Эстетикалық мәдениет

ЖОСПАР

1. Эстетикалық мәдениет
2. Өнердің дамуы

Қолданылған әдебиеттер
Өнер философиясы

Эстетикалық мәдениет — өзінің көпқабаттылығы мен сипатталатын күрделі құрылым. Қандай да болмасын қоғамның эстетикалық мәдениетінің ілгерілемелі дамуы әлеуметтік прогрестің маңызды белгісі болып табылады. Өз консерватизмімен ерекшеленетін кейбір дәстүрлі мәдениеттердің өмір сүруінің өзі тоқырау белгісін көрсетеді. Мұндай мәдениеттер, әдетте, декоративті формаларды, қолөнер бұйымдарын, ғұрыптық, көркем безендіруді, тұрғын үй интерьерін және т.б. кеңейтілген түрінде емес, жай ғана қайта өндіріп қоюмен шектеледі. Мәдениеттануда соңғы жылдары мәдениеттің белгілі бір құбылысы мен көріністерін рухани немесе материалдық мәдениет салаларына жатқызу өлшемі неде деген мәселеге байланысты пікірталас толастамай келеді. Біздің ойымызша, эстетикалық мәдениет саласы өз құрамына материалдық мәдениетке де, рухани мәдениетке де қатысты нәрселерді енгізеді. Бұл мағынада эстетикалық мәдениеттің универсалдылығы айдан анық.
Эстетикалық мәдениет қабаттары көп жағдайда субъекттің рухани күш-жігерін пайдалану негізінде де, әрекеттің практикалық тәжірибесін, шеберлігін игеру нәтижесінде де құралады. Оның үстіне эстетикалық құндылықтарды қалыптастыру құралдарды, құрылғыларды және т.б. қолдануды талап етуі мүмкін. Тіпті музыкант немесе суретші өз ойын жеткізу үшін техникалық құралдарға жүгінеді. Адам өнері мен таланты шығарма тудыру сәтінде не нәрсенің мәнді рөл атқаратынын білу маңызды. Бұл үшін дарындылық пен эстетикалық сұңғылалық қажет екендігі айдан анық. Алайда, эстетикалық мәдениет құбылысының рухани немесе материалдық мәдениет саласына жататындығын анықтағанда, ең алдымен, бұл құбылыстың бір рет табылған шешімді немесе шаблонды қайта көшіруі емес, әсіресе оның қаншалықты мөлшерде нағыз шығармашылықты білдіретіндігіне көңіл аудару қажет.
Қолданылған әдебиеттер тізімі:


1. Бекбосынова Ж.Б. Принципы герменевтики. — М., 1995.
2. Бердяев Н.А. Сочинения. В 2 т. — М., 1990.
3. Бодрийяр Ж. Система вещей. — М., 1995.
4. Бубер М. Два образа веры. — М., 1995.
5. Валиханов Ч. Избранные произведения. — М., 1986.
6. Вебер М. Избранное. Образ общества. — М., 1994.
7. Виндельбанд В. Избранное: Дух и история. — М., 1995.
8. Витгенштейн. Л. Философские работы. В 2 т. — М., 1994.
9. Габитов Т.Х. и др. Культурология/Учебник. — Алматы, 2003.
10. Габшпов Т.Х. Этика юриста. — Алматы, 1999.
        
        Жоспар
1. Эстетикалық мәдениет
2. Өнердің дамуы
Қолданылған әдебиеттер
Өнер философиясы
Эстетикалық мәдениет — өзінің көпқабаттылығы мен сипатталатын ... ... да ... ... ... ... ... әлеуметтік прогрестің ... ... ... табылады. Өз
консерватизмімен ерекшеленетін кейбір дәстүрлі мәдениеттердің өмір сүруінің
өзі тоқырау ... ... ... мәдениеттер, әдетте, декоративті
формаларды, қолөнер бұйымдарын, ғұрыптық, көркем безендіруді, ... ... және т.б. ... ... ... жай ғана ... ... шектеледі. Мәдениеттануда соңғы жылдары мәдениеттің ... ... мен ... рухани немесе материалдық мәдениет салаларына
жатқызу өлшемі неде деген мәселеге байланысты ... ... ... ... ... мәдениет саласы өз құрамына материалдық
мәдениетке де, ... ... де ... ... ... ... ... мәдениеттің универсалдылығы айдан анық.
Эстетикалық мәдениет қабаттары көп жағдайда субъекттің ... ... ... ... де, ... ... тәжірибесін,
шеберлігін игеру нәтижесінде де ... Оның ... ... ... ... ... және т.б. ... етуі мүмкін. Тіпті музыкант немесе суретші өз ойын ... ... ... ... Адам өнері мен таланты шығарма тудыру
сәтінде не нәрсенің мәнді рөл атқаратынын білу маңызды. Бұл үшін ... ... ... ... ... айдан анық. Алайда, эстетикалық
мәдениет құбылысының рухани ... ... ... ... ... ең ... бұл ... бір рет табылған
шешімді немесе ... ... ... емес, әсіресе оның ... ... ... ... ... ... қажет.
Өнер адамзат өмірқамының ең ертедегі формаларының бірі ... ... ... ... дәстүрлі түсінігі қайта қарастыруды қажет етеді.
Өйткені өнер еңбектің, моральдың, ... ... ... ... ... ... ... тұрады. Сондықтан да, ең алдымен, өнердің нені
білдіретінін ұғынып алу қажет. ... ... өз ... өнер
терминінің қазіргі тілде екі мағынада — кең және тар ... ... ... курс ... ... 1994). ... ... өнер адамның барша шығармашылық жасампаз әрекетін білдіреді
және бұл ... ... те, ... дін де ... ... ғана болып
табылады. Әсіресе осы мағынасында ол ... грек ... ... ... ... ... ... аударылатын «роіesis»
сөзі ежелгі гректерде «білім», «туынды», «сана» ұғымдарын да білдіреді.
Адам әрекетімен байланысты және осы ... ... ... ... ... ...... саласына жатқызылады және ол адамзат
жаратпаған табиғи салаға — «Рhysis» қарсы ... ... тар ... әр ... ... ... шығармашылық нәтижелері, үдерістері
(бейнелеу өнері, музыка, поэзия және т.б.) ... ... Дәл осы ... әлемде негізгі болып табылады және біз де оны осы ... ... мен ... ... ... ... ... әр
түрлі қырларын игереді, тұлғаның белгілі бір қырлары ... ... және ... ... ... бір ... ... қалыптастырады.
Өнер болса, ол әлемді өз тұтастығында ... ... ... ... мен ... ... сақтаушы. Өнердің бұл бүкіләлемдік-
тарихи мақсаты адамзат дамуының барлық кезеңдері үшін ... ... ... ... оның полифункционалдылығын (көп қызметтілігін)
тудырады. Алайда дамыған қоғамдық жүйелерде көркем шығармашылықтың барша
қызметтерінің дерлік өз «дублерлері» (қосалқылары) бар: өнер — бұл ... ... ... ... да бар; өнер — тәрбие, бірақ бұл мәселемен
айналысатын педагогика да бар; өнер — тіл және ... ... ... ... ... тіл мен ... құралдары да өмір сүреді; өнер — әрекет, бірақ
еңбек — әлемді ... ... ... мәні ... ең басты
формасы. Алайда өнер адам әрекетінің бірде бір формасын ... ... ол ... ... ... үлгілейді. Бұл ерекшелікті түсінудің кілті
еш нәрсені де көшірумен ... ... ... ерекше
пререгативасы болып табылатын өнердің эстетикалық және гедонистік
функцияларында.
Ерте ... ... ... ... көтерте отырып, үйрететіндігі
белгілі еді. Өнерді қабылдау мен көркем шығармашылық ... ... ... алуы мен ... ... етуі арқасында оның тәрбиелік
әсері де, ақпарат алу да, тану да, ... ... да, әлем ... ... шаттану мен шабыттану да жүзеге асады. Адам жаратылысы өнер ... ... ... ... өмірлік тәжірибесін тереңдету, кеңейту
үшін өмірді өз тұтастығында қайта қалыптастырады. Ол — адам өмір ... ... Өнер ... ... ... көпқырлылығында және
тұтастығында қайта жаратады, оның ... және ... ... ... ... адам әрекеті мен санасының барлық құрылымына ... ... ... ... ... әрекет барысында
бейнелік ойлау құрылымын айқындайтын тұлға — ұлт — ... ... ... ... ... ... ... идеяларды еге отырып, өз аудиториясына
оқырмандарды, көрермендерді, тыңдармандарды тартады. Және осыдан көркемдік
идеялардың инвариантты ... ... бір ғана ... идея ... әр
түрлі қабылданады. Ғылымда идеяларды иеленудің деңгейі ғана әр ... ... ... ... де, ... да әр ... ... шығармада
берілген әлеуметтік-тарихи тәжірибені адам өзінің индивидуалдық санасына
көшіреді, нәтижесінде көтерілген мәселелер мен шындыққа деген оның ... ... тек ... ... ғана ... Шығармада адамдардың
жалпы бұқарасы үшін маңызды, қажетті, ... ... ... ... оған ... ... береді, яғни әлемді өзі арқылы ашады.
Осылайша, ол ... ... ... ... ... ... ... ерекшелігі автордың көркемдік ойлау ерекшелігінен көрінеді.
Өнердің төлтумалығын ашу ... де ... ... ... ойлаудың әр
түрлі ұлттық құрылымдарында ... ... ... ... ... де әр түрлі. Өнердегі ұлттық ... ... ... ... ... ұлтжандылық сарафанды (алжапқышты)
сипаттауда емес, халық рухының өзінде. Ақын, ... ... ... ... ... де ұлтжанды бола алады, ол оған өзінің ұлттық стихиясының,
өз халқының көзімен ... ... ... ... ...
отавдастарының өзі солай сезініп, солай сөйлейтініндей қабылданады» .
Ұлттық өмірлік-тарихи және көркем тәжірибе өз ... ... Ол ... біртұтас қоғамдық заңдар бойынша өмір ... ... ... Ол ... ... ... ... өз индивидуалдық өзгешелігімен көрінгендіктен қайталанбайды. ... ... ... пен ... ... осы ... жеткізе
алады. Нағыз жоғары өнердегі ұлтжандылық пен тұтастығы ... ... ... ... ... ... белгілі бір әлеуметтік
мүдделерге сай жаңғырған күйінде жалпы адамзаттылықты бейнелейді. Бұл ... өз ... ... шектеулі шеңберінен шығып, ғасырлар
бойы өз құндылығын сақтауға, өзге ... ... жаңа ... ... ... ... ... береді.
Әлемге деген құндылық қатынас түрлерінің бірі эстетикалық қатынас
болып табылады. Әсемдік пен ... ас ... пен ... пен ... ... ... өнер мен шындық қасиеттерін
бағалау мен тануды білдіреді. Бұл бағалау ... ... ие ... ... ... жалғыз ғана мүмкіндік тәсілі болып табылады.
Табиғатты эстетикалық игеру үдерісінде адам ... ... те жан ... ... Және ... оған ... ... үшін қажетті нәрсе ғана бағалы емес, оның әлеуметтік ... ... де ... ... адам ... өз өмірімен, өз
қайғысы, қуанышымен пайымдай отырып, оны адамдандырады.
Ақындар, суретшілер, музыканттар, философтар табиғаттан үйлесімділік
іздейді. Және ... ... ... ... ... құндылықты теріске шығаруға болмайды. Мәселе оның
нені ... ... — бұл ... ... тұтастығы,
өзінше құндылық емес, тек адамға қатынасында ғана құндылық. Табиғаттың
өзінде үйлесімділік те, ... та, ... те ... өмір ... мұның барлығының құндылығы, яғни адам үшін маңыздылығы - бұл адамзат
мәдениетінің құбылысы.
Эстетикалық ... ... ... ... өзінен бастаған дұрыс. Эстетикалықтың аксиологиялық түсіндірілуі
эстетикалық құндылықтардың нақты ... ... ... ... ... ... Эстетикалық — бұл әсемдікке, ... ... ... ... және өзге де өнер ... сипаттамаларына тән жалпылықты бейнелейтін эстетиканың ең кең ... ... ең ... ... өнер ... ... өсемдік болып
табылады. Демек, әсемдік — бұл «адам әлемі» туралы ұғымдардың бірі, ... ... мен ... ... оның ... бірі. Тек
нақты өмірді ғана емес, әсіресе тарихтың өтпелі кезеңдерінде өзі тудырған
өмірлік әлем шеңберінен ... ... ... немесе утилитарлық
өлшемдерге сыймайтын өзге бағамен бағалайтын рухани өмірді де ... ... ... ... ... ... тарихында, ең
алдымен, антик философиясында терең теориялық тұрғыда талданған еді.
Софистердің ... ... ... көпшілігі эстетикалық
мәселелерге арналған. Мысалы, «Оіаіехеіз» деп ... ... ... Бұл шығарманың алты тарауының екіншісі «сұлулық пен тұрпайылық»
мәселесіне арналған: ... пен ... ... екіжақты пікірлер
айтылады.
Біреулер оны өз атаулары ... ... ... ... ... деп ... ... әсемдік те, тұрпайылық та бір деп
есептейді. Мен болсам былайша ... ... ... ... ... заттарды тағу еркек үшін — тұрпайы, ал әйел үшін — ... ... ...... ал ...... Дүшпаның-нан қашу
тұрпайы да, ал алаңда жүгіру — әсем. ... мен ... ... ... ал ... ...... Және барлығы да осылай... Менің
ойымша, егер біреу адамдарға барлық тұрпайы нәрселерді бір ... ... ... ... өз ... ... және осы ... әркім өзінше
әсем деп есептейтін нәрселеріңді алыңдар деп ... онда ... ... түк қалдырмай талап әкетер еді, өйткені адамдар әр түрлі ойлайды»
(Лосев А.Ф. ... ... ... ... Сократ. Платон. М., 1974,
16—.17 беттер). Бұл мәтін софистер әсемдіктің ... ... ... ... ... ... және мақсаттың
шарттарымен байланысты ғана өмір сүреді. Нәрсе бір қатынасында әсем ... ... мәні ... осыған ұқсас ойлар кейінгі ғасырларда ... V ... ... XV ғасырда (Испа-ния), XX ғасырда (АҚШ)
айтылған бірнеше аксиологиялық пікірлерді ... ... ... ... барлық әсемдік сияқты үнемі мәнді, бірдей әсем, сонымен
бірге ерекше әсем, пайда болмайтын және жойылмайтын... Өз-өзінде және ... ... ол ... ... ... сұлулығын сәулелендіріп
тұратын әрқашан да тұтас бейнелі әсемдік». Леоне ... «Тән ... ... ... ... ... ... әлемдік рухта да
үстемдік ететін үйлесімділік пен ... ... ... табылады. Бұл
үйлесімділік әлемдік рухтың бейнесі, өйткені ... ... ... пен ... тәртібі сияқты бұл да үйлесімді үндестік тәртіптен
құралады, үйлесімді әндегі, насихатты ой-толғау немесе өлеңдердегі ... есту ... ... рухымыз онда бейнеленген әлемдік рухтың
үйлесімділігі мен үндестігіне қуанады». Дж. Сантаяна: ... ... ... ... ... символы болып табылады».
Жаңа заманда әсемдіктің құндылық мәні ... ... ... ... ... ... танымның
диалектикалық әдісі позициясынан қарастырады. ... ...... ... ... оның ... ... ерекшеленеді. Әсемдік идеяның сыртқы болмыспен ... ... ... ... ұғым мен нақтылықтың, сыртқы форма
мен ішкі ... ... ... ... ... ... сүйене отырып, Гегель идеал мен оның даму сатылары ... ... идея мен оның ... ... ... ... өнер формаларының қалай өзгеретінін көрсетеді. Гегель әсемдіктің
мынадай ... ... ... мәніне сәйкес, әсем объектіде оның
ұғымы, мақсаты және жанымен ... ... ... оның ... туындайтын
сыртқы айқындылығы, алуан түрлілігі мен нақтылығы да көрінуі тиіс. ... ... ... зат ... мән мен ... және ... бір сыртқы
болмыстың имманентті тұтастығы мен келісімі ретінде ғана шынайы... Ұғым ... ... ... ... ... ... бір-біріне енуін білдіреді.
Сондықтан сыртқы ... мен ... ... материалдан ажыратылған болып
қалмайды... оның ұғымына сәйкес нақтылықтың өзіне тән кристалданған форма
болып ... ... ... М., 1968, ... ... ... ... философтар ғана емес, көркемсөз
өкілдері де зерттеді. Өнертанымдық әдебиеттерде өнерді түсінудің ... ... ... Н.Г.Чернышевскийдің мынадай белгілі ... ... ... бұл ... өз ... ... ... керек дейтін нәрсені өмірде солай көре алсақ — сол әдемі; ... ... және ... өмір ... ... зат әсем» (Избранные
эстетические произведения.)
Қанша ... де, ... ... талдануы мәдениеттанымдық
және эстетикалық дискурс шеңберінде жемісті нәтижелер береді. Ю. ... ... ... түрлілігін бірнеше парадигмаларға жіктейді. Бірінші
парадигма (Платон, Тертуллиан, Фома Аквинский, Франциск Ассизский, Гегель):
әсемдік нақты заттар мен ... ... ... ... ... ... кепілі. Екінші парадигма: шындық эстетикалық тұрғыда
бейтарап, оның сұлулығының көзі — ... ... ... ... ол адамның рухани байлылығының шындыққа ... ... ... ... ... пайда болады;
сұлулық субъекттің ... ... ... ... ... ... (феноменология). Үшінші парадигма
(Сократ, Аристотель, Н.Г.Черныхевский): әсемдік өмір қасиеттерінің ... ... ... ... мен әсем өмір ... ... ... өлшемі ретіндегі арақатынасының нәтижесі.
Төртінші парадигма (француз материалистері): әсемдік салмақ, түс, форма
және т.б. сияқты табиғат ... ... ... ... ... ... әсемдікке ие болуы оның өзінің толық сезімдік-
нақты тұтастығында қоғамдық ... ... ... ... ... ... ... жасауымен, адамзаттың барлық жақсы қабілеттері мен
күш-жігері іске асуына ... ... ... ... ... бекітілуі
және оның еркіндігін кеңейтуге ықпал етуімен байланысты болады. Сондықтан
сұлулық ... ... ... ... ... адам ... қуаныш,
сүйіспеншілік, еркіндік сезімдерін ұялатады.
Асқақтық — бұл өзінің ерекше мағыналылығымен және құдіреттілігімен
өзгешеленген әсемдікті сипатпштын ... ... ... ... ... құбылыстар формалары өзінің сыртқы ұсқынсыздығына қарамастан
шаттанудың, шабыттанудың, ерекше танданудың қоздырушы сезімдерін оятады.
Әлемнің шексіздігі мен ... ... пен ... ішкі күш-қуатының
құдіреті, әлемді игерудің шексіз мүмкіндіктері — мұның барлығы ... ... ... бейнелейді.
Егер әсемдік пен асқақтық эстетикалык, құндылықтар ... ... ... пен ... оның ... болып табылады. Тұрпайылық пен
таяздық әсемдік пен асқақтыққа қарсы ұғымдар. ... ... ... ... ... қатысты біржақты қалыптасқан пікір
жоқ. Кейбір авторлардың пікірінше, құндылық тек ... ... ... ... ... ... оның жағымсыз белгісі де болады.
Әрине, құндылықтарды жағымды және жағымсыз деп бөле ... да ... ... бұл ... ... ... дәстүрлі түсінігі «құндылық»
ұғымының тек жағымды мағынасын ғана қабылдайды, өйткені құндылық — бұл ... ... ... ... сөз. ... ... қорытынды: құндылық қатынастар
шеңберіндегі жағымсыз мағынаға ие заттарды, құбылыстарды, ... ... ... ... ... бір-біріне қарсы тұрған
әсемдік пен тұрпайылық — бұл эстетикалық құндылық және ...... ... ... ... бола бермейтіні
секілді, бұл да кейде сыртқы сүлулығы болатынына қарамастан антиқұндылықты
білдіреді. ... өте ... ... ... ... ең ... шегі ... табылады. Бұл адамның еркіне толық бағына
қоймаған, олар үшін ... ... ... ... ... ... адамзат өз қоғамдық қатынастарын игермесе, онда ол ... ... ... ... ... ... қаһарлы қатерлерге қатысты ...... ... ... және т.б. ... жиіркенішті
қабылдайды. Жиіркеніштілік пен тұрпайылық тығыз байланысты.
Тұрпайылық өңменіңнен итерсе, әсемдік өзінің бір ... ... ... — бұл ... ... ішкі ... ... рухы
жоқ бос нәрсе, бірақ ол адамзатқа қауіп-қатер төндірмейді, өйткені ... ... ... ... жете ... пен ... құндылықтар мен антиқұндылықтар күресі
үдерісінде қалыптасқан күштердің күрделі қиюласуы ... ... ... — бұл ... дұшпан күштермен күресте қасіретке немесе өлімге
ұшырайтын ... ... ... қоғамның, құбылыстың, адамның
эстетикалық құндылықтарының бекітілуі. Қасіреттің, өлімнің өзі ... ... ... ... ... ... орнығады. Трагедиялық эмоция
— бұл эстетикалық-адамгершілік тұрғыда «тазалайтын», ... ... ... ... ... терең қайғы мен жоғары шаттықтың
қосындысы. ... ... ... ... ... ... ... деп атаған болатын.
Комедиялық та құндылық пен антиқұндылық қайшылығының нәтижесі. Өйткені
комедиялықтың мәні қайшылықта. Комедиялық қарама-қарсы тұрудың, контрастың,
айырылудың нәтижесі: ... пен ... ... пен
асқақтықтың, жалған мен ақиқаттың, аңғалдық пен ... және ... — бұл ... ... ... ... адамдар мен
құбылыстардың өзін-өзі айқындап қоюы, оның нағыз құндылықтық ... ... ... ... қабылдау адам бойында күлкі, әжуа
туғызады. Адамдар ... да бір ... ... ... құндылықпен
бейсаналы түрде салыстыра отырып, өзінің бағалау қабілетіне орай ... ... ... ... бар, бірақ сонымен бірге жалпы
адамзаттық белгілерді де аңғару қиын ... ... ... жалпы
заңдылықтарына орай бір ... ... ... да ... ... ... ... саласы ретінде эстетикалық құндылықтар сезімге
әсер ете отырып, адамның рухани әлемінің маңызды бөлігіне айналады. Өйткені
сезімдер адамның ақыл-ойына ықпал етіп қана ... ... оның ... бола алады. Эстетикалық құндылықтар жаратылысын қарастыру барысында,
оның мынадай көзқарасы қалыптасады. ... ... ... ... ... ... сезімдік реакцияны сипаттай отырып,
рухани келісімнің бір бөлігін білдіреді. ... — бұл ... ... ... ... ... ... сыртқа шығарылуы.
Өнер өзінің нақты ... өмір ... ... театр, кескіндеу
(сұңғат), мүсін, би, ән, графика, сәулет, қолданбалы және декоративті өнер,
цирк, көркем фотография, кино, теледидар. Өнердің ... ... ... ... ... байлығына сүйенетін, әлемді көркемдік игеру
саласындағы адамның ... ... ... алуан түрлілігі.
Адамзаттың әлемдік-тарихи практикасының негізінде, адамдардың еңбек әрекеті
үдерісінде адамзат рухының ... ... ... ... оның ... ... ... сұлулығын көретін көзі, сұлулықпен
шабыттану қабілеттері дамыды.
Сазгер табиғат ... ... ... ал ... сол ... ... көз ... қабылдайды, формалар сұлулығынан, желілер,
жарық пен көлеңке ойынынан ләззат алады. Тек бір ғана зат — ... ... ... суретші де, музыкантта бірдей қабылдағанымен, ол өнердің
әрқалай бөлек ... әр ... ... ... ... ... сол шындық қана бейнеленеді, қабылданады.
Өнердің дамуы үшін оның әрқайсысы өз ерекшеліктеріне орай ... ... өз ... дараланатын музалардың өзара әрекеті
де маңызды ықпал етеді. Өнер түрлерінің ... ... ... олар осы ... ... ... сақтай отырып,
адамзаттың көркемдік мәдениетіне, әлемдік эстетикалық игілікке жаңа, өзгеше
үлестерін қосып отырады. Өнердің алуан түрлілігі әлемді өзінің ... ... ... ... ... ... мүмкіндік береді. Басты немесе
екінші ... өнер ... жоқ. ... әрбір түрдің өнердің өзге
түрлерімен ... ... де ... тұстары бар.
Қолданбалы өнер. Көркем шығармашылықтың ең ежелгі және ... күні ... ... ... бірі — ... өнер ... Ол сұлулық
заңдарына сәйкес жасанған тұрмыс жабдықтарында іске ... Бұл тек ... ғана ... оның ... білдіретін көркемдік бейнесі (образы)
бар әдемі заттар болып та есептеледі. Бізді ... ... ... ... ... ... ... заттар өнер
шыңына дейін көтерілуі мүмкін. ... өнер ... ... ... ол халықтың әдет-ғұрпынан, салт-дәстүрінен, наным-сенімдерінен
туындап, оның ... ... ... ... ... ... өнер
туындылары өзінің қайталанбас индивидуалдылығымен ерекше көзге түседі. Бұл
оны жаратушы — суретшінің, қолөнершінің ... ... мен ... сақтап
қалатын уникалды туындылар. Жаңа заманда ... ... ... тәсіл
енуіне орай туындаған жаратушы индивидуалдылығы белгісін өшіре бастады.
Бірақ өнеркәсіпке суретшінің келуімен ... ... ... ... (архитектура). Адам еңбек құралын даярлауды үйренгеннен
кейін, енді оның ... ... ... ұя ... ... ... ... құрылыс болды. Құрылыс сәулет өнеріне айналды. Архитектура (грекше
агсһііекіоп — құрылысшы) — адамның ... үйге және ... ... ... ... ... ғимараттар мен құрылыстарды салу барысында
шындықтың сұлулық заңы бойынша қалыптасуы. Сәулет ... ... ... ... қарсы тұратын және адамдарға өздерінің материалдық, рухани
қажеттіліктеріне орай адамдарға кеңістікті пайдалануға мүмкіндік ... ... ... ... ... ... бұл өнердің
ерекшелігін анықтай отырып, былай деп ... ... ... ... ... ағаштар мен зілбатпан тастарды бағындыра отырып, мекен
етуге қолайлы, көз ... ... ұзақ ... ... берік ғимараттар
соғады» (Шығ. тол. жин., 8 т., Л., 1959, 808-бет.). Сәулет өнері арқасында
«екінші табиғаттың» құрамдас бөлігі - адам ... ... ... және
оның өмірі мен әрекеті сонда өтетін материалдық орта пайда болады.
Кескіндеу ... ... ... ... ең ... ... ... Қазіргі түсінігінде жазудың бір түрі ретінде қарастырылады.
Өзінің не істегенін жазуға талпыну, графикалық ... ... ... әуел ... тән. ... ... ... жартасқа салған
суреттері осыны дәлелдейді. ... ... өз ... ұғыну үшін,
біз оның ең маңызды элементі — түсті назарға алуымыз керек. Ол түсті жазу
немесе жазу мен ... ... ... табылады. Кескіндеудің ... алу үшін түс пен ... ... ... ... қосуымыз
керек: кескіндеме — сызық-желілі түсті жазу. Осылайша жазу, түс және ... ... ... ... ... ... Б.Ғ. Культурология:
Түсті, суретті, коммуникацияны, бояуды пайдалана отырып, кескіндеме
табиғаттың, адамның өмірі мен ... ... ... кең ... шындықтың колоритті ... ... ... ... Материалдар (түс пен сызық желісі) мен
белгілі бір бояушы ... ... ... ... қолдану
техникасының және өзара байланыстырушыларының (май, желім, балауыз т.б.)
жиынтығы кескіндеменің әр ... ... ... кескіндеме,
сылақтағы кескін (фреска) және т.б. ... ... ... ... ... ... ... тұрмыстық, пейзаж, портрет,
натюрморт) мен түрлері (монументалды-декоративті, ... ... ... икон ... ... және диаграмма) адамдардың ... ... ... да ықпал етеді.
Мүсін өнері (скульптура). Мүсін өнері — құбылыстардың өмірлік бейнесін
бере алатын, материалдарда таңбаланатын, ... ... ... арқылы
игеретін кеңістіктік-бейнелеуші өнер. Мүсіндік туындыларды мәрмәр, гранит
және басқа ... ... ... ... саз балшықпен сомдайды. Жұмсақ
материалдар уақытша деп ... ... ... ... онан әрі
сақталуы үшін қоладан, шойыннан құю көзделеді. Адам — мүсін өнерінің жалғыз
болмағанымен, ең басты обьекті. Анималистер ... ... ... ... ... ... ортаның бөлшектерін ғана бейнелейді.
Мүсіннің барельеф және горельеф ... ... ... ... ... ... ... сөзбен игереді. Оның саласына табиғи
және коғамдық құбылыстар, ірі әлеуметтік катаклизмдер, халық ... ... ... емірі, сезімдері енеді. Барлық адамзаттық
тілмен ... және ... ... ... ... ... тән. Халық тудырған
тіл бүкіл тәжірибені өзіне жинақтайды және ойлау формасына айналады.
«Тілдер — бұл ... ... ... ... мәліметтер
қоймасы, тілдер — бұл өртенбейтін, жанбайтын, шайылмайтын, ... ... ... Ата-бабалардың сансыз ұрпақ алмасуларынан бізге
қалған басты интеллектуалдық ... ... Язык ... - Рим, 1998, ... Тіл ... тарихи үдерісінің өзі
әлемді ассоциативті қабылдауға, шындықты көркем ... ... ... әөр ... жанрларында әрекетті драмалық тұрғыда ... ... ... ... ... тұрғыда баяндау арқылы немесе
адамның ішкі ... ... ... ашу арқылы осы материалдарды қамтиды.
Театр. Театр — ... ... ... ... көркемдік тұрғыда
игеретін, оны актерлер көрерменнің көз алдында ... ... өнер ... ... — драматургия. Сонымен қатар ол өз құрамына кескіндеме,
мүсін өнерін, кейде сәулет, сән өнерін (декорация), кейде ... ... ... де ... ... ... синтетикалылығы оның ұжымдық
сипатымен анықталады: спектакльде ... ... ... ... күш-жігерлері біріктіріледі. Театрдағы көркемдік
бейненің «құрылыс материалы» — тірі адам, ... ... пен ... ... ... іске ... Ол сахнадағы барлық нәрсеге театралдық сипат
береді. ... ... ... ... қала ... ... дәл ... алайда, егер актер сахналық өз әрекетімен шындықты тірілтпесе, бұл
декорацияның бәрі өлі ... ... қала ... Және, керісінше, актер
пьесаның іс-әрекетіне сай жағдай мен ортадағы адам бейнесін дәл, ... ... ... ... ең жалпы деген белгілерінің өзі (мысалы, Шекспир
театрындағы сияқты, ... ... ... ... ... бар ... театралдық өмірмен біте қайнасып кетеді. Театр ... ... ... акт ... ... ... көз алдында
жүзеге асады. Осыған байланысты театр аудиторияға әсер ... ... ... ие ... Кинода көрермен шығармашылық нәтижесін көрсе, ал
театрда үдерістің өзін көреді. Спектакльдің ең басты ерекшелігінің ... ... ... — ең ... ... көрерменмен жүзбе-жүз (тірі)
байланысы, аудиторияның көз алдындағы шығармашылық.
Эстетикалық мәдениеттің ... мен ... ... ... ... өнер, фольклор, сәулет өнері және т.б. туындылары деңгейі мен
көлеміне әкеліп тіреу жеткіліксіз ... еді. Бұл ... ... ... ... ... ... қызметтер атқаратындығын естен
шығармау керек. Бұл түсінік бізге эстетикалық мәдениетті бүтіндей қабылдау
бағдарын береді. Мұндай қабылдау ... ... ... ... айғақтарын «заттандыру мен затсыздандыру» үдерісінің ... ... Бұл ... ... мәні ... сала
құбылыстарының деңгейі, сапасы ретінде ғана емес, эстетикалық мәдениет
дамуының өлшемі ... ... ... бір қоғамдағы оның сұраныс деңгейі
ретінде де көрінеді.
Батыстың және ... ... ... ... ... мен ұлттардың өзіндік эстетикалық мәдениеті, ... ... ... ... ... ... ... аймақтары социумдары, кейбір
солтүстік тайпалар, австралиялық аборигендер және т. б. осыған мысал бола
алады. Бұл ... ... ... өз ... ... ... ... мәдениеттер ерекшелігі
туралы ойы көңілге ... ... ... ... ... ... қарапайым өндіріске ұмтылу — олардың ... ... үш ... (немесе қабатты) бөліп ... ... ... және ... ... бірге көркем мәдениет (немесе өнер) ... ... ... ... ... ... ... сала қалыптастыру
қабілетіне ие. Эстетикалық мәдениет жалпы мәдениет емес — ол ... ... ... модификациясы да ғана емес. Қай ... ... ... ... байлығына қарамастан, өзінің ұлтжанды әлемін сақтайды.
Ол белгілі бір кеңістіктік-уақыттық ортада пайда болады, ... мәні ... ... Ол осынысымен құдіретті және сонымен бірге шектеулі.
Оның үстіне онда жетістіктер ... ... ... ... сүреді. Сондықтан да ол өзіндік, өмір сүруге қабілетті өзге ... ... ... ... ... ... ... адам әрекетінің бір қырын білдіретін
мәдениет құбылыстарының жекелеген бөліктерін мәдениет салалары, ал ... ...... ... деп ... болады. Адам әрекеті
негізінде оның қажеттіліктерін жіктеу нәтижесінде пайда болған топтарды ... ... деп ... ... түзілім ретінде қарастырылатын
эстетикалық мәдениет әрекет ... ... ... ... көрінуі мүмкін,
алайда бұл эстетикалық мәдениетті өнерге ғана, көркемдік мәдениетке ... ... ... ... ... ... мәдениет
объективтендірілуінің бір түрін ғана білдіреді.
Көркем абстракциядағы адамзаттың ... ... ... ... ... ... Эстетикалық бастаудың бұл
көрінісін ерте заманғы фольклормен қатар, тұрмыс жабдықтарынан, киімнен,
тұтынатын заттардан және т.б. ... ... ... ... ... ... пайда болған. Және қолданбалы өнердің қарапайым
технологиясын игерген, дамыған қоғамда ғана әсемдіктің ... ... ... ... туындысының жоғары көркемдік белгісі ретінде ... ... ... алуан түрлі әлеуметтік маңызды мазмұнмен толтыруы саналады.
«Форма мен мазмұн ... ... ... ... ... ... ... «Илиада» мен «Одиссеясында», қазақтың «Қобыланды батыры» ... ... ... ... ... «Манасында»
этикалық мән мен мазмұн әсем сұлулық пен күш-жігердің ... ... ... көрінеді.
Өнер дамуының онан кейінгі жолы жалпылықты біріктіру жолдары мен
құралдарын ... ... ... ... ... өңдеумен
байланысты болды. Біздің ойымызша ұлттық өнер ... ... мен ... күрделіленуіне, өлеуметтік өзгерістерге орай
осыған дейін болған формалар - ... мен ... ... ... сипатталады. Бұл ғұрыптық поэзия белгілері сипатын зерттеген
Д.Фрезердің еңбектерінде айқын көрінеді. ... ... ... ... ғұрып — фольклорлық күнтізбелік және отбасылық-ғүрыптық
поэзия сияқты белгілер мен символдарға толы. ... ... ... ... ... және эстетикалық
белгілері арасындағы терең байланыстар жойылған. Алайда ұлттық поэзия
атмосферасын ... ... оңай ... ... бір ... ... ... бірте-бірте қалыптасуы
ғасырлар бойына созылатын ұзақ үдеріс. ... бұл ... ... ... ... ... эстетикалық әрекеті нәтижесі
екендігін ескеруіміз қажет. ... ... ... ... ... ... ... шығармашылықтың кейбір
салаларының негізін қалаушылардың атын біз атай алмаймыз.
Халықтар мен ұлттардың эстетикалық ... ... ... көзқарастар, арнайы дәстүрлер негізінде құралады. Жалпы
мәдениет сияқты эстетикалық ... те ... ... бір тарихи
кезеңімен байланыстырылады. Тарихи дамудың әр түрлі кезеңдерінде әрбір ... топ ... ... ... әсемдік туралы өз көзқарасы
мен ұғымдарын қалыптастырады.
Қолданылған әдебиеттер тізімі:
1. Бекбосынова Ж.Б. Принципы герменевтики. — М., ... ... Н.А. ... В 2 т. — М., ... ... Ж. ... вещей. — М., 1995.
4. Бубер М. Два образа веры. — М., 1995.
5. Валиханов Ч. ... ... — М., ... ... М. ... ... ... — М., 1994.
7. Виндельбанд В. Избранное: Дух и история. — М., ... ... Л. ... ... В 2 т. — М., ... ... Т.Х. и др. ... — Алматы, 2003.
10. Габшпов Т.Х. Этика юриста. — Алматы, 1999.

Пән: Мәдениеттану
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 18 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Мектептегі оқушылардың эстетикалық мәдениетін қалыптастыру20 бет
Бастауыш сынып оқушыларына музыка пәні арқылы эстетикалық тәрбие беру6 бет
Теориялар критикасы және буржуазиялық «бұқаралық мәдениеттің» тәжірибелері26 бет
Халықтық педагогиканың тәрбиелік мәні. Халықтық педагогиканың мазмұнын ашу. Халықтық педагогиканы (жаңылтпаш, мақал-мәтелдер, жұмбақ, ырымдыр, нақылдар) қолданып тәрбие сағатын өткізуге материалдар жинастыру. Тәрбие сағатының үлгісі15 бет
Халықтық тәрбие әлеуметтік-педагогикалық құбылыс ретінде6 бет
Қазақ халық мұрасындағы ұлттық өрнекпен реңдердің танымдық-эстетикалық, тәрбиелік концепциялары4 бет
Қоғамтану54 бет
Алтын адам10 бет
Қадырғали би Жалайыри және Қасым хандығы20 бет
Ұлттық суретшілердің рухани әлемі26 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь