның ақшалай қаражаттарын басқарудың мәні мен оңтайландыру әдістері31 бет
Компанияның инвестициялық портфелін қалыптастыру тетігі28 бет
Компьютер туралы12 бет
Компьютер ұғымы10 бет
Компьютерлік неологизмдер83 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь