Валюта жүйе: мәні мен түрлері және негізгі элементтері

МАЗМҰНЫ

КIРIСПЕ

I.ТАРАУ. ВАЛЮТА ЖҮЙЕ: МӘНІ МЕН ТҮРЛЕРІ ЖӘНЕ НЕГІЗГІ ЭЛЕМЕНТТЕРІ

1.1 Валюта жүйе: экономикалық мәні мен түрлері
1.2 Валюталық жүйенің негізгі элементтері: маңызы мен қажеттігі

II.ТАРАУ. ВАЛЮТАЛЫҚ БАҒАМ ЖӘНЕ ТӨЛЕМ БАЛАНСЫ ВАЛЮТАЛЫҚ ЖҮЙЕНІҢ НЕГІЗГІ ЭЛЕМЕНТІ РЕТІНДЕ ҚЫЗМЕТ ЕТУІ

2.1 Валюталық бағам және оның экономикадағы маңыздылығы
2.2 Төлем балансы валюталық жүйедегі елдер қатынастарының сауда жағдайын анықтайтын негізгі көрсеткіш

III.ТАРАУ. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ВАЛЮТА ЖҮЙЕСІ

ҚОРЫТЫНДЫ

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
КIРIСПЕ

Бүгiнгi әлемде экономикалық және шаруашылық қатынастар күннен-күнге даму барысында халықаралық валюта қатынастарының өркендеуi өндiргiш күштердiң қарқынды өсуiмен, дүниежүзiлiк рыноктың қалыптасуымен, халықаралық еңбек бөлiнiсiнiң тереңдеуiмен, шаруашылық байланыстарының интеннационалдануы және жаһанданумен сипатталады.
Халықаралық валюталық қатынастар халықаралық экономикалық қатынастардың дамуына жалпылама түрде өзiнiң онды әсерiн тигiзедi.
Халықаралық валюталық жүйе дүниежүзiлiк шарушылықтың шеңберiндегi сатып алу және сату айналымын тудыратын әдiстер, құрал жабдықтар және мемлекетаралық ұйымдардың жиынтығынан тұрады. Оның пайда болу және одан әрi даму экономикасы халықаралық ақша кеңiстiгiндегi адекватты шарттарды талап ететiн ұлтаралық капитал үрдiсiнiң объективтi дамуын бейнелейдi.
Халықаралық валюталық жүйенiң негiзгi құраушы элементтерi ретiнде әлемдiк ақшалай тауар және халықаралық өтiмдiлiк, валюталық курс, валюталық рыноктар, халықаралық валюта, қаржылық ұйымдар және мемлекетаралық валюталық келiсiм шарттарды атауға болады.
Ваюталық жүйе - ұлттық заңдылықтарымен немесе мемлекет аралық келiсiм шарттарымен бекiтiлетiн валюталық қатынастарды ұйымдастыру және реттеу формасын бiлдiредi .
Курстық жұмыстың өзектiлiгi елiмiздiң әлемдiк рынокта алдынғы қатарлы елдер санатына қосылуы үшiн iшкi экономикалық өсумен қатар, халықаралық экономикалық қатынастарымыз дамып, соның iшiнде өзектi саласы халықаралық валюталық қатынастардың дамуы елiмiз үшiн маңызды. Өйткенi бiздiң экономикамызда теңгемiз еркiн айналысқа шыққандықтан, әлемдегi валюта өзгерiстерi бiзге де зор әсер етедi.
Сондықтан мен курстық жұмысымның тақырыбын “Валюталық жүйе: мәні және оның түрлері” деп алдым.
Бұл курстық жұмысымды жазудағы негiзгi мақсатым мен мiндеттерiм мыналар:
• валюталық жүйенiң түсiнiгiн анықтап, оның пайда болуының себептерiн талдау және оның мәнін ашу;
• халықаралық валюталық жүйенiң негiзгi элементтерiн анықтау және талдау;
• халықаралық валюталық жүйенiң, сондай-ақ дүниежүзілік және ұлттық валюталық жүйелерді салыстыру және олардың байланысын анықтау;
• валюталық жүйенің негізгі элементтеріне тоқталу және оларды талдау;
• Қазақстан Республикасындағы валюталық жүйенiң қалыптасуы мен қазiргi жағдайы қарастырылды.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

1. “Қ.Р-да ұлттық валютаны енгiзу туралы” Қ.Р. Президентiнiң заң күшi бар жарлығы // 12.11.1993.
2. “Қ.Р-ның ақша жүйесi туралы” Қ.Р-ның Заңы // 13.12.1996.
9. “Валюталық реттеу туралы” Қ.Р –ның заңы // 24.12.1996.
3. Баян Көшенова, Оқу құралы / Ақша, несие, банктер, валюта қатынастары, - Алматы: “Экономика” 2000ж.
4. Байгiсиев Майдан-Әлі / Халықаралық валюта қатынастары және валюталық құқық: Оқу құралы. Алматы: Қазақ университетi, 2004. – 302 бет.
5. Ақша, несие, банктер: Оқулық / Ғ.С. Сейiтқасымов. – Алматы : Экономика, 2001, - 466 б.
6. С.Б. Мақыш , Оқу құралы / “Ақша айналысы және несие” – Алматы, Қазақ университетi, - 2000ж.
7. Экономическая теория./ А.И. Добрынина, Л.С. Тарасевича. Санк-Петербург 2001г.
8. Деньги, кредит, банки: Учебник / Под. Ред. О.И Ловрушина, Изд. 2-е, - Москва: 1999г.
10. Бұхарбаев Ш.М. “Валюталық бағамның және оның атқарылуы тәртiптерiнiң елдiң сыртқы экономикалық қызметiне әсерi” // Банки Казахстана. №1.- 2005 ж.
11. С.Б.Мақыш “Валюталық операциялар және валюталық мәмiлелер” // ҚазҰУ хабаршысы. №5, - 2003 ж.
12. Бертаева К.Ж. «Наличные и срочные валютные операции» // Банки Казахстана, №3, 2004г.
13. Вестник Национального банка РК , 2006 ж. №1,2.
        
        МАЗМҰНЫ
КIРIСПЕ
I-ТАРАУ. ВАЛЮТА ЖҮЙЕ: МӘНІ МЕН ТҮРЛЕРІ ЖӘНЕ НЕГІЗГІ ЭЛЕМЕНТТЕРІ
1.1 Валюта жүйе: ... мәні мен ... ... ... ... элементтері: маңызы мен қажеттігі
II-ТАРАУ. ВАЛЮТАЛЫҚ БАҒАМ ЖӘНЕ ТӨЛЕМ БАЛАНСЫ ... ... ... ... ... ... ... бағам және оның экономикадағы маңыздылығы
2.2 Төлем балансы валюталық жүйедегі елдер ... ... ... ... ... ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ВАЛЮТА ЖҮЙЕСІ
ҚОРЫТЫНДЫ
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
КIРIСПЕ
Бүгiнгi әлемде экономикалық және шаруашылық ... ... ... ... ... ... өркендеуi өндiргiш
күштердiң қарқынды өсуiмен, дүниежүзiлiк ... ... ... ... ... шаруашылық байланыстарының
интеннационалдануы және жаһанданумен сипатталады.
Халықаралық ... ... ... экономикалық
қатынастардың дамуына жалпылама ... ... онды ... ... ... жүйе ... шарушылықтың шеңберiндегi
сатып алу және сату ... ... ... ... жабдықтар және
мемлекетаралық ұйымдардың жиынтығынан тұрады. Оның пайда болу және одан әрi
даму экономикасы халықаралық ақша кеңiстiгiндегi ... ... ... ... ... ... объективтi дамуын бейнелейдi.
Халықаралық валюталық жүйенiң ... ... ... ... ақшалай тауар және халықаралық өтiмдiлiк, валюталық курс,
валюталық ... ... ... ... ұйымдар және
мемлекетаралық валюталық келiсiм ... ... ... жүйе - ... ... ... ... аралық
келiсiм шарттарымен бекiтiлетiн валюталық қатынастарды ... ... ... ... ... ... ... елiмiздiң әлемдiк рынокта алдынғы қатарлы
елдер санатына қосылуы үшiн iшкi ... ... ... халықаралық
экономикалық қатынастарымыз дамып, соның iшiнде өзектi саласы ... ... ... ... үшiн ... ... ... теңгемiз еркiн айналысқа шыққандықтан, әлемдегi валюта
өзгерiстерi ... де зор әсер ... мен ... жұмысымның тақырыбын “Валюталық жүйе: мәні
және оның түрлері” деп алдым.
Бұл курстық ... ... ... ... мен ... ... ... түсiнiгiн анықтап, оның пайда болуының себептерiн
талдау және оның мәнін ашу;
• халықаралық ... ... ... ... ... ... ... валюталық жүйенiң, сондай-ақ дүниежүзілік және ұлттық
валюталық жүйелерді салыстыру және олардың байланысын анықтау;
• валюталық жүйенің негізгі элементтеріне ... және ... ... ... ... валюталық жүйенiң қалыптасуы мен қазiргi
жағдайы қарастырылды.
I-ТАРАУ. ВАЛЮТАЛЫҚ ЖҮЙЕ: МӘНІ МЕН ... ЖӘНЕ ... ... Валюта жүйесі: экономикалық мәні мен түрлері
Валюта ( италиян сөзi , сөзбе - сөз – құн ) – елдiң ақша ... ... ... түрi, ... ... есеп ... ... каналдары
арқылы ұлттық ақшаларды қолданудың ерекше формасы. Осы ... ... ... ... ... ... жүйе ... пайда
болады.
Ваюталық жүйе - ұлттық ... ... ... аралық
келiсiм шарттарымен бекiтiлетiн ... ... ... ... ... ... .
Халықаралық валюталар қатынастар – ұлттық ... ... ... ... ететiн және әлемдiк
шаруашылықтағы валюталардың қызмет етуi ... ... ... ... ... қатынастардың жекелеген элементтері ерте Грецияда және Римде
вексель түрінде пайда болды. Яғни, оларда алғаш рет ... ... ... ... вексель бойынша есеп айырысулар жүргізілді.
Шаруашылықтың интернационалдануы және ... ... ... ... ... ... ... болды.
Өндiрiс күштерiнiң дамуымен iшкi рыноктағы өркендеген ... ... ... қиындықтар, тауарлар тасымалы жағдайларын
жетiлдiру – мiне осылардың бәрi ... ... ... ... әсер еттi. ... ... сауда жағдайларын, әр елдің валютасының
құнын анықтау қажеттігі туындады. Алғашында мұндай айналыстарға ... ... ... ... ... ал осы ... ... төлем
жүйелерінің және төлем тәртіптерінің пайда болуына байланысты бұл валюталық
қатынастар одан сайын күрделене ... ... ...... ... ... капитал
және несие жылдан – жылға ұлғая түсуде. Ұлттық ... ... ... ... ... айналымы тұрақты түрде әлемдiк
нарыққа ұласады және де ... ... ... ... төлем
құралы болып оның ұлттық ақшасы саналады. ... ... ... шетел валютасы қолданылады. Елдердiң әлемдiк ... ақша ... бiр ... ... ақшадан шетел
валютасына және керiсiнше айналуын туындатады. Ол ... ... ... және ... – қаржы қатынастарында жүзеге асады.
Халықаралық валюталық қатынастар халықаралық ... ... ... қатынастардың ұлттық және әсемдiк
экономиксының дамуына, саяси тұрақтылыққа, елдер арсындағы ... ... ... болып келедi. Сыртқы экономикалық
байланыстарда, оның ... ... ... ... ... ... мен комерция, өнер кәсiптiк сауда мен өндiрiс
бiр – ... ... ... ... валюталық қарыс – қатынастардың
ұлттық және әлемдiк ... орны ... ... шеңбер айналысы процесiнде ... ... ... ... ... ... ... iшiндегi ақшалай
капиталының бiр ... ... ... ... ... ... .
Ол көрiнiстi халықаралық есеп айырысуларда, валюталық, несиелiк ... ... ... ... ... интернационализациялануы жағдайында ұдайы өндiрiстiң
сыртқы ... ... ... ... ... ғылым
деңгейiне, халық аралық сауданың дамуына, шетел капиталы ағымына ... ... да бұл ... ... мен ... өндiрiстiң
арасында тiкелей және керi байланыстың ... ... ... ... валюталық қатынастар тұрақсыздығы мен
валюталық дағдарыс ұдайы ... ... керi ... ... ... жүйелердiң арсындағы ... ... ... қағидаларының әрекетi бұзылып, аяқ асты ... орын ... ... ... жүйедегi дағдарыс ескi
жүйенiң бұзылып және оның ... ... ... қамтамасыз ететiн
жаңа жүйемен ауысуына әкеледi.
Валюталық жүйелер 3 ... ... ... ... ... ... валюталық жүйе;
3. Аймақтық немесе мемлекет ... ... ... ұлттық валюталық жүйе ең ... ... ... жүйе – ... ... ... ... ұдайы өндiрiс процесiне қажеттi валюталық ресурсты сұрайтын
және оны ... ... ... қатынастар жиынтық
бiлдiредi.
Ұлттық валюта елдің ақша ... Ол ... ... ... және қолма-қолсыз формада (банктік шоттағы ақша қалдығы) бола
алады. Оның эмитенттері Орталық және ... ... ... жүйе елдің ақша жүйесінің бір бөлігі. ... ... ... ... және ... экономикалық
байланыстардың даму дәрежесі мен жағдайына байланысты анықталады.
Ұлттық ... ... ... ... ... ... ... жүйе XIX ғасырдың ортасына қарай ... ... ... жүйе – бұл ... ... ... мен ... құралдардың қызмет етуiн ... ... ... ... мен мемлекет аралық ... ... ... . Бұл ... ... ... ...
халықаралық сауда-саттық процестерін ... ... ... ... ... қамтамасыз ету. Жалпы валюта жүйесі
халықаралық экономикалық және сауда қатынастарын ұзақ мерзімге ... ... ... және дүниежүзлiк валюталық жүйелер арасындағы байланыстар
мен айырмашылықтары олардың ... ... ... Оны
келесi 1-ші суреттен көре аламыз.
|Ұлттық валюталық жүйе ... ... жүйе ... ... ... ... ... |
| ... ... ... ... ... валютаның алмастырылу |Валюталардың өзара алмастырылуы ... | ... ... ... паритетi. |Валюталық паритеттiң ... ... ... ... ... ... режимi |Валюталық бағамдар режимiнiң |
| ... ... ... шектеудiң, валюталық |Валюталық шектеудi мемлекет ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... |
|өтiмдiлiгiн реттеу. ... ... ... ... ... несиелiк айналыс |Халықаралық несилiк айналыс ... ... ... ... |
| ... бiртұтастығы ... ... ... есеп ... есеп ... |
|айырысуларын регламенттеу. ... ... бiр |
| ... ... ... валюталық рынок пен ... ... ... ... ... ... |мен ... ... ... |
|10. Елдiң валюталық қатынастарын ... ... ... реттеудi|
|басқаратын және реттейтiн үлттық |жүзеге асыратын халықаралық |
|ұйымдар. ... ... - ... және ... ... ... элементтерi
Жаңа дүниежүзілiк валюталық ... құру үш ... ... ... жаңа ... ... ... алғы шарттардың
түзiлуiн, анықталуын қамтиды, мұнда бұрынғы жүйемен ... ... ... жаңа ... ... ... ... бiртiндеп iске қосылады.
3-шi кезең, толық қызмет ... жаңа ... жүйе ... ... ... шаруашылық байланыстарда дербес рөл атқарады. Ол
өндірістің даму қарқынына, халықаралық айырбастың көлеміне, баға ... ... әсер ... ... ... жүйесі елдер арасындағы ақша-
есептеу қатынастарын, сондай-ақ ... ... ... ішкі ... ... ... валюталық жүйе мен ұлттық валюталық жүйе
арасындағы тығыз байланыс, сыртқы экономикалық ... ... ... ... ... ... валюталық жүйе өнеркәсiбi ... ... ... жүйе тереңдiгiне құрылады. Мысалы, Еуропалық валюталық жүйе
– бұл ... ... мүше ... ... ... ... – экономикалық формасындағы катынастырды
бiлдiредi.
Валюталық жүйелердiң даму ... ... ... белгiлерiне
байланысты анықталып отырып, ұлттық және ... ... даму ... ... валюталық жүйелердiң арасындағы ... ... ... ... ... ... аяқ асты валюталық
қайшылықтар орын алды. Дүниежүзілiк ... ... ... ескi
жүйенiң бұзылып және оның орнына валюталық ... ... ... жүйемен ауысуына әкеледi.
Жаңа дүниежүзілiк валюталық ... құру үш ... ... кезең, жаңа жүйенiң қағидаларының қалыптасуы, алғы шарттардың
түзiлуiн, анықталуын қамтиды, ... ... ... ... ... ... жаңа ... қағидаларының құрылымдары толығымен
аяқталып, бiртiндеп iске ... ... ... ... ... жаңа дүниежүзлiк жүйе құрылады.
Дүниежүзілiк ... ... ... ... белгiлi:
1. Жаңа валюталық жүйенiң құрылуының алғы шарттары.
2. Париждiң валюталық жүйесi.
3. ... ... ... ... – Вудс валюталық жүйесi.
5. Ямайка валюталық жүйесi.
6. ... ... ... ... дүниежүзілiк валюталық ... ... ... ... ... валюталық дағдарыс дүние жүзлiк экономикалық
және ақша ... ... ... ... ... ... валюталық жүйенiң алтын ... ... ... ... ұзаққа созылуы: 1929 жылдан 1936 жылдың күзiне дейiн болуы.
БҰҰ–ның Бретон–Вудстағы 1944 жылы ... ... ... дүниежүзлiк сауданың ұйымдастырудың, ... және ... ... ... ережелерi
бекiтiлiп үшiншi валюталық жұйе дүниеге ... ... ... ... ... – Вудс валюталық жүйенiң
дағдарысқа ұшырауы. 1976 жылғы қаңтардағы ХВК - ға мүше ... ... ХВК – дың ... ... ... ... валюталық жүйенiң келесiдей бағыттарын бекiттi:
• Алтын – девиз стандартты орнына СДР ... ... ... ... ... ... режимiнiң таңдауға ... ... ... мынандай басты мәселесi болды:
1. эмиссиялау және ... ... ... ... ... әдiсi;
4. СДР-дiң пайдалану ауқымы;
Еуропалық валюталық жүйе, экономикалық интеграциялану процесiн
ынталандыру ... ... ... ... даму
себептерiне: шаруашылықтың ... ... ... дүниежүзлiк нарықтағы өзара қарсы күресi және ... ... . ... ... ... – бұл ... елдерiнiң бiршама дамыған аумақты интеграцияналдыру ... , ол 1957 жылы ... алты ... ФРГ, ... ... ... Люксембург, Рим елдерiнiң арасыында жасалған
келiсiм ... ... 1958 ... 1 ... басты қызмет
етедi.
Батыс еуропалық интеграция ... iрi ... ЕҚ ... көмiрдiң ортақ нарығынан ... ... ... ... ... 6 ел және 12 саяси одақ
болса, ... ... 15-16 ... жеттi.
Екiншiден, ЕҚ – ның институционалдық құрылымы мемлекеттiң құрылымына
жақын және мынадай ұйымдардан тұрады:
... ... ... кеңесi – заң шығарушы орган;
• ЕҚ комисиясы – атқарушы орган
... ...... ... ... Бұл орган ЕҚ және министiрлер
кеңесiнiң қызметiн бақылайды, ЕҚ бюджетiн бекiтедi.
ЕҚ соты – ... ... ... ... ... ... процестiң материялдық негiзi болып, ЕҚ –
тың бюджетiнiң бiр бөлiгiнен құралған көп ... ... ... ... 1 ... бастап, Евро қолма – ... ... ... жаңа қағаздарын орналастыру ... ... мүше ... ... ақша ... 2002 жылы 1 шiлдесiнен
бастап өз қызметтерiн жойды делiнген.
ЕВЖ, алтындынақты ... ... ... Еуро – алтынмен жартылай қамтамасыз етiлген;
Екiншiден, ЕҚ – қа ... үшiн 207 кг ... ... қоры құралған.
ЕВЖ-дегi мемлекет аралық аймақтықты реттеу орталықты банктерге
уақытша ... ... ... жабуға және валюталық
интеграцияға байланысты есеп айырысулар үшiн ... беру ... ... ... ... ... мемлекеттерiнiң қираған
экономикасын қалпына келтiру және ... ... ... ... өткен халықаралық ... ... 2 ... ... ... ... (ХВҚ) және
халықаралық қайта құру және даму банкi ( ... құру ... ... Қор әлемдiк валюта жүйесiнiң тұрақтылығын ... ... банк оған ... ... ұзақ ... ... дамуын
ынталандыру үшiн құрылған .
1.2 Валюталық жүйенің негізгі элементтері: маңызы мен ... ... ... ... ... үшін оларды ұлттық
және халықаралық деңгейлерге жіктеуге тура келеді ( 1 сурет). Осыларға жеке
тоқталып, ... ... ... етуіндегі байланыстары мен
ерекшеліктерін қарастрайық.
Ұлттық валюталық жүйенің негізгі элементтері:
1) Ұлттық валюта. 1993 жылы 12 ... ... ... ... “Қазақстан Республикасында Ұлттық валютаны енгiзу
түралы” Жарғыға қол қойды және осы ... 1993 жылы 15 ... ... ... ... ... ... – «теңге» енгiзiлдi. Ал 1999 жылы ұлттық
валютамызды ұлттық және ... ... ... ... ... ... үшiн еркiн айналымға жiбердiк. Бүгiнгi таңда ұлттық валютамыз күннен-
күнге нығайып, елiмiздiң тұрақты ... ... ... жол ... Ұлттық валютаның шетел валютасына айырбасталу жағдайлары, яғни: а)
еркін айырбасталатын және ә) жарым-жартылай немесе ... ... ... ... ... валютасы теңге еркін
айырбасталатын валюта болып ... ... ... ... ...... алтын
құрамына байланысты өзара қатысы. Сондай-ақ 1970 жылдардан бастап Еуропа
елдерінде және 1991 ... ... ... ... ... бойынша
валюта паритеті тек СДР (арнайы қарыз алу құқығы) – ... ақша ... ... ... ... ... мүмкін, бірақ алтын емес.
Сонымен валюталық паритет дегеніміз – валюталық бағамның негізі болып
табылатын заңлы тәртіпте белгіленетін екі ... ... ... ... егер ұлттық валюта теңгеге, яғни елдің ақша бірлігіне негізделсе, ал
дүниежүзілік ... жүйе – бір ... ... ... валюталарға
немесе халықаралық есептеу бірліктеріне негізделеді.
Резервтік валюта – бұл басқа елдер үшін ... ... ... бағамды анықтауда негізі ретінде қызмет ететін және валюталар
бағамын реттеу мақсатында валюталық интервенция ... ... ... және ... ... қызметін атқаратын әлемнің алдыңғы
қатарлы елдерінің еркін ... ... ... ... АҚШ ... мен еуро ақша ... ... бастап паритеттер валюта қоржыны ... ... ... ... деп ... ... белгілі бөліктерінің сомасын
сол валюталардың нарықтық бағамына ... ... АҚШ ... ... бір ... ... ... бағамын айтады.
3) Валюталық жүйенiң маңызды элементтерi – ... ... ... Оның ... болуы: тауарлармен көрсетiлген қызметтердiң
халықаралық барысында, ... және ... ... валюталармен
өзара байланыстардың қажеттiлiгiнен: дүниежүзлiк және ... ... ... ... ... ... ... бейнелеген әр
түрлi елдердiң құндық көрсеткiштерiн ... ... ... шетел валютасындағы шоттарын уақытылы қайта бағалап отыра
байланысты негiзделедi.
Валюталық бағам – бұл бiр ... ақша ... ... ... ақша ... бейнеленген бағасы. Әрбiр елдiң ұлттық ваюталарын
салыстыру оларды өндiрiс және ... ... ... ... құндық қатынастарына негiзделедi. ... ... ... пен ... ... ... көптеген факторларға
байланысты өзгередi. Валюталық бағамның ... ... және ... ... ... мен ... қозғалысы
барысында өзара валюталарды айырбастайды. Ипортер ұлттық ... ... ... үшін ... валютасына алмастырады;
• Дүниежүзілік және ұлттық нарықтағы бағаларды және құндық көрсеткіштерді
салыстыру;
• Фирмалардың және банктердің шетел валютасындағы счеттарын үздіксіз ... ... ... шектеудің болуы немесе болмауы элементі. Валюталық
шектеу ... мен ... ... ... ... валюталық құндылықтармен жасалатын операцияларын ... ... ... ... тиым ... шектеуiн бiлдiредi. Валюталық
шектеу, валюталық бақылаудың құрамдас бөлiгi ... ... ... ... заңдылықтармен бекiтiледi .
Валюталық шектеудiң ... ... ... ... балансын теңестiру;
• валюталық бағамды қолдау;
• ағымдағы және ... ... шешу үшiн ... валюталық бағалықтардың шоғырлануы;
Валюталық шектеу келесiдей қағидаларға сүйенедi :
... ... ... және өкiлеттi банктерде
орталықтандыру;
• валюталық операциялар жасау үшiн ... ... ... ... ... шоттарды жартылай немесе толық жабу;
• валюталардың қайтарымдығын шектеу.
5) Төрт ... ... ... ... ... және валюта резервтері,
СДР есепшоттары, еуро) ХВҚ резервтік бағыты және елдің сыртқы қарыздарын
өтеу ... ... ... ... валюта өтімділігі
нреттеу.
6) Халықаралық несиелік айналым құралдары мен ... есеп ... ... тәртібін белгілеу;
7) Валюта нарығы мен алтын нарығының ережелері;
8) Валюта қатынастарын реттейтін ұлттық органдардың статусы. Оларға
елімізде: Ұлттық ... ... ... ... бақылау ұйымдары және
т.б. жатады.
Ұзақ тарихт даму нәтижесінде дүниежүзілік валюта жүйесінің негізгі
элементеріне келесілер жатады:
1) ... ... ... ... (алтын, резервтік валюта, халықаралық
валюталық өлшем);
2) Валюталардың айырбасталу шарттарын белгілеу;
3) ... ... пен ... ... ... ... ... шектеу көлемін тәртіптеу;
5) Халықаралық валюталардың өтімділігінің құрамдас бөліктерін белгілеу (СДР-
ді, еуроны);
6) Несиелік айналым қорларының халықаралық айналымын ... ... ... нарығы мен алтын нарығының ережесі;
8) Мемлекетаралық ... ... ... – 1944 ... ... валюта қоры» бекітілді.
II-ТАРАУ. ВАЛЮТАЛЫҚ БАҒАМ ЖӘНЕ ТӨЛЕМ БАЛАНСЫ ... ... ... ... ҚЫЗМЕТ ЕТУІ
2.1 Валюталық бағам және оның экономикадағы маңыздылығы
Валюталық бағам – шетелдің ақша ... ... бір ... бірлігінің бағасы. Сол бойынша экспорттаушы саудадан түскен шетел
валютасын ұлттық валютаға ... ... ... ... ... ... ... және төлем құралы ретінде қолданылмайды. Өзге
елден сатып алынған тауарға төлеу үшін ... ... ... ... ... ... өтеуді және сыртқы заемдар бойынша
пайыздарды төлеуді мақсат еткен борышқор ... ... ... ақшаға
айырбастайды.
Валюталық жүйенің негізгі элементтерін қарастыру үшін оларды ұлттық
және ... ... ... тура келеді. Осыларға жеке тоқталып,
олардың элементтерінің қызмет етуіндегі байланыстары мен ерекшеліктерін
қарастрайық.
Валюталық ... ... ... – валюталық бағам болып
табылады. Оның пайда болуы: ... ... ... барысында, капитал және несиенiң қозғалысында валюталармен
өзара байланыстардың қажеттiлiгiнен: дүниежүзлiк және ... ... ... ... ... ... валюталарды бейнелеген әр
түрлi елдердiң құндық ... ... ... ... ... валютасындағы шоттарын уақытылы қайта ... ... ... бағам – бұл бiр елдiң ақша бiрлiгiнiң басқа ... ақша ... ... ... ... ... ... ваюталарын
салыстыру оларды өндiрiс және ... ... ... ... ... ... ... Валюталық бағалы
валюталарға сұраныс пен ұсынысқа ықпал етушi ... ... ... ... ... ететiн үш факторлар тобын бiлiп
қарастыруға болады;
Саяси ... ... ... ырықтандырылуы,
валюталық саясат және т.б.
Экономикалық, халықаралық тәжиiрбиеде анықталатын экономикалық тiк
бұрыштың шыңы ... ... өсу, ... ... ... төменгi қарқыны, жұмыссыздықтың ... ... ... тепе - ... ... сұраныс, негiзгi капиталды ... ... және ... бағамның дамуы жай тауар ... ... ... ... ... ... көрсетедi.
Монометализм тұсында – алтын немесе күмiс валютылық бағамның
базасы ... ... ... ... яғни ол әр ... ... бiрлiктерiннiң олардың металдық ... ... ... Ол ... ... ... сәйкес келедi. / (1) /
Валюталық ... ... ... шеңберiнде аутқиды. ХВК-ның
жарғысы бойынша 1978 ... ... ... ... СДР ... ... валюталық “қоржын” базасында бекiтiледi .
Жалпы ... ... ... қозғалысының бағытырын
анықтайтын ... 3 ... ... ... ... ... ... күтпеген факторлар.
Валюталық нарыққа ... ... ... ... және олардың пропорцияларын анықтаусыз
жүзеге ... Бiр ... ... ... ... деп ... ұлттық валютаға немесе басқа валюталарға сату немесе
сатып алу , ал ... ... ... ... ... анықталады.
Валюталық мәмiлелердiң түрлерiне байланысты ағымдағы ... ... ... болады. Ағымдағы валюталық мәлiметтердi
жасағанда валюта ... сол ... ... ... ... ... ... . мерзiмдi валюталық мәмленi жасағанда ... ... ... ... ... форвард бағымы
бойынша жүзеге асады .
Кейбiр ... ... әр түрi ... ... ... бағымдарының бiрнеше түрi бар. Бельгияда 2 ... ... - ... ... - ... операциялар
бойынша.
Айырбас валюталық бағамдардан басқа ... ... ... ... ... ... бағамдары бар . Оған
жататын ... ...... және ... ... ... ортасы . Шын мәнiнде айтсақ мұндай ... жоқ , ... ... ... ақпарат құралдарында жарияланады.
Батыста көптеген валюталық ... ... ... ... ... бiрдей өзгеруi мүмкiн болғандықтан, жеке
ақша бiрлiктерiнiң басқаларымен ... ... ... ... бар. ... бағымдарының өзгеру дәрежесiн өлшеу
үшiн ... ... ... ... ... валюталық
қоржындар болады.
Көбiнесе валюталық ... ... ... ... әсер ету, ... ақша ... ... әсер
ету, сондай-ақ елдiң төлем және ... ... әсер ... ... қолданылады. Сондыктан осы индекстердiң валюталық қоржындарының
құрылымы осы елдiң импорты мен ... ... ... ... елмен саудада негiзгi ... ... үлес ... ... ... ... барысында номиналдық және
нақты валюталық бағымдардың ... ... ... . Нақты
валюта бағымының ... ... ... екi ... iшкi
бағаларындағы өзгерiстерге қатысты түзiлетiн ... ... ... ... ... ... бағымның индексi аталан топға жататын
елдердегi олардың ... ... сол ... iшкi ... қатысты түзiлетiн тиiмдi валюта индексiн бiлдiредi .
Қазiргi кезде АҚШ ... ... ... ... ... ... ... есептеледi.
Ұлттық валюталық жүйенің негізгі элементтері:
1) Ұлттық валюта. 1993 жылы 12 қарашада Қазақстан ... ... ... ... Ұлттық валютаны енгiзу
түралы” Жарғыға қол қойды және осы ... 1993 жылы 15 ... ... ... ... ... валюта – «теңге» енгiзiлдi. Ал 1999 жылы ... ... және ... ... ... ... рыноктық түрде
дамыту үшiн еркiн айналымға жiбердiк. Бүгiнгi таңда ұлттық валютамыз ... ... ... ... ... ... ... жол ашуда.
2) Ұлттық валютаның шетел валютасына айырбасталу жағдайлары, яғни: а)
еркін айырбасталатын және ә) ... ... ... ... ... ... ... валютасы теңге ... ... ... табылады.
3) Валюталық паритеттің ... ...... ... ... ... қатысы. Сондай-ақ 1970 жылдардан бастап ... және 1991 ... ... ... ... ... бойынша
валюта паритеті тек СДР (арнайы қарыз алу ...... ақша ... ... ... ... өлшенуі мүмкін, бірақ алтын емес.
Сонымен валюталық паритет дегеніміз – валюталық бағамның негізі болып
табылатын заңлы тәртіпте белгіленетін екі валюта арасындағы ... ... егер ... ... ... яғни ... ақша ... негізделсе, ал
дүниежүзілік валюталық жүйе – бір ... ... ... ... ... ... ... негізделеді.
Резервтік валюта – бұл басқа елдер үшін ... ... ... ... ... ... ретінде қызмет ететін және валюталар
бағамын реттеу мақсатында валюталық ... ... ... төлем және резерв құралы қызметін атқаратын әлемнің алдыңғы
қатарлы ... ... ... ұлттық валюталарын сипаттайды.
(мысалы, АҚШ доллары мен еуро ақша ... ... ... ... ... қоржыны негізінде анықталуға
көшті. Валюта қоржыны деп бірнеше валюталардың белгілі бөліктерінің сомасын
сол валюталардың нарықтық бағамына ... ... АҚШ ... ... бір ... орташа өлшенген бағамын айтады.
3) Валюталық ... ... ...... ... болып
табылады. Оның пайда ... ... ... ... ... ... және ... қозғалысында валюталармен
өзара байланыстардың қажеттiлiгiнен: дүниежүзлiк және ... ... ... ... ... шетелдiк валюталарды бейнелеген әр
түрлi елдердiң ... ... ... ... ... ... валютасындағы шоттарын уақытылы қайта бағалап отыра
байланысты негiзделедi.
Валюталық бағам валюталарға сұраныс пен ... ... ... ... байланысты өзгередi. ... ... ... және ... сауда-саттықта, капиталдар мен несиелер қозғалысы
барысында өзара валюталарды айырбастайды. ... ... ... тауар алғаны үшін шетел валютасына алмастырады;
• Дүниежүзілік және ұлттық нарықтағы бағаларды және құндық көрсеткіштерді
салыстыру;
... және ... ... ... счеттарын үздіксіз қайта
бағалап отыруға.
4) Валюталық шектеудің болуы немесе болмауы элементі. Валюталық
шектеу ... мен ... ... валюталар және
басқадай валюталық ... ... ... ... түрде
немесе әкiмшiлiк түрде тиым ... ... ... ... ... ... құрамдас бөлiгi болып табылады. Валюталық
шектеу валюталық заңдылықтармен бекiтiледi .
Валюталық шектеудiң ... ... ... ... ... теңестiру;
• валюталық бағамды қолдау;
... және ... ... шешу үшiн ... валюталық бағалықтардың шоғырлануы;
Валюталық шектеу келесiдей ... ... ... ... ... ... және өкiлеттi ... ... ... ... үшiн ... қағазының берiлуi ;
• валюталық шоттарды ... ... ... ... валюталардың қайтарымдығын шектеу.
5) Төрт қосындыдан тұратын (елдің ресми алтын және валюта ... ... ... ХВҚ ... ... және елдің сыртқы қарыздарын
өтеу мүмкіншілігін білдіретін мемлекеттің ... ... ... ... ... ... құралдары мен халықаралық есеп айырысу
формаларын қолдану тәртібін белгілеу;
7) ... ... мен ... ... ... ... қатынастарын реттейтін ұлттық органдардың статусы. Оларға
елімізде: Ұлттық банк, Қаржы ... ... ... ұйымдары және
т.б. жатады.
Ұзақ тарихи даму нәтижесінде ... ... ... ... ... ... Әлемдік ақшаның міндетті формасы (алтын, резервтік валюта, халықаралық
валюталық өлшем);
10) ... ... ... ... ... паритет пен валюталық бағам тәртібін үйлестіру;
12) Валюталық шектеу көлемін ... ... ... өтімділігінің құрамдас бөліктерін белгілеу
(СДР-ді, еуроны);
14) Несиелік айналым қорларының ... ... ... Әлемдік валюта нарығы мен алтын нарығының ережесі;
16) Мемлекетаралық реттеу институттарының статусы – 1944 ... ... ... ... бекітілді.
Өз кезегінде валюталық бағам айырбасқа қатысушылар үшін валюта
нарығындағы сұраныс пен ... ... ... бір ... ... есептеу коэффициенті болып табылады. Дегенмен, тауарларға,
қызмет көрсетуге, инвестицияларға белгіленген бағалардың ... ... ... ... алу қабілеттігі валюталық бағамның құндық негізі
болып есептеледі. Тауар өндірушілер мен сатып ... ... ... ... бағаларды өзге ел бағаларымен салыстырады. ... ... сол елде ... да бір ... немесе сырт жерде
инвестицияны дамытудың тиімділік дәрежесі айқындалады.
Валюталық бағам мынадай факторлардың әсерінен қалыптасады:
1. Құнсыздану (инфляция) қарқыны. Валюталық ... ... ... етеді. Елдегі құнсыздану қарқыны неғұрлым жоғарылаған сайын
валюталық ... да ... ... ... құнсыздануы елде сатып
алу қабілетінің және валюталық бағамның төмендеуіне апарып соғады.
Валюталық бағамның ... ... ... ... және капиталдың халықаралық айырбасының көлемі үлкен
елдерде жоғары болады. Экспорттық баға ... ... ... байқалатын валюталық бағам ... мен ... ... ... ... ... арқылы мұны түсіндіруге
болады.
2. Төлем базасының жағдайы. Экспорттың импорттан асып кету, яғни ... ... ... ... ... жоғарылауына ықпал етіп, шетелдік
борышқорлар жағынан оған деген сұраныс күшейеді. Пассивті ... ... ... ... төмендеу беталысына себепші болып,
өздерінің сыртқы ... өтеу үшін ... оны ... ... Әр ... елдердегі пайыз мөлшерлемесінің айырмашылығы. Пайыз
мөлшерлемесінің ... ... ... ... жағдайда
халықаралық, ең алдымен қысқа ... ... ... ... ... мөлшерлемесінің жоғарлауы шетел капиталының құйылуын
ынталандырса, оның төмендеуі капиталдардың, оның ... ... ... арғы ... ауысуына дем береді.
4. Алып-сатарлық валюта операцияларының қызметі. Валюта бағамының төмендеу
беталысы байқалса ондайда фирмалар мен ... оны ... ... нашарлататын мейлінше тұрақты валюталарға күні бұрын
сатып жібереді. ... ... ... ... ... ... нарықтарын тез сезінеді. Сол арқылы
олар валюта алып сатарлығы мен ақшаның берекесіз қозғалысының ... ... бір ... ... және ... есеп ... ... Ұлттық және дүниежүзілік ... ... ... ... ... және ... ахуалымен, сонымен бірге валюта
бағамға ықпал ететін жоғарыда қарастырылған факторлармен айқындалады.
Сонымен бірге диллер экономикалық өсу ... ... ... алу ... ... ... сұранысы мен ұсынысының
арақатынасын ғана емес, сонлай-ақ олардың ... ... ... ... ... ... ... белгілі тәртіптеме бойынша жұмыс
атқарады. ... ... ... және несие қатынастарына
қатысуының, ... ... ... ... ... ... ... валюталық бағамның тәртіптемесіне ... ... ... ... қатынастарда валюталық бағамның негізгі жеті
тәртіптемесі әрекет етеді:
• Валютаға сұраныс пен ... ... ... ... ... ... Орталық банктердің басшылық шектері арқылы бағамдардың ауытқуына шек
қоятын валюталық ... ... ... шамада бір бағытта тұрақты өзгеріп отыратын
шектеулі құбылыс;
• Күні бұрын белгіленген деңгейде валюталық бағамды орталық банк ... ... ... ... алынған шетел валютасына ұлттық ақшаның тіркелген бағамын
қолдануға ақша-несие саясаты айрықша бағытталатын валюталық басқарыу;
• Бір топ ел ... ... ... ... ... Елде өзге ... ұлттық валютасы қолданылатын ... ... ... ... валюталық бағамды
реттеудің маңызды құралы болып саналады. Валюталық ауыстырымдылық дәрежесі
валюталық ... ... ... және ... ... ... әсер ... өзінен өзін валюталық бағамның серпінін
анықтай алады.
2.2 Төлем балансы валюталық жүйедегі елдер қатынастарының сауда
жағдайын анықтайтын негізгі
көрсеткіш
Халықаралық есеп ... ... ... экономикалық
көрсеткiштер жүйесiнде маңызды орын алады, себебi ол ұлттық ... ... ... ... ... Сондықтан жиынтық ұлттық
өнiммен ұлттық ... ... ... ... ... таза ... есептелiнедi.
Халықаралық есеп айырысу баланстары – ол бiр ... ... ... ... ... мен ... ... мен төлемдерiнiң арақатынасы.
Халықаралық есеп айырысу баланстарының негiзгi түрлерi ... ... ... есеп ... балансы;
3. халықаралық қарыз баланысы;
Төлем балансы дегеніміз - ... бiр ... ... шетелге төлеген валюталық соммасымен оған шетелден түскен
соманың арақатынасы. Белгiлi бiр ... және бiр ... ... ... ... төлем балансы статистикалық көрсеткiш ретiнде
жарияланбаса, ол белгiлi бiр ... ... тиiс ... ... ... ... ... белгiлi бiр
мерзiмнiң тқлем ... осы ... ... ... ... мерзiмнiң төлем балансы осы уақыт аралығындағы төлем мен
тұсiмдердiң арақатынасын көрсетiп, ... ... ... өзгерiстерiн және елдiң экономикасының жағдайын
бiлуге көмектеседi.
Егер ... ... ... артық болса, онда төлем ... ал егер ... ... ... ... онда ... ... деп аталады.
Төлем балансымен есеп ... ... ... төмендегiей:
• төлем балансына тек iс ... ... ... ... есеп ... ... ... шетелге қойған талаптарымен
мiндеттемелерi кiредi;
• есеп айырысу ... ... ... және ... несиелер
көрсетiледi, оның iшiнде төлем балансына, ... ... ... оның ... ... ... кiрмейтiн
өтелмеген несиелерде көрсетiледi;
• төлем және есеп айырысу баланстарының ... ... ... ... ... келмейдi, әдетте олар қарама-қарсы
болады, себебi несие берушiлердiң есеп ... ... ... ал ... ... әлсiн-әлсiн, әсiресе ағымдағы операциялар
бойынша пассивтiк болады;
• төлем балансына тек ... ... және ... ... ... айырысу балансы болашақта ... ... ... ... ... ... қамтиды.
Сөйтiп, төлем және есеп ... ... ... ... ... қатынастарының ... ... ... ... ... өтейiк.
Операцияларының сипатына қарай басылымдарда ... ... ... екi ... ... балансының құрылымы
1) “Ағымдағы операциялар балансы”
1. сауда балансы ( сыртқы сауда операциялары ... ... ... ... ... ... балансы және комерциялық емес төлемдер (патент
бойынша төлем ... ... үшiн ... )
2) ... және ... қозғалысының балансы”
Сауда балансы – экспорты бойынша түсiммен және ... ... ... Егер ... ... оны ... ... болса,
онда активтiк сауда балансы ... ал егер ... ... ... онда ... ... ... сальдосы пайда болады
Көрсетiлген қызметтер балансы – ол ... ... да ... ... бойынша да әр түрлi, сонымен ... ... емес ... ... төлемдер мен
түсiмдер бiрiктiрiледi.
Капитал және ... ... ... – ол жеке ... ... ... және ... ... , алынған және
берiлген халықаралық несиелер ... ... мен ... қарыз балансы - өркендеген және өркендеушi ... кең ... ... ... Оның ... балансына ұқсас болғанмен одан ... ... ... ... өз ... ... ... балансының сальдосын анықтағанда оның тараулары ... ... ... ... ... ... тарауларға –
ағымдағы ... ұзақ ... ... ... ... тараулырға - валюталық резервтiк ... ... ...... резервтердiң қозғалысы , ... ... ... ... көмегмен кейбiр түрлерi,
сыртқы мемлекеттiк зайымдар, халықаралық валюта – ... ... және т.б. ... балансының сальдосының толықтырушы ... ... ... және ... ... ... ... өзара өтеу қажет, яғни ... ... ... ... ... тепе-теңдiкке әкелетiн ақырғы әдiс – ... ... ... қолдану. Халықаралық мiндеттемелердi ...... ... ... ... алу үшiн – ХВК – ның
бiр елдiң ... ... ... ... ... аудару арқылы – ... ... Ал 1979 ... ... мүше ... осы ... ... бастады.
Төлем балансының көмекшi баланстандырушы құралы ... ... ... ... ... валютасына сату, сол сияқты жәрдем,
сыйлық, ... ... ... ... де ... есеп айырысу бойынша елімізде келесі операциялар іске
асырылады::
• Құжатталған аккредитивпен есеп айырысу ... ... ... есеп ... ... ... ... бойныша есеп айырысу операциялары.
Құжатталған аккредитив – акккредитивке көрсетiлген құжаттарға қарсы
экспортердың ... ... ... ... ... ... ... ашушы банктiң мiндеттемесi.
Құжатталған никассо- эмитент – ... ... ... ... ... төлеу үшiн ұсынуға немесе ақшасын алып ... ... ... ...... ... жасаушының жасаған тапсырмасы
негiзiнде барлық есеп айрысудағы валюталық түсiмдердi ... ... ... ... бiлдiредi.
1. Валюталық қаражаттарды тарту және орналастыруға қарай:
1. Депозиттердi тарту:
• жеке тұлғалардан;
• заңды тұлғалардан оның iшiнде ... ... ... ... жеке ... ... ... Банкаралық нарықтық несиелердi орналастыру.
III-ТАРАУ. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ... ... өту ... ... егемендi ел ретiнде өзiнiң ... ... ... ... ... құрып және валюталық
саясаттарын жүргiзуi ... ... ... шетелдермен дербес
валюта қатынастарын құрумен қатар ... ... ... құру ... ... түсiру мәселелерiн бiрге шешу мiндеттерi тұр.
Қазақстан 1992 жылдың ... ... ... ... мүше болып кiргеннен бастап өзiнiң ... ... ... ... ... ... қордың жарғысына
сәйкес қалыптастыруда. ... ... ... үшiн ... 14 ... ... ... туралы” алғашқы заң қабылданды.
Ол кезде ... ... ... болмауы және Ресей валюта
аймағында болғандықтан шетелдермен жеке валюталық байланыстар ... ... ... аталған заңға ...... ақша ... ... ” 1993 ... 13 ... ... Республикасының ұлттық банкi туралы ” 1995 жылдың ... заң; ... ... және ... ... метелдармен
байланысты қатынастарды мемлекеттiк реттеу туралы” 1995 ... ... заң; ... ... ҚР Президентiнiң ... ... мен ... банк ... ... ... ... жүйесiнiң негiзiн осы мемлекеттiң заңымен бекiтiлген
ақша бiрлiгi құрайды. Қазақстанның ұлттық валютасы Елбасының 1993 ... ... ... ... ... енгiзу туралы” жарлығы негiзiнде
1993 жылдың 15 ... ... ... ... ... Осы ... теңгенің шыққан күнінен бастап Ұлттық валюталық жүйенің толық
қанды қызмет етуі басталды деп айтсақ ... заң ... ... ... деңгейiне сәйкес келiп
кейбiр жағдайларға байланысты ... келе ... ... ... қарама – қайшы сипатта болды. 1996 жылы 24 ...... ... ...... заң ... заңдары бойынша валюталық обьектiсi болып шетел ... ... ... ... ... ... алтын мен басқа металдарды республикаға ... ... және ... ... ... ... ... өту кезеңiнде Қазақстан егемендi ел ... ... ... ... ... ... керек. Қазақстанның алдында
шетелдермен дербес ... ... ... ... халық
шаруашылығын қайта құру оны нарық рельстерiне ... ... шешу ... ... бақылауды валюталық бақылау органдары және
олардың агенттерi жүргiзедi. Валюталық ... ... ... ... ... ... қыметiн жүргiзетiн ұйымдар, валюталық
операциялар жүргiзетiн өкiлеттi банктер жүргiзедi.
Валюталық ... және ... ... ... ... ... басты
мекеме болып табылады және «Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі туралы»
1995 ж. 30 наурыздағы N 2155 Қазақстан Республикасының Заңы ... ... ... ... ... шет ел ... және шет ел ... қағаздар айналысының аясы мен ... ... шет ... ... ... ... ... енгiзедi, соның
iшiнде осындай операциялар мен ... ... ... ... ... және ... еместердiң Қазақстан Республикасында
валюталық құндылықтармен операциялар жүргiзу ережелерiн белгiлейдi;
• Валюталық құндылықтарды Қазақстан Республикасына ... және ... ... және ... ... белгiлейдi, сондай-ақ
Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының валюталық заңдарына ... ... ... ... ... ... қызметті
лицензиялау, валюталық операцияларды тiркеу және олар туралы хабарлау,
айырбастау пункттерiн тiркеу тәртiбiн белгiлейдi, ... ... ... ... ... және олардың қолданылуын тоқтата
тұрады;
• Қазақстан Ұлттық Банкiнiң басқармасы айқындайтын ... ... ... ұлттық валютасының шетел валюталарына ресми бағамын
белгiлейдi;
• Алтын-валюта активтерiн құрайды және ... ... ... ... ... ... бойынша олардың құзыретiне сәйкес
Қазақстан Республикасындағы резиденттер мен резидент еместер орындауға
мiндеттi валюталық операциялар ... ... ... және ... мен нысандарын белгілейдi;
• Банктер мен өзге ... ... ... ... ... ... бұзу фактiлерi анықталған жағдайда, ... ... ... ... ... қолдануға құқылы;
• Халықаралық есеп айырысуды ұйымдастырады, шет елдермен қаржы - ... ... ... ... ... Жасасылған мемлекеттiк шарттарға сәйкес шетелдiк және халықаралық
ұйымдармен шет ел ... ... ... ... Банкi валюталық реттеу және валюталық бақылау жөнiнде
Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген басқа да ... ... жылы ... құбылатын айырбас бағамының енгізілуі принцип бойынша
валюталық бағам деңгейін еркін нарықтық жағдайда анықтайтынын ... ... ... ... пен ... ... арақатынасын қамтып
көрсетуі тиіс. Валюта бағамының деңгейі төлем балансының тұрақты міндеттіне
сәйкес деңгейде, яғни ерекше қаржыландыру болжай алмайтын ... ... ... ... банк ... нарықты бейтараптандырады. Осындай
мақсатты көздеген Ұлттық банк Қазақстан теңгесінің құнсыздануын инфляция
деңгейінде тұруы үшін ... ... ... ... валюталық
бағамның тәртіптемесіне көшкенге дейін Ұлттық банк ... ... ... ... ... ... ... Сол уақытта нарық негізінен
«төмеге» бағыт алып тұрған. Валюталық бағамның ... және ... оң ... ие ... байланысты Ұлттық банк теңгенің
долларға ара ... ... ... көрсете отырып, төменгі шегін
қорғайды.
Соңғы 2005 және 2006 жылдары елімізде айналыста жүрген ... ... ... ... (2005 жылы 1650,1 ... ... ал 2006 ... 6
айдың көлемі 1833,3 млрд. теңге) ұлттық валютамыз теңгенің тұрақтылығы
сақталуда. Бұл өз ... ... ... ... ... елде
халық табысының өскендігін, экспорттық сальдоның оң нәтижеге шыққандығын
білдіреді.
Қазір ұлттық ... ... АҚШ ... ... айырбас бағамы 127-
128 теңге шамасында сақталуда және долларға ... ... ... Бұл ... экономикасы үшін үлкен жетістіктердің бірі болып
отыр.
Ұлттық банк бұл пайыз өсірулерді капитал келуіне мәселелер ... ... ... ағымы пайыз қойылымына байланыссыз болып отыр.
Оның мөлшері жеткілікті деңгейде сақталуда. Яғни ол ... ... ... ал ... ... ағымдарына керісінше
тосқауыл қояды. Сонымен қатар Қазақстандық банкаралық рынок ... ... ... бағалы қағаздар нарығында
нақтылы қысқа мерзімді капиталдар кездеспейді, ... ... ... ... отыр.
Ұлттық банк арқылы коммерциялық банктерминималды резервтік талаптарға
жауап беруге міндетті ... ... ... басты жетістіктерінің
бірі Қазақстанда валюталық режимді ары қарай либеризациялау. Валюталық
режим либеризация жоспары ... 2007 жылы 1 ... ... ... ... операцияларына толықтай либеризация жүргізу ... өз ... ... ... ұлттық валюта теңгенің толық қанды
қызмет етуін қамтамасыз етеді. Айырбас бағамына қатысты саясатта ... ... ... ... да бір ... ... емес, еркін
қалқымалы айырбас бағамы саясатын жалғасытра береді. Осылайша қазақстандық
барлық қаржы ... ... ... Ұлттық банкі өзінің дамуы барысында
сапалы түрде жаңа ... ... Ол ... ... ақша-несие саясаты
стандарттарына өте бастауымекн көрініс табуда. Бұл стандарттардың негізі
валюта режимдерін либеризациялау және ... ... ... ... ... ... ... қаржы жүйесіндегі алдағы
уақыттардағы даму және ... ... ... қатар Қазақстан
Республикасы төлем жүйесін дамыту концепциясы.
ҚОРЫТЫНДЫ
Қорыта келгенде, халықаралық ... ...... ... ... өзара қызмет ... ... ... ... ... етуi ... ... қатынастар жиынтығын бiлдiредi.
Халықаралық валюта ... ... ... ... бiрте-бiрте белгiлi бiр формаларды иемдене
бастады. ... ... жүйе ... жүйе дегенiмiз - ұлттық заңдылықтарымен немесе мемлекет
аралық келiсiм шарттарымен ... ... ... және ... ... бiлдiредi .
Валюталық жүйелер 3 түрге ... ... ... ... ... ... ... Аймақтық немесе мемлекет аралық валюталық жүйе
Валюталық рыноктарда валюталық операциялады ... ... мен оған ... ... ... және ... мен несиелер қозғалысы негiз болып табылады.
Валюталық бағам дегенiмiз – бұл бiр ... ақша ... бiр ... ақша бiрлiктерiне бейнеленген бағасы. Әрбiр елдiң ... ... ... ... және ... ... ... обьективтi құндық қатынастарына негiзделедi. Валюталық бағамы
валюталарға ... пен ... ... ... ... факторларға
байланысты өзгередi.
Тауарлармен, қызметтермен саудаласқанда, капиталдар мен несиелердiң
қозғалысы кезiнде, дүниежүзiлiк және ... ... ... сонымен
бiрге әр алуан елдердiң ұлттық немесешетелдiк валюталарға шаққандағы ... ... ... валюталық бағам аса қажет.
Ұлттық валюта жүйесi дүниежүзiлiк валюта жүйесiнiң құрылымдық
принциптерiне ... ... ... ... ... ... ... заңымен бекiтiлген ақша бiрлiгi құрайды. Қазақстанның ұлттық
валютасы Елбасының 1993 ... 12 ... ... ... ... туралы” жарлығы негiзiнде 1993 жылдың 15 ... ... ... ... ... ... ... ұмтылысы оның
халықаралық валюта-қаржы және несие ... ... ... ... етедi. Елiмiздiң бүгiнгi таңдағы негiзгi валюталық саясаты теңге
құнының тұрақтылығын орнықтыру және оны ... ... ... мейлiнше ырықтандыру.
Қазақстан 1992 жылдың шiлдесiнде Халықаралық ... ... ... ... ... ... ... қатынастарын “Ямаика” валюта
жүйесiнiң құрылымдық ... ... ... ... Валюта қатыныастарын ұйымдастырушы үшiн 1993 ... ... ... реттеу ... ... ... ... Ол ... ... Кеңес экономикасы аймағында болғандықтан
шетелдермен жеке валюталық байланыстар ... ... ... заң ... ... ырқына жiберу деңгейiне сәйкес келiп
кейбiр жағдайларға байланысты дамып келе жатқан ... ... ... сипатта болды. 1996 жылы 24 ... ... ... ... жаңадан заң қабылданды.
Қазақстанның дүниежүзiлiк шаруашылыққа ... ... ... ... ... ... портфелдiк және тiкелей
инвестициялар операцияларына қатысуына мол мүмкiндiктер бередi.
Жалпы валюталық ... ... ... ... ... экономикадағы ұлттық экономикамыздың орнын көрсетедi.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. “Қ.Р-да ұлттық валютаны енгiзу туралы” Қ.Р. ... заң ... ... // ... ... ақша жүйесi туралы” Қ.Р-ның Заңы // 13.12.1996.
9. “Валюталық реттеу туралы” Қ.Р –ның заңы // ... Баян ... Оқу ... / Ақша, ... ... ... - ... ... ... Байгiсиев Майдан-Әлі / Халықаралық валюта қатынастары және валюталық
құқық: Оқу құралы. Алматы: Қазақ университетi, 2004. – 302 ... ... ... ... ... / Ғ.С. Сейiтқасымов. – Алматы :
Экономика, 2001, - 466 б.
6. С.Б. ... , Оқу ... / ... айналысы және несие” – Алматы, ... - ... ... ... А.И. Добрынина, Л.С. Тарасевича. Санк-Петербург
2001г.
8. Деньги, кредит, банки: Учебник / Под. Ред. О.И ... Изд. ... - ... 1999г.
10. Бұхарбаев Ш.М. ... ... және оның ... ... сыртқы экономикалық қызметiне әсерi” // ... №1.- 2005 ... ... “Валюталық операциялар және валюталық мәмiлелер” // ҚазҰУ
хабаршысы. №5, - 2003 ж.
12. Бертаева К.Ж. ... и ... ... ... // ... №3, 2004г.
13. Вестник Национального банка РК , 2006 ж. №1,2.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 36 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Валюта жүйесі: түрлері, элементтері33 бет
«Қаржы нарығы және делдалдар» пәні бойынша негізгі дәріс материалдары75 бет
Халықаралық валюталық қатынастар25 бет
Халқаралық валюта жүйесі19 бет
Қазақстанның ұлттық валютасының пайда болуы және дамуы туралы13 бет
ҚР-ның валюта нарығы24 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь