Орман қорын қорғау саласындағы мемлекеттік органдардың қызметі және олардың құзыреті

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 2

1 ОРМАН ҚОРЫН ҚОРҒАУДЫ ҚҰҚЫҚТЫҚ РЕТТЕУДІҢ ТҮСІНІГІ ЖӘНЕ ОНЫҢ МАЗМҰНЫ. ЖАЛПЫ СИПАТТАМАСЫ ... ... ..4
1.1 Орман қорын құқықық қорғаудың объектісі ретінде ... ... ... ... ... ... ... ... .4
1.2 Орман қорының құрамы және ормандардың түрлері ... ... ... ... ... ... ... ..13

2 ОРМАН ҚОРЫН ҚОРҒАУ САЛАСЫНДАҒЫ МЕМЛЕКЕТТІК ОРГАНДАРДЫҢ ҚЫЗМЕТІ ЖӘНЕ ОЛАРДЫҢ ҚҰЗЫРЕТІ ..25
2.1 Орман қорын қорғау саласындағы мемлекеттік басқарудың түсінігі мен ерекшелілігі ... ... ... ... ... ... ... ... .25
2.2 Орман қорын қорғау саласындағы мемлекеттік басқару органдарының жүйесі және олардың құзыреті ... ... ... .39
2.3 Орман заңдарын бұзғаны үшін құқықтық жауапкершіліктің түсінігі және түрлері ... ... ... ... ... ... .57

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...70
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...73
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ.................................................................
...............................................2
1 ОРМАН ҚОРЫН ҚОРҒАУДЫ ҚҰҚЫҚТЫҚ РЕТТЕУДІҢ ... ЖӘНЕ ... ... ... ... ... құқықық ... ... ... ... құрамы және ... ... ... ... ... ... ОРГАНДАРДЫҢ ҚЫЗМЕТІ ЖӘНЕ
ОЛАРДЫҢ ҚҰЗЫРЕТІ..............................25
2.1 Орман қорын қорғау саласындағы мемлекеттік басқарудың түсінігі мен
ерекшелілігі................................................................
................................................25
2.2 ... ... ... ... ... ... органдарының
жүйесі және ... ... ... ... үшін ... ... ... және
түрлері.....................................................................
..........................................57
ҚОРЫТЫНДЫ...............................................................
....................................70
ҚОЛДАНЫЛҒАН ... ... ... ... ... ... ... деп аталатын бағдарламасында: "Қазақстан 2030 жылы
мөлдір суы және таза ауасы бар, жасыл мемлекет болуы ... деп ... Осы ... жүзеге асыру үшін 2030 жылға ... ... ... ... даму ... және ... ж.ж. ... ... ... ... ... ... аумағындағы ормандарды 5,1% арттыру [1].
Бүгінгі күні ... 11439,8 ... ... жалпы аумақтың 4,2%
ормандар алып жатыр, оньң 50% шөлді далаларды эрозиядан сақтайтын сексеуіл
ормандар құрайды ... қоры ... ... ... 26216,4 мың га. ... ... алқаптары
12427,8 мың га, ал жасанды орман алқаптары 901,1 мың га. Орманды ... ... 4,6 % ... [3].
Орман қоры өзіне тән табиғи қасиеттеріне байланысты, адамдардың өмірлік
мүдделері мен ... ... ... ... және ... ... ... қолайлы қоршаған ортаны қалыптастыруға белсенді түрде қатысатын
табиғи объект.
Орман қорының өсімдік, ... ... жер және су ... ... табиғи кешен етіп біріктіруі, оның экологиялық қызметінің негізгі
сипаттамасы болып табылады.
Орман қоры климатты ... ... ... ... су қорғаныш, санитарлы-гигиеналық, сауықтыру қызметтерін
атқарады, ауаны ... ... ... ... ... мен ... ... өмір сүретін мекені болып
табылады. Планетамыздың фотосинтез өнімінің 40% орман қоры қалыптастырады.
Қорғаныш ... жел ... 35-40% ... ... күні ... 6-8 ... төмендетіп, оның ылғалдылығын 9-10 есе
арттырады, сондай-ақ қорғаныш ... ... ... құм мен ... Су ... ормандар өзен, көл, өзендердің су режимін реттейді.
Ормандар құрғақшылықпен күресудің анағұрлым ... ал ... ... ... ... ... қорының жағдайының күрт нашарлауына, сондай-ақ кеткен уақыттың
қателіктері: табиғат пайдалану саясатының кемшіліктері, ... ... ... ... ... ... ... негіздерді
ескермеу, себеп болып отыр. Көп жылдар бойы ... ... ... көп
нысаналы мақсатына қарамастан, ол ең алдымен ағаш шикізатының негігі қайнар
көзі ретінде пайдаланылып келді. Орман қорының экологиялық ... ... оны бір ... ... ... ... қорына орны толмас
зиян келді.
Дипломдық жұмыстың теориялық және тәжірибелік маңыздылығы. Орман қорын
құқықтық қорғау ... ... ... көп ... бері ... назарын өзіне аударып келеді. Қазақстан ғалымдары ... ... зор үлес ... ... ... ... ... Д.Л. Байдельдиновтың, Ә.Е. Бектұрғановтың,
Ә.Е. Ереновтың, Абдраймовтың, А.С. ... ... Ж.Т. ... Н.С. Баймбетовтың, Г. Тілешованың
еңбектерінде осы мәселелерге қатысты құнды ... мен ... ... ... ... ... ортаны қорғау
және табиғи ресурстарды пайдалану туралы және басқа да ... ... ... ... Үкіметінің қаулылары, сонымен қатар
бұрынғы Кеңес одағының нормативтік құқықтық актілері енгізілген.
Дипломдық жұмыстың мақсаты мен ... ... ... мақсаты
мен міндеттерін зерттеу кезінде заң әдебиеттерін, нормативтік-құқықтық
актілерді, ... ... ... ... ... отырып
тақырыпты толық ашу және меңгеру.
Дипломдық жұмыстың мақсаты Қазақстан Республикасы нарықтық қатынастарға
көшу, кейбір табиғи ресурстарға жеке меншік ... ... ... ... құқықтық қорғауды кешенді түрде ... және осы ... заң ... ісін жетілдіру жөнінде нақты ... ... ... ... ... мақсатқа байланысты мынадай міндеттер қойылды:
• Орман, орман ... ... ... ... орман қоры, жеке
орман қоры және басқа да ... ... ... ... - қатынасы мен айырмашылықтарын анықтау ;
• Орман қатынастарын реттейтін заңдарына жалпы ... ... ... ... ... ... ... асыру үшін нақты ұсыныстар беру.
Дипломдық жұмыстың объектісі . Қазақстан Республикасының орман қорын
қорғауды құқықтық ... ету ... ... ... ... ... ... екі бөлімнен,
қорытындыдан, пайдаланылған әдебиеттер тізімінен тұрады.
Бірінші бөлімінде: Орман қорын құқықтық ... ... ... ... және ... ... қарастырылған.
Екінші бөлімінде: Орман ... ... ... ... ... мен ерекшелілігі, орман қорын қорғау саласындағы
мемлекеттік басқару ... ... және ... құзыреті, орман
заңдарын бұзғаны үшін құқықтық жауапкершіліктің түсінігі және түрлері
көрсетілген.
1 ... ... ... ... ... ... ЖӘНЕ ОНЫҢ МАЗМҰНЫ.
ЖАЛПЫ СИПАТТАМАСЫ
 
1.1 Орман қорын құқықтық ... ... ... ... ... ... ... сондай-ақ орман
өсiмдiктерi өспеген, бiрақ орман шаруашылығының қажеттерiне арналған орман
қоры жерлерi Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... құрайды. Орман қоры мемлекеттiк және жекеше орман қорларынан
тұрады.
Орман – ағаш пен бұта өсімдіктерінің және жанды ... ... ... ... ... белгілі бір аумақта қалыптасқан,
қоршаған ортамен өзара ... ... ... ... орта мен ... ... бір бөлігі
ретіндегі мәні оның бірқатар ерекшеліктерінде болса керек.
Орман қорғау-сауықтыру, сақтау мен өндірістік-эксплуатациялық көпалуан
функцияларды атқарады:
а) Жер ... ... ... ... ... көзі, тірі
организмдердің өмір сүруіне теріс әсер ... ауа ... ... зиянды заттарды тазартушы құрал ретінде;
б) климатты реттейді: суық желдердің әсерін жұмсартады, құрғақшылықтың
алдын алады, ... күрт ... ... ... ... дамуына және адам өміріне жағымды микроклимат жасайды;
в) топырақ қабатына жағымды әсер етеді: су мен ... ... ... ... ... ... ... құмдарды қатайтады,
жыралардың түзілуі мен өсуінің алдын алады;
г) су ... ... ... ... су ... ... ... таязданудан сақтайды;
д) халық пен экономиканың қажеттілігін қанағаттандыру үшін ... ... де ... өнімдерімен қамтамасыз етеді;
е) аңдар мен құстардың мекені, жабайы өсімдіктер мен дәрілік шөптердің,
жемістердің, жаңғақтардың, саңырауқұлақтар мен жидектердің өсіп, көбейетін
мекен ... ... ... ... ... ...... мал шаруашылығы үшін
маңызды база саналады;
ж) халықтың эстетикалық қажеттіліктерін өтеу мен ... және ... ... ... орын ... ... ондағы жыныстардың ұзақ өсуімен байланысты.
Мысалы, ағаштардың негізгі жыныстарын ... ... ... адам
өмірінің орташа жас деңгейінен де асып кетеді.
Өзін-өзі қалпына келтіру ... ... ... ... ететіндей ұтымды пайдаланған жағдайда орман ... ... ... қана ... ... ... ... орман өсімдіктерінің өсу ұзақтығы мен орманды ұтымды
пайдалану ... ... ... ... ... орман мен
адамның өзара байланысының негізін ... мен ... ... ... қоса ... ... 4,6 % (11,5 млн. га) ... Қазақстандағы ормандар Орман қоры
жерлерін, орман ресурстары мен орманның пайдалы қасиеттерін қамтитын
Қазақтан ... ... қоры ... ... ... ... табылады.
Қазақстан Республикасының аумағындағы барлық орман, сондай-ақ орман
өсімдіктері өспеген, бірақ орман шаруашылығының ... ... ... ... ... Республикасының орман қорын (бұдан әрі орман қоры)
құрайды.
Орман Кодексінің 4 бабында орманға – ағаш пен бұта өсімдіктерінің ... ... ... да ... ... ... белгілі бір
аумақта қалыптасқан, қоршаған ортамен өзара байланыстағы және ... ... және ... мәні бар ... ... деген
анықтама берілген.
Мұндай түсінік аталмыш табиғи обьектінің жанды табиғаттың өзге де
компоненттерімен, ... ... ... ... ... және қоршаған ортаның басқа да компоненттерімен
экологиялық өзара байланысынан туындаса керек.
Орман ... ... ... ... тыс орналасқан жекелеген ағаштар және
көлемі 0,05 гектардан кем шоқ ағаштар, ауыл ... ... бұта ... ... мен ... ... қоспағанда, елді мекендер
шекарасы шегіндегі жасыл желектер;
үй маңындағы, саяжайлар мен бау–бақша ... ... ... кірмейді.
Қазақстан Республикасындағы мемлекеттік орман қоры мемлекеттік меншік
обьектілеріне жатады және республикалық ... ... ... қоры учаскелерін иеленуді, пайдалану мен оған билік етуді,
осы Кодексте және Қазақстан Республикасының өзге де заң ... ... ... ... ... ... ... қоры учаскелерінде ұзақ мерзімді орман ... ... ... және ... ... ... ... қоры
учаскелері бар уәкілетті орган немесе облыстық атқарушы орган мен ... ... ... ... отырып беріледі.
Мемлекеттік орман қоры учаскелеріндегі ... ... ... ... ... үшін ... мен өндірістік қуаттары және тиісті
біліктілікке ие мамандары бар орман пайдаланушыларға 10 ... 49 ... ... ұзақ ... ... пайдалануға беріледі.
Орман ресурстарын сүрек дайындау үшін ұзақ ... ... ... ... ... ... ... орман қоры учаскесінде
сүрек ресурстары орман орналастыру материалдарына сәйкес сүрек расурстарын
ұдайы және ... етіп ... ... ... мүмкіндік
беретін, бірақ орманшылық алаңынан аспайтындай етіп беріледі.
Мемлекеттік орман қоры учаскелерінде орман ресурстарын ұзақ мерзімді
орман пайдалануға беру сол ... ... ... ... ... ... ... асырылуға тиіс.
Мемлекеттік орман қоры учаскелеріндегі ұзақ мерзімді орман пайдалануға
берілген, пайдаланылмаған орман ресурстары шарт мерзімі ... соң ... ... ... ... ... қоры учаскелерінде ұзақ мерзімді орман пайдалану
шарты жазбаша нысанда жасалады және ол ... ... ... ... ... ... ... жатады.
Мемлекеттік орман қоры учаскелеріндегі орман ресурстары қысқа мерзімді
орман пайдалануға мемлекеттік орман иеленушілер ... ... ... бір жылға дейінгі мерзімге беріледі.
Мемлекеттік орман қоры учаскелерінде қысқа мерзімді орман ... ... ... ... ... ... қоры ... ғылыми–зерттеу мақсаттары үшін
пайдалану;
мемлекеттік орман қоры ... ... ... және ... ... үшін ... ... түрлерін ғана
жүзеге асыруға болады.
Мемлекеттік орман қоры учаскелерінде орман ресурстарын ұзақ ... ... беру ... ... ... ... Қазақстан
Республикасының Үкіметі белгілейді.
Орман қорына меншiк құқығы:
1. Қазақстан Республикасындағы мемлекеттiк ... қоры ... ... ... және ... меншiкте болады.
2. Жекеше орман қоры учаскелерiн иеленудi, пайдалану мен оған билiк
етудi, осы Кодекске және ... ... өзге де заң ... ... орман иеленушiлер жүзеге асырады.
Орман қорының жерлерi :
1. Орман қорының жерлерi ... және ... ... қоры жерлерiне
бөлiнедi.
2. Мемлекеттiк ... ... ... ... ... ағаш ... бюджет қаражаты есебiнен қолдан ағаш өсiрiлген және ағаш
өспеген (орманды және ағаш өспеген ... ... ... ... ... ... жер ... берiлген жерлер жатады.
3. Жекеше орман қорының жерiне Қазақстан Республикасының жер туралы заң
актiсiне сәйкес орман өсiру үшiн ... ... жеке және ... заңды тұлғаларға жеке меншiкке немесе ұзақ мерзiмдi жер пайдалануға
берiлген жерлерде, солардың ... ... ... ағаш ... ... ... мақсаттағы плантациялық екпелер
және бюджет қаражаты есебiнен отырғызылған ... ... ... ... ... орман қоры жерлерiнiң шекарасы жерге орналастыру
жұмыстарын жүргiзу кезiнде ... ... ... ... және ... ... орман қорының жерлерiн сатып алу-сату, кепiлге беру және
басқа мәмiлелер жасасу арқылы иелiктен шығаруға жол берiлмейдi.
6. Орман қорының жерлерiн беру, алып қою және ... ... ... ... ... жер және ... заңдарымен
айқындалады.
Орман пайдаланушылардың құқықтары мен міндеттері.
Орман пайдаланушылардың:
мемлекеттік орман қоры учаскелерінде ... ... ... ... ... ғана жүзеге асыруға;
өздеріне орман пайдалануда берілген ... ... ... ... ... ... көзделген тәртіппен ... ... ... мен ғимараттар, сүрек сақтау қоймаларын
салуға, ағаш таситын жолдар тартуға, сүректі және мемлекеттік ... ... ... ... басқа да орман өнімдерін өңдеу үшін
жабдықтар орнатуға;
мемлекеттік орман ... ... ... ... мемлекеттік
орман қоры жерін мемлекет қажеттіліктері үшін алып қою ... ... өтем ... ... бар.
Орман пайдаланушылардың құқықтары бұзылған жағдайда оларды қорғау сот
тәртібімен жүзеге асырылады.
Орман пайдаланушылар:
ұзақ мерзімді ... ... ... талаптарын, сондай–ақ ағаш кесу
билетімен, орман билетімен белгіленген талаптарды сақтауға;
тұрғын халықтың денсаулығына зиян келтіруіне жол ... ... ... ... орман пайдалану үшін бөлініп
берілген учаскелерінде өрт қауіпсіздігі ережелерін сақтауға, өртке ... ... ал ... өрті ... ... жағдайда оны
сөндіруді қамтамасыз етуге;
ұзақ мерзімді орман пайдалану кезінде мемлекеттік орман иеленушілермен
келісе отырып өртке ... ... ... ... және ... ... белгіленген мерзімдерде жүзеге асыруға;
мемлекеттік орман қоры аумағында өздері мәдени–сауықтыру, рекреациялық,
туристік, спорттық және ... да ... мен ... ... ... ... ... және Қазақстан Республикасының өрт
қауіпсіздігі жөніндегі орталық атқарушы органы бекіткен нормаларға сәйкес
өрт сөндіретін құралдары ... ... ... орман пайдалану үшін бөлінген учаскелерінде
заңсыз ағаш кесуге және Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... молайту мен пайдалану туралы
және ерекше қорғалатын табиғи ... ... ... өзге ... жол бермеуге;
мемлекеттік орман қоры учаскелерінде жұмыс аяқталғаннан кейін оларды
мемлекеттік ... ... ... ... кесілген жерлерде және өздерінің қызметі салдарынан өскіндер
жойылған, ағаш пен бұта ... ... ... алаңдарда ормандарды
молықтыруды өз есебінен жүзеге асыруға;
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... шығындар мен шығасыны өтеуге;
Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген тәртіппен орманды
пайдаланудың төлемақысын уақтылы ... ... ... қамтамасыз ету мен жақсарту жөніндегі
ережелерді сақтауға;
өзге орман пайдаланушылардың құқықтарын бұзбауға міндетті.
Орман пайдаланушылардың өзге де ... ... ... ... ... ... ... баяндалған.
Мемлекеттік орман қоры учаскелерінде орман пайдалануды жүзеге асыруға
рұқсаттама құжаттары: ағаш кесу билеті мен орман билеті негізінде ғана ... ... ... ... ұзақ мерзімді орман пайдалану шарты
ағаш кесу билетін беру үшін негіздеме болып табылады.
Ағаш кесу билеті орман ... ... ... ағаш шырындыларын
және қосалқы сүрек ресурстарын дайындауға және ... ... ... беретін
құжат болып табылады.
Ағаш кесу билеті орман ресурстарының сандық және сапалық ... ... ... мөлшері, жұмыстар жүргізудің мерзімі, орманды
молықтыру талаптары мен ағаш кесу ... ... ... ... ... ... ... туралы мәліметтерді,
ағаш кесу билетінің қолданылуын тоқтату шарттарын қамтиды.
Ағаш кесу билеті орман пайдаланушыға жыл ... оны беру үшін ... ... ... ... ... ... ғана жүзеге асыруға,
белгіленген көлемде және мемлекеттік орман қорының нақты учаскесіне арнап
беріледі.
Шайыр және ағаш ... ... ... ағаш кесу билеті орман
пайдаланушыға сөл ағызудың бүкіл мерзіміне беріледі.
Мемлекеттік орман иеленуші аралық пайдалану мақсатында кесуді ... ... ... ... ... ... жүргізген кезде ағаш кесу
билеті мен (немесе) орман билеті ... ... ал ... ...... ағаш кесу мен ... пайдалануды жүргізуге
жауапты лауазымды адамға жазылады.
Орман билеті жанама орман пайдалануды жүзеге асыруға, мемлекеттік орман
қоры ... аң ... ... ... туристік және спорттық мақсаттар қажеттігі
үшін пайдалануға құқық беретін құжат болып табылады.
Орман ресурстары сүрек қорынан, шайыр мен ағаш ... ... ... ... ... ... ... дәрiлiк өсiмдiктер мен техникалық шикiзаттан, орман
қорында болатын, жинақталатын және өндiрiлетiн өзге де ... пен ... ... ... Орманның өсiп тұрған кезiнде өзiне тән экологиялық
және әлеуметтiк мәнi бар функциялары (оттегiн бөлiп шығару, ... ... ... сiңiру, топырақты су және жел эрозиясынан сақтау, топырақтың
жоғары қабатындағы ... iшкi ... ... ... ... оның ... ... жатады.
Орман қоршаған ортаны жүйесінде экологиялық қызметтер жүзеге асырады.
Онымен қатар, орман бірқатар экономикалық қызметтер ... Ол ... ... ... ... ... ішінде ағаш өнімдерінің,
дәрілік өсімдіктердің аса маңызды қайнар көзі.
Ал енді ... ... ... тоқталатын болсақ, орман
қоры адамның денсаулығын сауықтыру мақсатында, демалыс орны ретінде,
халықтың эстетикалық ... өтеу үшін ... ... ... ... оның ... ағаш ... қайнар көзі ретіндегі және басқа
да экономикалық қызметтерінен еш кем емес, қайта орман қорының экологиялық-
қорғаныш ... оның ... ... ... ... ... ... отыр.
Алғашқы орман отырғызу біздің елімізде өткен ғасырдың аяғында басталды.
Орман шаруашылығының кешенді дамуы, ... ... ... ... яғни ... Үкіметінің тұсында шапшаң күшейді. Орман
шаруашылық ... ... 1,3 млн. га ... ... ... ондаған жылдар бойы жүргізілген орман шаруашылығы
саласындағы еңбектің нәтижесінде республикамыздың орман қоры қалыптасты.
1991 жылы республикамыз өз ... ... ... ... ... ... мақсатымен 1993 жылы 23 қаңтарда ... ... ... ... ... ... Республикасы орман заңдарының міндеттері орман қорының
экологиялық және ресурс қуатын арттыру, орман қоры ресурстарын ... ... етіп ... оны ... ... және ұлғайта өсіру
жағдайларын қамтамасыз ету мақсатында ... ... ... ... жұмсау
жөніндегі қатынастарды реттеу, орман қатынастары саласында ... ... ... ... ... республикамызда орман шаруашылығы
саласында бірқатар кәсіпорындар қызмет ... ... ... ... ... ... Қазақ мемлекеттік жобалау-зерттеу институты,
"Казгипролес, орман ... ... ... ... ... ... екі ... орман селекциялық орталықтары. Орман
шаруашылығын басқарудың республикалық ... - ... ... ... мен Орман және аң шаруашылық Комитеті. Бұл саланы ғылыми
қамтамасыз етуді ұлттық академияның агромелиорация және ... ... ... ... жүзеге асырады.
Қазақстан экологиялық дағдарыстары ерекше шиелініске, орман сирек
аумақ, сондықтан біздің ... ... ... ... ... ... бөлінгені дұрыс. Бірақ бұл міндет бүгін ойдағыдай ... ... ... ай ... елімізде 714 ірі табиғи өрттер тіркелген, олардың 673
орман қорында болған. Бұл көрсеткіш өткен жылмен салыстырғанда 0,4% көп. ... ... ... ... ... ... 161 ... (2198 га жерді
қамтыған), Қостанай облысында 102 оқиға (1725 га жерді қамтыған) , ... 84 ... ... Бұрын сонды көрмеген өрттер биыл сондай-ақ
Жамбыл облысында болып өтті. Алдымен Қосқұдық ауданының 3200 га, одан ... ... 1000 га ... ... өртке шалдықты [5].
Мемлекеттік орман қоры - орман құқығы мен орман ... ... ... ... ... ... оның ... кеңінен ашып
қарастырудың маңызы ерекше зор. Мемлекеттік ... ... ... ... ... ... 1968 жылы 13 желтоқсанда
қабылданған ССРО және Одақтас республикалардың жер ... ... ... болды. Негіздердің 4 бабына сай барлық жерлер біртұтас
мемлекеттік жер ... ... ... жер қоры:
- ауылшаруашылық мақсатына арналған жер;
- елді-мекендер жері;
- өнеркәсіп, ... ... ... және өзге де
ауыл шаруашылығына арналмаған жер;
- мемлекеттік су ... ... ... ... қорының жері;
- босалқы жер деп бөлінді.
Жоғарыда жазылғаннан көріп отырғанымыз, орман мен орман қоры ... ... ал осы екі ... ... тар, ... кең ұғым ... де заң
әдебиетінде ұзақ уақыт бойы талас туғызып келген мәселе. Л.И. Дембо ... ... ... кең ... ... ... қорын ормандардың тек
белгілі тәртіппен бекітілген бөлігі ғана құрайды", - деді, ал О.К. Гусев:
"Заң тұрғысынан ... ... ... белгіленген тәртіппен орман деп
танылған, ағаш өсімдіктерінің жиынтығы. ССРОдағы барлық ... ... ... ... ормандар біртұтас мемлекеттік орман қорын ... ... қоры ... ... олай ... орман қоры орманға
қарағанда кең ұғым" - деп ... [6]. ... ... ... ... ... деген табиғи-ғылыми түсінікпен ... ... ... ... ... зерттегенде, оны "флора",
"өсімдіктер", ... емес ... ... ... терминдермен
арақатынасын анықтау қажет.
"Флора" - белгілі географиялық кеңістікте өсетін, табиғи қалыптасқан
өсімдік түрлерінің жиынтығы. ... ... ... ... ... ... ... білу керек. Бүгінгі таңда заң
әдебиетінде флора түсінігі қолданылмай, ол өсімдік түрлері деп ... ... орай бір топ ... ... ... ... ... және оның
заңдық түсінігін анықтап, бекітуді ұсынып отыр. ... ... ... ... ... ... ... өсуінен өсімдіктердің түрлері
мен формалары едәуір азайып кетті, сондықтан генетика мен ... ... ... ... қорын қорғауды күшейту қажет
болып отыр. Әдебиетте флораға төмендегідей заңдық түсінік берілген: белгілі
аумақта өсетін, ... ... ... ... ... ... түрлерінің жиынтығы флора деп аталады.
Ә.С. Стамқұлұлы өзінің 1995 жылы ... ... ... ... ... ... оқулығында: "республикамыздың
аумағында 6000 жуық дәрілік ... бар ... ... Ал ... ... ... ... алтын тамыр, ермен сияқты өсімдіктердің дүниежүзінде
теңдесі жоқ. Орманнан басқа табиғи өсімдіктердің алуан түрі бола ... ... ... ... және пайдалану туралы арнайы қабылданған заң
жоқ", - деп ... [7, c. ... ... ... мен ... ... құрып бара
жатқан немесе сирек кездесетін жекелеген өсімдіктерді, жануарларды қорғау
және сақтау ... ... ... енгізу туралы қаулылары, ұлттық
парктер, ... ... ... ұйымдастыру және олар
жөніндегі ережелер қабылдануына ерекше көңіл ... ... ... кездесетін, саны азайып келе жатқан әрі
құрып кету ... ... ... ... мен ... ... ету үшін 1995 ... 13 қыркүйектегі Қазақстан Республикасы
Министрлер Кабинетінің 1258 санды ... ... ... ... ... ... ... қабылданды. Қызыл кітап
республика аумағында сирек кездесетін, саны азайып келе жатқан әрі ... ... ... ... ... мен ... түрлерінің жай-күйі
туралы мәліметтерді, оларды зерделеу, қорғау, өсімін ... және ... ... ... ... жиынтығы бар негізгі ... ... ... ... ... ... ... қатар жануарлар
мен өсімдіктер дүниесі ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Қызыл кітабына енгізілген жануарлар мен
өсімдіктер түрлері Қазақстан Республикасының ... ... ... алынады. Қазақстан Республикасының заңдарында көзделгеннен басқа
жағдайда, бұл түрлерін аулауға, жинауға ... ... ... ... ... ... Қызыл кітабына енгізілген жануарлар мен
өсімдіктер түрлерінің жойылып кетуіне, сандарының азаюына және ... ... ... әсер ... ... жол берілмейді.
Қазақстан Республикасының Қызыл кітабы жануарлар мен ... ... екі ... ... ... мен ... түрлерін сипаттау
тәртібін Қазақстан Республикасының ... ... ... ... және ... ... белгілейді. Қазақстан
Республикасының Қызыл кітабы жөніндегі зоологиялық комиссияның ережесі мен
құрамы Қазақстан ... ... 2009 ... 13 ... №1258
қаулысымен бекітілді [8].
Еліміз аумағында ... ... ... ... ... ... ... биологиялық сан алуандық
туралы Конвенцияны ... және онда ... ... ... ... ... Республикасы Министрлер Кабинетінің 2009
жылғы 19 тамыздағы 918 санды қаулысының маңызы зор. ... ... ... және биологиялық ресурстарды тиімді пайдаланудағы
жауапкершілікті, 1992 жылы маусымда Рио-де-Жанейрода өткен Біріккен Ұлттар
құрамының ... орта жөне даму ... ... ... ... ... қол қойылған. Қазақстан Республикасының
Министрлер Кабинетінің 2009 жылғы 19 тамыздағы қаулысына сай жануарлар ... ... ... және ... кету ... бар ... қорғау,
биологиялық сан алуандықты сақтау мақсатында осынау жануарлардың тіршілік
ететін жерлері мен өсімдіктердің жойылып кету ... бар ... ... саны мен ... ... ... және қалпына келтіруге
қатысты шараларды ұйымдастыру экология және ... ... ... ... және биоресурстар министрлігіне, облыстардың
әкімдеріне, ... ... мен ... ... ... сан ... сақтау мақсатында қорғалымдар, қорықтар, табиғи
ұлттық парктер, генетикалық резерваттар және басқа да қорғалатын ... ... ... ... ... ... М.С. орманның заңының түсінігін былай деп анықтады:
"белгіленген ... ... ... ... және ... ... ағаш ... жиынтығы орман деп аталады".
Тілешова Г.Ж. пікірі бойынша орман шаруашылығын ұйымдастыру және жүзеге
асыру, орман ресурстарын тиімді, ... ... ... ... ... оны ... қорғаумен байланысты орман қатынастары, қоғамдық
қатынастардың ерекше кешенін құрайды және бұл ... өз ... ... өйткені олардың барлығының объектісі орман қоры, орман
шаруашылығы [10].
Орман күрделі экологиялық ... ... ... ... ... байланысты және осындай байланыс олардың ... ... ... ... ғана қорғап, ал басқа
өсімдіктерді тиімді пайдаланбасақ, ормандардың экологиялық және ... ... ... ... ... ағаш және басқа да ... ... ... деп ... жөн. Заң ... ... айтылған сипаттамасына қоса, оның тағы мынандай ерекше ... ... ... ... әрекет ететін табиғи ресурстардың ... ... ... ағаш ... көп ... оны ... ортаға
белсенді әсер ететін жүйеге айналдырды және бұл белгі орманның экологиялық
белгісі;
- екіншіден, ... ... ... ... ... оның
аумақтық белгісі;
- үшіншіден, есеп құжаттарында міндетті түрде тіркелуі, есеп-тіркеу
белгісі деп ... үш ... ... ... емес ағаш ... ... ... жылы қабылданған Қазақстан Республикасының Орман кодексінде орман
- ағаш пен бұта өсімдіктерінің және ... ... ... ... ... негізінде белгілі бір аумақта қалыптасқан,
қоршаған ортамен өзара байланыстағы және маңызды ... ... ... мәні бар ... ... деп ... ... пікірінше,
орманға берілген осы анықтамада орманның экологиялық белгісі көрсетіліп, ал
оның аумақтық және есеп-тіркеу белгілері ... ... ... ... ретінде анықтайтын,
ормандардың және орман емес өсімдіктердің құқықтық жағдайын ... ... бұл ... ... алынуы керек [11,15б.б].
1.2 Орман қорының құрамы және ормандардың түрлері
Қазақстан Республикасы өз егемендігін алғаннан кейін табиғи ресурстарды
пайдалану мен қорғау ... ... жаңа ... ... дами ... ... ... негізін
құрайтын барлық табиғи ресурстарға 1991 жылғы 16 желтоқсандағы ... ... ... туралы" заңымен, 1995 жылы 30
тамызда қабылданған ... ... ... ... ... ... жылы 8 ... орман саласындағы қатынастарды реттеу мақсатымен
Қазақстан Республикасының Орман ... ... 6 ... ... ... ... аумағындағы барлық
орман, сондай-ақ орман өсімдіктері өспеген, бірақ орман шаруашылығының
қажеттеріне ... ... қоры ... ... Республикасының орман
қоры құрайды.
Орман кодекстің жаңалығы орман қорын екі топқа бөлу, яғни мемлекеттік
және жекеше ... ... ... ... анықтамасы мен мазмұны
көрсетілген.
Мемлекеттік орман қорына мыналар жатады:
1) ерекше қорғалатын табиғи аумақтар жерлеріндегі ... және ... ... қоса ... ... және қолдан өсірілген ормандар;
2) табиғи және ... ... ... ... ... ... ... орман шаруашылығының қажеттері үшін берілген,
орман өсімдіктері өспеген жер ... ... және ... маңызы бар ортақ пайдаланудағы темір
жолдар мен ... ... ... магистральды құбырлардың
және басқа желілік құрылыстардың белдеулеріндегі он метр және ... ... 0,05 ... ... қорғаныштық екпелері жатады.
Жекеше орман қорына Қазақстан Республикасының жер туралы заң ... ... ... үшін ... ... жеке және ... емес заңды
тұлғаларға жеке меншікке немесе ұзақ мерзімді жер пайдалануға берілген
жерлерде, ... ... ... жасалған, ені он метр және одан
көбірек, алаңы 0,05 гектардан астам қолдан ... ... ... ... ... мақсаттағы плантациялық екпелер жатады [12].
"Орман қоры" және "орман қорының жері" деген ... ... ... сонымен қатар олардың бір бірінен айырмашылықтары бар. Орман
кодексінің 8 бабына сай ... ... ... ... және ... ... ... бөлінеді. Мемлекеттік орман қорының жерлеріне табиғи түрде
ағаш өскен, мемлекеттік бюджет қаражаты есебінен қолдан ағаш ... ... ... ... және ағаш өспеген алқаптар), орман шаруашылығын
жүргізетін ... ... ... жер ... берілген жерлер
жатады. Орман қорына мыналар кірмейді:
1) мемлекеттік орман ... ... тыс ... ... ... ... 0,05 гектардан кем шоқ ағаштар, ауыл шаруашылығы ... бұта ... қала ... мен ... саябақтарды қоспағанда, ... ... ... жасыл желектер;
3) үй маңындағы, саяжайлар мен ... ... ... ... кірмейді.
Қазақстан Республикасындағы барлық ормандар қорғалуға жатады. 44 бапқа
сай Қазақстан Республикасындағы барлық орман су ... ... ... ... сауықтыру және өзге де ... ... ... ... ... ... ... функцияларының басымдықтарына қарай мемлекеттік
орман қоры:
- ерекше қорғалатын орман аумақтары, оның ішінде: биосфералық ... ... ... ... табиғи қорықтар ормандары;
мемлекеттік ... ... ... ... мемлекеттік табиғи
резерваттар ормандары; мемлекеттік табиғи саябақтар ормандары; мемлекеттік
қорық ... ... ... мемлекеттік орман ескерткіштері;
орманның гендік резерваттарын қоса, ғылыми ... бар ... ... ... орман алқаптары; жаңғақ кәсіпшілігі аймақтары; орман-жеміс екпелері;
аса биік тау ... ... ... ... ... қала ормандары мен орманды саябақтар;
- елді мекендердің және емдеу-сауықтыру мекемелерінің жасыл аймақтары;
- ... ... ... ... ... су ... мен басқа да су
объектілері ... ... ... орман белдеулері;
- халықаралық және республикалық маңызы бар ортақ пайдаланудағы темір
жолдар мен автомобиль жолдары, каналдар, магистральдық құбырлар мен ... ... ... бөліп берілген ... ... ... және ... ... ... ... темір жолдар мен ... ... ... ... ... егіс-топырақ қорғаныштық ормандар санаттарына бөлінеді. Халықаралық
және ... ... бар ... ... ... жолдар мен автомобиль жолдары ... ... ... жұмыс істеп тұрған және салынып жатқан темір ... ... ... ... ... жол төсемінен екі жаққа қарай бес жүз
метр ... ... және ... және ... ... бар ортақ
пайдаланудағы автомобиль жолдарына бөлінген белдеулерге іргелес жатқан,
жолдың ортасынан екі ... ... екі жүз елу метр ... ... ... ... қоры санаттарында ... ... ... режимдері белгіленеді:
- қорық режимі - осы Кодексте айтылған жағдайларды қоспағанда, орман
пайдаланудың барлық түрлеріне, оның ... ... ... тыйым
салынады;
- тапсырыс режимі - басты мақсатта пайдалану үшін ағаш ... ... ағаш ... ... ... ресурстарын дайындауға, шөп
шабу мен мал ... ... ... ... ... қызметінің режимі - басты ... үшін ағаш ... ... мен ағаш шырындарын, қосалқы
сүрек ресурстарын дайындауға тыйым салынады.
Орман ... ... ... ... ... ... сапасын жақсартуға белсенді түрде қатысатын күрделі
экологиялық кешен ретіндегі, су корғайтын, ... ... және ... да ... ... ... ... экономиканың
бірқатар салалары үшін негізгі шикізат көзі ретінде ... ... ... 2004 жылы 539 ... «Ормандарды сақтау және ормандық аумақтарды
көбейту жобасындағы Қазақстан Республикасы мен Халықаралық қайта құру ... банк ... ... ... бөлу ... ... Қазақстан
Републикасының заңы қабылданды. Бұл заң және Орман кодексінің 64 бабына сай
Қазақстан ... ... ... ... және ... ... қорын корғау ... ... ... және ... ... ... ... құқықтық және басқа да бірқатар
әдістердің ... ... іс ... ... ... ... ... етуде құқықтық-ұйымдастырушылық шаралардың әрдайым маңызы ерекше
зор [13].
Орман қорын ... ... - ... ... орман қорын
талан - таражға салудан, заңсыз ағаш ... ... және ... ... бұзудан, сондай-ақ орман аурулары мен зиянкестерінен ... ... ... ... мен ... ... қамтамасыз
ететін экономикалық, әлеуметтік, ұйымдастыру, техникалық және басқа ... ... қоры ... ... кешен ретінде көптеген ұрпақтарға қызмет
етті және қызмет етеді. Сондықтан әрекет етіп ... ... ... ... қорын қорғау, ең алдымен оны ұтымды, үздіксіз,
сарқылмастай пайдалануды қамтамасыз ету ... ... ... ... етіп отырған орман зандарының нормалары осы саладағы қатынастарды
реттеуге, орман заң бұзушылықты болдырмауға бағытталған.
Қазақстан ... ... ... табиғат объектісі және
құқықтық қорғау объектісі болып табылатын орман ... тек ... ғана ... бірге сақтау мәселелері де бекітілген.
Ормандарды күзету мен сақтаудың негізгі міндеттері мыналар ... ... ... ... алу, оларды дер кезінде байқап, жою
жөніндегі іс-шараларды жүргізу;
2) мемлекеттік орман қоры ... ... ... ... әрі ... ұйымдардың, сондай-ақ ... ... ... ... өрт ... ... мен санитарлық
ережелерді сақтауын қамтамасыз ету;
3) орманды заңсыз ағаш ... ... ... ... ... орман заңдарын басқадай ... ... ... ... қоры ... ... орман пайдаланушылардың сүрікті түбірімен босату ... ... ... ... да ... ережелерін орындауың қамтамасыз ету;
5) орман зиянкестері мен ауруларының ... дер ... ... ... ... және оларға қарсы күресу;
6) биотехникалық іс-шараларды жүргізу;
7) ... ... қоры ... аң ... мен ... ... сақтауды камтамасыз ету;
8) мемлекеттік орман қорының ... ... ... ... ... және орман өсіруді қамтамасыз ететін
басқа да іс-әрекеттер болып табылады.
Орман қорын ұтымды корғаумен, сақтаумен, ұлғайта ... және ... ... ... ... ... ... үшін, орманды
басқа ағаш екпелерінен айыру керек. Орманды орман емес ағаш ... ... ... оның негізгі үш: экологиялық, аумақтық және
есеп-тіркеу белгілері бойынша айырамыз.
Бірақ, Орман кодексінде бірқатар, мысалы ... ... ... ... қала ... ... қалалық ормандардың аумақтық белгілері
ормандардың жалпы белгілеріне қарама-қайшы келеді, себебі, жоғарыда айтып
кеткеніміздей, орман ... ... ... ... ... ... оның қағидалары негізінде жүзеге асырылады.
Орман қорын құқықтық қорғауды қамтамасыз етуде орман қатынастарын
реттеуде ... ... ... ... ... жүйесінің болуы аса
маңызды.
Орман заңдарының қағидалары жалпы құқықтық қағидаларынан туындайды және
республиканың орман саясатының негізін құрайды, ... ... ... құқықтық қорғау шаралары белгіленеді.
Орман қорын қорғаудың құқықтық қағидалары дегеніміз - ... ... ... ... ... ... ... орман қорын үздіксіз
және сарқылмастай пайдалануды, дер кезінде ... ... ... ... ... сапалық жағдайын жақсартуды қамтамасыз ететін орман
қорын қорғаудың бастамалары. Жоғарыда айтылғанды қорыта отырып, орман қорын
қорғаудың мынандай негізгі қағидаларын атап ... ... ... ... ... орта түзетін, егіс-топырақ қорғау, су
сақтау және санитарлы-гигиеналық функцияларды ... ... ... мойындау;
2) орманды тұрақты дамыту (Қазақстан Республикасының орманды аумақтарын
тұрақты ұлғайту);
3) ормандардың, табиғи-қорық қорық объектілерінің, мәдени және тарихи
мұраның биологиялық әр ... ... ... көп ... пайдалану;
5) орман ресурстарын ұтымды, үздіксіз, сарқылмайтындай ... ... ... күзету, қорғау, пайдалану, ормандарды молықтыру мен
орман өсіру саласындағы мемлекеттік реттеу мен ... ... ... ... үшін ағаш кесу мен ... ... қайта
өндеуді жүзеге асыру функцияларынан орман пайдалануды реттеу функцияларының
ара жігін ... ... ... ... ... ... келтірілген
залалдың орнын толтыру;
9) орман ресурстарын ақылы пайдалану;
10) орман қорының жай-күйі туралы ақпараттың қол ... ... және ... ... ... қорын күзетуге және
қорғауға қатысу принциптеріне негізделеді.
Мемлекеттік орман қорын санаттарға жатқызу, бір санаттан екінші санатқа
ауыстыру, сондай-ақ ... ... ... ... ... ол ... ... учаскелерге бөлінуі мемлекеттік экологиялық сараптаманың
оң қорытындысы болған кезде орман ... ... және ... ... ... оның экологиялық және ... ... ... жүргізіледі. Мемлекеттік орман қорын санаттарға
жатқызуды, сондай-ақ бір санаттан ... ... ... ... ... ... қорғалатын учаскелерді басты мақсатта пайдалану үшін ағаш кесу
ережелеріне сәйкес орман орналастыру немесе арнайы ... ... ... ... ... ... ... - орман қорын құқықтық
қорғауды қамтамасыз етудің маңызы зор ... ... ... ... - ... айтып кеткеніміздей, орман қорын мемлекет бекіткен
мақсаттарға сай анағұрлым нысаналы, ... ... ... ... ... ... ... заңдарын бұзудың алдын-алатын
ережелерді бекітумен сипатталады және бұл ... ... ... ... ... ... табылады. Өзінің мазмұнына қарай нормалар қандай да
бір ... ... ... ... немесе керісінше, белгілі ... ... ... ... қорғау актілерін сараптай отырып, орман қоры ресурстарына
зиян келтіретін әрекеттерді немесе әрекетсіздіктерді жасауға тыйым салатын
нормаларға тоқтала ... ... ... 27 ... сай ... ... әсер ... кәсіпорындарды, ғимараттар мен басқа объектілерді
орналастыру, жобалау, салу немесе ... беру ... ... жаңа
технологиялық процестерді енгізу кезінде орман ... ... әсер ... ... ... және коммуналдық-тұрмыстық шайындылардан,
қалдықтардан және ... ... ... сақтауды қамтамасыз ететін
шараларды көздеуге, жүзеге асыруға тиіс. Орман қорының жай-күйіне ... ... ... ... ... ... ... көлік жолдарын және басқа объектілерді пайдалануға беруге тыйым
салынады. Орман кодексінің 48 бабына сай есепті ... ағаш ... ... ... ... ... өскелең екпелерді кесуге тыйым
салынады. Кодекстің 51 бабында қабық және ағаш ... ... ... ... ... ... ... Бұл нормалар азаматтардың,
кәсіпорындар мен ұйымдардың орман ... ... ... ... ... ... қолданылады.
Бірқатар орман қорын қорғау нормалары мекемелер мен ... ... ... ... және оның ... ... ... белгілі бір
заңмен қарастырылған әрекеттерді жасауға рұқсат берумен сипатталады. Мысал
ретінде, 19 қантар 2004 жылы 53 ... ... ... ... орман және орман өсіруді қорғау және күзету нормативтері мен
нормаларын бекіту туралы» Қазақстан ... ... ... ... ... 37 ... ... болады. Онда орман қорын
пайдаланушылардың рұқсат етілген құжаттарда ... ... ... ... асыруға; жол салуға, орман өнімдерін жинау үшін алаң
жабдықтауға, өндірістік, ... және ... ... ... ... және ... ... қоры өнімін ұқсату үшін
құрылғылар мен жабдықтар ... ... ... ... ... ... ... көлік тұрақтарын жасауға құқықтары бар.
Негізгі орман пайдалану болып ... ... ... ... ... ... ... Есепті кеспеағашты -басты мақсатта
пайдалану үшін ағаш кесу ... жыл ... ағаш ... - ... ... ... ... үздіксіз және сарқылмастай
пайдалану қағидасына сүйене отырып, орман иелігінің қайсысы бойынша ... ... ... ... ... пен республика бойынша ол орман
иеліктерінің есепті кеспеағаштарының жиынтығы ... ... ... ... ... орман шаруашылығын Таулы ормандарда,
жазық жерлердегі ормандарда басты ... ағаш кесу ... ... 1996 жылы 6 ... ... ... Үкіметінің
Қаулысымен бекітілген 22 санды "Қазақстан ... ... ... мақсатта өсіп тұрған ағашты ... жылы 13 ... ... ... ... ... ... 48 санды "Қазақстан Республикасының жазық
жерлеріндегі ормандарда және ... ... ... ... ... үшін ағаш ... Ережелері қабылданды
Ормандарды жанама мақсатта пайдалану жалпы орман ... ... ... және ... ... инструкцияларымен реттеледі.
Орман кодексінің 52 бабында: "жабайы жемістер, жаңғақтар, саңырауқүлақтар,
жидектер, емдік өсімдіктер мен техникалық ... ағаш ... ... ара ... мен ... орналастыру орманды ортаға залал келтірмей
жүзеге асырылуға тиіс" - делінген.
Ормандарда шөп шабу мен мал жаю тәртібі 1993 жылы 14 ... ... ... ... "Қазақстан Республикасының орман
қоры аумағында шөп шабу мен мал жаю" ... ... ... ... ... ... 41 бабына сай орман пайдаланудың
шектелген тәртібі бекітілген.
Сөйтіп, қорықтардың, ұлттық және тарихи-табиғи ... ... ... ... ... ғылыми маңызы бар
ормандарда, орманды ... ... ... ... ... ағаш ... қала ормандарында, жасыл аймақтардың
орманды парк ... ... ... ... ... сақтау
аймақтары бірінші және екінші белдеулерінің ... мен ... ... округтері бірінші және екінші аймақтарының ормандарында,
мемлекеттік орман белдеулерінде. Эрозияға қарсы және биік ... ... ... ... ... өзендер, көлдер мен ... және ... да су ... бойындағы тыйым салынған орман
белдеулерінде, сондай-ақ ерекше қорғалатын учаскелерде ... ... үшін ағаш ... және ағаш ... ... ... ... Бұл ормандарда басты мақсатта пайдалану үшін ағаш кесу ормандарды
шаруашылық жағынан құнды ағаш ... ... ... ... су қорғаушылық, ... және ... ... қасиеттерін сақтауға бағытталған, сондай-ақ бұл ... ... ... ... ... ... ... Осы аталған ормандарда сондай ақ мал жаюға, орманның сүректік
емес ... ... ... ... ... ... нормалар орман пайдаланушы мекемелерді, ұйымдарды
және азаматтарды орман қоры ... ... ... ... ... мақсатымен белгілі бір әрекеттерді жасауға міндеттейді.
Орман кодексінің 38 бабында орман ... ... ... жұмыстарды ормандардың, басқа да табиғи объектілердің жай-күйі мен
ұлғайта өсірілуіне орман пайдаланудың теріс әсерін болдырмайтын ... ... ... ... жол ... ... ... өрт қауіпсіздігін сақтауға, жұмыс орындарында
өртке қарсы шараларды жүргізуге, ал өрттері шыға ... ... ... ... ... ... ... жануарлар әлемі мен олардың өмір сүру ... ... ... ... ... ағаш ... жерлерді кесінді қалдықтарынан тазартуды жүргізуге,
орман пайдалану салдарынан өзі бұзған орман қоры учаскелерін оларды ... ... ... жарамды және ... ... ... өз ... қалпына келтіруге, ағаш кескен жерде, сондай-
ақ ... ... ... ... ... немесе оталған жерлерде
орманды қалпына келтірудің шартта көзделеген шараларын жүргізуге;
- ... ... үшін ... ... ақы төлеуге
міндетті. Бұл ... ... ... тиіс ... ... ... ... осы жалпы міндеттермен катар, орман
қоры саласында басқа да ережелер бекіткен арнайы міндеттер бар.
Орман қорын қорғау шараларының ... өрт ... ... ... ... зор ... бірі. 2004 жылы 12 ... ... ... ... шаруашылығының төрағасымен "Қазақстан
Республикасының ормандарында өрт қауіпсіздігі" туралы ... ... ... ... 64 бабы ... көрсетілген Ережені жетілдіре
отырып, біріншіден, ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының өрт ... ... ... ... уәкілетті органмен және (немесе) тиісті облыстың
облыстық атқарушы органымен жасаған келісімімен ... ... ... ... аумағында жұмыс істейтін орман ... де жеке және ... ... ... өрт ... ... үшін ... Республикасының заңдарына сәйкес жауапты
болатындығын белгіледі [17].
Ормандарды және өзге де ... ... ... экологиялық
талаптар.
Мемлекеттік орман қоры учаскелерінде орман пайдалануды жүзеге асырған
кезде орман пайдаланушылар:
жұмысты топырақ эрозиясының пайда болуына жол ... ... мен ... ... су және басқа да табиғи
обьектілердің жай-күйіне теріс ... ... ... оны ... ... ... мен олардың тіршілік ету ортасының сақталуын
қамтамасыз ... ... ... ... ... ... ... экологиялық сараптамадан
өткен жобаларда көзделген ... мен ... ... ... ... түрде молықтыру үшін оңтайлы жағдайларды сақтау жөніндегі
талаптарды ұстануға;
ағашы ... ... оны ... мен ... ... ... аяқталған соң кесілмеген және дайындалған ағаш сүректерін
қалдырмауға;
мемлекеттік орман ... ... ... ... ... заңсыз кесілуіне және ... ... ... ... ... жол ... ... қоры учаскелерінде басты мақсатта пайдалану үшін ағаш
кескен кезде, орман орналастыру жобасына сәйкес, орманды ... ... ... ағашы кесілген алаңның екі еселенген мөлшерінен астам алаңға
ағаш отырғызуды жүзеге асыруға;
ағашы кесілген жерлерде және өздерінің қызметі ... ... ағаш пен бұта ... ... ... ... ... өз есебінен жүзеге асыруға;
ормандардың санитарлық жай-күйін қамтамасыз ету мен ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік орман қоры
учаскелерін орман зиянкестері мен ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік орман қорының орман
пайдалану үшін оларға бөліп ... ... ... ... ... ... болғаны туралы хабардар етуге;
Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген тәртіппен орман
шаруашылығы саласындағы ... ... ... және оның ... ... ... ... бар қалалардың, астананың)
жергілікті атқарушы органдарына және мемлекеттік статистика органдарына
орман ... ... ... ... ... ... ... мониторингін жүргізу, орман пайдалану төлемақысының мөлшерін анықтау
үшін қажетті ақпаратты беріп тұруға міндетті. 
Мемлекеттік орман қоры учаскелерінде орман ... ... ... ... ... жүйесін іске асыру, ормандарды молықтыру, басқа
да орман шаруашылығы ... ... ... ... ... ... және экологиялық әлеуетін арттыруды қамтамасыз
етуге тиіс.
Ормандарды молықтыру мақсаты орманды уақытында ... ... ... қоры ... ... ... ... ету болып
табылады.
Мемлекеттік орман қорында ормандарды молықтыру мен ... ... ... ... ... ... сараптамадан өткен
жобалармен айқындалады. 
Қалалардың шекарасы шегінде орналасқан ... ... ... ... ... ... ... мәдени-сауықтыру және спорт
шараларын өткізуге, сондай-ақ ... ... ... арналған. Қалалық
ормандарда және орманды саябақтарда басты мақсатта ... үшін ... және осы ... ... ... ... ... өзге
де түрлерін жүзеге асыруға тыйым салынады. 
Пайдалануына мемлекеттік орман қоры ... ... ... ... иелері немесе жер пайдаланушылар ... ... ... көзделген тәртіппен оларда ... ... ... және ... қорының мемлекеттік есебін
жүргізуге қатысуға міндетті.
Ағаш және бұта өсімдіктерінің ... ... ... мен молықтырылуын бақылауды орман шаруашылығы саласындағы
уәкілетті ... ... ... ... ... ... немесе жер пайдаланушылардың жер ... ... ... ... қоры учаскелерін күзетуді, қорғауды,
пайдалануды, мемлекеттік ... қоры ... ... ... ... үшін ... орман иеленушілердің Қазақстан
Республикасының Жер ... ... ... ... жер ... ... ... (сервитут) құқығы бар.
Табиғи өсіп шығатын ормандарды сыртқы қолайсыз әсерлерден қорғау үшін
басқа меншік иелерінің немесе жер ... жер ... ... ... ... қоры учаскелерінің шекарасын бойлай ені жиырма
метр ... ... ... белгіленеді.
Күзет аймағы шегінде мемлекеттік орман қоры учаскесінің жай-күйіне кері
әсер ететін ... ... ... ... ... ... жолдарына, каналдарға, магистральдық
құбырларға және басқа да желілік құрылыстарға ... ... ... ... екпелер осы обьектілерді қолайсыз табиғи
құбылыстардан ... ... ... ластануын болдырмауға, шудың
әсерін азайтуға арналған.
Темір жолдарға, ... ... ... ... және ... да ... ... бөліп берілген белдеулердегі
қорғаныштық екпелерде, қорғаныштық жобалар ... ... ... ... үшін ... ... кесуге, бағалылығы төмен екпелерді, сондай-
ақ қорғаныштық, су сақтау және ... да ... ... ... ... ... кесуге және өзге де мақсаттарда
кесуге жол беріледі.
Қорғаныштық екпелерді күзетуді, қорғауды және ... ... ... Кодексіне сәйкес, жер пайдаланушылар өздері
орналасқан жерлерде жүзеге асырады (18,226- 235 ... ... мен ... әсер ... ... орындар ... ... ... ... ... түрде жүргізіле отырып,
уәкілетті органмен келісіледі.
Кәсіпорындарды, ғимараттарды және басқа да ... ... ... және ... берген кезде, сондай-ақ ормандардың
жай-күйіне әсер ететін жаңа технологиялық ... ... ... ақаба судың, өнеркәсіптік және ... ... және ... жағымсыз әсерінен сақтауды
қамтамасыз ететін іс-шаралар көзделіп, жүзеге асырылуға тиіс.
Ормандардың жай-күйіне ... ... ... ... ... ... цехтарды, көлік жолдары мен басқа да
обьектілерді пайдалануға беруге тыйым салынады.
Мемлекеттік ... ... ... ... ... кең ... қазбаларды өндіру, коммуникациялар тарту және орман шаруашылығын
жүргізу мен ... ... ... емес өзге де ... ... бұл шешім мемлекеттік орман қорының жерін басқа санаттарға ауыстыру
және оларды алып қою қажет болмаса, ... ... ... ... ... ... ... органның келісімі бойынша облыстық
атқарушы органның шешімі негізінде жүзеге асырылады.
Облыстық атқарушы органның шешімінде жүргізілетін ... ... ... ... мен ... қоршаған ортаны қорғау жөніндегі
экологиялық талаптар көрсетіледі (4,53-54б.).
Орман қорының жерiн пайдалану кезiндегi ... ... ... ... жерiн пайдалану режимi Қазақстан Республикасының Жер
және орман кодекстерiмен реттеледi.
2. ... ... қоры ... ... ... ... ... индикаторы ретiнде өсiмдiктердiң жай-күйiн экологиялық
критерийлер деп есептеген ... ... ... ... үшiн ... ... қоры
жерiндегi ауыл шаруашылығы алқаптары Қазақстан Республикасының орман
заңнамасына сәйкес ауыл ... ... ... санатына
ауыстырылуы мүмкiн.
4. Орман қорының жерiн басқа жер санатына ... ... ... ... ... сәйкес орман орналастыру
және жерге орналастыру материалдарының негiзiнде ... ... оң ... ... ... ... белгiленген нысаналы мақсатына сәйкес пайдалану ... ... шегi ... елдi мекендердiң шекаралары (шектерi) өзгерген;
4) ерекше қорғалатын табиғи аумақтардың жерiнiң санатына жатқызылған
жағдайда жол ... ... ... ... ... ... ауыстыру кезiнде жердi
бағалаудың экологиялық критерийлерiне ... ... ... ... ... ... әсер етуiн көрсететiн экологиялық көрсеткiштердi
ескерген жөн.
Ормандарды молықтыру мен ... ... ... ... талаптар:
1. Ормандарды молықтыру мақсаты мемлекеттiк орман қорының ағашы
кесiлген, өртелген және ... ... ... өзге де аумақтарында ... ... ... ... ... ... ... олардың
өнiмдiлiгiн арттыру, мемлекеттiк орман қоры жерлерiнiң ұтымды пайдаланылуын
қамтамасыз ету болып табылады.
2. Орман өсiрудiң ... ... ... ... аумақтарда екпелер
отырғызу болып табылады.
3. Мемлекеттiк орман қоры учаскелерiнде ормандарды молықтыру ... ... ... ... мен экономикалық мақсатқа сәйкестiгi
ескерiле отырып, экологиялық және ... ... ... ... ... ... жоғары және төзiмдi ... ... ... ... жүргiзiлуге тиiс.
      4. Мемлекеттiк орман қорында ормандарды молықтыру мен ... ... ... көлемi мемлекеттiк экологиялық сараптамадан өткен
жобалармен айқындалады.
Ормандарды молықтыру мен ... ... үшiн ... ... мен екпе
ериалдарды дайындау, өңдеу, сақтау, орнын ... сату және ... ... ... Сатуға және егу үшiн пайдалануға жататын орман тұқымдарының егу
сапасын, олардың мемлекеттiк ... ... ... және ... ... ... басқа да нормативтiк құжаттарға сәйкестiгiн
айқындауды орман шаруашылығы саласындағы уәкiлеттi ... ... ... ... ... 2. Осы баптың 1-тармағында белгiленген ... ... ... ... тұқымдарын сату мен егуге тыйым салынады.
3. Селекциялық-тұқым шаруашылығы мақсатындағы объектiлердi
қалыптастыру, ... ... ... қоры учаскелерiнде пайдаланудың
режимiн белгiлеу мемлекеттiк-экологиялық ... ... ... ... ... ҚОРЫН ҚОРҒАУ САЛАСЫНДАҒЫ МЕМЛЕКЕТТІК ОРГАНДАРДЫҢ ҚЫЗМЕТІ ... ... ... ... ... саласындағы мемлекеттік басқарудың түсінігі мен
ерекшелігі
Табиғи ресурстарды пайдалану мен қорғау саласындағы мемлекеттік басқару
дегеніміз - ... ... ... ... ... ... ... туындайтын табиғи қорғау қызметін жүзеге асырудағы
мемлекет ... ... ... . Бұл анықтама табиғи
ресурстарды пайдалану мен қорғау саласында мемлекеттік ... ... ... ... ... басқару - мемлекет органдарының
атқарушы-билеуші қызметі; ... бұл ... ... ... Осы ... ... тұрғыдан біз ең алдыменен табиғи
ресурстарды пайдалануға мынадай пікірлер ... ... ... ... мен ... ... негізгі қатынастар, онда
қоғам мүшелері - адамдар өздерінің ... ... - ... эстетикалық қажеттіліктерін өтеу үшін ... ... ... бойынша пайдаланады [19].
Қазақстан Республикасында "Қоршаған ортаны қорғау туралы" Заңында
табиғатты пайдалану ұғымы ... ... Ал шын ... онда ... ... ... сөз болады [20].
Табиғи ресурстарды пайдалану құқығы заңдарында жан-жақты қарастырылған.
Онда табиғи ресурстарда ... ... ... ... ... ... қорғау, соның ішінде табиғатты пайдаланушылардың
оны қорғау міндеттері де қамтылған. Бұл қоршаған ортаны қорғау ... емес ол ... төл ... да ... Республикасының Табиғи ресурстар және қоршаған ортаны қорғау
министрлігі айналадағы ... ... ... ... ... орталықтан
басқаратын атқарушы орган болып табылады.
Ол Республика өңіріне қарасты мемлекеттік экологиялық ... ... ... көз ... оны ... мәні ... ... бірақ бағына бермейтін ведомство үстінен экологиялық басқару
органдарының жұмысын түбегейлі ұйымдастыру ... ... ... ... ... жылы ... ... рет Табиғатты қорғау жөніндегі мемлекеттік
комитет құрылды [21].
Ол табиғатты ... және ... ... қорларын пайдалану саласын
басқару органы ретінде құрылды. Оған ... ... пен оның ... ... және ... жұмыстарымен айналысатын министрліктер мен
ведомстволардың барлық басқару және бақылау ... ... ... 1991 ж. 18-маусымда қабылданған Қазақ ССР-інің
"Айналадағы табиғи ... ... ... ... қабылдаумен байланысты.
Экология және табиғатты пайдалану жөніндегі мемлекеттік комитеттің қызмет
бабы кеңейтілген болатын, атап ... оған ... ... ... мен ... ... ... өткізіп отыратын
қызметтер жүктелінген болатын.
Қазақстан Республикасы Президентінің 1992 ж. 7-ақпаныыда жарыққа шыққан
"Экономикалық реформа жағдайында Қазақстан Республикасы мемлекеттік басқару
органдарын және ... ... одан әрі ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Экология және биоресурстар
министрлігі құрылды. Осыған ... ... және ... ... ... ... мен Қазақстан Республикасының Ауыл
шаруашылығы министрлігінің бірталай ... ... ... ... мемлекеттік бақылау жүргізуші орган ретінде оған ... ... ... ... құқығы бар мынадай құрамдық бөлімдер кірді: ... ... ... ... су ... балық қорын қорғау
және табиғатты пайдалануды бақылау ... Бас ... ... ... ... жөніндеғі Бас басқарма
(ҚазБасхайуанатқорғау); Түсті металдар кенін байыту жөніндегі ... және ... ... ... ... ... өнеркәсіп экологиясының "Казмеханобр" бірлестігі [22].
1995 жылы Қазақстан Республикасының Экология және ... ... ... өзгерістер болды. Оның кұрамынан Орман
шаруашылығы комитеттері ... және оған жаңа ... ... ... Республикасы Президентінің 1997 жылдың ... ... ... ... ... жүйесін
реформалау жөніндегі кезекті шаралар туралы" жарлығын орындау ... ... ... 1997 ... ... ... ... және биоресурстар министрлігінің Ережесі" бекітілді.
Осы қаулыға сәйкес бұл ... ... ... ... ... табиғи байлық қорларын пайдалану, сондай-ақ табиғи ... ... және ... құбылыстарын бақылауда
мемлекеттік басқаруды іске асыратын орталық атқарушы органы болып табылады
[23].
Орман қорын пайдалануды, сақтауды, қорғауды, ... ... ... өсіруді қамтамасыз ету әкімшілік-құқықтық, ұйымдастырушылық және
экономикалық әдістермен ... ... ... ... ... ... әрдайым белгілі бір табиғи объектіге, қарастырып
отырған жағдайда - орман қорына қатысты, тиісті ... ... ... ... мен ... ... азаматтар арасында туатын
қоғамдық қатынастар ретінде сипатталады. Сондықтан, "мемлекеттік ... ең ... ... бір ... ... қатысты мемлекеттік органдар
мен кәсіпорындардың, мекемелердің, ұйымдардың ... ... ... ... ... ... құқықтық режім заттар үшін емес, сол
заттармен байланысты қатынастар үшін белгіленеді делінген.
Басқару, ... ... ... ... табылатын, басқару
объектісі және басқару субъектісінің арақатынасы ... ... ... және ... жүйе деп ... бұл ... әрдайым тығыз
байланыста әрекет етеді, олар бір-біріне тәуелді.
Табиғат ресурстарын пайдалану мен қорғауда туатын қоғамдық қатынастарда
ұйымдар және ... ... жақ, ал ... ... ... жақ. ... бір-бірінен бөліп қарастыра отырып, олардың
мәнін ашамыз, өзара арақатынасын анықтаймыз. Бірақ, тәжірибе ... ... ... ... ... субъектілері мен объектілерін
бір-бірінен нақты бөліп қарастыру өте қиын. Өйткені, белгілі бір қатынаста,
өзінің атқаратын қызметінің сипаты мен ... ... ... да бір ... ... ал ... ... басқарылушы жақ болуы мүмкін. Бірақ
мұндай жағдай, ... ... ... ... еш кемітпейді және басқарушы жақты басқарылушы жақтан бөлуден бас
тарту керек дегенді білдірмейді. Бір ... ұйым ... да бір ... ... да, ... да жақ бола ... ... қатысушылардың арасындағы байланыс, олардың басқару және
билік ... ... ... ... ... ... қатынастарына
қатысушылардың атқаратын қызметінің мазмұнымен, осы қатынастардағы ... ... ... басқарудың екі жүйесі ... ... ... осы екі ... бір ... басқарушы да, басқарылушы да
болып атқаратын екі түрлі рөлі маңызды деген пікірмен келісуге болмайды.
Шын мәнінде басқарудың объектісі мен ... ... ... тек ... қана ... сонымен бірге практикалық маңызы зор.
Бұл ең алдымен қандай да бір коллективтің қызметінің негізгі мазмұнын дұрыс
анықтауға мүмкіндік береді.
Адамдардың жүріс-тұрысына ... әсер ету ... ... ... ... Бұл жүйе ... негізгі қызметі адамдардың
арасындағы қатынастарды ұйымдастыруға және реттеуге бағытталады. ... ... ... ... ... ... Бірақ, олар басқару
объектілері ретінде емес, басқару ... ... ... ... ... ал ... ... басқарады. Объектілерді
басқарудың мәні адамдардың материалдық және рухани өмірінің жағдайларын
жақсартуға бағытталған ... ... ... ... ... тиімділігін арттыру мақсатымен басқару қызметінің әдістері ... ... ... ... ... ... ... объектілерінің арасындағы байланыс үздіксіз, олар ... ... ... ... ... ... ... басқару саласындағы қатынастардың дамуын белгілесе ғана, басқару
тиімді болады.
Сонымен, мемлекеттік басқару ... не? ... ... заңгер ғалымдар зерттеді, сондықтан оны жеткілікті ... те ... ... ... ... басқару қоғамның әлеуметтік
дамуының бейнесі ... ең бір ... ... ... қала ... мемлекеттік басқаруды ұйымдастыру мәселелерінің ... ... ... ... көшу ... ... ... зор
болып отыр. Меншіктің мемлекеттік емес жаңа формаларының пайда болуы, жеке
кәсіпкерліктің дамуы, республика өмірінде ... ... ... ... жүйесіне өз әсерін тигізуде.
Қазақстан Республикасынын әлеуметтік экономикалық дамуында болып жатқан
өзгерістерді ... ... Д.Л. ... ... ... ... ... мен айналадағы қоршаған ортаның арақатынасында
экологиялық тәртіпті қамтамасыз етуге, мемлекеттің ... ... ... ... және ... ... ... етуге бағытталған мемлекеттік органдардың атқарушылық билік
қызметі деп анықтады [24 ].
Қоғам ... ... ... ... ... қоғам
билік-бұйрық қатынастардан бас тартып отырған ... ... ... ... ... ... ... әсер ететін талап
етпейтін мемлекеттік реттеу тенденциясы мен ... ... ... ... келе ... рас. ... ... объектілері
жеке меншікке толық берілген ... ... ... ... ауыстыруға болады. Өйткені мемлекет өз меншігін құрамайтын
объектіні басқара алмайды, ол тек сол ... ... ... ... ... оны ... ... мүмкін. Бірақ, табиғи ресурстар ерекше
объект болғандықтан, олар біздің республикамызда мемлекеттің меншігінде
және бұл жағдай 1995 жылы 30 ... ... ... ... 6 ... ... ... мемлекеттің меншігінде болғандықтан мемлекет оларды билейді,
басқарады. Сондықтан айналадағы ... ... ... ... ... емес "мемлекеттік басқару терминін" қолданған жөн
болар.
Мемлекеттік басқару ... ... ... бір жағынан
заңдарды орындауға, ал екінші жағынан заңмен ... ... ... асыруға бағытталған атқарушылык-билік қызметі. Басқару қатынастары
басқару объектісінің басқару субъектісіне ... ... ... ... ... ... ... көріп отырмыз. ... ... ... бойынша басқару органдары ... ... ... ... ... Осы ... орман
қорын басқару қатынастары қай шекте орман заңдарын, ал қай шекте әкімшілік
құқығының пәні ... ... ... ... ... ... бірі ... қатысты белгілі бір өкілеттіктерге ие мемлекеттік әкімшілік орган
болса, олардың арасында туындайтын ... ... ... ... ... отырған сауал төңірегінде заң әдебиетінде көптеген
көзқарастар бар. Әкімшілік кұкықтың өкілдері орман, су, жер ... ... ... туатын қатынастар әкімшілік құқықтық қатынастар, ... ... ... ... ... ... ... орман,
су, жер құқықтарының қатынастары дейді. Керісінше, ... су, жер ... ... су, ... пайдалану мен билеуде туындайтын қатынастардың
жиынтығын түгелдей осы салаларды реттейтін құқықтардың ... ... ... ... біржақты екені айқын көрініп отыр. Оның себебі
екі пікірдің де авторлары басқару ... ... мен ... ... ... ал сөз болып отырған объектілердің ... ... ... байқалып отыр. Орман ... ... мен ... ... байланысты ескере отырып, сөз ... ... ... болсақ, әкімшілік және орман құқығы реттейтін пәнді
былай анықтаған ... ... ... ... ... қорын басқаратын
мемлекеттік органдардың өкілеттігі мен құрылымына тиісті ... ... ... ... ... тығыз байланысты орман
қорын билеу қатынастары ... ... пәні ... ... ... ... ... органдардың орман қорын бақылау мен қадағалауға
байланысты қатынастар әкімшілік құқығында, орман заңдарын да құрайды.
Орман қорын ... ... ... мен ... тек ... ғана ... ... қатар басқару органдарының құқықтық статусын
бекітетін әртүрлі ережелер мен қаулыларда да қалыптасады. Олар мемлекеттік
органдардың орман ... ... мен ... ... ... ... ... және өкілеттігін анықтайды. Бірақ міндеттер
қаншалықты әртүрлі, ... және ... ... ... ... ... түпкі мақсаты - орман қоры ресурстарын ұтымды және
сарқылмайтын етіп пайдалану, оны ... ... және ... ... ... ету мақсатында орман қорын иелену, пайдалану, жұмсау
жөніндегі қатынастарын реттеу, орман қатынастары саласында ... ... ... жылы 20 маусымда қабылданған ... ... 7 ... сай
Қазақстан Республикасындағы мемлекеттік орман қоры мемлекеттік меншік
объектілеріне жатады және республикалық меншікте ... Ал ... ... учаскелерін иеленуді, пайдалану мен оған билік етуді ҚР заңдарына
сәйкес, жекеше орман иеленушілер ... ... ... мемлекетке құқықтык, экономикалық, материалдық
әдіс-шараларды ұтымды үйлестіруге мүмкіндік ... және оны осы ... ... ... ... ... өзінің басқарушы-билеуші
органдары арқылы орман қоры ресурстарын игерудің ... ... мен ... ... ... қоры объектілерін
пайдалануға беру және алу мәселелерін ... ... ... ... ... ... орман қорының тек ... ... ескі ... ... ортақ белгісі жоқ құбылыс және ол
өз ерекшеліктерімен сипатталды. Олар:
- біріншіден, ... ... ... қорына
мемлекеттік меншік күштеу арқылы бекітілген жоқ, ол ... ... ... құру негізінде пайда болды. Табиғат ресурстарына, соның
ішінде орман қорына ... ... ... қамтамасыз етуге бағытталған, көптеген шаралардың ішіндегі
негізгісі болып табылады. ... оның ... ... Табиғат ресурстарына мемлекеттік меншік бекітілгенде кәсіпорындар
мен ұйымдардың, азаматтардың табиғат пайдаланудағы құқықтары сақталып қана
қоймай, олар одан әрі ... ... ... сөз ... ... ... құқығы табиғат ресурстарын
пайдаланушылардың санын әлдеқайда ... ... ... ... заң
жүйесінде мемлекет меншік ... ... ғана ... ... ... ... деген түсініктер болмады;
- үшіншіден, ... ... ... ... ... ... ол абсолютті, шексіз емес. Заң тұрғысынан алғанда
орман, су, жер, жер қойнауына ... иесі ... ... ... ... ... пайдалану мен қорғауды қамтамасыз етуге қажет
құқыққа ғана ие. ... ... ... ... ... табиғи-
географиялық, экономикалық жағдайлармен бірге ... ... ... ... ... мемлекетінің меншік құқығы ... ... Ол ... ... ... қажет әрекеттердің
барлығын талап етті;
- төртіншіден, республикада орман қорына мемлекеттік меншікті бекіту,
қоғам ... ... ... заң ... ... ... ... Экономикалық қатынастар жүйесінде, нарықтық жағдайлар кезеңінде
мемлекеттің қоғамда ... орны мен рөлі ... ... ... үшін ... ... да табиғат пайдаланушылар сияқты субъект
болып табылады. Әкімшілік-бұйрық жүйеге қарағанда, ... ... ... тиімді ... мен ... ... ... ... ол ... ... жасанды арзан баға
тағайындау сияқты факторларға жол бермейді.
Орман қорын мемлекеттік басқару қызметі көптеген ... ... ... бір ... ... ... ... пен оның
органдарының орман ... ... ... ... ... ... ... орман орналастыру ісін жүргізу;
- мемлекеттік орман қорын ... ... ... ... ... ... ... бойынша бөлуді;
- кесу жасын белгілеуді;
- кесу ... мен ... ... ... ... ... орман пайдалану нормаларын белгілеуді;
- ... ... мен ... жөнінде шаралар белгілеуді;
- орман ... мен ... ... ... жүргізуді;
- ормандарды зерттеу, есепке алу, күзету, қорғау, молықтыру, орман
өсіру, орман ... ... және ... ... ... ... бақылауды жүзеге асыру жөніндегі өзге ... ... және ... ... ... ... қорын тиімді күзету мен қорғауды қамтамасыз ету үшін
мемлекеттік орман иеліктері ... ... ... ... және ... қарау аймағына бөлінеді.
Орман қорын басқару функциялары өзара ... ... ... ... олар бір-бірінен тәуелсіз және олардың әрқайсысы орман қорын ... ... ... ... да бір дербес ... ... ... функция осы саладағы заңдар негізінде жүзеге
асады. Мемлекеттік басқарудың функциялары басқару ... ... ... ... ... ... байланыстырады.
Мемлекетіміздің қазіргі кезеңдегі даму сатысында қай саланы алмасақ та,
басқарудың экономикалық әдістері ерекше орын алып отыр. Орман ... ... ... кеңінен қолданылуда.
Орман кодексіне сәйкес біздің республикамызда ... ... ... негізде жүзеге асырылады. Орман кодексінің 68 ... ... үшін ақы ... ... бекітілген. Орман қоры учаскелерін
пайдаланғаны үшін ақы орман қоры ресурстарының ... мен ... ... ... қолданылып жүрген бағаларды, бірақ олардың қолданылып ... ... кем ... ... ... ... ... Орман
кодексінің 42 бабында көзделгеннен басқа жағдайларда, орман ... ... ... ақы төленеді. Орман кодексінің 42 бабында
көрсетілген жағдайларға тоқталатын болсақ, азаматтардың ормандарда тынығу,
жабайы ... ... ... мен ... ... үшін
тегін болуына құқығы бар, ал бұдан басқа ... ... ... ... ... ... ақы ... қорын пайдаланғаны үшін төленетін ақы жүйесі Орман кодексімен
реттелген және ол мыналардан тұрады: ... қоры ... ... ... ұлғайта өсіруге төленетін төлемдер, орман алымдары және жалдау ... ... ... орман пайдаланушылар дайындалған сүректің
құнынан белгіленген пайыз көлемінде төлейді. Орман төлемдерінің ... ... үшін ... ... рұқсат құжаттарында көрсетіледі.
Орман төлемдері орман коры ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асыруға; орман
пайдалануды ұйымдастыруға ... ... ... ... ... ... ... ағаш
материалдарын дайындағаны, жанама орман пайдалану үшін ... ... ... үшін ... ақы ... табылады. Орман алымдарын
сондай-ақ орман қоры жерін пайдаланғаны үшін ... ақы ... ... үшін ... ... ... және оны төлеу мерзімдері
орман пайдалануға берілетін лицензияда, ағаш кесу билетінде, ордерде ... ... ... кодексінің 29 бабына сай мемлекеттік ... қоры ... ... ... ... ... тендер нәтижелері туралы хаттама және
сол негізге алынып жасалған шарт негізінде ... ... қоры ... ... ... орман пайдалану
құқығы орман билетінің негізінде туындайды.
Орман пайдаланушы жеке тұлға қайтыс болған жағдайда оған тиесілі ... ... ... Республикасының азаматтық заңдарында белгіленген
тәртіппен басқа адамға ауысады.
Орман пайдаланушы заңды тұлға қайта ұйымдастырылған кезде оған тиесілі
орман пайдалану ... ... ... ... ... ... ұйымдастырылған заңды тұлғаның құқық мирасқоры заңды
тұлғаға ауысады.
Орман ... ... - ... ... түрі сақталғанда ғана, құқық
мирасқорында орман пайдалануды жүзеге асыру үшін ... ... ... ... және ... ... ... айқындайтын тиісті
біліктілікке ие мамандар болған жағдайда, ал ... ... ... лицензияланатын түрі жүзеге асырылатын жағдайда лицензиясы ... ... ғана ... ... ... ... ұзақ ... орман пайдалану шартына, ағаш
кесу билетіне, орман билетіне өзгерістер енгізу арқылы ... оны ... ... қоры учаскесін ұзақ мерзімді пайдалану
құқығын куәландыратын құжат ... ... Ағаш кесу ... ордер, орман
билеті бұларды иеленушінің орман ресурстарын немесе орман қоры ... ... ... құқығын куәландыратын құжаттар болып табылады.
Лицензияны беру тәртібі «Мемлекеттік ... ... ... ұзақ мерзімге
орман пайдалану арқылы тендер жүйесі ... беру ... ... ... қаңтар 2004ж. №3 Қазакстан Республикасы Үкіметінің қаулысымен реттеледі
[25].
Лицензияда мыналар көрсетілуге тиіс:
- ағаш қоры учаске шекараларының ... ... ... ... көлемдері мен тәртібі;
- пайдаланудың мерзімдері;
- ... ... ... ресурстарын сақтау, қорғау, ұлғайта өсіру
жөніндегі міндеттері, орман шаруашылығы шараларын қаржыландырудың шарттары
мен тәртібі;
- ақы ... және оны ... ... ... ... ... және ... мерзімі өткеннен кейінгі оның
жай-күйіне қойылатын талаптар;
- мемлекеттік ... ... ... ... кесу билеті оны иеленушіге сүректі, шайыр және ... ... ... мен ... әкетуді жүргізуге құқық беретін құжат
больш табылады. Ағаш кесу билетінде босатылатын ... ... мен ... ... ... өрі ... сипаттамасы, олардың құны, жұмысты
атқару мерзімдері, орманды қалпына келтіру шарттары, дайындау ... ... ... ... ... талаптары туралы
мәліметтер болады. Ағаш кесу билетін орман қоры учаскесінің иесі ... ... ... мен ... орман қорын күзету мен қорғаудың негізгі міндеттері:
ормандағы өрттердің алдын алу, оларды дер кезінде байқап, жою жөніндегі
іс-шараларды жүргізу;
мемлекеттік ... қоры ... ... ... ... әрі сонда
орналасқан ұйымдардың, сондай-ақ орманда болатын жеке ... өрт ... ... мен ... ... ... ету;
орманды заңсыз ағаш кесуден, зақымдаудан, ұрлаудан және Қазақстан
Республикасының ... ... ... ... қорғау, сондай-ақ
мемлекеттік орман қоры жерлерін күзету;
орман пайдаланушыларды сүректі түбірімен босату ережелерін және ... ... да ... ... ... қамтамасыз ету;
орман зиянкестері мен ауруларының ошақтарын дер кезінде анықтау,
олардың ... ... және ... ... ... іс-шараларды жүргізу;
мемлекеттік орман қоры аумағында аң аулау мен балық ... ... ... ... ... ... күзетілуін, қорғалуын, ... ... ... және ... ... ... ... да іс-әрекеттер.
Қазақстан Республикасының Үкіметі, уәкілетті орган мен оның ... ... ... ... бар ... астананың)
жергілікті атқарушы органдары, орман иеленушілер, ... ... ... ... мен ... жөніндегі іс-шараларды жүзеге ... ... ... қорғау жөніндегі іс-шаралар ормандағы өрт
қауіпсіздігі ... ... ҚР Ауыл ... ... және ... шаруашылықтар Комитетінің 13.12.2004ж.
бұйрығымен ормандағы өрт қауіпсіздігі Ережелері бекітілген.
Орман Кодексінің 63 ... ... өрт ... ... бәсеңдету
мақсатында орман иелері өткізетін орман қоры аумағындағы және оған ... ... ... ... ... барлық санаттарында шөптесін
өсімдіктерді өртеуге тыйым салынады.
Облыстардың ... ... бар ... астананың) жергілікті
атқарушы органдары өрт қаупі жоғары кезеңде қажет болған жағдайларда ... ... ... және оған ... құралдарымен кіруіне, сондай-ақ
мемлекеттік орман қоры аумағында жұмыстың белгілі бір түрлерін жүргізуге
шектеу қояды.
Қазақстан ... ... ... ... (бұдан әрі
мемлекеттік орман күзеті) ... ... ... ... және ... ... айналысатын орман мекемелерінің қызметкерлерінен
тұрады.
Мемлекеттік орман күзетінің қызметі Қазақстан Республикасының Үкіметі
09.03.2004ж. бекіткен ... ... ... ... ... ... ... қоры учаскелерін күзету, қорғау, пайдалану, жердің
кейбір санаттарында ... ... мен ... ... ерекшеліктері.
Мемлекеттік орман қоры учаскелерін күзету, қорғау, пайдалану, заңды
тұлға мәртебесі бар ... ... ... ... ормандарды
молықтыру мен орман өсіру Орман Кодексіне және Қазақстан Республикасының
ерекше қорғалатын табиғи ... ... ... ... ... ... елді ... шекарасы шегінде орналасқан ормандар (қала
ормандары, орманды саябақтар) халықтың демалысына, мәдени-сауықтыру және
спорт ... ... ... қолайлы қоршаған ортаны сақтауға
арналады.
Қала ормандарында ... ... ... үшін ағаш ... және осы
ормандардың мақсатымен мыйыспайтын орман пайдаланудың өзге де ... ... ... ... ... мемлекеттік орман қоры учаскелерінде орман
шаруашылығын ... мен ... ... Орман Кодексінде және Қазақстан
Республикасының Мемлекеттік шекара туралы заңдарында белгіленген тәртіпте
жүзеге асырылады.
Қазақстан ... ... ... ... жер
учаскелерінің меншік иелеріне немесе жер пайдаланушыларға ауыл және орман
шаруашылықтарын ... ... үшін ... ... орман қоры
учаскелерінде ағаш және бұта өсімдіктерін күзету, қорғау, молықтыру ... ... ... талаптарына сәйкес жүргізіледі.
Пайдалануына мемлекеттік орман қоры учаскелері ... ... ... ... ... жер пайдаланушылар Орман Кодексінде
көзделген тәртіппен оларда орман орналастыру жұмыстарын жүргізуге ... ... ... есебін жүргізуге қатысуға міндетті.
Ағаш және бұта өсімдіктерінің ... ... ... мен молы ... ... ... ... мақсатта
кесуге, бағалылығы төмен екпелерд, сондай-ақ қорғаныштық, су ... ... да ... ... ... ... ... жаңғыртуға
байланысты кесуге, сондай-ақ өзге де мақсаттарда кесуге жол беріледі.
Темір жолдарға, автомобиль жолдарына, ... ... және ... да ... құрылыстарға бөліп берілген белдеулерге
орналасқан ... ... осы ... ... ... ... ... ортаның ластануын болдырмауға, шудың
әсерін азайтуға арналған.
Темір ... ... ... ... ... және ... да желілік құрылыстарға бөліп берілген белдеулердегі
қорғаныштық екпелерді, ... ... ... ... орманды
күтіп-баптау мақсатында кесуге, ... ... ... ... ... ... қорғаныштық, су сақтау және ... ... ... бастаған екпелерді қайта жаңғыртумен байланысты кесуге
және өзге де мақсаттарда кесуге жол беріледі.
Қорғаныштық екпелерді ... ... және ... ... ... жер ... ... орналасқан жерлерде жүзеге
асырады [4,81- 87б.б.].
Мемлекеттік орман қоры учаскелерінде ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету мен орман күзеті үшін орман
пайдалану құқығы мен оны іске ... ... ... өте ... ... 88 ... сәйкес, мемлекеттік орман қорында орман
пайдаланудың:
сүрек дайындау;
шайыр, ағаш шырындарын дайындау;
қосалқы ... ... ... ... ... ... ... дайындау;
жанама орман пайдалану (шөп шабу, мал жаю, марал шаруашылығы, аң
шаруашылығы, ара ... мен ... ... ... шаруашылығы және
өзге де ауыл шаруашылығы дақылдарын өсіру, дәрілік ... мен ... ... ... ағаштар, жаңғақтар, саңырауқұлақтар, жидектер мен
басқа да тағамдық өнімдер, мүк, орман ... мен ... ... ... мен ... ... қоры учаскелерін аңшылық шаруашылығының қажеті үшін
пайдалану;
мемлекеттік орман қоры ... ... ... ... ... қоры ... мәдени-сауықтыру, рекреациялық,
туристік және спорттағы мақсаттар үшін пайдалану түрлері жүзеге асырылуы
мүмкін.
Мемлекеттік орман қоры учаскелерін ... ... ... ... сондай-ақ оларды алмай да жүзеге асырылуы мүмкін.
Мемлекеттік орман қоры учаскесі орман пайдаланудың бір немесе бірнеше
түрлерін жүзеге ... үшін бір ... ... ... ... ... ... белгілі бір түрлерін жүзеге асырған кезде ... мен ... ... қоры ... ... ... Кодексіне сәйкес Қазақстан Республикасы Үкіметінің ... ... ... өзге де ... ... ... ... Қазақстан Республикасы Үкіметінің 23.12.2003ж.
бекіткен Қаулысына сәйкес.
Мемлекеттік ... ... ... ... ... қорықтар
ормандары», «табиғаттың мемлекеттік орман ескерткіштері», «орманның гендік
резерваттарын қоса алғандағы ғылыми маңызы бар ... ... ... ... ... санаттарында, сондай-ақ қорық режиміндегі
мемлекеттік ұлттық ... ... ... ... ... ... орталығы аймақтарында орман пайдалануды шектеудің
қорық режимі ... ... ... ... ... ... мақсаттағы, келушілер мен туристерге қызмет көрсетуге
арналған шағын аймақтардағы «мемлекеттік ұлттық табиғи саябақтар ормандары»
және «мемлекеттік ... ... ... ... ... ... қорының бұзылған ландшафтарын қалпына келтіру аймағындағы
«мемлекеттік табиғи резерваттар ормандары» санатында; мемлекеттік орман
қорының ... ... ... ... орман қоры ормандары»
санатында; мемлекеттік орман қорының «жаңғақ кәсіпшілігі аймақтары», «орман-
жеміс екпелері», «аса биік тау ормандары», «мемлекеттік ... ... ... қарсы ормандар», өзендер, көлдер, суқоймалары,
каналдар және ... да су ... ... ... ... ... ... және «халықаралық және республикалық маңызы бар
ортақ пайдаланудағы темір жолдар мен автомобиль жолдарының, ... мен ... да ... ... ... берілген белдеулеріндегі
қорғаныштық екпелер», «халықаралық және республикалық маңызы бар ортақ
пайдаланудағы темір ... мен ... ... бойындағы қорғаныштық
орман белдеулері» санаттарында орман пайдалануды шектеудің тапсырыстық
режимі белгіленеді.
Мемлекеттік орман ... ... ... ормандарында және таудағы
ормандарда ағаш кесу ерекшеліктері
Басты мақсатта пайдалану үшін ағаш кесу мемлекеттік орман қорының ... ... ... ... ... және қураған сүрекдіңдерінде;
мемлекеттік орман қорының «өзендер, көлдер, суқоймалары мен ... да ... ... ормандардың тыйым салынған белдеулері»
санатының су жайылған жерлердегі өскіндерінен ... ... ... ... ... ... ... санаттарындағы сүрекдіңдерде басты
мақсатта пайдалану үшін ағаш кесуге тыйым салынады.
Басқа мақсатта ағаш кесуге, сондай-ақ ... ... және ... ... және басқа да экологиялық функцияларын жоғалта ... ... ... ... ... ... ... қорының
ормандарында ағаш кесу мемлекеттік экологиялық сараптаманың оң қорытындысы
болған кезде, тек уәкілетті органның рұқсаты бойынша жүргізіледі.
Мемлекеттік орман қорының ... және ... ... ... ортақ пайдаланудағы темір жолдар мен автомобиль жолдарының,
каналдардың, ... ... мен ... да ... ... ... белдеулеріндегі қорғаныштық екпелері», «халықаралық және
республикалық жалпы маңызы бар ортақ ... ... ... ... ... ... ... орман белдеулері» санаттарында,
сондай-ақ мемлекеттік табиғи резерваттардың орнықты даму ... ... ... ... ... үшін ағаш ... ... жүргізілу ережелеріне сәйкес өзге де мақсаттарда ағаш кесуге ... ... ... ... ... ... табиғи
саябақтардың және мемлекеттік қорық аймақтарының қорық режимі аймақтарында,
мемлекеттік табиғи резерваттардың ... ... ... ... ... ескерткіштерінде және орманның гендік резерваттарында орман
қорғау іс-шараларын жүзеге асыру үшін ... ... және ... ағаш ... ғана жол ... мақсаттарда ағаш кесу мемлекеттік экологиялық сараптаманың оң
қорытындысы болған кезде уәкілетті органның рұқсатымен жүргізіледі.
Мемлекеттік ... қоры ... ... ... ... ... ... қарсы және су реттеушілік маңызы ескеріле
отырып, басты мақсатта пайдалану үшін ағаш кесу ... ... ... қоры ... ... ... пайдалану үшін ағаш
кесу тәртібімен сүрек дайындау есепті кеспеағаш шегінде, ... ... ... ... бекітілген мемлекеттік
орман қоры аумағындағы ағаш кесу Ережелеріне сәйкес жүргізіледі.
Мемлекеттік ағаш қоры учаскелерінде шайыр және ағаш ... ... және ... ... ... асырылады, олар сөл алудың
белгіленген мерзімі аяқталғаннан кейін басты мақсатта пайдалану үшін ағаш
кесуге арналады.
Мемлекеттік ... қоры ... ... және ағаш ... ережесін, сондай-ақ сүрекдіңдерден сөл алынуы мүмкін ... ... ... ... ... қоры ... өнеркәсіптік өңдеу және тұрғын
қажетін қанағаттандыру үшін қосалқы сүрек ресурстарын дайындау ... ... ... асырылуға тиіс.
Мемлекеттік орман қоры учаскелерінде ағаш кесу ... ... ... ... ғана ... және бұтақ дайындауға болады.
Мемлекеттік орман қоры учаскелерінде қураған және құлаған ағаштардан
қабық ... ... ... ... ... ... ... мүмкін.
Мемлекеттік орман қоры учаскелерінде сыпыртқыларды, сыпырғыларды және
басқа да сол ... ... өру, ... ... үшін ... ... ... айқындалған тәртіппен өсіп тұрған ағаштардан дайындауға
жол беріледі.
Мемлекеттік ағаш кесу ... ... ... жаңғақтар,
саңырауқұлақтар, жидектер, дәрілік өсімдіктер және техникалық шикізат
дайындау мен жинау ... ... аң ... ара ұялары мен
омарталарды орналастыру, бау-бақша ... өзге де ауыл ... ... ... зиян ... ... Республикасында
Орманды жанама пайдаланудың ҚР Ауыл шаруашылығы министрлігінің ... ... ... ... 10.11.2004ж. Бұйрығымен бекітілген
Ережелерде ... ... ... ... ... ... қоры ... ешкі жаюға тек мемлекеттік орман
қоры учаскелерінде шөп шабу мен мал жаю ... ... қана ... ... қоры ... ... ... қажеті үшін
пайдалану орманға зиян келтірілмей жүзеге ... ... ... ... ... ... үшін ... учаскелерінде орман
пайдалану және орман шаруашылығы ... ... ... ... ... орта ... ... жүзеге асырылуға тиіс.
Ормандағы жабайы жануарлар саны экожүйенің тұрақтылығын қамтамасыз
ететін шекте ... ... қоры ... ... ... ... үшін
жеке және заңды тұлғаларға пайдалануға Орман Кодексінде көзделген тәртіппен
ұзақ мерзімді орман пайдалану шарты негізінде беріледі.
Мемлекеттік орман қоры учаскелерінде жануарлар ... ... ... ... ... үшін ... тәртібі Қазақстан
Республикасының Үкіметімен ... ... ... ... қоры
учаскелерінде жануарлар дүниесін, соның ішінде аңшылық шаруашылығының
қажеттері үшін ... ... ... ... қоры ... мәдени-сауықтыру, рекреациялық,
туристік және спорттағы мақсаттар үшін Орман Кодексінде көзделген ... және ... ... ұзақ мерзімді орман пайдалануға – шарт
талаптарымен, ал қысқа ... ... ... ... құжаттары
негізінде беріледі. Орман пайдаланушылар ... ... ... қоры ... ... ортасы мен табиғи ландшафтар қорғалған,
ормандардағы өрт қауіпсіздігі ережелері мен санитарлық ережелер ... ... және ... ... қызмет көрсету жөніндегі
іс-шараларды жүргізеді.
Мемлекеттік орман қоры учаскелерін мәдени-сауықтыру, рекреациялық,
туристік және спорттағы ... үшін ... ... ... Үкіметінің 22.12.2003ж. қаулысымен бекітілген Мемлекеттік
орман қоры ... ... ... ... ... мақсаттар үшін пайдалану Ережелерінде белгіленген, қатырылуына
бақылауды уәкілетті ... мен оның ... ... ... ... ... ... немесе жер пайдаланушылардың жер учаскелері
арасында орналасқан мемлекеттік орман қоры учаскелерін күзетуді, ... ... ... жүзеге асыру үшін мемлекеттік орман
иеленушілердің Қазақстан Республикасының жер туралы заң актісінде ... ... жер ... ... ... ... ... құқығы
бар.
Қазақстан Республикасының жер туралы заң актісіне сәйкес, табиғи өсіп
шығатын ормандарды сыртқы ... ... ... үшін ... ... ... жер пайдаланушылардың жер учаскелері арасында орналасқан
мемлекеттік орман қоры ... ... ... ені ... ... ... ... белгіленеді.
Күзет аймағы шегінде мемлекеттік орман қоры учаскесінің ... ... ... ... ... ... салынады.
Мемлекеттік бюджет қаражаты есебінен өсірілген агроорман-мелиорациялық
екпелер жерді қолайсыз табиғи құбылыстар мен антропогендік факторлардың
әсерінен қорғауға ... ... ... ... ... ... ... қорғауды және пайдалануды меншік иелері немесе жер
пайдаланущылар өздері орналасқан ... ... ... ... ... ... ... агроорман –
мелиорациялық екпелер өсіп тұрған ауыл ... ... ... ... ... ұзақ ... жер ... беріледі және Қазақстан
Республикасының жер туралы ... ... ... ... орман қоры
жерлеріне ауыстурылуы мүмкін.
2.2 Орман ... ... ... ... ... ... және олардың құзыреті
Орман қорын басқаратын мемлекеттік ... ... ... де ... ... ... саласындағы мемлекеттік басқару органдары, орман қорын
қорғау қатынастарын дамыту жөне одан әрі жетілдіру үшін құрылады және ... ... ... тығыз әсер етіп отырады. Атқаратын қызметінін
көлемі, мазмұнына ... ... ... ... олар құрамдас
бөліктері өзара тығыз байланысты және бір орталықтан басқарылатын, белгілі
бір жүйені ... ... ... ... ... ... ... мен орман
өсіру саласындағы мемлекеттік ... ... ... ... ... ... Республикасының Үкіметі, уәкілетті орган және
оның аумақтық органдары, сондай-ақ осы ... және ... өзге де заң ... ... ... ... ... органдар кіреді.
Органдардың ұтымды құрылымын жасау және іс-жүзіне асыру маңызы ерекше
зор мәселелердің бірі.
Біздің республикамызда орман қорын басқаруға Президент, ... ... ... органдары, Табиғат ресурстары мен қоршаған ортаны қорғау
министрлігі, Орман, және аң шаруашылық комитеті, ... ... ... барлығы мемлекет атынан ... ... ... ие және ... ... ... қорғалады. Сот органдары
мен прокуратура органдары, орман қоры ... ... және ... ... ... ... орман заңдарын бұзушыларды
құқықтық жауапкершілікке тартады.
Мемлекетіміздің ең ... ... иесі - ... Ішкі және ... бағытын анықтайды, орман қоры ресурстарын пайдалану мен қорғау
қатынастарын реттейтін нормативті ... қол ... қоры ... ұтымды пайдалану мен қорғау ісіне Парламент,
Үкімет, жергілікті атқарушы және ... ... ... орын ... Бұл
органдар орман қорын мемлекеттік басқарудың жалпы органдары.
Парламент орман қорын қорғау және оны ... ... ... қатынастарын реттеу саласында орманға меншік құқығын жүзеге ... ... ... және ... ... ... ... жөне орман қорлары үшін ақы төлеу қағидаларын белгілейді, сондай-
ақ республика облыстарының арасында орман қатынастарын ... ... ... ... ... көлемінде орман қорын қорғау
саласындағы, белгілі бір ... ... ... үшін әкімшілік,
қылмыстық не азаматтық жауапкершіліктің негіздерін анықтайды.
Мемлекеттік басқарудың жоғарғы ... ... ... ... ... ... қорын басқаруда анағұрлым көп құқықтарға ие,
ол орман ... ... ... жүйесін, министрліктердің,
мемлекеттік комиттердің және басқа да орталық, жергілікті билік органдардың
қызметін басқарады, өзі қабылдайтын актілердің ... ... ... оларды
түгелдей не жартылай тоқтатуға құқылы.
Қазақстан Республикасы Үкіметінің құзіретіне:
1) мемлекеттік орман саясатының негізгі бағыттарын әзірлейді және оның
іске ... ... ... мемлекеттік орман қорын иелену, пайдалану және оған билік ету
құқығын жүзеге асырады;
3) мемлекеттік ... ... ... ... құқығымен мемлекеттік
жер қоры учаскелерін береді;
4) орман қорын күзету, қорғау және ... ... ... ... ... ... жөніндегі бағдарламаларды бекітеді;
5) мемлекеттік орман қорын санаттар бойынша беледі;
6) мемлекеттік ... қоры ... ... ... ... және
ағаш кесу ережелерін бекітеді;
7) өзендер, көлдер, су қоймалары және ... су ... ... ... салынған белдеулердің енін белгілеу
тәртібін айқындайды;
8) орман қорының ... ... ... ... ... орман мониторингін жүргізу, ... ... ... түбірімен босатылатын сүрек төлемақысының базалық ставкаларын
бекітеді, мемлекттік ... қоры ... ... ... ... ... мен оны ... енгізу мерзімін айқындайды;
10) Қазақстан Республикасының орман ... бұзу ... ... ... ... базалық ставкаларын бекітеді;
11) Қазақстан Республикасының ... ... ... ... көлемін бекітеді;
12) мемлекеттік орман қоры ... ... ... ... мен ... өсіру жөніндегі нормалар мен ... ... ... мен құрып кету қатері ... ... ... қоры ... ағаш ... ... салу ... шешім
қабылдайды;
14) Қазақстан Республикасының заңдарымен және Қазақстан Республикасы
Президентінің актілерімен белгіленген өзгеде функцияларды орындайды.
Орман қорын басқару ... ... ... ... ... және аң
шаруашылығы Комитеті болып танылады. Оның құқықтық жағдайы ҚР ... 13 бабы мен 6 ... 2005 жылы 310 ... ҚР Үкіметінін
қабылданған арнайы Ережесімен реттеледі. ... ... ... қызметтерді
жүзеге асырады.
Қазақстан Республикасының Үкіметі белгілеген құзыреті шегінде
мемлекеттік орман қорын ... мен ... ... асырады; - орман
қорын күзету, қорғау, пайдалану, ... ... мен ... өсіру
мәселелері жөнінде бағдарламалар әзірлеп, олардың орындалуын қамтамасыз
етеді; - ормандарды күзетуді, қорғауды, ... ... мен ... ... және ... ... мемлекеттік орман қоры
аумағында және өзінің ... ... ... ... ... ... реттейді; - Қазақстан Республикасының орман қорын күзету,
қорғау және пайдалану, ормандарды молықтыру мен ... ... ... ... ... әзірлейді және бекітеді - орман қорының жай-
күйіне, ... ... ... ... молықтырылуы мен
орман өсіруге мемлекеттік бақылау жасауды ... ... ... ... ... ... ... аймақтары мен кесу жасын, шайыр, ағаш
шырынын, қосалқы сүрек ресурстарын ... ... ... ... бекітеді; областық атқарушы ... ... ... ... қоры ... орман ресурстарын ұзақ
мерзімді пайдалануға беру жөніндегі тендердің ... және ... ... ... ... ... ... мемлекеттік орман
кадастрын, мемлекеттік орман ... ... ... ... ... ... өрт ... орталық атқарушы органмен бірлесіп ұзақ мерзімді орман пайдалану
кезінде ... ... ... ... ... ... ... талаптарды айқындайды; Қазақстан Республикасының заңдарында
белгіленген ... ... ... ... ... ... ... ұйымдар және жергілікті бюджет қаражат
есебінен қаржыландырылатын ... ... ... ... ... күзетілуі, қорғалуы, ормандарды молықтыру, орман өсіру мен
орман пайдалану ... ... ... қарайды; Қазақстан
Республикасының заңдарына сәйкес мемлекеттік орман қоры учаскелерінде орман
пайдалану құқығын, сондай-ақ ормандардың ... және ... ... ... ... ... ... тоқтатады; орман
қорын күзету, қорғау және пайдалану, ормандарды молықтыру мен орман өсіру,
орман селекциясы және ... ... ... ... ... ... айқындайды, ғылыми зерттеуді және жобалау-іздестіру
жұмыстарын ұйымдастырады; облыстық атқарушы ... ... ... ... мемлекеттік орман қоры учаскелерінде орман ресурстарын ұзақ
мерзімді орман пайдалануға беру ... ... ... ... ... ... орман заңдары, ... ... ... ... ... мен ... және
ерекше қорғалатын табиғи аумақтар туралы заңдар саласындағы әкімшілік құқық
бұзушылық туралы істерді қарайды.
Бұл комитеттің аумақтық органдары бар.Олар ... ... ... ... ... ... ... пайдалану, ормандарды молықтыру мен орман
өсіру мәселелері бойынша бағдарламалар әзірлеуге және оны ... ... ... ... ... молықтыру мен
орман өсіруді ... және ... ... ... ... мемлекеттік ... қоры ... ... ... ... аумақтарда орман пайдалануды реттейді;
- орман ... ... ... қорғалуына,
пайдалануына, ормандардың ... мен ... ... ... ... жүзеге асырады;
- орман қорының ... ... ... ... ... ... мониторингін жүргізеді, орман орналастыру мен
орман шаруашылығының жоспарлануын қамтамасыз етеді;
- ұйымдар басшыларының орман қорының жай-күйі, ... ... ... ... ... мен орман пайдалану мәселелері жөніндегі
есептерін карайды;
- Қазақстан Республикасының ... ... ... орман қоры учаскелерінде орман пайдалану құқығын
тоқтата тұрады, ... және ... ... ... ... заңдары, Қазақстан Республикасының
жануарлар дүниесін қорғау, ... мен ... және ... ... ... ... ... саласындағы әкімшілік құқық
бұзушылық туралы істерді қарайды;
- Қазақстан Республикасының ... ... өзге ... ... ... және аң ... ... және оның аумақтық органдарының
Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген тәртіппен өз құзыреттері
шегінде қабылдаған шешімдерін ... жеке және ... ... ... ... басқаруды жүзеге асыратын органдар жүйесінде ... ... ... ... ... орны ... Әрекет
етіп отырған Орман кодексіне сай, облыстық әкімшілік шекарасында облыстық
атқарушы органың қарауына:
1. ... ... ... отырып орман қорын ... ... ... ... мен ... ... ... өңірлік
бағдарламаларды әзірлеп, оларды іске асырады;
2. ормандарды күзетуді, қоуғауды, молықтыру мен ... ... және ... ... ... функциялық қарауындағы
мемлекеттік орман қоры аумағында орман пайдалануды реттейді;
3. мемлекеттік орман қоры ... ... ... ... алу ... ... ... жөніндегі іс-шаралардың жыл ... ... іске ... жеке және ... ... ... ұйымдардың өрт сөндіру
техникалырын, көліктері мен басқа да ... ... ... тарту тәртібін айқындайды, осы ... ... ... ... өрт ... ... ... және
медициналык, көмекпен қамтамасыз етеді;
5. ... ... ... ... қоғамдық өрт
сөндіру бірлестіктерінің жұмыс істеуіне жәрдемдеседі;
6. орманда өрт қаупі ... ... ... ... ... ... ... үшін жанар-жағармай материалдарының резервін
жасайды;
7. шаруа қожалықтары мен өзге де ауыл ... ... ... іргелес аумақтардағы ауыл шаруашылығы ... ... ... жерлерде сабантүбін, аңыздарды және өзге де ... ... ... ... қамтамасыз етеді;
8. өртке қарсы насихатты, бұқаралық ақпарат ... ... ... өрт қауіпсіздігі ережелерін орындау туралы мәселелердің
тұрақты берілуін ұйымдастырады;
9. ... ... ... ... қарсы күрес жөніндегі жұмыстарды
үйлестіреді, қажет болған жағдайда осы мақсатта арнайы ... ... қоры ... ... зиянкестерімен және ауруларымен күрес
және орманның санитарлық жай-күйін ... ... ... ... ... мен ... ... күресте авиахимиялық,
авиабиологиялық және аэрозольдық іс-шаралар жүргізген кезде, сондай-ақ
орманда өрт ... ... ... ... кезеңдерде жеке
тұлғалардың мемлекеттік орман қоры аумағында болуына ... салу ... ... ... тоқтата тұру туралы шешім қабылдайды;
12. уәкілетті орғанға беру үшін ... ... ... ... ... ... ... орман мониторингі жөніндегі
материалдар әзірлейді;
13. өздерінің функционалдық ... ... ... ... аяқталған объектілерді және ... ... ... ... ... дайын өнімдерді
қабылдайды;
14. уәкілетті органның және ... ... ... қатысуымен
өздерінің қарауындағы мемлекеттік ... қоры ... ... ұзақ ... ... беру жөнінде тендірлер
ұйымдастырады және өткізеді;
15. Қазақстан ... ... ... өзге ... ... асырады.
Орман комитетінің төрағасы лауазымы бойынша бір мезгілде Қазақстан
Республикасының Мемлекеттік бас орман инспекторы болып табылады.
Оның ... ... ... ... ... ... және
ерекше қорғалатын табиғи аумақтар мәселелерімен айналысатын орынбасарлары
лауазымы бойынша бір мезгілде ... ... ... ... ... ... болып табылады.
Орман қорын күзету, қорғау, пайдалану, ормандарды ... мен ... ... ... ... ... асыратын уәкілетті органның
және аумақтық органдардың лауазымды адамдарының:
1) ормандарды күзету, ... ... және ... ... ... мен іс-шараларының барлық түрлерін тексеруді,
сондай-ақ орман қоры аумағында орман ... ... және ... ... емес ... ... ... Қазақстан
Республикасының заңдарында белгіленген тәртіптің сақталуын қадағалауды
жүзеге асыру мен жеке және заңды ... ... ... ... ... нұсқау беру;
2) мемлекетті орман қорының ... ... ... ... ... мен орман өсіруге
тексерулер жүргізу үшін ... ... ... куәліктерін
көрсете отырып ұйымдарға кедергісіз кіру;
3) Қазақстан Республикасының орман заңдары, ... ... ... ... ... мен пайдалану және ерекше қорғалатын
табиғи аумақтар туралы ... ... ... ... ... ... жасау;
4) Қазақстан Республикасының сәйкес орман пайдалану құқығын тоқтата
тұру, шектеу, ... ... ... ... белгіленген тәртіппен жеке және
заңды тұлғаларға Қазақстан Республикасының ... ... ... ... дүниесін қорғау молайту мен
пайдалану және ... ... ... ... ... заңдарын бұза
отырып мемлекеттік орман қорына келтірілген залалды өтеу туралы талаптар
қою;
6) тиісті мемлекеттік ... ... ... ... заңдарын, Қазақстан Республикасының жануарлар
дүниесін қорғау, молайту мен пайдалану және ... ... ... ... ... ... жол берген лауазымды адамдарды жауапқа
тарту жөнінде ұсыныстар енгізу, ал қажет болған жағдайларда ... ... ... қылмыстық жауапқа тарту мәселені шешу ... беру ... ... ... ... ... ... ормандарды молықтыру мен орман
өсіру саласындағы мемлекетік бақылауды ... ... ... ... ... ... ... адамдары:
- орман шаруашылығы іс-шараларының орындалу сапасын және ... ... қоры ... ... ... жобаларына
сәйкестігін;
- мемлекеттік орман қоры учаскелерінде шарттардың ... ... ... орман пайдалануға беру тәртібін;
- ормандарда өрт қауіпсіздігі талаптарының, ормандағы өрттердің алдын
алу ... ... дер ... ... мен ... ... ету жөніндегі
іс-шаралардың орындауын, ... ... ... ... ... және ... орман қорына өрттен келген нұқсанды
анықтау, орман өрттерінің ... жою ... ... ... ... зиянкестер мен аурулардың қорғау женіндегі іс-шараларының
орындалуын, ... ... мен ... ... ... ... екпелерінің су басудан, қоқыстардан, ақаба
сулар мен ... ... ... да ... ... қалуының
алдын алу жөніндегі шаралардың дер кезінде қабылдануын, олардың есебін
жүргізу мен болжаудың дәлдігін.
- ... ... ... және ағаш ... ... ... өзге де ... сақталуын;
- Ерекше қорғалатын ... ... ... ... ... ... қоры ... орман тұқымдарын аудандастыру
ережелерінің ... ... ... ... сақтауды,
өңдеуді және олардың ... ... ... ... ... ... жерлерінің олардың ... ... ... және осы ... ... Құрылыс жұмыстары, пайдалы қазбаларды өндіру, коммуникацияларды тарту
және орман шаруашылығын жүргізумен және орман пайдалануымен байланысты ... де ... ... ... мемлекеттік орман қорын пайдалану
тәртібінің ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының
жануарлар дүниесін қорғау, молайту мен пайдалану және ... ... ... ... ... өзге де талаптарының орындалуын
бақылауды жүзеге асыруға міндетті.
Орман қорын күзету, қорғау, пайдалану, ормандарды ... мен ... ... ... бақылауды жүзеге асыратын лауазымды адамдарға
Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген тәртіппен қызметтік қаруды
сақтауға, алып жүруге және қолдануға рұқсат беріледі.
Орман қорын ... ... ... ... ... мен ... саласындағы мемлекеттік бақылауды жүзеге асыратын лауазымды адамдарға
Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген тәртіппен нысанды киім ... және ... ... ... етіледі.
Қазақстан Республикасының орман шаруашылығын жүйесінде орман қорының
жай-күйіне, өсірілуіне, қорғалуына, сақталуы мен пайдаланылуына ... ... ... ... өкілеттілік осы Ережеге сай Қазақстан
Республикасының Мемлекеттік орман қорғау, сондай-ақ мемлекеттік ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының
Мемлекеттік орман қорғау құрамына енетін ... ... ... ... ... бақылау жөніндегі жекелеген
мамандарына, республикалық бағыныстағы орман шаруашылығының кәсіпорындары
мен ұйымдарына ... ... ... ... ... ... мен
пайдаланылуына мемлекеттік бақылау органдары мына міндеттерді:
ә) қызметтік ведомстволық бақылау мәселелері бойынша орман ... ... ... бөлімшелерінін қызметін үйлестіреді;
а) белгіленген тәртіппен ... ... ... ... ... ... ... үшін міндетті болып табылатын орман
шаруашылығын жүргізу және орман қоры ресурстарын ... ... ... шаруашылығы басқармасы республикалық органының нормативтік-
техникалық және ... ... ... тиісті заңды ұйымдар мен ... ... ... ... республикасының орман қорында шаруашылықты жүргізу
мәселелері ... өз ... ... ... ... ... ұсыныстар береді;
в) мемлекеттік бақылауды ұйымдастыру, бақылаудың техникалық құралдарын,
сондай-ақ орман ... ... ... және ... ... ... ... ғылыми-зерттеу мекемелерінің
тақырыптық жоспарлары жөнінде қорытындылар береді және ұсыныстар ... ... ... ... және ... қоры ... пайдалану
үшін бақылауды ұйымдастыруда орман қорын пайдаланушыларға ... ... ... заңдарын насихаттауға катысады, орман қорын пайдалануды,
өсіруді, қорғау мен сақтауды жақсарту ... ... ... ... орман инспекцияларының жұмысын үйлестіреді. Мемлекеттік
бақылау (оның ішінде ... ... ... ... ... ... ... қызметін орындау жөніндегі жұмысын
ұйымдастырады, жоспарлайды және ... ... ... ... өз ... ... мынадай:
а) орман шаруашылығын жүргізу, орман қорын пайдалану, өсіру, қорғау,
сақтау жөніндегі барлық жұмыстар түрлері мен ... ... ... сондай-ақ орман шаруашылығын жүргізуге және ормандарды пайдалануды
жүзеге асыруға байланысты емес ... ... ... белгіленген
тәртіпті сақтауды қадағалау, ашылған тәртіп бұзушылық ... ... ... ... ... ... ... арқылы мемлекеттік,
кооперативтік және баса объектілерге, ... қай ... мен ... қарамастан, орман корының жай-күйіне, пайдаланылуына,
өсірілуіне, ... мен ... ... жүргізу үшін кедергісіз кіру;
б) мекемелер мен ұйымдарға, олардың қай ... ... ... ... ... ... жұмыс жүргізуші
лауазымды адамдар мен азаматтарға ормандарды пайдалануды, ... мен ... ... жөніндегі тиісті шаралар жүргізу туралы
талаптар қою, оларға орман шаруашылығын жүргізу, орман ... ... мен ... ... ... ... орындау үшін міндеттейтін нұсқау
беру;
в) орман шаруашылығына келтірілген зиянның орнын ... ... ... ... бұзғаны, орман қоры ресурстарын ұтымсыз ... ... ... ... және ... үшін белгіленген
тәртіпке сәйкес нақты адамдар мен ... ... ... ... ... өтеуге байланысты айып тарту;
г) белгіленген ... ... ... ведомстволардың, кәсіпорындардың, мекемелердін ... ... ... ... ... басшыларына орман
заңдарының ережелері мен нормаларының бұзылуына жол ... ... ... ... ... ұсыныс енгізу, ал қажет жағдайда
айыпты адамдарды ... ... ... ... ... шешу ... ... тапсыру;
ғ) орман қорын пайдалану, өсіру, қорғау және сақтау ережелерін ... ... ... орман қоры мен ағаш кесу ... ... ... қою, ... салу және ұсыныс енгізу;
д) белгіленген тәртіпке сәйкестелмей берілген ағаш кесу ... ... ... ... ... жүзеге асыру үшін берілген жер учаскелерін
пайдалану құқығына арналған құжаттарды ... егер осы ... ... өз ... ... онда орман қорындағы жұмысты тоқтатып
қою құқығы беріледі.
Мемлекеттік бас орман инспекторларына, ... ... аға ... инспекторларына, олардың орынбасарларына орман
қорының жай-күйі мен өсірілуіне қауіп төндіретін, Қазақстан Республикасының
орман ... ... ... өрт қауіпсіздігі талаптары мен санитарлық
ережелерді ... ... ... ... ... ... ... немес толық тоқтатып қою құқығы беріледі.
Орман қорына мемлекеттік бақылау органдарының белгіленген тәртіпке
сәйкес, орман ... ... ... ... ... және сақтау ережелері
ұдайы бұзылған жағдайда, ... ... ... ... ... ... жерлерді қайтарып алу ұсыныс жасауға құқығы бар.
2004 жылы 9 ... ... ... Үкіметінің 291 санды
қаулысымен Қазақстан Республикасының ... ... ... туралы
Ережені бекітілді [27].
Мемлекеттік орман күзеті орман шаруашылығын ... ... ... ... қорын күзету және қорғау жөніндегі ұйымдастыру,
шолғыншылық-күзет, ... және озге де ... ... ... ... ... күзетіне Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес
орман қорын күзету және ... ... ... ... ... ... - ... мақсаттарға сәйкес пайдаланудың белгіленген
тәртібін бұзушылыққа ... салу және ... ... ... орман қорына зиян келтіретін басқа да әрекеттерге тыйым салу және
олардың алдын алу ... ... ... мемлекеттік орман ... ... ... ... ... және ... ... шараларды жүзеге асыру;
- орман қорында ... ... және онда орын ... кәсіпорындардың, мекемелер мен ... ... ... ... ... Республикасы ормандарында өрт
қауіпсіздігі ережесінің ... ... ... ағаш ... өсіп тұрған ағаш пен орман пайдаланудың өзге
де түрлерін босату ережелерін орындауын қамтамасыз ету;
- орман қорының ... ... ... күзетілуіне,
қорғалуына және ... ... мен ... да ... ... ... ресурстарын пайдалануына бақылау
жасау болып табылады.
Орман ... ... ... ... орман
шеберлері, орманшылардың көмекшілері, орман шаруашылығының, орманды қалпына
келтіру және қорғаныштық орман өсірудің барлық ... ... ... ... орман питомниктерінің
бастықтары, бас орманшылар, ... ... ... ағаш ... мал ... және орман қорын заңсыз пайдаланудың
басқа да түрлеріне тыйым салу шараларын ... ... өрті ... жағдайда оны жою үшін ... ... ... бір мезетте мемлекеттік орман қорғаудың жоғары
қызметкерлеріне өрт туралы хабарлауға;
- орман қорында өрт ... ... ... ... ... мен ұйымдардың осы ережелерді
бұзғандығының баршасы ... ... ... хабарлауға, ал оларды
жекелеген ... ... ... бұл ... ... ... (акт)
жасауға;
- өз айналымында кепірлердің, өрт ... ... ... шек қою, ... орналастыру және ... ... ... ... ... ... немесе орманшылыққа айналымда байқалған
зиянды жәндіктердің, ... ... ... жел ... ... ... ... мен орман шаруашылығына зиян ... ... да ... ... ... ... ... сүрек дайындауға, мал жаюға, пішен шабуға және орман пайдаланудың
басқа да түрлеріне құқық беретін құжаттарды ... ... ... ... орындалуын бақылауға;
- заңсыз ағаш кесу және басқа ... ... ... ... ... ... өртінің шығуына кінәлі адамдарды ұстап алуға және оларды
тиісті ішкі істер органдарына ... ... ... ... өкімет органдары белгілеген тәртіпке
сәйкес өрт сөндіруге кәсіпорындардың, мекемелер мен ... мен ... ... ... пен ... қарсы қолданылатын
құралдарды тартуға, бұл орайда ормандағы, ең ... елді ... ... пайдалануға құқылы.
Орман шеберлері:
- заңсыз ағаш кесу және басқа да орман тәртібін бұзушылықтар, ... өрт ... ... ... мен талаптарының
орындалмауы жөніндегі хаттамалар жасауға; ағашы ... ... ... шайыр алуға бөлінген орман ағаштарын, учаскеде
орындалған орман шаруашылығы жұмыстарын куәландыруға ... ал ... ... ... ... ... бұл ... акт
жасай отырып, өз бетінше жүргізуге құқылы.
Орманшылардың көмекшілері:
• орман шеберлеріне, орманшыларға, уақытша орман күзетшілері мен өрт
командаларына ... ... дер ... ... ... ... жасауға және оларға нұсқамалар
беруге: айналымдар мен учаскелерге тексерістер жүргізуге;
• барлық орман пайдаланушылардың (жалгерлердің) өсіп тұрған ... ... мен өрт ... ... орындауына
бақылау жасау және олар бұзылған жағдайда бұл жөнінде хаттамалар
жасауға; орманшылық аумағында өрт қаупінің алдын алу ... ... ... ... ал орман өрттері шыққан
жағдайда орманшы келгенге дейін өртті сөндіруге басшылық ... ... ... ... ... ... ... актілердің дұрыстығын тексеруге,
ағашты заңсыз кесуден және бүлдіруден ... ... ... ... тапсырмасы бойынша селолық тауар өндірушілер мен басқа
да орман қорын иеленушілердің ... ... ... жай-күйіне тексеріс жүргізуге кұқылы.
Бас орманшылар:
• орман қорында орманды өрт және ... ... ... ... ... және ... сонымен қатар орманды өрттен, орман зиянкестері мен
ауруларынан қорғау саласында ... мен ... ең ... ... ... мен ... ... басшылықты
жүзеге асыруға; орманды күзету және ... ... ... орманшылықтар үшін барлық шаралар бойынша
жоспарлар әзірлеуді басқарып, олардың орындалуын бақылауды жүзеге
асыруға; орман ... ... мен ... ... ... ... ... білімін
көтеру жөніндегі шараларды ұйымдастыруға басшылық ... ... ... ... күзету, қорғау және
пайдалану саласында орманды ... ... ... мен ... да ... ... ... сақталуы мен орындалуына бақылауды
жүзеге асыруға;
• селолық ... ... мен ... да ... ... орманды күзету және қорғауды ұйымдастыруда
техникалық ... ... ... ресурстарының дұрыс
пайдаланылуын қадағалауға құқылы.
Директорлар:
- орман ... ... мен ... туралы
материалдарды соттарға, ішкі істер органдары мен ... ... ... ... ... ... селолық тауар өндірушілер мен ... ... ... ... ... пайдалануына және ... ... ... және ... ... ... үшін ... шаралар қолдануға құқылы.
Орман қорын басқару саласындағы мемлекеттік ... ... ... ... түрі - ... ... ... орналастыру Орман
кодексінің 55 бабына сай, орман шаруашылығы мен орман пайдалануды ұтымды
жүргізуді, ормандарды ұлғайта ... ... және ... камтамасыз
етуге, орман шаруашылығында ғылыми-техникалық саясат жүргізуге бағытталған
шаралар ... ... ... ... ... мыналар жүзеге
асырылады:
- орман қоры аумағының шекарасын ... және ішкі ... ... ... ... және ормандарды
арнайы картографиялау;
- екпе ағаштардың тұқымдық құрамы мен жас ... ... ... ... қоры ... ... және сандық сипаттамаларын айқындай
отырып, ормандарды түгендеу:
- күтіп-баптау мақсатындағы кесуді, санитарлық мақсаттағы ... екпе ... ... ... ... кесуді, орманды қалпына
келтіру және орман өсіру, ормандарды сақтау және қорғау жөніндегі ... ... ... шаруашылық жұмыстарын жүргізуді қажет ететін орман қорының
учаскелерін анықтау, сондай-ақ ... ... ... тәртібі мен
әдістерін белгілеу;
- ормандарды қорғаныш топтары мен ... ... ... ... ... бір тобынан немесе санатынан екіншісіне
көшіру жөніндегі ұсыныстарды әзірлеу;
- ... ... ... ... ... ... күтіп-
баптау мақсатындағы кесудің орман екпе ... ... ... ... орман екпе ағаштарын қайта ... ... ... ... кесудің және орман пайдаланудың ... ... ... ... ... ... ... Үкіметінің 2004 жылы 17 сәуірде бекіткен 118
санды «Мемлекеттік ... ... және ... ониторингін енгізу ережесін бекіту туралы» Қаулысында ормандарда
мемлекеттік кадастр ... ... ... ... Республикасында
мемлекеттік орман кадастры орман қорын ... ... ... ... олардың қорғалуы мен сақталуын ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... үшін, заңды ұйымдар мен адамдарды
орман қоры туралы мәліметпен қамтамасыз ету үшін жүргізіледі [28].
Мемлекеттік орман кадастрына ... ... ... ... ... ... ... орман қорының сандық және сапалық жай-күйі,
ормандарды қорғаныш топтары мен санаттарына бөлу ... ... ... ... жүргізу, шаруашылық қызметі нәтижелерін бағалау ... ... да ... ... Мемлекеттік орман кадастры мен
орман қорын ... ... ... ... ... мен ... негізінде Қазақстан Республикасының орман ... ... ... ... ... ... ... мен
орман қорын мемлекеттік есепке алу республика үшін ... жүйе ... ... Үкіметі белгілеген тәртіппен жүргізіледі.
Мемлекеттік орман ... ... ... ... сай ... және аң ... ... оның аумақтық органдары және Қазақстан
Республикасының Қоршаған ... ... ... өз ... ... ... ... орман кадастрының құжаттарын, сол құжаттардың
дәйектілігі үшін жауапты орман қоры учаскелерінің иелері ... ... ... ... және ... ... және ... жүргізетін орманқадастр кітапшалары мен есеп құжаттары мемлекеттік
орман кадастрын құрайды.
Орман ... ... мен есеп ... ... ... ... жер орналастыру және жер ... ... ... және ... ... ... ... аң және балық шаруашылығы Комитеті бекітеді.
Орман қорында болған өзгерістер туралы мәліметтерді, жыл ... ... ... ... куәландыратын акт негізінде есеп
құжаттарына енгізеді.
Орман иеленушілер, ... ... ... тәуелсіз, жыл
сайын орман қорының 1 қаңтардағы жағдайы туралы мәліметті есеп ... 20 ... ... орман шаруашылығының облыстық ... ... есеп ... ... ... ... ... бойынша бекітілген
формада есептерді 1 наурызға ... ... ... ... органына жібереді.
Қазақстан Республикасының орман шаруашылығын басқарушы мемлекеттік
органы:
- орман иеленушілерді тіркеуге ... ... ... ... ... зерттеуді және
сақтауды қамтамасыз етеді;
- орман ... ... ... ... ... ... бекітеді.
Осы Қаулыға сай орман мониторингі ормандардың жай-күйін ... ... ... ... ... және ... ... болып табылады. Ол
орман қоры туралы үнемі жаңа мәлімет алу үшін ... осы ... ... ... ... ... жөнінде шешім қабылданады
және орман экожүйелерінің табиғи және ... ... ... ... ... ... қызметі Қазақстан Республикасының орман
шаруашылығын басқарудың мемлекеттік ... ... ... ... экожүйелердің республикалық орталығы және аумақтық
орталықтары құрайды.
Орман экожүйелерінің республикалық орталығы:
- ... қоры ... ... және ... ... ... ... аэрокосмостық және жер беті мәліметтерін өндеу программаларын, орман
қорының картасын жасайды, ... есеп беру ... ... ... қорын өрттен қорғау, зиянкестер мен орман ауруларынан сақтау,
өндіріс қалдықтарымен зақымдауды байқау, жойылып бара жатқан өсімдіктердің
түрлері ... ... ... ... ... және ... ... банк ісіндегі орман қоры ... ... ... мәліметтерді жаңарту мақсатымен орман пайдалануға және
ормандарды ... ... ... және басқа ... ... ... ... ... ... бақылау
жүргізеді;
- аумақтық орталықтарды аумақтық орман ... ... ... ... ... және ... да мәліметпен
жабдықтайды;
Орман мониторингісінің аумақтық ... жеке ... ... ... және ... ... ... орталығына
кіреді. Қажет жағдайда олар ... ... ... көзі ... кәсіпорындар орналасқан аудандардағы ... ... ... ... ... ... ... жинау және өндеу топтары орман
шаруашылық кәсіпорындарымен және ... ... ... қызметкерлерімен
бірлесіп жұмыс жасайды. Олар жинақтаған мәліметтер Республикалық мониторинг
орталығына ... ... ... мониторингін жүргізу тәртібі:
ә) метеомағлұмат, атмосфералық ... ... ... ... мәлімет, ормандарды жер беті зерттеу нәтижелерін, орман қорының
шекараларының өзгеруі, аэрокосмостық және т.б. ... ... ... және ... ... ... жаңадан алынған мәліметтерді салыстыру және сараптау, орман
қорында болған өзгерістерді анықтау;
б) орман ... мен ... ... ... ... ... ... болған өзгерістерді ескере отырып статистикалық көрсеткіштерді
қайта есептеу;
г) әртүрлі тақырыптық орман ... ... ... ... өзгерістерді жобалау және сараптау, сондай-ақ
әртүрлі факторлардың әсерінен болған шығынды азайту шараларын жасау.
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... мониторингін жүргізу үшін:
- қоршаған ортаның ластануы туралы аэрокосмостық және метеорологиялық
мәлімет алуды ұйымдастырады;
- есеп ... ... ... өндеуді, орман қорының
картасын, биотикалық жөне антропогендік ... ... ... ... ... ... қорын жер беті және дистанциялық ... ... ... ... ... мониторингін жүргізу үшін мағлұмат банкісін құру, оны
жүргізу, тақырыптық орман ... ... ... ... ... министірліктермен жәие ведомстволармен жасайды
және оларды бекітеді;
- орман қоры ... ... және ... жүйелейді, жинайды, сақтайды.
Орман экожүйе мониторингісінің материалдары орман қорына әртүрлі
экологиялық ... ... ... ... және ... ... ... қабылдау үшін мемлекеттік басқару және билік органдарына,
сондай-ақ Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ұйымдарға және азаматтарға беріледі.
Орман заңдарын бұзғандық үшін ... ... ... ... ... Осы ... сай ... қорының учаскелерін сатып
алу-сатуға, кепілге беруге, өз бетінше ... және ... ... ... ... жүзеге асырудың құқығын өз бетінше өзгеге беруге тыйым
салынады.
- Осы баптың бірінші бөлігінде аталған заңсыз мәмілелерді жасағаны ... ... ... ағаштар мен бұталарды заңсыз кескен және зақымдаған;
- өрт салудың, отқа салақ қараудың салдарынан орманды ... ... ... өрт қауіпсіздігі мен санитарлық ережелер талаптарын
бұзған;
- орман қорын ... және ... ... өндірістік
қалдықтармен және коммуналды тұрмыстық төгінділермен, ... ... ... ... ... орман қорының уақытша берілген учаскелерін қайтару мерзімін бұзған
немесе оларды мақсатына ... ... үшін ... ... ... ... орындамаған;
- орман дақылдарын, орман питомниктері мен ... ... ... ... ... сондай-ақ табиғи жас өскіндерді, өрім
шыбықтарды, сондайақ ... ... ... ... ... түскен тұқымды құртқан және зақымдаған;
- ағашы кесілген жерлерде және ... ... ... ... өсіруге арналған орман қоры жерлерінің басқа категорияларында ағаш
өсіру тәртібі мен ... ... ... ... учаскелерін ағаш түбірінен тазарту, құрылыс салу,
сүректі ұқсату, қоймалар салу, ара ұялары мен ... ... ... мақсаттар үшін тиісті рұқсаты болмай пайдаланған;
- өз ... ... ... және мал ... ... ... ... саңырауқұлақтарды, жидектерді және
т.б. тыйым салынған немесе тек орман билеті бойынша ғана жол берілетін
учаскелерде өз бетінше жинаған;
- ... ағаш ... ... ... ... дайындау тасудың, шайыр
және ағаш ... ... ағаш ... ... ... ... орман қоры үшін пайдалы жануарлар өлемін құртқан; шектеу, орман
орналастыру және орман ... ... ... және ... ... құжаттарында көзделген мақсаттарға немесе қағаздарында
көзделген ... ... ... ... ... ... ... асырған;
- ағаш кесетін жерлерді бөлу мен баға қоюдың ... ... ... ... ... және ... ... зиянды әсер ететін
объектілерді салған және пайдаланған адамдар Қазақстан Республикасының
заңдарына сәйкес ... ... ... ... қылмыстық
жауапта болады.
Мемлекеттiк орман кадастрын жүргізу тәртібі:
1. Мемлекеттiк орман кадастры орман орналастыру жұмыстарына толық
циклын ... ... ... ... ... ... және ... туралы мәлiметтердi қамтитын басқа да есепке алу құжаттарының
негiзiнде ... ... ... ... ... ... кейiнгi жылдың 1 қаңтарындағы жағдай бойынша ағымдағы
өзгерiстер мен ... ... ... ... ... ... ... енгiзедi;
Есептi жылдан кейiнгi 20 қаңтарға дейiн орман қорында болған өзгерiстер
туралы мәлiметтердi уәкiлеттi орган белгiлеген нысан бойынша ведомстволық
тегiне ... ... ... ... ... (бұдан әрi - аумақтық
органдар) немесе орман қорын күзету, қорғау, пайдалану, ... ... және ... ... ... ... органдарға (бұдан
әрi - ... ... ... ... ... ... саласындағы аумақтық және облыстық атқарушы
органдар жыл сайын, 1 ... ... ... ... ... ... есептемелер әзiрлеп, оларды уәкiлеттi органға жолдайды.
4. Мемлекеттiк орман кадастрының ... ... ... ... оны ... ... орман шаруашылығын
жүргiзумен және мемлекеттiк орман қорын ... ... ... ... ... ... ... көшiру және (немесе)
мемлекеттiк орман қорының жерлерiн алу, орманды пайдалану үшiн ... ... ... ... ... мен ... ... қызметiн бағалау кезiнде пайдаланылады.
5. Мемлекеттiк орман кадастры ақпарат жинаудың, өңдеудiң және сақтаудың
электронды ... ... ... ... басылған күйiнде
жүргiзiледi.
Ормандардың мемлекеттiк мониторингiн жүргiзу ережесi: 
1. Осы ... ... ... ... ... сәйкес әзiрлендi
және ормандардың мемлекеттiк мониторингiн жүргiзу тәртiбiн белгiлейдi.
2. Ормандардың мемлекеттiк мониторингi орман қорын күзету, қорғау және
ормандарды молықтыру, ... ... ... ... ... мен ... функцияларын сақтау саласындағы мемлекеттiк
басқару мақсатында орман қорының жай-күйi мен ... ... ... ... жасау жүйесi болып табылады.
3. Ормандардың мемлекеттiк мониторингiн жүргiзудi орман шаруашылығы
саласындағы уәкiлеттi ... оның ... ... мен ... ... ... Қазақстан Республикасының бүкiл
аумағында бiрыңғай жүйе бойынша жүзеге асырады.
4. Ормандардың мемлекеттiк ... ... ... ... ... ... берудi орман қорын күзету, қорғау, пайдалану,
ормандарды молықтыру және ... ... ... ... ... ... асырады.
5. Аумақтың қамтылуына байланысты ... ... ... ... ... мониторингтерi жүзеге асырылады:
      1) республикалық мониторинг Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... мониторинг физика-географиялық, әкiмшiлiк, орман-өсiмдiк,
орман экономикалық және өзге де шекаралармен шектелген аумақтарды ... 3) ... ... ... ... ... ... және
орманның экологиялық жүйелерiнiң қарапайым құрылымдарына дейiн ... ... ... ... ... Орман мониторингi:
1) мемлекеттiк орман қорының санаттары бойынша жүйелi бақылаулар
орындау ... ... ... ... түгендеу);
2) орман қорының жай-күйiн бағалауды өткiзу;
3) орман қорының жай-күйiне ықпал ететiн антропогендiк әсерлердi реттеу
жөнiнде ... ... ... бiр ... ... ... ... жай-күйiне болжам жасау
жөнiндегi жұмыстарды қамтиды.
7. Орман қорының жай-күйiн бағалау жүргiзiлетiн бақылауларға ... ... ... мен ... ... ... орындалады.
      8. Орман қорының жай-күйiнiң ... ... ... ... ... және ғылыми болжамдар оларға әсiресе терiс сипаттағы
өзгерiстердiң етек алу серпiнiн, ... және ... ... ... ... ... қоса берiлiп, әзiрленедi.
9. Ормандардың мемлекеттiк мониторингiн жүргiзу үшiн:
1) қашықтықтан зондылаудың
2) орман ... ... ... және ... ... орман орналастырудың
 4) қор деректерiнiң (жоспарлардың, карталардың, схемалардың, ... ... да ... ... ... мен iздестiрулердiң материалдары пайдаланылады.
10. Ормандардың мемлекеттiк мониторингiнiң нәтижелерi қағазға ... де, ... ... ... және ... ... жүйелерiн
пайдалана отырып та есептемелер, кестелер, карталар және картографиялық
материалдар ... ... ... ... ... және ... атқарушы органдар беретiн
ормандар ... ... ... және ... ... үшiн ... жасайды.
12. Ормандардың мемлекеттiк ... ... ... ... ... ... пайдалану жөнiндегi бағдарламаларды
жоспарлау және әзiрлеу мәселелерi бойынша, орман ... ... ... да ... ... - мемлекеттiк атқарушы және өкiлдiк
органдар;
2) ... орта мен ... ... ... бiрыңғай
мемлекеттiк жүйесiн жүргiзу мәселелерi бойынша - деректердiң жиынтық банкiн
жүргiзу үшiн қоршаған ортаны қорғау саласындағы ... ... ... өзге де жеке және заңды тұлғалар болып табылады [29].
2.З ... ... ... үшін құқықтық жауапкершіліктің түсінігі және
оның түрлері
Құқықтық жауапкершіліктің мәселелерін, оның ерекшеліктерін, атқаратын
функцияларын ескере отырып ... ... мен ... ... ... ... жауапкершіліктің жалпы
сипаттамасымен шектелмейді. Құқықтық жауапкершілік - бұл заң ғылымында тек
теориялық маңызы бар, ... ... ... ол ... ... шынайы
қолданылуы бар, үздіксіз, бір ... ... ... құқықтық институт.
Қоғамдық қатынастардың қандай да бір саласына әсер ету, өзінің ... ... ... ... ... ... түрлері
арқылы нақтыланады және іс жүзіне асады. Құқықтық жауапкершіліктің түрлерін
оқып-зерттеу, құқықтық ... ... ... ... оның
маңызын ашу жауапкершіліктің құқықтық реттеу механизмінде алатын орнын
анықтау үшін қажет.
Орман заңдарын бұзушылықтың ... - ... ... ... ... болуы мүмкін.
Орман заңдарын бұзғаны үшін ... ... ... ... және азаматтық жауапкершілікке тартылады.
Қылмыстық жауапкершілік қылмыс деп ... ... ... ... ... ... ... бұзған үшін қылмыстық
жауапкершілік Қылмыстық кодекспен анықталады. ... ... ... ... мен азаматтар болады. Әрекет етіп отырған
қылмыстық зан, заңсыз ағаш және бұта ... ... ... және ... ... ... орман заң бұзушылықтарды қылмыс деп жіктеп отыр.
Бұл қылмыстар Қылмыстық кодексінде ... ... ... олар ... ... ... ... кодекстің экологиялық
қылмыстар деп аталған 11 тарауында қарастырылған. ... ағаш және ... үшін ... ... ... 291 бабында бекітілген. Сүрек
дайындайтын кәсіпорындардың, ұйымдардың, есепті ағаш кесу ... ... ... ... ... сүрек кесуі, азаматтардың орман
билетінсіз ... ... ... ... ... немесе арттық мөлшерде не
кесуге бөлінген ағаштан басқа ағаш ... ... ағаш кесу деп ... ағаш ... ... ... қорының кез-келген тобында жөне ... ... ағаш ... ... ... ... өсіп ... ағаштар мен
бұталардың өсуін тоқтататын дәрежеге дейін зақымдау, егер мұндай әрекеттер
анағурлым зиян келтірсе, ... ... екі айға ... ... ... ... белгіленеді немесе ол адам алты айдан бір жылға дейін түзеу
жұмыстарына тартылады. Осы ... ... рет ... ... ... ... қызмет бабын пайдаланып жасауы, әйтпесе өте ірі мөлшерде
жасау ауырлататын мән-жайлар болып табылады және олар үшін ... ... ... бес айға ... ... ақысы мөлшерінде штраф белгіленеді, не
ол бір жылдан екі жылға дейінгі түзеу жұмыстарына тартылады, немесе оған ... ... ... бір қызмет түрімен айналысуға тыйым салынады.
Қарастырып отырған қылмыс белсенді ... ... ... Бұл қылмыс үшін
жауапкершілік қылмысты жасау әдісіне, яғни сүректі жерден ... ... ... ... ... ... ... қарамастан тағайындалады [22].
Қылмыстық кодекстің 292 бабына сай ормандарды өртке абайсыз қараудың
немесе басқа да қауіптілігі ... ... ... ... ... үшін, құқық бұзушының екі айдан бес айға дейінгі еңбек
ақысы көлемінде ... не екі ... ... ... ... белгіленеді, не
екі жылға дейін бас бостандығынан ... ... ... ... ... ... ... кірмейтін екпелерді өрттеу жолымен
немесе зиянды ... ... ... ... ... немесе құртқаны үшін үш жылдан сегіз жылға ... ... ... ... ... ... ... бөлігі орман
қорының учаскесінде түрлі жұмыстарды жүргізетін ұйымдардың жұмыскерлерімен
отқа салақ қараудың нәтижесінде ... ... ... ... ... ... өрт ... деп аталатын
2004 жылы 12 желтоқсанда Орман және аң шаруашылығы Комитетінің төрағасымен
бекітілген Ереженің екінші ... ... ... ... және азаматтарға қойылатын жалпы талаптардың тізімі көрсетілген .
Орман шаруашылығына келтірілген ... ... ... оны ... ... ... ... деп отпен немесе басқа да қауіптілігі
жоғары әдіспен орманның, қоршаған ортаның бір бөлігі ... ... және оны ... ... ... ... ... жоюды
айтамыз. Егер өрттің немесе басқа да ... ... ... ... ... орманды пайдалану мүмкіншілігі толық немесе жартылай
жойылса, онда келтірілген зиянның мөлшері ірі деп ... ... ... заңдарының негізгі принциптері:
1.орманның климатын реттейтін, орта түзетін, егіс – топырақ қорғау, су
сақтау және ...... ... ... ... ... ... тұрақты дамыту;
орманның табиғи – қорық қоры объектілерінің мәдени және табиғи мұраның
биологиялық ... ... көп ... ... ... ұтымды үздіксіз сарқылмайтындай етіп пайдалану;
5.орман қорын күзету, қорғау пайдалану, ормандарды молықтыру мен ... ... ... ... мен ... ... пайдалану үшін ағаш кесу мен алынған сүректі ... ... ... функцияларынан орман пайдалануды реттеу функцияларының
ара жігін ... ... ... ... ... ... залалдың
орнын толтыру.
8.орман ресурстарын ақылы пайдалану.
9.орман қорларының жай-күйі туралы ақпараттардың қол жетімдігі;
10.халықтың және қоғамдық бірлестіктердің орман қорын ... ... ... жылы 12 ... 1186 ... ... ортаны қорғау туралы
заңнаманың бұзылуы салдарынан келтірген залалды өтеудің ... атты ... ... ... ... қабылданды. Оған
сай орман шаруашылығына ... ... ... ... ... кітабына енгізілген өсімдіктерді заңсыз ... ... ... жою ... ... залалды өтеудің ережесі
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2001 жылғы 12 қыркүйектегі № ... ... ... ... келтірілген залалды, сондай-ақ Қазақстан
Республикасының Қызыл кітабына енгізілген ... ... ... ... немесе жою арқылы келтірген залалды өтеудің осы ... ... ... үшін ... ... алудың залалды өтеу
тәртібін айқындайды.
Орман шаруашылығына келтірген ... ... ... ... ... ... ... заңсыз жинау,
дайындау, зақымдау немесе жою арқылы ... ... ... ... ... басқарушы орталық мемлекеттік органның
ұсынуы бойынша Қазақстан Республикасының Үкіметі бекітеді.
Залалды өтеу ... ... ... басқарушы ортақ мемлекеттік
органнын аумақтық органдары бекітілген мөлшерлер ... ... ... ... ... келтірген жері бойынша мемлекеттік бюджетке төлейді.
Залалды өтеу сомаларын төлеу банк ... ... ... ... ... ... ... арқылы, залалды өтеу сомасы туралы
құқық бұзушыға ... ... ... 14 күнтізбелік күннен кешіктірмей
аудару жолымен ... ... өтеу ... ... ... көшірмелері орман шаруашылығын басқарушы орталық мемлекеттік
органның аумақтық органдарына және аумақтық салық комитеттеріне ұсынылады.
Егер бұзушы залалды өтеу ... 14 ... күн ... өз еркімен
төлемесе, залалды өтеу мәселесі сот төртібімен қаралады.
Орман шаруашылығын басқарушы орталық ... ... ... ... ... ... тоқсаннан кейінгі екінші айдын 1-күнінен
кешіктірмей өзінің ... жері ... ... ... ... ... келтірілген залал үшін, сондай-ақ Қазақстан Республикасының
Қызыл кітабына енгізілген өсімдіктерді заңсыз жинау, дайындау, ... жою ... ... ... үшін ... өндіріп алынған сомалар
жөніндегі мәліметтерді ... ... ... орталық мемлекеттік
органмен бірлесіп мемлекет алдындағы салықтық міндеттемелердің орындалуына
салық бақылауын қамтамасыз ететін орталық атқарушы орган ... ... ... бойынша жібереді.
Залалды өндіріп алу сомаларының толық және дұрыс есептелуіне бақылауды
орман шаруашылығын басқарушы мемлекеттік органдар мен ... ... ... ... ... ағаш кесу үшін ... ... экологиялық және экономикалық ... ... ... екені, қорғаныш қасиеті ескеріледі. Зиян ... ... ... ... ... бойынша анықталатын зиян ... ... ... ... диаметіріне байланысты болады және
екінші топтың ағаштарына қарағанда, бірінші топтың ағаштары үшін төленетін
шығын мөлшері ... ... ... кодекстің 291 бабының екінші бөлігінде ағаштар мен бұталарды
бірнеше рет кесу және ірі мөлшерде зиян келтіру қарастырылған. 2004 жылы ... 1 ... ... ... ... ... үшін ... туралы заңдарды қолдану туралы" каулысы қабылданды. Онда бірнеше деп
екі немесе оданда көп рет ... ... ... ... ... ірі деп бағалағанда, соттар орманның экологиялық құндылығын,
кесілген немесе зақымданған ағаштардың санын және ... ... ... ... ... ... ... қорында заңсыз ағаш кесу - қасақана
қылмыс болып табылады. Оны жасаған адам өз әрекеттерінің заңсыз екенін біле
тұра ... ... да оны ... Заңсыз ағаш кесудің мақсаты,
қылмыстың жіктелуіне әсер етпейді, ... жаза ... ... ... ... ... ... осы әрекеттің нәтижесінде заңда
қарастырылған көлемде зиян келтірілгенде, аяқталды деп саналады. ... ағаш ... 18 ... ... ... ... адамдар қылмыстық
жауапкершілікке тартылады. Құқықтық жауапкершіліктің анағұрлым кең тараған
түрінің бірі - әкімшілік жауапкершілік. 30 ... 2001 жылы ... ... ҚР ... ... ... ... Әкімшілік жауапкершіліктің субъектісі жеке және заңды
тұлғалар. Әкімшілік кодекстің 283 бабы ... ... ... кесу, орман
дақылдарын, орман питомниктері мен плантацияларындағы екпе көшеттерді
немесе ... ... ... табиғи жас өскіндерді, өрім шыбықтарды,
сондай-ақ орманды қалпына ... ... ... ... түскен
тұқымды құрту және зақымдауды; 285 бабы ... ... ... ... талаптарға сай келмейтін орман ... ... 284 бап ... қалпына келтіру және жақсарту, піскен ағаш
қорларын пайдалану тәртіптерін бұзуды; 287 бап орман қоры ... ... және шөп ... ... бүлдіруді; және т.б. тыйым салынған немесе
тек орман билеттері бойынша ғана жол ... ... өз ... ... ... Қарастырып отырған құқық бұзушылықтар туралы
істерді ... ... ... ... ... ... ... Ормандарда өрт қауіпсіздігі ережелерін орындамағаны
үшін әкімшілік кодекстің 81 бабына сай әкімшілік жауапкершілік белгіленеді.
Қазақстан Республикасы Мемлекеттік орман ... ... ... сай,
мемлекеттік күзет органданының басшысы органдарда өрт ... бұзу ... ... ... жинап соттарға, ішкі істер
органдары мен прокуратураға жібереді. Осындай шаралар орман ... ... ... ... ормандарда орман өрттеріне қарсы тәртіпті сақтауға
мүмкіндік береді. Заңда ... ... сай, ... ... атқарушы органдарының, орман шаруашылығының, мемлекеттік
күзет қызметінің қызметкерлерімен толтырылған, орман заңын бұзу ... ... ... ... негіз ... ... ... ... ... ... ережеге сай
мемлекеттік орман күзет қызметінің қызметкерлері ... ... бұзу ... ... туралы актілерді толтырып, тиісті сот, ішкі істер,
прокуратура органдарына ... ... ... мемлекеттік бақылау
органдарында, ормандарда болған барлық орман ... бұзу ... ... ... тиісті органдардың қарауына жібереді. Протоколды
толтырғанда, ондағы сұрақтарға нақты жауап жазылуы ... ... ... заң ... жөне ... заңын бұзушы адам туралы ... ... ... болып табылады. Қоршаған ортаны қорғау заңдарын бұзғаны
үшін қылмыстық, әкімшілік, ... ... ... ... ... Экология пайдалану саласындағы ... ... ... ... ... және ... ... пайдаланумен байланысты шаралар мен жоспарларды жүзеге асырумен
байланысты өзінің еңбек міндеттерін құқыққа қарсы, ... ... ... ... ... үшін ... ... деп танылған жұмысшыға
тәртіптік жауапкершіліктің мынандай түрлері қолданылуы ... ... ... қатаң сөгіс жариялау немесе жұмыстан ... ... ... тәртіптік жауапкершілік, еңбек шартына байланысты
өзінің еңбек қызметін ... ... ... ... ... ... барысында экологиялық ережелерді бұзғанда туады. Сөз
болып отырған ... ... ... ... ... қатынастарының ішкі
ережесі мен қоршаған орта. Тәртіптік ... ... ... ... өтеу ... ... ... шараларды жүзеге асыруды қажет
етпейді. Тәртіптік жауапкершіліктің негізгі белгілері:
- ... ... ... ... ... ... ... орындау барысында экологиялық ережелерді бұзғанда туады;
- тәртіптік жауапкершілікті кінәлі жұмысшы қызмет ... ... ... ... ... ... ... үшін тағайындалатын тәртіптік
жауапкершіліктің ерекшелігі ... етіп ... ... ... ... ... ... экология пайдалану саласында тәртіптік жауапкершілік ... ... ... енді экология пайдалану саласында ... ... ... ... мен ... ... құқықтық
қатынаста болса, кәсіпорын өзінің жұмысшысы келтірген зиянын өтеуі ... ... ... адам мен ... ... байланыс еңбек қатынастары
болғандықтан материалдық жауапкершілік тағайындалады, яғни кәсіпорынның
жәбірленушіге төлеген шығынын ... ... ... ... ... ... ... белгілері бар:
- материалдық жауапкершілік кінәлі жұмысшының еңбек ақысының белгілі
бөлігімен шектеледі және келтірілген ... ... ... ... ... ... бұл жауапкершілігі еңбек заны бойынша тек оның кінәсі
болғанда тағайындалады;
- материалдық ... ... тек ... зиян
есептеледі, ал алынбай қалған пайда есептелінбейді;
- осы жауапкершілікке ... ... ... ... ... ... екі апта ... шығын кінәлі жұмысшының келісімімен өтеледі, егер ол келіспесе сот
тәртібімен өтеу белгіленеді;
- шығын ... ... ... зиян ... үшін қылмыстық, әкімшілік немесе тәртіптік ... ... ... ... бұзғанда келген шығынды өтету үшін ... ... ... жауапкершілік пен мүліктік
жауапкершілік бір-бірінен негізгі ... ... ... ... ... қатынастарынан тумайды; бұл ... тек ... зиян ғана ... ... ... ... пайда тағы басқа шығындар, мысалы, өртті сөндіруге, өрт
болған учаскені тазалауға жұмсалатын шығын ... ... сот ... ... қатынастары саласындағы азаматтық жауапкершілік екі түрлі болуы
мүмкін. Сүректі түбірінен босату барысында орман ... ... үшін ... төлем ақы түрінде. ... ... ақы ... шарт ... ... үшін ... санкция болып
табылады және ол заң бұзумен байланысты емес. Жауапкершіліктің екінші түрі
орман заңдарын бұзғанда қолданылады және ол өз ... тағы ... ... және ... жауапкершілік. Орман ... ... ... келтірілген шығын 2001 жылы қыркүйекте Қазақстан Республикасы
Үкіметінің санды "Орман заңдарын бұзғаны және ... ... ... ... ... ... дайындағаны және зақымдағаны
үшін материалдык ... ... ... ... ... ... Таксалар тізімінде орман құқық бұзушылықтың он ... ... ... ағаш ... ... өз бетінше мал жаю және пішен шабу; орман дақылдарын, орман
питомниктері мен плантацияларындағы екпе ... ... ... ... жас ... өрім ... ... орманды қалпына келтіруге
арналған алаңдарда өздігінен түскен тұқымдарды құрту; орман қорының
жерлерін ... және т.б ... ... және ... да ... ... материалдарын дайындау
барысында орман шаруашылығына келтірген шығынды өтеу үшін ... ... ... ... ... ... ... емес,
қызмет жүргізу кезінде екпелерді зақымдағаннан ... ... ... ... ... арналған; орман питомниктерін,
плантацияларды, ... ... ... ... ... келтірілген шығыннын көлемін есептеуге арналған; сондай-ақ
орман қорының жерлерін зақымдаған ... ... ... ... ... шығынның көлемін анықтауға; орман фаунасының
мекенін зақымдаудан немесе құртудан ... ... ... ... Қызыл кітабына енгізілген өсімдіктерді заңсыз ... ... ... ... анықтауға; орманды ластаудан, кішігірім
архитектуралық формаларды, коммуникацияларды, ... ... ... ... ... анықтауға арналған жеті такса бекітілген.
Таксалардың көлемі орман құқық бұзушылыққа байланысты бекітілген.
Қазіргі ... ... аң ... ... ... ... "Орман
заңдарын бұзғаны және Қазакстан Республикасының Қызыл ... ... ... немесе оларды заңсыз дайындағаны және зақымдағаны
үшін материалдық жауапкершілік туралы" таксалардың жаңа ... ... ... оны ... ... ... ... ұсынбақшы.
Жаңа жобаның ең негізгі ерекшелігі ақша-қаражат инфляциясына байланысты,
орман заңын бұзудан орман шаруашылығына ... ... үшін ... ... ұлғайтылған.
Орман қорын күзету, қорғау, пайдалану, ормандарды молықтыру мен орман
өсiру саласындағы заң бұзушылықтар:
1. ... ... ... ... ... ... молықтыру мен
орман өсiру саласындағы заң бұзушылықтар:
1) орман қорындағы орман орналастыру мен ... ... ... немесе бүлдiру;
2) мемлекеттiк орман қоры учаскелерiн сатып алу-сату, ... ... ... өз ... ... мен ... ... орманға
мемлекеттiк меншiк құқығын бұзатын орман пайдалануды ... ... ... ... басқа бiреуге беру;
3) мемлекеттiк орман қоры ... ... ... тегiстеу,
құрылыстар салу, сүректер өңдеу, қоймалар салу және басқа да мақсаттар үшiн
заңсыз пайдалану;
4) ағаштар мен ... ... ... оның ... ... орманды заңсыз кесу, орман ағаштарын, орман питомниктерi мен
плантацияларындағы ... не ... ... ... ... мен ... өсiруге арналған алаңдарда өзi өсiп шыққан ... мен ... ... ... жою ... ... ... сол сияқты орман қорына кiрмейтiн екпелердi отқа ... де аса ... ... абай ... ... жою ... зақымдау;
6) орман қорын, сол сияқты орман қорына ... ... ... ... өзге де ... ... тәсiлмен не зиянды ... ... ... төгiндiлермен ластау салдарынан жою
немесе зақымдау;
7) ормандарда өрт қауiпсiздiгi талаптарын және санитарлық ережелердi
бұзу;
8) ... ... қоры ... ... ... пайдаланудың,
сүрек, қосалқы сүрек ресурстарын, ағаш шырындарын дайындау мен тасып
әкетудiң Қазақстан Республикасының ... ... ... бұзу;
9) орман қорының уақытша алынған учаскелерiн қайтару мерзiмдерiн бұзу
немесе оларды нысаналы мақсатқа қарай пайдалану үшiн жарамды ... ... ... ... ... қоры ... ... мен жайылымдық алқаптарды
бүлдiру;
11) ормандар мен орман қоры жерлерiнде өз бетiнше шөп шабу мен мал ... ... ... қоры ... тыйым салынған немесе орман
билетiмен ғана жол берiлетiн ... ... мен ... ... ... ... ... орман қорының ағашы кесiлген және ормандарды молықтыру
мен орман өсiруге арналған басқа да ... ... ... мен мерзiмдерiн бұзу;
14) орман үшiн пайдалы фаунаны жою;
15) ... ... ... ... ... ... не ... ақаба сулармен, химиялық заттармен, өнеркәсiптiк және тұрмыстық
қалдықтармен және төгiндiлермен орманды бүлдiру;
16) орман қоры жерлерiндегi ... ... ... кәрiз жүйелерi
мен жолдарды жою немесе бүлдiру;
17) мемлекеттiк орман қоры учаскелерiнде орман ... ... ... ... ... ... сай ... жүзеге асыру;
18) ормандардың жай-күйi мен оларды молықтыруға зиянын тигiзуге әкеп
соқтыратын объектiлер салу мен оларды пайдалануға беру;
19) мемлекеттiк ... қоры ... ... ... ... ... мөлшерлеудiң Қазақстан Республикасының заңдарында белгiленген тәртiбiн
бұзу;
20) мемлекеттiк орман қоры ... ... ... артық мөлшерде дайындау болып табылады.
2. Қазақстан Республикасының заңдарында ... ... ... ... ... ... мен орман өсiру саласындағы өзге заң
бұзушылықтар үшiн де жауаптылық ... ... ... ... ... тарапынан экологиялық
заңнаманы сақтаудың маңызды ... ... ... мен ... ... пайдалану туралы нормалар мен ... ... ... мемлекеттік шараларын белгілеу болып табылады. Бұл салада
заңсыз аң аулау мен су кәсіпшіліктерімен заңсыз ... ... ... қылмыстық істердің елеулі саны ... ... ... ... ... министрлігінің деректері бойынша
экологиялық заңды бұзғаны үшін жыл сайын кінәлі ... ... мен ... ретінде 600 млн. ... ... ... ... ... ... ... әзірленуі деңгейінің жеткіліксіз
болуымен түсіндіріледі.
Экологиялық құқықтың ерекшелігі мынада болып табылады: ол ... ... ... кіші ... ... ... ықпалдасқан саласы ретінде сипатталады. Бұл экологиялық заңнаманы
реттеудің жалпы объектісінің ерекшелігімен байланысты болады.
Адамды қоршаған табиғат ортасы ... ... ...... ... жер ... ... дүниесі мен атмосфералық ауаны
біріктіретін кешен болып табылады. Осадан да ... ... ... ... ... ... ие болады. Табиғат объектісі
туралы әрбір кодексте жер, су, орман, тау-кен заңнамаларын бұзғаны ... ... ... осы шараларын қолданатын
мемлекеттік органдар да бар. Бұл ... да ... ... ... ... ... – бұл нормалардың екі тобын және
оларға тиісті ... ... ... ... ... ... институты.
- табиғат қорғау заңнамасы нормаларының бұзылуы жөнінде туындайтын;
- ... ... үшін ... ... байланысты одан әрі
жалғасатын құқықтық қатынастары.
Бұл анықтама ... ... ... жауапкершілігінің шараларын
қолдана отырып, экологиялық құқық нормаларының бұзылуы ретінде ... ... ... ... атап көрсетеді: заңдық және экологиялық-құқықтық
жауапкершілік «болмысын» үш әр алуан, бірақ ... ... ... ... ... және заңмен жазылған талаптарды орындау;
2.мемлекет пен құқық бұзушы арасында ... ... ... іске ... ол әрекет қолайсыз құқықтық санкцияларға ... ... ... ... ... пен оның ... құқық бұзушыға ықпал етудің мәжбүрлеу
шараларын қолданудың түрлерін, құралдары мен тәртібін баянды ... ... ... ... табылады.
Экологиялық заңнаманы бұзғаны үшін заңдық жауапкершілік белгілі бір
мақсаттарды орындауға бағытталған, ол ... ... ... ... ... қамтамасыз ету. Бұл құқық институты мына
негізгі:
1.құқық нормаларын сақтауға, ... ... ... ортадағы ысырапты өтеуге өтемдік және адам денсаулығын
қалпына келтіру;
3.жаңадан ... ... ... ... ... ... ететін
ескерту;
4.экологиялық құқық бұзушылықты жасаған адамға жаза ... ... ... ... орындайды.
Сонымен, мынадай анықтаманы тұжырымдауға болады: экологиялық заңнаманы
бұзғаны үшін заңдық жауапкершілік институты – кінәлі емес ... ... ... экологиялық құқық тәртібін ... ... ... ... ... ... ... белгілейтін құқықтық
нормалардың жиынтығы.
Экологиялық заңнаманы бұзғаны үшін заңдық ... ... ... құқық бұзушылықты жасау ... ... ... ... ... ... ... құқыққа қарсы кінәлі
әрекет немесе әрекетсіздік, мемлекетке, табиғат пайдаланушыға және ... зиян ... ал осы ... ... денсаулығына не қоғамдық
қауіпсіздікке зиян келтірудің нақты мазмұны болатын қоғамдық қатынастар
түсініледі.
Бұл анықтамадан ... ... ... ... ... ... ... қорғау мен табиғи ресурстарды пайдалану ережелерін бұзатын құқыққа
қарсы әрекет.
Қазақстан Республикасының ... ... ... құқық бұзушылықтардың тізбесі берілген. Осы нормаға сәйкес
экологиялық құқық ... ... ... экологиялық заңнамасын мүліктік жауапкершілікке
әкеп соғатын бұзушылық;
2.қоршаған ортаны қорғау, ... ... ... ... ... ... қылмыстар жатады.
Алайда, аталмыш нормативтік ... ... ... ... ... ... сипаттамасы берілмеген. Соған ... ... ... ... ... мен ... ... табылады.
Экологиялық құқық бұзушылық субъектілері азаматтар, лауазымды адамдар
және заңды тұлғалар болып табылады. Бұл ... жеке ... ... ... азаматтығы жоқ адамадар жатады, ... олар ... ... ... ... ... қатысуы және экологиялық
заңнаманы бұзғаны үшін жауапты болуы мүмкін.
Табиғат қорғау мен ... ... ... ... ... жауапкершілігі 16 жасқа толған кезде ... ... ... ... ... ... ... мен мекемелерді, кооперативтік, коммерциялық, шағын, шетелдік
нысандары бар бірлескен кәсіпорындарды жатқызуға болады, олар да ... ... ... экологиялық жауаптылықта болуы мүмкін.
Экологиялық құқық бұзушылық объектісі қылмыстық ... ... ... ... ... бұзушылықтың жалпы объектісі
табиғат және оның құрамындағы элементтер ... олар ... ... кіші ... ... суға, жануарлар мен
өсімдіктер дүниесіне бөлінеді. Құқық бұзудың объективті жағы кінәлі адамның
құқыққа қарсы ... ... ... ... көрінеді.
Экологиялық құқық бұзушылықтың субъективті жағы кінәлі адам жасалған
қылмысқа, оның себептеріне, мүдделеріне қатысымен сипатталады. ... ... ... ... ... кінәсі болып табылады.
Мұнда да қолданыстағы заңнама кінәнің екі ... ... ниет және ... көздейді. Егер кінәлі адам табиғатқа немесе
табиғат пайдаланушыларға зиян ... ... ... және ол ... осыған ниет етсе, онда біз тікелей ниетті қарастырамыз. Егер кінәлі
адам келеңсіз салдардың басталуына жол ... ... оның ... ... ... жанама ниет көрініс береді.
Абайсыздық дегеніміз кінәлі адам өзінің мінез-құлқының ... ... тиіс ... ... бұған байыпсыз қараған кезде ұқыпсыз
мінез-құлықты білдіреді. Айталық, отқа немесе аса ... шығу ... ... ... ... алқаптарын абайсызда жою немесе
зақымдау.
Экологиялық құқық бұзушылық түрлерінің ... жер, су, ... ... ... ... ... тобы ... олардың тізбесі табиғатың осы
объектілері туралы кодекстерде келтіріледі. Бұл ... ... ... ... ... ... ... қауіптілік деңгейіне қарай экологиялық құқық теріс қылық және
экологиялық қылмыстарға бөлінеді, соған ... ... ... ... ... үшін әкімшілік, азаматтық және тәртіптік жауапкершілік
көзделген.
Басқа ... ... ... экологиялық құқық бұзушылықтың
ерекшелігі табиғатқа келтірілетін зиян фактісінің ... не оның ... ... ... ... Экологиялық құқық бұзушылқтың сипаттамасына
мұндай көзқарасты көптеген ғылым ... ... ... бұл ... ... егер олар ... зиян ... фактісімен байланысты
болмаса, экологиялық құқық ... ... ... және ... ... ... туралы заңды бұзуды бөліп қараған кезде қате
қорытынды жасайды.
Біздің ойымызша, зиян ұғымын түсініп алу ... ... ... ... ... түсіндірілуі мүмкін. Мысалы, С.Д.Бекішеваның пікірі
бойынша, экологиялық зиянды объектілер бойынша қоршаған ... ... зиян жеке және ... ... мемлекеттің экологиялық
құқықтыры мен заңды мүдделеріне келтірілген зиян деп топтастыруға ... ... ... ... зиян мына ... ... ортасының қоршаған ортасының ластануы кезінде;
- қоршаған табиғат ортасының былғанып қалуы кезінді;
- табиғи ресурстардың таусылуы кезінде;
- табиғат объектілерінің ... ... ... ... ... ... бұзылуы, табиғи ортадағы экологиялық
тепе-теңдіктің бұзылуы ... ... ... да, табиғи ресурстар санының азаюы әкеп соқтырған нақты зиян
олардың жүдеуіне немесе өзге жағымсыз экологиялық салдарға ... ... ... ... ... ... ... келтірілген
мүліктік зиян туралы айтқан жөн. Бұл ... ... ... Ол ... келтірілген екі дербес экономикалық және экологиялық
зиянға бөлуді ұсынады.
Қылмыстылықтың қай түрі болмасын, ... ... ... ... алу, оны ... ... ... ерекшеліктеріне
тікелей байланысты.
Қылмыскер тұлғасы - ол оның ... ... ... даму ... ... кезеңінде кім болып шыққанын айқындайтын. Криминалогия
ғылымында ... оның ... ... қылмыстық мінез-құлықтың,
белгілі бір бағыттағы криминогендік ... ... ... үшін қажет. Бұл жерде әңгіме өсімдіктер мен жануарлар дүниесіне қол
сұғатын ... ... ... ... ... ... атап ... қарастырылып отырған қылмыстарды жасаушы
тұлғаларды зерттеген арнайы еңбек жоқтың ... ... жоқ десе де ... та бұл ... ... дейінгі қарастырылған қылмыскер тұлғасы туралы
ақпараттар ... ... ... болады деп ойлау дұрыс емес, өйткені
өсімдіктер мен жануарлар дүниесіне қол ... ... ... өзге ... қылмыстарды жасаушылардан мүлде өзгеше. Прфессор
Е.Қайыржанов қылмыскер тұлғасын 3 деңгейде ... ... ... ... ... ұғым ... түрлері мен әр түрлі санатына тән болып табылатын белгілерді
анықтау тұрғысынан;
3.жеке деңгейде.
Экологиялық қылмыскерлер әлеуметтік жағымсыз тұрғыдан ... ... ... ... ... қарайтын импульсивті деңгей. Бұл деңгейдегілер
абайсызда жасалатын экологиялық қылмыстарды жасауға бейім.
2.Табиғи байлықтарға ... ... ... ... ... ескермей-ақ материалдық және өзге де
табыс табуды көздейтін деңгей [30].
Аталып отырған қылмыстарды ... ғана ... ... ... ғана ... барлық экологиялық қылмыстарды жасаушы тұлғаларды
зерттеп, алынған нәтижелерді қылмыстылықтың алдын алуға пайдалану ... ... ... ғана ... ... қоса ... моральдық-
адамгершілік қөзқарастарын түзетуге көмектеседі.
ҚОРЫТЫНДЫ
Егеменді және тәуелсіз ... ... ... ... ... ... ... орнығуды өзіне мақсат тұта отырып, адамды оның
өмірін, құқықтары мен оның бостандықтарын қоғамның ең құнды ... ... ... ... ... ... мен ... қолайлы қоршаған
ортаны қалыптастыру, аса актуалды мәселелердің бірі. Адамның ... ... ... ... ... ... Ата заңымыздың 31 бабында
мемлекеттің негізгі мақсаттарының бірі ретінде бекітілген. Бірақ, ... ... ... Қазақстанда қолайсыз экологиялық жағдай қалыптасып
отыр, ал кейбір аудандарда ол адамның өмірі мен ... үшін ... ... те болады. Қазақстан Респуликасының Президентінің Қазақстан
халқына арналған «Қазақстан 2030» деп ... ... ... ... 20 % өлімге себеп болып отыр, ал кейбір ... одан да ... , - деп атап ... ... ... ... ... Қазақстанның қоршаған орта сапасы анағұрлым төмен
елдердің қатарына жатқызылды.
2030 жылы 3 желтоқсанда ... ... ... ... ... ... онда экологиялық қауыпсіздік ұлттық
қауыпсіздіктің стратегиялық бөлігі ретінде қарастырылды.
Бүгін дуниежүзінің мемлекеттері экологиялық жағдайды ... ... ... ... ... ... ерекше назар аударып отыр.
Қазақстан Республикасы Президентінің өкімі қабылдануына ... ... ұзақ ... ... жүзеге асыру көзделіп отыр:
орман және ... қоры ... ... ... ... күшейту,
орман қорын пайдаланудың экономикалық механизмдерін жетілдіру арқылы орман
қорын басқаруды жақсарту; орман қорын сақтау және ... ... ... ... ... ... ... шаруашылық ғылымын дамыту; осы
салада халықаралық ... ... ... ... тұрақты дамыту жөніндегі
стратегияны жүзеге асырудың төрт кезеңі көрсетілген: 1998-2000 ... жж., ... жж., ... жж.. Мамандардың пікірінше бұл
стратегияны ... ... ... ... жақсартып, халық үшін
анағұрлым қолайлы қоршаған ортаны калыптастыруы керек. ... ... ... ... 25 млн. тонна топырақтың, егістік жерлерден
минералды заттардың ағып кетуін тоқтатып, ауыл ... ... ... ... ... қоры алқаптарын белгіленген көлемде арттыру
атмосфералық ауаға 20 млн. ... ... ... ... ... ететін
көрінеді. Алайда, ұзақ мерзімге арналған стратегияның бірінші ... ... ... ... шаруашылығы саласындағы жағдайдың жақсы
жаққа қарай өзгеріп отырғаны байқалмайды және жоғарыда келтірілген ... ... ... ... заңсыз әрекеттерге жол беріліп
отырғанына дәлел.
Мемлекетімізде орман қорының үлесі республиканың барлық аумағының 4,2
пайызын, яғни ... ... 26,5 млн. ... ... алып ... ... экологиялық, ғылыми, рекреациялық, эстетикалық және мәдени
маңыздылығын ескере отырып, орманды ерекше қорғауға ... ... ... Сонымен бірге Елбасының ... ... ... ... ... қауіпсіздік тұжырымдамасына сәйкес ,
орманның биологиялық алуан түрліліктің табиғи резерваты ретінде маңыздылығы
ескере отырып, ... ... ... ... ... қосу ... ... үшін, 2006 жылға дейін ... ... ... ... ... ... ... туындап отыр деп айтқан
болатын.
Аталған ... жету үшін ең ... ... ... ұтымды және
тиімді пайдалануын қамтамасыз ететін нормативтік базасын қалыптастыруымыз
қажет. 1993 жылы Қазақстан Республикасы Жоғарғы ... ... ... ... деңгейде бұл мәселені шешкен жоқ болатын. Ал енді 2003
жылы 8 ... ... ... ... ... ... дұрыс болар.
Сонымен бірге бәрімізге белгілі кез келген құқық қатынастарын ... ... ... ... бастамалар, идеялар болуы қажет. Оларды
біз құқық қағидалары деп ... ... ... ... жаңа
Орман кодексінде күшін жойған заңда көрініс таппаған Қазақстан Республикасы
орман заңдарының қағидалары өте ... ... Онда ... орман заңдары төмендегі қағидаларға негізделеді делінген:
1. ормандардың климатты реттейтін, орта түзетін, егіс – топырақ қорғау,
су ... және ...... ... ... ... мәнін мойындау;
2. ормандарды тұрақты дамыту;
3. ормандардың, табиғи – ... қоры ... ... және табиғи
мұраның биологиялық әр алуандығын сақтау;
4. орманды көп мақсатта пайдалану;
5. орман ... ... ... ... етіп ... ... ... күзету, қорғау, пайдалану, ормандарды молықтыру мен
орман өсіру саласындағы мемлекеттік реттеу мен ... ... ... ... үшін ағаш кесу мен алған сүректі ... ... ... ... ... пайдалануды реттеу функцияларының
ара – жігін ажырату;
8. Қазақстан Республикасының орман ... ... ... ... толықтыру;
9. орман ресурстарын ақылы пайдалану;
10. орман қорының жай – күйі ... ... ... ... және қоғамдық бірлестіктердің орман қорын күзету және
қорғауға қатысу.
Сонымен қатар ... ... ... ... орман қатынастарының
құқықтық реттелуі Қазақстан Республикасының Конститутциясынан бастау алып
отыр. Конститутцияның 6-бап ... жер, жер ... су, ... және
жануарлар әлемі, өзге табиғи ресурстар мемлекеттік меншікке тиесілі ... ... Ал ... ... ... Республикасы орман
қорының мемлекеттік және жекеше орман қорына ... ... ... ...... ... отыр. Әрине бұл ... ... ... ... 20 ... 2003 ... Жер кодексіне
сәйкес, Қазақстан Республикасы азаматтарының жеке ... ... ... ... шаруашылық жүргізу, орман өсіру, ... ... үй және ... ... үшін ... жер ... ... деп анықталған болатын.
Еліміздің экологиялық қауіпсіздігін қамтамасыз етуде ... ... ролі ... ... табиғи объект екенін ескере отырып, қазіргі
кезде оның ... ... ... ... ... мен ... қамтамасыз ететін құқықтық қорғау ерекше қажеттілік болып
табылады.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ... ... ... - 2030 - ... безопасность, и улучшение
благосостояния всех казахстанцев //Казахстанская правда// 11.10.97 -116с.
2. Пояснительная записка к ... ... гос. ... ... РК на 1 ... 2004 ... ... Қазақстан ормандары бағдарламасын бекіту туралы»14
мамыр 2009 №542 ... ... ... ... ... ... ... ҚР Орман кодексі. 8 шілде 2003 ж. Жеке басылым.Алматы. Юрист. 2010
5. ҚР Қоршаған ... ... ... ... ... Дембо А.И. «Основные проблемы советского водного законадательсва»
Москва, 1962.220 6.
7. ... Ә.С. ... ... ... құқығы. Тараз.
2003. ІІ том. 88-89бет.
8. ҚР Қызыл кітабы ... ... ҚР ... Кабинетінің 2009 ж.13
қыркүйектегі № 1258 ... ... ... ... Нормативтік актілер
жинағы. Алматы. Юрист. 2010. 105-109 ... ... ... Министрлер Кабинетінің 2009 ... ... 918 ... ... ... ... сан ... туралы Конвенцияны мақұлдауы және ... ... ... ... ... ... Юрист
анықтама жүйесі. 2010
10. Сахипов М.С. Правовая охрана лесов. Алма-Ата. Наука. 2004. 86 с.
11. Қазақстан Республикасының Мемлекеттік ... ... ... 16 ... Жеке ... ... 2008.
12. Қазақстан Республикасының Конституциясы. – Астана: Елорда, ... ... ... 2004 жылы 539 ... ... ... және ормандық
аумақтарды көбейту жобасындағы Қазақстан Реслубликасы мен Халықаралық қайта
құру жене даму банк ісінің ... ... бөлу ... ... Републикасының заңы қабылданды Юрист анықтама жүйесі 2010
14. Мемлекеттік орман қорының учасклерінде ... және ... ... және ... ... мен ... бекіту туралы» 19
қаңтар 2009ж. №53 Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... шөп шабу мен мал жаю тәртібі 2008 жылы 14 ... ... ... ... "Қазақстан Республикасының
орман қоры аумағында шөп шабу мен мал жаю" Ереже // ... ... ... ... ... ... Қоршаған ортаны қорғау туралы. 15
шілде 2008 // Юрист анықтама жүйесі 2010
17. Асылбеков А.П. ... ... ... ... в РК. ... ғылыми дәрежесін алу үшін дайындалған
диссертациясының авторефераты. Алматы, ... 29. ҚР ... ... 9 ... 2007 ж. N 212 ... мен толықтырулар 19.03.10 ж жағдайы бойынша енгізілген)
Қазақстан ... ... мен ... Республикасы
Үкіметінің актілері жинағы. 2009, № 4, ... ... ... мен ... ... ... ... жинағы, №16, 225-
бап. Юрист анықтама жүйесі 2010.
19. Байдельдинов Д.Л. Экологическое законодательство. Алматы. Жеті
Жарғы. 2009. - 85 ... 6 ... 2009 жылы 310 ... ҚР ... қабылданған Ауыл
шаруашылық министрлігінің Орман және аңшаруашылық комитеті туралы Ереже //
Юрист анықтама жүйесі ... ... ... ... 2004 жылы 17 ... бекіткен
118 санды «Мемлекеттік орман кадастрын және мемлекеттік орман мониторингін
енгізу ережесін бекіту туралы» Қаулысы
22. ... ... ... ... Юрист анықтама жүйесі
2010
23. 2001 жылы 12 қыркүйектегі 1186 санды «Қоршаған ортаны қорғау туралы
заңнаманың бұзылуы ... ... ... ... ... атты Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы// Юрист анықтама
жүйесі. ... 2004 жылы 18 ... 1 ... ... ... экологиялық
қылмыстар үшін жауаптылыққа тарту туралы заңдарды қолдану туралы" ... // ... ... ... ... ... ерекше және сирек кездесетін ландшафтарды қорғау мәселесі
туралы» 11 ... 2004ж. №474 ... ... Президентінің өкімі//
Юрист анықтама жүйесі 2009.
26. Тілешова Г.Ж. Нарықты қатынастар ... ... ... ... қорғаудың құқықтық негіздері. з.ғ.к. ғылыми
дәрежесін алу үшін дайындалған диссертациясының ... ... ... ... «Қазақстан Республикасының 2004-2015ж.ж ... ... ... ... ... ж.ж ... ... 3 ақпан 2004ж. №131 Қазақстан Республикасы Үкіметінің
қаулысы Юрист анықтама жүйесі 2010.
28. С.Т. ... ... ... ... ... ... ... 2008. 245бет
30. ҚР Үкіметінің 2007ж 17 ақпандағы (Мемелекеттік орман кадастрымен
ормандардың мемелекеттік мониторингін жүргізу ... ... ... бекітілген) Юрист анықтама жүйесі 2010.

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 70 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Кәмелетке толмағандар арасындағы құқық бұзушылықтың алдын алу саласындағы мемлекет саясаты9 бет
Мемлекеттік қаржылық бақылау15 бет
Мемлекеттің табиғатты басқару қызметтері77 бет
VIII Тақырып. Үкіметтің ұйымдастырылуы мен қызметінің конституциялық негіздері22 бет
Іс қағаздарын жүргізу және мұрағаттану16 бет
Анатомия пәні және оның міндеттері4 бет
Атқарушы билік органының ұғымы және негізгі белгілері16 бет
Атқарушылық билік мазмұнының конституциялық- құқықтық дәрежесі. Үкіметтің міндеттері мен атқаратын функциялары64 бет
Бюджет тапшылығы мен инфляция3 бет
Бұйрықтар. Нұсқаулар мен жарлықтар. Қаулылыар, шешімдер, хаттамалар9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь