Электрлік өлшеулер мен электр өлшеуіш аспаптар


Жоспары:
Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3
1. Өлшеу қателіктері. Аспаптардың дәлдік сыныптары ... ... ... ... ... ... ... ... 4
2.Магнитоэлекрлік аспаптар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .6
3.Электромагниттік аспаптар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...9
4.Электродинамикалық және ферродинамикалық аспаптар ... ... ... ... ... ...11
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...14
Пайдаланған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..15

Пән: Электротехника
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 12 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге




Қазақстан Республикасының білім және ғылым министрлігі
Құдайберген Жұбанов атындағы Ақтөбе мемлекеттік университеті

Кафедрасы: конденсияланған күй физикасы
Факультеті: физика - математика

Мәнжазба
Тақырыбы: Электрлік өлшеулер мен электрлік өлшеуіш аспаптар.

Орындаған: 2фқб тобы студенті Жағыпарова Ш.Б.
Тексерген: Сәрсенбаев Б. О.

Ақтөбе - 2012

Жоспары:
Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3
1. Өлшеу қателіктері. Аспаптардың дәлдік сыныптары ... ... ... ... ... ... .. ... ..4
2.Магнитоэлекрлік аспаптар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...6
3.Электромагниттік аспаптар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .9
4.Электродинамикалық және ферродинамикалық аспаптар ... ... ... ... ... ...11
Қорытынды ... ... ... ... ... ... .. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...14
Пайдаланған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... . ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..15

Кіріспе
Қазіргі кезде электрлік немесе бейэлектрлік шамаларды өлшеу жұмыстарының көпшілігі электр тогын қолдануға негізделген. Ал электр тогын пайдалану үшін әртүрлі электрлік құрал - жабдықтар керек. Электрлік өлшеу құрал - жабдықтарына физикалық шамалардың өлшемдіктері, өлшеуіш аспаптар мен өлшеуіштік түрлендіргіштер кіреді.
Өлшемдік деп физикалық шаманың қабылданған мәнін сақтайтын, оны қайталайтын немесе оның орнына қолданылатын өлшеу құралын айтады. Мысалы, электрлік кедергінің өлшемдігі, электр сыйымдылығының өлшемдігі т.с.с. Өлшеу дәлдігіне және қолдану аймақтарына қарай өлшемдіктер эталондық, үлгілік және жұмыстық өлшемдіктерге бөлінеді. Эталондық өлшемдік деп физикалық шаманың өлшем бірлігін сақтайтын және одан басқа өлшемдіктер үшін көшірме алуға арналған құралды айтады. Үлгілік өлшемдіктер жұмыстық өлшемдіктер мен өлшеуіш аспаптарын өлшемдеуге және оларды тексеруге, ал жұмыстық өлшемдіктер өндіріс орындарында, ғылыми т.б. мекемелерде өлшеу жұмыстарын жүргізуге арналған.
Өлшеу тәсілдерін тікелей және жанамалап өлшеу деп бөледі. Егер электрлік шаманың мәні өлшеу аспаптары арқылы тікелей анықталатын болса, онда мұндай өлшеуді тікелей өлшеу деп атайды. Мысалы, кернеуді вольтметрмен, қуатты ваттметрмен өлшеу. Жанамалап өлшеу тәсілінде керекті шаманың мәні басқа бір шаманың тікелей өлшенген мәні арқылы, осы екі шаманың арасындағы белгілі тәуелділікті пайдалана отырып анықталады. Мысалы, элементтің кедергісін оның кернеуі мен тогының өлшенген мәндерін Ом заңының өрнегіне қойып табу. Жанамалап өлшеуге керекті шаманың мәнін өлшемдікпен салыстырып табу да жатады. Мысалы, кедергінің мәнін көпірлі тізбектің қасиетін пайдаланып мәндері белгілі кедергілер арқылы табу.

Өлшеу қателіктері. Аспаптардың дәлдік сыныптары.
Өлшеу құрал - жабдықтарының техникалық сапасының төмендігі және өлшеу тәсілдерінің жетілдірілмегендігі нәтижесінде шаманың өлшенген мәні оның шын мәнінен ауытқу мөлшері өлшеудің қателігі болып табылады. Қателікке сыртқы жағдайдың ( температура, ылғалдық т.б.) өзгерісі мен тәжірибешінің шеберлігі де әсер етеді.қателіктер әрдайым қайталанып отыратын жүйелі және кездейсоқ болуы мүмкін. Жүйелі қателік өлшеу тәсіліне және өлшеуіш аспаптың кемшіліктеріне байланысты туады. Сондықтан өлшеу кезінде ол тұрақты болып қалып отырады. Жүйелі қателіктерді болдырмау үшін өлщеу тәсілдерін жетілдіріп, ал өлшеу аспаптарын үнемі тексеруден өткізіп отыру керек.
Кездейсоқ қателіктердің себептері әр түрлі болады және әрбір өлшеу сайын өзгеріп отырады. Бірақ өлшеу саны белгілі бір шамаға жеткенде өлшеу деректері қайсыбір заңдылыққа бағынады. Ал бұл заңдылық ықтимал шаманың таралу заңдылығымен сәйкес келетіндіктен әрбір өлшеудің қателігін осы заңдылықты пйдаланып табуға болады.
Еселеніп көп өлшенген шаманың шын мәніне жақын мәні үшін оның арифметикалық орташа мәнін алуға болады, яғни

В0= b1+ b2+ ...+ bnn,

мұндағы: b1, b2, ... bn - жеке өлшеудің деректері; n - өлшеу саны.
Шаманың арифметикалық орташа мәнінің қателігі ретінде оның оташа квадраттық қателігі алынады:

σ0= ρ12+ ρ22+ ...+ ρn2n(n-1).

мұндағы ρ= bi- B0 - өлшеу дерегінің шаманың арифметикалық орташа мәнінен кездейсоқ ауытқуы.
Кездейсоқ қателіктің таралу заңын пайдаланған кезде қателіктің ықтималдығы жататын сенімді аралықты табу керек. Егер өлшеу саны 3=n=20 шамасында болса, сенімді аралық үшін Стьюденттің коэффициенттерін пайдаланған қолайлы. Қабылданған сенімді аралық пен өлшеу санына байланысты Стьюденттің коэффициенттерін мағлұматнамалардан табуға болады. Ендеше қателіктің оң не теріс мәнді болу мүмкіндігін ескере отырып, өлшеу дерегін былйа жаз керек:
B= B0 +- tcσ0 ,

мұндағы tc - Стьюденттің коэффициенті.
Электр өлшеуіш аспаптары өлшеу қателіктеріне қарай сегіз дәлдік сыныбына бөлінеді: 0,05; 0,1; 0,2; 0,5; 1,0; 1,5; 2,5; 4,0. Мұндағы дәлдік сыныбының сандық мәні өлшеуіш аспаптың пайызбен алынған келтірілегн қателігіне тең.
Өлшеуіш аспаптың келтірілген қателігі деп оның абсолюттік қателігінің өлшеу аралығына пайыздық қатынасын айтады:

γ= +-∆N100,

мұндағы ∆ - абсолюттік қателік; N - аспаптың өлшеу аралығы.
Егер шкаланың нөлдік белгісі оның шетінде болса, онда өлшеу аралығы үшін жоғарғы өлшеу шегі алынады да, ал нөлдік белгі шкаланың ішінде тұрса, онда шкаланың шеткі мәндерінің арифметикалық қосындысы алынады.
Өлшеуіш аспаптың қателігін әрдайым қайталанып отыратын жүйелі қателік деп есептесе, өлшенген шаманың мәні

B= B0 +- γN100 +- tcσ0 .

Аспаптардың көрсетуіне қоршаған ортаның температурасы мен ылғалдығы, электр және магнит өрістері де әсер етеді. Температура өзгергенде аспапта қолданылған орамалардың, шунт немесе қосымша резисторлардың кедергілерінің өзгеруі салдарынан оның көрсетуі де өзгеріп отырады. Сыртқы магнит немесе электр өрісінің әсерінен аспаптың магнит индукциясы немесе сыйымдылығы өзгереді. Осы себепті оның көрсетуі де басқаша болады. Сондықтан өлшеуіш аспаптар сыртқы магнит және электр өрістерінен экрандар арқылы қорғалған болуы керек те, ал сыртқы ортаның температурасы мен ылғалдығы оның паспортында көрсетілген мәндеріне сәйкес келуі керек.

Магнитоэлектрлік аспаптар
Магнитоэлектрлік аспаптардың жұмыс істеу тәртібі тұрақты магниттің (1) магнит өрісі мен айналып тұратын жақтауша түріндегі ораманың (2) магнит өрісінің өзара әсерлесуіне негізделген ( - сурет). Жақтауша орама оське (3) бекітілген, ал ось қатты тастан жасалған ұяшықтарға (4) орнатылған. Жақтаушаға әсер ететін айналдырушы момент серіппелердің (5) қарсы моментімен теңгеріледі. Аспаптың тілін (6) шкаланың (7) нөліне келтіріп қою үшін корректор (8) қолданылады.

2.1-сурет. Магнитоэлектрлік аспаптың сұлбалық құрылысы: 1 - тұрақты магнит; 2 - жақтауша орама; 3 - ось; 4 - ұяшық; 5 - серіппе; 6 - аспаптың тілі; 7 - шкала; 8 - корректор.
Жақтаушамен ток жүрген кезде оның әрбір сымына әсер ететін ығыстырушы күш

F=BlI, (2.1)

мұндағы: В - магнит өрісінің индукциясы; l - жақттауша сымының активті ұзындығы; I - жақтаушаның тогы.
Егер жақтауша ораманың орама саны w болса, онда жақтаушаны ығыстырушы күш
F=BlIw. (2.2)

Жақтауша орама айналмалы оське орнатылғандықтан оның қарама - қарсы жатқан сымдарына әсер ететін қос күш айналдырушы момент тудырады:
M=2Fb2, (2.3)

мұндағы b - жақтауша ораманың ені.
(2.1) өрнегінен күштің мәнін (2.3) өрнегіне қойса, айналдырушы момент

M=BlI=BSwI= ΨI, (2.4)

мұндағы: S=lb - жақтауша ораманың ауданы; Ψ=Blw - жақтаушамен ілініскен магнит ағыны.
Тұрақты магнит өрісі тудыратын жақтаушамен ілініскен магнит ағыны тұрақты шама болғандықтан, (2.4) өрнегінен айналдырушы иінкүштің токтан ғана тәуелді екендігі көрініп тұр.
Айналдырушы моменттің әсерінен жақтауша орама айналып, оған бекітілген аспаптың тілін белгілі - бір бұрышқа бұрады. Жақтаушаның бұрылуы айналдырушы момент серіппелердің қарсы моментімен теңгерілген кезде тоқталады, яғни

M= Mқ. (2.5)

Серіппелердің қарсы әрекеттік моменті олардың материалдарымен және геометриялық өлшемдерімен анықталатын меншікті қарсы әрекеттік моменті к мен жақтаушаның бұрылу бұрышынан α тәуелді ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
ЭЛЕКТРЛІК ӨЛШЕУЛЕР МЕН АСПАПТАР
Электрлік өлшеуіш приборлар және өлшеулер
Электр өлшеуіш аспаптар
Жоғары дәлдікті бұрыш өлшеуіш аспаптар және олардың зерттеулері
GPS құрылғылары және геодезиялық аспаптар мен жабдықтар
Ток өлшеуіш трансформаторлары
Өлшеулер теориясының негізгі түсініктері
Автотрансформаторлар және өлшеуіш
Геодезиялық аспаптар
Өлшеулер теориясының негізгі түсініктер
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь