Экологияның заңдылықтары

Жоспар:
I. Кіріспе.
II. Негізгі бөлім.
1) Экологиялық валенттілік;
2) Либихтың минимум заңы;
3) Шелфордтың толеранттылық заңы;
4) Бергман ережесі;
5) Аллен ережесі.
6) Хонкинстің биоклиматтық заңы.
7) Коммонердің заңдары.
III. Қорытынды.
IV. Пайдаланған әдебиеттер.
        
        Қазақстан Республикасының білім және ғылым министрлігі
Құдайберген Жұбанов атындағы Ақтөбе мемлекеттік университеті
Экология ... - ... ... ... ... ... Ш.Б., фко-201
Тексерген: Ташимова А. С.
Ақтөбе 2012жыл.
Жоспар:
* Кіріспе.
* Негізгі бөлім.
* Экологиялық валенттілік;
* Либихтың минимум ... ... ... ... ... ... ... ережесі.
* Хонкинстің биоклиматтық заңы.
* Коммонердің заңдары.
* Қорытынды.
* Пайдаланған әдебиеттер.
Кіріспе
Мекен ету ... тірі ... әсер ... ... факторлардың көптүрлілігіне қарамай, олардың ағзаға әсер ету сипаты мен тірі ... ... ... ... ... ... ... жалпы заңдылықтары көрсетуге болады. Тірі ағзаларға экологиялық фактордың ... ... ... қолайсыз болуы, ең алдымен оның әсер ету күшіне байланысты. Фактордың жетіспеуі немесе шектен тыс көп болуы ағзалардың тіршілігіне ... әсер ... ... ... ... әсер етуі мен оған организмнің реакциясы бірдей болмайды.
Өзара әрекеттесу ... ... Оның мәні ... яғни бір ... әсер ету ... ... факторлар күшейту немесе азайтуы мүмкін. Мысалы, жылудың көп ... ... ... ... ... ... бір ... организмдердің тіршілік етуі үшін ең қолайлы жағдайлар туады.
Экологиялық валенттілік.
Ағзаның тіршілігі үшін анағұрлым қолайлы ... ... ... ... ... деп ... ... түрлердің гүлденуі, көбеюі үшін оптималды температуралар белгілі.
Түрлердің мекен ету ортасының факторларының қандай да бір ауытқу диапазонына бейімделуге ... ... ... деп ... - ...
1 - ... түрдің өкілдері оптимум шамасына және экологиялық валенттілігіне қарай ерекшеленеді. Мысалы, тундрадағы қарсақ ауа ... ... 80℃ ... ... алса, ал жылы су шаяндары судың температурасының 6℃ жоғары ауытқуын көтере алмайды. Фактордың бір әсер ету ... бір түр үшін ... ... үшін зиянды, ал үшіншісі үшін төзімділік шегінен тыс болуы мүмкін. Экологиялық валенттілігі төмен түрлерді стенобионтты (грек тілінен ... stenos - тар), ал ... ... түрлер - эврибионтты (грек тілінен аударғанда eyros - кең) деп ... ... пен ... ... ... ... сақтауда пайда болатын әр түрлі бейімделу типтерін сипаттайды. ... ... ... эври және ... ... тұздардың концентрациясына байланысты эври және стеногалилі; жарыққа - эври және стенофотты; тамақ түріне байланысты эври және ... ... ... ... ... ... кең ... жағдай жасайды. Көптеген қарапайымдылар, саңырауқұлақтар эврибионттарға жатады да олар ... ... ету ... таралған. Стенобионттылық таралу ареалын шектейді.
Либихтың минимум заңы
1840 жылы Ю. Либих (1803 - 1873) ағзалардың төзімділігі оның ... ... ... ең ... ... анықталатынын дәлелдеді. Ол ауыл шаруашылық дақылдарының өнімділігін анықтауда қоректік заттарға деген сұранысын зерттеуге бағытталған тәжірибелер жүргізді. Ю. Либих бидайдың өнімділігі оған көп ... ... ... ... бар ... ... емес, оған аз мөлшерде қажет және топырақта жеткіліксіз болатын (мысалы, бор) заттарға тәуелді екенін анықтайды.
Қазір Либих ережесі ... ... заңы ... ... ... заңы деп ... Бұл ... былай тұжырымдауға болады: экологиялық факторлар жиынтығында төзімділік шегіне ең жақын фактор күшті әсер етеді.
Экологиялық фактордың тек жетіспеуі (минимум) ғана ... оның ... ... де ... шектеуші әсер ете алады.
Шелфордтың толеранттылық заңы
Минимуммен қатар максимумның да шектеуші әсері туралы түсінікті ... 1913 жылы В. ... ... ... ... ... ... минимумы ғана емес, оның максимумы да шектеуші фактор бола алады, ал олардың арасындағы ауытқу диапазоны толеранттылық шамасын (латын тілінен аударғанда ... - ... ... ) яғни ... ... бір ... төзімділігін анықтайды.
Салыстырмалы түрде тұрақты жағдайда ұзақ уақыт ... ... ... өзінің экологиялық серпімділігін жоғалтып, қоршаған ортаға стенобионттылық қалыптасады. Ал, орта факторларының айтарлықтай ауытқымалы жағдайында тіршілік еткен ағзалардың экологиялық серпімділігі жоғары ... да олар ... ...
Тірі ағзалардың жеке дамуында, олардың қоршаған орта факторларының ... ... ... ... ... ... Мұндай кезеңдерді қауіпті кезеңдер деп атайды. Бұл кезеңдер көбіне көбею кезеңдеріне және онтоногенездің бастапқы кезеңіне сай келеді. Бұл ... ... ... ... ... шектеуші болып табылады. Ересек крабтар мен көптеген теңіз жануарлары тұздылығы ... ... тұщы суда да ... ете ... ал олардың дернәсілдері үшін міндетті түрде тек өте тұзды су қажет.
Бергман ... ... ... ) ... түрдің немесе біртекті жақын түрлердің тобында дене мөлшері ірі, ... ... ... ... ... ...
Термодинамика тұрғысынан ағзаның жылуды жоғалтуы оның салмағына емес, бетінің ауданына тура ... ... ... жануарлар ірі және денесі шағын болған сайын оған тұрақты температураны ұстап тұру жеңіл. Ал ... ... ұсақ ... оның салыстырмалы ауданы жоғары және жылу жоғалтуы да, зат ... ... де, ... ... да жоғары.
Аллен ережесі
Аллен ережесі (1877 жылы) бойынша дене температурасы тұрақты жануарлардың салқын климаттық белдеулерде денесінің ... ... ... ... ... ... бір - біріне жақын түрлердің құлақтарының мөлшерін салыстырсақ, тундрада мекендейтін поляр түлкісінің құлағы ең кіші, қоңыржай белдеуде мекендейтін ... ... ... ... ... шөлдерінде мекендейтін фенектің құлағы өте үлкен.
Жануарлардың жылу режиміне бейімделуі денесінің жеке мүшелерінің қатынасының өзгеруінен де көрінеді. Мысалы, ... ... ... ... жылы жерде мекендейтін осындай жануарлармен салыстырғанда жүрегі, бүйрегі, бауыры үлкен болады.
Хонкинстың биоклиматтық заңы
1918 жылы А. ... ... ... ... Оның зерттеулері бойынша солтүстікке, шығысқа және тауға қарай тірі ағзалардың өміріндегі периодтық құбылыстар ендіктің әр ... ... әр 5 ... ... әр 100 м ... ... 4 күнге кешігеді, яғни ол маусымдық құбылыстардың дамуы ендік, ... және ... ... ... ... ... және олардың арасында белгілі бір заңдылық бар екенін көрсетеді.
Қазіргі кездегі ағзалардың таралуының маңызды ... бірі ... ... жануарлары мен өсімдіктерінің географиялық таралуының биополярлығы болып табылады. Бұл заңдылық бойынша бір түр екі жарты шардың да ... ... ... ... ... белдеуде кездеспейді (тіссіз киттер, құлақты түлендер және т.б.)
Коммонердің төрт заңы
Ағылшын ғалымы Б. Коммонер 1974 жылы тірі және өлі ... ... ... ... ... қарым - қатынастарды төрт заңға біріктірген.
Бірінші заң - ... ... ... Бұл ... ... тірі ... ... байланыстар принципі жатыр. Аталған принцип бойынша табиғаттағы күрделі трофтық ... ... да ... ... да бір ... ... ... нәтижелерге әкеліп соқтыруы мүмкін. Әрбір түр көптеген басқа түрлермен байланыста болады.
Адамның табиғатқа араласуы күтпеген қолайсыз ... ... ... ... Мысалы, оңтүстік аралдардың бірінде ДДТ препаратының көмегімен масаларға қарсы күрес жүргізілген. Масалар толық жойылды. Бірақ біраз уақыттан соң осы бунақденелілермен ... ... ... ... Содан соң осы жорғалаушылармен қоректенетін жабайы мысықтардың саны кеми бастаған. Нәтижеде ... саны күрт ... ... ... ... ... ... көбейіп, үйлердің ағаш тіреулерін зақымдаған. Олай болса масалар да қалыптасқан экожүйенің маңызды құрам бөлігі болып табылады.
Экологияның екінші заңы - ... ... ... ... ... ол бір ... ... түрге өтеді. Кез келген табиғи жүйеде бір ағзалардың экскременттері мен қалдықтары екіншілері үшін азық болып ... ... ... алуы ... ... ... ... көиірқышқыл газы жасыл өсімдіктер үшін қорек. Өсімдіктер жануарлар тыныс алуы кезінде ... ... ... ... Жануарлардың қалдықтары - оларды ыдырататын бунақденелілер мен бактериялар үшін азық. Ал, олардың қалдықтары - ... ... ... ... калий, көмірқышқыл газы және т.б.) - өсімдіктер үшін азық көзі болып табылады.
Үшінші заң - ... өзі ... ... ... ... кез ... ірі ... әсер зиянды. Табиғатта егер оны ыдырату жолы болмаса, ешқандай да жаңа ... зат ... ... ... кез ... ... затты ыдырататын фермент болады. Адамның қолымен жасалған, бұрын табиғатта болмаған жаңа органикалық затты ... ... жоқ. ... бұл зат жинала береді. Бұған улы химикаттар - ... мен ... ... бола ... ... ірі өзгеріс енгізу алдында барлық мүмкін болатын экологиялық нәтижелер қарастырылуы тиіс. Орта Азияның ірі өзендері - ... мен ... суын ... ... Арал ... ... айтарлықтай төмендеуіне әкеліп соқтырды.
Төртінші заң - тегін ешнәрсе жоқ. Ғаламдық экожүйе біртұтас бүтінді ... ... ... ... ... экожүйеден алынған нәрсенің барлығы қайтарылуы тиіс. Біздің көптеген қателіктеріміз ... ... ... ... байланысын практикада пайдалана білмеуімізге байланысты туындап отыр.
Пайдаланған әдебиеттер:
1.Бейсенова Ә.Б. Экология және ... ... ... Оқу құралы. Алматы, 2004.
2.Сағымбаев Ғ.Қ. Экология негіздері. Оқу құралы. ... ... Г., ... ... Оқу құралы. Алматы, 2000.
4.Бродский А.К. Жалпы экологияның қысқаша курсы. Оқу ... ... 1997, ... ... ... Е., Сыбанбеков Қ. Табиғат қорғау. Оқу құралы. ... , ... Е.Ү., ... Р.М. ... ... және ... ... мен экологиясы. Алматы, , 2000.
7.Фурсов В.И. Экологические проблемы окружающей среды. Алма-Ата, , 1991.
8.Байтулин И.О. Экология Казахстана. Алматы, 2003.
Қорытынды
Сонымен экологиялық ... ... ... ... әр ... болмасын, олардың әсерінің нәтижелері экологиялық тұрғыдан салыстыруға келеді, өйткені әрқашанда организмдердің ... ... ... ... білінеді, ал бұл, ақырында, популяция санының өзгеруіне әкеліп соғады. Осы тәуелділікті талдау мынадай заңдылықтарды атап көрсетуге мүмкіндік береді:
* Фактордың белгілі бір ... ... ... етуі үшін ең қолайлы жағдайлар туады; бұл жағдайлар ... ... деп ... Фактордың мөлшері оптиммалдық жағдайдан неғұрлым көбірек ауытқыса, дара ... ... ... де ... ... түседі; осыған байланысты қалыпты тіршілік ету аймағы айқындалады.
* Фактор мөлшерінің дара организмдер қалыпты тіршілік ете ... ... ... ... деп ... ... төменгі және жоғарғы шектері ажыратылады.

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Дара организмдер экологиясы - аутэкология6 бет
Популяциялардың динамикасының генетикалық факторлары. Мутациялық құбылыстар4 бет
Экология8 бет
Қазіргі цивилизацияның мәселелері. биологиялық және ландшафттық әралуандық7 бет
Экологиялық заңдарды бұзғаны үшін заңды жауапкершілік20 бет
Экологиялық заңдарды бұзғаны үшін құқықтық жауапкершілік16 бет
Экологияның заңдылық жүйесі. Көздері және жіктелуі12 бет
"Жәбірленуші тұлғасының психологиялық анализі"6 бет
"Қазақстандағы жекешелендіру процесі және оның ерекшеліктері"4 бет
3-сыныпта көбейту мен бөлуді игерту әдістемесі15 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь