Қазақстан Республикасындағы банк жүйесі

МАЗМҰНЫ:
Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 3

1.тарау. Қазақстан Республикасының банк жүйесінің сипаттамасы
1.1. Екінші деңгейлі банк жүйесін құрудың мәні және банк қызметін ұйымдастыру принциптері ... ... ... ... ... 5
1.2. Банк активтерінің сипаты және оның жіктелуі ... ... ... ... 15

2.тарау. Қазақстан Республикасындағы банк жүйесі
2.1.Банк жүйесіндегі Қазақстан Ұлттық Банкінің, Қазақстан Даму Банкінің, сондай.ақ екінші деңгейдегі коммерциялық банктер қызметінің бүгінгі даму тенденциялары ... 22
2.2. Қазақстандағы банктік қызметтерді мемлекеттік ұйымдастыру . реттеу (ықпал ету) аясындағы жаңа құрылым . қаржы рыногы мен қаржылық ұйымдарды реттеу және қадағалау жөніндегі Қазақстан Республикасының Агенттігі ... ... ... 39

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .44
Пайдаланылған нормативтік құқықтық актілер тізімі ... ... ... ... ..46
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ...47
        
        Реферат
Бітіру жұмысының тақырыбы “Қазақстан Республикасындағы банктік
қызметті мемлекеттік реттеу” деп ... ... ... 47 ... ... ... екі тараудан жәнғе кіріспе мен қорытынды бөлімдерінен тұрады.
әр тарау жеке-жеке тақырыптары бар бөліктерге ... ... ... ... банк ... сипаттамасы,
екінші деңгейлі банк жүйесін құрудың мәні және банк ... ... және банк ... ... және оның ... ... тарауда, Банк жүйесіндегі Қазақстан Ұлттық Банкінің, ... ... ... ... ... ... банктер қызметінің
бүгінгі даму тенденциялары жөнінде баяндалады.
Сондай-ақ, бітіру жұмысы ... ... мен ... ... ... ... құрайды.
Бітіру жұмысы Қазақстан Республикасының Конституциясына және өзге де
Заңдарына сүйене отырып жазылған.
Сонымен ... ... ... ... ... және Қазақстан
Республикасындағы банктік қызметті мемлекеттік реттеуге қатысты ... ... ... және ... және ... ... еңбектері қолданылды.
Бітіру жұмысында көп кездесетін ... ... ... ... ... реттеу, қадағалау, экономика, және т.б.
МАЗМҰНЫ:
Кіріспе _____________________________________________________ 3
1-тарау. Қазақстан Республикасының банк жүйесінің сипаттамасы
1.1. Екінші деңгейлі банк жүйесін құрудың мәні және банк ... ... ... Банк ... ... және оның жіктелуі________________ 15
2-тарау. Қазақстан Республикасындағы банк жүйесі
2.1.Банк жүйесіндегі Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... коммерциялық банктер қызметінің
бүгінгі даму ... ... ... ... ... ұйымдастыру – реттеу
(ықпал ету) аясындағы жаңа құрылым – қаржы рыногы мен қаржылық ... және ... ... ... Республикасының
Агенттігі________________________________________________________39
Қорытынды _____________________________________________________44
Пайдаланылған нормативтік құқықтық актілер тізімі__________________46
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ___________________________________47
Кіріспе
Қазақстан Республикасындағы ... ... ... ... банкілік қызметті құқықтық реттеумен байланысты болып табылады.
Мемлекетіміздің банк ... ... ... дүние жүзілік дамыған
мемлекеттердің банк жүйелерінің деңгейіне көтерілді. Одақ ... ... ... ... ... ... ... болатын. Банктердің өз бетінше банкілік операцияларды іс жүзіне
асыруы орталық банкпен ... ... ... көшуге байланысты
республикамызда екі деңгейлі банк ... ... ... таңда
республикамызда екінші ... ... ... ... ... ... аралық қалғандары коммерциялық банктер болып
табылады.
Банктердің іс жүзіне асыратын операцияларының тұрақты ... іс ... үшін ... ... ... ... ... керек. Қазақстан
Республикасының банк жүйесінің және ... ... ... ... ... ел ... ... үлесі өте зор. Банктердің қызметі ашықтықтың
айтулы өнегесі болуға ... Ең ... ... ... ... мен
аффириленген тұлғалар туралы мәліметтерге қатысы бар. Банк қабылдайтын
шешімдерге елеулі ... бар ... ... ... органның келісімін
ала отырып, өздерінің мәртебесін ... ... ... ... ... ... талаптарды топтасу негізінде ретке
келтіру қажет. Аффирлиленген ... ... ... ... ... ... Қаржылық қадағалау агентігінің бұл жұмысты батыл
жүргізуі міндет деп қарастырды өзінің Жолдауында Елбасы.
Республикамызда банкілік қызметті ... ... 1995 ... ... “Ұлттық Банк туралы” заң және 1995 жылғы 31 тамыздағы “Банктер
және банкілік қызмет туралы” заңы бүгінгі таңдағы банк ... ... ... ... ... ... мен ... қызметтің түрлеріне
тоқталып құқықтық реттеу негіздерін қарастырдым. ... ... ... ... даму ... ... ролі жылдан
жылға өсуде. Банк сөзі итальян “Banco„ сөзінен ... ол ... ... деген сөзді білдіреді. Банк бір жағынан кредит ... ... ... ... ... займ ... ... Банкілік қызметті құқықтық реттеудің негізі ... ... ... ... ... ата ... ... рұқсат етіледі. Банкілік қызмет кәсіпкерлік қызметтің
бір түрі болып табылады. Ата ... ... ... ... ... ... ... актілер және халықаралық шарттар
болып табылады. Банктердің қызметін құқықтық реттеу және қадағалау ҚР-ның
Ұлттық Банкісінің ... ... бірі ... ... ... Банк ... шеңберінде банкілік қызметті реттейтін нұсқаулар мен ережелерді
қабылдайды. Сонымен қатар олардың орындалуын реттейді және қадағалайды. ... Банк ... ... ... ... ... Банк ... есеп береді. ҚР-ның банк жүйесі ТМД мемлекеттерінің ішінде даму
қарқыны ... ... ... тұр.
1-тарау. Қазақстан Республикасының банк жүйесінің сипаттамасы
1.1. Екінші ... банк ... ... мәні және банк қызметін
ұйымдастыру принциптері
Нарықтық экономика жағдайында өмір сүргенімізге он бес ... ... Ал осы ... ... экономиканың құлдырағанында, ақшаның
құнсызданғанында куәгер болғанымыз рас. Бұл сондай ақ жаңа мемлекетті ... ... және ... ... ... ... кезең де болып табылады. Соңғы төрт жыл бойы ... орта ... 10,3 % ... ... жалпыішкі өнімді 49% өсіріп отыр,
бұл ТМД ... ... ең ... ... ... ... 28%, ... Молдавада-24%, Қырғызстанда-16%). Жалпы ішкі
өнім жан басына ... 2002 ... 1660 ... 2003 жылы 1970 ... ... ... алтын валюта қоры 69,3% немесе 8,5 ... ... ... оның ішінде Ұлттық банктің халықаралық резервтері
4,9 млрд ... ал ... ... ... 3,6 млрд ... ... ... дамуды мемлекеттік саяси тұрақтылықты, экономикалық,
әлуметтік бағдарламалардың дұрыс талдап- жасалуы қамтамасыз ... ... ... ... бір негізгі құрамдас бөлігі болып
табылады.Банк - мемлекеттік бағалы қағаздар нарығында, ... ... ... ... ... ... Банк жекешелендіру саласында
белсенді жұмыстар істеуде. Қазіргі таңда елімізде 36 екінші ... ... Мұны ... ... болады. Банктің құрылтайшылары болып ... ... Ол ашық ... ... ... ... құрылғаннан
кейін қосымша жеңілдіктер иелене алмайды және ... ... ... ... ... ... деңгейдегі банктердің сандық құрылымы.2004-2005 жыл.
|Екінші деңгейдегі банктердің |35 ... | ... ... | ... |1 ... |1 ... кестенің жалғасы |
|1 |2 ... ... ... |16 ... ... |14 |
| | ... ... Стат ежегодник 2005
Банк - өзінің жарғысы бар, толық ... есеп және ... ... ... ... ... ... тұлға. Ұлттық банк - бұл
ақшалай резервтерді ... оған қоса ... ... ... ... ... ... тұратын мүліктерге ие болып
табылатын заңды тұлға. Барлық банктер қолма-қолсыз есеп ... ... ... арқылы жүргізе отырады.
Екінші деңгейлі банктердің үш жыл ішіндегі капиталын салыстырып
қарайтын болсақ, 2002 жылы банк ... 790.541 мың АҚШ ... ... жылы ... мың АҚШ долларын құрайды,ал 2004 жылы 1.115.661
мың АҚШ долларын құрап тұр, ал осы үш ... ... 100 ... ... Өткен жылы банктердің жиынтық меншікті капиталы 38,6 ... ... млрд ... ал ... активтері 39,3 пайызға ... 11,2 ... ... ... ... ... 60 ... экономикаға кредит
түрінде берілген, оның көлемі 6,7 млрд долларды ... ... ... ... 2,5 млрд ... ... банк жүйесінің қалыпты дамуы ... ... ... ол ... ... ... ... есеп және есеп беру, несиелеу және депозит дұрыс іске
аспауында. ... ... банк ... ... ... реттеудің нәтижесінде активпен міндеттеменің, ... ... ... ... ... ... орындалуына және де банктер беретін ақпарат көздерінің ашықта ... ... ... ... кепілдік қорының құрылғандығы.
Төртіншіден, екінші деңгейдегі банктердің ... ... жыл ... ... ... алып лтырған үлкен көлемдегі арзан бағалы
және несие көздерінің болуы сонымен ... ... ... ... ... ... ... нәтижесіеде соңғы жылдары сыйақы
мөлшнрлемесі теңгемен берілетін несиеде 28 пайыздан 20 пайызға, доллармен
берілетін несиеде 20-21 ... 15-16 ... ... төмендеді2.
Қазақстанның банк жүйесінің ТМД-ның басқа елдерінің банк жүйесімен
салыстырғанда көп ... тұр. Оған ... ... ... отырған жоғары бағалары дәлел. Еуропа Одағына қабылданған ... ... және ... ... бір ... ... ... негізгі және басты айырмашылығы ол жеке меншік ... ал ... ... ... ... Стратегиялық салалардан
басқа салаларда жеке меншік капиталының басым ... жөн, ол ... ... және ... жетістіктерге жетуге бейімді. Бұл нарық
заңы. Оған дәлел, орта есеппен ... ... ... ... біздегімен салыстырғанда екі есе жоғары, экономикаға берілген
кредит көлемі ... ... 10 ... ... ... ... 23,5 ... немесе 6,3 млрд. долларды құрайды ( ... ... ... ... Қазақстанда -26,7 млрд. доллар).
Жоғарыда атап өтілген оң істермен бірге, ... ... ... бар ... айта ... жөн.Бұл бәрімізге белгілі несиелері бойынша
сыйақы ... өте ... ұзақ ... ... ... Рас,
екінші деңгейдегі банктер тарапынан сыйақы мөлшерлемесін ... ... ... отырғандығын мойындауымыз қажет, бірақ кейбір банктер несие
көздерінің өзіндік құнының жоғары болуына ... ... ... ... ... ... ... жылдар аралығында шығарылған 5-
7 жылдық облигациялық құнды қағаздардың 11-12 пайыздық сыйақы шығындарын
толық төлеп ... ... ... ... саясатын әкімшілік жолмен тану
нарықтық экономиканың негізгі заңдарына қарама-қайшы келетіндігі ... Бұл ... ... әділ ... ... шешілуі керек.
Ал бәсекелестік өз кезегінде кейбір банктердің әкімшілік-шаруашылық
шығындарын азайтуына, қызметкерлер санын ... таза ... ... ... ... бірігуіне алып келеді. Міне, осындай ережелерді
сақтаған жағдайда ғана әділ сыйақы мөлшерлемесін, жылдам ... ... және ... ... жақсаруын күтуге болады
Банк жүйесі Парламент, Үкімет тарапынан да ұдайы ... ... ... Бұл дегеніміз, заң ережелерінің өзгермеуі, құнды қағаздар
рыногын дамыту, мемлекеттік ... ... ... ... ... ... деңгейінен төмен болмауы және ... ... ... ұлғайту болып табылады.Әрине, банк жүйесі
жұмысын насихаттауды жарнама қызметі деп ... ... ... ... арзан жарнамамен жоғалтып алу оңай.
Халықтың банкке деген сенімін арттыру ... ... деп ... жөн. Банк тек қана ақша ... қызметін көрсетпейді, ол
сонымен бірге қор жинау, сақтау, төлемақы қабылдау және пайда көзін ... ... ... ... сенімді күнделікті пайдаланып жүрген
ұлттық валютамыз –теңгеден ... ... ... ... емес ... ... қазіргі банк жүйесінің құрылуы 1990 жылдың
желтоқсанында ҚазКСР-ның Жоғарғы Кеңесі ... ... және ... ... Заңынан бастау алады. Елімізде қабылданған ... ... ... банк жүйесі екі деңгейден тұрады.
Жоғары (бірінші) деңгейдегі банк –Қаз КСР-ның ... ... ... ... деңгейдегі банк- коммерциялық банктер жүиесі. Банк -
өзінің жарғысы бар, ... ... есеп және ... өзі ... қызымет жасайтын заңды тұлға. Ол ақша ... ... және ... ... операциялар жүргізетін мекеме.
Ұлттық банк - бұл ақшалай резервтерді құрайтын, оған қоса ... ... ... , ... ... ... ... ие болып табылатын заңды тұлға. Барлық банктер қолма-қолсыз есеп
айрысуды Ұлттық банк мекемелері арқылы жүргізе ... ... ... ... несие ала алады.Іс жүзінде Ұлттық банкте барлық кассалық
резервтердің шоғырлануы және олардың ... ... ... Ұлттық
банктер мекемелерінің коммерциялық банктер кассасын толтыру арқылы ... ... ... ... ... ... – ұлттық
валютаның ішкі және сыртқы тұрақтылығын қамтамасыз ету. Ұлттық банк өзінің
атқаратын мәні жағынан біртұтас ұйым болып ... ал ... тек ... ... ... ... ... қордың мөлшері - 20 млрд ... ... ... ... құрылғылардан, құрал жабдықтардан,
көліктік құралдар мен басқа ... ал ... ... ... ... ... ... ақшалай қаражаттардан тұрады.
Ұлттық банк резервтік және басқа да қорларды ... ... ... қор ... ... меншікті пайда есебімен толықтырады және
жүргізген операцияларға байланысты зияндармен шығындардың ... ... ... ... қаржылық жылдағы таза табысы, сол қаржылық жылға
қатысты, нақты табыстармен шығыстар арасындағы айналысқа шығарылған, ... ... ... оның ішінде, банкнотпен монеталарды қоса
алғандағы шығыстардың айырмасы негізінде ... ... ... ... ... ... және резекрвтік қорды абсолюттік соммада құруға
бағытталады. Таза табыстың қалған ... ... ... ... ... ... Ұлттық банк және оның мекемелері барлық
салықтармен алымдар төлеудне ... ... банк тек ... ... ... есеп ... ... банктің
функционалдық құрылымына департаменттермен басқада ... ... ... ... өкілеттерімен ұйымдары кіреді. Ұлттық банктің
Басқармасы тоғыз ... ... ... ... ... ... ҚҰБ ... және бес лауазымды тұлғалар;
- ҚР Президентінен бір өкіл;
- ҚР Үкіметінен екі өкіл кіреді.
Қазіргі коммерциялық банктер - бұл тікелей кәсіпорындарға, ... ... ... ... ... ... Коммерциялық банктер
деп бқл жерде екінші денгейдегі банктер туралы айтылып отыр. ... ... ... ... жіктеледі
1.Жарғылық капиталдың қалыптасуына қарай:
- мемлекеттік;
- акционерлік;
- ... пай қосу ... ... ... ... ... ... капиталының қатысуымен);
2.Операцияларының түрлеріне қарай:
- әмбебап, яғни экономиканың барлық салаларына бірдей және кең
көлемді банктік қызымет ... ... ... яғни бір ғана ... қызымет корсететңн банктер.
3. Аумақтық белгісіне қарай:
- халықаралық;
- мемлекетаралық;
- ұлттық;
- аймақтық;
4.Салалық белгісіне қарай:
- өнеркәсіптік банктер;
- сауда банктер;
- ауыл шаруашылық банктер;
- құрылыс ... ... ... ... көп ... ... жүйеде 01.07.2004 жылғы статистикалық мәліметтер
бойынша қазіргі жұмыс жасайтын екінші ... ... ... ... ... формасындағы банктер, соны ішінде, екі банк ... 100% ... ... ... ... даму ... мен ... ал шетел капиталының қалыптасуымен (100%- 10банк, 50%-аса- 4 банк)
құрылған банктерде саны -14, оның ішінде, ... ... ... жарғылық капиталы шығаратын ... ... ... ... екі ... ... жай және артықшылығы бар акция. Банктің
ұйымдастырылуы және құқықтық формасына байланыссыз, оның ... ... ... жеке және заңды тұлғалар есебінен құрылады, сондай ... ... ... ету ... ... табылады. Жарғылық
капитал оның қатысушыларының ... ... ... ғана ... ... ... ... жарғылық капиталды құруға тыйым салынады.
Банктің жарғылық капиталы тек ақшалай қаражаттар ... ... ... ... ... ... банктің жарғылық капиталы
құрылтайшылық құжатта хабарланған, оның акционерлерінің сомасының 50
пайызы төленуі тиіс. Ал тіркеуге ... ... ... бір жыл ішінде
оның жарияланған сомасы толық ... ... ... ... ... шектелмейді.
Банктік жүйе - нарықтық экономиканың ең маңызды және ... ... ... және тауарлы ақшалай қарым- қатынастардың
даму тарихы тұрғыдан қатарлас жүрді және ... бір ... ... ... ... ... ... монополистерге айналды және барлық
қаржылық капитал арқылы нақты басқарды. Банктік жүйенің мақсаттары ... ... ... ... ... мақсаттарымен міндеттері
бірдей, әйтседе банктер басқарудың кішігірім жүйелері ретінде ... ... ... ... ... ... өзіне тән жеке
міндеттерін орындайды.Банктер басқарудың ... ... ... ... ... әр ... ... қарыз қаражаттарындағы
қажеттіліктерін әр түрлі несиелермен немесе қолма- қолсыз есеп айрысу
арқылы ... ... ... етуіндегі қажеттілігін қанағаттандырады,
қоғамдық өнімнің тоқтаусыз қозғалысын қамтамасыз етеді.
Банктер өз қызметін орындау кезінде ... ... ... ... ... және ... ... органдарымен өзара тығыз байланыста жұмыс істейді. Банктік жүйеде
қоғамның ... ... ... шоғырландырған мемлекеттік шаруашылық
буындардың қаражаттары, халықтың жинақ ... т.б. бар. ... ... ... ... ... яғни ... пайдалану бойынша
бақылау жүргізуді, ақша айналымын реттейді және сол арқылы ұдайы ... әсер ... ... ... ... ... экономикада,
қоғамда банктердің экономикалық ролі күшеюде.
Банктік жүйенің негізгі ... - ... ... ... ақша
массасын реттеудегі әдітерін жетілдіру, есеп айрысуды тездету және төлем
тәртібін сақтау болып ... ... ... 1993 жылы ... ... ... өзіміздің ұлттық валютамыз - төл тенгемізді енгізді.
Бірақ инфляция тоқтамады оның шыңы 1994 жылы шілде ... 46 ... ... жүйенің реформасы инвестициялық қорлардың ролін жоғарлату және
сауықтыру бантерін құру ... ... ... ... құруға
қолбағыс етеді. Банктік жүйенің реформасы жеке ... ... ... қамтамасыз етеді, жеке сектордың дамуына жәрдемін тигізеді.
Осы ... ол ... ... ... ... ... деңгейдегі банктер жүйесін одан әрі дамуы мен үзгерістері. 1998
жылдың соңында Қазақстанның банктік жүйесінің деңгейі- ломбардтар, несиелік
бірлестіктер, ... ... ... ... т.б ... ... ... банктік емес қаржылық мекемелердің
жүйесімен толықтырылады және екінші денгейдегі банктерден тұратын ... ... ... ... қажетті деңгейіне жетуі
тиісті және корпоративті бағалы қағаздарға күрделі қаржы жұмсау тек ... ... ... басқ банк ... ... ... жүзеге
асырылатын болады. Коммерциялық банктер ... ... ... ... қызыметтері бар бірқатар ... ... ... және ... қызыметін реттейтін арнайы нормативті база құрылады.
Банктік жүйенің аумақты дамуының бір қалыпты еместігін ескергенде,
Қазақстанның ... ... ... ... ... ... мүмкін болатын бірден-бір әдісі- пошта, мемлекет немесе басқада
банктер тарапынан бақыланып отыратын ... ... жеке ... пошталық бүлімшелердің жерлерін қолдану болып ... ... ҚР ... банкі « Екінші денгейдегі банктердің халықаралық
стандарттарға көшу ... ... ... ... ... ... банктердің отыз бірінші топқа кірді, әрі олар 1998 жылдың соңына
дейін халықаралық стандартқа өтуі тиіс, ал қалған отыз банк ... ... ... 2000 жылға дейін халықаралық стандарттарға өту жіктеледі.
Қалған 17 банктер несиелік ... не олар ірі ... ... ... ... оны ... таңда іс жүзіне асырды.
Банктік заңдардың нормаларымен бекітілген қағида ... ... ... ... қызыметтің бір түрі және мемлекттің
ұйымдастырушы ... ... ... ... қызымет өзінің
экономикалық, сондай-ақ құқықтық мән жайлармен ерекшелененді. Осы банктік
қызымет аясында, көбнесе ақша ... және ... ... ... ... ... даму ... ықпалына орай банктік қызыметтің
мақсаттары мен принцптері жіне құқықтық негіздері ... ... ... ... қызыметтің принцптік негіздерінің заман
түрленуіне сай ... де банк ... орын алып ... Осыған қарамастан
банктік құқық аясында қарқынды жүзеге асырылып жатқан ... ... ... ... күн санап өсе түсуде, оның себебіне аталмыш
аяны ... ... ... ... отырып құқық салаларының
басымдылығын жатқызуға болады. Мемлекет мүддесіне орай ... ... ... ... ... ... бағамына қолдау көрсету, банк
жүйесін дамыту және оның тиімділігін жоғарылату, есеп айырысу оның ... есеп ... ... ... ... қызмет
атқарылуына назар аударылу, несиелену қатынастарының экономикалық ... ... ... ... несиелік жүйенің тиісінше жұмыс
істеуіне жағдай жасау іске асыру ... ... ... ... уәкілет айрықша қаржылық кредиттік өктем
өкілеттік ... ... ... жүзеге асырылатын Қазақстан
Республикасы Ұлттық Банкі мен ... даму ... ... ... және ... ... ... саясатын бірінші кезекке, ал өз
қызметтер барысында жасалған шығындарын қалпына келтіруге ... ... ... ... ... қою ... іске ... дәлелдейді. Ал банк жүйесіедегі коммерциялық ... ... мне ... ... ... ... ... көздей отырып
жүзеге асырғандықтан олардың қызметтері кәсіпкерлік қызметтің бір түрі
болып табылады. Бұл ... ... ... оның ... нәтижесі және
банктік құқықтық қатынастардың өзара тығыз экономикалық ... ... ... бірге банктік қызметтің қоғамдық- мемлекеттік сипаты
конституциялық, әкімшілік, қаржылық салықтық және ... ... ... ... ... қызмет қаржылық, валюталық және несиелік реттеудің
нысаны болып табылады. Осы ... мән ... ... мынадай:
1. Банктік қызметтер ешбір ... ... ... ... ... және ... бағдарлы түрде құқықтық реттеледі.
2. Банктік құқық нормаларының және халықаралық банктік қызмет қағидалары
мен стандарттары негізінде жүргізіледі.
3. ... ... ... ... ... ... ... айрықша банктік мән-жайларға байланысты заң жүзіндегі
теңсіздік орын алады.
4. Банк ... ... көп ... еріктілік әрі сенімділік
тұрғысынан көрініс табады.
5. Қазақстанның әртүрлі құқықтық салаларын тиісті нормалары ... ... ... құқықтық режимде (тәртіптер мен ... Мына екі аса ... өз ... мен ... алынған ақшалар
негізінде, сондай-ақ мемлекет болмысы мен егемендігін ... ... ... табу ... жүзеге асырылады.
7. Банктік қызмет аясындағы экономикалық процестердің ... ... және ... арттыру, сондай-ақ құқықтық негіздері ... ... ... ... және ... мүдделердің біршама
теңдестірілуіне қол жеткізуге болады деген тұжырым жасай аламыз.
Міне, осы ... ... ... ... ... ... ... және обьективті-субьективті талаптарға орай мүмкіндігінше жаңадан
қалыптастыруға қатысты мән-жайлар мен мәселер ... ... ... алып отыр.
Біздің ойымызша, бұл жердегі басты міндетке ... ... ... белгілеу сондай-ақ олардың ... ... ... ... ... ... құқықтық негізі болып табылатын құқықтық нормаларды
нормативтік маңызы бар принциптердің ... ... ... оң нәтиже бермейтіні белгілі. Демек, құқықтық нормалар қатысты
құқық принциптеріне сай болуға ... ... ... банктік қызметке
қатысты принциптердің қалыптастыру мақсатында Қазақстан Республикасы
Конституциясының тиісті баптарына назар ... ... өту ... ... ... ... 2-
тармағында:"Республика қызметінің түбегейлі принциптері қоғамдық ... ... ... ... ... игілігін көздейтін экономикалық даму;
" деп көрсетілген. Банктік қызметтің маңызды қыры қоғам мен мемлекеттің
мүддесін ... ... ... бар ... ... ... Үкіметі мен өзге де мемлекеттік органдар ... ... ... ғана ... ... ... ... Демек, Қазақстан
Республикасы ұлттық Банкі мен Даму банкі өз өкілеттіліктері шегінде жалпы
мемлекеттік мүдделер мен ... ... ... ... ... ... "Қазақстан Республикасында қолданылатын құқық
конституциясының соған сәкес заңдардың өзге де ... ... ... ... және өзге ... сондай-ақ РеспубликаКонституциялық Кеңесінің және
Жоғарғы Соты ... ... ... ... ... ... ... банктік қызметтер стандарттары
міндетті ... ... ... Республикасы халықаралық құқықтық
принциптері мен нормалардан құрметтейді…"
Қазақстан Республикасы ұлттық Банкісі мен Даму ... ... ... мен ... ... қызметтерінің басымды бағыттары
ақша-несие қаржы ... іске ... ... ... ... мемлекет атынан билік жүргізу болып табылады.
Республикадағы мемлекеттік билік біртұтас, ол Конституция мен ... заң ... ... және сот ... бөліну, олардың
тежемелік әрі тепе-теңдік жүйесін пайдалану арқылы, өзара іс-қимыл жасау
принципіне сәйкес ... ... (ҚР ... 4-тармағы) Осы
баптың қағидалары атқарушы және сот билігі органдарының тиісті ... ... ... ... ... ... режимдерінде көрініс
тапқан.
Банктік қызметті ерікті еркін түрде арқылы экономикалық белсенділік
көрсету құқығы ... ... ... ... ... ... ... жүктейді, оны пайдалану сонымен қатар қоғам
игілігіне де қызмет етуге тиіс. Меншік субьектілері мен ... ... өз ... ... асыру көлемі мен ... ... ... ... ... " Осы ... қызметті яғни банкілік
қызметті жүзеге асыру еркіндігі принципі жөнінде ҚР ... ... ... ... кәсіпкерлік қызмет еркіндігіне, өз мүмкін
кез-келген заңды кәсіпкерлік ... үшін ... ... ... бар.
Монополистік қызмет заңмен реттеледі және шектеледі. Жосықсыз бәсекеге тиым
салынады"
1. Банктік қызметтің қоғамдық ... ... ... жалпы мүддесін
жоғары болуына жол бермеу.
2. Банктік ... пен банк ... ... ... ... ... кезінде тек мемлекет мүддесі ғана көзделінбей, сонымен қатар
жалпы қоғамның мүддесін тиісінше қамтамасыз ету жолдарын қарастыру;
3. Банк ... ... ... ... мен ... да ... сондай
ақ олардың клиенттерінің қандай да болмасын іс-қимылдарының ... ... ... ... ... ... жағдай
жасау;1
4. Жоғарыда баяндаған жағдайларға байланысты банктік ... ... және ... ... ... ... Қазақстанның банк жүйесінің құрылу және даму принциптеріне қоса банктік
қызмет негізінде жатқан принциптерді айқындау және оларды банк ... ... сай ... заң ... не ... ... белгілеу сияқты тұжырымға келуге болады.
Сонымен, "ұлттық Банк туралы", "Банктер және банктік қызмет туралы"
және ... ... " ҚР ... осы жұмыстың желісіне орай
қарастырып, талдау барысында мына:
1. Қазақстан Республикасының банк ... екі ... етіп құру ... ... ... ... ... тәуелсіздігін принципі. "ҚР
ұлттық Банкі туралы" ҚР ... ... ... ... тек ... ... ... яғни басқа мемлекеттік билік органдарына
бағынышты емес екендігі жөнінде айтылған. Осы жайларды бекіту ... ... ... ... ... қандай элементтерден
құралатынын білуіміз қажет. Оларға: ... ... ... ... ... ... ... кадрлер
жөніндегі тәуелсіздік жатады. Аталмыш екі принцип "ҚР ұлттық банкі туралы"
ҚР заңның 1-бабының 1,2,4-тармақтарында, ... ... ... ... ... ... жеті ... 12-
бабының 1,3-тармақтарында, 13-бабының 1-3 тармақтарында, 15-бабының а) –т)
тармақшасында, 16-бабының 1-3- тармақтарында, ... ... ... ... яғни ... ... көрініс тапқан.
3) Қазақстан Республикасы ұлттық Банкісінің заң жүзінде белгіленген
өзіне тән функцияларын ... ... ... ... принципі.
"ҚР ұлттық банкі туралы " ҚР ... ... ... және 2-
тармағының 1-тармақшасындағы, 13-бабының ... және тағы ... ... ... ... осы принцип банктік қызмет аясындағы
өз орынын табады деп санаймыз. ... ... ... ... ... ... әр ... обьективті және субьективті
құбылыстарға байланысты осы ... іске ... ... болмай
тұрғанын мойындауға тиіспіз.1
4) Банктік қызмет саласындағы мемлекеттік басқаруды еліміздің банк жүйесін
мемлекеттік ... ... ... ... ... ... негізделген банктік қызметтің экономикалық ... ... және ... материалдық мүдделерінің айтарлықтай
теңдестірілуіне қол жеткізілетін жөнінде
Міне, осылайша банктік қызметті жүзеге ... ... ... ... ... ... ... қызмет принциптері көбінесе
банктік құқық нормаларында бекітілген, ... ... ... ... және ... ... ... бір ғылыми ережелер түрінде көрініс табады. ... ... ... ... тек банктік қызметке қатысты аса маңызды ... мен ... ... тиіс;
2. банктік қызметтің тұрақты өзара байланыстар мен қатынастарды және
жағдаяттарды сипаттауға тиіс;
3. банктік қызметтің тек ... тән ... ... ... ... талаптарға сай келгені абзал болады.
1.2 Банк активтерінің сипаты және оның ... ...... табу ... банктік ресурстарды әр түрлі
активтер бойынша орналастырған қаражаттары.
Банктік активтердің құрылымы баланстың ... ... ... ... ... ... баланс нәтижесіне қатынасын сипаттайды.
Активтердің сапасы активтік операциялардың түрлендірілуіне, ... ... ... құны жоқ ... ... және активтердің
өзгеріске ұшырау белгілеріне қарай анықталады.
Активтердің сапасы олардың өтімділігіне, тәуекел активтердің ... ... емес ... үлес салмағына, активтердің көлеміне,
табыс әкелуіне қарай анықталады. Банк ... ... ... ... ... етуі үшін ... ... өтімділіктің
қоятын талаптарына сәйкес келуге тиіс. Осы мақсатта банк өзінің активтерін,
олардың өтелу мерзімдеріне байланысты және ... ... ... ... банк ... ақша ... болатын
операцияларды, сондай-ақ оған заңмен жүктелген басқада банк ... ... ... ... ... мекеме. Банк операциялары пассивті
және активті ... ... банк ... ... ... ... ... ресурстар құрайды, ал активті операциялар арқылы осы ресурстарды
пайда табу мақсатында пайдаланады. ... ... ... /1- ... ... ... ... активтерінің құрылымы.
Сурет-1
Жоғарыдағы суреттен байқайтынымыз, яғни коммерциялық банктердің
активтерінің ... түрі бар. Оған ... ... ... және ... ... қаражаттар, несиелер, бағалы қағаздарға жұмсалатын
инвестициялар, банктің ғимаратымен жабдықтары. Ал ... ... үш ... ... ... банк ... ... топтарға бөлінеді.
Жоғарыдағы суреттке қорытынды жасайтын болсақ, өтімділігіне ... ... ... ... ... ... ұзақ мерзімді өтімді
активтер болып бөлінеді.
Жоғары өтімді активтерге мыналар жатады:
• Кассадағы қолма-қол ақшалар;
• Орталық банктегі корршоттағы қаражаттар;
... ... ... ЭЫДҰ-на (экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымы) мүше
елдер, яғни ... ... ... ... корршоттағы қаражаттар.
Ішкі валюталық облигациялық заемдарға салынған қаражаттар. Банктің ... ... ... ... ... ... ... беретін
активтерге жатады.
Ұзақ мерзімді өтімді активтерге бір жылдан жоғары уақытқа берілген
несиелердің бәрі, ... 50 ... және ... ... ... ... берілген несиелер, Өкіметтің кепілхатымен, бағалы
қағаздарды және бағалы металдарды кепілге алып берілген несиелерді ... ... ... ... ... құрылымын жасай отырып, банктер өтімділікке
қойылатын талаптарды орындауға тиіс, демек, ... ... ... ... ұзақ ... ... активтері міндеттемелердің мерзімдеріне,
сомаларына және типтеріне сәйкес келуі керек.
Кейбір шетелдік ... банк ... ... ... мен
пайдалылығына қарай 4 топқа бөледі:
1-топ. Алғашқы резервтер — бұл алынатын салымдарды төлеуге және несиеге
деген өтінішті қанағаттандыру үшін тез ... ... ең ... Мұндай активтерге мыналар жатады:
• Касса;
• Орталық банктегі корршоттагы және ... ... ... ... ... чектер және өзге де төлем құжаттары;
• Басқа да ... ... ... ... ... ... табыс әкелмейді, бірақ банктің ... көзі ... ... ... ... резервтер — бұл банкке шамалы ғана ... де ... ... ... қатарына жатады. Себебі, оларды ең
төменгі тәуекелмен, кішкене ғана ... ... ... ... ... мыналар жатады:
• Вексельдер және өзге де қысқа мерзімді ... ... ... ... ... (онкольдық);
• Бірінші класты қарыз алушыға берілетін несиелер.
Бұл ... ... ... ... ... — алғашқы
резервтерді толықтыру көзі ретінде қызмет ету болып табылады.
3-топ. Банктік активтердің маңызды бөлігі — ... ... ... ... ... табысты және ең тәуекелді болып келеді. Бұл топ
банктің пайдасының басты көзін құрайды.
4-топқа ... ... ... ... ... екі ... ... банкке табыс әкелу және ұзақ мерзімді
бағалы қағаздардың өтелу мерзімінің жақын қалуына байланысты, ... ... ... ... екінші реттегі активтерге қосымша ретінде
болу.
Қазақстан Республикасының Ұлттық банк Басқармасының 2002 жылы 16
қарашадағы № 465 ... ... ... ... ... және ... күмәнді және үмітсіз санаттарға
жатқыза отырып, оларға қарсы провизиялар құру туралың ... ... ... ... ай ... айлық баланспен бірге Ұлттық банктің
Банктерді қадағалау департаментіне ... мен ... ... және олар ... ... құру ... мәліметтер береді.
Мұндағы активтерге заңды және жеке тұлғаларға қатысты, сондай-ақ басқа
банктерге ... ... ... ... ... сәйкес активтер мен шартты ... ... ... болып бөлінеді.
Жіктелген активтер қатарына жатпайтын активтер ... ... ... мен ... міндеттемелер күмәнді (5 санатты
күмәнді) және үмітсіз болып бөлінеді.
Жіктелген ... ... банк ... ... ... ... ... және шартты міндеттемелері жатады.
Несиелердің жіктелуі олардың сапасына, қамтамасыз етілуіне, қарыз
алушының қаржылық жағдайына, оның ... ... ... ... ... ... асады.
Провизиялар — активтердің қайтарылмауы немесе олардың құнының
төмендеуінен ... ... жабу үшін ... құралдардың
сомасы.Провизиялар жалпы және арнайы болып бөлінеді.
Жалпы провизиялар — бұл банктің ... ... ... ... активтерден басқа да барлық жиынтық активтері бойынша мүмкін
шығындарды жабу үшін ... ... ... — бұл құны ... ... алу ... екі есе төмен
немесе қайтарылмай қалуы ... ... ... ... бойынша
шығындарды жабуға арналған провизиялар.
Банктің жинақтаған ресурстарын табыс табу және өтімділігін қамтамасыз
ету мақсатымен ... ... ... деп ... - ол банктің несие ресурстарын орналастыру қызметіндегі ... ... Банк ... көп ... осы ... ... көлемі жіктелген активтердің сомасынан, олардың
сапасына байланысты 5%-дан 100%-ға ... ... ... ... ... ... біраз
белгілерге байланысты топтастыруға болады:
• борышқордың типіне байланысты - ... ... ... үкімет органдарына, халыққа,басқа банктерге берілетін
қарыз;
• пайдаланатын мерзіміне байланысты - қысқа ... (1 ... ... ... (1 ... 5 жылға дейін), ұзақ мерзімді (5 жылдан
жоғары);
• қызмет ету ... ... - ... ... ... және ... ... берілген қарыз;
• борышқордың қай салаға ... ... - ... ауыл ... транспортқа берілетін қарыз;
• қамтамасыз ... ... - ... ... қауіпсіз және
қамтамасыз етілмеген (бланктік).
Несиені банктер несиелеудің мына ... ... ... ғана ... ... ... мерзімділік,
төлемділік және мақсаттылық.
Көптеген мемлекеттерде қарыз ... бір ... ... ... ... ... ... Мысалы, АҚШ-та, Германияда, Голландияда,
Бельгияда борышқорға ашылатын контокорренттік шот бойынша ... ... кең ... ... шот ... несиелік шотпен ағымдағы
(есептесу) шоттың біріктірілуі. Бұл шот ... ... ... ... ... беруді көрсетсе, ал кредиттік сальдо шотта өзінің қаражаты
бар ... ... ... бұл түрі ... ... ... беріледі.
Актив операцияларының жалпы бірнеше түрі бар. Ал ... ... ... ... ... шектеуді овердрафт
бойынша жүргізеді. Овердрафт - клиентке чек бойынша банктің қысқа мерзімді
несие беруі немесе оның банкке берген ... ... ... ... ... да, ... лимит шегінде банктің төлеуі. Нәтижесінде
ағымдағы шотта дебеттік ... ... ... ... ... ағымдағы
шот ашылғанда шартпен анықталады. Несиелеудің бұл формасы - ... ... ... ... Ол - клиенттің ағымдағы есеп айырысуына
қаражат жетіспестігін қанағаттандыруға берілетін ... ... үшін ... ... қарыз бойынша алынады.1
Берілетін несиенің көлемі көптеген мемлекеттерде несие линиясының
мөлшерін (лимит) бекіту арқылы ... Бұл ... банк пен ... ... ... ол ... банк ... келісілген мерзім
аралығында белгілі бір сомаға несие беруге міндетті.Несие линиясы бір ... ... ... аралығында борышқор қайтадан келіспей-ақ және
қосымша рәсімдемей-ақ қажет кезде ... ... ... алады. Әйтседе,
егер клиенттің қаржылық жағдайы ... ... онда ... аяқталуы
мерзіміне дейін оны жою кұқы банкте ... ... ... банк ... ... ... класты ... ... ... ... ... ... ... 20-30% көлемінде орнын
толтыратын (компенсационный) аз қалдық сақтау ... ... ... тіркеледі.
Банктік несиелеуді ұйымдастырудың келесі бір түрі -несиелік шотты
пайдалану арқылы несие беру. Бұл жағдайда берілетін несие сомасы ... ... ... ағымдағы (есептесу) шотының кредитіне
аударылады. ... ... ... ... шоты-нан тікелей
төленуі мүмкін.
Ағылшын және швейцария банктерінің тәжірибесінде банк топтарының.
(синдикат) көлемді сома беретін синдикаттык несие ... ... ... ... ... ... және ... өкілі қызметін
атқарады. Германия мен Жапонияда консорциум-дық несие де кең ... ... ... екі және одан да көп несие беруді ұйымдастырушысы және
басқарушысы болуымен ерекшеленеді. Консорциумдық несие әдетте өте ... (30 млн. АҚШ ... ... ... ... қарыз несие көлемін
ұлғайтып, банктің несиелік қауіпін төмендетеді. Келісімде несие ... және ... ... ... мен ... құқы мен міндеттері
көрсетіледі.
Банктердің несие беру операциялары тобына ... және ... да ... ... ... ... сату ... арасында туындайтын төленбеген қысқа мерзімді ... ... ... Бұл ... банк ... ... ... төлеуді
талап ететін құқыққа ие болады. Сонымен ... банк ... ... ... оның, несиелік тәуекелін өзіне алады.
Қарыз беру мәселесін шешерде банк жеткізушінің несие қаблеттілігін
талдап, оған қарыздардың жағдайы туралы хабарлармен ... ... ... банк ... ... ... ол ... шоттың жалпы
сомасының 80-90%-ін бірден өзі ... ал ... ... дебитор
қарыздың барлық сомасын өтегеннен кейін ғана қайтарады. Коммерциялық
банктер несиенің осы ... ... өз ... ... қосымша
мүмкіндік алып, табысын ұлғайтуға және клиенттерімен байланысын нығайтуға
қол жеткізеді.
Лизинг операциясы деген ... ... ұзақ ... ... ... ... және негізгі капиталдың
басқа элементтерін жалға бергенде жүргізілетін операциялар. Банктер лизинг
компанияларына несие беру ... ... ... қатысады. Сонымен
қатар банктер ... ... ... мен ... ... да ... мүмкін. Шарт мерзімінің соңында жалдаушы лизинг
объектісін ... құны ... ... ... болады. Банк лизинг операциясын
жүргізу арқылы клиенттің төлем қабілетсіздігінен туындайтын ... ... Оған ... банк жалға берілетін мүлікке амортизациялық төлемді
қосуға құқы бар. ... ... сол ... ... ... ол ... ... жұмсалуы мүмкін.
Коммерциялық банктердің келесі ... ... ... жүргізіледі: банк өз ... үшін ... ... алу ... ... ... ... (үлесті қағаздарды-негізінен ... ... ... ... ... тапсыруы бойынша
бағалы қағаздарды сатып алу және сату (бағалы ... ... ... ету), бағалы қағаздар шығаруға қарыз ... ... ... жай және ... ... ... мемлекеттік
қарыз міндеттемелері, вексельдер және т.с.с. қағаздар болуы мүмкін.
Мысалы, ... ... ... ... ... (дисконттық) және ... ... ... ... ... бойынша операциялар, инкассациялау, ... беру және ... ... ... ... ... басты мақсаты -
дивиденд және процент түрінде қосымша пайда ... ... ... ... өтеу ... тікелей байланысты. Бағалы қағаздарды
өтеу мерзімі қысқа болса, оның нарықтық бағасы тұрақты болады. Ал ... ... ... бағалы қағаздардың курсы жиі өзгереді (ауытқиды).
Сондықтан коммерциялық банктер үшін қысқа ... ... ... жұмсау ұзақ мерзімді қағаздарға ақша ... гөрі ... ... ... ... бұрыннан қалыптасып және
қазіргі кезде өрістеп келе жатқан ... ... - ... беру (несие-
есептеу) операциясы және бағалы қағаздармен операция (қор биржасындағы).
Бұл операциялар банк ... 80%-ін ... ... ... ... ... шетел валютасымен, қозғалмайтын мүліктермен, сондай-
ақ делдалдық операциялар ... Олар ... ... ... ... және пассив операциялары бір-біріне тәуелді. Себебі
коммерциялық банктер негізінен ... ... ... ... сондықтан банк қаражатын несиеге беру және инвестициялау масштабы
көбіне банктің уақытша бос капитал мен ... ... ... Қазақстан Республикасындағы банк жүйесі
2.1.Банк жүйесіндегі Қазақстан Ұлттық Банкінің, Қазақстан Даму Банкінің,
сондай-ақ екінші ... ... ... ... бүгінгі даму
тенденциялары
Қазақстан Республикасындағы нарықтық экономикаға өту мән-жайлары
кредиттік-қаржылық жүйе мен ... ... ... ... ... ... Бүгінде, қаржы рыногының банктік ... ... ... ... қатарына жатқызуға болады. Қазақстандық
банктердің өз қызметтері барысында қол жеткізген өнімді әрі ... ... мен өсу ... олардың нарықтық экономика қатнастары
жүйесінің агенттеріне айнала бастағанын дәлелдейді.1
Қазіргі кездегі банк ... ... ... ... ... ... ... негіздеріне, оларды экономиаклық эәне құқықтық
талдау мәселелеріне, банк жүйесінің ... ... ... ... ... мен ... ... айналып отыр. Осындай
маңызды жайттар тұрғысынан; банктік қызметтердің мәні оларды іске асыру
механизмінің ... ... ... және ... талаптарға,
сондай-ақ халықаралық банктік қызмет стандарттарына сай болуы; банктік
қызмет ... ... ... ... ... мүмкіндіктерінің, өздерінің және клиенттері ... ... ... ... ... ... ... экономикалық басқаруға икемді болуының ... ... ... мен өзге де ... тәуелді нормативтік құқықтық актілер
шеңберінде көрініс табуы; банктік әр ... ... мен ... ... ... нормативтер мен пруденциалдық
нормативтердің, ... ... мен ... ... ... ... орындалуы мен сақталуына қатысты заңдық негізде
жүргізілетін бақылау-қадағалауды ... ... ... ... мен ... ... басқаруға байланысты қабылданатын
шешімдердің тиімділігін негіздеу және талдау сияқты және т.б. ... ... ... көрініс табуда.
Қазіргі уақытта жоғарыда ... ... ... ... ... ... Банкінің сапалы даму сатысына өтіп жатқан
қызметтінің негізгі ... мен ... ... ... мен ... басымды мүддесін білдіретін Қазақстан ... ... ... ... ... баға ... ету жатады. Сонымен бірге, осындай мақсатты ойдағыдай іске асыру
үшін Қазақстан ұлттық Банкіне:
- мемлекеттің ақша-кредит ... ... ... және ... ... ... төлем жүйелерінің жұмыс істеуін қамтамасыз ету;
- валюталық реттеу мен валюталық ... ... ... сондай-ақ
шетелдермен қаржылық-валюталық және кредиттік-есеп ... ... ... және ... ... тұрақтылығын қамтамасыз ету сияқты
негізгі міндеттер ... атап ... ... ... ... ... енбейтін Қазақстан ұлттық
Банк орталықтандырылған біртұтас құрылым болып ... ... ... қызметтері мен функцияларын орындау барысында ... ... ... ... ... ... Қазақстан ұлттық
Банкі мемлекеттің аса маңызды ақша-кредит саясатын: қайта қаржыландарудың
ресми ставкасын; ақша-кредит саясатының негізгі операциялары ьойынша ... ... ... резервтердің ең төменгі нормативтерін
(резервтік талаптарды); ерекше жағдайларда, ... ... ... мен ... ... ... шектеулерді белгілеу жолымен
жүзеге асырады.
Мемлекеттің ақша-кредит ... іске ... ... ... ... ... ... депозиттер қабылдау;
- валюталық интервекциялар жүргізу;
- өзінің қысқа мерзімді ноталарын шығару;
- мемлекеттік және ... да ... ... ... алу және ... коммерциялық вексельдерді қайта есепке алу ... ... ... ... ... ... Банкі айрықша мақсатты құрылым болып
табылады. Ол бүкіл қоғамға қажетті ... ... үшін ... ... ... ол жүргізетін операциялардың орындалу дәрежесіне
сәйкес ... ... ... түсініктемесі Қазақстан ұлттық Банкінің
экономикалық мән-жайын аша түсетін сияқты.
Қазақстандық экономист -ғалым ... ... Банк – ... ... бар, ... ... ... төменгі бөлімшелерімен бірге
тіке бағыныстағы біртұтас орталықтандырылған ... ... ... есеп ... ... ... ұғымды қалыптастырған.
Бұл жердегіұғым, біздің ойымызша ұлттық Банктің жалпы ... ... ... ететін, экономикалық және
әкімшілік ... ... ... ... ... ... ... қабылдайтын арнайы құзыретті мемлекеттік қаржылық-кредиттік орган
екенін жеткізе алмаған.
Қазақстан ұлттық Банкі ... ... және ... жасалатын мынадай:
- шет ел валютасын сатып алу және сату ... ... шет ... ... ... ... қаржы ұйымдары
шығарған және Қазақстан Республикасы Үкіметі шетел валютасымен
кепілдік берген бағалы қағаздарды сатып алу сату ... ... ... ... ... бойынша тиісті құқығы бар
банктерге, шет елдердің орталық ... мен ... ... ... халықаралық қаржы ұйымдарында шот ашу
жөніндегі операцияларды:
- өздері тіркелген мемлекеттердің заңдары бойынша тиісті ... ... ... ... ... мен басқа да қаржы институттары,шет
елдер үкіметі мен олардың агенттері, сондай-ақ халықаралық ... үшін шот ... оны ... өкіл ... ... іс-әрекетті;
- аффинирленген алтынды, бағалы металдарды, асыл тастарды және ... ... ... мен ... ... ... қолданылып жүрген заңдарында белгіленген
тәртіппен бағалы металдар мен зергерлік ... ... ... ... ... аумағында және ... ... ... мен ... да ... ... ... алу мен сат
жөнінде операцияларды;
- қолданылып жүрген заңдарына ... ... ... валюталық құндылықтар мен бағалы металдарды әкелу,
сондай-ақ оларды шет ел банктеріндегі және мамандандырылған ... өз ... ... үшін шет ... шығару
жөніндегі операцияларды;
- ең төменгі деңгейін қазақстан ұлттық Банкінің Басқармасы айқындайтын
кредиттік рейтинг бар эмитенттер ... ... ... ... сату жөніндегі операцияларды;
- ақша рыногының ... ... репо және кері ... серификаттар, коммерциялық қағаздар және ең төменгі
деңгейін Қазақстан ұлттық Банкінің Басқармасы айқындайтын кредиттік
рейтінгі бар эмитенттер ... ... да ... міндеттемелер
сияқты операциялар;
- форвард операциялары, своп ... және ... ... ұлттық Банкінің Басқармасы айқындайтын деңгейден төмен
емес қарсы операцияларды жүзеге асырады.
Қазақстан ұлттық ... ... ... және ... ... ... жөнінде жүргізетін жалпы мемлекеттік саясаты
оның қызметінің басты мақсаты пайда табуға емес, тек еліміздің ... ... ... және банк ... ... ... жұмыс істеуін
қамтамасыз етуге бағдарланғанын көрсетеді.
Қазақстанның ұлттық Банкі ұлттық валютамен мынадай ... осы ... ... ... ... қоспағанда, Қазақстан
ұлттық Банкінде ашылған банк шоттарының ... бір ... ... ... ... тәуекелсіз бағалы қағаздармен
және басқа да активтермен қамтамасыз етілген кредиттер береді:
2) өтеу мерзімі бір жылдан ... ... ... ... ... ... ... есепке алады;
3) мемлекеттік бағалы қағаздарды сатып алады және сатады;
4) Қазақстанның ұлттық Банкі кредиттерді қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... ... бағалы
қағаздарды сатып алады және сатады;
5) Депозиттерді ... ақшы ... мен ... ... бағалы қағаздар мен өзге де құнылықтарды сақтауға және
басқаруға қабылдайды;
6) Туынды қаржы құралдарымен операция ... ... ... ... ... ... Республикасының аумағындағы және
одан тыс жерлердегі банктер мен қаржы ұйымдарында шоттар ашады;
8) чек жазып ... және ... ... егер осы Заңда тікелей тыйым ... ... ... ... ... өз ... ... атынан
мәмілелерді жүзеге асырады.
Қазақстан ұлттық ... ... ... ... үшін соңғы сатыдағы
кредитор, банктердің банкі, мемлекеттің ... ... ... эмиссиялық, кассалық және резервтік орталығы ... ... ... ... Банк өз ... ... заңға тәйелді
нормативтік құқықтық актілер қабылдайды, ақша ... ... мен ... жасалған ақшалар (мәнеттер) шығарады, сондай-ақ
экономикадағы қолда бар және ... ... ақша ... ... ... ... жүзеге асырады.
Қазақстан ұлттық Банкі елдің ақша және кредит жүйесін ... ... ең ... ... ... ... органы болып табылады,
сондай-ақ айрықша мәртебесіне орай әкімшілік биліктің бір ... ... ... ... ... алтын-валюта активтері Қазақстан теңгесінің
сыртқы және ішкі ... ... ету үшін ... және
пайдаланылады әрі олар:
- аффинириленген алтыннан;
- Қазақстан Ұлттық Банкінде сақтаулы валюталық ... шет ел ... жай және ... ... шет ... ... немесе халықаралық қаржы ұйымдары шығарып,
кепілдік берген бағалы қағаздардан;
- ... ... ... мен ... ... етілген
жағдайда, шет ел валютасында деноминирленген басқа да ... ... ... Банк ... ... көзделген жағдайларды
қоспағанда алтын-валюта активтерін кредиттер (заемдар, несиелер) ... ... және ... ... ... мен
резиденті еместерге кепілдіктер немесе басқадай міндеттемелер ұсынуға жол
берілмейді.
Қазақстан Ұлттық Банкінің алтын-валюта активтерінің құрылымын ... ... ... мен асыл ... ... ... реттейтін
Қазақстан Республикасының қолданылып жүрген заңдарына сәйкес ... ... ... ... ... ... ... алтын
сатып алу;
Қазақстан теңгесіне (естелік және кәдесый ... ... шет ... және ... ... ... Қазақстан Республикасы
Үкіметінің резиденттері мен резиденті ... шет ел ... ... ... ... Банкінің шет ел валютасымен жүзеге асыратын депозит
салым, дилинг операцияларынан және шет ел ... ... ... ... ... шет ел ... ... түсетін комиссиялық және басқа сыйақылар (мүдде);
Қазақстан ұлттық Банкінің тазартылған алтын, күміс, ... ... ... ... металдарды сату, салу және басқа операциялар
жүргізуінен алынған шет ел валютасындағы ... ... ... ... ... ... шет
мемлекеттердің орталық банктерінен және ... ... ... ... және Қазақстан ұлттық банкі туралы ережеге сәйкес Қазақстан
ұлттық Банкі көрсеткен консультациялық, баспа-ақпараттық және ... ... ... шет ел валютасындағы түсімдер есебінен жүргізіледі.
Қазақстан ұлттық Банкі ... ... ... ... ... қоса ... саясатын жүргізу мақсатында
ішкі валюта нарығында валюта сату әрі ішкі ... ... шет ... ... ... мен ... ... алалықты бәсеңдету;
шет елдегі дипломатиялық және басқа да өкілдіктерді ұстау мен іссапар
шығындарын, ... ... ... Банкінің мемлекеттік сыртқы қарызына
қызмет көрсетуді қоса өнім (жұмыс, көрсетілетін қызмет) имопртын төлеу ... ... ... мен ... ... ... сметасы (бюджеті)
есебінен теңгені шет ел валютасына айырбастауды жүзеге ... шет ел ... ... ... алу үшін шет ел валютасын сату;
Қазақстан ұлттық Банкінің алғын кредиті бойынша негізгі ... ... ... ... ... және басқа ілеспе шығындарын
қайтару;
- ... ...... ... ... ... есебінен есептеп шығару жолымен жүргізеді.
Қазақстан Ұлттық Банкі өз ... мен өзге де ... ... ... ... ... тарапынан көрсетілетін қызметтер үшін
ақының түрлері мен мөлшерін дербес елгілейді. Сонымен ... ... ... ... Республикасының ұлттық қорын, өзге де қорлар ... ... ... ... ... ... ... мен Қаржы министрлігіне көрсетілетін банктік
қызметтер үшін ақы ... бір ... ... ... ... арнайы құзыретіне қарамастан
ұлттық Банк операциялары бойынша біршама шектеулер қойылған, яғни Қазақстан
ұлттық Банкіне:
- тиісті ... ... ... ... ... ... ... көрсетуге және заңды тұлғалардың
акцияларын сатып алуға;
- ... ... ... ... ... ... саудамен
немесе өндірістік қызметпен шұғылдануға;
- Қазақстан Республикасының заң ... ... ... ... ... қамтамасыз етілмеген кредиттер
беруге,
- берілген кредиттердің мерзімін ... ... ... ... ... ... ... тыйым салынған.
Қазақстан ұлттық Банк дербес ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттің
қаржылық, кредиттік кеңесшісі, сондай-ақ ... ... ... ... ... ретінде өзіне тиесілі іс-әрекеттер жүзеге
асырады.
Қазақстан Республикасы Үкіметінің Қаржысы Қазақстан Ұлттық ... ... ... ... ... Республикасының
Үкіметінің шоттары бойынша Қазақстан ұлттық Банкі банктік ... өзге де ... ... Қазақстан ұлттық Банкі Қазақстан Республикасының заемына қызмет
көрсетеді және ... ... ... ... бойынша
шығарылған мемлекеттік бағалы қағаздармен операциялар жүргізіледі.
Бұл жерде ескеретін маңызды жағдай, Қазақстан ұлттық ... ... және ... да ... ... ... ... ақша-кредит
саясаты шеңберінде жүзеге асырады.
Қазақстан теңгенің бағамына әсер ету мақсатында дербес жасалынатын
Қазақстан ... ... ... ... ... ... рыноктарда шетел валютасын сатып алу-сату және валюталық
мәмілелердің басқа да ... ... ... ... ... ... ... сәйкес, Қазақстан Ұлттық Банкі
мынадай банктік қызметтерді атқарады:
- чектерді, жәй және ауыспалы вексельдерді сатады, сатып алады;
мемлекеттік бағалы қағаздарды сатып алады, ... ... ... ... ... ... ... және сатып алады;
- өзінің банктік операциялары бойынша проценттік ставкаларды бектідеі;
- ... ... ... ... іске ... валюта нарқындағы интервенциясын іске асырады" деп көрсеткен.
Қазақстандық экономист-ғалым Г.Сейткасимов ғылыми зерделеу ... ... ... ... звеносы – коммерциялық банктер
болғандықтан Қазақстан Ұлттық Банкінің мынадай:
- кредиттерді қайта ... ... ... қайта қаржыландыру ставкаларының деңгейін реттеу;
- мемлекеттік бағалы қағаздармен операциялар реттеу;
- ... ... ... ... ... ... классикалық
ақша-кредит инструменттерін атап көрсеткен және ... ... ... ... ... ... ... сипаттама берген.
Л.Ефимова "Ресей Банкі кредиттік мекемелермен мынадай: кредиттер беру;
есепке алу операцияларын жүргізу; мемлекеттік бағалы қағаздарды сатып ... және ... ... ... алу және ... ... ... қатысу және т.б. сияқты мәмілелерді ... ... ... ... ... ... ... арасында жасалынатын мәмілелер
азаматтық-құқықтық мәмілелер болып табылады. Ресей Банкі тиісті ... ... да ... ... ... ... асырады және банктік
қызмет түрлерін ... ... ... өз ... ауқымы мен
әкімшілік өкілеттілігінің щегінде жүргізетін банктік ... ... ... бағындырылған, яғни Ресей кредиттік жүйесін басқаруға
бағдарланған" деген түйінді көзқарасын білдірген.
Демек, Қазақстан аса ірі кредиттік-қаржылық ... ... ... ... ... ... ... және пассивті банктік қызметтері мен
операциялары оның экономикалық және заңи ... ... ... ... ... тән ... олар
мемлекеттің ақша-кредиттік, валюталық, бюджеттік саясатын іске асыруды,
сондай-ақ ең бастысы ҚР қаржы ... ... ... ... деп ... ... жалпы операциялары жайында және нақтылы қызметтері жөнінде
зерделеу, зерттеу жүргізген Ресей ғалымы ... ... ... ... ұйымдардың рыноктағы қызметтерінің ерекшелігі дәстүрлі
түрде олар жүргізетін ... ... ... ... ... ... ... тұрғысынан банктік операцияларды жіктеу
кезінде анықталған, клиенттердің ақшалай қаражаттарын ... ... ... қызметтерін (іс-әрекеттерін) қамтамасыз ететін ұтымды
мән-жай банктердің функцияларына сәйкес ... ... ... ... ... ... ... жөніндегі операцияларға,
сондай-ақ басқа да операцияларға бөлінуі болып табылады" деп ... ... ... ... ... қатысты зерттеу елегінен
өткізсек, оның нарық жағдайындағы ... әрі ... ... ... ... ... ... жүзеге асыратын банктік
операциялары болып ... көз ... ... ... ... ... ... жүргізетін банктік операциялар мен көрсетілетін
айрықша қызметтер нәтижесінде алынған қаржылық жыл ішінде таза кірісі осы
қаржы жылына жатқызылатын ... ... ... мен шығыстар арасындағы
айырма (алтын-валюта активтерін қайта бағалау шотына ... ... ... ... ... ... ... ретінде айқындалады.
Қазақстан Ұлттық Банкінің банк активтері бойынша құрылған жалпы
провизиялардың (резервтердің) сомасына азайтылған таза ... ... ... ... ... жұмсалады.
Қазақстан Республикасының Президенті Қазақстан Ұлттық Банкінің жылдық
есебін бекіткеннен кейін, алынған таза кірістің қалған бөлігі келесі ... ... ... ... ... ... және резервтік капиталдарды қалыптастыру үшін
жеткіліксіз болған жағдайда, пайда болған айырма Қазақстан ... ... ... ... таза ... есебінен өтеледі.
Қазақстан ұлттық Банкінің өз экономикалық - қаржылық ... ... ... ... асыруға қажетті материалдық-техникалық
базасына шолу жасау барысында ... ... ... ... Банкінің жарғылық капиталы мемлекетке тиесілі болады
және өзі алған таза кірістен аударымдар жасау ... ... 20 ... теңгесі мөлшерінде қалыптастырылады.
Қазақстан Ұлттық Банкі өз балансындағы мүлікті ... ... ... жүргізу құқығын Қазақстан Ұлттық Банкінің Басқармасы белгілеген
тәртіппен дербес жүзеге асырады.
Қазақстан Ұлттық ... ... ... ... құрылып, таза
табысы есебінен толықтырылады әрі ... ... ... ... ... тек жүргізілетін операциялар бойынша ... ... ... және ... ... толтыруға арналады. Алтын-
валюта активтерін қайта бағалау шоты, оларды қайта бағалаудан түскен іске
асырылмаған табысты ... ... ... ... қаражаттарды қайта
бағалау шоты Қазақстан Ұлттық Банкінің ... ... ... ... алуға арналған.
Қазақстан Ұлттық Банкінің шығыстары есебінен күмәнді және ... ... ... ... бағалы қағаздарды, есеп
айырысу кезіндегі шығындарды, ... ... және ... ... ... Ұлттық Банкінің монетарлық емес қызметі
жөніндегі өзге де ... мен ... ... ... ... да ... қоса – арнайы провизиялар (резервтер), ал бөлінбеген
таза табыс есебінен-банк активтері бойынша жалпы провизиялар ... ... ... ... жүргізетін операциялар мемлекеттің
экономикалық дамуына, тарихи тәжірибесіне, мемлекеттік-құқықтық құрылысына,
қоғам өмірі мен ... ... ... сай ... деп ... Ұлттық Банкінің төрағасы Ануар Сәйденов: "ұлттық Банк ... ... ... ... ... ... ... инфляция"
индексіне қарай бағдарлар белгілейтін болады. Сыртқы рыноктарда қазақстан
тауарларының бағалық бәсекелік қабілетін ... үшін ... Банк ... мен ... байланысты бағамның ауытқуына себеп болатын теңгенің
өзгермелі ... ... ... ... ... отыр. Ақша-кредит
статистикасын және ... ... ... ... жұмыс
жалғастырылады. 2004 жылғы ақша-кредит саясатының негізгі мақсаты орташа
жылдық "базалық ... 4-6% ... ... тұру ... ... Банктің таза халықаралық резервтерінің өсуі ақша
агрегаттарының кеңеюіне алып ... ақша ... 316,9 ... ... ақша ... 969,9 ... Теңгеге дейін, қолма-қол
ақша-47,6%-ға 238,7 млрд. Теңгеге дейін ұлғайды. Нәтижесінде 2003 ... ... ... 22%-ға ... ... Валюталық
ырықтандырудың екінші кезеңін (2004-2007 жылдар) іске асыру басталады, ... ... ... ... 2007 ... бастап Қазақстан теңгесінің
толық айырбасталуына өту үшін жағдайлар жасау болып ... деп ... ... ... ... ... мен ... жатқан іс-
шараларына (операцияларында) тоқталып өткен.
Демек, Қазақстан ұлттық Банкі жалпы ... ... ... ... ... ету мақсатында сапалы әрі нәтижелі ... ... ... мен ... ... ... кредит саясатының басымды бағыты еуропалық одақ стнадарттарына барынша
жақындату жөніндегі іс-әрекеттері оның жаңаша ... ... ... ... ... ... ... макроэкономикалық даму көрсеткіштеріне,
рынокты ақша ресурстарымен және ... ... ... ету ... ... ... отыр.
Қазақстан ұлттық Банкінің экономикалық - әлеуметтік реформалар үрдісін
жылдамдау аясындағы бүгінгі ... ... ... ... ... жекеше мүдделерін барынша теңдестіруге бағытталады.
Банк жүйесіндегі құқықтық қатнастардың ұтымды қалыптасуы көбінесе осындай
мән-жайларға байланысты ... ... ... тағы бір ... ... ... Банк ... банктік операциялар шындығында ... ... оны ... ... ... ... функцияларымен және басқарушы
– реттеуші өкілеттілігімен ұштастыру мүмкіндіктерін ... ... ... ... ... ... ұлттық Банкі жартылай
нарықтық мемлекеттік кредиттік орган ретінде жалпы мемлекеттік ... ... ... ету үшін жүзеге асыратын операциялары ... ... ... ... алуы ... ... ... Республикасы банк жүйесінің екінші деңгейіндегі коммерциялық
банктер кәсіпкерлік қызметтің айрықша ... ... ... ... ... жүзеге асыру нәтижесінде белгілі бір көлемде пайда табуды
көздейтін ұйымдық құрылым, ... ... ... ... ... банктің
қызметі Қазақстан Республикасының Конституциясы мен ... ... ... ... ... ... жасасқан
халықаралық шарттардың, Қазақстан Республикасының Президентінің нормативтік
құқықтық ... ... да ... ... оларды орындау үшін
шығарылатын Қазақстан ... ... және ... ... ... ... ... негізінде жүзеге асырылады.
Екінші деңгейдегі банктер мемлекет міндеттемелері бойынша ... ... ... ... ... банктердің оперативтік
(операциялық) қызметтеріне араласуға хақы жоқ деп ... ... ... ... ... ұлттық Банкі мен Қаржы
рыногы және қаржылық ұйымдарды мемлекеттік реттеу мен ... ... ... ... берген лицензиялардың негізінде
жүргізіледі. Қазақстан Республикасы ... ... ... Банк немесе
аталмыш Агенттік тарапынан берілетін лицензияда коммерциялық банк ... ... ... ... ... ... банктер мен олардың клиенттері арасындағы және банк аралық
қатынастар шарттар ... ... ... Өтпелі кезеңде жұмыс істеп
жатқан осы екінші деңгейдегі коммерциялық банктер Қазақстан Республикасының
кредит жүйесінің негізгі буыны және ... ... ... ... (институттар) болып саналады.
А. Тасыбаеваның пайымдауынша "Коммерциялық банк дегеніміз – ақша
қаражаттарымен болатын операцияларды, ... оған ... ... ... банк ... ... арқылы табыс табуды көздейтін ... ... банк ... ... ... ... коммерциялық банктің құрылым, құқық субьектісі ретіндегі мән-
жайы, ... ... ... ... ... мақсаты,
функциялары және т.б. мүмкіндіктері жөніндегі көзқарасын қысқаша баяндай
отырып, коммерциялық банктің ... ашып ... ... ... берген:
а) банк қызметтері пайда табуға бағытталған коммерциялық заңды тұлға
болып табылады;
б) банк ... ... ... яғни ... ... ... құрылады;
в) банк кредиттік ұйым, яғни банктік операцияларды жүзеге асыру үшін
құрылған ұйым болып табылады;
г) банк ... ... ... ... ... ... істейді;
д) банк өзінің пайдасын тек белгілі бір операцияларды жүргізу жолымен
табады;
е) банк заң шығарушы тарапынан банк ... ... бірі ... ... (Мәскеу орыс-америка университеті мен Пенсильвация
штатындағы Гэттиисберг колледжінің ... ... ... ... ... ... ... құрылымын қарастыру барысында
"Коммерциялық банктер-ауқымы кең қаржылық қызмет көрсететін, әсіресе талап
етіп алу ... ... және ... мен кредиттер беретін банк" деп
түсіндіріп ... ... ... банк ... ... ... ... сондай-ақ халыққа тікелей және жан-жақты кешенді ... ... деп ... "Коммерциялық банктер банк жүйесінің екінші деңгейін
көрсетеді. Олар ... ... ... ... өз қарамағына
жиыстырады, аса кең ... ... және жеке ... үшін ... жеке ... үшін ... операциялар мен қаржылық қызметтерді
жүзеге асырады. Коммерциялық банктер ... ... ... ... ... ... мемлекеттік және жеке меншік банктер болып ... ... ... іс ... өз ... ... байланысты кредиттік, есеп айырысу және қаржы операцияларының
барлық түрлерімен айналысады" деген және т.б. да ... ... ... ... ... ... ... тиісті ғылыми еңбектерінде зерделеу барысында өз тарапымыздан мынадай
тұжырым –түйіндер қалыптастыруға болады деп ойлаймыз:
1. Қазақстанның банк ... ... ... ... кредиттік-
қаржылық ұйымдық құрылым ретінде барынша мүмкін пайда табу
мақсатында барлық шаруашылық ... ... ... операцияларды) Қазақстан ұлттық Банкі немесе Қаржы рыногы
және қаржылық ұйымдарды мемлекеттік реттеу мен қадағалау ... ... ... ... ... ... ... заңды тұлғалар коммерциялық ... ... ... коммерциялық банктер акционерлік қоғам нысанында
құрылған, Қазақстан Республикасының банктер туралы ... ... ... ... ... ... арнаулы
лицензиялар негізінде банктік операциялардың барлық түрлерін және
кең ... ... ... ... ... ... ретінде көрініс табады.
3. Қазақстанның қаржы және кредит жүйесі ауқымындағы ... ... ... және қаржылық қатынастарға қатысатын
коммерциялық ... ... ... ... ... ... уәкілеттілік берілетін, осыған байланысты
Қазақстан Республикасының өркениетті, ... және ... ... ... ... үлестерін қосатын таза
нарықтық институттар болып табылады.
4. Қазақстанның коммерциялық банктері Қазақстан Республикасының банк
жүйесінде ... ... ... ... банк ... ... ... Республикасының ақша жүйедегі
роцестерге қатсатын арнаулы құқықтық қаблеттілігі бар, тиісті
рұқсат ... ... және ... банк ... ... ... болып саналады.
Сонымен, Қазақстан Республикасындағы коммерциялық банктер Қазақстанның
бірыңғай ... ... ... қызмет субьектілеріне және
сыртқы экономикалық қызметке байланысты ... ... және ... ... ... ... ... асырады.
"Қазақстан Республикасындағы банктер және банк қызметі туралы" 1995
жылғы 31 тамыздағы ... ... ... ... ... банктер мынадай банк операцияларын жүргізеді:
- заңды тұлғалар мен жеке ... ... ... ... және жеке ... банктік шоттары мен банктердің
корреспонденттік шоттарын жүргізеді;
- заңды тұлғалар мен жеке ... ... ... ... ... ... тұлғалар мен жеке тұлағлардың вексельдері мен өзге де қарыз
міндеттемелерін дисконттайды;
- сенім білдірген ... ... сай және оның ... ... ... ... талап ету құқытарын ... ... ... ... ... ... қағаздарды сақтауға және қозғалатын мүлікті ... ... ... несие береді;
- клиенттердің құжаттары мен қазыныларын сақтау жөнінде сейфтік
операцияларды жүргізеді;
- ... ... үшін ақша ... ... ... ... мен өзге де ... береді;
- лизинг қызметін жүзеге асырады;
- акцияларды қоспағанда, өз меншігіндегі бағалы қағаздарды шығарады;
- тауарларды (жұмыстарды, қызметтерді) сатып алушыдан ... ... ... отырып, төлемді талап ету құқығына ... ... ... ... ... (жұмыстарды, қызметерді) сатып алушының қырыздың
міндеттемесін ... ... ... ... ... сатып алу
арқылы төлеуге байланысты ... ... ... ... ... бағалы металдарды құйма күйінде, осындай
металдардан ... ... ... ... ... ... ... есепке алады, сақтайды және сатады;
- вексельдерді инкассаға қабылдау, төлеушілердің вексельдер бойынша
төлеуіне ... ... ... ... ... ... ... және вексельдер акцептін төлеу жөніндегі
вексельдермен жасалатын операцияларды жүргізу;
- Қазақстан ұлттық ... ... ... белгіленетін тәртіппен
екінші деңгейдегі банктердің иемденуіне рұқсат берілген шетелдік
валютамен және ... ... ... ... ... ... бағалы қағаздармен делдалдық қызмет көрсетеді;
- Қазақстан Республикасының немесе рейтингтік агенттіктердің бірі
талап ететін ең төменгі рейтингті ... ... ... бағалы
қағаздармен не мұндай рейтингі болмаған жағдайда, Қазақстан ұлттық
Банкінің шешімі бойынша, сондай-ақ ... ... ... ... ... ... берілген шетелдік валютамен
және (немесе) базалық активті облигациялар болып табылатын туынды
бағалы ... ... ... ... өзге де ... ... ... көрсетеді;
- ақылы, мерзімді және қайтарымды талаптарға сәйкес заем операцияларын
жүргізеді;
- жеке тұлғалар мен ... ... ... ... ... ... ... бойынша есеп айырысу
операцияларын жүзеге асырады.
Міне, аталмыш осындай операциялар мен ... ... өзге де ... ... ... банктер орындайтын мына:
- Қазақстан экономикасының мемлекеттік әне жеке ... ... ... ... кредиттеу;
- қазақстандық немесе шетелдік инвесторлардың тапсырмалары бойынша
күрделі салымдарды ... өз ... ... не ... ... және жеке
тұлғалардың уақытша басы бос ... ... ... ... жыйған қаражаттарын жұмылдыру;
- ақшасыз есеп айырысуды ұйымдастыру және жүргізу;
- өздеріне тән бағалы ... ... ... қызметті жүзеге асыру;
- түрлі қаржылық қызметтер көрсету сияқты негізгі ... ... ... ... ... ... аясы осы
банктердің қолындағылицензияларымен қамтылады.
- Жоғарыда аталған банктік операциялардың заң ... ... ... ... банктерге соларды жүзеге асыру ... ... ... ... болуы коммерциялық
банктердің арнаулы құқықтарының көлемін айқындай түседі ... ... ... ... қызметтеріне қатысты ескеретін
маңызды мән-жай, Қазақстан ... ... банк ... ауқымында
жүргізіліп жатқан банктік операциялардың сипатына сәйкес өз ... және оның ... ... ету ... ... ... және ... (күмәнді) талаптарды бөле, ... ... ... ... ... тәртіп пен шарттар
бойынша соларға қарсы провизиялар (резервтік қорлар) жасай отырып, ... мен ... да ... ... ... ... ... банктер тиісті операцияларын жүзеге асыруға
байланысты туындауы ... ... ... жабу және қалпына
келтіру мақсатында ... ... мен ... ... тиіс.
Қазақстан Республикасының банктік құқығы ... ... өз ... ... ... ... арнаулы құқықтарының
ауқымы ретінде қарастырылады.
Коммерциялық банктер белгілі бір клиенттерге қатысты ... ... ... барысында қаржылық делдалдардың рөлін
атқарады. ҚР банк жүйесіндегі ... ... ... ... ... мен есеп айырысуларды жүзеге асыру; кредиттееру беру
сияқты ... ... ... ... ... ... уақытша басы бос ақша қаражаттарын
депозиттік-кредиттік операциялар негізінде жұмылдыру және оларды ... ... беру ... ... ... ... ... қанағаттандырады, яғни жаңа төлем құралдарын (ақшаларды)
құрады.
Сонымен қатар, белгілі бір клиенттің коммерциялық ... ... ... ... алуы ... сондай-ақ заемщиктің шотындағы ақшаларды шығарып
тастау жолымен кредиттерді өтеу ... ... ... ... ... бір ... (клиенттерге, кредиттерді өтеуге қатысты
сомаларының) "жойылатынын" байқаймыз.
Мемлекеттік уәкілетті ... ... ... ... ұлттық Банкі
коммерциялық банктердің операциялық іс-әрекеттеріне ... ... ... ... ... ... ... банк
жүйесіндегі адал бәсекелестіктің қалыптасуына жағдай жасауды көздейді.
Коммерциялық банктердің пассивті операцияларына: клиенттерге ... ... ... ... көрсетпей басқа да көздерден қаражаттар
тарту жатады. Коммерциялық банктердің активті операциялары: клиенттердің
есебінен және солардың ... ... ... өз есебінен және өз
пайдасына қарай жүргізілетін операцциялар болып табылады. Ал осы банктердің
активті-пассивті операциялары ... ... ... жәнек
комиссиялық ақы төлеу болып саналады.
Қазақстанның Даму Банкінің операциялары мен өзге де ... өзге де ... ... ... тұрып, оның
ұғымын былайша қалыптастыруды жөн ... ... Даму ... Республикасының тиісті заң актілері мен заңға тәуелді нормативтік
құқықтық актілердің негізінде ... ... ... және ... ... жүзеге асырылатын мемлекеттік инвестициялық қызмет пен
Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... нысанында құрылған,
Қазақстан Республикасының банк ... ... ... ... жарғылық капиталындағы мемлекеттің қатысуы 100 поцентті құрайтын
ерекше құқықтық мәртебесі бар мемлекеттік заңды тұлға, яғни ... ... ... табылады."
Қазақстанның Даму Банкі мемлекеттік инвестицилық қызметті жетілдіруге
және оның тиімділігін арттыруға, өндірістік инфрақұрылым мен ... ... ол ... ... және ішкі ... жәрдемдеседі атсалысады.
Қазақстанның Даму Банкі өзіне тән функцияларын орындау үшін ... ... ... ... салымдардың арнаулы шоттарын, сонадй-ақ мемлекет кепілдік
берген заемдар жөніндегі шарттарға сәйкес резервтік шоттарды ашады
және жүргізеді;
- жеке ... және ... ... ... ... емес зейнетақы қорларын зенетақы активтерін
инвестициялық ... ... ... ... инвестициялық
қорлар, сақтандыру ұйымдарын, лизинг беруші ұйымдар және банк
операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге ... ... да ... ... ... кредиттер мен кепілдіктер береді;
- Даму Банкі қызмет көрсететін инвестициялық жобаларға және экспорттық
операцияларға ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асыру масқатында Даму Банкінің заемдарын
басқа да заемдар мен ... және ... ... алу үшін банк ... ашады және жүргізуді бұл ретте банк
шоттарындағы ақша сомасы осы жасалатын операциялардың ... ... ... Даму ... ... ақша ... жөніндегі тапсырмаларын
(аударым операциялары) орындау;
- Даму Банкі ... ... ... ... ... өз банк шоттары бойынша есеп айырысады.
- Заемшының пайдасына төлем құжаттарын (вексельдерді қоспағанда)
инкассоға қабылдайды;
- өз ... ... ... ... ... банк ... және ... заңмен
белгіленген жағдайларда мемлекеттік бағалы қағаздармен, сондай-ақ
өзге де бағалы қағаздармен дилерлік қызмет ... Даму ... ... ... және ... кредит беруі өзінің кредит ... ... ... ... ... ... ... тәртіп пен мерзімдерде
жүргізіледі. Даму Банкі беретін заемдар өтімділігі жоғары ... ... ... тиіс.
Қазақстан даму Банкінің қарыздалуы барсында ... ... өз ... ... ... ... ... негізінде қамтамасыз етеді. Даму Банкі шығарған ... ... оның ... ... ... ... ... агент мәртебесін алған кезден бастап агенттік облигациялар
қатарына ... Даму ... ... ... ... Республикасының
қоғамдық-мемлекеттік маңызы бар саясаттарын іске асыру тұрғысынан:
- инвестициялық жобаларға орта ... (бес ... және одан ... және ұзақ мерзімді (он жылдан жиырма жылға дейін)
кредиттер береді;
- Қазақстан Республикасының ... іске ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының аумағында шығарылатын өнімдердің экспортын
ынталандыру мақсатында ... ... ... ... кредит береді;
- ҚР басқа да кредиттік институттар беретін заемдар мен ... ... ... ... ... ... жолымен Қазақстан Республикасының ... ... ... ... Даму ... ... ... 30 млрд. Теңгені құрайды,
ал таза кірісі резервтік капиталды ... ғана ... ... ... ... асыратын банктік операциялардың
экономикалық және заңдық аспектілері бойынша мынадай тұжырымдар мен ... ... ... ... аса ірі ... органы-Қазақстан ұлттық
Банкі елдің эмиссиялық, кассалық және резервтік ... ... ... үшін соңғы сатыдағы кредитер болып
табылады сондай-ақ ол Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... маңызы бар
басымды бағыттарда іске асырады;
2. Қазақстан ұлттық Банкі жүзеге асыратын активті пассивті ... ... мен ... оның экономикалық-қаржылық және
заңдық табиғатына, іс-қимылдарының ақшалай-кредиттік ... ... тән ... олар ... Республикасының Қазақстан
Республикасының ақша-кредит жүйесіне басшылық етуді, мемлекеттің
валюталық, қаржылық саясатыніске асыруды, ... ең ... ... ... ... ... қамтамасыз
етуге бағытталған;
3. Қазақстан ұлттық Банкі жалпы-мемлекеттік ақша-кредиттік міндеттерді
орындау және ... - ... ... қамтамасыз ету
мақсатында өзіндік операциялары мен ... ... ... ... ... ... ... жатқан, өзінің болмысы мен ақша-кредит саясатының
басымдылықтары бойынша ... ... ... ... жақындаған мүлдем жаңаша сипаттағы нарықтық ... ... ... табылады;
4. Қазақстандағы коммерциялық банктер акционерлік қоғам нысанында
құрылған, Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... ... актілер,сондай-ақ арнаулы
лицензиялар негізінде банктік ... ... ... ... ... кең ... ... асыратын кредиттік ұйымдар
ретінде, яғни кооперативтік, коммерциялық және жеке ... ... ... табады;
5. Қазақстан Республикасының қаржы және кредит ... ... ... және ... ... қатысатын
коммерциялық банктер Қазақстан Республикасының тиісті заң
актілеріне ... ... ... ... ... ... әлеуметтік және құқықтық өркениетті
мемлекет ретінде дамуына экономикалық ... ... ... таза ... институттар болып табылады;
6. Қазақстанның коммерциялық банктері Қазақстан Республикасының ақша
жүйесіндегі және халықаралық валюталық ... ... ... ... ... бар, тиісті рұқсат негізінде
Қазақстанның бірыңғай экономикалық кеңістігіндегі шаруашылық қызмет
субьектілері мен ... ... ... ... активті және пассивті сипаттағы ... ... ... пайда табу мақсатында жүзеге ... ... ... ... ... Қазақстанның коммерциялық Банктері Қазақстан Республикасының банк
жүйесіндегі тиесілі орнын алған, халықаралық банк ... ... ... ... кредиттік, қаржылық
және есеп айырысу, сондай-ақ өзге де операцияларының ... ... ... мен ... негізінде жүзеге асыратын
кредиттік институттар болып табылады.
8. Қазақстанның Даму ... ... ... ... қатысуы
100 процентті құрайтын, өзіне берілген ерекше құқықтық мәртебесіне
орай Қазақстан Республикасының банк ... ... ... ... Республикасы аумағында және одан тыс
жерлерде жүзеге асырылатын мемлекеттік инвестициялық қызмет ... ... ... ... ... және қаржыландыру мақсатында акционерлік қоғам нысанында
құрылған мемлекеттік заңды тұлға, яғни деңгейаралық ... ... ... табылады.
2.2.Қазақстандағы банктік қызметтерді мемлекеттік үйымдастыру-реттеу
(ықпалы ету) аясындағы жаңа құрылым-қаржы рыногы мен қаржылық ұйымдарды
реттеу және қадағалау жөніндегі Қазақстан Республикасының Агенттігі.
Қазіргі өтпелі ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік ықпал ету механизмінің теориялық
және практикалық проблемеларының ... күн ... өсе ... ... ... ... банктердің қызметін мемлекеттік реттеу
механизмінің ... ... осы ... және ел ... ... ... ... мәлім.
Нарық жағдайындағы банктердің қызметін мемлекеттік реттеу мемлекеттік
бсқарудың ... ... ... ... ... ... ... ету-
реттеудің негізгі мән-жайына әдетте банктердің қызметін ұйымдачстыруға
қажетті ... ... мен ... белгілеу және қамтамасыз ету арқылы
олардың өз коммерциялық операцияларын адал бәсекелестік тұрғысынан ... ... ... сондай-ақ өтпелі кезең талаптары мен
өзгерістеріне орай ... ... ... ... ... отыру
жатады.
Демек, Қазақстан Республикасының қаржы жүйесінің құрамдас бөлігі болып
табылатын банк ... ... ... дамуы үрдісінде шешуші рөл
атқаратындықтан аталмыш жүйедегі банктік қызметтерді ... ... ... сай қатаң реттеу-қадағалау жөніндегі мемлекет мүдделігін туындатады.
Мысалы, халықаралық банктік қатынастар ауқымындағы, соның ішінде
Еуропалық ... ... ... мемлектеттік басқару:
1. Ешбір банк мекемесі реттеу мен қажағалаудан тыс қалмауға тиіс;
2. Қадағалау мен реттеу банктердің ... сай ... тиіс ... ... негізінде жүзеге асырылады.
Банктік қызмет аясында жаңаша ... ... ... ... реттеудің бағдары мен мақсаты, әдетте ақша-кредит, ... және ... ... ... ... айқындалады.
Банк жүйесі мемлекеттің басқарушы-реттеуші аясы ретінде көрініс табады.
Қазақстанның көрнекті ғалымы-академик М.Баймаханов мемлекеттің ұғымы
мен функцияларын ... ... ... ... ... реттеуді және ықпал етуді пайдалануы оның міндетті белгісі болып
табылады" деген түйінді ... ... ... банктік қызметтерді ұйымдастыру-реттеу бастауы
мемлекеттік реттеудің жетекші субьектісі мемлекеттің тиісті саясатын ... ... іске ... ... ... ... бұл ... айтылмыш мемлекеттік реттеумен қатар
мемлекеттік ... ... ... ... мемлекеттік бақылау-
қадағалаудың да банктік қызмет ... ... ... ... ... ... ... қадағалау барысында: банктік қызметке
қатысулардың ... ... ... белгіленіп, үйлестіріледі;
олардың заңды мүдделері мен құқықтарын жан-жақты қорғау қолға ... ... ... ... саясатының басымдылықтары айқындауы;
банктік шарттарды жасау, тіркеу және лицензиялау тәртібі белгілейді.1
Ресей ғалымы А.Прозоров ... банк ... ... реттеу
моделін зерделей келіп, өз көзқарасын былайша тұжырымдаған: "Банк жүйесі
қаржылық-құқықтық реттеу обьектісі болып ... ... ол ... ... мен функцияларды үзбей жүзеге асыруды және ... ... ... ... ... ету үшін ... асырылатын
мемлекеттің қаржылық ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік реттеу-қадағалау туралы Қазақстан
Республикасының заң актілеріндегі әдістер көбінесе ... ... ... ... ... ... немесе жанама экономикалық ықпал ететін әкімшілік-
құқықтық әдістер мемлекеттік басқарушы қызметтің әдістері болып табылады.
Қазақстан Республикасының банк ... мен ... ... жүргізілетін мемлекеттік реттеу шаралары басқарушылық ықпалдың
оралымдығынмен ерекшелінеді.
Қазақстандық ғалым Л.Жиленкованың пайымдауынша: "Ел ... аса ... ... нақтылы арзан баға бойынша ... әсер ... ... басқару осындай капиталдың тиімді
салаларға банк жүйесі мен басқа да қаржы рыноктары арқылы ... ... ... ... ... ... тиісті бағытта жүргізу барысында экономика
секторлары инвестициялар нысанындағы қаражаттармен қамтамасыз етіледі.
Л.Давыдова мен Д.Райманов "Қазақстан ұлттық Банкі банктердің ... ... ету, ... ... мүдделерін қорғау,
сондай-ақ Қазақстан Республикасының ақша-кредит жүйесін тұрақтыландыру
мақсатында ... ... ... ... ... деген ойларын
баяндаған. Сонымен қатар, олар банктік ... ... ... ... Банк
тарапынан) реттеу әдістеріне пруденциалдық нормативтер елгілеу және
инспекциялау жатады деп ... ... - ... ... ... қызметті бақылау және
қадағалау жөніндегі өз ... ... ... ел экономикасында
атқаратын рөлі мен алатын орны өте зор ... ... ... мемлекеттік органдар тарапынан мұқият ... ... ... ... ... саналады. Республикасындағы банктердің үстінен
жүргізілетін бақылау мен қадағалау Қазақстан Республикасының банктер туралы
және өзге де ... ... ... ... мен ... мекемелерінің
жұмыстарын ұйымдастыруды және банктердің шаруашылық-қаржылық қызметтеріне
мерзімді ... ... ... ... ... бағытталған іс-
шаралар кешені ретінде ... ... деп ... ... заңтанушы және экономист ғалымдар тұжырымдаған ғылыми
экономист ғалымдар тұжырымдаған ғылыми көзқарастар мен ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының
банк жүйесі мен банктік қызмет аясы қоғамдық-мемлекеттік маңызы ... ... - ... ... ету ... болып табылатындықтан
мемлекеттік ұйымдастырушы-реттеуші қызметтер банктік ... ... ... ... реттеу қаржылық-құқықтық реттеу түрінде көрініс
табады.
Біздің ... ... ... ... ... ... реттеудің қазіргі теориялық ... ... ... ... және саяси реттеуді алуға, сондай-ақ осы мән-
жай туралы ... ... ... ... ... жасауға
болады.
Өз кезегінде әлеуметтік-экономикалық, заңдық-әкімшілік және ... ... ... нақтыландыру мемлекетті реттеудің қазіргі даму
кезеңіндегі нақты мақсаттарына байланысты болатынын ескеруіміз қажет.
Белгілі Ресей ... ... ... ... ... ... – мемлекеттік басқару функциясы. Бүгінде осы функция ... ғана ... ... ... әлеуметтік – мәдени аяны реттеуді де
басымды болып табылады. Мемлекеттік ... мәні мен ... ... ... ... ... реттеу, басқаруға байланысты
шешілуге тиіс нақтылы ... ... ... оны ... түзету;
белгілі бір қатынастарды реттейтін құқықтық нормалардың орындалуына бақылау
жүргізу; ... ... ... ... ... ... мен мүдделерін мемлекеттік қорғау; олардың
қызметтерінің жалпы ... ... және ... оның ... ... ... құрылымдық саясаттағы басымдылықтарды айқындау;
мемлекеттік келісім-шарт жасау; тіркеу; ... және т.б. ... ... ... ... ... орай ... қызметтер аясын
мемлекеттік реттеу мемлекеттік және коммерциялық банктер үшін ... ... ... және ... ... ... ... пікірімізді білдіреміз.
Банк жүйесіндегі және банктердің қызметтеріне ... ... ... ... ... қадағалау жөніндегі Ресей заңгер-ғалымы
А.Братконың көзқарасы мемлекеттің ақша-кредит жүйесінде шынайы орын ... ... ... ... ... тапқан, А.Братко "Банктік
ақдағалау Ресей Банкінің банктік қызметті реттейтін заң актілерін, ... ... ... ... ішінде қаржылық нормативтер мен
бухгалтерлік есеп ... ... ... ... және ... қашықтықты сақтай отырып және көзбе көз бақылауды. Банктік қадағалаудың
мәні мен маңызды ... ... ... ... мен ... ... актілеріне кредиттік ұйымдардың шешімдері мен іс-әрекеттерінің
сәйкес келуін тексеруден тұрады.
Қазіргі ... ... банк ... ... ... ... ... тек банк жүйесінің екінші деңгей болып табылады. Ал банк
жүйесінің жоғарғы деңгейі Ресей Банкі қандай болмысын ... ... мен ... тыс ... дей отырып, шет елдердегі орталық
банктердің мемлекет тарапынан міндетті ... ... ... ... ескеретін бір маңызды жайт, ... ... ... ақша-кредит саясатын іске асыратын, қаржы ... ... ... мемлекеттің қаржылық агенті ретінде
Қазақстан Республикасының Үкіметімен және ... ... ... ... ... ... ... мәртебелі институт
сипатындағы іс-қимыладры мен ұйымдастыру-реттеу қызметтерінің ауқымы заң
жүзінде нақтылы белгіленгендіктен, ... ... ... тыс ... білу ... ... мемлекеттік органдардың реттеу және қадағалау
жөніндегі қызметтері ... ... ... ... ... ... ... Ю.Крохина Ресей Банкі жүзеге асыратын ақша-кредиттік және
т.б. реттеу шараларын сипаттай келіп, оның ішінде валюталық реттеуге ерекше
тоқталып ... "РФ ... ... бірқатар әкімшілік іс-шараларды қолдану
арқылы ... ... ... сай жүзеге асыру мүмкіндігіне қол
жеткзуді. ... ... ... ... ... бір ... ... түрде сату туралы
шешім қабылдау;
- валюталық рынокта шетелдік валютаны сатып алу – сату ... ... ... ... ... коридорды" белгілеу";
- отандық банктерге валюталардың ... ... ... ... және ... ... ету әдщістері
жүйесін әзірлеу жатады.
Ресей Банкі валюталық реттеуді қолма-қол шетел валютасы айналысын ... ... ... ... арқылы жүзеге асырады" деген пікірін
Ю.Крохина көптеген дәлелдермен сипаттап ... ... ... ... ... ... ... нәтижесі кредиттік-қаржылық мекемелер (банктер)
жүзеге асыратын ... ... мен ... ... ... ... ... экономикалық және әкімшілік мән-жайлы
мемлекеттік ұйымдастыру, реттеу, ... ... ... заң ... жүргізілуіне баса назар ... және ... ... ... ... ... ... қызметтерінің жиынтық көрініс болып табылады.
Демек, бұл жердегі басты процеске банк жүйесіне ... ... ... ... басқарудың обьективті негіздері мен
субьнетивті факторларын дұрыс ... ... ... ... -
қаржылық жай-күйлердің белгілі бір байланыс механизмдерін ... ... ... ... іске ... ... ... сипатта ұйымдастыру арқылы банктік қызметті
мемлекеттік басқарудың өзін айтарлықтай жетілдіру жатады.
Осындай ой-аікірлерімізге орай банктік құқықтық ... ... мәні бар ... ... ... ... ... органдар мен банк жүйесінің арасындағы басқарушы-
реттеуші мемлекеттік ... ҚР ... және ... ... мен ... ... ... болуын қамтамасыз
етуге бағытталады деп санаймыз. Соныдықтан, мемлекеттік басқару-реттеуді
жүзеге асыратын уәкілетті ... мен ... ... ... ... ұтымдыландыру, мемлекеттік басқарушы – реттеуші
қызметтің ұйымдастырылу құрылымының қоғамдық және ... ... ... бір сәт ... тыс ... ... ... қызметті
мемлекеттік басқару нысандарының, әдістерінің және өзге де ... ... ... ... ... және құқықтық іс-
әрекеттер ұдайы жүргізілуге тиіс.
Бұл ... ... ... ... өтпелі кезең жағдайындағы
мемлекеттік басқарудың теориялық негіздері мен ... ... ... ... ... мемлекеттік ықпалдың
тиісінше жетілдірілуіне өте зор үлес қосады.1
Алайда, біз банктік қызметті мемлекеттік ... ... әр ... ... ... реттеу жөніндегі көкейкесті мәселелердің
туындап отыратынын білуге тиіспіз. Осындай мәселелрді:
Банк секторындағы ... ... ... ... ... тек ... ұлттық Банкінің, Қаржы рыногы мен ... ... және ... ... ҚР ... ... департаментінің, лицензиялау басқармасының, тұтынушылардың құқығын
қорғау басқармасының, Қаржы министрлігі мен Экономика және ... ... ... ... ... ... ішкі ресурстары есебінен жүзеге асыру;
Қорытынды
Банктердің және тауарлы-ақшалай қарым-қатынастардың дамуы негізінде
тұрғыда қатарлас жүреді, және олар ... ... ... байланысты.
Банктер халық шаруашылығы ... ... ... ... ... ... ... тек қана банк арқылы олардың есеп-айрысу
операциялары жүзеге асырылады, ... ... ... ... ... ... ... операциялар жүргізіледі. Бұның барлығы
банктің ... ... ... ... Олар ... ұдайы өндіріс
үрдісіне қатысушылардың экономикалық мүдделерін қанағаттандыру ... Осы ... ... ... ... ... шарушылық органдардың
капиталдарын, халықтың жинақтарын жіне шаруашылық үрдісінде босаған ... ақша ... ... ... қарыз алушылардың уақытша пайдалануына
береді. Ақшалай есеп айрысу жүргізіледі, және экономика үшін ... ... ... ... ... ... өндірістің тиімділігін мен
қоғамдық өнімнің айналысына тікелей ықпал етеді. Басқаша ... ... ... ... ... ... клиенттер клиенттер үшін,
олардың қызыметтері үшін, олардың қызыметтері үшін алатын орын зор.
Банктер нарықтық экономикада ... ... ... ... ... ... олар ақша ... тауар болатын жаңа талаптар мен
міндеттемелер ... ... ... ... ... банк ... жаңа ... жасасаң ал қарыз беру арқылы қарыз алушыға жаңа талап
қояды. Осы жаңа ... ... ... ... қаржылық делдалдықтың
негізін құрайды. Несие беруші қарыз алушыға және соған қатысты қаржылық
институттар ... ... орын ... ... ... активтік операциялардың ең басты бөлігі болып табылады.
Банктік жүйенің міндеттерімен мақсаттары негізінен экономиканы жалпы
басқарудың ... ... ... ... де ... ... ... ретінде экономиканы басқарудың жалпы
мақсатына жетуді қамтамасыз ететін, өзіне тән жеке ... ... ... процесінде банктер негізінен басқарудың экономикалық
қатынастарын көрсетеді, ал әр ... ... ... ең алдымен
мүдде ретінде көрініс алады. Ал экономикалық мүдде ... ... банк ... ... ... бірқатар жәйттермен
байланысты. Біріншіден, ол ... ... ... ... есеп және есеп ... ... және депозит дұрыс іске
аспауында. ... ... банк ... ... ... ... нәтижесінде активпен міндеттеменің, меншікті
капиталмен активтің, акционерлермен банктердің ... ... ... және де ... ... ақпарат көздерінің ашықта дұрыс
болуында. Үшіншіден, Депозиттерді сақтандыру кепілдік қорының құрылғандығы.
Төртіншіден, ... ... ... соңғы екі-үш жыл ... ... ... алып ... ... ... ... бағалы
және несие көздерінің болуы сонымен ... ... ... ... ... ... ... нәтижесіеде соңғы жылдары сыйақы
мөлшнрлемесі теңгемен берілетін несиеде 28 пайыздан 20 ... ... ... 20-21 ... 15-16 ... ... төмендеді.
Банк жүйесі Парламент, Үкімет тарапынан да ұдайы қолдау тауып отыруы
қажет. Бұл дегеніміз, заң ... ... ... ... ... ... ... қағаздардың сыйақы мөлшерлемесінің жалпы жылдық
инфляция деңгейінен төмен ... және ... ... ... ... ... ... банк жүйесі жұмысын
насихаттауды ... ... деп ... ... ... банкке сенімін
арзан жарнамамен жоғалтып алу оңай.
Банктік жүйе - ... ... ең ... және ... ... ... және тауарлы ақшалай қарым- қатынастардың
даму тарихы тұрғыдан қатарлас жүрдіжәне оларды бір ... ... ... ... ... банктер монополистерге айналды және барлық
қаржылық капитал арқылы нақты басқарды. Банктік жүйенің ... ... ... ... ... ... мақсаттарымен міндеттері
бірдей, әйтседе банктер басқарудың кішігірім жүйелері ретінде экономиканы
басқарудың жалпы мақсатына жетуді ... ... ... тән ... ... ... ... әдістері мәселен
несиелеу арқылы, экономикалық әр түрлі буындарының қарыз қаражаттарындағы
қажеттіліктерін әр ... ... ... ... қолсыз есеп айрысу
арқылы экономиканың үздіксіз қажет етуіндегі қажеттілігін ... ... ... ... ... ... нормативтік – құқықтық актілер
тізімі:
1. Қазақстан Республикасының ... ... ... ... 1999, -108 ... ... Республикасының Бюджет Кодексі. Алматы, Юрист,24
сәуір 2004æ, (2005 æûëғы 1 ... ... ... ... ... 1995 ... ... “Қазақстан
Республикасының Ұлттық Банкі туралы” Заңы. (өзгетулер ... № 577-ІІ ... ... ... Қазақстан Республикасындағы банктер
және банк қызметі ... 1995ж. 31 ... №2444 Заңы ... 13 ... ... өзгерістермен) //СД Қазақстанның
заңнама базасы: анықтама жүйесі “Юрист”. Компания ЮрИнфо 1996-
2004.
5. Қазақстан Даму ... ... 2001ж. 25 ... ... ... Заңы ... ... ҚР
Заңдарымен енгізілген өзгерістермен) //СД Қазақстанның ... ... ... ... Компания ЮрИнфо 1996-2004
6. Қаржы рыногы мен қаржылық ұйымдарды мемлекеттік реттеу және
қадағалау туралы ... 4 ... ... ... Заңы ... ... ... ҚР
Заңдарымен енгізілген өзгерістерімен) Қазақстан Республикасының
Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен ... ... ... ... //СД ... заңнама
базасы: анықтама жүйесі “Юрист”. Компания ЮрИнфо 1996-2004.
7. Егемен ... ... 2006 ... ... Назарбаев Н.А. Қазақстан – 2030. Алматы, 1997.
2. Эриашвили Н.Д. Банковское право.М., 2000.
3. Додонов В.Н., Крылова М.А., Шестаков А.В. Финансовое и ... ... О.Н ... М., ... Банковское дело. (под.ред. О.И Лаврушина) М., 1992.
5. Братко А.Г. Банковское право.Теория и практика. М., 2000.
6. Қазақстан Республикасының мемлекеті мен құқығының ... Е. ... ... ... ... Г.А., Викулин А.Ю., Экмалян А.М.,Банковское право РФ (Общая
часть).М.,1999.
8. Давыдова Л, Райманов Д, ... ... ... ... ... Тосунян Г.А, Викулин А.Ю., Экмалян А.М., Банковское право Российской
Федерации (общая часть) М., ... ... Л. Г. ... ... М., ... ... Г.А., Викулин А.Ю., Экмалян А.М. Банковское право РФ. (общая
часть) М.,1999.
12. Братко А.Г. Банковское право. Теория и практика. М.,2000.
13.Ãîí÷àðåíêî Ë.È. ... ... ... Ì., ... À.ß. ... ... çà çàäåðæêó ïëàòåæåé â áþäæåò è â
âíåáþäæåòíûå ôîíäû. Ì., 1997.
15.Õóäÿêîâ À.È. Ôèíàíñîâîå ... ... ... À. ... Êàðàñåâà Ì.Â. Ôèíàíñîâîå ïðàâîîòíîøåíèå. Âîðîíåæ, 1997.
17. Олейник О.М. Основы банковского ... М.: ... ... ... М.С. ... ... в ... рыночной экономики. Алматы,
2005.
[1]Братко А.Г. Банковское право. Теория и практика. М., 2000., 25-бет.
1 Стат ежегодник 2006.
2 Стат ... ... ... Банк ... ... ... дело, (под.ред. О.И. Лаврушина) М., 1992ж, 11,14-беттері.
1 ҚР-ның Ұлттық Банкі туралы Заңы . ... ... ... мен ... ұйымдарды мемлекеттік реттеу және қадағалау
туралы ҚР-ның Заңы. 2003ж 4 шілде. ... ... Л.Г. ... ... ... ... ... Кодексі 128-бап.
1 ҚР-дағы Банктер және банк қызметі туралы Заңы. 31 тамыз 1995 жыл.
1 ... Даму ... ... ... ... Заңы.
1 Худяков А.И. Финансовое право РК. А.2002г. 78-бет.
1 Давыдова Л, Райманов Д, Банковское право РК. А.2000, ... ... ... және оған ... ... ... ... жұмсалатын инвестициялар.
Банктің ғимараты мен жабдықтары.

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 44 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Қазақстан Республикасының мұнайгаз секторындағы шетел инвестициялары»105 бет
Ақша айналымын тұрақтандыру әдістері мен нышандары34 бет
Еңбек нарығының қалыптасуы мен қызмет етуінің теориялық негізі73 бет
Жұмысбастылық пен жұмыссыздықтың Қазақстан Республикасындағы әлеуметтік жағдайына әсері 26 бет
Зейнетақы жүйесі қалыптасуының теориялық сұрақтары28 бет
Зейнетақы реформасы туралы20 бет
Инвестициялық жобалар және олардың жіктелуі28 бет
Лизингтік қызмет көрсетудің теория-әдістемелік негіздері68 бет
Лизингтің теориялық негіздері. Қазақстандағы лизинг бизнесі62 бет
Отандық кәсiпорындардың дамуында көліктік логистикалық әдiстердi қолдану қажеттiлiгiн теориялық және практикалық негiздеу74 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь