Қазақстан Республикасындағы сыртқы аудитті реттеуші заңдар

Кіріспе

I тарау. ҚР.дағы аудитті реттеуші заңдар
ҚР аудиторлық қызметті реттеуші нормативтік.құқықтық актілер
1.2. Ішкі аудит қызметін нормативтік.құқықтық реттеудің халықаралық тәжірибесі. Ішкі аудиттің халықаралық кәсіби стандарттары

II тарау. ҚР.дағы сыртқы аудитті реттеуші заңдар
2.1. Аудиттің халықаралық стандарттары
2.2. ҚР.ның “Аудиторлық қызметі туралы” Заңы

Қорытынды
Қолданылған әдебиеттер тізімі
        
        Кіріспе
Менің курстық жұмысымның тақырыбы –«Аудиторлық қызметті нормативтік-
құқықтық реттеу» деп аталады. Бұл тақырыптың өзектілігі – ... ... ... ... ... ... қызметті
жетілдіруде құқықтың базаның алатын орнын анықтау. ... ...... ... ... ... ... заңдар
мен құқықтық-актілердің мазмұнын ашып көрсету және олардың қолданысын
талдау. ... ... ... ... ... ... ... заңдардың тізімдерін құрастырып және
оларға қысқаша түрде сипаттама беру;
• Әрбір заңның қолдану өрісін қарастыру;
... ... ... қамтамасыз етудің ... ... ... ... ... ... ... базаның талаптарының сақталуын қамтамасыз ету;
Мазмұнына тоқталатын болсам, ол ... екі ... ... ... ... реттеуші заңдар «ҚР аудиторлық қызметті реттеуші
нормативтік-құқықтық ... деп ... яғни бұл ... ҚР ... ... ... қажеттілігі және ішкі аудит қызметін
нормативтік-құқықтық реттеудің ... ... ... ... ... ... ... “ ҚР-дағы сыртқы
аудитті реттеуші заңдар ” аталады, яғни бұл бөлімде: аудиттің ... және ... ... қызметі туралы” Заңын ашып көресеттім.
ҚР «Аудиторлық қызмет туралы» заңы аудиторды жүзеге асырудың ... ... әрі ... ... мен ... ... қорғауға ықпалын тигізетін тәуелсіз қаржылық ... ... ... Егер ... ... аудиторлық қызметті
реттейтін еліміздің ... заңы мен ... да заң ... ... ... және ... ... асыруға бет бүрса,
онда халықаралык келісімшарттар мен келісімдердің ережелері қолданылады.
Аудиторлар мен ... ... ... ... ... ... үшін азаматтық-құқықтық, әкімшілік, ... ... ... Клиенттер, оның кредиторлары мен
инвесторлары, мемлекет және оларға өкілеттілігі жүретін тәртіп сақтау ... ... ... ... сот немесе төрелік сот іс қозғауы мүмкін.
ҚР «Аудиторлық қызмет туралы» жаңа заңның ... ... ... ... ... мен ... ... комиссияны сайлау және аудиторларды аттестациядан өткізу
жөнінде біліктілік комиссиясын қалыптастыру бойынша ... ... ... ҚР-дағы аудитті реттеуші заңдар
ҚР аудиторлық қызметті реттеуші нормативтік-құқықтық актілер
Аудиторлық қызметті нормативтік-құқықтық реттеу ... - ... ... жүргізу обътісінің жұмыс істеуін заңда, ... ... ( ішкі ... ... бөлу және ... ... мен ережелерге қатысты зерттеу.
Аудиттік қызметтерді жүзеге асырумен байланысты құқықтық және этикалық
нормалардың ... ... ... және ... ... қаржылық
бақылау органдары әзірлейді. Біздің елімізде аудитті нормативті-құқықтық
реттеудің мемлекеттік жүйесі құрылған. Тәуелсіз ... ... ... ... ... элементтеріне кіретіндер:
• ҚР Конституциясы;
• ҚР азаматтық кодексі;
• ҚР «Аудиторлық қызмет туралы» заңы;
• ҚР «Бухгалтерлік ... алу мен ... есеп беру ... заңы;
• ҚР қылмыстық кодексі;
• «Салықтар және ... ... ... ... туралы»
кодексі;
• ҚР әкімішілік жолмен құқық бұзушылар туралы кодексі;
• ҚР бюджет кодексі;
• ҚР «Акционерлік қоғамдары туралы»;
• «Банкроттық туралы»;
... ... ... ... және ... жауапкершілікті серіктестіктер туралы»,
• «Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі туралы» және т.б. заңдары.
Жоғарыда аталған занды құжаттарда ... ... ... қатысы
бар маңызды нормалар мен ережелер анықталған. Оларды айқын білген жөн ... ... ... ... ... Бұл арада қолданыстағы нормативті-құқықтық
актілер жүйелі түрде толықтырылып, өзгертіліп тұратынын және қажет болған
жағдайда ... ... ... отыру керек.
Аудиторлық тексерулердің нәтижелері маңызды ... ... ... ... ... ... ... аудиторлық қызмет
тек кәсіби аудиторлық ұйымдармен ғана емес, сондай-ақ мемлекеттік масштабта
реттеле ... ... ... ... ... өткізу кезінде заңдар мен
нормативтік актілерді ... деп ... ... ... былай делінген: “Жалпы түсінік алу үшін аудитор кейбір заңдар
мен нормативтік актілер субъектінің қызметіне зор ... ете ... ... ... ... ... бір заңдар мен нормативтік
актілерге сәйкес келмеуі мүмкін, оның қызметін тоқтатуға немесе субъектінің
үздіксіз қызметін ... ... ... ... алып ... ... ондай ықпал ету субъектінің лицензиясында немесе ... ... ... ... басқа рұқсат қағаздарында көрсетілген
талаптарға сейкес келмеген кезде мүмкін болады”. ... ... ... және ... ... ... келмеуі оның қаржылық
қорытынды есебіне маңызды әсер етуі мүмкін деп пайымдау керек. Бұл ... ... ... ... етуі бас тарту, жалған ... қою, сқөз ... ... ... ... орын алуы
мүмкін.[6]
Қазақстан Республикасында аудитті нормативтік реттеу ... ... мен ... ... ... | |
| | |
| ... Республикасының «Аудиторлық кызмет туралы» заңы, 20 |
| ... ... ... және ... |
| |Қазақстан ... ... ... ... |
| ... 30 ... 2001ж., №155- (өзгертулерімен және |
| |толықтыруларымен) |
| ... ... ... ... 16 ... 1997 ж. |
| ... және ... |
| ... ... ... ... ... ... 27 |
| |желтоқсан 1994 ж. №268- (өзгертулерімен және толықтыруларымен) |
| ... ... ... және ... қызмет туралы» |
| |ҚР-ның заңы 31 қыркүйек 1995 ж. №244 (өзгертулерімен және |
| ... |
| ... ... ... ... заңы 18 2000 ж. |
| ... және ... |
| ... ... ... инвестициялық қорлар туралы» |
| |заңы 7 шілде 2004 ж. №576-2 |
| ... ... ... ... заңы 9 ... 1998 ж. |
| ... және ... |
| ... «Шетелдік инвестициялар туралы» заңы 27 желтоқсан 1994 ж. |
| |№266- (өзгертулерімен және толықтыруларымен) |
| ... ... ... туралы» заңы 13 мамыр 2003 ж. |
| ... және ... |
| ... ... ... 17 ... 1995 ж. |
| ... және ... |
| ... шектеулі серіктестік туралы» заңы 22 сәуір 1998 ж. |
| ... және ... |
| ... ... ... конференциясында 2000 жылы |
| |қабылданған екі томдық Қазақстандағы Халықаралық аудит стандарттары|
| ... ... ... 1999 ... 29 ... №878 |
| |«Аудиторлық қызметті лицензиялау ережелерін бекіту туралы» қаулысы |
| |(өзгертулерімен және толықтыруларымен) |
| ... ... ... ... ... 2003 ... 27 |
| ... №384 «Банктерде, сақтандыру ұйымдарында аудит өткізуге |
| |лицензия беру жөніндегі өтінішке тіркелген құжаттар ... және |
| ... ... ... ... жөніндегі Ереже нұсқауларды |
| |бекіту туралы» қаулысы |
| ... ... ... Министрлігінің 1995 жылғы |
| |28 ... №161 ... ... №33-ші «Заңды тұлғалардан|
| |алынатын табыс салығын есептеу және бюджетке төлеу тәртібі туралы» |
| |ереже ... ... және ... |
| ... ... 1998 жылғы 23 желтоқсанда өткен |
| ... ... ... ... ... |
| ... ... бойынша мемлекеттік емес мекеме |
| |—біліктілік комиссиясы туралы » Ереже |
| ... ... ... аттестациялау бойынша |
| ... ... 2003 ... 20 ... №25 бұйрығымен |
| |бекітілген «Аудиторлыққа кандидаттарды аттестациялау тәртібі |
| ... ... ... халықаралық стандарттары тек оны өткізудің жалпы тәсілдерін,
тексеру жүргізу ауқымын, аудиторлық қорытынды ... ... ... ... ... қолдануға тиісті базалық принциптерді
айқындайды. Алайда, ол стандарттар тексеру жүргізу процессінде қолданылатын
накты іс-әрекеттерді, тәсілдерді, ... ... бір ... ... ... ... ... аудиттің фирмаішілік
стандарттары атқарады.
Жоғары сапалы қызмет көрсетуді қамтамасыз ету үшін ... ... ... халықаралық аудит стандарттарының негізінде,
аудиторлық фирма жұмысының спецификасы ... ... ... жүргізудің нақгы процедураларының, ауди-торлық дәлелдеулер
жинаудың, оларды құжаттаудың, ... ... ... ... ... және фирманың ішкі қорытынды есебінің мазмұны ашылып
көрсетілетін өздерінің ішкі стандарттарын жасауға тиісті. ... ... ол ... ... ... жеңілдетеді, тексеру жүргізу уақытын
қысқартады, аудиторлық қорытынды жасау кезінде кдте жіберу ... ішкі ... ... бір аудиторлық фирмада ауди-торлық
тексерудің бірегей (фирмалық) тәсілін қамтамасыз ... ... ... үлғайту және сапасын көтеру, тексеру жүргізу үшін
аудиторларды - ассистенттерді кеңінен ... ... ... ... ... ... ... артық нақгыланбауға,
аудитордың еркін тежемеуге тиісті. Себебі, ол ... ... ... жай ғана ... ... айналдыруы мүмкін. Фирманың
экономикалық және қоғамдық статусы үшін ішкі ... ... ... ... ... ... құпия болып табылады.
Әдетте, ішкі стандарттарға оларды жасаушылар қол қояды және ... ... ... ... ... аудиторлық стандарттарды үш блокқа біріктіруге болады:
* аудиторлық ... ... және оның ... ... ... мен стандарттардың талаптарын жүзеге асыру бойынша құжаттар;
* тексеру жүргізу әдістемесі.
Бірінші блоктың құжаттары аудиторлық фирма жұмысының ... ... ... ... өзара кдрым-кдтынас жасау принциптерін,
ішкі бақылаудың жөне ішкі қорытын-ды есеп ... ... ... ... мен ... ... білім деңгейіне
қойылатын талаптарды, кәсіби этика мәселелерін және тағы баскдларды ашып
көрсетеді.
Екінші блок ... ... ... есеп және ... есеп беру ... реттеуші нормативтік құжаттардың тізімі;
бастапқы құжаттардың, аналитикалық және синтетикалық есеп регистрлерінің
құрамы; ... ... бір ... ... болуы мүмкін бүзушылықгарды
топтастырушы (классификатор); аудиторлық процедуралардың орындалу реті;
аудитті ... ... ... ... ... үшін жасалынған тестілер
немесе сұраулар тізімі ... ... ... әдістемелер келесі бағыттар бойынша жа-салынады:
* бухгалтерлік - клиенттің бухгалтерлік есебінің жекелеген бөлімдері
бойынша ... ... ... ... ... кдмтамасыз етілуін тексеру
әдістемелері (күрылтай ... және ... ... ... ... ... ... заңының сакталуына
талдау жасау және т.б.);
* арнайы - ... ... ... ... кәсіпорындар тобына тексеру
жүргізу әдістемелері (шағын ... ... ... бар объектілердің өкілдіктерінің және т.б. аудиті).
Бұл стандарттардың әркайсысында төмендегілер болуы ... ... ... мен ... тексерілетін болімдер корсетілген аудит өткізу бағдарламасы;
✓ нормативтік-құқыктық кұжаттар;
✓ клиенттің бухгалтерлік және басқа күжаттары (қаржьшық ... ... ... ... ... осы участогы бойынша болуы мүмкін бүзушылықгарды
топтастырушы (аудитті жоспарлау кезеңінде сұрақ беруді ... ... ... ... ... осы ... тексеру
жүргізу кезінде қолданылатын аудиторлық процедуралардың тізімі);
✓ аудиторлық процедуралардың орындалу ... ... ... ... ... нысандары (үлгілері).
Сондай-ақ, аудиторлық стандарттардың болуы аудиторлық фирма мен ... ... ... ішкі ... ... асыруға мүмкіндік
береді.
1995 жылғы шілде айында ... ... ... ... Қазақстан Республикасы аудиторларының ... ... Ол ... ... « ... Уотерхаус ЛЛП» кеңес берушілерінің
ресми демеушісі болып табылатын « Капитал рыногы» ЮСАИД бағдарламасының
қолдауымен « ... ... ... ... ... [4]
Аудиторлар палатасының Кеңесі бұл кодекстің нормативтік акт ... бар ... және оны ... ... ... ... аудиторлық фирмалар мен аудиторлар міндетті екендігін ...... ... мәселелерін, адамдар басшылыққа алатын
жақсы және жаман ... және де ең ... ол ... ... ... ... айналысатын философия саласы.
Этиканың үш элементі:
➢ шешімдерді таңдау мәселелері;
➢ моральдық принциптер;
➢ шешім қабылдаудың салдарлары.
Қазақстанда қабылданған ... ... ... ... ... мінез-құлық стандарттарын;
✓ жалпы мақсаттарға қол жеткізу үшін ... ... ... принциптерді.
Кодекстің кіріспе бөлімінде қоғамның қажеттіліктерін қанағаттандыруда
жоғарғы деңгейдегі тиімділікке қол ... үшін өте биік ... ... ... ... ... ... аудитор кәсібінің мақсаты анықталған.
Бұл негізгі төрт талаптың сақталуын болжайды: дұрыстық, кәсіби біліктілік,
қызметтің ... және ... ... ... ... ... қол жеткізу үшін бірқатар
шарттарды ... ... ... ... ... ... кәсіби міндеттерін орындауда адал болуға
тиісті.
Әділдік ( ... ... әділ ... және жоқ ... ... ... тағы сол ... факторлардың әділдікке әсер етуіне жол
бермеуге тиісті.
Кәсіби біліктілік. Аудитор қызмет ... ... бұл ... үшін ... ... ... деңгейінің, тәжірибесінің жеткілікті
дәрежеде екендігіне сенімді болуға тиісті, олай болмаған жағдайда ол мұндай
тапсырманы орындаудан бас ... ... ... ... ... ... ... біліммен, ынта
жігермен көрсетуге тиісті. Онда әрдайым кәсіби білімін және ... ... ... ... ... іс-тәжірибе мен ... ... ... ... ... ... беру үшін
оларды тиісті талап деңгейінде ... ... ... ... ... сақтау. Тексеру нәтижесін меншік иесіне немесе тексеруді
белгілеген органға беру сияқты жағдайларды есепке алмағанда, тексерілетін
субъектінің ... ... ... ... барысында алынған
ақпараттарды, коммерциялық құпиямен қоса, жария етуге құқығы жоқ.
Кәсіби мінез-құлық. ... өз ... ... ... ... аулақ болуға тиісті, яғни оның мінез-құлқы осы кәсіптің
беделіне сай іс-әрекеттерге сәйкес ... ... ... ... ... ... ... заңдық және
нормативтік актілерде қабылданған тиісті кәсіби стандарттарға сәйкес
қарастыруға тиісті. ... ... ... және ... кез-келген мүдделерден азат болып табылады және болуға тиісті
де.
Қазақстан Республикасының « Аудиторлық қызмет ... ... ... ... ... талап етілетіндігі және « аудитор»
біліктілігін алғаннан кейін оның қандай ... ... ... ... ... ... ... нақтыланған: аудитор тиісті
кәсіби біліктілікке ие ... қана ... ... бірге ол этикалық
нормаларды сақтауға және оларға сай болуға тиісті.
Аудитор үшін ... ... ... ... ... ... ... талаптарын міндетті түрде қанағаттандырудан, сондай-ақ
жоғары деңгейдегі кәсіби білімін көрсетуден және өзінің ... ... ... ... және ... ... ... әріптестеріне, клиенттеріне, тапсырыс ... және ... ... ... ... ... өз кәсібінің беделін түсіретін іс-
әрекеттерді жасамауға, өз қызметінің талаптарын ... ... Ішкі ... ... ... реттеудің халықаралық
тәжірибесі. Ішкі аудиттің халықаралық кәсіби стандарттары
Кәсіпорынның ішкі бақылау жүйесінің талаптарын ... ... ... ... ... ... ... 1985 жылы «Есептіліктің
бұрыстылығына қарсы күрес» деп ... ... ... комиссияның
құрылуынан бастау алады. Оның алғашқы төрағасы Джеймс Тредуэ атымен белгілі
немесе осы уақытқа дейін Тредуэ комиссиясы деп ... ... 1987 ... ... ... ... ... комиссиясының демеуші ұйымдарына
аталған ұйымға ... ... ... ... ... – ішкі ... ... ортақ негізгі ұғымдары туралы келісімге қол жеткізу.
Тредуэ комиссиясының демеуші ұйымдарының құрған ... ... ... ... ... сол кездегі бар әдебиеттерді талдау жасады. Бұл
жұмыстың нәтижесінде «Ішкі бақылаудың интеграцияланған ... ... 1992 жылы ... ... Бұл құжат комитеттің қысқартылған
атымен қабылданып COSO (Committee of ... of the ... заңы ... Бұл ... ... ... кәсіпорын басшыларына жүктелуінде және ішкі бақылау
жүйесінің анықтамасы және оның компоненттері анықталған.
1992 жылы ... ... ... ... ... биржаның төрағасы Эдриан Кедбердің ұсынысы ... ... COSO ... ... ... Мұнда Ұлыбритания нарығындағы
листингтігтерінде ресми бар болатын компаниялар 1995 жылдан бастап ішкі
қаржылық бақылаудың тиімділігін тексеріп, ... және ... ... ... ... бұл тексерулердің нәтижесі хабарлануы керек.[6]
2002 жылы Джордж Буш ... қол ... ... ... ... 60-жылдардағы құнды қағаздар нарығындағы қабылданған ең маңызды
құжат болып саналады. ... ... ... – ірі ... ... барып, сыбайлас жемқорлықтың болуын тоқтату. Акт
бөлімінде:
✓ Пайдалану ауқымы;
... ... ... ... ... Құнды қағаздар бойынша комиссияға беретін құжаттарға атқарушы директор
және қаржылық директордың қол ... ... ... мен ... ... қарыз бен ссуданың
берілуін тоқтату;
- Ұйымның директоры мен лауазымды қызметкерлеріне ... ... ... ... ... сый ... беруді тоқтату;
✓ Аудиторларға қысым жасамау;
✓ Ақпарат берушілерді қорғау;
✓ Қаржылық және ... да ... беру ... ... ... есеп пен аудит жүргізуді бақылау;
✓ Аудиторлар комитеті мен аудиторлардың жаңа рөлі;
✓ Проблемалар;
✓ Сілтемелер.[7]
Ал Қазақстан Республикасында қор ... ... ... ... ... ... ... міндеті алға қойылып отыр.
Осы Акттің шегінде ҚР«Акционерлік қоғамдар туралы» ... ... ... ішкі ... ... ... Біртіндеп елімізде
корпоративтік тәртіптің жетілдірілуі жүзеге асырылып келеді.[8]
Ішкі аудит дәстүрлік сипаты мен мәдени және ... ... ... ... ... белгіленген бағыты, көлемі,
күрделілігі және ... ... ... ... ұйымның
қызметкерлерімен қоса сыртқы орындаушылармен де жүргізіледі. Осы және басқа
да жағдайларда ішкі ... ... ... ... енеді, осы тұрғыда ішкі аудиттің халықаралық кәсіби
стандарттарын(кейінірек - ... ... ішкі ... бөлімшелері мен ішкі
аудиторлардың міндеттерін орындауда маңызды нұсқама болып келеді.
Егер заңнама ішкі ... ... жеке ... ... ... ... ... ішкі аудиторларға Стандарттың басқа да
жағдайларын сәйкесінше ақпараттарды ашып көрсете ... ... ... ... ... ... ішкі ... құрастырғандықтан
ішкі аудиторлар аталған Стандартты қолдана отырып, оны ... ... ... тиіс. Егер кәсіби стандарт пен басқа ... ... ... ... ... ... ол ... қатаң болған жғдайда ішкі аудитор басқа стандарттың
талабын орындауға құқылы.
Стандарттың мақсаты:
• Ішкі аудит ... ... ... ... Ұйым ... жетілдіруге бағытталған ішкі аудит қызметінің спектрін
кеңейту үшін концептуалды базаны қалыптастыру;
• Ішкі аудит қызметін бағалауға ... ... ... ішкі процестері мен жүйені жетілдіруге әсер ету.
Стандарттар қағидаларға негізделген және орындалуы міндетті талаптардан
тұратын құжат ... ... оның ... мына ... пунктерден:
• ішкі аудиттің кәсіби қызметіне қатысты және оның бүкіл әлемнің жеке
тұлғалары мен ұйымдары пайдаланудағы тиімділігін көрсететін ... ... ... ... мен ... ... құралады.[5]
Стандарттың құрылымы сапалық сипаттамаларының стандарттарынан, қызмет
стандарттарынан және тәжірибелік қолдану стандарттарынан тұрады. Сапалық
сипаттамалар стандарты ішкі ... ... ... ... ... ... сапалық сипаттамасын көрсетеді. Қызметтің стандарттары ішкі
аудитор қызметінің сипаттамасын ... және ... ... ... сапалық критерийлерді белгілейді. Сапаға және қызметке
қатысты стандарттар барлық көрсетілетін ішкі аудиторлардың ... ... ... ... ... және қызмет
стандарттарының кепілдік беру немесе ... беру ... ... ... беру дегеніміз- тексеру барысында ұйымның, қызметтің,
процестің, жүйенің ... ... ... да ... ... ... бар ... негізінде ішкі аудиторлардың тәуелсіз
пікірін білдіру мақсатында объективті баға беруді ... ... ... ... және ... ... ішкі ... белгілейді.
Негізінен кепілдік беру қызметі үш тараптың қатысуымен жүзеге асырылады: 1)
процестің иесі(ұйымға, қызметке, процеске, жүйеге және ... ... ... ... ... бар ... немесе тұлғалар тобы); 2) ... ... ... тұлға немесе тұлғалар ... ... ... пайдаланушы тұлға немесе тұлғалар тобы).
Кеңес беру бойынша қызметтер: сипаты бойынша кеңес беру ... ... ... арнайы сұранысы бойынша беріледі. Кеңес
беруде негізінен екі тарап қатысады:1) ішкі аудитор;2) ... ... ... ... ішкі ... ... қызметке араласпай,
объективтілік қағидасын сақтау керек.
Стандарттарды дамыту және ... ... ... ... ... Іщкі аудит бойынша стандарттарды дайындаушы Кеңес стандартты
шығармас бұрын белсенді түрде кеңестер мен ... ... ... Бұл
процесс құжаттарды халықаралық деңгейге талқыға салуды білдіреді. Барлық
құжаттардың жобалары ... ... ... және ... ... институттарға бағытталады.
Сапалық сипаттағы стандарттар
1000 – Мақсаттар, мақсаттың ... мен ... ... ... мен ... ішкі ... Анықтамасына,
этика Кодексіне және Стандарттарға сәйкес ұйымның ішкі құжаттарымен (ішкі
аудит туралы ... ... Ішкі ... ... ішкі ... ... қайта қарауға міндетті және оны жоғарғы басшылыққа және
Кеңестің мақұлдануына ұсынады.
1100 – Тәуелсіздік және ... Ішкі ... ... ... ... ... ... өзінің міндетін орындаған кезде объективті болуы тиіс.
1110 – Ұйымдастырылған тәуелсіздік. Ішкі ... ... ... ... ... ... нақты жағдайды кем дегенде жылына бір рет
растауға міндетті.
1111 – ... ... ... Ішкі ... басшысы тікелей Кеңеспен
қарым-қатынаста болуы керек.
1112 – Жеке объективтілік. Ішкі аудиторлар өздерінің ... ... ... және ... ... ... болу тиіс. Мүдделер
қақтығысы дегеніміз – бұл ішкі ... ... ... бола ... жеке немесе кәсіби мүдденің ... ... ... болуы аудитордың міндеттерін атқаруда риясыз орындауға қиындық
тудырады. Мүдделер қақтығысы ... өз ... мен ... ... ... ... қоюы мүмкін.
1130 – Егер ішкі аудиторлардың тәуелсіздігі мен ... ... ... кері ықпалға ұшыраған жағдайда, бұл бойынша ақпарат тапсырыс
берушіге орындауға тиісті тапсырмалады қабылдамас ... ашып ...... және ... ... кәсіби қатынас. Ішкі аудиторлар
аудиторлық тапсырмаларды жоғары кәсіби ... ... ...... Ішкі аудиторларда өзінің персоналды міндеттерін
жүзеге асыру үшін қажетті ... мен ... ие болу ... Ішкі
аудиторларға өзінің кәсібилігін халықаралық ішкі аудиторлар Институты
ұсынған Сертификатталған ішкі аудитор(Certified Internal Auditor, CIA) ... ... ... мен ... алу ... ... – Ішкі аудитор жұмысына деген кәсіби қатынасын кеңес ... ... ... ... көрсете алады:
• сипаты, мерзімі және тапсырманың нәтижесінің есептілігін ұсыну әдісін
қоса, клиентердің күтулері мен қажеттіліктерін;
• қатысты ... және ... ... мақсатына жетуге
қажетті жұмыс көлемін;
• кеңес беру ... ... ... шығындарды.
1300 – Ішкі аудит сапасын арттыру және кепілдік беру бағдарламасы. Ішкі
аудит басшысы ішкі аудиттің ... ... ... ... беру ... арттыруды қамтамасыз ететін бағдарламаны жетілдіріп отыру қажет.
Қызмет стандарттары (PERFORMANCE ... – Ішкі ... ... Ішкі ... ... ұйым үшін ішкі ... қамтамасыз ету үшін ішкі аудитті тиімді басқару қажет. Ішкі
аудит тек мынадай нәтижелерге қол жеткізгенде ғана ... ... ... ішкі ... ... ... қол ... нәтижелері ішкі аудит
туралы Ереженің мақсаты мен ... ... ... ... ішкі аудит қызметі ішкі аудит Ережесіне және Стандарттарға ... ... ішкі ... ... ... мен ... ... сәйкестігін
көрсетеді.
2010 – Жоспарлау. Ішкі аудиттің басшысы тәуекелді анықтаушы ... ... бұл ... ішкі аудиттің ұйымның мақсаттарымен сәйкестігінің
басымдылықтарын айқындайды.
2120 – Ішкі аудит ... ... оның ... ... ... байланысты тәуекелдерді бағалау керек:
• қаржылық-шаруашылық қызмет туралы ... ... ... ... ... тиімділігі;
• активтердің сақталуы;
• қабылданған заңдар, нормативті актілер және келісілген міндеттемелерге
сәйкестігі.
2120 – Ішкі аудит алаяқтықтың ... және оны ... ... деңгейін
бағалау керек.
2130 - Ішкі аудит ішкі бақылау ... ... және ... ... үшін ұйымға көмектесу қажет.
2200 – Аудиторлық тапсырманы жоспарлау. Ішкі ... ... ... ... ... ... және ... қажет, бұл жоспарда
мазмұны, мақсаты, ... ... және ... бөлу ... ...... ... мақсаты. Әрбір аудиторлық тапсырманың мақсаты
анықталуы тиіс.
2230 – Аудиторлық тапсырманы орындауға қажетті ... ... ... ... тапсырманың мақсатына жетуге қажетті ресурстарды
анықтауға міндетті.
2240 – Аудит бағдарламасы. Ішкі ... ... ... ... ... ... ... бағдарламасын қайта өңдеп және
құжаттау қажет.
2300 – Тапсырманы ... Ішкі ... ... ... ... үшін ... ақпараттар көлемін жинақтап, талдап,бағалап және
құжаттай рәсімдеуге міндетті.
2400 – Нәтижені хабарлау. Ішкі ... ... ... ... ... Хабарламада тапсырманың мақсаты, көлемі және мазмұны,
сонымен ... ... ... ... және ... жоспары
болуы керек.
2500 – Тапсырманың нәтижесі бойынша мониторинг. Ішкі аудиттің ... ... ... жүйесін қарастырып және қолдау көрсетуі
керек.
2600 – Жоғарғы басшылықпен ... ... ... Егер ... ... пікірі бойынша жоғарғы органмен қабылданған анықталмаған
тәуекелдіктің деңгейі ұйым үшін қолайсыз болса, онда бұл ... ... ... ... ... ... ... қажет. Егер де қалдық
тәуекеліне байланысты проблемалар шешілмеген болса, ... ... ... ... осы ... ... Кеңесіне беруге құқылы.[5]
II тарау. ҚР-дағы сыртқы аудитті реттеуші заңдар
2.1. Аудиттің халықаралық стандарттары
Аудит стандарттары дегеніміз – ... ... ... ... ... ... ... анықтаушы принциптерді белгілейтін нормативтік
құжаттар.
Халықаралық аудиттің стандарттарына (бұдан әрі – ХАС) ... ... ... ... және ... ... құруға бағдарланған реформалардың стратегиясы айқындайды.[6]
Осы Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есепке алу және аудит
жүйесін ... ... ... ... ... ... әрі –
тұжырымдама) Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің 2006 жылғы ... № 233 - ... ... ... ... есеп ... жедел енгізу жөніндегі 2006 жылға арналған ... ... ... Тұжырымдамада қазіргі кезеңде ... ... ... негізгі үрдісіне талдау жасалады, алдағы жылдарда оны ... мен ... ... баяндалған.
Тұжырымдамада баяндалған негізгі бағыттардың бірі аудит саласында
қалыптастырылатын ақпараттың сапасын арттыру қажеттілігінен туындады.
Халықаралық деңгейдегі ... ... ... ... ... оның ... 115 елдің 158 ұйымының өкілдерін ... ... ... ( ХБФ) бар.
Халықаралық бухгалтерлер федерациясы аясында аудиторлық
стандарттармен тұрақты ... ... ... ... ... Аудиторлық іс-
тәжірибе бойынша халықаралық комитет ( 2002 ж. Халықаралық ... ... ... ... ... аудит стандарттары жалпы
әлемдік деңгейден аудиттік деңгейі төмен ... бұл ... ... және ... ауқымда ( масштаб) аудиттің тәсілдемелерін
сәйкестендіруге ықпал ... ... ... ... ... ... кез ... жағдайында қолдануға келсе де, ол
жергілікті ( ұлттық) жерде ... ... асып кете ... ... ... ... жылы Америкалық алқалы бухгалтерлер институты « Аудиторлық
қызметтің жалпы қабылданған стандарттары» ... ... он ... қабылдады. Содан бері олар айтарлықтай өзгере қойған жоқ ... ... ... ... ету және ... ... әзірлеуді және әдістік басшылықты жүзеге асырушы Халықаралық
бухгалтерлер федерациясы арқылы Аудиторлық іс-тәжірибе ... ... ... Халықаралық аудит стандарт негізінде жатады. Осынау негіз
қалаушы он принциптің мәнін кеңінен ... ... ... ... олар өз ... ... ... бұл жүйе жаңартылып отырады. Оларды тереңдетіп жаңғырту (
модернизациялау) 1994 жылы болды, содан бері ... тек ... ... және тағы ... ... түсу ... ... мемлекеттер ( Австралияда, Бразилияда, ... ... ... ... ... өз ... әзірлеу үшін
база ретінде пайдаланса, ал өз стандарттарын әзірлемейтін ... ... ... ... ... ... ... ұлттық ретінде қабылдайды.
Өздерінің ұлттық аудит стандарттары бар әлдеқайда дамыған мемлекеттер
(Канада, Ұлыбритания, Ирландия, Америка құрама штаттары , ... тағы ... ... аудит стандартты жай ғана мәлімет үшін қабылдап және
кейбір іс-тәжірибеде пайдаланады.
2000 ... 16-шы ... ... ... ... ... аудиторларының бесінші республикалық конференциясында
«Қазақстандағы халықаралық ... ... ... ... ... аудит стандарттары» атты біздің
нұсқамамызды ... ... ... ... ... аудиторлары барлық Тәуелсіз мемлекеттер достастығы елдеріне негіз
етіп алуға ... ... ... Республикасы аудиторлар палатасының
Кеңесіне осы бухгалтерлер мен ... ... ... ... ... жағдайға қарай « Аудиторлық қызмет туралы» заңның
бухгалтерлік есеп пен ... ... және ... ... ... Республикалық аудиторлар палатасы халықаралық аудит
стандартқа ... ... ... ... бухгалтерлер
федерациясының қолданылуына ұсынылған қолданыстағы барлық Халықаралық аудит
стандарты ... орыс және ... ... аударылды.[2]
Аудиторлық іс-тәжірибе жөніндегі Халықаралық Комитет ( АІХК) аудитті
өткізудің халықаралық стандарттары мен ілеспе қызметті ... ... ( ІҚС) ... ... ... ... 1994 ... бастап Халықаралық ... ... ... яғни екі ... үш ... ... көшу ... асырылды.
Егер ескі кодификацияда 29 ХАС пен 4 ІҚС болса, кодтарды қайта қарастырып
өзгерткеннен кейін ... ... саны 2005 ... ... 50-ге жетті, оның
ішінде38-і Халықаралық аудиторлық стандартқа, ал 12-сі ... ... ... ... ... ... стандарттарының негізгі бөлімдерінің құрылымы мен
мазмұнын қарастырайық.
Бірінші бөлім « Кіріспе аспектілері» № 100-199 құжаттарына қосылды.
Халықаралық ... ... 100 ... ... қамтамасыз ететін) тапсырмалар – бұл әр түрлі жұмыс түрлерінің орындалу
нәтижелері бойынша қалыптасатын қорытындылармен ... ... ... ... ... стандарттары 110 Терминдердің ... ... ... және оның ... анықтамаларында
қолданылатын терминдердің тізбесін қамтиды.
Халықаралық аудит стандарттары 120 Халықаралық аудит ... ( ... ... ... ... ... жалпы
құрылымы суреттелген және аудиттің ілеспе қызметінің ... ... ... ... « Жауапкершілікке» 200-299 стандарттары кіреді.
Халықаралық аудит стандарты 200 Қаржылық есеп ... ... ... пен ... ... – тәуелсіз аудитор жүргізетін
тексерулердің ... және ... ... мен ... ... басшылығының қаржылық есеп берудегі ... ... ... 210 ... ... ... ... аудиттің келіскенін құжаттық растауға қызмет ететін,
аудитті өткізу туралы келісім хаттың мазмұны мен ... ... ... ... мен жауапкершілік шараларын, есеп беретін ... ... ... ... ... 220 ... жұмыстың сапасын бақылау.
Бақылаудың жеке тексеру ретіндегі сапасының және жалпы бақылау ... ... осы екі ... түрінің өзара байланысы ... ... ... ... бақылау сапасы
рәсімдерінің ( процедурасының) үлгілері келтіріледі.
Халықаралық аудит стандарты 230 Құжаттау – аудитор ... ... ... ... типтік формалары мен мазмұны туралы мәлімет
келтірілген. Жұмыс ... ... мен ... ... ашып
көрсетілген.
Халықаралық аудит стандарты 240 қаржылық есеп беру ... ... пен ... ... аудитордың жауапкершілігі
– « өтірік» және « қате» ұғымдарын анықтайды, кәсіпорын басшысының өтірік
пен қатені ... ... ... ... ... ... нетижесінде пайда болатын материалдық үнемдеуді анықтау
мүмкіндіктерін ескеріп, аудитті жоспарлауы ... ... ... ... ... ... ... жағдайда аудиторға
әрекет ету ұсынады. Стандарттардың қосымшасында өтірік немесе қателіктердің
тәуекелділігін арттыратын жағдайлар немесе оқиғаларға мысалдар келтірілген.
Халықаралық аудит ... 250 ... есеп ... ... мен ... ... есебі. Заң шығарушы және ... ... ... мен ... ... ... ... ұйымдардың жауапкершілік деңгейлері анықталған.[2]
Халықаралық аудит стандарты 260 Басқарушы өкілеттілігі бар ... ... ...... құжаттардың мазмұнын жасау тәртібі
ашып көрсетеді.
« Жоспарлау» ( 300-399) деп ... ... ... үш ... ... ... ... 300 – Жоспарлау, Халықаралық аудит
стандарты 310 – Бизнес білімі, Халықаралық аудит стандарты 320 – ... ... ... ... ... клиент қызметінің бағыты мен
сипатын аудитордың түсіну маңыздылығы, аудиттегі елеулілік тұжырымдамасының
баяндалуы, елеулілік пен ... ... ... ... ... жоспарлау мен өткізу және ... ... ... ... ... ... ... бөлім « Ішкі бақылау» ( 400-499).
Халықаралық аудит ... 400 ... ... және ... ... ішкі бақылау жүйесін зерделеу және бағалау мәселелері
қарастырылған.
Халықаралық аудит стандарты 401 ... ... ... Мәліметтерді компьютерлік өңдеуден өткізетін ... ... ... ... ( процедуралар) ашып көрсетілген.
Халықаралық аудит стандарты 402 Қызмет көрсетуші ұйымдар ... ... ... ... ... ... есеп берулерін дайындау мен есеп жүргізуді алған ұйымдардағы
аудиттің ерекшеліктері келтірілген.
Бесінші бөлімге « Аудиторлық ... 500 – 599 ... ... ... 500 ... ...... көздері мен табиғатын, сондай-ақ мәліметтердің және ... ... ... әдістердің жеткіліктілігі мен жарамдылығы
туралы мәселелерді қарастырады.
Халықаралық аудит стандарты 501 «Аудиторлық дәлелдеулер – ... ... ... Құндылықтарды сақтау бойынша ... ... есеп ... және талаптар мен ... ... ... ... ... ... ... ақпаратты
алудың басқа процедураларын қолдану.
Халықаралық аудит стандарты 505 Сырттай растау – ... ... алу үшін ... салуды әзірлеу және жіберу ... ... ... 510 ... ...... ... алғаш рет жүргізетін жағдайда ... ... ... бір ... ... ... ... кезде есеп шот бойынша аудитордың
жауапкершілігі анықталады.
Халықаралық ... ... 520 ... ...... ... және оның міндеттері мен өткізілу уақытына
қатысты ұсыныстың сипаты берілген. Әдеттен тыс ... пен ... ... ... ... деңгейінің фактілерін аудитордың
зерделеу мәселелері қарастырылады.
Халықаралық аудит стандарты 530 Аудиторлық сұрыптау және іріктемелік
тестілеудің басқа ... ... ... ... ... ... экстраполяциялау бойынша ұсыныстар беріліп, факторлары
анықталады.
Халықаралық аудит стандарты 540 Бағалау ... ... ... ... ... ... ... негізділігін талдаудағы
аудитордың жауапкершілігі белгіленіп, осы бағалаулардағы қателіктерді
анықтау ... ... ... ... ... 550 ... тараптар. Өзара
байланысқан тараптар және олармен бірге өткізілетін операциялар аудитінің
процедуралары қарастырылады.
Халықаралық аудит стандарты 560 Кейінгі ... ... есеп ... ... кейін немесе есеп беру жарияланғаннан кейін болатын
уақиғалар есеп берулердің ... ... ... ... ... ... ... әрекет ету керектігін көрсететін тәртіптері анықталады.
Халықаралық аудит стандарты
570 Үздіксіз қызмет. Кәсіпорын ... ... ... ... ... ... ... жағдай сипатталады.
Халықаралық аудит стандарты 580 Басшылықтың мәлімдемесі. Тексерілген
ұйым басшысы ұсынатын ақпараттарды алу мен пайдалану жағдайы ... ... № 600-699 « ... ... ... оның ... ... аудит стандарты 600 Басқа
аудитордың ... ... ... ... ... 610 Ішкі аудиттің
жұмысын қарастыру; Халықаралық аудит стандарты 620 ... ... ... Халықаралық аудит стандарты 610 Ішкі аудиттің жұмысын
қарастыруда арнайы ... ... ... ... ... ... ... ретінде іштей бақылаудың мәні ашып көрсетіледі.
Ішкі аудиттің қызмет нәтижелерінің бірталай бөлігін ... ... ... ... ... ... Ішкі ... жұмысын
бағалауда тәуелсіз аудитор ескеруі тиіс процедуралар ескерілген.
Халықаралық аудит стандарты 700 ... есеп беру ... ... беру ( ...... есеп ... формалары мен мазмұнына
қатысты ұсыныстар берілген, сөзсіз қорытындылаудың ықтимал ... ... ... жағдайлар, кейбіреуі сөзсіз ... ... да бар және ... ... бас ... ... ескертпемен жасалатын сөзсіз қорытындылаудың үлгісі, сондай-
ақ қорытындыны ... бас ... ... ... ... ... 710 Салыстырмалы мәндер. Клиенттің есеп
беруі өткен жылдың көрсеткіштерін қамтыған жағдайларда аудитордың әрекет
ету ... ... ... ... 720 Тексерілген қаржылық есеп берулерді
қамтитын құжаттардағы басқадай ақпарат. Мұнда аудиттелген ... ... ... ... ... мақсатында аудитордың
басқадай ақпараттарды оқу қажеттілігі айтылады.
Сегізінші бөлімде « Мамандырылған салалар» ( № 800-899) екі ... ... ... 800 ... мақсаттарға арналған
аудиторлық тапсырмалар бойынша ... есеп ... ... қабылданған
стандарттар немесе принциптер бойынша ғана емес, сондай-ақ субъектілердің
қызмет түрлері, операциялары, нақты есеп шоттары, баптары ... ... пен есеп ... ... ... бойынша есеп берулердің
ерекшеліктері ашып көрсетіледі.
Халықаралық аудит стандарты 810 ... ... ... ... мен ... ... немесе уақиғаны дамытудың жорамалды
сценарийіне негізделген қаржылық ... ... ... ... ... және жасау процедуралары сипатталады.
Тоғызыншы бөлімде ( 900-999) « Ілеспе қызметтер» үш стандарт кіреді:
Халықаралық аудит стандарты 910 Қаржылық есеп берулерді ... ... ... ... « ... ... ... қаржылық
есеп берулерге жалпы тексерулерді жүргізудің тәртібі келтірілген. Бұл арада
аудитор есеп берулердің анықтығы ... ... оның анық ... ... ... ... ... білдіру керек. Жалпы тексеру нәтижелерінің
қаржылық есеп берулердің ... ... ... гөрі дәлелдеу
күші аз болады.
Аудит ... ... ... ... ... және ... ... өкілетті органдар
бекітеді. 2000 жылғы наурыз айында өткізілген ... ... ... ... аудитін халықаралық стандартқа
көшіру және ... ... ... ... ... ... ... ҚР-ның “Аудиторлық қызметі туралы” Заңы
Қазақстан Республикасының «Аудиторлық қызмет туралы» Заңы 1998 жылы ... ... ... ... жылы ... мен ... ... өзгеріс Қазақстан Республикасының кейбiр ... ... ... ... ... ... мен ... туралы Қазақстан Республикасының 2009 жылғы 20 ақпандағы N 138-IV
Заңы Қазақстан Республикасы Парламентiнiң Жаршысы 2009 жыл N 2-3, ... ... 2009 ... 27 ... N 78-80 (25477); ... от 26.02.2009 г. N 51-52 (25795-25796) баяндалды. Бұл Заң
Қазақстанда ... ... ... ... процесінде мемлекеттік
органдар, заңды және жеке тұлғалар, аудиторлар мен ... ... ... ... ... заңы ... табылады. Заң алты
тараудан, жиырма бес баптан тұрады.
1-тарау. ... ... ... ... ... ... ... заңдары.
1. Қазақстан Республикасының аудиторлық қызмет туралы заңдары
Қазақстан Республикасының Конституциясына ... және осы Заң ... ... өзге де нормативтік құқықтық актілерінен тұрады.
2. Егер Қазақстан Республикасы бекіткен халықаралық ... ... ... ... Республикасы заңдарындағыдан өзгеше
ережелер белгіленсе, халықаралық ... ... ... ... қызмет.
1. Аудиторлық қызмет дегеніміз аудиторлар мен аудиторлық ұйымдардың
қаржылық есептілік аудитін жүргізу жөніндегі кәсіпкерлік қызметі.
2. Аудиторлық ... ... ... ... бар және аудиторлар
мен аудиторлық ұйымдардың қызметті жүзеге асыруға құқығы бар.
3. Аудиторлар мен аудиторлық ... ... ... ... ... өзге ... айналысуға тыйым салынады.
3-бап. Аудиторлық қызметтің негізгі принциптері.
Аудиторлық қызметтің негізгі принциптері:
1) тәуелсіздік;
2) объективтілік;
3) кәсіби біліктілік;
4) ... ... және оның ... ... ... ... заңдарында белгіленген талаптарға
сәйкес қаржылық есептіліктің дұрыс және объективті ... ... ... ... мақсатында заңды тұлғалардың қаржылық есептілігін
тексеру болып табылады.
2. Аудиттің ... ... және ... болып табылады.
2- тарау. Аудитор, аудиторлық ұйымдар, аудиторлар палатасы.
5-бап. Аудитор
1. Аудитор – Біліктілік комиссиясы ... ... ... ... ... алған жеке тұлға.
2. Аудитор аудиторлық қызметті жеке кәсіпкер ретінде не аудиторлық
ұйымның қызметкері ретінде жүзеге ... ... ... ... Аудиторлық ұйым – ашық үлгідегі акционерлік қоғамды, өндірістік
кооператив пен мемлекеттік ... ... ... қызметті
жүзеге асыру үшін кез-келген ұйымдық-құқықтық нысанда құрылған коммерциялық
ұйым.
2. Шетелдік ... ... ... ... ... ... ... ұйымдарды – Қазақстан Республикасының
резиденттерін құрған жағдайда ғана жүзеге ... ... ... ... ... аудиторлардың саны кемінде екі
адамнан құрылуға тиіс.
4. Аудиторлық ұйымның жарғылық капиталында ... ... ... ... үлес кемінде 51 процент болуға тиіс.
5. Аудиторлық ұйымның басшысында Қазақстан Республикасы аудиторының
біліктілік ... ... ... бап. ... ... ... палатасы коммерциялық емес,тәуелсіз, өзін-өзі
қаржыландыратын ұйым ... ... ... ... ... тұлға болып табылады.
3. Аудиторларды, аудиторлық ұйымдарды ерікті негізде біріктіреді.
4. Аудиторлар палатасының құрылымы мен ... ... ... ... Облыстың, маңызы бар қаланың, астананың аумағында ... осы ... ... ... айналысушы адамдардың кемінде
елу процентінің ... ... ... ... бір ... ... мүмкін.
6. Республикалық аудиторлар палатасын құру, оның жарғысын қабылдау
туралы шешімдер Қазақстанның аудиторларының кемінде елу ... ... ... ... Республикалық конференциясында қабылданады.
8-бап. Аудиторлар палаталарының өкілеттігі.
1. Аумақтық аудиторлар палаталары:
1) аудиттің ... ... ... мен ... ... ... ... сақтауын қамтамасыз етеді;
3) аудиторлық қызметті жүзеге асыруға байланысты дауларын қарайды;
4) Қазақстан Республикасының заң актілерімен және ... ... ... ... тәжірибесіне талдау жасайды, қорытып, таратады;
6) мемлекеттік, қоғамдық, шетелдік ... ... ... ... мүдделерін білдіреді;
2. Республикалық аудиторлар палатасы:
1) аудиторлар палаталарының ... ... ... ... ... аудиторлар мен аудиторлар палаталарының мүдделерін білдіреді;
3) халықаралық практика негізінде аудит стандарттарын ... ... ... ... ... ұйымдастырады;
5) аудитордың біліктілік куәлігінің күшін жою туралы ұсыныстар
енгізеді.
3- тарау. Аудиторлыққа ... ... және ... лицензиялау
9-бап. Аудиторлыққа кандидаттарды аттестаттау.
10-бап. Аудиторларды аттестаттау жөніндегі ... ... ... ... ... ... жою.
12-бап. Лицензиялар беру.
13-бап Лицензияны қайтарып алудың және оның күшін тоқтата тұрудың
негіздері.
4- ... ... ... ... асыру
14-бап. Аудит жүргізу шарты.
15-бап. Аудиторлық есеп.
16-бап. Аудиттің стандарттары.
5- ... ... мен ... ұйымдардың құқықтары, міндеттері
мен жауапкершілігі
17-бап. Аудиторлар мен аудиторлық ұйымдардың құқықтары.
18-бап. Аудиторлар мен ... ... ... ... ... ... Аудиторлар мен аудиторлық ұйымдардың жауапкершілігі.
20-бап. Аудит жүргізу ... ... ... Аудиттелетін субъектінің құқықтары, міндеттері мен
жауапкершілігі
21-бап. Аудиттелетін субъектінің ... ... ... міндеттері.
23-бап. Аудиттелетін субъектінің жауапкершілігі.
24-бап Дауларды қарау.
25-бап. Өтпелі ережелер.[1]
Аудит жөніндегі анықтама Қазақстан Республикасының өз ерекшіліктерін
ескере отырып, ... ... ... ... туралы»
заңында «аудитке» төмендегідей анықтама береді. Аудит – бұл ... ... ... ... ... берген есебінің дұрыстығын
анықтау мақсатында олардың қаржы-шаруашылық қызметі туралы алғашқы құжаттар
мен басқа да ақпаратының есбін, оның ... және ... ... ... ... ... ... тәуелсіз түрде тексеру.
Аудитті шаруашылық жүргізуші субъектілермен жасалған шарт негізінде
тәуелсіз жеке адамдар, аудиторлық ұйымдар жүзеге асырады.
Аудиторлық тексерулер ... ... ... ... қолданып жүрген заңдарына ... ... ... шаруашылық қызметінің заңдылығына бақылау жасауды жоққа
шығармайды.
Егер белгіленген тәртіп ... ... және ... ... ... ... ... аттестациясынан өтпеген
болса, бірде-бір заңды ұйым немесе ... адам ... деп ... ... өздерін аудиторлық қызметпен айналысушы ретінде көрсете алмайды.
Аудиттің маңызын ... ... олар ... ... қажеттілігін анықтау қажет. Оларға жататындар:
1. Шаруашылық жүргізуші субъектілер. Аудит жұмысын ... ... ... сол ... ... ... көлемін анықтау қажет.
Оны сол субъектінің шаруашылық ... ... Оған ... ... ... ... үшін ... қамтитын объектілердің көлемі, мақсаты
қарастырылуы қажет.
2. ... ... ... қызметті жүргізудің қажетті шарты
оның аясы туралы айқын түсінік болып ... Ол ... бір ... айталық, компанияның жылыдқ есеп беруіне аудит ... ішкі ... ... ... объект болып табылмайтын
ақпараттық жүйедегі аудитте нақты ... ... ... ... ... жағдай мен ақпараттар. Аудит жұмысы барысында
тапсырушылар берген ақпарат ... ... ... ... ... жаңа ... құрайды. Сол жұмыс ... ... ... немесе дұрыс еместігін анықтауы мүмкін. Аудитор міндетіне
есеп берулерге тек түсінік беру ғана ... ... ... ... ... ... ... Аудиторлардың кәсіби мамандылығы. Аудитор ең алдымен өз ... ... ... яғни ... ... жинай білуі керек және ... ... ... жете ұғуы ... Аудит жүргізуші жоғары
дәрежедегі, өз мамандығын жақсы меңгерген, эксперт, ... адам ... ... барысында ол өзіне қажет фактілерді жинап талдау жасайды, бір
тұжырымға келтіріп қорытынды жасауына ... ... ... ... Материалдарды жинау және оларды бағалау. Аудитордың негіз мақсаты
– факті жинау. Себебі сол факторлар арқылы ол ... ... ... ... ... ... ... ақпараттар өз кезегінде
бір жүйеге келтірілуі қажет. Оған негіз аудит стандарты. ... ... бір ... ... әдісі немесе нормативтік ереже-нұсқау талабына
сәйкес бір қалыпқа келтіру.
7. Аудиторлық есеп беруді жасау. Аудитор өз жұмысының қорытындысын
тексеру ... ... ... ... ... аудиторлық
қорытындысын ақпаратында көрсетеді. Аудитор осы арқылы тексеру барысында
ашылған жағдайлар туралы, ... ... ... ... ... ... ... мен айтқан ескертпелері туралы
хабарлайды.[1]
Отандық аудиттің дамуына Қазақстан Республикасының ... ... Заңы ... әсерін тигізді. Осы Заңның арқасында ... жаңа ... ... ... ... аудиторлық қызметі шарықтау
ширегінде тұр. Аудитті ... ... жолы ... ... бұл Заң аудитті елімізде дамыту мен тұрғызу сатысында мықты
импульс берді.
Нарықтық экономикасы дамыған елдерде аудиторлық қызмет кең ... Ол ... ... ... ... ... ... Сонымен қатар ондай елдерде ... ... ... ... ... де ... ... кем болмас еді, Республикамызда
мемлекеттік емес институттардың аудиторлық ... ... ... ... ... ... ... бақылау саласында
ұйымдастырушылық өзгерістер бірнеше ортақ тенденцияларды атап ... ... ... ... функциялары мен бақылау жүргізулердің
бөлінуі мен ... ... ... ... бақылаудың
тереңдетілумен байланысты мемлекеттік ... және ішкі ... есеп ... ... жүзеге асырылатын ішкі бақылау
формасына дейін тез қысқартыла ... ... ... өзгерістер салықтық және ұлттық қорды
бақылаудан алынатын ... ... ... мемлекеттік бақылау
механизмін көп жағдайда ... ... ... ... ... ... және ... істейтін мемлекеттік қаржылық бақылау
жүйесін құруды талап етеді. Оның дамуының негізгі бағыты болып мемлекеттік
секторды ... ... ... ... табылды.
Мемлекеттік аудит мемлекеттік секторда қаржылық бақылаудың нақты
формасы. ... ... ... бақылау формасына ауысу үшін
мемлекеттік аудитордың міндетті көзқарасын құру ... ... ... ... ... ... әрбір алушының бюджеттік қорларына жылдық
есептілігінің қорытындысы түріндегі дұрыстығы туралы болады. Мұндай ... ... ... ... ұйымдардың қаржылық есептілігі қазіргі
сияқты жыл сайын аудитормен тексерілуге әкеліп соқтырар еді. Басқа жағынан,
мемлекеттік аудитордың ... ... бір ... ... ... ... пен қаржылық шаруашылық кәсібінің қорытындысы
көрсеткіштерінің дұрыстығы ... ... ... ... ... ... ... жүйесін құру, оның прогрессивті
формаларын дамытып, енгізу үшін мемлекеттік ... ... ... ... ... ... деңгейлерінде жоғарлату керек.
Кәсіпорынның қаржылық ... ... ... ... ... бұл ... сектор есептілігін бұқаралы түрде жасау, сонымен
қатар қазіргі заманғы ақпараттық ресурстары арқылы жасау керек.[1]
Мемлекеттік ... ... ... ... ... ... нақты жазу керек. Мемлекеттік қаржылық бақылау
формаларын қойылған мақсатқа ... ... Өз ... ... ... ... өзгерістер және бюджеттік реформаның негізгі
бағыттары аңғарылады. Өйткені, аудит объектілеріндегі ғана өзгерістер ... ... ... ... мен міндеттерінде көрінеді.
Қазір мемлекеттік сектор реформасы облысында келесі ... ... емес ... ... ... ... ... бюджеттік ұйымдар желісін оптимизациялау.
- кәсіпорынның жаңа коммерциялық емес ... ... ... ... тарихында алға қойған мақсаттарға қол жеткізуде ұйымның қаржы
қозғалысының ашықтығын, ... ... және ел ... ... қамтамасыз етуде бүтіндей алғанда Халықаралық қаржылық есептіліктің
стандарттары (ХҚЕС) маңызды құрал ... ... ... ... пен ... ... ... аса маңызды рөл атқарады.
Бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік ... ... 2-1 ... ... қаржылық есеп беруді қаржылық есептіліктің халықаралық
стандарттарына сәйкес жүзеге асырады. Биылғы ... ... ... өзге ... бәрі ... ... ... асырулары керек.
«Қазақстан Республикасының кейбір заң актілеріне аудиторлық қызмет
мәселелері бойынша өзгертулер мен толықтырулар енгізу туралы» ҚР ... ... ... аудиторлық есепті жылдық қаржылық есептілігімен
бірге ... ... ... ... ... ұйымдардың рөлі мен
жауапкершілігі де арттырылады. Бухгалтерлік есеп туралы заңдардың, ХҚЕС-тің
өзінің ... ... ... ... ... ... ... жаңа кәсіби сана-сезімді қалыптастыру
мақсатындағы көзқарастарды ... ... ... ... қазіргі заманғы
даму сатысы бухгалтерлер мен аудиторлар біліктілігін ... ... ... ... ... сонымен бірге, “кәсіби бухгалтер” атағын алған
мамандар алға қойылған міндеттерді ... және ... есеп ... орташа перспективада дамуында жол бастаушыға айналуға тиіс.
Бухгалтерлік есеп пен аудит жүйелерін қаржылық есептілік пен аудиттің
халықаралық ... ... ... ... ... елдерімен
бірегейлендіру Қазақстанның жаһандық экономикалық ... одан ... ... ... ... табылады. Аталған саланы институттық
жағынан қоса дамыту да саланы ықпалдастыққа ... ... ... шарты
болып саналады. Стратегиялық міндеттер мен оның даму бағыттарын ... ... ... есеп пен ... ... орта мерзімдік
тұжырымдамасын жасауды жоспарлады.
Қорытынды
Аудиторлық ... ... ... ... - ... ... жүргізу обътісінің жұмыс істеуін заңда, нормативтік
құжаттарда, ережелерде ( ішкі ... ... бөлу және ... ... мен ... ... зерттеу.
Қазақстан Республикасындағы аудиторлық қызметті реттеуші нормативтік-
құқықтық актілерге мыналар жатады:
• ҚР Конституциясы;
• ҚР ... ... ҚР ... ... ... заңы;
• ҚР «Бухгалтерлік есепке алу мен қаржылық есеп беру туралы» заңы;
• ҚР қылмыстық кодексі;
• «Салықтар және ... ... ... ... ... ҚР ... жолмен құқық бұзушылар туралы кодексі;
• ҚР бюджет кодексі;
• ҚР «Акционерлік қоғамдары туралы»;
... ... ... ... ... ... және ... жауапкершілікті серіктестіктер туралы»,
• «Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі туралы» және т.б. заңдары.
Сонымен қатар, ішкі ... ... ... ... сүйене отырып, ҚР-да ішкі аудиторлық қызмет жүйесін ... асып ... ... ... ... ... актілерге COSO
заңын, Сорбейнс Окслы актісін жатқызамыз, сонымен қатар ҚР-ның «Акционерлік
қоғам туралы» Заңында ішкі ... ... ... деп ... ... ішкі ... ... жүргізу басқа ұйымдарда бастамашылдық
негізінде жүргізіледі.
Аудиторлық ұйым ... ... ... ... қаржылық есеп берулерінің анықтығы туралы кәсіби пікір
қалыптастыратыны және оны ... үшін ... ... ... тек келісімшарттағы міндетемелерді бұзғаны үшін ғана ... ... ... ... зиян ... және т.б. ... құқық бұзушылық әрекеттерін тудырғаны үшін, сонымен қатар,
залалға әкеп соқтыратын ... ... ... ... ... ... қарастырылады.
Аудиторлар клиент алдында да және оның ... ... ... танытатын, яғни қызмет нәтижелерінің негізінде
үшінші жақ ретінде білгілі бір ... ... ... ... да ... Мысалы, аудиторлық фирмадан банк сол аудиторлық
фирманың клиентіне кредит беру жөнінде шешім қабылдау үшін ... ... ... етуі ... ... өз ... нәтижелеріне сүйенетін нақты
әрі әлеуетті клиент инвесторларының алдында да жауап береді. Бұл тұлғалар
аудиторларды жауапқа тартуға ... ... ... олар оның ұқыпсыздығы
мен немқұрайдылығын немесе алаяқтық жасағанын дәлелдеуі қажет.
Жауапкершілікті арттыру мен ... ... ... ... ... жұмыс сапасын бақылау жатады. Аудитордың
жауапкершілігі мен жұмыс ... әсер ... 9 ... ... ... ... жалдау;
2) жұмыс кестесін жасау;
3) ... ... ... басқарушы қызметкерлерді бақылау;
6) қызмет көрсетуге клиентті қабылдау;
7) ... ... ... фирманы бақылау,
Қазіргі уақытта аудит шаруашылық жүргізуші субъектілер қызметін
қаржылық бақылаудың ... ... ... ... қоғамымыздың күнделіқті
өміріне біртіндеп еніп келеді. Сол ... де ... пен ... ... ... ... келетін тұлғаларды дайындау ... ... ... талаптар қояды. Бұл талаптар ... ... кең ... ... ... стандарттарында көрініс тапқан
өлшемдерге сәйкес ... ... ... қажетті талаптар ҚР
«Аудиторлық қызмет ... ... және ... ... ... ... ... ережеде анықталған.
Аудитор ізденушісінің (кандидаты) мінсіз репутациясы, жоғары білімі,
экономика, ... ... ... ... ... соңғы жеті жыл ішіндегі 5 жылдық жұмыс тәжірибесі бар ... ... оқу ... ғылыми-окытушылық қызметпен айналысатын соңғы
және осы ... ... ... 5 жыл ... 2 жылдық тәжірибелік еңбек
стажы бар адамдар аттестациялауға жіберіледі. Олар белгіленген ... ... ... ... ... өтуі ... ... бірден-бір басты айырмашылығы – қоғам, клиент және
әріптестерінің алдындағы жауапкершілігін терең сезінуі болып табылады. Ол
өзінің ... ... ... ... кез ... әрекеттер
жасамайды. Аудитор өзінің қызметін мінсіз орындауға ... ... ... ... адал әрі ... ... керек.
Қолданылған әдебиеттер тізімі:
1) Қазақстан Республикасының « Аудиторлық қызмет туралы» заңы, 20 қараша
1998 ж. № 304 ( ... және ... ... ... ... халықаралық аудит стандарттары –
Алматы: Раритет, 2004. – 786 ... ... Д. О. А 15 ... ... Оқулық – Алматы: Экономика, 2005.
– 400 бет.
4) Әжібаева З. Н., Байболтаева Н. Ә., ... Ж. Ғ. А 34 ...... ... ... А. Ж. , ... теория негіздері: Оқу құралы. – Алматы. 2003
6) COSO заңы
7) Сорбейс Оксли акті
8) ҚР ... ... ... ... М.Б. ... ... : ... - Алматы: 2003

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 28 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасындағы сыртқы экономикалық мәмілелердің түрлері49 бет
Екі байланысқан нейронның синхрондық режимдері10 бет
Жасушадағы зат алмасу6 бет
Статистика пәнінен оқу-әдістемелік жиынтық200 бет
Қазақстан Республикасының әлеуметтік-экономикалық дамуының 2008 жылғы 1 тоқсандағы қорытындылары94 бет
Бағалы қағаздар нарығын реттеу9 бет
Бу турбинасын жобалау кезіндегі негізгі есептер жайлы4 бет
Жарғақ қанаттылар отряды - hymenoptera14 бет
Жылуэнергетикалық қондырғылардың атқарушы механизмдері мен реттеу құралдары жайлы ақпарат8 бет
Салық - бюджетаралық қатынастарды реттеуші механизм ретінде24 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь