Кеңес Одағы ыдырағаннан кейінгі Орталық Азия мемлекеттерінің мәдени үрдістері

ЖОСПАРЫ:

I. Кіріспе
1. ХIХ ғасырдың екінші жартысындағы Орталық Азия елдері мәдениетінің әлеуметтік.экономикалық жағдайы.
2. Орыс мәдениетінің Орталық Азия мәдениетінің дамуына ықпалы.
3. Кеңес Одағы ыдырағаннан кейін және қазіргі кезеңге дейінгі Орталық Азия мемлекеттерінің мәдени тұрғыда қол жеткізген жетістіктері. мәдениеттану процесі
3.1 Тәуелсіз Қазақстанның ғылымы, білімі және мәдениеті
3.2 Тәуелсіз Өзбекстанның мәдени даму процесі

II. Қорытынды
III. Қолданылған әдебиеттер
        
        Жоба тақырыбы:     Кеңес Одағы ыдырағаннан кейінгі Орталық Азия    ... ... ... ... Одағы ыдырағаннан кейінгі Орталық Азиямемлекеттерінің мәдени тоқырауы.
* Жобаның басты ойы:Кеңес Одағы ыдырағаннан кейінгі Орталық Азия мемлекеттері мәдениетінің тоқырауы және олардың даму ... ашып ... ... ... Орталық Азия мемелекеттерінің мәдени даму процесіне аналитикалық талдау жасай отыра, мәдениеттің дамуына жаңа жолдар табу.
* Жобаға қойылған тапсырма:
1- ... Азия ... ... әлеуметтік-экономикалық жағдайы.
2 - Орыс мәдениетінің Орталық Азия мәдениеті дамуына ықпалы.
3 - Кеңес ... ... ... және қазіргі кезеңге дейінгі Орталық Азия мемлекеттерінің мәдени тұрғыда қол жеткізген жетістіктері.
ЖОСПАРЫ:
I. ... ХIХ ... ... ... ... Азия ... мәдениетінің әлеуметтік-экономикалық жағдайы.
2. Орыс мәдениетінің Орталық Азия мәдениетінің дамуына ықпалы.
3. Кеңес Одағы ыдырағаннан кейін және қазіргі кезеңге дейінгі ... Азия ... ... ... қол ... ... мәдениеттану процесі
3.1 Тәуелсіз Қазақстанның ғылымы, білімі және мәдениеті
3.2 Тәуелсіз Өзбекстанның мәдени даму процесі
II. Қорытынды
III. Қолданылған әдебиеттер
КІРІСПЕ
Әлемнің бүкіл ... ... ... Азия ... ... ... келе ... құнды мәдени мұрасы мол. Бүкіл әлемге танымал Орта Азия елдер аймағында табылған ғимараттар, жазбалар, мүсіндер белгілі. ... ... және ... даму ... ... ... болған оқиғалар мен жеткен жетістігіне сүйеніп дами алады.
Мәдени ... ең ... ... ол әр бір ... ой ... ... қасиеті бір ұрпақта ғана қалып қалмай, ұрпақтан ұрпаққа жалғасын тауып дамуы, оның адамдарға деген этикалық, интеллектуалды, адамгершілік ... ... Ол ... ... жақсы ой қалыптастыруына алып келуі.
Қоғамда Орталық Азия ... ... ... үлес ... ... ол ... ... болып табылады. Бірақ Орталық Азия елдері Рессейге тек шикі заттар базасы ... ... Азия ... Рессей арқылы Еуропа мәдениетіне қол жеткізді. Сонымен қатар сол ... ... Азия ... ... ... ... ... жазба мен ойын толықтай жеткізе айта алуын үйрететін жерлер ашылып дамыды. Одан ... әр бір ... өз ... ... ... салт ... оқытты.
Өзіңнің туған жеріңді тереңірек оқып білсең одан да ... ... ... ... болашақты болжау үшін және ұлттық мәдениет шедеврлерін жасау үшін өз еліңнің тарихын жетік білу қажет.
Бұл ... ... ... ... ... ыдырағаннан кейінгі Орталық Азия елдерінің мәдени даму процессі.
Оның тапсырмасы: Орталық Азия елдер мәдениетінің әлеуметтік, экономикалық және саяси ... ... ... Бұл жобада одан басқа орыс мәдениетінің жергілікті Орталық Азия мемлекеттер мәдениетімен тығыз байланысып ... Орыс ... ... Азия ... мектептер ашу арқылы оқытып уйрерту, мәдени жағынан жетіктіру.
Орталық Азия елдерінің мәдени дамуына әлеуметтік - ... ... ... ... ... ... Азия ... оқудан бұрын, терминінің түсінігіне тоқталып кету керек. Ол ХIХ ғасырдың ортасында әдебиет пен география ... ... орын ... Сол уақыттағы неміс географы және саяхатшысы Александр Гумбольдтың жазып шығарған атты кітабы жарыққа шықты. Ол ... ... ... Азия ... ... ... ... болған. Ол Орталық Азия деп ортаңғы Азия материгіндегі аумақты айтты.
30 жыл өткен соң ... ... ... ... ... ... Фердинанд Рихтгофен Орталық АЗияға жаңа ат беруді ... ХIХ ... орыс ... орталық Азия аумағын екі терминмен қолданды. және . Біріншісі екіншісінен ертерек пайда болып кең көлемде болған. ... ол ... ... ... ... ... де ... деп мағына берген. Ал орыс тілінде ол деп қалды. ... Азия деп тек ... ... ... жарыққа шыққанда Ресейде қолданыла бастады.
Орталық Азия жерін терең зерттеген зерттеуші И.В. Мушкетов Орталық Азия туралы былай ... Егер Азия ... ... ... онда ... теңізге шыға алатын су қоймаларының бар немесе жоқтығын қарау керек ... Сол ... ... ... ол Азия материгін екіге бөлген. Ол бірінші бөлігін теңізге шыға алмайтын ... ... Оған ... ... ... ... Кіші Азия мен Иран және ... мен Арал, Каспий аумағы. [18]
Сонымен ХIХ ортасында термині берлігілі бір ... ... ... ... ... ... ... Орталық Азия елдірінің географиясын, этнографиясын, тарихын, мәдениетін жаппай зерттеу басталды.
Оны зерттеушілер экспедиция құру арқылы іске асырды. Оның ... көп ... ... ... ... ... мемлекеттерде шығыстанушылар пайда болып Орталық Азия елдерінің мәдениетін, жерін, дінін ... ... Азия ... ... ... ... соң саяси, экономикалық, әлеуметтік жағдайлар Орталық Азия елдерінің алдыңғы даму эволюциясына әсер етті де прогрессивті ойларға ... ... ... ... ... аяғымен ХХ ғасырдың басында әдебиеттер мен қоғамдық ойшылары Ахмед Донша, Фурхата, Мукими, Аваза, Отара, ... ... ... ... ... ... орын алды. Ол жерде ең басты этникалық байлық ол жұмысты ... ... ой, ... ... ... деген сүйіспеншілік, оптимистік көз қарас бүкіл фольклорде қолданды. Бұл гуманистік және рационалистік ойлар: Рудаки, Фирдоуси, Джами, Навои, Омара Хаяма, ... ... ... жазба классиктерінде айтылды. Бұл Ресей аумағынан келген ғылыми және ... ... ... ... Азия ... ... ... кеңейтіп, оған дейінгі өмірге деген көз қарасты өзгертті.
ХХ ғасырда Ресеймен келген капитализм сол уақытта нақты орын алды.
Орталық ... дін ... ... ... фольклормен тығыз байланысты болды.
Ислам діні басшыларың Орталық Азия ... ... ... беру ... және ... түрі өте ... ... айтады.
Ал енді 1917 жылғы жаңа оқыту методикасымен ашылған мектептер туралы айтатын болсақ, ... ... 92 ғана ... ... және ол ... 8 ... дінімен ғана шектелді. Ол жерде оқып бітірген адамдардың ой өрісі жоғары болған туралы айтады. Ал жаңа оқу ... ... ... ... ... ... ... оқытумен болды. Ондай жерлерде тек байдың балалары оқыған болатын.
2. Орыс мәдениетінің Орталық Азия мәдениетінің ... ... ... Ресейге қосылуына дейінгі әдеттегі көрініс парсы-құлдардың орыс қорғаншылық бекіністеріне қашуы болды. Мысалы, 1865-1867 жж. 17 қор құлдыққа ... ... ... ... ... 202 ... құрайды. Бұл құжаттар езілуші адамдардың зорлық-зомбылықта және қорлауда жүргенін; күйзелген құлдардың алып-сатылып, қайтадан әр түрлі адамдарға сатылғандығын куәландырады.
Құранға ... ... егер құл ... ... ... ... ... құлдарды сатып алуға және сатуға рұқсат етілген.
Егер құл мұсылман болса, онда мұсылман иесі оны құл ретінде ұстауына ... еді. ... ... ... құлиеленуші шонжардың атағына орай "кәпір" ұғымының казуистикалық түсінігі арқылы Құранды да айналып өту мүмкіндігін тапты. Сенуші мұсылмандарды шынайы сенуші ... ... ал олар ... мен ... ... деп жарияланды.
XIX ғ. екінші жартысындағы құжаттарда көрсетілгендей, ересек және дені сау құл үшін ... ... баға 3 р.80 т. ... ... ... 12 тилеге (алтын ділдәлар) жеткен. Дегенмен, Вамбери "құлдардың бағасы түркмендердің саяси жағдайларына сәйкестендіріле өзгеретінін ... ... ... ал кейінірек оның толығымен жойылуы тек Орталық Азияның Ресейге қосылуынан кейін ғана болды.
1868 ж. орыс әскерінің жеңісі нәтижесінде ... ... (1868ж. 20 ... және ... ... (1868 ж. 18 ... бейбіт келісімшарт бекітілді. 1873 ж. 12 маусымда орыс билеушілері құлдарды азат ... және де ... ... ... ... және ... тыйым салды, Хива Ресей егемендігіне бағынды. [29]
Сол 1873 ... ... ... да ... ... ... ... М.А.Терентьев "Орта Азияны жаулап алу тарихы" атты ... " ... 30 ... жуық ... және ертерек босатылған 6500-ге жуық адам болған деп есептеледі" деп ... ж. ... ... ... ... бірі ... табылатын Мерв алқабы Ресейге қосылды.
Зайырлы білім негізі тек XIX ғ. аяғы - XX ғ. басында, дін ... ... беру ... ғылымдар бастауынан сабақ берумен үйлестірілген жаңа-әдістемелік және ... ... ... ие оқу ... ... ... кезде ғана туындады. Бұл мектептердің пайда болуына дейінгі бірден-бір негізгі оқу орындарының бірі түрлі ... ... ... ... оқу ... ... ... және конфессиялық білім берудің жоғарғы сатысы болып танылатын - медреселер болды.
Хандық өкімет те аймақтағы білім беру жүйесінің ... ... ... ... бұл ... ... ... саясаты өзіндік пайдакүнемдік мақсаттарды көкседі. Бір жағынан, патшалық Орта Азия халықтарына ... ... ... ... ... ... ол халық арасында магометандық (мұсылмандық) нанымды таратушы болып қана ... ... ... ... аймақта Ресей ықпалының таралуына кері әсерін тигізетін қарсылас та болды. Екінші жағынан, үкіметке жергілікті ұлттар арасынан беріліп адал ... ... ... дайындауға үміттенуге болатын сауатты, орысша сөйлеп-жаза білетін адамдар қажет ... Ол ... ... ... ойы ... Орталық Азияда патшалықтың Орталық Азияда патшалықтың колониалдық саясатының барлық акцияларының белсендi жетекшілері болуға тиіс ... ж. ... ... ... ... саясатын іске асыру үшін Түркістан аумағы білім мекемелерін басқаруды ұйымдастырды.
1884 ж. ... ... ... ... ... Бұл мектеп үшін мекемені Сеид - Корим - Сеид ... ... бай ... кісі өз ... ... ... Сондықтан мұндай мектептер орыс-жергілікті училищелер атауына ие болды.
Түркістан аумағының білім мекемелерін ұйымдастыру (1876-1896 жж.) уақытынан бастап 20 жыл ... ... саны ... ... ... ... оның ішінде жергілікті ұлттардың саны 158-ден 842-ге дейін.
В.И.Ленин елдің барлық аумақтарында міндетті түрде ... ... ... ... ... ... либералдарды сынап, былай деп жазған:
Медицина Орта Азияға Ресейге қосылғаннан кейін XIX ғ. ... ... кіре ... Оған дейін ол мүлде белгісіз болған. Жергілікті халық ... ... ... тәуіптердің (емшілердің) көмегіне жүгінген. Дінгесенушілердің ойы бойынша, алдын алу шаралары ретінде тура қасиеті белгіленген бойтұмарлар (тұмар) танылды.
Медицинаның ең қарапайым ... ... және ... ... болмауы нәтижесі Орта Азия халықтарының арасындағы түрлі аурулардың болуынан көрініс тапты. Бұл өз ... ... өте кіші ... ... арасындағы өлімнің ең жоғарғы дәрежесіне әкеліп соқты. Халықтың 80%-на дейін безгек ауруымен ауырды. Кейбір облыстарда, ... ... ... аурумен тіпті бүкіл тұрғындар ауырды десе де ... ... ... ... ... зақымданған болды. Орта Азия жергілікті халқының ауыртпалықтарының бірі ... ... көз ... еді. Және де пендиндік жара, сарып (бруцеллез), алқым ісуі, ... ... ... ... тері ... ... және басқа да аурулар кең таралды.
1868 ж. Ташкентте әскери ... ... ... ... 1870 ж. әскери госпиталь пайда болды. Лазареттер мен амбулаториялар біртіндеп Жизақ, Самарқанд, Хатта-Қорған және басқа жерлерде ашылды. ... 1889 ж., ... ... арасында безгек ауруы қауіпті жағдайда белең алған кезде, алдыңғы қатарлы орыс дәрігерлер Бұқарға әдейілеп бұқарлық тұрғындарға тегін медициналық көмек ... үшін ... ... ... ... үшін аса маңыздылықты орыстардың өзіндік бастамасымен кейбір қалаларда ашылған дәріханалар, ауруханалар және амбулатория ... ... 1889 ж. ... ... ... ... ... бірінші аурухана 1890 ж. тұрғызылды. 1911 ж. босану бөлімі бар әйелдер емханасы ашылды. Архив құжаттарына сүйенсек, 1912 ж. ... ... 27 983 ... ... ... ... 13 500 ... мен әйелдер барған.
3. Кеңес ... ... ... және ... ... дейінгі Орталық Азия мемлекеттерінің мәдени тұрғыда қол жеткізген жетістіктері. ... ... ... Қазақстанның ғылымы, білімі және мәдениеті
Кеңестік тоталитарлық жүйеден ... ... ... мәселелер жағдайында Тәуелсіз Қазақстан өзінің этникалық топтар саясатын екі түрлі бағытта жүргізді. Бірі -- осы ... ... ... ұлт ... ... ... ... мәдениетін, тілін, ділін қайта жандандыру болса, екіншісі -- Қазақстанда өмір сүріп жатқан ... ... ... ... ... қамтамасыз ету.
Қазақстандағы этникалық топтар саясатын зерттеуші ғалымдар осы бағыттағы мемлекеттік саясаттың бүгінге дейінгі даму ... екі ... ... ... ... -- 1991 -- 1995 жылдар аралығын қамтиды. Бұл кезеңді этноұлттық басымдылықтар кезеңі деп ... ... Бұл ... мемлекетті құрушы негізгі ұлт ретінде қазақ этносына, оның тіліне, оның мәдениетіне біраз артықшылық берілді. Сондықтан да 1990 ... 25 ... ... ... ... ... халқы мемлекет құрушы ұлт деп танылды. 1991 жылғы 16 желтоқсанда қабылданған Қазақстан Республикасының мемлекеттік тәуелсіздігі жөніндегі конституциялық заңда қазақ ... өз ... ... құқы бар ... ... 1993 жылы 28 ... ... Қазақстан Республикасының Конституциясында да Қазақстан мемлекеттілігінің ұлттық ... ... мән ... Ол бойынша да Қазақстан өзін-өзі таныған, өз болашағын өзі анықтайтын қазақ ұлтының мемлекеті деп ... ... бұл ... ... ... ... деп ... объективті қажеттілігі болды.
* Біріншіден бұл кезеңде тәуелсіздік алған барлық мемлекеттер өздерін сол мемлекеттердің ... ... ... ... деп ... ... Екіншіден, ғасырлар бойы өз тәуелсіздігін жоғалтып, өз жерінде саны ... ... ... ... ... ұлттық рухын, көтеру, сол арқылы дүниеге жаңа ... ... тез ... ... тік ... керек болды.
* Үшіншіден, тоталитарлық жүйе кезінде жойылып кете жаздаған қазақ халқының ұлттық дәстүрлі мәдениетін, тілін, ділін қалпына келтіру үшін ... ... ... ... ғасырдың 90-жылдарының ортасына қарай қазақ халқы өзінің мемлекеттілігін сезіне бастады, ұттық рухы оянды, өзінің ұлттық құндылықтарын ақтап алды, ұлттық дәстүрлі ... ... ... келтіре бастады, имандылыққа мойнын бұрды. Осы кезеңді мемлекеттің атауына негіз болып отырған қазақ ұлтының ұлттық санасының ерекше ояну кезеңі, ... ... ... көтерілу кезеңі десе де болады.
Жалпы осы кезеңде, бұдан соңғы жылдары да басқа ұлт өкілдерінің Қазақстаннан қоныс ... ... ... ... ... ғана деп түсінбеу керек. Егемендік алған кездің алғашқы жылдарындағы өзге ұлт өкілдерінің сыртқа көшуінің біздіңше ... ... де ... Біріншіден, бұрынғы КСРО сияқты үлкен мемлекеттің ыдырауы ұлттық жаңа құрылған мемлекеттер жағдайында ұлттардың арасында болашағына ... ... бір ... туғызды. Сондықтан басқа ұлт өкілдері өз мемлекеттілігі бар елге көшті.
* Екіншіден, ұлттық мемлекеттіліктер құрылу кезеңінде этностар өкілдерінің санасында ... ... ... ... да күшейді.
* Үшіншіден, сана бодандығынан құтылған азаматтарда өз тарихи Отанына қайту пиғылының күшеюі заңды құбылыс еді. Әсіресе мұндай себеп кезінде ... ... ... ... ... т.б. ... тән болды.
--------------------------------------------------------------------------------
Екінші кезең
Қазақстанның ұлт саясатының екінші кезеңі 1995 жылы қабылданған жаңа Конституциядан басталады. Бұл Ата Заңда енді Қазақстан халқын ... және ... ұлт деп бөлу ... Бұл заң ... ... ... Қазақстан мемлекеті ұлттық негізде емес, жалпыазаматтық негізде құрылатындығы баяндалды.
Осы конституциялық заңға негізделген еліміздің ұлт саясаты азаматтық ... ... ... ... ... ұлты деп аталатын саяси-азаматтық қауымдастық құру мақсатын көздейтін саясатқа айналды. Бұл -- Қазақстан Республикасының азаматтығын ... ... ... бірте-бірте Қазақстан ұлты деп аталатын саяси-азаматтық бірлестікке айналдыру. Бұл -- этностық мәдениеті, діні, тілдері түрлі болғанымен, деген елдік ... ... ... заң
1997 жылдың 11 шілдесінде Заң қабылданды. Бұл заң бойынша Қазақстан Республикасының мемлекеттік тілі болып -- ... тілі ... Бұл тіл ... басқару органдарының, заң шығару, сот ісінің, іс жүргізудің тілі болып саналады және мемлекет аумағындағы қоғамдық ... ... ... қолданылады.
-- делінген Тіл жөніндегі Заңның ... ... ... ... ... және жергілікті басқару органдарында қазақ тілімен бірдей дәрежеде ресми түрде орыс тілі де ... ... ... ... бұл заң бойынша (6-бап).
Мемлекет қазақ тілінің және өзге ... ... ... ... ... аясын сақтауға және оның еркін дамуына кепілдік береді. Сондай-ақ мемлекеттік тілді немесе ұлтаралық қатынас тілін білмегені үшін азаматтардың құқығы мен ... ... ... ... ... ... тіл ... баптары әлемнің өзге елдерінде, сондай-ақ ТМД-да ерекше демократиялы болып есептелінеді.
Қазақстан -- өз Отаным деп есептейтін әр ... ... ... ... міндетті. 2030 жылға дейінгі стратегиялық даму бағдарламасындағы ұзақ мерзімді жеті басым бағыттың ішінде ... ... ... ... ... ... Ұлттық бірлік, татулық, теңдік қоғамның топтасуының кепілі. Республикада жалпы ұлттық мүдделерді жүзеге асыруда ... ұлты ... ... рөл ... айқын.
Ғылым
Ғылымның дамуы мен гүлденуі табиғаттың шынайы заңдылықтарын үйренуге және оған қоғам мүшелерін тартуға тікелей байланысты. Кеңес Одағы жүйесінің күйреуі барысында ... ... ... ... ... ... Мұның себебі бірнешеу:
* Ғылыми зерттеулердің негізгі көздері мен бағыттарын ... КСРО ... ... жүзеге асырылды. Одақтық ведомстволар зерттеу институттарын көбіне республикалардың қалауынсыз жүргізіп келді;
* Республика ғылыми-техникалық әлуетінің басым ... ... ... ... ... олар Қазақстан ғылымына қосалқы түрде көңіл бөлді;
* Ғылым академиясы мен салалық ғылым мекемелері (КСРО энергетика және электрлендіру министрлігі 6 ... және газ ... ... ... ... институты, т.б.) өзара және академиялармен тығыз байланыста жұмыс істей алған жоқ;
* Экономикалық дағдарыс салдарынан ғылымды қаржыландыру едәуір қысқартылды;
* коммунистік ... ... ... ... ... ... ... отыру мәселелерін одан сайын қиындата түсті;
* 90-жылдары белең алған құнсыздану ғалымдардың айлық жалақысын төмендетті, көптеген жас та дарынды мамандар ... ... ... XX ғасырдың 90-жылдарындағы республика ғылымының өрісі, оның жаңа технологиялармен жабдықталуы бүгінгі күн талабына жауап бере алмады.
Аталған кемшіліктердің орнын ... ... ... ... ... және жаңа ... ... нақтылы жұмыстарды қолға ала бастады. Министрліктің ұсынысына сәйкес1992 жылы Қазақстан Республикасының Президенті Жарлыққа қол қойды.
Жергілікті ... ... мен ... ... ... ... ... министрлік Солтүстік Қазақстан, Оңтүстік Қазақстан және Батыс Қазақстан облыстарында үш аймақтық бөлім құрды. 1992 -- 1993 ... аса ... ... ... 7 ... ... ... дүниеге келді. Олар:
* электроника мен байланыс жүйесі бойынша,
* ақпаратты және есепті техника бойынша,
* биотехнология,
* экология,
* жаратылыс ғылымдары ... ... ... ... өңдеу,
* жаңа ғарыштық технологиялар бойынша ұлттық ғылыми орталықтары.
Бірақ бұл аталған шаралар дер ... ... ... ... етілмеді. Елдегі экономикалық ахуал мен құнсыздану бұған кері әсерін тигізді. Дегенмен іргетасы бұрыннан ... ... ... атап ... геология, химия, механика, т.б. бүкіл-одақтық жүйенің күйреуі мен құрылымдық құлдырауына қарамастан, өз тұрғыларын сақтап қалды. Жалпы алғанда,1992 -- 1994 ... ... ... хал ... есте қалады.
1994 жылы Ғылым және жаңа технология министрлігі жанынан ғылыми-техникалық бағдарламалар мен ... ... ... ... ... ... ... ғылымға арналған бюджеттік ассигнадиялардан қаржыландыруға қабылданған ғылыми-техникалық бағдарламалар мен жобалардың бөрін дерлік сараптаудан өткізуге тиісті болды.
1996 жылы Қазақстан ... ... ... шықты.
1996 жылы мемлекет ғылыми саланы қайта жаңғыртуға, академиялық ғылымның реформалық жолдарын анықтауға бет ... Осы ... ... және жаңа ... министрлігін, Ұлттық академияны, ауыл шаруашылығы ғылыми академиясын біріктіру жүзеге ... ... ... ... Республикасының Ғылым Академиясы дүниеге келді.
* жылы республикада ғылым мен ғылыми-техникалық саланы ... ... ... базасын жетілдіруге арналған жұмыстар атқарылды. Осыған орай, Президент жарлығы және Үкімет қаулысы шықты.
* жылы Қазақстан Республикасы ... ... және ... ... ... Қазіргі кезде ол Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрлігі деп аталады.
2001 жылы министрлік ... ... ... ... ... ... ... бағдарламаларды қорғап, конкурстық негізде жеңіп алуы тиіс. Зерттеу ... ... ... ... ... бағытына сәйкес келуі қажет. Бағдарлама зерттеушілері істелген жұмыс жайлы ... есеп ... егер ол ... ала белгіленген талаптарға сай келмесе, қаржыландыру тоқтатылуы мүмкін. Ғылымды қаржыландыруға байланысты мұндай жағдай 2001 жылы қабылданған Заңда анықталған.
Жаңа заң ... ... ... он жылдығында болған өзгерістерді ескере отырып даярланды. Осылайша бюджеттік қаржыландырудан басқа ғылыми ... мен ... ... өзге де қаржы көздерін тауып, қаражат тартуға мүмкіндіктері бар. Мысалы, грант түрінде арнайы ғылыми және ... ... ала ... ... жаңа заң ... біздің мемлекетіміздегі ғылым мен ғылыми-техникалық саясаттағы өзгерістерге сәйкес келеді.
Ғылымды дамытудың мемлекеттік бағдарламасында ... ... одан әрі ... 2007 -- 2012 ... ... ... ... беру жүйесі
Қазақстандық ғылымның ертеңі республикадағы білім жүйесіне де тікелей байланысты. Қазақстанда басқарудың тікелей негізгі ... ... әрі ... ... ... және ... емес болып есептелетін еуропалық типтегі білім беру ... ... ... ... ... ... бойынша (30-бап) баршаға бірдей міндетті болып есептелетін толық орта білім алуды мемлекет тегін жүргізеді. Әйткенмен, мектеп бітірген жас ... одан әрі ... ... ... (мемлекеттік немесе жеке) өз еркі мен қалауына байланысты. Этностық ерекшеліктердің есепке алынуына орай, республикада оқу, білім алу 7 тілде ... -- 1998 оқу ... ... ... ... ... ... ақпараттандыру мен компьютерлендіру бағдарламасын орындау міидеттелінді. 2001жылы мектептерді компьютерлендіру толығымен аяқталды.
Республика мектептерінде аталған ... ... ... керекті оқулықтар мен әдістемелік әдебиеттерді басып шығару ... ең ... ... бірі ... күн ... тұрды.
Бүгінгі таңда республика аумағында жеке меншік және мемлекеттік көптеген оқу орындары білім беру жүйесін сыбайлас жүргізуде. 1995 -- 1998 жылдар ... жеке ... оқу ... ... 88-ге дейін өсті.
2001 жылы жеке меншік мектептер мен олардағы оқушылар саны 1996 ... ... үш ... ... мен жоғары оқу орнындағы жастардың білімін жетілдіру мақсатында республика көлемінде әр түрлі деңгей- дәрежедегі оқу ... ... мен ... ... белгіленді.
Мамандар даярлауды жаңарту мен жақсарту үшін мемлекеттік бағдарламасы іске ... ... Бұл ... ... мен ... тәрбие мен білім берудегі білім органдарының негізгі стратегиялық іс-шараларын белгілейтін болады. Ерекше дарынды балаларды шетел оқу орындарына жіберіп ... ... 1993 ... ... ... жұмыс істеп келеді.
Бүгінгі таңда шетелге барып білім алу мәселесімен басқа да мемлекеттік емес білім ұйымдары, орталықтар, қорлар айналысуда. ... ... ... ... ... берудің қыры мен сыры, мазмұны айқындала түсіп, оларды ... мен ... ... ... өзгерді. Бұл салада жаңаша құқықтық-нормативтік база құрылып, қалыптасты. Білім берудің қосымша және баламалық мекемелері өмірге келді. Осыған орай мемлекеттік оқу ... ... ... жаңа мүмкіндіктері ашылды. Білім алу мен білім берудің ықпалдастық дәрежедегі әлемдік кеңістігі ұлғайды.
XXI ғасырда ... ... ... даму жолын анықтайды, сондықтан республикада білім беру жүйесін дамытудың өзекті мәселелеріне баса көңіл бөлінеді. Ең бастысы, білім ... ... ... мен ... ... ... талаптарына сай дамытуды қамтамасыз ету қажет.
Бұл талаптарға сай бүгінде Қазақстан Республикасы ... беру ... ... ... ... ... қосылу әрекеті жүзеге асырылуда. Республиканың оқу орындары, қаржыландыру формаларына қарамастан, бүгінде халықаралық кәсіптік білім беру саласының коммерциялық және ... ... ... ... беру ... ... ... үздіксіз білім беру жүйесі енгізілуде. Бұл бүгінде кадрларды даярлау, қайта даярлау және мамандығын жетілдіру жүйесін құрудан ... ... ... ... бұл жүйе ... еңбекпен қамту қызметімен бірлікте әрекет етеді. Нарықтық экономика маман ... ... әр ... жүйесін талап етуде.
Мәдениет
Қазақстанның дамудың жаңа жолына түсуі өз кезегінде білім алу жүйесіне ғана емес, мәдениет саласына да ... ... ... ... кезеңде мәдениет пен білім мемлекеттің қосымша көмегін пайдаланатын.
Тәуелсіздіктің алғашқы жылдарында бұл екі салаға көңіл аз бөлінді. Мемлекеттің бюджеттік саясаты ... ... ... ... ... бұл ... ... өмірінде көбірек көрініс тапты. Экономиканың ырыққа көнбеуі, оның жылдан-жылға ... ... ... ... ... гөрі материалдық байлыққа итермелей, икемдей түсті.
Қазақстанның әлемдік кеңістікке бет алуы ... ... ... ... ... гөрі әсіреқызыл батыстық үлгіге айқара есік ашып берді. Батыстық мәдениетпен қосарланып түрліше діни секталар мен ағымдар да ... ... өз ... республика көлемінде мәдени-рухани саланы басқарудың басқаша жолдарын қарастыруға мәжбүр етті. Олар, түптеп ... ... ... ... ... ... жаңаруына ықпал ету;
* этномәдени және конфессионалдық шектеулікте мәдени әр алуандылықты қалыптастыру;
* менеджменттіктің мейлінше пайдалы моделін ... ... (1996) ... ... ... ... ... саясат қағидалары былайша көрініс тапқан:
* азаматтардың шығармашылық қызметінің ... ... ... ... оны пайдалану мен таратуда барлық азаматтардың құқығы бірдей;
* тарихи-мәдени мұраны ... ... және ... ... ... қатар игеру аясында тәрбие мен білім беру жүйесін дамыту;
* мәдениет саласында монополиялық пиғыл-әрекетті ... ... ... ... ... және ... ... қолдап-қуаттау;
* мәдени қызметті ұйымдастыруда мемлекеттік және қоғамдық бастамаларды бірдей пайдалану.
90-жылдары республика мемлекеттік мәдениет мекемелерінің жүйесі мәдени-демалыс орындарын, кітапханаларды, мұражайларды, театрларды, ... ... кино ... мекемелерін, мәдениет және демалыс парктерін, т.б. қамтыды.
Бұлардың бәрі дерлік мемлекеттік баланста тұрды. Бұдан кейінгі жылдарда, яғни ... ... ... ... ... мәселесі едәуір өзгеріске ұшырады:
* ұлттық маңызға ие мемлекеттік мәдениет мекемелерін мемлекеттік тұрғыдан ... сол ... ... ... ... ... ... мен бағдарламаларды жүзеге асыру үшін түрліше қаржы көздерін тарту ... ... ... меншік формасының өзгеруіне байланысты мәдени мекемелердід көпшілік бөлігі, атап айтқанда, кинематография, туризм, спорт, шоу, теледидар, концерттік ... т.б. ... ... ... саладағы жеке меншіктің түрліше формалары өз кезегінде сөз еркіндігіне, Қазақстанның дербес шығармашылығына жол ... ... ... емес ... мекемелердің жұмыстарын ретке келтіріп отыру барысында қайсыбіреулердің адамзатқа, ұлтқа, мемлекетке қарсы идеяларды насихаттап, таратуына жол бермеу үшін ... ... ... қатаң сақталуы тиіс болды.
Бірыңғай мәдени-ақпараттық кеңістік құру -- Қазақстанның мәдениет саласындағы негізгі стратегиялық мақсаты. Тек осы жолмен ғана ... ... ... ... ... ұлт ретінде әлемдік қауымдастық қатарынан орын алуға болады. Бұл мақсаттың үдесінен ... бір жолы -- ... ... ... ... ... ... өте-мөте қажет. Бұдан бұрынғы идеологиялықжүйенің күйреуі рухани өмірдің дүр сілкінуіне, ұлттық салт-дәстүрдің табиғи жаңғыруына ... ... ... ... ... ... ... XX ғасырдың 90-жылдарынан бастап қайтадан салтанат құрды. Ол республикада тұрып жатқан барлық ұлт-ұлыстардың ортақ мерекесіне ... ... ... ең көне ауызекі өнерінің бірі -- айтыс жаңа дәуірге лайық қайта дамыды.
Этнопедагогика негіздерін ... ... ... ... ... ... барлық нүктелерінде жас ұрпақты халықтың салт-дәстүрлеріне сай тәрбиелеу жұмыстары жүргізілуде.
Әсіресе соңғы жылдары республикада ұлттық мәдениет пен өнердің озық ... ... ... ... сол ... ... жүзі ... танылу жолдары қарастырылуда. Жамбылдың 150 жылдығының аталып өтуі, 1997 жылы М.Әуезовтің 100 жылдығының тойлануы, 1999 жылы Түркістанның 1500 ... кең ... ... ... жас ... бұл ... ... құтты қадамдары болса керек.
Ал 2000 жылдың республика көлемінде мәдениетті қолдау жылы ... ... ... ... ... ... ... сіңіру арқылы мәдениетті дамыту бағдарламасының ең басты алғышарты ретінде қарастырылып отыр.2004 -- 2006 жылдары бұл бағдарламаның бірініші кезегі ... ... ... ... ... даму ... ... тәуелсіздік алғаннан кейін оған өте айтарлықтай шешім ... ... ... Ең бастысы өз халықын уақытқа сай оқыту. Біріншіден оларға өз жерім, өз елім деп ... ... ... ... ... ... ол ... пен мемлекетті бірдей алуға үлкен шара болып есептелді. Рухани мұры ол біздің ата бабамызбен қалдырған байлық, олар: ... ... ... ... ... көз қарас және оқыту болып табылады. Олардың бізде күнделікті өмірде қолдануымыз, салт ... де ... ... ... ... жолы. Өзбекстан елін көп деегн шапқыншылар жаулап алуға келседе ... ... ... ... халық. Кеңеңс Одағы кезінде көп деген тарихи мұралар жойылып немесе үлкен дауға алып ... ... ... ... ... мемлекетінің тәуеліздік алғаннан кейінгі рухани жанданудың басын алды, ... ... ойын ... ... алды.
1991 жылы Өзбекістан өзінің Алішер Навой-дің 550 жылдығын мейрамдады. Сол кезде ол ақынның танымал ... ... ... ... ... ... ... қоғамдық зерттеулерден мәдениеттің даму жолын тауып, көп деген ұйымдармен бірге жұмыс істей отыра мәдениеттін жандандыру процесін жүргізді.
Өзбек мәдениетінің дамуына ... ошақ ... ол ... ... ... тілі ... Ол 1989 жылы 21Қазанда қаулы қабылданды.
Содан кейін өзбек тілі мемлекет ішіндегі жазба жұмыстарда, іс қағаздарда тек өзбекше тіліне көшті. ... ... ... ... аттары қайтарылды. Мемлекеттегі бүкіл ғылыми, теледидар, кітаптар тек өзбек тілінде болды. Өзбек тілінің орнығуына Өзбек алфавиті ... ... Ол 1993 жылы 2 ... ...
1993 жылдан бастап 1995 жылға дейін латын тілі алфавиті жүйеге кіре бастады. Ол біріншіден бүкіл кітап пен ... ... ... ... ... ...
Одан басқа мемлекеттік қызметкерлер өзбек тілін білуге тиіс болды. Ал алдыңғы ... ... ... ... ... ... атқаруға рұқсат берілді.
Қорытынды
Бұл жобада Орталық Азия мемлекеттерінің Кеңес Одағы ыдырағаннан ... ... ... ... ... Одақ институтының негізгі мақсаты Кеңес Одағынан шыққан мемлекеттердің бірлесіп дамуының орнына керсінше консервация болған. Алдыңғы Кеңес ... ... ... шығу ... өте ... әсер ... ... Одағының ыдырауы Орталық Азия елдеріндегі аумаққа ... әсер ... ... ... ... ... ... алған 5 мемлекет шықты. Олар: Қазақстан, Қырғызстан, Тәжікістан, Түркіменстан, Өзбекстан. Олар Кеңес Одағы құрамынан итеріліп шығарылған болатын. ... 1991 жылы ... ... ... ... 93,7% ... халықы, Қазақстанда 94,1%, Қырғызстанда 94,6% , Тәжікістанда 96,2%, Түркіменстанда 79,9% болған.
Осы бес ... бір ... ... ... бар, ол көріністер оларды бөлек аудандарда екенін көрсетеді. Олар әлеуметтік және ... ... ... ... бірдей сатысын көрсетеді. Осы елдердің халық саны айтарлықтай көп емес, көбіне түрік халқы болып саналады. ... Азия ... ... ... ... ... ... жүздер, таптар, клиенттік-патронтажды қарым қатынас, қоғамның ішінде элеуметтік және саяси процеске тікелей әсерін тигізеді.
Орталық Азия елдерінің ... ... даму ... ... ... ... Дінге деген саясаты көрінеердей көрініс тапты, тура ... ... ... ... ... Азия елдерінің басты табыс көрінісі ауыл шаруашылығы болды. Әлемдік экономикада бұл елдер так шикі зат, ... газ, ... ... ... ... ...
Кеңес Одағының жетпіс жылдай болған тарихынан пайда болған өркениеттік жүйе бүкіл іштік идеологисының құртылғаны мен әр бір мемелкект өз ... ... әлі ... ... ... кейбір жақтарына әсерін тигізеді. Орталық Азия Кеңес Одағының ыдырауынан ең бірінші орында басқарушы ортақтың жойылуына, бүкіл ... ... ... ... ... одан ... ... басқарудың, сыртқы істер саясатының, қорғаныс жүйесінің, идеологияның жойылыуна әкелді. ... ... ... ... Азия ... ... басты мәселелерді шешуге құқысы жоқ болған. Сондықтан Орталық Азия ... ... ... ... ... ... дайын емес болуымен үлкен экономикалық және әлеуметтік дағдарысқа алып келді. Әр бір мемлекет бостандық алған соң дамудың жаңа түрлерін, мүмкіншілігін ... Ол ... ... ... ... ... ...
Әр бір таңдаулы жол әр мемлекттің алдыңғы болашағын болжау болды.
Қолданылған әдебиеттер тізімі:
* Авшаров С. Русское ... ... в ... (1870 - 1917), ... ... Айни С. ... Бухарской революции. Душанбе 1987.
* Айтматов Ч. Жизненность и ... ... 1964
* ... Д.С. ... ... ... во второй половине XIX - начале XX века. Фрунзе 1967г.
* ... М.Т. ... - ... ... ... и ... народов (поматериалом Иссык Кульской области Киргизской ССР) Ф., ... ... М.Т. ... ... киргизов XIX - начале XХ века Изв. АН. Киргизской ССР, вып. 1, ... Ф., ... ... С.А. ... ... киргизского народа. Фрунзе 1946.
* Аминова История Узбекской ССР. Ташкент 1968г.
* Аманалиев Б. Из истории ... ... ... ... ... ... Алтымышбаев А. Из истории развитие общественно политической и философской ... ... ... в ... XIX - ... XX в. Киргизской ССР, вып. V, 1957г.
* Бартольд В.В. История культурной жизни Туркестана Л., 1927: М., ... ... ... ... о народах, обитавших в Средней Азии в др. ... Соч. ... ... СПб., 1851г. с. 11 - ... ... Ч. ... произведения Алма - Ата, 1958г.
* Валиханов Ч. Очерки Джунгарии СПб., 1861г.
* Валиханов Ч. Соб. Сочинений, т.1, Алма - Ата, 1957 с. 520 - ... ... В. ... Сатылганов и Киргизские акыны М - Л, 1952г.
* Гафуров Б.Г. Основные этапы историко - культурного развития ... ... Азии М., ... ... Б.Г. ... цивилизаций Центр. Азии. М., 1957г.
* Горький А.М. О литературе М., 1937г.
* Горький А.М. Сбор. Соч., в 30 ... т.24, М., ... ... А. ... ... ... о целях гор и по сравнительной климатологии. М., 1915г.
* ... С. ... ... ... ... в ... ... Ташкент 1966г.
* Данияров С. О прогрессивном значении русской культуры в развитии культуры киргизского ... в ... XIX и нач. XX в. ... ... Добросмыслов А. Ташкент в прошлом и настоящем. Ташкент, 1912г.
* Дурдыев Т. Великий Октябрь и первые культурные ... в ... (1917 - 1920), ... ... Каррыев К. История культуры Советского Туркменистана (1917 - 1970), ... ... Кары - ... О ... Узбекистана. Ташкент, 1960г.
* Кляшторный С.Г. Восточный Туркестан глазами русских путешественников (II пол.XIX в.) Алматы, 1998г.
* Колосов Г.А. О ... ... у ... и ... ... ч.1 СПБ., 1903г.
* Кыдыров Ш. Записки и отчеты русских путешественников как ... по ист. ... во ... ... XIX в. Ф., 1961г.
* Керимжанова Неиссякаемый родник 1962г.
* Наливкин В.П. туземцы раньше и теперь. Ташкент 1963г.
* Рашидов И. ... - ... к ... ... движения. Общественные науки в Узбекистане. Ташкент, 1990г.
* Социально - экономическое и политическое положение Узбекистана. ... ... ... Д. ... Ф., 1958г.
* Токтогул Избранное произведение М., 1940г.
* Толстов Н. Народы Средней Азии и Казахстана. М., ... ... ... с кокандским ханством и Россией в 50- 70 годах XIX в. Ф., 1961г.
* Взаимосвязи киргизского народа с народами ... ... Азии и ... ... XVIII - XIX вв.) Ф., Илим, 1985г.
* Киргизстан - ... ... ... (XVIII - XIX вв.) Илим, 1998г.
* История Туркменской ССР - Ашхабад, 1970г.
* История Киргизской ССР - ... ... Из ... ... Азии и Восточного Туркестана XV - XIX вв. Ташкент: 1987г.
* Центральная Азия в XVIII - нач. XX вв. ... и соц. ... ... ... 1995г.
* Хозяйственно - культурные традиции народов Средней Азии и Казахстана М., 1975г.
* Материалы по ист. ... и ... ... ... Азии ... ... Политика России в Средней Азии (1857 - 1868) М., ... ... Л.А. Роль ... ... в ... культур народов Средней Азии М., 1966г.
* Перепелицына Л.А. Влияние русской культуры народов Средней Азии Ташкент ... ... ... ... ... 1 - 2 т. Б., 1990г.
51. ... С. А. ... и ... ... и ... / С.А. ... - М., 2000.- ... Буганов В.И., Зырянов П.Н. История России / В.И. ... М.: ... 2001. - 204 ... ... М.М., ... А.А., Данилов А.А. История России / М.М. ... - М.: ... 1997. ... ... А.А., ... Л.Г. ... России. ХХ век / А.А. Данилов. - М.: Просвещение, 1999.
55. Драч Г. А. Культурология / Г.А. ... - ... , ... ... В.П. Страны СНГ / В.П. Зырянов.- М.: Дрофа, 2005.
57. Зырянов П.Н. История России / П.Н. Зырянов. - М.: Антиква, ... ... И.Н. ... ... / И.Н. Ионов. - М.,2000.
59. История России с древности до наших дней / под ред. ... - М.: ... ... 1998. - 208 ... ... ... С ... времён до конца ХХ века /под ред. В.П.Дмитренко и А.Н.Сахарова. - М.: АСТ, 1998.-235с.
61. История ... ... ... /под ред. ... Т. 2. -М.: Владос, 1998.- 245с.
62. Кишенкова О.В., ... М.В. ... для ... / О.В. ... - М.: ... 1996. - ... Левандовский А.А., Щетинов Ю.А. История мировой культуры/ А.А. Левандовский. - М.: Просвещение, 1998. - ... ... А. Н. ... ... мировой культуры / А.Н. культурология. - М.: , ... ... ... в ... и ... государствах./ под ред. К.Аймермахера, Г.Бордюгова. - М.: ... 1999. - ... ... ... ... /под ред. ... и ... Т. 1.- М.: Владос, 1998. - 235с.
66. Орлов А.С., Георгиев В.А., ... А.Ю., ... Ю.Я. ... ... истории России / А.С. Орлов.- М.: Простор, 2001. - 217с.

Пән: Жалпы тарих
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 14 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан тарихы жоғары және арнаулы орта оқу орындарына арналған оқулық440 бет
ЕврАзЭҚ мемлекеттерінің транзиттік қуатының негізгі проблемалары және даму болашағы29 бет
Еуразиялық Экономикалық Қауымдастықтағы Қазақстан26 бет
Латын Америкасының экономикалық ұйымдары15 бет
Қазақстанның ТМД мемлекеттерімен консулдық саладағы екіжақты ынтымақтастығы13 бет
1848-1849 жылдардан кейінгі германия18 бет
1917 жылғы Ақпан төңкерісінен кейінгі Қазақстанның қоғамдық-саяси жағдайы56 бет
2-ші дүние жүзілік соғыстан кейінгі халықаралық жағдай. Герман мәселесі19 бет
II дүниежүзілік соғыстан кейінгі халықаралық қатынастағы Таяу және Орта Шығыс9 бет
«Қазақстан Республикасының Судьялар одағы» Республикалық қоғамдық бірлестігінің жарғысы7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь