Есеп саясатының техникалық аспектілері

Жоспар
Кіріспе
1.тарау.
1.2. Есеп саясатын қалыптастыру

2.тарау. Есеп саясатының техникалық аспектілері
2.1. Есеп саясатының уйымдық және техникалық аспектілері
2.2. Есеп саясатының өзгеріске түсу жағдайлары

Қорытынды
        
        Жоспар
Кіріспе
1-тарау. Ұйымдардың есеп саясаты
1.2. Есеп саясатын қалыптастыру
2-тарау. Есеп саясатының техникалық аспектілері
2.1. Есеп саясатының уйымдық және техникалық аспектілері
2.2. Есеп саясатының ... түсу ... ... ... есеп ... ... саясаты» термині
кезіндегі Қазақстан Республикасы ... есеп ... ... 13 ... 1996 ... №2 ... ... есеп дайындау және
тапсыру жөніндегі ... ... деп ... ... ... соң «есеп саясаты» ұғымы Қазақстандық бухгалтерлік ... №1 ... ... және оны ашу» ... ... түрі мен ... ерекшеліктеріне қарамастан барлық үйымдар өздеріне
тән есеп саясатын қалыптастыратындығы міндеттелді.
Кейіннен ... ... ... ... 17 қаңтар 2003
жылғы №14 бұйрығымен: №1 «Есеп саясаты және оны ... №2 ... және ... корытынды есеп маңызын ашу негіздері», №3 «Қаржы-
шаруашылык қызметі нәтижесі ... ... ... ... ... ... ... №30 «Қаржылық қорытынды есеп тапсыру» жөніндегі
жаңа стандарт қабылданып, мұның 14 ... 2-ші ... ... ... ... мен ... жөніндегі тәртіптер қарастырылған.
Есеп саясаты ұғымы екі жағдайда; біріншісі - мемлекеттік және қоғамдық
ұйымдардың белгілеген есеп саясаты, екіншісі -ұйымдардың ішкі есеп ... ... ... жерде біздер ұйымдарда жасалынып, қалыптасатын
ұйымдардың ішкі есеп саясатының мәселелерін қарастырамыз.
Есеп саясаты деп қандай мазмұнды түсінеміз?
Халықаралық ... есеп ... ... есеп ... ... есеп дайындау мен тапсыру жөніндегі ережелер мен тәжірибе» деп
анықталған.
Қазақстандық 30 «Қаржылық қорытынды есеп тапсыру» жөніндегі стандарттың
2-ші ... ... ... деп ... Республикасындағы бухгалтерлік
және қаржылық қорытынды есеп, бухгалтерлік есеп ... ... ... ... счеттар жоспарының талаптарына және ұйымдар
қызметін жүргізу ... сай ... есеп пен ... есеп жасау үшін ұйымдардың қабылдаған принциптерін, негіздерді,
ережелер мен тәжірибені айтады», - ... ... осы ... 19-шы ... ... ... есеп
стандарттары (БЕС) қабылданбаған жағдайда ұйым ... ... ... ... ... ету мақсатында, ішкі есеп саясатын
жасау мақсатында өз жағдайлары мен ойларын енгізуіне болады» ... ... ... ... ... ... операцияларының
түрлері әр түрлі ықпалдастық жағдайда болады.
Елімізде көптеген типтегі ұйымдардың әр кайсысы әр ... ... тап ... Әр түрлі типтегі ұйымдар саны аса көп. Осыларға
байланысты әрбір ұйым өзінің алға ... ... жету үшін ... тән: өнім ... ... ... ... құрылымы, қызмет көлемінщ түрі мен ... ... ... ... ... ... ... өңдеу т.б. ерекшеліктерін
зерделеуі керек. Мұның барлығы да шаруашылық ... ... ... есеп ... ... ... мен ... ашып
көрсетудің негізін қалайды.
Ұйымдар өздерінің есеп саясатын қалыптастыру барысында тәжірибедегі
есеп ... мен ... есеп ... ... ... ... таңдап алуына құқылы. Таңдалып қабылданған ережелер мен
әдістерді өз мәнінде қолдану ... есеп ... ... ... пайдаланушыларға түсіндіріп, шаруашылық процесінің ерекшеліктері
жөніндегі ... ... және ... қызметіндегі өзгерістер мен
жағдайларды дер кезінде білу ... ... есеп ... деп — ... ... ... өрісінің іс-
тәжірибесінде қолданылынатын, таңдалып ... және ... ... есеп ... тән ішкі ... ... Есеп ... мазмұны ұйымдардың шаруашылық жүргізу қызметі
талабы мен қаржы нәтижесін сипаттауға арналған есеп ... ... ... ... ... көрсетеді. Есеп саясаты каржылық қорытынды есеп
жасауда ... ... есеп ... ... мен ... ұйымдардың шаруашылық қызметі мазмұнын тәжірибеде ашып көрсету
үшін қабылданған ережелер жиынтығынан құралады.
Сондықтан әрбір ұйымда ... есеп пен ... есеп ... ... ... біліп түсіну үшін бүған әсер ... ... білу ... ... ... сай, ... мейлі студенттер. мейлі
атқарушы бухгалтерлер, есеп ... ... мен ... ... мәселелерді тереңінен түсініп білуіміз керек.
Есеп саясатының мазмұны белгіленген жағдайда ұйым ... ... ... ... ... жеткізгендігі, ұйымның қаржы жағдайы
мен мұның өзгеріске түсуін, сондай-ақ шаруашылық қызметінің нәтижесін
шындық және ... ... ... үшін ... есеп ... алу бағытында ашылды. Есеп саясатын жасау мен мұның маңызын ашып
көрсету ... ... ұйым ... тән есеп ережелерін, есеп тәсілдерін
таңдап алуға, мұндай ... ... есеп ... ... ... ... танылады. Мұның өзі ұйымдар мен меншік иесінің өз ... ету, ... және ... ... ... сипаттайды.
Есеп саясатын жасау мен қалыптастыру барысында есеп ... ... ... ... жөн. ... ... стандарттарына сай, мұндай жорамал принциптерге: ... ... ... ... ... ... және ... толықтылық принциптері жатады. Осы көрсетілген ... ... және ... ... 9-шы ... қаралды.
1-тарау. Ұйымдардың есеп саясаты
1.2. Есеп саясатын қалыптастыру
Есеп саясатының тиімді бағытын ... үшін ... ... мен ... ... нақтылы әдістерін, салық салу процесін,
қаржылық ... және ... да ... экономикалық қатынас
мәселелерін кімде-кім ... ... ... ... ... ... ... басшылары мен атқарушы бухгалтерлер айтылған ... ... ... біле ... ... ... есеп жүйесіне тән қойылған талаптар мен
принциптерге жауап беруді ... етуі ... ... ... ... ... экономика және кәсіпкерлік
процестің дамуына сай бухгалтерлік қорытынды есептің шынайы жасалуына ең
әуелі ... ... ... Ал ... есеп ... ... ... атқарушы бухгалтерлері жауапты.
1Бухгалтерлік есептің ең негізгі функциясы сенімді жасалған қорытынды
есеп мәліметтерін толығымен ... және ... есеп ... ... екшші «Бухгалтерлік есептің базистік (әдіснамалык) принциптері»
тарауында ... ... ... ... ... Сенімділік пен толықтылық
терминдері бірінің маңызын бірі сипаттайтын кең ұғымдағы терминдер. ... ... ... ала ... ... ... есеп ... критерийлерді бухгалтерлік есеп саясаты шеңберінде жақсы қолдану
керектігі туындайды. ... ... ... ... ... ... ... және техникалық мүмкіндіктерді ұштастыра ... есеп ... ... қалыптастыруы керек. Есеп ... ... ... есеп ... ... қана ... ... мен мәніне қарай есеп саясаты тәжірибеде қандай ... ... ... әр ... ... іске ... ... әдістерді қолдану керектігінде білулері қажет.
Есеп саясатын қалыптастыру процесінде бухгалтерлер белгілі авторлардың
және ресми органдардың жариялаған ... ... ... ... мен ... жүгінуі керек.
Сонымен қатар бухгалтерлер білімі мен кәсіби деңгейі жоғары дәрежеде
танылған басқа бухгалтерлердің іс-тәжірибесін, ... есеп ... ... ... ... ... дейін жарияланған каржылық есеп
қорытындыларын зерттеп пайдалануы керек. Есеп ... ... ... ... ұйғарымдарды (альтернативы) қолданудың жауапкершілігі бас
бухгалтерлерге жүктеледі. Есеп саясатының негізін ... ... ... т.б. ... құжаттарды қолдану процесі қаржы көрсеткіштерін
талдаушыларды ... ... ... ... ... ... есеп жүйесінде колданылған әдістерге қарағанда осы жылға жасалған
есеп саясатындағы ... ... ... ... қалыптасқандығын көрсете
білген жөн.
Есеп саясатын жасаушы мамандар есеп ... ... ... ... мазмұны мен ерекшеліктерін, бухгалтерлік есеп
счеттарының типтік ... ... мен ... ... амортизация есептеу тәртібін, мүліктерді түгендеу, аяқталмаған
өндірісті бағалау, құжат ... ... ... ... т.б. ... бухгалтерлік есеп -өрісіндегі мәселелерді
зерделей білуі ... ... ... ... мына ... базистік принциптер
маңызын басшылыққа алу керек:
а) осы ... ... мен ... меншік иелерінің
активтері мен міндеттемелерінен (үлес ... ... ... ... ... ұйым өз ... ... уақытқа дейін үздіксіз жалғастыра
беретіндігін, осы ұйымның жуық арада жойылмайтындығын және ұйым өз ... ... ... принцип);
в) таңдалып алынған есеп саясаты бір ... ... ... қолданылына беретіндігін (сабақтастык принцип);
г) дайын ... ... ... ... ... ... қашан
түсетіндігі уақытына қарамастан сатылған ... ... ... ... ... табыс түрінде осы жылы керсетілетіндігін (сату
принципі).
Ұйымдар есеп ... ... ... ... ... капитал және міндеттемелер мына төмендегіше топтастырылуы керек:
бухгалтерлік есептің счеттар жоспарына қарай материалды емес активтер ... ... ... ... мен олардың тозуы, айналыс
сыртындағы ... ... ... ... сабақтастығы бойынша;
бухгалтерлік баланс құрамындағы ... ... яғни ... ... ... ... ... емес активтер,
тауарлы-материалды құндылықтар, аяқталмаған өндіріс, берешектер қарызы
сабақтастығы ... ... ... ... ... қарай (меншікті капитал,
міндеттемелер) арнайы сабақтастық принципі бойынша.
Ұйымдар есеп саясатын жасауға ыңғайлы және икемді басқа да ... ... ... ... ... мен ... ... түгелімен есеп
саясатын жасауға колданылады деген ұғым болмауы керек. Ұйымдардың есеп
саясатын ... ... есеп ... мен ... кеңінен қолдануына
құқылы және бұлардың ... ... ... байланыстырып
қолдануына олардың мүмкіндігі бар.
Ұйымдардың есеп саясаты мына төмендегі ... ... ... ... ... ... фактілерді бухгалтерлік есеп жүйесіне
толығымен тіркеу (толықтық принцип);
б) пассивтердің ... ... ету, ... жасырын
резервтер құру жолдарын болдырмау (сақтық принципі);
в) ... ... ... қарай аналитикалық счеттар айналымы мен
қалдығы синтетикалық счеттардағы осындай мәліметтермен сай ... ... ... есеп ... синтетикалық және аналитикалық
счеттардағы мәліметтермен бірдейлігі (тепе-теңдік принцип).
Есеп саясатын қалыптастыру барысында ұйымдар төмендегі ... алуы ... ... ... ... қызметінің ұйымдық және құқықтық үлгісі;
- ұйымның көлемі және технологиялық ерекшеліктері (өнімдер өндіру,
сатудың көлемі, жұмыстар орындау, ... ... ... ... ... ... ... менеджерлер, бухгалтерлер
білімінің кәсіби ... ... салу және ... ... ... ... ... мен бағдарламалармен қамту дәрежесі;
- өнімдерді сату принципі (базардағы жағдай, баға ... ... пен ... ... ... сипаты).
Есеп саясатын тәжірибеде қолдану мен қалыптастыру барысында ұйымдар
құқылы тұлғалар ретінде өздері тіркелген ... ... ... келісті
жағдайда болуы керек.
Егер ұйымдар қызметінің нәтижесін шығару кезінде есеп ... ... ... ... ... есеп ... ... өзгерістер енгізілсе, бұларды реттеу мен дұрыс жолға қоюдың ... ... ... ... ... ... ... процесі - қаржылық қорытынды есепке,
басқарушылық және салық есебіне тән барлық бухгалтерлік есеп ... ... ... ашып ... ... ... қаржы
нәтижесі көлемін арттырып отыруға арналған.
Есеп саясатын жасау алдында ұйымдардың міндет атқарушы бухгалтерлері
осы кезеңде ... ... және өз ... ... негізін құраушы
ресми заң актілері мен нормативтік базаларды ... ... ... есеп саясатының тиісті тараулары мен объектілерін сараптауы ... ... ... талдау мен іске асыру жұмыстары ұйымдар
қызметінің барлық ... ... ... тиіс. Егер ұйымдар заң
актілеріне қайшы келмейтін бухгалтерлік операцияларын жүргізіп, ... есеп ... ... ... ... операциялар мазмұны
көрсетілмеген жағдайда, ұйымдар өз ... жаңа ... құру мен ... ... ... есеп ... ... құқылы. Мұндай
мүмкіндіктер Қазақстандық 30 «Қаржылық қорытынды есеп тапсыру» стандартының
2-ші тарауындағы 19-шы бапта қаралған.
Сонымен есеп ... ... ... ұйымдар өз таңдауы
бойынша және ... ... ... ... есеп саясатын құраушы
объектілер мен операцияларға тән басқа да ... ... ... ... ... ... ... тән бухгалтерлік есеп жүргізу әдістеріне
мыналар жатады:
- шаруашылык операциялары мазмұнын экономикалық тұрғыда топтастыру;
- бухгалтерлер арасында ... ... ... ... ... есеп ... ... тәртібін белгілеу;
- құжат айналысы және есеп регистрларын жүргізу әдістерін белгілеу;
- түгендеуді ұйымдастыру, шаруашылық фактілері операцияларын ... ... ... жою ... белгілеу процестері.
Қысқасы ұйымдар өрісінде қалыптасатын есеп саясаты бухгалтерлік есеп
жүргізудің барлык процестерін қамтуға тиісті. ... бас ... ... ... ... ... тағы да қайталаймыз. Есеп
саясатын сапалы және тура ... үшін бас ... ... ... жиынтығымен, қолданылып келе жатқан нормативтік
құжаттар мазмұнын мұқият білу талабы қойылады.
Есеп ... ... ... мен ... ... (оперативтік,
бухгалтерлік, қаржылық, басқарушылық, салық, статистика) барынша жоғары
дәрежеде есеп ақпараттарын ... әр ... ... ... есеп
саясатын жасау мен қалыптастыру арқылы қанағаттандыру болып табылады.
Ұйымдардағы есеп ... ... ... ... ... ... жекелеген аспектілерінен тұрады.
Төменде іс-тәжірибеде қолданылынатын, бухгалтерлік есеп ... ... ... табылатын есеп саясатының мазмұнын жекелеген
объектілер бойынша ашып көрсетуді мақсат тұттық.
Негізгі кұралдарды бағалау мен ... ... ... Есеп ... объектісі бойынша түгелімен тозған, пайдалануға жарамайтын ... ... ... ... алу керек. Түгелімен тозған негізгі
құралдарға тән бағалау
әдісін қолданудың мақсаты, бүларды ... ... ... ... ... анықтауға байланысты. Тозған негізгі ... ... ... ... ... ... ... мен салық салу базасы
көбейеді. Түгелімен тозған негізгі қүралдарды ... ... ... ... ... ... ... бағалау немесе жою құнымен
бағалау колданылынады.
Негізгі құралдарды қайта бағалаудан ... ... Есеп ... және тікелей бағалау әдістері ... ... ... негізгі құралдар құнының өзгеруіне байланысты бухгалтерлік
баланс сомасы да өзгертіліп, ... ... ... ... ... Негізгі құралдар құнын жоғарылатудың әсерінен есепті жылдың
шығындары (амортизациялық соманың көбеюі есебінен) ... ... ... ... азайтылады, сондай-ақ баланстық сома мен төленбеген капитал
сомалары да ... ... ... ... ... ... әсерінен
есепті жылдың шығындары да азайып, баланстық сома мен салық салу ... да ... ... ... ... ... ... есептеу тәсілдері бірқалыпты
түзу сызықты, өндірістік, құнын шапшаңдатып есептен шығару (бұл ... ... және ... ... қолданудан тұрады) тәсілдерін
қолданудан тұрады. Негізгі ... ... ... ... ... сома есепті жылдың шығындарын (өнім өндірудегі
өндірістік шығындарды және ... ... ... ... көлемі мен
баланс сомасын азайтады.
Мысалдар келтіріп, жоғарыда айтылғандарды ... ... Құны 950000 ... ... ... мерзімі 5 жыл болып
анықталған негізгі ... ... ... Осы ... ... ... ... қалдық құнды және ... ... ... үшін ... ... құрамыз:
8.1. кесте
Негізгі құралдарға бірқалыпты түзу сызықты амортизация есептеу тәсілі
|Жылдар |Бастапқы |Бір ... ... ... құн |
| ... ... |амортизация |сомасы |
| | ... ... | ... |950000 |190000 |190000 |760000 ... |950000 |190000 |380000 |570000 ... |950000 |190000 |570000 |380000 ... |190000 |760000 |1900000 ... |950000 |190000 |950000 |0 ... осы тәсіл арқылы амортизациялық сома негізгі құралдардың
бастапқы құны және бұлардың амортизациялық нормасы ... осы ... ... ... ... шығарылғандығын көруге болады.
2-ші мысал Мына төмендегі көрсеткіштерге қарай негізгі құралдарға
шапшаңдату «амортизацияланбаған» қалдықты ... ... ... ... амортизация есептеудің тәсілі 8.2. кестеде көрсетілді.
8.2 кесте
Қалдықты азайту ... ... ... ... есептеу
|Жылдар |Бастапқы |Жылдық |Жинақталған |Қалдық кұн |
| ... ... сома ... ... |
| | ... счетының |сомасы | |
| | ... | | ... |950000 |380000 |380000 |570000 ... |950000 |228000 |608000 |342000 ... |950000 |136800 |744800 |205200 ... |82080 |826880 |123120 ... |950000 |73872 |950000 |0 ... |X |123120 |X |X ... үшін ... ... 2-ге тең деп ... ... құралды
жоюдың құны 73872 теңге болып анықталды. Жылдық амортизациялық сома ... ... ... ... = Нқ х ... ЖА - ... амортизацияның сомасы; НҚ - негізгі құралдардың
қалдық сомасы; Ан - ... ... ... ... ... ... ... анықталады.
Мұндағы Ан - амортизациялық норма; К - шапшаңдату коэффициенті; ... ... ... ... ... ЖА = НҚ х формуласына сай 8.2 кестенің құрылғандығын
көреміз.
Біздің мысалымызда амортизациялық норма 40% ... ... ... ... ... жылғы амортизацияның сомасы 380000 теңге (950000x40%);
екінші жылғы - 228000 ... ... ... мысал Мына төмендегі көрсеткіштерге сай негізгі құралдарға ... және ... ... ... ... есептеу тәсілі (8.3
кесте).
8.3 кесте
Сандық жиынтық (кумулятивтік) және пайдалану мерзіміне қарай
амортизацияны ... ... ... ... ... құн |
| ... ... ... |
| | ... ... | ... |950000 |316700 |316700 |633300 ... |950000 |253300 |570000 |380000 ... |950000 |190000 |760000 |190000 ... |127000 |887000 |63000 ... |950000 |63000 |950000 |0 ... ... ... мерзімінің (жылдарының) сандық жиынтығы 15
(1+2+3+4+5) болды. Мұның негізінде бір жылдық амортизация ... ... - ... ... жылдағы - 3:15 т.с.с. бөлгендегі сомаға тең болып
анықталды. Осы тәсілді қолдану нәтижесінде «амортизацияланбаған» ... ... ... ... ... өнімдер көлеміне қарай пропорционалды
тәсілмен амортизацияны есептеу, есепті жылдағы ... ... ... ... және ... ... ... құнының сомасы
қатысына пропорционалды негізде, сондай-ақ негізгі құралдар объектісін
пайдаланудың барлық ... ... ... ... ... құны 3000 000 ... тұратын, нормативтік жүру
шақырымы 1 200 мың шақырым ... ... жүк ... бір жыл ... ... ... 200 мың ... құраған жағдайда, осы жүк
машинасына амортизация есептеудің тәсілі төмендегіше болады.
4. ... ... ... өткізу шығындарының резервін жасау
есебінің тәсілі екі тәсілмен жүргізіледі. Олар:
1) Негізгі ... ... ... ... ... жинақталған
шығындар сомасы «Алдағы кезең шығындары» счетында кіргізіліп, жөндеу жұмысы
толығымен аяқталғаннан соң бұл ... ... ... счетына
ауыстырылады.
2) Негізгі құралдарды жөндеуден өткізу шығындарының ... ... ... ... ... өзіндік құны құрамына
тікелей жазылып, осы кезеңнің шығындары болып есептелінеді. ... ... ... ... ... осы ... ... келесі
есепті жылға көшіріліп отырады. Мұндай ... осы ... ... ... ... ... табысының сомасы азайып отырады.
5. Материалды емес ... және ... ... активтер мазмұны және бұларды пайдаланудың
мерзімі нақтылы объектілер бойынша ... ... мен ... ... ... ... Егер материалды емес активтерді пайдаланудың нақтылы
мерзімі анықталмаған жағдайда, арнайы заң ... ... 10 жыл ... ... емес ... амортизациясы мына төменде келтірілген
тәсілдердің бірімен жүргізіледі:
- материалды емес активтердің ... құны және ... ... қарай анықталған амортизациялық ... сай ... ... ... материалды емес активтердің баланстық қалдық құнымен және бұларды
пайдаланудың мерзіміне қарай анықталған амортизациялық нормаға сай ... ... ... емес активтердщ бастапқы құнымен және бұларды пайдаланудың
мерзіміне қарай өндірілетш өнімдер көлемінің сомасына ... ... ... ... Мұнда екі түрлі тәсіл қолданылады. Олар:
өзіндік бастапқы құн немесе ... ... ... ... құны, бұларды сатып алу күнгі нарықтық бағадан және бұларды сатып
алуға байланысты жұмсалған шығындардан (делдалдық сый ақы, ... ақы, ... ... ... ... ... ... Инвестицияларға
нарықтық бағаның қоланылуы ... ... ... мен нарықтық баға
деңгейіне ... үшін ... есеп ... ... ... бағалауда қолданылатын екі түрлі бағалау әдісі баланстық
құн ... ... ... ... және ... ... есеп құрамына қоспауды қамтамасыз етеді.
Инвестицияларды ағымдағы құнмен бағалау - ... ... ... ... ... есеп ... ... реттеп отыру үшін
қолданылынады. Инвестициялардың ... ... ... ... орын ... фактінің сомасы есепті кезең ішіндегі табыстар ... ... де әсер ... Яғни инвестициялар құнын ... ... ... ... ... көлеміне қосылып немесе
азайтылып жазылады.
Есеп тәжірибесінде инвестицияларды бастапқы кезде сатып алғандағы ... ... ең ... ... ... ... ... Бұл
тәсіл құнды қағаздар курсының тез арада төмендеп кетуіне байланысты мүмкін
болатын ... ... ... үшін де ... ... ... ... нәтижесіндегі түскен табыс есепке ... ... ... ... ... сатып алудағы құннан артық болған
жағдайдағы есепті кезең ішінде сатылған инвестициялар құны табыстар немесе
шығындар сомасын ... ... ... ... ... тәсілі.
Бұларды сатып алу немесе қайта бағалаудағы құнмен есепке алынып, сатып
алу және ағымдағы ... ең ... ... ... Инвестицияларды
сатып алу бағасымен бағалау ... ... ... күнын
өзгертпейтін дәрежеде көрсетіліп, инвестицияларды сатып алуға жұмсалған
қосымша шығындар сомасынан тұрады. Инвестицияларды ... ... ... ... ... кұны) -инвестициялардың есептегі құнын
ағымдағы ... ... ... үшін ... жеке түрлерін
кайта бағалау нәтижесінде бұлардың құнын мерзімдік аралықтарда өзгертіп
отыруға негізделген. Нақтылы ... ... ... қолданушы ұйымдар
барлық ұзақ мерзімді инвестицияларды қайта бағалаудың есебін жасап, ... ... ... инвесторларға хабарлап отыруға міндетті.
Әділетті ... ... ... ... бағаланған инвестициялар мен
есептегі инвестициялар құнының айырьшы ... ... ... ... ж К"» ... 1 сәуір 2004 жылы «Даулет» акционерлік
қоғамынан 150000 теңгенің (мүмкін облигация) ... ... ... ... құны 140000 ... Осы ... бойынша жылдық табыс алу
7%. Пайыздық сома әр жылы 4 рет төленеді (әр ... ... ж К» ... ... ... ... Инвестицияны жабу 5 жылдан соң 30 сәуір 2009
жылға белгіленді. Осы мысалдар негізінде төмендегі жазулар ... ... ... ... ... ... «Қаржылық инвестиция» 150000 теңге.
Кт «Есеп айырысу шотындағы ақша» 150000 теңге.
2) 8 айға, 31 ... 2004 ... ... есептелінген пайыздық
сомаға;
Дт «Берешектердің басқа да қарыздары» 4200 теңге '(140000x3:100)
Кт «Қаржылық инвестиция» 500 теңге ... ... ... ... ... ... 3700 ... (4200-500)
3) Есептелінген пайыздық соманы 4200 теңгені алудағы ... ... ... ... ... 4200 ... ... басқа да қарыздары» 4200 теңге.
«Асан ж К» ... 1 ... 2005 ... ... ... ... құны 149500 ... (150000-500) көрсетеді.
Мысал. Есепті жыл ішінде «Асан ж К» ... ... ... қүны 3700 ... ... 4000 ... және «Дархан» компаниясынан
құны 2900 теңге тұратын 3000 акция сатып алды. Есепті жылдың ... ... ... ... ... ... компаниясының 1
акциясының құны 3300, ал ... ... 1 ... құны ... ... келісілді. (котировка). Осы көрсеткіштерге сай 8.4 кестені
құрамыз.
8.4 кесте
|Компаниялар |Акциялар |Акцияларды |Бір ... ... ... |
| ... ... алу |нарықтық |жылдың |сатып алудың|
| | ... ... ... ... теңге |
| | | | ... | |
| | | | ... | |
| | | | ... | |
| | | | ... ... | ... |4000 3000 |3700 2900 |3300 3100 ... |14800000 |
|«Дархан» | | | |9300000 |8700000 ... |X |X |X ... ... ... акциялардың сатып алу құнымен нақтылы құнының нарықтық айырымы -
1000000 теңге (22500000 - 23500000).
Айырым есептеу нәтижесінде шығарылған ... сома 1000000 ... ... ... ... ... және дебет «Бөлінбеген табыс
(жабылмаған зиян)» счетына «Күмәнді талаптар резерві» ... ... ... ... ... Іске асырылып келе жатқан
бухгалтерлік есеп ережелерівз сай ұйымдар өз иелігіндегі ... ... ... тәсілдер арқылы бағалауына және қайта
бағалауына болады.
ТМБ: нақтылы өзіндік ... ... ... ... ... бағамен,
ФИФО, ЛИФО әдістерімен, бөлшек саудадағы бағамен бағаланады.
ТМБ-ны өзіндік құнымен бағалау - құндылықтарды ... ... ... жұмсалған шығындар сомасынан тұрады. ТМБ-ны есепті ... ... ... ... ... ... ... кезеңде
көрсетілген есепті баға мөлшерінен ... ... ... ... алдағы жұмсалатын шығындарға тән болады.
Орташа өлшенген баға сатуға жарайтын құндылықтардың орташа ... ... ... ... ... құн ... босалқылар сомасын
босалқылардың санына бөлу арқылы шығарылады.
Келесі әдіс ФИФО ... Бұл ... ... - ... ... ... - ... кезекте сатылады немесе бүрынғы түскен ТМБ ең ... ... ... ... ... ... босалқыларды бағалау. Бұл
әдістің мақсаты - сатылған өнімдердің өзіндік құнын соңғы ... ... ... барынша жақындату.
Бөлшек саудадағы бағамен бағалау - есептегі (счеттардағы) ... ... ... ... алу бағасымен бағаланады.
Мысал. Босалқыларды бағалау әдісін төмендегі мәліметтермен көрсетеміз.
Алғашқы мәліметтер саны ... ... ... ... ... 400 15 ... ... 300 17 ... ... -) 200 - ? ... (15.04.200-) 400 13 ... ... 300 - ? ... ... 100 12 ... ... бағалау әдісі
Босалқылар қалдығы 400 х 15 = 6000 теңге
Сатылып алынды 300 х 17 + 400 х 13 + 100 х 12 = 11500 ... ... ... 1000 ... 11200 ... баға (11200 : 1000)= 11,2теңге
Соңғы қалдық 300 х 11,2 = 3360 ... ... ... құны 11200 - 3360 = 7840 ... ... ... ... сабақтастық жолдармен көрсету
|Ай-күні |Түскені, |Сатылғаны, |Қалдығы, теңге |
| ... ... | |
|1 ... |- |- |400x15 = 6000 |
|5 ... |300x17 = 5100 |- |1 1 1 00 ... |
| | | ... баға = |
| | | ... |
|7 ... |- |200x15,9 = ... = 7950 |
| | |3180 | ... ... |400x13 = 5200 |- |13150 ... |
| | | ... баға = |
| | | ... |
|1 8 ... ... = |600 х 14,6 = 8760 |
| | |4380 | ... ... ... |- |9960 ... ... | | ... = |
| | | ... ... |X |7560 ... |9960 ... ... ... |Түскені, теңге |Сатылғаны, ... ... |
| | ... | |
|1 ... |- |- |400x15 = 6000 |
|5 ... |300x17 = 5100 |- |400 х 15 = ... | | |300x17 = 5100 |
|7 ... |- |100x15= 1500 |500x17 = 8500 |
| | ... | |
|1 5 ... |400x13 = 5200 |- |500x17 = 8500 |
| | | |400 х 13 = ... ... |- ... |600 х 13 = ... | |200x13 = 2600 | ... ... |100x12 |- |600x13 = 7800 |
| | | |100 х 12= 1200 ... |- |7500 ... |9000 ... ... ... |Түскені, теңге|Сатылғаны, |Қалдығы, теңге|
| | ... | |
|1 ... |- |- |400 х 15 = |
| | | |6000 |
|5 ... |300 х 17=5100 |- |400 х 15 = |
| | | |6000 300x17 = |
| | | |5100 |
|7 ... |- |100 х 15= 1500|500 х 15 = |
| | |100 х 17= ... |
|1 5 ... |400 х 13 = |- |500 х 15 = |
| |5200 | |7500 400x13 = |
| | | |5200 ... ... |- |300x13 = 3900 |500x15 = 7500 |
| | | |100x13= 1300 ... ... ... | |500x15 = 7500 |
| | | ... |
| | | |100x12= 1200 ... |- ... |10000 теңге |
ТМБ-ны бағалау әдістерін өзара салыстыру
|Әдістер ... ... ... ... ... баға |7560 |9960 ... әдісі |7500 |9000 ... ... |7100 |10000 ... ... ... ... өсуі жағдайында ФИФО әдісін
қолдануда ... ... ... ал ЛИФО әдісі табыстың азаюын,
сондай-ақ, біздер өзіндік құнаралық орта ... ... ... ... ... және өнімдердің өзіндік ... ... ... ... ... мен өндірілген өнімдердің
өзіндік құнын калькуляциялау әдісін таңдап алуы технологиялық және ұйымдық
құрылымдық ерекшеліктерге байланысты ... ... ... ... және калькуляциялау жүйесінде әр түрлі ... ... ... ... және өндірілген өншнің өзіндік құнын калькуляциялау
үшін мына төмендегі әдістер қолданылады:
процестер;
тапсырыстар;
- нормативтік әдістер. Бұл әдістер - көп ... және жиі ... ... қолданылатын әдіс мына төмендегі ерекшеліктері бар
өндірісте қолданылады:
қысқа өндірістік циклдағы;
шектелген ... ... ... ... жылдар бойы біртекті өнімдер өндіру өндірісінде;
аяқталмаған өндіріс болмайтын өндірісте;
есеп ... өте аз ... ... мен өзіндік құн калькуляциялаушы
объектілер өзара сәйкес болған жағдайда.
Процестер бойынша қолданылатын әдіс ... ... ... газ,
мұнай, энергетика салаларындағы үйымдарда қолданылады. Осы ... ... ... ... бүтіндей ұйым қызметінің көлемінде
немесе өндірістік процестер бойынша жүргізіледі.
Мысалы, қазып шығарушы ... ... ... мен ... циклы
жекелеген процестерден (бұрғылау, тазалау, ... ... ... қарай қосымша бақылау мақсатында әрбір өндірістік цикядағы
жүмсалған шығындарды есептеу технологияльщ ... мен ... ... құнын калькуляциялаудың негізін құрайды.
Тапсырыстар бойынша қолданылатын әдіс мына төмендегі ерекшеліктері бар
өндірісте қолданылады:
ұзақ циклды;
көп номенклатурадағы өнімдер ... ... ... ... (бүйымдар жәнг жеке тапсырыстағы
жұмыстар орындау);
көп үлес ... ... ... жүмыстар атқарушы;
тапсырыстық негізге сай келетін шығындар объектілері мен калькуляциялау
объектілері ... ... ... ... тапсырыстар бойынша топтастырушы өндірістерде.
Тапсырыстар бойынша жүргізілетін өндірістік шығындар ... ... ... ... ... калькуляциялаушы тапсырыстық әдіс жеке
және уақ сериялы өндірісте қолданылады. Тапсырыстық әдіспен ... ... ... ... кеме ... ... ұшақ ... баспаханалар т.с.с. өндірістер жатады. Тапсырыстық
әдіспен ... ... ... есеп және ... ... ... алған тапсырысқа тікелей байланысты болады. Тапсырыстар ашу
тапсырыс ... ... ... ... ... ... нақтылы өзіндік құны орындалатын тапсырысты ашқан күннен
бастап ... ... ... ... ... ... ... сомасының жинағымен анықталады. Тапсырыстарды орындауға дейінгі
жұмсалған шығындар есепті осы жылдан келесі жылға ... онда ... ... ... ... ... әдіс бойынша өндірістік шығындар есебі мен өндірілген
өнімдердің өзіндік құнын ... ... Бұл әдіс кез ... ... ... сипатта болады:
қысқа циклды өндіріс;
көп санды және көп номенклатурадағы өнімдер өндіру;
көп санды есеп объектілері бар өндірісте;
шығындар объектілері мен ендірілген өнімдердің өзіндік ... ... ... ... өндірісте;
аяқталмаған өндіріс.
Номативтік әдіс негізінен көп сериялы, көп массалы және ... ... ... ... Бұл әдіс ... ... өзіндік құнының қалыптасуын күнделікті байқап, дер ... ... ... қадағалауға болады.
Нормативтік әдістің ең негізгі принципі - шығындар деңгейін ... ... ... ... ... ... деңгейінен
ауытқымауы қадағаланады. Өндірілген өнімдердің нормативтік өзіндік құн
калькуляциясын жасау шығындардың технико-экономикалық нормасының ... ... ... калькуляция калькуляциялық объектілер
бойынша есептелінеді. Технологиялық нормалар прогрессивті ... ... ... ... ... ... қайта қаралып
отырады.
Бухгалтерлік есеп тәжірибесінде барлық ... екі ... ... ... және ... ... әдіспен жинақталады1 . Бұл
варианттар ... ... ... ... ... ... және бұларды шығындар объектілері бойынша бөлшектеп көрсетуге
арналған.
Жартылай фабрикатты әдіс жекелеген ауыспалы кезеңдер ... ... ... құнын калькуляциялауға ... ... ... әдіс ... ... ... ... жұмсалған
шығындар есебі мен бұлардың өзіндік құнын калькуляциялау үшін ... ... ... (фабрикаттар)» счеты белгіленген.
Кейбір өндірісте бір мағынадағы фабрикаттар әр түрлі ... ... ... ... ... ... жіп, жүн
маталарын өндіруге жұмсалуы және сыртқа сатылуы мүмкін. Жиһаз ... бір ... ... ... әр ... ... ... т.с.с.) өндіруге жұмсалса, мүның белгілі бір ... ... ... ... болмасын жартылай фабрикатты әдісті
шығындар есебі мен өндірілген өнімдердің өзіндік құнын ... ... ... ... бухгалтертериясында жүргізілетін синтетикалық
счеттарда дайын өнімдер мен бұлардың қозғалысы, сондай-ақ өз өндірісіндегі
жартылай ... ... ... ... ... Жартылай фабрикаттар өндірістің бір
стадиясынан екінші (басқа) стадиясына ауыстырылып ... ... ... ... ... ... ... әдіс.
Жартылай фабрикаттар қозғалысы тек қана сандық өлшеммен өлшеніп,
бұлардың өзіндік құны ... ... ... ішінде
жинақталған шығындар сомасының негізінде дайындалған дайын ... ... ... ... ... тек қана дайын
өнімдер қозғалысының есебі, ал әр стадиялар ішіндегі өндірілген ... тек қана ... ... ... ... ... термині өнеркәсште толығымен өндірілген, ... ... ... дайын өнімдерді сипаттайды ... ... есеп ... ... Яғни жартылай фабрикатсыз әдіс әр
стадиялар бойынша ... есеп ... ... ... бір өлшемін калькуляциялау әдістері. Өндірістік
шығындар есебін жүргізу және өндірілген өнімдердің ... ... ... ... ... ... ... мына
төмендегі әдістер өндірілген өнімнің бір ... ... ... ... ... калькуляциялау;
шығындарды сомалау;
аралас калькуляциялау әдістері.
Жоғарыда келтірілген әдістер өзіндік құн шығару әдіснамаларына қарай
бір-бірінен айрықша жағдайда ... ... ... ... ... ... күрделілігі және алынған нәтиженің сенімділік ... ... ... ... ... ... әндіруге жұмсалған барлық
шығындар сомасын өндірілген өнімдердің натуралды көлеміне бөліп, өндірілген
өнімнің бір ... ... құны ... өнімнің нақтылы өзіндік құны мына ... ... Жш : Нс, ... Өк - ... ... ... - ... барлық шығындар;
Нс - өндірілген өнімдердің натуралды саны;
Мысал. Тау-кен өндірісі саласындағы ұйым бір ғана ... ... ... ... - ... рудасы. Есепті ай ішінде 40 ... ... ... ... ... ... барлық шығындардың сомасы -
40000 теңге. Бір ... ... ... ... ... құны
40000 : 40 = 1000 теңге.
Коэффициенттік калькуляциялау әдісі бойынша ... ... құны ... коэффициенттерді қолдану жолдарымен есептелінеді.
Коэффициенттер құрудың негізі мына төмендегі базистік көрсеткіштерден тұруы
мүмкін:
бір өлшемдегі өнімнің ... ... ... сметалық ставкасы;
өнімді жөнелтудегі (босатудағы) баға;
басқалары.
Мысал. Ағаш тілу зауытында дайындалған ... әр ... ... шеті ... ... тілінбеген тақтай және кесінді тақтайлар
дайындалады. Коэффициент анықтаудың негізіне ... ... ... Екі жағы ... ... 1 ... - 1200 ... тілінбеген
тақтайдың 1 куб.м - 960 ... ... ... 1 ... - 600 ... ай ішінде осы зауыт ағаш тілуден 20000 куб.м екі жағы тілінген
тақтай, 15000 ... ... ... және 5000 куб.м кесінді тақтай алды.
Өндірілген барлық өнімдерге ... ... 3450000 ... ... ... құрау үшін екі жағы тілінген тақтайды шартты
өлшемге аламыз.
Сонда: 1) екі жағы тілінген тақтай (1200:1200).......... ... ... ... ... тақтай ... ... ... ... өндірілген өнімнің бір ... ... ... ... 8.5 ... ... ... бір өлшемінің өзіндік құнын калькуляциялау
|Өнімдердің|Саны |Коэффи-цие|Шартты ... ... ... ... ... ... |
| | | ... куб.м |өзіндік құны |
| | | | ... ... жағы |20000 |1. |20000 |? ... | | | | ... | | | | ... |0,8 |12000 |? ... | | | | ... |5000 |0,5 |2500 |? ... | | | | ... |X |X |34500 |3450000 ... кестеде көрсетілген мәліметтерге ... ... ... ... саны - 34500 куб.м. Бұл көрсеткіш материалдардың
шартты санының ... ... ... ... ... үшін ... ... жұмсалған шығындар сомасын (3450000 теңге) коэффициенттер
қолдану арқылы жинақталған шартты ... ... ... Яғни шартты өнім
«екі жағы тілінген ... 1 ... ... құн 100 ... тең
екендігін (3450000:34500=100) есептедік. Ендігі жерде «екі жағы тілінген
тақтай», «тілінбеген тақтай» және ... ... ... ... Ол үшін:
екі жағы тілінген тақтай (20000 куб.м х ... ... ... (15000 ... х 0,8) = 1200 000 ... ... (5000 ... х 0,5) = 250000 теңге,
Барлық жинағы 3450000 теңге - деп, ... ... ... ағаштың әрбір сортына тараттық. Қажет болған жағдайда
әрбір жекелеген сорттағы ағаш ... 1 ... ... ... есептеп шығаруға болады:
20000000 : 20000 =100 теңге екі жағы тілінген тақтай;
1200000 : 15000 = 80 ... ... ... : 5000 = 50 ... ... тақтайдың өзіндік кұны.
Нормативтік калькуляциялау әдісі. Бұл әдіс өндірістік
шығындар мен өнімнің өзіндік құнын нормативтік мөлшер мен ... ... ... ... ... ұйымдар өнім шығару
жоспарында қаралған және есепті жыл ... ... ... ... ... ... алып отырады. Нормативтік калькуляция әдісі бойынша
бүтіндей бұйымның өзіндік құны анықталады.
Мысал. 2004 жылдың сәуір айында машина ... ... 110 ... Осы ... өзіндік құнын нормативтік әдіспен калькуляциялау үшін
8.6 кестені құрамыз.
8.6. кесте
2004 жылы ... ... ... ... ... ... ... әдісі бойынша есептеу.
|Көрсеткіштер |Шығынд|Желдеткіштің өзіндік құны|Бір дана |
| |ар | ... ... | | ... кұны|
|баптар | | | |
| | ... ... |
| | ... |ан |ы | |
| | |а | ... | ... ... |680 |+2 |-5 |677 |685 ... ... |9130 |83 | | |83 |84 ... | | | | | | ... | | | | | | ... |4180 |38 |+ 1 |-1 |38 |39 ... |-330 |3 |- |- |3 |39 ... жинағы |87450 |798 |+3 |-6 |795 |805 ... | | | | | | ... ақы |20570 |181 |+1 |+5 |187 |190 ... да өндірістік|4510 |45 |-11 |-5 |41 |46 ... | | | | | | ... ... |17710 |159 |+3 |-1 |161 |159 ... | | | | | | ... ... |440 |- |- |+4 |4 |- ... ... |130680|1183 |+8 |-3 |1188 |1200 ... | | | | | | ... ... ... ... бір ... ... өзіндік
құны - 1188 теңге екендігін және нормада көрсетілген 1183 ... + 8, - ... ... ... Егер осы ... ... құны 1200 ... жоспарланса, онда 17 теңгеге нормативтік мөлшерден артық ... ... ... ... ... Бұл әдіс тікелей калькуляциялау және
коэффициенттік калькуляциялау әдістерінің тәсілдерін біріктірген тұрғыда -
өндірілген ... бір ... ... ... ... ... ... тарату тәсілдері:
еңбек ақы шығындары көлеміне;
тікелей шығындар көлеміне;
жұмысшылардың істеген адам-сағаты санына;
- басқа да көрсеткіштерге пропорционалды жолдармен ... ... өз ... ... ... ... өиімдердің езіндік
құнын калькуляциялаудың сенімділігін, сондай-ак бұлардың қандай калькуляция
объектілеріне жататындығын ... етуі ... Ұйым әр ... ... дайындаумен айналысады. Таратылатын жанама
шығындар 30639 теңге болып анықталды, Осы шығындарды еңбек ақы шығындары
көлеміне қарай ... ... ... белгіленді. Мұның үшін әрбір
тапсырысқа пропорциялық әдіспен таратылатын жанама шығындардың ... ... ... ... ... шығару үшін негізгі
өндірістегі жұмысшыларға ай ішінде есептелген барлық еңбек ақының сомасы
анықталады. Бүл сома 20426 ... ... ... - 30639 : 20426 = 1,5
болып анықталды. Яғни есептелген 1 теңге ... ... 1,5 ... ... ... Бұдан соң анықталған коэффициентке сай жанама шығындар
сомасы әрбір тапсырыстарға төмендегіше (8.7 кесте) ... ... ... ... ... бойынша |Тапсырыстарға таратылған ... ... ... |жанама шығындар (тенге) (2|
| ... ... ... ... х 1,5) |
| |ақы ... | |
|1 |4426 |6639 |
|2 |10000 |15000 |
|3 |6000 |9000 ... |20426 |30639 ... өндірісті бағалау әдісі:
шығындардың тікелей баптары;
материалдық шығындар сомасына;
нормативтік ... ... ... ... ... ... бағаланады.
Аяқталмаған өндіріс шығындарыныц тікелей баптары ... ... ... ... ... жұмыстарға, жұмсалған
материалдық шығындар (шикізаттар, материалдар, жартылай ... ... ... ... ... ақы құнымен бағаланады. Жалпы және
әкімшілік шығындар аяқталмаған өндіріс құрамында бағаланбайды.
Аяқталмаған өндірісті материалдың ... ... ... ... ... ... т.б. жұмсалған шикізаттар, материалдар
жартылай фабрикаттардың нақтылы ... ... Осы ... ... ақы ... ... ... өндірісті нормативтік (жоспарлы) өзіндік құнмен ... ... ... саны саналып, осылардағы аяқталмаған өндіріс
нормативті деңгейде ... ... және ... ақы ... Калькуляциялаудың басқа да баптары жеке бағаланады.
Аяцталмаган өндірісті шартты бірлік тәсілі бойынша багалау. Есепті
жылдағы шығындардың құндық ... ... ... ... ... ... санына бөлу жолымен шығарылады.
Мысал. Керамикалық бұйымдар өндіру цехында шай кеселері дайындалады.
01.03.2004 жылдағы аяқталмаған өндірісте сомасы 32400 теңге 200 кесе ... айы ... 273600 ... ... ... Осы ай ... 1700
кесе өндіріліп, мұның 1200 кесесі барлық өндірістік өңдеу кезеңдерден өтіп
дайын өнімдер болып танылды. Қалған 300 кесе ... ... ... айда ... Осы мәліметтер негізінде 01.04.2004 жылға қалған
аяқталмаған өндірісті бағалау ... Сол үшін 8.8 ... ... ... ... шартты бірлік тәсілімен бағалау
|Рет |Көрсеткіштер ... ... ... | ...... | |
| | ... | ... | |
|1. |Айдың басындағы |200 |40% |04 |80 |
| ... ... | | | | |
| ... | | | | ... ... ... |1200 |100% |1 |1200 |
| ... | | | | |
|3 ... ... |300 |80% |0,8 |240 |
| ... өндірістің | | | | |
| ... | | | | |
| ... |1700 |- |_ |1520 ... ... ... ... түгендеу (инвентаризация)
немесе аяқталмаған өндірісті актілеу жолдарымен анықталады. Енді шартты
бірліктегі бір өнімге жұмсалған ... (273600 : 1520 = 180) ... ... ... жекелеген құнына таратылатын және келесі кезеңдік
аяқталмаған өндіріс көлемін бағалауға арналған ... ... ... 32400 + 273600 = 306000 ... ... ... және алашақ қарыздар есебі. Есептің осы объектісі бойынша
есеп саясатын жасау үшін мына ... ... ... бойынша резервтер
құру, сатылған өнімдер, ... ... ... ... ... ... ... мерзіміне қарай ... ... ... өз ... мен тауарларын женелте отырып, ... ... ... ... өнімдер т.б. үшін ақшаның
түсетіндігіне толық сенім білдіре ... ... ... де ... ... ұйымдар дайын өнімдерді (тауарлар, жұмыстар, ... ... ... күмәнді қарыздарды жабу резервін құруына болады.
Күмәнді ... ... ... жабылмаған (төленбеген) және
заңдастырылмаған жағдайдағы берешектердің қарыздары жатады. ... жабу үшін ... ... ... екі ... әдіс ... сатылған өнімдер, орындалған жұмыстар, көрсетілген
қызметтердің жалпы көлеміне қарай пропорционалды пайыз құру ... ... ... ... ... ... арқылы және берешектердің
сенімсіз қарыздары ... ... ... берешектер қарызының ішіндегі
пайыздық үлесін анықтау арқылы құрылады.
Екіншісі, счеттарды мерзіміне ... ... ... ... ... жабу ... қарай классификациялық топтарға бөліп, күмәнді
қарыздар бойынша ... ... ... ... ... ... төленіп
отырады.
10. Еңбек ақы төлеу есебінің саясатында еңбек ақы ... ... ... ... тәртібі, еңбек ұйымдастырудың қалыпты жағдайдан ауытқу
факторлары, өндірістегі ... мен ... ... ... ... қосымша еңбек ақы есептеу тәртібі, жеңілдік сағаттар, ... ... ақы ... ... ... мен ... ақы ... мен төлеудің жолдары мен ерекшеліктері қаралады.
Сонымен қатар есеп саясатында еңбек ақы өрісіне тән ... ... ... жүргізілу тәртібі, демалыс уақытын ... ... ... мен есеп ... ... тәртібі көрсетіледі.
Ақшаларға тән есеп саясатында кассалық операциялар жүргізу, шетелдік
валютадағы ... ... ... ерекшеліктері, дүкендер, сату
нүктелеріндегі, жеке баланс жасамайтын ... ... ... ... ақша ... тән ... қаралады.
Табыстар мен шығындар жөніндегі есеп саясатының мазмұнында ... және ... ... ... ... ... шектеліп
көрсетілуі керек.
Негізгі қызметтен түскен табыстар төмендегілерді сатудан түседі:
1) ... ... ... ... ... ... барлау;
ғылыми-зерттеу;
басқалар.
3) Қызмет көрсету:
тасымалдау ... ... ... ... ... және энергетикалық;
күзет және қоймалау;
жалдағы активтер бойынша (негізгі қүралдарды ... ... мен ... интеллектуалды меншік құқылығын көрсету);
делдалдық;
басқалар.
Негізгі қызметке жатпайтын табыстар мыналар:
1). Ұзақ ... ... ... ... сату:
материалды емес активтер;
негізгі құралдар;
инвестициялар;
ұзақ мерзімді берешектердің қарызын.
2) ... ... ... да құнды қағаздар бойынша;
басқа да ұйымдардың жарғылық капиталға үлес қосуынан;
бірлескен қызмет нәтижесінен;
3) Пайыздық түрдегі ... ... мен ... ... ... табыстар:
шетелдік валюта айырбастау операциялары бойынша жағымды курстық айырым;
шаруашылық келісім-шарт ... ... үшін ... ... өсімдер, тұрақсыздықтары;
қысқа мерзімді қаржылық инвестициялар құнының ағымдағы өзгерістеріне ... және жеке ... ... алынған активтер;
заңды және жеке тұлғалардың осы ұйымға шектірген зиянын төлеуден;
есепті жылы анықталған өткен ... ... ... ... ... ... ... табиғат құбылысы, өрт,
сақтандыру, материалды құндылықтарды жоюдан түскен жарамды материалдар
құнынан т.б. себептерге сай ... ... ... ... құжатка түскен табыстар ағынын ... ... ... ... ... ... ... адамдардың
(мамандар) жауапкершілік міндеттері қысқаша жазылуы керек.
Қарыз каражаттары жөніндегі есеп саясаты. Мұнда ... және ұзақ ... ... ... есеп ... жазудың тәртібі, займдарды
жабудың мерзімі, есептелінген пайыздар, акция ұстаушыларға белгілі соманы
белгілі ... ... ... қарыздарын жабудың ... ... ... Салық және салық салымы жөніндегі есеп саясаты мына
төмендегі сұрақтардың ... ... ... салынатын салықтың базалық көрсеткішін анықтауға;
бюджет алдындағы салықтық міндеттемелердің қалыптасуына;
мүліктерді бағалауға;
- шеккен зиянды салық кезеңдеріне ... ... ... орындау үшін ... ... ... ... бұл бөлім өз қызметіне тән кұжаттар үлгісін жасап,
салық есебін мұқият жүргізуді қамтамасыз етуі керек.
Салық есебіне тән есеп ... ... ... ... ... ... және ... аспектілері толығымен
қаралып, мұндай шаралар Салық Кодексі ... ... іске ... ... ... ұйымдастырудың тәртібі;
есеп ақпараттарын өңдеудің тәртібі;
салық есебін жүргізудің әдістері;
салық есебінің сеншді жүргізілуше байланысты басқа да аспектілер ... есеп ... ... керек.
Сонымен қатар салық есебін жүргізуге арналған аналитикалык жіктеу мен
тіркеу ... ... ... ... ... ... ... мен жүргізудің техникалық тәртібі қаралады.
Егер ұйымдар қызмет ... ... ... ... ... есеп саясатында табыстар мен шығындар ... ... ... ... ... ... ... көрсетіледі. Мұндай
жағдайда өнімдер, тауарлар, жұмыстар сатудан түскен табыстардың (шығындар),
сондай-ақ сату сыртында түскен табыстардың (шығындар) ... ... ... ... ... есеп саясатына табыстар мен шығындарды тану, мысалы,
табыстарды (шығындарды) ... ... ... кезеңінде) тану процесін
түскен ақша, тауарлар, жұмыстар, қызметтер және ... ... ... байланыстырып қараған жөн.
Салық есебіне тән табыстар мен шығындарды классификациялық топтарға
бөлу принципі ... ... тән ... ерекше жағдайда
болуы мүмкін. Салық есебін ... ... ... табыстар мен
шегерімдер, тұрақты және уақтылы айырымдардың ... ... ... саясаты жөніндегі ақпараттар мен мәліметтер ... есеп ... ... түсінуге бағытталуы қажет.
Есеп саясатының сапалы және оңтайлы әдістерін таңдап алып, тәжірибеде
ұтымды жолдармен қолдана білудің ... ... ... іске ... ... ұйымдар қызметінің нәтижесін,
бұлардың қаржылық жағдайын шындық және объективтік ... ... ... Есеп ... ... ... Есеп саясатының уйымдық және техникалық аспектілері
Ұйым шеңберінде іске асырылатын есеп саясатын жасау мен қалыптастыру
төмендегі ... ... ... ... құрылып, мұның мақсаты мен атқаратын міндеті;
есеп жүргізудің жаңа әдістері айқындалып, бухгалтерлік есеп стандарттары
мен принциптері талаптарына жауап ... ... ұйым ... ... сапалы жасау үшін жауапты есеп қызметкерлері мен қатар
өнім өндіру технологиясын заң актілері мен ... ... ... жақсы білетін тәжірибелі мамандар қатыстырыл ады;
есеп саясатын қалыптастырудың кезеңдік шаралары, қажетті ... ... ... ... ... ... қолданылатын әдістер мен тәсілдерді таңдап алу,
бұлардың ... ... ... ... ... мен ... ... саясатының үйымдық және техникалық аспектілеріне мыналар жатады:
- ... ... ... оның ... мен ... ... ерекшеліктері;
- ұйымның жарғысы, құрылтайшылар мен үлес қосушылар, ... ... ... ... ... мен ... басшылар тізімі;
- акционерлермен өткізілетін жиылыс, кездесулер, т.б. ұйым қызметіне
байланысты маңызды шаралар.
Осы ... ... ... шаралар мен атқарылатын мәселелер
стандарттық үлгіде емес, ішкі ерекшеліктерге сай жазба түрде ... ... ... ... ... ... қысқаша мазмүны ұйым басшысының шығарған бұйрығында
көрсетіледі. Әдетте есеп саясатына тән ... ... үш ... ... ... ... жүргізудің техникалық тәсілдері;
негізгі есеп объектілеріне тән қолданылатын ... ... ... және ... мәселелерін сипаттаушы
материалдар ақпараттык көздер, анықтамалық тұжырымдар және ішкі ережелер
түрінде ... ... ... ... ... ... ... ұйымның бас
бухгалтері ресми қолданудағы құжаттар мазмұнын қайта ... ... ... т.б. ... ... ... ... және тиімсіз жақтарын
зерделеуі керек. Әрқашанда ұйымның бас бухгалтері кәсіби ... ... ... ... мен ... есеп ... сапалы жасауға
жұмсауы қажет. Икемді, зерделі жасалған есеп саясаты осы ұйымның ... ... ... табылады. Бәсекелестік жағдайда сапалы жасалынған
осы ұйымның есеп ... ... ... тұстары басқа да ұйымдар
тәжірибесінде қолданылуы мүмкін. ... ... ... ... ... есеп стандарттары талабына және үйымдар өрісіндегі
технологиялық, шаруашылық ерекшеліктерге сай жасалынған есеп саясаты есеп
жүргізудің ... ... ... та қаралады.
Айтылғандарға орай есеп ... ... есеп ... ... мен ... ... ... концепциялар
мазмүнынан, қазақстандық және халықаралық стандарттар талабынан, сондай-ақ
қаржылық қорытынды есеп дайындау мен тапсыру ... ... жөн. Есеп ... ... ... ... оңтайлы қолданылған
жағдайда үйымдардағы инвестициялық саясат, қаржылық қатынастар, келісім-
шарт, т.б. ... ... ... ... ... ... ... икемді негізі қаланып, бухгалтерлік есептің ... есеп ... ... және ... ... мазмүны
мына төмендегі құжаттардан: ... ішкі ... ... ... ... ... қаттамасы, ұйымның жарғысы,
құрылтайшылық келісім, заңды тұлғаны тіркеуден өткізудің ... ... ... тән ... ... ... мазмұнды сапалық дәрежесі қаржылық қорытынды есеп
даярлап ... ... ... құрылымына, есеп жүргізудің
үлгісіне, сондай-ақ ішкі және сыртқы аудит ... ... ... Есеп ... ... түсу ... ... мазмұны мына төмендегі жағдайларда: ұйымның
стратегиялық ... ... ... ... ... ... ... байланысты қайта қаралуы ... ... ... қаржы салымшы
инвесторлардың тұжырымды талабына сәйкес есеп саясаты ... ... ... енгізілуі де мүмкін.
Ресми түрде ұйымдардың есеп саясаты мына ... ... ... заң актілерінің бухгалтерлік есеп жүйесіне тән
өзгеріске түсуіне;
Қазақстан Республикасы бухгалтерлік есеп ... ... ... ... өзгеріске түсуіне;
заңды тұлғалардың қайта құрылуына (біріктірілу, бөлу, қосылу факторларына
байланысты);
меншік иесі мен жаңа ... ... ... ... ... капитал, міндеттемелер, шаруашылық нәтижесі және каржы
нэтижесі шеңберіндегі шаруашылық факторларының ... мен ... ... ... ... жаңа ... ... процесс қайта модернизацияланған және халықаралық бухгалтерлік
есеп стандарттары мен ... ... ... есеп ... ... ... ... болмасын есеп саясатының өзгеріске
түсуі арнайы тәртіппен қаралып, ... ... ... ... ... ... жөніндегі шешім есепті жыл ішінде іске
асырылуы ... Егер есеп ... ... ... ... ұйымның
қаржылық көрсеткіштері де өзгеріске түсетін болса, онда ... ... ... жолдарымен дәлелденіп, әрбір өзгеріс мазмұны бағалануы
керек. Қаржылық және бухгалтерлік ... есеп ... ... ... мен ... ... ... жағдайлар пайда болса, мұндай
факторлардың барлығы да талданып, ... ... ... ... есеп саясатында жазылып, тиісті орындарға хабарланады. Осындай
бағытпен есеп ... ... ... ... қорытынды есеп
барынша тұнык сапада сипатталады. Сонымен қатар есеп ... ... ... ... ... т.б. ... жағдай туындайды.
Есеп саясаты үзақ мерзімге арналып жасалынуы керек. Мұндай талапты
орындау барысында есеп ... ... ... қана ... ... ... ... нүсқау және басқа да материалдармен толықтырылып отырады.
Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің ... ... есеп ... мен тапсыру жөніндегі Концептуалды негізінде»
«Қаржылық қорытынды есеп саясатын ашып көрсететін, қосымша материалдар ... да ... ... ... түсініктеме беріледі» делінген.
Бухгалтерлік есеп тәжірибесінде қорытынды есеп пен бухгалтерлік ... ... ... түсіндіруге арналған ақпаратты - түсіндірме хат
(пояснительная записка) деп атайды.
Түсіндірме хат тәуекелшілік пен кейбір маңызы толық ... ... ... түсіндіруге және үйымдардың қаржылық нәтижесіне тікелей
әсер етуші анықталмай қалған ресурстар (пайдалы қазба ... ... т.б. ... ашып көрсетуге арналады. Бухгалтерлік қорытынды
есеп күрамына ... ... ... түсіндірме хат ұйым ... ... ... ... ... ... салыстыру және
бухгалтерлік баланстың маңызды баптарын қосымша бағалауға да ... ... және ... ... есеп ... ... кездегі мәліметтер жеткіліксіз жасалып, мұндай ... ... және ... ... ... кері ... тигізетін
болса, онда мұндай фактілер түсіндірме хатта қосымша есептеулер ... ... жазу ... ... (айлық, тоқсандық) қорытынды есеп ... ... ... ... ... хат ... ашып көрсетудің қажеті жоқ.
Кезеңдік есеп беру негізінен ішкі ... ... Ал ... есеп ... ... ... ... талабын
қанағаттандырады. Осыған орай ... ... ... ... тұлғалар осы ұйымның қаржы жағдайының болашағына, өндірістік
процесті ары қарай жетілдірудің ... ... мен ... ... ... ... белгілеуі керек.
Ұйымдардың экономикалық қызметіне байланысты сыртқы тұлғалардың
қабылдайтын шешімдерінің қысқаша ... ... ... ... керек.
Түсіндірме хаттың мазмұны жекелеген тараулар мен атауларға бөлініп, бірнеше
жылдар бойы өзгеріске түспейтіндей ұштастырылып отыратын жағдайда ... Яғни ... ... ... ... тараулар мен атаулар
бухгалтерлік есеп әдіснамаларындағы немесе бухгалтерлік есеп счеттарының
типтік жоспарындағы ... ... ... ... жөн. ... ... дәрежеде болмасын түсіндірме хатты сапалы рәсімдеу қаржылық қорытынды
есептің тұнықтылығы мен сапасын ... аса зор үлес ... ... ... мен бухгалтерлік қорытынды есеп мазмұнын ашуға арналған
түсіндірме хат әр түрлі тәсілдермен ... ... ... есеп ... пайдаланушылар сипатына қарай түсіндірме хат
есеп ... ... ... және ... түрде баяндайды.
Қазақстандық есеп әдіснамалары мен нұсқау-ережелерімен таныс емес тұлғалар,
сондай-ақ шетелдік әріптестермен бірлескен ұйымдар ... ... ... есеп саясатына қосымша берілетін түсіндірме хат толық
түрде жазылуы керек. Қалған жағдайлардың барлығында ... ... ... ... есеп ... ... ... мен
тәсілдердің қысқаша мазмұны мен тізімі қаралады.
Қорытынды
Кейінгі жылдары Қазақстан Республикасы бухгалтерлік есеп ... ... ... мен ... ... ... ... орай
есеп саясатын жасау барысында ұйымдар ең әуелі бухгалтерлік есепке тән
заңдар мен нормативтік ... ҚР ... ... ... ... мен ... ... министрлігінің арнайы бүйрықтарын,
хаттарын т.б. ресми материалдарды ... алуы ... ... ... қалыптастыру барысында ұйымдар бостандығы сақталып, бухгалтерлік
есеп жүйесін жүргізудің көптеген мәселелері (мысалға, есеп ... ... ... реттелетіндігін де есте сақтаған жөн.
Нарықтық қатынастар жағдайында ... ... ... ... өзара экономикалық қатынастарға түседі. Бұлардың мақсат-мүддесі де
әр түрлі жағдайда танылып, әр ... ... ... шаруашылық
фактілерін орындайды. Яғни әрбір ұйым өзінің қаржыльщ ... ... ... үшін ... ішкі ұйымдық ерекшеліктерш есепке алуы керек. Ішкі
ұйымдық ерекшеліктер басқарудың стратегиялық және тактикалық шараларынан,
басқару ... ... ... түрлері мен ... ... ... ... ... ... ... және ақпараттарды өңдеу мен беру сияқты факторлардан
туындайды. Маңызы жағынан жоғары ... ... ... ... ... ... есеп ... көптеген әдістері мен ережелері, құқықтық
және нормативтік актілер қолданылады. Әдіснамалык процестің барлық ... ... ... ... ұйымның есеп саясатын қалыптастыруға
болады.
Есеп саясатының мақсаты: ... есеп ... ... ... ... фактілерді бұрмаламау, ұйымдардың ... ... ... ... үзіксіздігін қамтамасыз ету,
материалды активтерді бағалау мен есептен ... таза ... ... ... ... жоғары дәрежедегі икемді есеп ақпараттарын
қалыптастыру болып табылады.
Қаржылық ... есеп ... ... ... есеп ... - қандай әдістердің қолданылғандығы, бірнеше есепті
жылдар ішінде қорытынды ... ... ... ... ... қалай орындалғандығы, сондай-ақ ұйым қызметі ... ... ... қосымша ақпараттардың қалай ... ... ... ... ... ... ... нақтылы
тәжірибеде іске асыру үшін әр түрлі есеп ... мен ... ... ... ... ... тану ... ұштастық жағдайда болады.
Яғни бухгалтерлік есеп әдістерін ықпалды және икемді жолдармен іске асыру
арқылы тиісті ... ... ... ... ... ... ең негізгі атқаратын міндеті ұйымдардың әр жылдар бойы
таза пайда алуына әсер ету. Таза пайда алу процесіне ұйымдардың ... ... ... ... мен ... ... ... және салық органдары да мүдделі екендігін білген жөн.
Есеп саясатының ... ... ... ... фактілер мен орындалмай қалған
фактілер арасындағы байланысты анықтау;
нәтижелік көрсеткіштерге есеп ... ... әр ... әдістердің
сандық және сомалық әсер етуінің тиімділігін анықтау;
қаржылық қорытынды есеп сенімділігін арттыру үшін қолданылатын маңызды есеп
әдістерін белгілеу;
ұйымдардың есеп варианттарын ... алу ... ұзақ және ... (негізгі және ... ... ... ... емес ... ... ... әдістерді таңдап алу
жөніндегі ұйымның құқығын қамтамасыз ету;
- синтетикалық және аналитикалық счеттар ... ... ... ... ... және бұларды сату, өндірістік шығындарды
реттеу т.б. ... ... ... ... есеп жүйесіндегі есеп саясатының көп варианттығы әр түрлі
жағдайда іске асырылады. Есеп ... ... ... ... болмайды. Мүның өзі ұйымдардың технологиялық, техникалық және
үйымдық ... ... ... Айта ... ... қаржылық
қорытынды есеп, қаржылық, бухгалтерлік есеп, басқарушылык және салық есебі
араларында гармониялық байланыс болмаған ... ... ... қорытылмайды. Көрсетілген есептің әрбір жекелеген түрлерін
жүргізу үшін ... тән ... ... мен ... қоланылынады.
Есептің әр түріне тән ережелер қолданылмаған ... ... ... ... ... есеп ... ... мен бағыты басқару ерекшеліктеріне,
кәсіпкерлік қызмет нормасына, үлес қосу құжаттарының қалыптасуына, ... ... ұзақ ... келісім жасауға т.б. байланысты
болады. Сонымен қатар есеп ... ... ... ... және
«төменнен» реттелетін жағдайда қалыптасады.
Бірінші, «жоғарыдан» реттеу жүйесі заңдар мен ... ... ... есеп стандарттары мен салық жөніндегі заңдар талабын
сақтауға байланысты. ... ... ... ... ... ұйымдар
деңгейіндегі технологиялык ерекшеліктерге, салалық және ... ... ... ішкі есеп ... - ... ... ... жету үшін таңдалып алынған есеп жүйесі шараларынан тұрады.
Тәуелсіз жолдармен таңдалып алынған есеп ережелерін әрбір ұйымдар ... ... ... ... ... тұрақты түрде қолданғаны жөн.
Есеп ережелерінің ішкі әдіснамаларын жасау жалпыға бірдей ... ... мен ... қорытынды есеп элементтері негізінде жасалынуы
керек.
Ұйымдар өрісінде қалыптасқан есеп саясаты осы үйым қызметінің ары қарай
дамуына, ... ... ... ... өркендеуіне (мысалы,
өндірістік үрдістің үлғаюы, базарлы ... ... жаңа ... ... тікелей әсер етуі керек. Егер инвестициялык процестің
тиімділігі ... ... таза ... алу ... ... ... ... жасаудың қажеті болмайды. Есеп саясаты ұйымдар қызметінің
қаржылық тиімділігіне және ақша қаражатының көбеюіне (мысалға ұзақ ... ... ... ... ... мен ақша ... ... әсер
етеді. Сонымен қатар жасалған келісім-шарттар мен қаржылық келісімдер
ұйымдар қызметінің тиімділігіне ... әсер ете ... ... жөн. Мұндай экономикалық қатынастар ұзақ мерзім аралығындағы
тиімділікті ... ... орай ... ... ... бағытта пайда келтіру процесін қамтамасыз етуге әсер ететін
бухгалтерлік есеп әдіснамаларын ... ... ... есеп ... керек.

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 31 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Банктік қызметтер нарығының теориялық негіздері."67 бет
21 ХҚЕС «валюталық бағам өзгерісінің әсері»23 бет
Aspergillus туысына жататын саңырауқұлақтардың эндоглюконаза гендерін прокариот жүйесінде экспрессиялау және клондау40 бет
SQL тілі39 бет
«Информатика сабағында оқушылардың шығармашылық белсенділігін дамыту »57 бет
«корпоративтік табыс салығы және Қазақстан Республикасында компаниялар қызметіне оның әсері (ауезов ауданының салық басқармасы мысалында)»85 бет
«Экономикалық ақпараттар жүйесінің қоғамдағы даму рөлі»5 бет
«ҚазАгроҚаржы» АҚ-на қарыз нысанында қаржыландыру алуға өтінімдерді қарау үшін ұсынылатын инвестициялық жобаларға арналған бизнес-жоспар12 бет
«Қазақстан Республикасының мұнайгаз секторындағы шетел инвестициялары»105 бет
Абай «Қарасөздерінің» ағылшын тіліне аударылған нұсқасындағы прагматикалық аспектісі, сонымен қатар лексикалық және стилистикалық жағынан қарастырылған сәйкестіктерді анықтау арқылы қазақ аударматану ғылымының дербес теориясы мен практикасына қатысты жалпы тұжырымдар43 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь