Қазақ кітабы таралымы мен тарату мәселелері

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3

І ТАРАУ Баспа кітап бұқаралық коммуникация құралы
1.1. Қазақ кітабы таралымының аз болу себептері ... ... ... ... ...7
1.2. Тығырықтан шығар жол бар ма? ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 13

ІІ ТАРАУ “Таратпасақ кітап шығарып қажеті не?”
2.1. Қазақ кітабын тарту мәселелері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...28
2.2. Нарықтық экономика талаптарының орындалуы ... ... ... ..43

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 52
Сілтемелер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..55
Пайдаланған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...58
        
        Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті
Журналистика факультеті
Баспа ісі және редакциялау кафедрасы
Қазақ кітабы таралымы мен ... ... оқу ... ... үшін қорғалатын
Б І Т І Р У Ж Ұ М Ы С ... ... ... ... ... ... ... кітабы таралымының аз болу себептері...................7
2. Тығырықтан шығар жол бар ма?........................................13
ІІ ТАРАУ
“Таратпасақ кітап шығарып қажеті не?”
2.1. Қазақ кітабын тарту
мәселелері...........................................28
2.2. Нарықтық экономика ... ... ... Абай ... мына бір ... ... жөн ... ойлама ар ойла,
Талап қыл артық білуге.
Артық білім кітапта,
Ерінбей оқып ... деп ... ... ... ... ғасырдан ғасырға, ұрпақтан ... ... ... ... және ... сипатқа ие құбылыс – кітап. «Кітап ... ... ұлы ... бірі », - деп ... ... ... баға ... Сонымен бірге кітап – аса қуатты тәрбие құралы. Жақсы,
өнегелі, ұлағатты ... ... ... ... арқылы біз қоғамымызды да
тәрбиелейміз, рухани бай адамдар қатарын да арттырамыз. Осы ретте француз
жазушысы әрі ... ... Мари ... мына бір ... ... сөзі
ойға оралады: «Жазушының оқуға арзитын ғана ... басу ... Бұл ... ... ... ... ... талғамын арттыра түскен
болар еді ». Шын мәнінде бұл критериймен кітап басып шығарар болсақ, ... ... ... саны ... ... – ау ... ... пайда болары
сөзсіз. Бірақ біз кітаптың әсер етуші қуатының ... ... әсте ... ... ... ... ... гөрі сапа қымбат. Бұл дегеніңіз
оқырманның талғамы дұрыс қалыптасу деген сөз. Яғни, талғамы ... ... ... ... ... ... талаптан сапа пайда болады
.Сапалы тауар – өтімді тауар.Егер біздің басып шығарып ... ... деп ... сол ... яғни ... отырған тауарымыздың
өтімді болуына біздер мүдделіміз. Бүгінгі таңда кітап тарату ісі, ... ... ... тұр. Қазақстандағы кітап саудасының ... ...... бұлағы. Рухани қазынаны сақтаушы, жеткізуші. « Артық білім
кітапта» деп ғұлама Абай кітапқа жоғары баға береді. «Малқұмар ... ... бұл да Абай ... ... данасы халқына не дегелі отырғанын
түсінікті. Ғылым, ар –инабат мектебі бәрі ... ... ... болма,
кітапқұмар бол. Ал біз кітаптың нағыз бағасын біліп жеттік пе?
Бұл сұрақтың жауабын кітап саудасынан да іздеуіміз керек. ... ... ... ... ... ... өнімінің тауарлық құнын ғана ... ... ... ... керек. Бұл - киер киім, ішер ас ... ... ... ... өсіп толысуың үшін бірден бір азық. Дәлірек айтқанда, ... ... ... саудалау оның сонау папирус ... ... ... не ... ... ... ... Жоғарыда аталған, бабаларымыз ... ... бар тас ... да су ... ... шығар. Қолжазба кітапты көшіретін орын
даяр ... яғни ... ... ... дүкендер де болған.
Көне гректер кітап сатушыны «библиопол» деп атапты. Осы сөзден француз
кітаптанушысысы Г.Пеньо «Библиология ... ... ... деген
кітабында «библиополистика» атты термин туғызған. Библиополистика - кітап
және сату деген екі ... ... Иә, ... ... кітап
жағдайы тамырын тереңнен алады. Және кітап саудасындағы негізгі тауар ... ал ... өзге ... ... ... азық ... адам ... байытуға орасан ықпал ететіндігімен ерекшелетіндігі аян.
Кітап - ерекше ... ... ... ... ... Ал, білім
алуда, ғылым ізденуде кітап сенімді дос. Сенімді ... ... басу ісі ...... Осы ... ... ... кітап - болмысы жағынан ерекше тауар. Бұндай тауарға ... ... ... ... ... көрген кітап міндетті түрде таратылуы
тиіс\3\. Дана ... ... су ... табар» деген нақыл сөзі бар, ал
осы қисын тұрғысынан керек, жарық көрген кітап оқырманына ... ... ... мен ... ... деген тақырыпты таңдау
себебім, мұхиттың толқынындай мың құбылған өмірімізде, өмір сүріп ... ... ... ... ... белгісі-кітапты дүниеге
әкелу, одан кейін ... ... ... ... отыр. Осы ретте
елбасымыздың айтқан мына бір сөзі ойға оралады ... ... ... ... ... ... неге барлығы екі-ақ мың дана мен таралуы тиіс?
Біздің еліміз сияқты кітаппен сусындатып калған байтақ елге ... ... ... ... ... саны жыл ... өсіп ... жоғары білім
беретін оқу орындарынынң қатары да артып келеді. Қаншама кітапхана ... ... ... ... Егер әр балабақша, мектеп, жоғарғы оқу
орны, кітапхана әр жаңа кітаптан бір-бір данадан ... ... ... ... ... ... көкке шырқатпай ма? Ол үшін ... ... ... ... ... құндылығы мен сапасы өз
дәрежесінде болуы керек. Мәселен, баспагерлердің өздері бас қосып, ... ... ... ... бір бірлестік неге
құрмасқа? Іс көзін осылай заман талабына сай үйлестіре білсек қана ол ... ... ... ҚР ... Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаевпен
сұхбат, 26.03.2006,2-бет). Мұндағы елбасының қозғап отырған мәселесі уақыт
талабына сай. Олай ... ... ... ... ... ... ... қажет етеді. Бұған қоса бүгінгі таңда шығып ... ... ... онда ... салаға қолдау қажеттігі айқын
болады. Елбасымыздың «Кітап саудасын нарықтың өзі ... ... біз өмір ... ... ... ... ... бейімделу
мәселесі. Бұл дегеніміз баспалар кітап таратуда ... ... ... ... ... ... негізгі мақсат - кітаптың
оқырманға барар жолын жеңілдету, ыңғайлы ету. Кітап саудасы - ... мен ... ... үйлестіретін жол\4\. Осы жолда менің ойымша түрлі
кітап көрмелерін ұйымдастыру керек. Және де түрлі ... ... ... ... ... ... ... еді. Бұған қоса ... жыл ... өтіп ... өте ... ... ... ... көрмелері біздің елімізде де өтіп тұрса, мемлекетіміздң кітап ... ... арта ... ... ... дегенде, елбасының
үстіміздегі халыққа жолдауында ... ... елу ел ... ... ... сөзі ойға ... Бүгінгі таңда өнім өндірушілер қатаң
бәсекелестік аясында жұмыс ... Бұл ... де, ... ... өнім сапалы болса, соның тауары өтімді. Ал өндірген өнімді тиімді
өткізе білу- нарықтық экономиканың ... ... ... ... ... ... ... коммуникация құралы.
1. Қазақ кітабы таралымының аз болу себептері.
Тоқсаныншы ... ... ... ... жойылуымен жаңа
нарықтық экономикаға негізделген демократиялық қоғам құру ... ... ... ... нарыққа өту оңай бола қойған жоқ. Бұл кезеңде көптеген
баспалар шығынға ұшырап, жабылу ... ... ... ... ... ... кезінде баспа ісі коммунистік партияның қатаң бақылауында
болып, қаржы жағынан түгелімен мемлекетке ... ... ... ... ... бәрі де ... тарапынан жүргізілді. Осындай
тәуелділікке үйренген редакциялар демократиялық қоғамда ... ... ... ... ... баға жетпес рухани байлық екені даусыз. Белгілі ... ... ... “Кітап оқуда тиылсақ, ой ойлаудан да тиылар едік” – ... ... ... ... жату артық болар. Рухани азықтың қайнар
көзі саналған кітаптың қазіргі қалпы қандай? Бүгінгі ... оның ... біле ме ... ... санамызды сарғайтады/6/.
Кез-келген баспаның нарық экономикасына бейімделуінің бірден-бір тетігі
кітап тарату ісін ... ... қою ... ... Бұрын жоспарлы экономика
жағдайында кітап нарығының инфрақұрылымы мемлекеттік көтерме кітап базалары
– кітап саудасы мекемелері мен кітап ... ... ... ұсыныс,
еркін бәсекелестік сияқты нарыққа қатысты ұғымдар ол кезде ... ... ... саудасы мемлекет монополиясында болғандықтан, бәсекелестік пен
тұтынушы ... ... ... ... жоқ, ... ... ... тапсырыстар қабылдап, басылымды шығару және таратуды
ұзақ уақытқа жоспарлауды жүргізді; кітапқа ... баға мен ... ... мен ... ... ... ... кітапты
таратудың жазылу формасын көп қолданып, ... ... ... ... Ал, ... экономика жағдайында ... ... мен ... ... кітап нарығының тауарларының
көбеюі, төлемдердің тұрақсыздығы, пошталық және транспорттық ... әр ... мен ... байқалып, тақырыптық жоспарлар мен
тапсырысты жүйелі жинау, кітап саудасы саясатын ұзақ ... ... ... ... ... жойылды\7\.
Қазақстандағы кітап ісінің нарық экономикасына бейімделе бастағанына да
он жылдан аса уақыт болды. ... ... ... ... ... ... бүкіл республика көлемін қамтыса қазіргі ... ... оған жете ... ... ... ... ең басты тетік кітап тарату мәселесін қолға енді ала ... ... мен ... бұл істі ... ағымына сай жаңғырту үстінде.
Бірақ, бар мүмкіндікті пайдаланып жатыр дей алмаймыз. ... ... ... ... ... бұл саласының
қазіргі кездегі жағдайы қуанарлықтай емес /8/.
Дара сауда саттық – кіші және үлкен ... ... - ... ... ... ... ... көлемі кітаптың сату бағасының
40 пайыздайын құрайды, ал сұраныс көбейіп жатса жеңілдік те 46-47 ... ... Ал, ... ... ... ... ... өзі
оларды кітаптарды үлкен мөлшермен сатып алуына мәжбүрлейді. Бұл кітаптар
ұзақ ... ... ... Мұндай фирмалар сатып алу барысында
әдеттегіге қарағанда ең жоғарғы ... ... 2-3 ... ... ие ... ... көтерме саудамен айналысатын фирмалар
республика бойынша транспорттық ... ... ... Соның
арқасында олар кез-келген жердегі дүкенге аз ғана ... ... ... ... Ал, егер олар ... ... өзінен алып жіберетін болса,
бұл 2-3 аптадай уақытты алар еді. ... ... ... дара ... ... ... де өтей ... саудасын жақсарту мақсатында 1 жылда 4-5 рет ... ... ... перифериялық қызметкерлері жиналатын бұл
конференция баспаның тақырыптық жоспарына және сату маусымдарына байланысты
ұйымдастырылса, жаңа кітаптарды ... ... ... ... ... және ... қатысады. Әр кітапты өз редакторлары
таныстырады, оған ... ... Ал, оны ... ... ... ... ... сауда-саттық мамандары қатысуы тиіс. Сауда-
саттық мамандарына катологтар тапсырылады. Каталог - ... ... үшін ... ... құралы болып табылады. Әрі мамандарды
маркетингтік қолдау әдістермен, яғни ... ... ... жарнама әдістерімен (плакаттар, дүкен сөрелеріндегі кітаптардың
макет үлгілерімен кітап клубтарының басылымды алу ... ... ... ... ... түріне жоспарлармен) таныстырады.
Конференциядан тарасқанда сауда-саттық мамандар үш ... ... ... Ең ... ... ... жаңа ... сатылуына
белгіленген квотаның орындалуын талап ету. Екіншісі - ... ... және ... ... ... өз ... осы
басылымдарымен толықтыра түсуіне итермелеу. Үшінші міндет - ... ... ... қарым-қатынасты қолдап отыру, кооперативтік жарнаманы
ұйымдастыру, ... алға ... ... ... ... Ал, ... ... өз тұтынушысының барлық сұрақтарына жауап
бере алуы өз алдына міндет екені сөзсіз ... ... кері ... ... ... - ... қайтадан
қайтарып беру болып табылады. Қайтарылып берілмейтін кітаптар өте аз, тіпті
бестселлердің өзі кейде баспаға қайтарылып ... Ал, бұл ... ... және ... пайдасының азаюына әкеліп соқтырады. Бұрындары
барлық дерлік баспагерлер кітап сатып алушы ... өз ... ... болса, сатып алу бағасын толық қайтаруға кепілдік беретін.
Бірақ қайтарылып берілетін ... ... ... ... ... ... енді айыппұл сала бастады. Яғни, кітап сатушы ... ... ол ... ... ... ақшасын түгелдей қайтарып ала
алмайды. Оның белгілі бір мөлшері ұсталынып қалады.
Кітап сатудың жаңа әдістеріне ... ... ... ... ... тарату. Баспаның сауда - саттық қызметкері өз контрагентіне өзі ... ала ... ... тапсырысты ұсынады. Бұл жерде қай ... ... ... ... ... ... ... деген мәселені көрсетеді. Егер
тапсырыс қабылданса, онда тапсырыс алушы көрсетілген сұраныстың он ... ... ... қағазда 100 кітап атауы көрсетілсе, тапсырыс алушы он
кітапты өзгертуге құқылы. Бұл ... ... аса ... емес ... ... ... ертеректе шыққан басылымдарды сату. Бұл әдіске сай
дүкендер баспалардың беклисстеріне сұранысқа көбірек ие ... ... ... ... мүмкіндік алады. Егер ... өз ... ... қорларын сатып отырса, ол ... жаңа ... ... ... бұл ... кітаптардың дені әдеби емес ... ... ғана ... ... ... ... кітаптарды сақтайды. Бірақ
мұндай кітаптармен салыстырғанда жұқа мұқабалы дәл осы кітап ... ... оған ... ... ... Үшінші, телефон арқылы
сауда. ... ... ... зор ... ... ... болып табылады. Егер кітап сатушы ... сату ... ... оған ... қаржы көп болар еді. Соған ... ... өз ... ... ... ... Ал ... арқылы бірден бірнеше мәселені шешуге болады. Әрі ол
басқа әдістермен салыстырғанда он есе ... ... ... ... ... сату. Компьютердің бар мүмкіндігін пайдалану арқылы кітап
сату ісін баспалар бүгінде алға жылжытып ... ... ... айналысатын
баспа бөлімдері бір компьютерлік желіге байланысқан. ... ... ... ... ... ... елдердегі кітап бағаларымен салыстыра қарасақ, Қытайда кітап өте
арзан тұрады екен. Мүмкін бұл ... өз ішкі ... ... ... ... Қытайда бір кітаптың бағасы бәтеңкенің бағасынан 25 есе
арзан. Бір жағынан кітап арзан болғандықтан мүмкін оның тұтынушылары да ... ... бір ... 500 иен ... ... 150 иен бір долларға ... бір ... 3-3,5 ... ... С.Ф.Добкиннің «Основы издательского
дела и книгопечатания» ... ... ... ... мекемелер
баспалардың өз жоспарларын ... ... роль ... ... сатушы
адамдар күнделікті миллиондаған кітап сатып алушылармен әңгімелесіп, соған
сәйкес кітапқа деген сұранысты, тұтынушылардың қандай кітапқа қызығушылығы
жоғары ... ... ... Олардың бәрін жинақтай келе, ортақ бір
қорытынды шығарады. Осы қорытындыны баспаларға тапсырады. ... ... ... қандай тақырыпта кітаптар шығаруды және ... ... ... ... ... ... - делінген.
Қазақстандағы баспагерлер үшін бүгінде өнім шығарудың екі түрі қалыптасқан:
біріншісі, мемлекеттік тапсырыс, екіншісі, «еркін», яғни әр ... ... ... деп тапқан кітаптарды шығарады. Бірінші түрдегі тапсырыс
берушілер - ... және ... ... Ақпарат министрлігі, Мәдениет
министрлігі болып отыр. Олар ... мен ең ... деп ... ... ... ... ... бөледі.
Ал «еркін» сауда ең үлкен, тұрақты, бірақ қауіпті. Енді кітап дүкендеріне
сатылуға ... ... ... ... ... ... көптеген
қалалар Ресейлік кітаптар Алматы арқылы жеткізілмейді. ... ... ... ... - Астраханнан, Петропавлға - Омскден, Павлодар,
Көкшетау, Семей, Өскеменге - ... ... - ... ... ... ... және ... жеткізіледі. Мысалы,
«Экономик,С» кітап сатушы фирмасы іскер, оқулықтар және ... ... ... ... ... ... алады.
Екінші жолы баспалардың өздері кітап дүкендермен келісім-шартқа отырады.
Мысалы, «Білім» ... ... ... ірі ... ... ... ... баспа директоры Жарылқасын Нұсқабаевтың
айтуына қарағанда кітаптардың аз ... ... ... екі себебі бар.
Біріншісі, кітап өніміне қажетті ... ... ... ... өте
қымбат болғандықтан, сапасы жоғары, түрлі-түсті, суретті Ресей ... ... ... ... ... Соған байланысты біздің кітаптардың
сатылуы аз болып отыр. Екінші себеп: қазақ оқырманының ... ... Олар ... ... сай тек балаларына қажет оқулықтарды
ғана сатып алады. Ал, ... ... ... адамдар дүкендерде қаптап
тұрған орыс тіліндегі кітаптарды қымбатта болса алып жатады. Ресейде БАҚ ... ... құн ... ... тасталған. Сондықтан, Ресей баспа өнімдері
көп таралыммен шығады. Бүгінгі таңда бізде ... ... ... ... десе ... Ол - ... өз ... өзі сатуы. Көбіне
авторлар кітаптарын ауылдарға әкеліп тастайды. ... ... яғни ... ... ... ... бір нәрсені байқауға
болады: қазіргі уақытта кітаптың өзі емес, оған ... ақша ... ... сияқты. Әйтпесе, бір ауылға әкеп тарата салса, кітап бүкіл
Қазақстанға тарамай, бір ... ғана ... ... ... ... ... барысында (50 адам сұрастырылған) тек 50
пайыздайы ғана кітап сатып алуға бір пайыз ... ... ... ... ... ... ... ғана жақсы дамыған. Ауылдық
жерлер туралы сөз етуде ... ... Ең көп ... ие кітаптар - орыс
тілді басылымдар, жеке ғылым ретінде библиополистика саласы туралы ... ... ... мемлекеттік тілдегі кітаптар мәжбүрлеудің ғана
арқасында сатылады. Болашақта библиополистиканың қарқынды түрде дамуы үшін
үлкен еңбек етуі ... ... ... жол бар ... ... маркетингке деген қызығушылық кітап саласынан-баспагерлер
мен сатушылардан да ... ... ... ... - соңғы жылдары маркетинг тәжірибесін дамытудағы
маңызды әрі тез өзгерістер орын ... ... ... сату ... ... ... кітап дүкендерін ашу, кітап таратудың дәстүрлі емес ... ... ... ... ... ... ... қызығушылық
бойынша кітап клубтарын тарату, сатудың арнайы түрлерін ... ... ... болуы...Бұлардың барлығы оқырманға кітап жеткізу
әдістерін түрлендіруге ғана емес, сонымен қатар кітап нарығының ... де ... ... бойынша сату - тез дамыған сала. Бұған қызығушылық танытқан
баспагерлер де көп. ... ... өз ... ... ... ... де бар. Дегенмен, тікелей пошталық таратумен
айналысатын компаниялар қызметі өте ... ... ... жоспарлау мен
әр операцияны мұқият бақылауды қажет етеді. Ерекше көңіл ... ... ... ... ... іріктеу және кітаптарды ... ... ... ... ... ... да әсер ете ... мен кітап сатушылар мына бір мәселені шешуге ... тағы бір ... жолы – ... ... арнайы каталогтарды пайдалана
отырып, оқырманды оның кітаптарымен байланыстыру\12\.
Журналдық өнім ... ... ... ... ... ... аспектілерін, қызығушылықтарын дөп басатын басылымдар
қызықтырады. “Барлығы үшін және ... ... деп, көп ... қамтуды
мақсат еткен каталогтар журналдардан гөрі белгілі бір бағытқа ... әр сала ... ... ... көбірек өтімді болып
табылады.
Кітап маркетингінде кітаптардың түрлері және жанрлары бойынша жіктеудің
маңызы зор. Сонымен ... ... ... жүйелеу де маңызды болып
табылуда. Жекелеген тұтынушыларға оларға керекті ... ... ... ... табу да аса маңызды салаларды кітап ісінде
оңтайлы тәсіл жарнамада, мұқабаны жасауда, супермұқабадағы ... ... ... ... ... ... ... кеңінен қолданылады.
Оңтайлы тәсіл, бірінші кезекте, ... ... ...... ... супермұқабасы көркемдеп безендіру, ... ... және ... ... осы ... ... барлығының бір-
бірімен үйлесімділікте болуын қадағалау керек. ... ... ... ... ... ... және ... материалды
дайындаудан бұрын шешеді.
Кітаптың арнайы белгілері және жарнама компаниясы ... ... ... мынадай мәселелер қою керек.
Көңіл аудару және тез тану. Мұқабасы, аты және өзге де ... ма? ... ... ... ... ... ... клипке назар аударады ма? Әрине кітап шыққанға дейінгі
зерттеулер әрбір ... ... ... ... ... тізімінің
тиімділігін бағалай алмайды\13\.
Коммуникациялық әсер. Кітаптың жекелеген ... (аты, ... ... ... ... ... ... туралы және оның
артықшылықтары мен оны сатып алу жолдары туралы ақпарат ... ... ... ... ... ... туғызатын сөз болмауы керек.
Сатып алушылық себеп. Ойлап табылған оңтайлы тәсіл сатып ... ... ма? ... ... өзі үшін ... ... сатып алуға итермелейді ме? Егер олай болмаған жағдайда кемшілікті
жөндеу үшін не істеу керек?
Жарнамалық материалдар мен басылымның әртүрлі ... ... ... процесстің бастапқы ... ... ... ... ... ... ... респондентке нақты жағдайды
баяндап, өз ... ... ... ... ... ... хабарландырумен қоса жүреді. Бұл респондентке қай кітаптың
оқырман қызуғышылығын ... ... ... ... ... кітап шығарудағы сегментті маркетингтің дамуына сәйкес
келеді. Өйткені, ол болашақта ... ... ... ... бизнесі нарықтың
мақсаты сегменттеріне әсер етуде баспасөз жаранамасына және онша қымбат
емес телевизиялық компьютерге ... ... және ... ... мен ... ерекше
көңіл бөлуді қажет етеді. Кітап бизнесінің осы ... ... ... ... ... ... Ең алдымен жарнаманың идеялары
жүзеге асырылады, содан соң осы жарнамаға деген ... ... ... ... Осыған қатысты қандай элементтер ... ... ... ... ... ... ... бар.
Баспасөз және жарнамасына қатысты сапалы зерттеулер тұтынушының жарнама
мәтінін қаншалықты түсінгендігін ... бере ... ... ... ... тиіс ... көрсетіп береді. Сандық тестілеу қандай
жарнама ... ... ... анағұрлым жақын екендігін
анықтауға мүмкіндік береді.
Жарнама саласындағы әрбір зерттеулер жарнаманың мазмұнын, жарнаманың
хабарландырудың ... ... ашуы ... ... ... ... мәселелер көтеріледі.
-жарнамаға қатысты ортақ әсерлер және олардың себептері;
-хабарды дайындау сапасына баға;
-сатып алуға деген қызғушылық деңгейі және оның ... ... ... бойынша хабарландырудың сенімсіздік туғызатын
тұстары;
-жарнама идеясына және оның формасына қатысты оң және теріс пікірлер;
-жарнама ... ... ... ма, жоқ ... ... ... енгізу\14\;
Осы мәселелерді шешу және зерттеулер барысында жаңа кітап немесе
нарықтағы жаңа ... ... ... ... ... ... Оқырманның кітапқа деген көзқарасын ... ... ... ... қабылдау үшін жұмыс жасайды. Ол баспагерлер
жарнама агенттіктерінің жобалары бойынша жүргізіледі.
Фокус – ... ... ... ... ... ... әсер ... ұсынылған кітапқа оң көзқарастар туғызатын жарнама ... ... ... ... ... ... ... кітапқа
деген көзқарасын қандай екендігі ... ... ... ... қатар,
мамандар қолына жекелеген сатып алушыға ақпарат ... ... ... Зерттеуге шығармашылық тұрғыдан келетін болса, мамандар жұмысының
нәтижесі зерттеу туралы есеп емес, баспагерге жаңа мүмкіндік туғызатын әдіс
болып ... Бұл ... ... ... ... кең ... иемденеді, екіншіден, шешім қабылданған жағдайда жобаны бағалауға,
оның жақсы және кем тұстарын көрсетуге мүмкіндік береді. ... ... ... ... ... жағдай жасайды. Кітаптың нақты бір
деталь оның ... мен ... ... Зерттеушілер әрбір элементін
мұқият қарағаннан кейін олар барлық ... ... ... көру ... ... ... ... үшін маңызды болып табылады. Бірақ,
жарнамалық хабарландыру түрлері, жарнама ... және БАҚ ... ... ... керек. Жекелеген басылымды да жарнамалауға болады,
дегенмен, тәжірибе көрсеткендей кітаптар белгілі бір критерийлер ... ... оңай ... Жаңа ... мен ... да ... ... жарнама мәтінінде бірге көрсетіле береді.
Кітап маркетингі 3 негізгі кезеңнен ... ... ... ... өнім ... ... ... жеріне кітапты жеткізу;
-аудиторияға оны қызықтыратын кітап бар екендігі жөнінде ақпарат беру;
Осы үшінші кезеңі бойынша жарнама ... бұл ... ол – ... ... ... табылады. Екінші кезеңнен – белгіленген
аудиторияға кітап ... ... ... ... өлшеп тауар
саудагеріне кітаптың артықшылықтарын айтып, көз жеткізеді. Сауда жарнамасы
шолушыларды, ... ... жаңа ... ... ... ... ғана емес, сонымен қатар кітап дүкендеріне қажетті
кітапты жеткізу болып табылады. Бөлшек сауда ... ...... дүкендері, кітап сату ... ... ... ... ... ... ... оқу орнындағы кітап дүкендеріне,
автодүкендерге – бір сөзбен айтқанда ... ... ... ... ... ... ... бөлшек сауда жүйесіне түсу
үшін керек\15\.
Оны тұтынушының жарнамасымен ... жөн. ... ... ... ... ... ... – дүкенге кітапты сатады.
Қатардағы сатып алушы кітаптың қай баспадан шыққанына назар аударады.
Сол себепті жарнама хабарландыруларының ... ... ... ... ... ... ... жарнамаға қарап, оның
фирмасын бірден танығанын қалайды. Сондықтан, сауда жарнамасының міндеті
нақты кітапты сату; бұл ... ... ... ... де ... ... автор мен әдебиет агенттеріне де оң әсерін тигізеді, жаңа
қолжазбалардың ... ... ... ... ... Жаңа ... үшін өздері туралы кітап сатушы ұйымдарға мәлімдегені маңызды.
Олар ірі баспаларға қарағанда сауда жарнамасына көп ... ... ... ... ... ... кітапқа сұранысты көбейтсе, тұтынушы
жарнамасы керісінше, дүкендегі кітаптардың сатылуын қарастырады.
Жарнама компаниясын жүргізу ... өте ... ... жарнаманың
хабарландырулары кітаптың шығуынан жарты ай немесе үш ай ... ... ... ... бұл ... ... Кей ... егер жаңа
кітапта қызықты мәлімет болса, баспадан ... бір апта ... ... ... бірінші рецензиялар жарық көргенше жарнама
жасамаған жөн. ... ... ... ... өзіне аударуы мүмкін,
автор көпшілікке аз танымал болса, жарнаманы қоя тұрған дұрыс. Егер ... көп үлгі ... ... шығарудан бұрын жарнамаға ірку ... ... ... ... ... жұмсауы мүмкін. Кітап табысты
болады деп есептеген жағдайда жарнаманы ... ... ... ... ... кең көлемді сатылымға түскен кезде аудиторияны жарнама назарына ұстау
үшін бір шара ... ... ... ... ... көлеміне
тәуелді емес, ең бастысы олардың шығу ... ... ... бестселлер
саналатын хабарландыруда ол бестселлер тізімінде тұруы мүмкін\16\.
Маркетинг қызметі.
Кітаптың беделі мен өміршеңдігінде ... ... рөлі ... Маркетологтарға қатаң талап қойылады. Егер ... ... өз ... ... ... ... экспедицияға
таралмаған, өтпеген экземплярды қайтарса, бұның себебін ең ... ... ... ... жібермеу үшін маркетолгтың
экономика, бизнес, ... ... ... ... жағдйды тез
бағалай алатын қасиеті болуы керек.
Маркетинг саласы ең бір маңызды басылымның шығуы мен ... ... ... ... ... ... ... жұмысының негізі -
басылымның жоспары. Маңызды маркетингтік шараларды ... ... ... кезеңге жоспарын жасайды. Егер редакцияның жағдайы бірнеше
маркетологты көтере алатын болса, олардың ... - ... ... ... ... оқырман аудиториясын зерттеумен, үшіншісі -
кітаптың басқа да ... ... ... маркетологтарының тағы бір міндеті - маркетинг бюджетін
анықтау. Бұл үшін ... айла - ... көп ... ... соң ... ... Маркетолог қолындағы барлық қаржы үшке
бөлінеді:
-жарнамаға төлеу, бұл жерде телевидение, радио және ... ... ... төлем;
-маркетингтік зерттеулер мен шаралар үшін жұмсалатын қаржы;
-едәуір шығынды қажет ететін ... ... үшін ... ... едәуір табыс әкелу үшін оны өткізетін айла-шараларды ... қана ... оған ... ... көп ... ... Оның
мақсаты маркетинг жоспарын оның нәтижелерімен қоса тексеру болып табылады.
Мысалы, әр тоқсан сайын басылымның ... ... ... ... редакцияның баға саясатына, табыстық құйылуына және тағы басқа
үздіксіз бақылап отыру қажет.
Бақылауды ... ... өзі ... Егер ... ... маркетингтік ешқандай пайдасы көрінбесе, ... ... ... жүргізуге шешім қабылдайды.
Анкета жүргізу әдісі көп қолдана ... ... ... ... жеке
адамдарға арналған анкета жасалады. Кітап оқырмандарына сұрау жүргізу.
Редакция қызметкерлері немесе осы ... ... ... ... ... ... ... Мұның ішіне тағы да оқырман
конференциясын ұйымдастыру ... ... баға ... ... ... ... ... басылымды оқитын ... ... ... ... ... Бұл ... редакциядағы барлық жұмысшыларға
жүктеледі. Оқырман аудиториясымен байланысты, сол ... ... ... ... ... ... ... рөл атқарады.
Басылым жарнамасы.
Маркетингтік негізгі методтарының бірі. Жарнама ... ... ... ... ... ... ... орын алады. Жарнама
үздіксіз жарияланып тұрмаса басылым өз ықпалы мен беделіне сене ... ... ... рыногының барлық аспектілерін, оқырман аудиториясын, өзінің
кітабын, редакциялық ұйымдастыру жұмысын ... ... ... барлық жағдайлары мен мүмкіндіктерін жүргізуге көмектеседі.
Бұл компанияның негізгі ... - ... ... ... ... мен ... ... табуда ұйымдастырулар мен басқарушыларға ықпал
ету.
Өзіндік басылымдарға талдау жасау.
Өз өнімін талдап, қарсыластарға төтеп бере ... ... болу ... ... жүргізіп, кез-келген уақытта ... ... ... ... ... ... жөн. Кітаптың моделін талдау пәні
болып табылады. Бұл ... ... - ... ... ... жарияланымның
бағытына, түрі мен салдарына, түрлі типтегі материалдар жүйесіне тағы басқа
негіз болады. Бұл ... тағы да ... ... ... өте ... ... жасау маркетологтың негізгі ісі. Жалпы ... ... ... , ... ... ... басылымның мазмұны мен
көркемделуіне өзгеріс ... ... ... тағы басқа көп септігі тиеді.
Болжам жасаушының міндеті - басылым басшылығына рыногта оның ... ... ... ... ... мен сол үшін ... ... жол көрсету. Сол сияқты алдып ала ... ... ... ... ... ... ... мақсаты - келе
жатқан өзгерістерге, ... - ала ... ... ... ... ... және жеке түрлері бар. Жалпы болжам - ол ... және тұра ... ... ... әр ... алып қарастырады. Ал,
жеке болжам бір ... ... ... ... ... жақын және ұзақ уақыттағы жағдайы анықталады. Бұл ... ... ... ... ... нығаюына көп септігін тигізеді.
Тұтынушылар рыногы.
Оқырман аудиториясын талдау. Өнімді тұтынушы үшін соған қаржы бөліп
сатып алушылар өз ... ... ... ... ... ... - аудиториялық база бола алатын басылымның мақсаттық аудиториясын
анықтау міндеті тұрады.
Рыногқа жету ... ... бір ... ... ... ... бірі - ... жаңа
басылымның жылжу мүмкіндігін анықтау. Мұнда сол, басылым тиражын ... ... ... ... сол ... таралуы жөнінде ақпарат көздерін қолдануына тура келеді. ... сол ... ... ... ... кедергі болмайды. Ал, ... ... ... ... ... онда ... ... таратылатын
аймаққа көлікпен жеткізіледі. Алайда, бұл көп шығын алып келеді. Таратушы
қызметін фирмалар атқара алады. Мұндай жүйеде ... ... бір ғана ... Қаржы мен шығынды екі жақ өзара келісіп шешеді.
Басылымның рыногтағы орны ... оның шығу ... ... ... жаңа ... қабылдауға дайын болған кезде ғана
ұзақ уақыт рыногтық жағдайын зерттеу мүмкін болады. Әбден ... ... шығу ... ... ... ... ... маркетологтары өз қарсыластарының рыногтағы
мүмкіндіктеріне көп көңіл бөлу қажет. Сол ... ... ... ... ... ... , рыногын зерттеу. Кітаптың
өзін оқырман аудиториясының ... мен ... ... ... зерттеу
және редакцияның өзін - дайындық процесін, өндірісін материалдардың -
техникалық базасын ... ... ... ... ... мен ... жету үшін рыногтың ... ... ... ... ... түсетін рыногының 2 түрі
бар:
1.Ресурстар рыногы; финанстық рыног, жұмысшы күші ... ( ... ... техникалық рыног; материалдар рыногы; ... ... ... таратушылар рыногы;
2.Мерзімді емес басылымдар рыногы. Рыноктың бұл ... ... ... ... ... ... емес басылымның тұрақтылығын оның финанстық мүмкіндіктеріне
байланысты. Қаржының ... көзі ... - ... өзі болып табылады.
Сатылу, жеке - жеке таратылу айналымға түседі. ... ... ... ... бұл аз ... ... жарнаманың газет, журнал, не
телевидениеде берілуі басылымға барынша пайда түсіреді. Жарнаманың ... ... ... ... ... коммерциялық бөлім ашуға болады.
2.Жұмысшы күш рыногы.
Бұл рыног 3 бөлімге бөлінеді: а) Шығармашылық қызметкерлер, жұмысшылар
рыногы. Жаңа ... ... - ... ... ... да ... Оның түрімен, аудиториясының ерекшелігін, бағдарламалары мен
міндеттерінің ерекшелігіне байланысты.
б)Техникалық қызметкерлер рыногы;
в) Бұл ... - ... ... ... ... маңызы редакциялық финанстық-коммерциялық қызметінің күшеюімен өсе
түседі. Олар маркетинг, менеджмент, қаржы, жарнама коммерция ... ... ... ... ... күші ... ... редакция
қажеттілігінң өзгеруімен байланысты.
3.Баспа рыногы.
Көптеген редакциялар ... ... ... Екеуінің арасындағы
қарым-қатынас БАҚ заңдарымен анықталады. Баспа іздеуде ... ... ... Ең ... ... жеңілі-редакция болады, бірақ
кітап санының ... ... бұл ... жағдайы өзгере түседі. Сұраныстың
қысқаруына байланысты ... ... бар ... ... ... ... ... кітаптың материалдық-техникалық базасын құруда ресурстардың үлкен
бөлігін ... Бұл ... ... ... ... рыногы;
-редакцияны ... үшін ... ... ... ... ... да ... полиграфия мекемесінің
қуаттылығы мен көптігіне байланысты.
5.Материалдар рыногы ... ... ... рыногтың негізгі аспектілерінің бірі ... ... ... яғни, қағаз рыногы және басқа да ... ... ... ... ... кітаптың бет-бедерінен көрініс
табады.
6.Ақпарат және идеялар рыногы.
Бұл ақпараттың ... ... ... ... ұйымының көлемі,
жұмыстың ұйымдастырылуы мен ақпараттың түрлі ... ... ... ... ... рыногында - кітап дайындап ... ... ... ... айналып отыр. Идея қызықты болған сайын
сұраныста өсе түседі. Ақпараттың бір ... ... ... ... ... тауарға айналды. Оны алу жолында ... ... ... ... жарнама берушілерге ғана емес, кітапқа да
едәуір ... ... ... енді ... келе жатқан жүйе. Баспа өнімін таратуда мамандырылып
жатқан жеке ... ... мен ... ... бола ... Арзан
бағамен алып сатышулар рыногта баспа мен оқырман арасындағы ... ... ... ... ресурс – қаржы. Финанстық базаның болу, болмауы, өнімнің
шығуы, шықпауына жауап береді. ... ... да ... ... ... ... Қомақты қаржы болған ... ғана ... ... ... ... көзі аз ... ... соны таңдағанда мұқият
болған жөн. Ұйымдастырушы болғанда ғана бұл ... оңай ... ... ол ... тікелей емес, көп жағдайда қарамағындағы кітаптың
қиналмай шығуына ... ... ... ... ... бірнеше адам
капидалдарын қосып, осы іспен әбден шұғылдануына болады. Бұл жерде ... ... ... ... бола ... ... ... базасын
нығайтқаннан кейін ғана материалды-техникалық базасын құруға көшуге ... ... ... ... ...... экономика шарттарындағы басылымның шығуы ... ... ... ... де ... ... ... басқару және менеджмент.
Редекциялық менеджменттің негізгі бағытының бірі – редакция коллективін
басқару болып табылады. Менеджер оның ... ... ... ... ... ... әдеби топ. Ол топ құрамы- ... ... ... ... ... үшін редакцияда
қаншама жұмысшы болуы керек, ол ... ... ... Бұл ... ... болмайды. Ол көптеген факторларға байланысты. Үлкен
басылым болса, көп адам; кішкентай басылым ... аз адам ... ... бәрі ... ... ... ... байланысы. Бірақ, қазір рыног
жағдайына байланысты басшы тек керек деген адамды ұстап, шығынға ... ... пен кадр ... ... ... ... рөлі үлкен. Жаңа рыног
жағдайларына байланысты ұйымды ... бұл ... ... орын да ... - дегеніміз жұмысшыға қаржы жағынан көмектесу. Мысалы: премия, естелік
сыйлықтар, ұйымның атынан ... ... ... Бұл ... үшін ... ... Ол мәселелерді менеджер қамтып отырады.
Кадр менеджменті.
Бұл адамның түрлі проблемаларын шешуге ... ... және ... ... ұйымдастыру әдістері мынадай ең маңызды жүйелерді қамтиды:
1. Жұмысты қабылдау алдында кадрды іріктеу жүйесі;
2. Лауазымға байланысты қойылатын ... ... ... жүйесі;
3. Еңбек шарттары: ұйымдастырушылық, ... ... ... гигиеналық, эстетикалық және т.б;
4. Кадрдың жұмысын бағалау ... ... ... ... жұмыстың)
нәтижесіне баға беру;
5. Жалақы төлеу жүйесі (үстеме ақы, комписация төлеу және жалақы төлеу
жүйесіндегі өзгерістер);
6. Жеңілдіктер ... ... ... ... ... ... ... өсу;
8. Кадрдың біліктілік дәрежесін арттыру,
9. Кадрдың басқа жұмысқа ауысуы, жұмыстан шығу ... ... ... ... ... ... болу.
Бұл стратегияны қолдану үшін баспа өз басылымдарының өзіндік құнын
төмендетудің барлық ... ... ... Ол үшін ... ... алып, кітапты тасымалдаумен кітап даналарын ... ... ... ... аз ... ... ... стратегияны
пайдалануға баспаға белгілі бір айрықшылықтар береді. Нақтырақ кітаптарға
аз шығын жұмсау жергілікті кітап ... ... ... үшін
жолды жабады. Өйткені баспа ылғи да баға жағынан ... ... ... аз ... ... кіріс көздерінің деңгейі бір
тұтынушылар қатарында қалуға көмектеседі.
Диференсиациялау стратегисы. Мұндай стратегияны жүзеге асыру үшін
ЖОО ... ОО-ң бірі болу ... ... кафедраларының ғылыми әдістемелік
дәрежесін жоғары болуы, оқулық ... ... ... болу ... ... ... ... ерекшеліктері бар:
- студенттер өздері оқитын ОО-ң оқу ... сай ... ... ... (I ... студенттердің өз жоғарғы оқу орнының баспасы өнімдерін сатып алуы,
жергілікті ... ... ... ... (II ... III стратегиясы – сегменттегі шоғырландыру стратегиясы. Бұл стратегияны
таңдаған баспаның бүкіл қызметі. ЖОО-ң ... яғни ... ... ғана ... ... Баспа студенттің оқулықтарды сатып алу
мүмкіндіктерін ескере отырып, соған сәйкес өз баспа өнімдерінің бағасын
белгілеу үшін шығын көлемін азайтуға күш ... ... өз ... және ... методикалық жағынан ... ету үшін оқу ... ... ... ... ... ынталандыру әдісі:
Адамдарды басқарудың ең негізгі функцияларының бірі. Мына ... ... ... су, ... ... қажеттілігі (қоршаған ортадағы әртүрлі қауіптен қорғау);
3. Өзіңді сыйлау басқалардың сый-құрметіне бөлену қажеттілігі;
4. Адамның бір нәрсеге немесе біреуге байланысты түсінісуге және ... ... адам ... ... қажеттілігі;
ІІ ТАРАУ
«Таратпасақ кітап шығарып қажеті не?»
2.1. Қазақ ... ... ... ... жарып шыққан көркем туынды жазушының перзенті дейміз.
Ал сол ... ... ... ... ұсыну үшін айналып көп ...... Оның ... ... іңгәләп жарық дүниеге
келген нәрестені туған анасы ғана құндақтап әкетеді/18/.
Қазіргі кезде кітап, газет, ... ... ... жаңа нарықтық заманға сай жоғары, білікті маркетинг пен
менеджмент мамандарына деген ... ... ... қарағанда,
кітап басу ісінде жарнама үлкен рөл атқармайды. Ең бастысы жарнамаға ... ... ... ... ... күн ... өнім ... мен оны тарату ,
яғни сату болғандықтан, мұнда басылым өнімдерін ... ... ірі ... ... кезде Интернет-дүкендермен байланыс
орнату қажет.
Жалпы, тарату - ... ... мен ... процесінің ең соңғы
сатысы болып табылады. Қызықты да әсерлі, әдемі де мазмұнды кітап шығаруға
болады, алайда ол ... ... оны ... мен ... жұмсалатын күш
босқа кетеді емес пе? Бұл орайда тарату ... ... бөлу ... стратегиясы кез-келген баспаның мақсаттары мен оның ... ... - ... ... ... ... және нәтижесінде
үлген табыс алу. Таратудың жемісті стратегиясын жасау басылым өнімін толық
өткізу жоспарына байланысты. Ең ... ... ... маркетингтік
зерттеу өнімнің таралымы мен өткізу жолдарын анықтауға мүмкіндік ... ... ... баға ... да ... болады.
Тарату стратегиясы анықталғаннан кейін оның тактикасы жасалады.
Бұл ... ... ... ... және ... байланысты тиімді өткізу
деген сөз. Дәл қазіргі уақытта баспа өнімдерін тұтынушыға әртүрлі жолдармен
жетеді. Егер ... ... ... ... ... ... ... сатып алушыға жету жолы да ... ... ... көп ... ... ... ... көтерме сатумен айналысатын
кәсіпорындар арқылы жеткізеді.
Қазіргі кезде мамандар Қазақстандағы жалпы ... ... ... ... 125миллион АҚШ долларға бағалап отыр. Алайда отандық өнімге
оның тек 7-8 пайызы ғана тиеді екен. Ресей ... ... ... ... өз ... ... ... саны жүзден асқаны хабарсала,
Қазақстан республикасының ұлттық мемлекеттік ... ... әр ... ... жіберіп отырған баспалардың саны 2001 жылдың өзінде 150
шақты болатын, бірақ соған қарамастан, оқырмандарымыз ... ... ... ... ... басылған түрлі жанрлардағы әдебиеттер
жаулап алып, отандық басылымдарымыз ... ... ... Оның ... ... ... 150-дей баспаларымыздың көпшілігі жылына 1-
2 кітап басып шығарады. Ал, Ресейде озық баспаларының бірі “АТС” айына ... ... ... ... нарыққа өтуін қамтамасыз етеді. Сонымен қатар,
таралымның көлемінде де үлкен ... бар. ... ... жаңа
детективті романының таралымы жарты миллионға ... ... ... үшін ең көбі – он мың. Оның ... ... баспалар тек кейбір
категориядағы ... ... ... ... ... көбінесе тек
1000-2000 дана көлемінде кітап басып, таратады.
Соңғы 10 жыл ішінде Қазақстандық кітап өнімінің ... ... ... ... ... ... керісінше өсе бастағаны байқалады.
Бүгінгі таңда ... ... ... ... деген сауал өте өзекті болып
табылады. Оған дұрыс жауап беру үшін кітапты шығармас ... оның ... ... мүмкіндіктерін айқындау маңызды, ал ол үшін тұтынушылар нарығына
зерттеу жүргізіп, олардың сұранысын білген дұрыс/19/.
Ал, Батыс баспагерлері тәжірибе ... ... ... үш топқа бөледі:
Бірінші, жалпы – көпшілік оқырман. Мұндай оқырмандар сұранысын ... ... ... ... ... ... ... өнімдері:
публицистикалық және биографиялық әдебиеттер, түрлі ... ... ... анықтамалықтар мен сөздіктер, кеңсе тауарлары т.б.
Екінші, сұраныстары бір оқырмандар яғни, бұл топтағы оқырмаңдарды
белгілі бір сала немесе тақырып қызықтыру ... Олар ... ... ... ... дін ... ... т.б. Шет елде мұндай
оқырмандар тобына арнайы баспалар өз өнімдерін ұсынады.
Үшінші, ... ... ... ... ... ... ... оқырмандар кітапты тікелей ... ... ... ... ... ... ретінде мекеме немесе кәсіпорын кітап
дүкендеріне бірден жіберіліп ... ... ...... өзі ... ... кім ... анықтау екенін айтқымыз келеді. Сондықтан ... ... ... ... ... Олар ... сұранысын анкета, тест
жүргізу арқылы анықтап отырады. Оқырман сұранысын ... ... ... дер ... ... беру ... ... іске асырылатын жарнамалық
шараларды жүзеге асырады. Олар: бірінші, каталогтар шығару яғни, баспадан
шығып жатқан ... ... ... ... ... ... Шет ... жылына 2 рет немесе 3 айда 1 рет ... ... ... ... қарап, өзіне қажет кітапқа тапсырыс береді немесе кітап
дүкендеріне сатып алады.
Екінші, жарнамалық жобалар мен ... ... ... ... тақырыбы, авторы, қысқаша аннотация, тиражы, бағасы, ... ... ... ... Мұндай жарнамалық жобалар ... ... ... ... ... ... халық көп жиналатын мәдени орындарға таратылады.
Үшінші, кітапханаларға, кітап дүкендеріне, ... ... мен ... тарату.
Төртінші, тапсырыс бланкілерін тарату. Мекемелер мен кәсіпорындар
баспадан шыққан кітаптар жайлы ... ... бар ... ... ... ... саны көрсетілген бланкілерді қайта жинап алады.
Айтпақшы, тапсырыс ... ... ... ... ... ... ... жарық көретін кітаптың мұқабасын ірі кітап дүкендері
мен кітапханаларға жіберу. ... ... ... ... ... ... Мұқабада кітаптың шығатын күні, бағасы көрсетіледі.
Бұл мұқабаны кітап дүкендері көрмеге және жарнамаға пайдалануларына болады.
Алтыншы, бұқаралық ақпарат ... ... ... ... орай,
бүгінгі баспаларымыз жарнамалық шараларға қаржыларын қимайды. Қазақ
кітаптарын өз ... ... да осы ... Бұл ... қауымы да біледі, бірақ оған бермейді. Әрине, теледидар немесе
радиоға жарнама беруді баспаларымыздың қалтасы ... де ... ... ... ... ... түскен қаржыны 5-10 пайызын
жарнамалық жобаларға жұмсайды екен.
Жетінші, авторлармен кездесулер ұйымдастыру. ... ... ... ... Автормен кездесу ұйымдастырғаннан кейін оның жаңа
шыққан кітабына ... ... ... ... ... ... ... кездесулер олардың кітабына жасалған бірден-бір жарнама.
Әсіресе, балалар мен ... ... өз ... ... тұруы жас жеткіншектің кітапқа деген қызығушылығын оятары сөзсіз.
Тағы бір айта ... ... ... ... ... ... рухани азық көзін кітаптан алатыны мәлім. Демек, балаға қалай
кітап оқытамыз. Бүгінгі балалар ... ... гөрі ... ... ... ... ... теледидардан батыстың шытырман оқиғаға толы
филмьдерін тамашалағанды ұнатады. Енді ол баланың ... ... ... ... Бұл ... орыс ғалымдары терең зерттеген. Олар
балаларға арналған ... ... ... ... ... ... сегіз айына бастап кітаппен достастыра бастайды. Олардың
мектеп иллюстрациялы, қалыптан тыс ... ... ... ... ... сөзсіз. Осы тұрғыдан тағы бір айта кететін ұсыныс,
баспа қызметкерлері мектептермен тығыз байланыста болса. ... ... ... ... ... ... Демек баспаның саудадағы
одақтастарының бірі ... ... ... даусыз.
Бүгінде біздің баспаларымыздан да тәуір дүниелер шығып жатыр, бірақ
оларды таратумен айналысатын мекеме жоқ. Шетел баспалары өз ... ... ... арқылы таратады. Сондай-ақ, олар ... ... ... ... дүкендерін, дүңгіршіктер ашу ... ... ... баспагері Элисон Бэйберсок кеңестерінде, жалпы көпшілік
оқырман қолына кітап жеткізу үшін кітап дүкендерін немесе ... ... ... ... ... ... ... ашқан ұтымды екенін ... Ал, ... ... өздері
қамтамасыз ететін мекемелерден сауда нүктелерін ашса, ... ... ... ... ... ... таратудың қалыптасқан
инфраструктурасын жоғалтып алады. Қазақ кітабы ... ... ... ... ... ... Баспалардан шығып жатқан кітаптардың тиражы
аздығынан кітап бағасы қымбат болады.
Облыстарда кітап ... жоқ. ... ... 10 мың
тұрғыны бар елді мекенге – 1 кітап дүкені қажет екен. Ал, жалпы Қазақстанда
1500 кітап ... ... ... Ол үшін ... ... ... қалпына келтірген жөн/20/.
Қазіргі кезде өнімді өткізудің Қазақстандық баспалар 2 жолмен жүзеге
асырады яғни, бірінші ... ... ... ... өз ... ... ... туғызатынына және табыс әкелетініне үміттену.
Қазір ... ... жуық бір ... ... ... үшін ең кем ... мың теңге қаражат керек. Ондай қаржыны табу оңай ... ... ... ... ... ... ... қажеті бар кітаптардан басқа
танымал авторлардың кітаптарын басуға қаржы бөліп түрады екен. Александра
Марининаның ... осы ... ... ... маңызы бар
үрдіс. Бізде Ресейден келетін кітаптар көп болғандықтан, қазіргі кезде
Ресейде шығарылмайтын, ... ... ... басып шығару
дұрыс. Кітапханаға, дүкендерге келгенде адамдардың ... ... ... ... салалары бойынша Қазақстандық авторлар жазған
құралдарын жиі сұрайды. Қазақ-орыс, ... және ... ... ... ... ... әр ... энциклопедиялар, мектепке
дейінгі дайындық пен кластан тыс оқуға арналған қазақ және орыс тілдерінде
балалар әдебиетін шығару, ... ... үшін ... ... ... ... дейін 98-99 пайыз Ресейден әкелінген арнайы іскерлік
әдебиет бүгінде ... да, ... ... саны аз. ... ... ... 30 пайызы ғана ... ... ... ... де орыс ... кітаптары толтырып отыр. Бұл
біздің әлі де Ресейлік баспаларға мұқтаж екенімізді ... ... ... ... тек ... ... ... детектив жанрында
жазылған кітаптарды оқуға құмар. Детектив бүгінде дүкендерде ең көп ... ... ... ... ... айналды. Ал, біздің баспагерлер
неліктен қолға алмайды екен? Көпшілігі ... ... ... ... ... ... ... шытырман оқиғалардың
қаһармандары реалды адамдармен ассоциациясы туғызады деген ойлар айтып жүр.
Ал, ... ... ... ... ... ... жол таба алмаған
секілді көрінеді. Детективтермен ... ... ... ... ... ... әйелдерге арналған романдар мен үй ... ... ... ... кітаптарды атауға болады/21/.
Еліміздегі кітап бизнесі өз мемлекетімізбен қатар Ресейдегі де барлық
экономикалық шарықтаулар мен ... ... ... ... 99 ... ... ... түседі, бұл үрдіс әлі де ұзақ уақыт
сақталмақ. ... ... ... мүлде кітап басылмайды деп айтуға әрине
болмайды, бірақ кітапсаудасы нарығында ... ... ... ... рас. Өз ... ... бір ... баспалардың жағдайы
көш ілгері. Мысалы, қабылданған жаңа кодекстер, нормативті анықтамалар
дереу ... ... ... ... ... біршама Қазақстандық
баспалардың қызметі жемісті екені сөзсіз. Қазақстан, оның ... ... ... мәдениеті, тарихи жәдігерлері, қалалары туралы көркем-
суретті альбомдарға сұраныс жоғары. Сондықтан бұлар үш ... ... ... ... ... ... ... Қазақ әдебиеті
классиктерінің (І.Есенберлин, М.Әуезов, А.Құнанбаев т.б.) ... ... ... ... не ... ... ... (қазақ, орыс) басылады. Орысша-қазақша, қазақша-орысша сөздіктер,
балаларға арналған ... ... үш ... ... ... ... «сурет дәптерлер», «боямақтар» - ... ... ... Қазақстанда олардың таралуы да қиындық
туғызбайды.
Елімізде детективтік, фантастикалық шығармаларды шығаруға талпыныс бар,
бірақ әзірге ... ... ... ... ... дамыған
кітапбасу нарығына бетбұрып тұр. Мысалы, фэнтези жанрында ... ... ... көшбасшысы, өмірінің белгілі кезеңдерінде Алматыда
тұрған Сергей ... өз ... ... ... басуға ниет білдірген. Ал детективтерге келсек, Мәскеуде отырған
Алматылық топ ... ... ... жазып бастыруда деген мазмұндағы
кітап әлемінде есімі танымал Марина Серова туралы әр түрлі ... ... ... ... ... үшін бүгінде өз шығармаларын
кітап етіп бастыру өзекті ... ... ... көбі ... ... ... өзіміздің жеке коммерциялық жылтыр (глянцевый) кітап баспасы ... ... ... Ресейлік баспалардың есебінен өтеп жүрміз.
Еліміздегі кітап нарығын ... ... ... ... ... жаулауда. Сондықтан да кітап саудагерлеріміз сол елден кітап
тасумен ... ... бұл оңай ... ... Күн өткен сайын осы
бағыттағы бәсекеге қабілетсіз кітап бизнесмендері біртендеп азаюда.
Мәскеулік ірі баспалар сенімді, тұрақты әрі ... ... ... ... 15-20%) жасайды, төлем мерзімін 1 айдан үш ғайға
дейінгі аралықта ұзартуға да келісім береді. Өзіңнің жеке ... ... да ... ... ... болашағы жоқ, ал әмбебеп дүкендерде
кітап сататын бөлімдер ашу өте қымбатқа ... Ұсақ ... ... жаңа ... ... ашылады; олардың көбісі
қайтадан жабылады, қайта жаңарады – осылайша кітапсаудасының ... ... ... ... ... ... құрылымы
16-19 жастағы жастардың – 21% шытырман оқиғалы әдебиеттерді, сондай-ақ
фантастикалық ... ... Бір ... ... ... ... қарағанда, көбінше 45-54 жастағы кісілерді
қызықтырады, яғни осы ... 10,3% осы ... ... ... ... «Сауықтық» әдебиеттер
|Сауықтық әдебиеттер% ... ... ... |10.4 ... романдары |3.5 ... |3.0 ... ... сөздіктер әрине, студенттерді немесе ... ... ... ... ... ... ал арнайы мамандыққа қатысты
әдебиеттер сол студенттерді және жас мамандарды ғана қызықтыратыны сөзсіз.
Зерттеу жүргізу ... ... 16-19 ... ... ... немесе анықтамаларды әдебиеттер бір кездері сатып алған екен.
2 кесте. ... ... ... ... әдебиеттер |5.7 ... |6.1 ... |3.0 ... ... |3.5 ... бұл түрі ... атақты болмаса да, кітап дүкендерінің
сөрелерінде Габриел Маркестің немесе Виктор Пелевиннің кітаптары ... ... ... ... ... аз және олар ... Ал ... сандық мәліметтерге сүйенсек, отандық поэзияның
табынушылары – 15000 адам екен.
Ең ... факт – 20 ... ... ... ... тіпті де оқымайтыны. Көркем әдебиетті құнттайтын жоғары
білімді аз ғана топтың ... ... ... да ... ... респонденттердің 25000 тенгеден жоғары табыс табатындары ХХ ... ... ... ... ... ... ... әдебиеттер% ... ... ... ... |1.1 ... ғ. дейінгі шетелдік проза |1.0 ... ... ... ... |0.9 ... ғ. ... орыс ... |0.7 ... ... |0.6 ... ... |0.1 ... дүкендеріндегі балаларға арналған әдебиеттердің молдығына
қарамастан, үлкендердің 9,0% ғана балаларына осынау кітапшаларды ... ... ... бұл ... ... ... болғанда, балаларын қуантар
ата-аналардың саны артар ма еді? ... ... ... кандидаты атағы бар
респонденттердің 50% балаларын ертегілермен, басқа да балаларға арналған
әдебиеттермен тәрбиелейтін боп ... ... ... ... оқу ... ... интеллектін дамытады деп тұжырымдайды. Өз тәжірибелерінде ... ... көз ... парасатты элита кейінгі ұрпағының
толыққанды өсіп-жетілуіне ... ... ... ... әдебиеті% ... ... |5.7 ... |2.9 ... ... ... ... статистика бойынша Қазақстан тұрғындары жарты жылда 3,7 кітап сатып
алады. Бұл қорытындыға Қазақстандағы кітап ... алу ... ... қол ... 59,4% Қазақстандық әрбір жарты жылда 2 не 4 кітап
сатып алады.
5 ... ... 6 айда ... ... саны
|Кітаптар саны% ... ... ... |4.6 ... ... |1.8 ... кітап |10.1 ... ... |27.7 |
|2 ... |31.7 |
|1 ... |24.1 ... 16,4% ... ... ... ... ... жатқызуға
болады. Олар ай сайын бір кітап сатып алады. Жоғары білімі ... ... ... ... ... 13% ... ... ішінде кітап сатып
алуға 14 мың АҚШ долларын жұмсайды.
6 кесте. Соңғы 6 айда ... ... ... ... ... % ... usd кем емес |13.3 ... usd |33.3 |
|4 Usd кем |53.3 ... сүйер қауыммен араласу барысында шынайы ... ... ... Бұлар табыстарының жартысын кітап-журнал ... ... ... ... ... нық ... Оқулықтар мен сөздіктерге
болашақта сұраныс артатыны ақиқат, оқулықтар мен кәсіби ... ... ... мол ... кенеледі. Кітап түрлерінің
ассортименті көбейеді. Кітапты шынайы бағалайтын ... саны ... деп ... қол ... соң тәуелсіз Қазақстан күрделі әрі ... ... ... ... Ол – ... ақпараттық-мәдени келбетін
өзгертуге қабілетті, алдағы мыңжылдықтың барлық талаптарына ... ... ... ақпараттық саясатты жетілдіріп, жүзеге
асыруды меңгеру еді. Осыған орай, ҚР Президенті ... ... ... бірнеше секторлары бар: ... ... ... ... ... рөл ... коммуникация және ақпарат.
Бұл салаларды дамыту экономиканы ... ... ... ... халықаралық байланыстар интеграциясына да айтарлықтай ықпал
етеді».
Шынымен де, қазіргі өркениетті қоғам, оның ішінде Қазақстан өндірістің,
бостандықтың ... ... ... және ... ... пайдаланылуына қажет шарт ретінде, ... ... ... ... ... пен капиталды қолданады/23/.
Бүгінгі таңда маңызы зор ақпараттық кеңістікте өтіп ... ... ... ... ... ... - 2030»
стратегиясы, демократияландыру, нарықтық реформалар, әлемдік ұйымдарға
мүшелік, құқық және ... ... жаңа ... ... ... тұтас әлеуметтік-саяси және ... ... ... етеді. ҚР Президенті Н.Ә.Назарбаев: «Қазақстан
Конституциясы ... ... ... ... ... ... азаматтық қоғамдық институттарды ... ... мен ... ... БАҚ-тың еркін жұмыс істеуін заңды
түрде бекітеді», - деп жариялады.
ХХІ ғасыр ... ... ... ... ... адам
өміріндегі маңызын, БАҚ пен коммуникацияның транзиттік қоғамның өмірі мен
іс-әрекетін қамтамасыз етудегі рөлін терең ұғынуымыз керек.
Демократиялық ... кім ... ... ... сол ситуацияны
басқарады, кімде ... өмір ... ... әрі нақты ақпарат
болса, билік те, ... да ... ... ... ... ... саясаты қоғамның өмірі мен қызметіне
аса қажет және еркін ақпарат алмасуды ... ... ... ... кеңістік құруға бағытталған.
Жалпы БАҚ-ты «төртінші билік» деп атайды. Қазіргі саясаттануда бұл
жөнінде ... ... бар: ... құралдарының, телевидениенің
құдіретінің күштілігі сондай кімде-кім БАҚ-ты, телевидениені ... - ол ... елді ... отырғаны».
Сөз бостандығы республика азаматтарының көзқарастары мен дүниетанымдық
ұстанымдарын ... ... ... жол ... ... маңызды бір элементі болып табылатын кітаптар
Қазақстандықтардың мәдени-рухани даму ... ... ... ... ... ... ... біраз қиындықтар да жоқ
емес. Нарықтық қатынасқа негізделген аласапыран қоғамда рухани байлықтан
гөрі материалдыққа көп бет ... әр кім өз ... ... ... әуре боп ... ... ... баға жетпес адам білімінің қорын
сақтап қалу өте ... ... ... ... ... ... еді: ірі және ұсақ
баспалар бірігіп, белгілі бір бағыттағы әдеби өнімдерді ... ... ... нақты бір кітап ассортименттегі кітаптарды емес, дәл
қазіргі жағдайда қай ... мол ... ... ... ... ... ... меншігінде болса, бүгінде олар жекешелендіріліп, әр ... ... өз ... күресуге бет алған/24/.
2.2. Нарықтық экономика талаптарының орындалуы.
Қазақстанның кітап нарығы бүгінгі таңда да бұрынғысынша ... ... ... ... ... КСРО әлемдегі ең оқымысты елдердің
санатына жататын. Өкінішке ... одақ ... соң оның ... бірде-
бір республика кітап оқу жөнінен мақтай алмайды. Қазақстанда солардың
қатарында. ҚР да ... ... ... ... ... ... Ресейдің ұлттық кітапханасының тапсырысы бойынша жүргізілген
зерттеулер мынадай көркеткіш берді: Ресейліктердің үштен бір бөлігі тіпті
кітап оқымайды және ... ... ... ... ... алмаған.
Қазақстан кітап палатасының мәліметтері бойынша республикамызда әр айда
600 кітап жарық ... ... ...... және анықтамалық
материалдар, ал көркем әдебиеттің массасы тым аз 5-10 ... ... ... ... нақты дәлелмен келтірмесек те, көркем әдебиеттің 90
пайызы Ресейден келетіні тайға таңба ... факт ... ... ... Ресейдің баспалық қызметі өте белсенді дамуды, соның ізінде шарықтау
шегіне әлі ... жоқ. ... ... ... орыс ... ... ТМД ... бойынша бірінші орында. «Книголюб» газетінің пікірі
бойынша, Ресей ... ... ... ... бейхабар,соған қарағанда,
Қазақстандық кітапсаугерлері тауарды Ресейдің көтерме кітап базасынан алып
келіп, сатады. Отандық өнімдерден сатылымда анықтамалар, ... ... ... ... кездеседі. Кітап дүкендерінің алдыңғы қатарлы
сөрелерінде танымал Ресейлік және ... ... ... ... тұр, ал ... ... ... артқы сөрелерді мекен
еткен. Әрине, дүкен иелерін ... ... ...... ... көп, бұл атворлардың олардың табыс көзі. Кейбір кітап дүкендерінде
отандық авторлардың шығармаларын бостан-босқа орын алып тұр деп ... ... да. ... ... ... көркем
әдебиеттері көп жағдайда өз ... таба ... Неге ... кітап Ресейлік кітаптан айтарлықтай қымбат болғасын да
оқырманның қалтасы көтере ... ... ... мұны әр ... ... ... екі жыл ... кітап баспасы саласында
қабылданған заң негізінде оқулықтар, кітап басатын полиграфиялық қызметтер,
балалар әдебиеті сияқты ... ... ... ... ... ... бояулар, полиграфиялық жабдықтар мен олардың ... ... Кез ... басылымның қымбатқа түсетіні де осыдан
екені сөзсіз. Ең бастысы кітап өндірісінде мынадай сәт бар: тираж ... ... жеке ... ... құны ... Бүгінде Қазақстандық
кітаптардың тиражы орта есеппен 2000 данадан аспайды. ... ... ... әдебиеттерінің тиражы жүз мыңнан аса данамен басылатын,
нарық сыйымдылығы Қазақстандық нарықтан 10 есе ... ... ... емес екенін байқауға болады. Неге Қазақстандық баспалар отандық
авторларымыздың ... көп ... ... ... олар ... ... тігуге қорқады, себебі аса танымал емес ақын не ... ... ... кетуі күмәнді. Міне, сөйтіп біздің жазушылармыз өз
қаржысына шақтап, аз тиражбен кітаптарын ... ... ... ... ... ... ... кітап өнімдерін шығаруға
қаржылық та, техникалық та ... бар. ... ... болғанда баспа
мен авторлар арасында ауыз біршілік жоқ, баспагерлер ... ... ... авторлар керісінше, лайықты баспа жоқ деп арызданады. Нәтижесінде,
Қазақстанның қазіргі әдеби өміріндегі ... сөз ... ... ... ... Бұл ... Алматылық Сергей Лукьяненко нақты мысал
бола алады. ... ... ол ... ... ... жасады. Жазушының
талантымен қоса оның ... да ... ... ... ... ... ақын-жазушылар келіп, шығармашылық кештерін өткізіп
(мысалы, Маэстро Паоло, ... жас ... ... ... ... ... ... дарынды жазушылармен
келіссөздер жасауда. Бүгінгі ... көбі ... ... ... ... ... өнімді жарнамалау жетілмеген. Ресейде
Толстойдың, Перумовтың, Донцованың, Цветаеваның т.б. жаңа шыққан ... ... ... ... жарияланатын болса, біздер
жергілікті автор кітабының жарық ... тек ... ... ... ... ... ... шығармалардан гөрі детективтерді, романтикалық новеллаларды
оқуға құштар деп ... ... ... 1990 ... ... экономикалық және саяси реформалар жүргізіліп жатқанда әдебиетке
сұраныс тіпті төмендеп ... осы ... ... ... ... ... ... жоғары сұранысқа ие болды.
Бүгінде Интернет пайда болғалы ... ... бір ... мәні
жоғалды деген көзқарас қалыптасуда. Бұл пікірдің бұрыстығына көз ... ... ... ... Оларда әлі күнге кітап ... ... және ... ... ... кіріс әкелуде. Біздің
елде де осындай алтын дәуір туатынына сенгіміз келеді.
Бүгінгі таңда Қазақстанның кітапсаудасы соншалықты ... ... да, ... ... баспалық бизнесі бар.
1994 жылы Гутенберг өнертабысынан ... ... ... баспагер-
дилетанттар кедейшілікке тап болды да, бұл салада тек ... ... ... ... ... ... ірілендіру және жекешелендіру процесі
басталды. ... ... ғана ... ... ... ... қысқарды.
Кітап басу саясатында баспалық инициатива маңызды рөл атқарады. Ереже
бойынша, өзекті тақырыптарға арналған ... ... ... ... ... сұранысына сай атақты авторлардың ғана
шығармалары іріктеліп ... ... ... көп ... шынайы тәуекелдің бағалануының көрсеткішінің
нәтижесінде шешіледі. Басылған тираж ... ... ... шығындарды өтеп,
кейінгі жоспардағы кітаптарды басуға жететін пайда түсіруге тиіс.
Кітап бастыруда кездесетін ең басты ...... ... және ... ұстанушылардан құқық сатып алу. Баспагерлер осынау
құқықтық ... ... соң, ... редакторларға төлеу қажет
ақшаны үнемдеулері керек.
Басылым ... да ... ... ... Мысалы, бір кезде
кеңестік кітап нарығында бар болған ақын-жазушылардың ... ... ... ... ... ... ... технологиясы процесіндегі және
саясатындағы өзгерістер мұндай ... ... ... ... ... ... ... альманахтарды, жылнамаларды шығару ... ... ... ... Мұндай типтегі басылымдарға оқырмандардан
сұраныс тіпті жоқ.
Қазіргі басылымдардың жаңа типі – авторлық жинақтар мен монографиялық
мәтіндер. ... ... ... ...... кітаптарды басу.
Орта есеппен алғанда баспа қатарынан әртүрлі 5-6 ... ... ... ... пен ... ... 15-20 ... тақырыптағы серияларды
шығаруға қабілетті/26/.
Қазіргі кітапбасудың ... ... - ... ... ... әйел романдары, фантастика, фентези сияқты
жанрлармен шектеледі. Бірақ фантастика және фэнтези жанрына қызығушылық
төмендеп ... ... ... ... беллетристикалық сектор деп аталады.
Беллетристикалық емес сектордың құрамына кіретін ... ... ... сұраныс жоғала қойған жоқ. Тарих, философия,
психология, дінтану, өнертануға қатысты кітаптар ... ... ... сұраныс өте жоғары. Осы кітаптармен тең ... ... келе ... ... әдебиеттер. Компьютер қолданушылар
саны күн артқан сайын өскендіктен, бұл ... ... ... келеді.
Кітап нарығындағы тағы бір елеулі факт – шет тіліне ... ... ... ... ... басу – ... бизнесінің өзіндік арнайы
ерекшеліктері бар жеке ... ... ... Бұл ... ... реванші қадағаланады. Қазақ және кеңес балалар жазушыларының
кітаптары кең көлемде басылып, сәтті таралады.
Балаларға ... ... ... ... ... ... қатысты. Олар өте көп бірақ әрқашан жақсы бола бермейді.
Оның үстіне мектеп оқулықтары өмір сүру ... ең ... ... барлық тектері мен жанрында қалам тербейтін ... ... ... ... Қазақстандық кітапбасу ісін құптай
бермейді.
Баспа бизнесінің ... ... ... нарығынан «макулатур-
факторды» толық алып ... да, ... ... ... және жекешелендіру нарық секторында айтарлықтай криминалдық
сипаттағы бәсеке тудыруы мүмкін.
Кітап дүкендері – Қазақстан кітап ... ... ... күштері.
Кітапты кім сатады? Дүкендер және лотошылар. Ірі саудагерлер жоқтың қасы
және олар 100 ... ашық ... ... ... бере ... мен ұсақ ... ... кітаптарды кедендік тексеруден
әр түрлі ... ... ... ... ... нарығының ауқымы қандай? Жалпы есеппен жуықтап
алғанда оның айналымы 100-120 млн. ... ... ... ... ... ... ... өнімдердің 90 пайызын өткіземіз.
Реализаторлар еңбек ақы, налог, аренда т.б. ... ... ... түсетін таза пайда маңызды емес, ал ... ... ... ақша ... жатқаны – қызық. Жуықтап алатын болсақ –
50 млн доллар Ресейліктердің қалтасын томпайтуда.
Біздің ... ... ... ... ... ... алады? Ірі дүкендер
баспамен тікелей байланыс орнатуға тырысады. Мұндағы жеңілдік – кітаптарды
15-30 пайызға төмен бағамен алады. ... бұл ірі ... ... ... ... олар түрлі жеңілдіктерге қол жеткізеді
және жаңа ... ... ... ... ... ... ... кейде көтерме бағамен кітаптардың үлкен партиясын сатып
алады, ... аз ... ... түсіп қалады.
Ал, лотошылар өз бизнестерін басқаша жүзеге асырады. Олар баспалармен
тікелей жұмыс ... ... ... ... мақсаттарын қол
жеткізеді. Нәтижесінде партиясы аз, бірақ бағасы жоғары. Оның есесіне,
еңбек ақыға, салықтарға, ... және ... ... ... ... аз ... Лотошылардың кітаптары арзан, бірақ олардан іздегеніңді
таппайсың. Сондықтан лотошылардың ... ... ... барып
қажетін тауып жатады.
Ұлттық кітап палатасының берген мәліметтері бойынша республикамызда 150-
дей баспа үйлері бар. ... ... ... астам ғана кітап өте аз тиражбен
басылады. Салыстырып ... ... ай ... 500 жуық ... ... жылы ... 700 млн дана тиражбен 90 мың кітап басылған. Бұларды
ақшаға шаққанда миллиард долларға жуықтайды.
Ендеше ... 150 ... ... ... Кез ... ... газетті
аша қалсаңыз, бұл сұраққа бірден ... ... ... ... ... ... ... басқа да полиграфиялық
қызметтерден ... ... ... ... ... айналысу тіптен
тиімсіз. Өнім өтпейді. Ащы да болса ақиқаты – ұсақ ... ... ... жоқ. Ал, ірі баспалар кітап шығаруға айтарлық
қабілетті, бірақ авторлар неге екені оларға арызданып, ... ... ... тағы да ... салыстыруға тура кеп тұр. Бізде атақты,
өзіндік брэнді бар авторлар жоқтың қасы. Бізде ... ... ... жоқ. Басқан кітапты ... да ақша ... ... ... ерте түсініп, алдын алу ... ... ... ... жемісін жеуде. Біз қазіргі таңда көршіміздің ірі-әрекеттерін
үлгіге ала отырып жұмыс ... та, ... ... ... ... ақша бөлуге қалтамыз көтермейді. Атақты авторлардың кітабын
сатып алудағы тағы бір ... ...... ... өз ... ... ... қарағанда қымбат. Бұған себеп ... ... ... ... ... ... құрал-жабдықтар, бояулар сияқты
тағы да басқа сырттан келетін шығындар бағаға дереу әсер ... ... ... жағдай, онда кітап нарығында салық жоқ. Бұл өте мықты
стимул. Біздің ... ... ... құрамы қандай деген сұрақ
туындайды? Жауабы дайын – оқулықтар, фотоальбомдар, анықтамалар, ғылыми
әдебиеттер. ... ... мен ... алады, ғылыми әдебиеттерді
сол мамандықтың иелері иемденеді. Ал ... ... ... және ... жарнамалық өнімдерден басқа ірі баспалардың
заказчигі - мемлекет. Сондай-ақ ірі өз ... ... ... ... ... ... сөрелерге қазақша кітаптар із суытпай түсіп
тұрады. Олар негізінен – Абай, М.Әуезов т.б. ... ... ... бұл ... тамған тамшы сияқты. Кейбір отандық авторлар ... ... ... ... бастырады. Бірақ мұндай жомарт
жандар тым сирек. Немесе әртүрлі халықаралық ... ... ... ... ... ... кітаптардың тақырыбы – нашақорлық, ... ... ... ... т.б. Бұл ... ... ... қызықтыра бермейді. Кейде бұл баспа өнімдерінің өздеріне қатысты
тақырыптағы кітаптарын волонтерлер мен ... ... ... ... ... ауыр ... да, біз ... кітап нарығындағы
жалпы экономикалық өсім бойынша Ресейге бағынышты болып келеміз.
Қазақстандық кітап өнімдеріне сұраныстың деңгейі жөнінде кез - ... ... ... бере ... ... ... ... бірі саналатын
«Эврика» дүкенінің меңгерушісіне мынадай сұрақтар қойдық: «Қазақстанда
белгілі әдебиеттердің ... ... деп ... Бұл сұрақ мамандарды,
қатардағы оқырмандарды да толғандыратыны сөзсіз. Қайсыбір елдегі қанды
оқиғаларды оқудан гөрі өз ... ... ... ... ... қызықтыруда.
«Эврика» дүкенінің меңгерушісі Наталья Дәулетбекова: ... ... ... ... ... ... қазіргі қазақ
прозасы, қазақ тіліндегі балаларға арналған кітаптар, логиканы дамытатын
оқу ... ... бар ма деп өте жиі ... ... біздің оларға
ұсынар айтарлықтай ештемеміз жоқ. Балаларға арналған кітаптар бар, ... ... ... ... ... ... бағасы да қымбат болары
сөзсіз. Ал 150 ... ... ... ... ... ... ... классикалық әдебиеттер өте жақсы сатылады. Мысалы, М.Әуезовтың
4 ... ... ... - 1960 ... ... ... тұл кітаптардың ізін
суытпай талап ... ... ... ... ... ... көркем кітаптар жетіспейді. Бұлар өте қажет кітаптар емес
пе? Мектеп оқушыларына арналған ықшамды, ыңғайлы орыс-қазақ сөздіктері жоқ.
Бағалары ... және ... (6600 ... ал кішкентай форматтағыларының
мұқабасы жұмсақ, балалар оны тез-ақ жыртып тастайды. ... ... ... ... ... ... өкілдері кітап дүкендерін аралап,
тұтынушылардың ара салмағын жүйелі бақылап отырады, ... бұл іс ... бере ... ... бас ... ... ... Қазақстанда жақсы
кітаптар бар, ал көпшілік мазмұндағы ... ... онда бұл ... ... ... ... ал автор – ол брэнд. Ол брэнд құру
қомақты қаржыны қажет етеді. ... ... ... ... ... баспасының құзырында, олар оның таралуына миллиондаған ... ... ... ... ... құруға не кедергі?
Қазақстандық кітап өндірісінде әзірге мұндай қаржы жоқ. Егер ... ... ... ... ... Қазақстан қырық есе артта. Тағы ... бар. ... ... бірден «өлмес мұра» жазғылары келеді, ал
өздері сапасы төмен шығармалар қатарына жатқызатын белгілі әдебиеттерге
құнттап ... ... ... мен ... ... ... ... жер мен көктей, бірақ оқырманға көпшілік мазмұнды сапалы
қарпайым, жақсы өнім керек. Біз бұл ... шешу үшін ... ... ... ... ... баспасының қабырғасында жас жазушылардың
мектебін қалыптастырып жатырмыз. Оның шеңберінде талантты қазақ жастарының
шығармашылық шеберліктері ... ... ... ... ... ... ... Қайрат Бегалин, біздегі «Шығыстың атақтылары» сериясына
арнап ... ... ... ... Оның өз ... ... Кітап нарығының деңгейін көтеру үшін мемлекеттің көмегі
қажет деген пікірмен мен өз ... ... Егер ... әлеуметтік
мәні бар кітаптарды басуға қаншалық ақша бөлетін ... ... ... нарықытық жетілуіне аз көңіл бөлетін болады.Әрине Ресей
біздің алдымызда тұр, бірақ уақыт өте келе ... де өз ... ... ... ... ... жылдың ішінде қалталы азаматтар бар қаржыны алдымен кітапқа салу
керек екендігін түсінетін болады. Ресейде солай басталған: олар белгілі бір
уақытта ... ... ... ... ... тек содан кейін кино, музыка,
театрды қолға алды.
Қорытынды
Қазіргі кезде Қазақстандағы ... ... ... ... келе ... ... ... тарих қойнауында кететін осы саланың еліміз
тәуелсіздік алған 90-жылдары Кеңес ... ... ... ... ... да ақиқат. Сол бір өткелі кезеңде өнердің, әдебиеттің,
мәдениеттің сонымен қатар, өндірістің де ... ... ... ... ... ... ... кейін қалыпқа түсті деуге болады. Бұл
саланың Кеңес Одағы ... ... ... ұшырайытындайы да бар.
Себебі, 70-жылдай уақыт бойы бір ... атап ... ... ... ... жүйеде жұмыс істеп келген сала тәуелсіздіктен
кейін жұмыс ... ... ... ... ала ... ... ... да.
Әлемдегі ең көп оқитын елдер қатарында болып келген ... ... сол ... кітаптан біраз алыстап қалғандай болды. Оған елдегі жұмыссыздық,
ақша құнының ... ... ... ... да ... әсер ... тарату ісіне білікті, білімді маман тарту табысқа жетудің , яғни
басып шығарған кітапты ... ... ... себеп. Жаңа экономикалық
жағдайға бейімделу қалай болғанда да, оңай емес. Кітап шығару саласында да
жаңа ... ... ... ... ... ... бірақ атқаруға
болатын шаруа. Өнімді өндіру бар да тарату бар.
Жалпы тарату - өнімді дайындау мен шығару процесінің ең ... ... ... ... да ... ... де ... кітап шығаруға
болады. Алайда, ол таралмай қалса, оны дайындау мен ... ... ... ... Бұл ... ... стратегиясына көңіл бөлу маңызды.
Қазақстандағы кітап сату ... алға ... бар. ... ... ... бұл сала ... Франция, Ресей, Германия сияқты Еуропа
елдерінде өте жақсы дамыған. Осы ... ... ... ретінде
«Цивилизацияның жалпы көрінісінде әрбір халықтың орны оның оқыған кітабының
санымен анықталады»-деген/28/ сөзі, бүгінгі ... да ... ... ... ... ... заңғар жазушысы Л.Н.Толстойдың «Егер
надандықты насихаттаймыз десек, онда ... ... ... ... ... ... (бұл тек бір қарағанда ғана) ... ... жоқ. ... ... ... ... көлемді
жұлдыз жорамалдар, экстрасенстерге арналған көмекші ... ... ... ... салған гөрі өткір сынаған жөн. ... ... таяз ... ... ... ... жазылған. Олардың
жеңіл оқылатын дүниеге қажеттігін қанағаттандырып, әлемнің пайда ... ... ... ... ... ... ... сондықтан осындай
кітаптардың таралымының көптігін мәдениет прогрессіне ... ХХІ ... ... ... қол ... ... мен ғылым
өзінің дамуының шырқау ... ... дей ... ... ... ма, ішкі жан дүниенің, жан сарайының байлығына, сұлулығына қол
жеткізді деп айту ... Адам ... ... ... осы – кітап. Ал, бүгінде қандай кітап, нақтырақ айтсақ, ... ... ... ... Шындығында да мамандардың айтуы бойынша
өтімді деген кітаптардың қатарына адам ... ... ... ... ... емес ... негізінен қанды қырғынға,
зорлыққа, атыс-шабысқа құрылған және түрлі ... ... онда ... ... жоқ, өнегесі жоқ дүниелер өтімді болып отыр. Мұндай
тақырыпқа ... ... ... ... ... қол ... ... маманданған журналист сымақтардың шығарып жатқан сары басылымдарын
қосыңыз.
Кітап нарығы. Кітап маркетингі қазіргі ... ... ... ... ... ... мен ... түбегейлі өзгерді.
Өзгерістерді жан-жақты байқауға болады. ... ... ескі ... ... жаңа ... ... жүріп келеді. Маркетинг техникасы ұғымы, кітапты
өзгертудің жаңа жолдары пайда болуда.
Қазақ кітабын сату оңай шаруа ... ... ... ... ... ... тауарлардың дені шетелден әкелінген ... ... ... тек бір ... ... ... Келесі сөреде
Қазақстандық әдебиеттер орналасады. Бұл қазақ кітабын ешкім алмайды деген
ұғымды тудырмау керек. Фирмалардың ... ... ... ... ... ... ... құны жоғарылайды. Сөре түскен кезде, қазақ
кітабының бағасы оқырман қалтасының мүмкіндігінен жоғары болып ... ... ... ... ... бюджетіне кітап саудасы мен салығына
қаншалық аз ақша ... ... онда көп ... жеңілдіктермен
азайтар ма еді.Осы көп салықтың арқасында ... өз ... ... ... ... ... маркетингтің атқаратын рөлі ... ... ... ... ... ... ... насихаттап,
оны өткізудің түрлі тәсілдерін жүзеге ... ... ... жолдарын
қарастыру – міне, осының бәрі кітаптың өтімділігін арттырады. «Жол ... ... ... басып шығару мақсаты - оны тарату, өткізу.
Сілтемелер
1. ... ... ... ... 1991ж, 26 ... ... ... кітабының тарихы //ҚазҰУ хабаршысы, журналистика
сериясы, №2 (13) 2002 ... ... ... ... ... ... 1999 жыл ... Елеукенов.Ш.Р. Кітаптану негіздері. Алматы. Санат 1997 жыл
175-176 бб.
5. Дулатова.Ж. Отандық кітап тарату ісінің күрделі мәселелері
// ҚазҰУ хабаршысы, журналистика сериясы,
№2 (15) 2003 жыл 121 ... ... ... басу ... ... ... анықтау//ҚазҰУ
хабаршысы, журналистика сериясы, №1 (20) 2006 жыл, 47 бет.
7. Дулатова.Ж. Отандық кітап тарату ісінің күрделі мәселелері
// ҚазҰУ хабаршысы, журналистика сериясы,
№2 (15) 2003 жыл 122 ... ... ... ... ... Білім 1999 жыл 291бет.
9. Мәмет.С. Заман шешіресі кітапта. Егемен Қазақстан,
1999 жыл, 2 қараша.
10. Дулатова.Ж. Отандық кітап тарату ісінің ... ... ... ... журналистика сериясы,
№2 (15) 2003 жыл, 123 бет.
11. Майлықұтова.М. Кітап басу ісіндегі оқырман сұранысын анықтау //ҚазҰУ
хабаршысы, журналистика сериясы, №1 (20) 2006 жыл, 48-49 ... ... ... кітап тарату ісінің күрделі мәселелері
// ҚазҰУ хабаршысы, журналистика сериясы,
№2 (15) 2003 жыл 123-125 ... ... ... ... Учебное пособие для вузов. М:
Книга, 38-39 стр.
14. ... ... ... ... информации. 121-126 стр.
15. Беловицкая.А.А. Общее книговедение. Учебное пособие для вузов. М:
Книга, 50-52 стр.
16. Семыкина.Ю. Заколдованный круг// ... №9 ... 7 ... Ж.Дулатова.Ж. Отандық кітап тарату ісінің күрделі мәселелері
// ҚазҰУ хабаршысы, журналистика сериясы,
№2 (15) 2003 жыл 123-125 бб.
18. С.М.Гурьевич.С.М. ... ... ... ... 128 ... Семыкина.Ю. Заколдованный круг// Континент №9 (96) 2003г. 7 ... ... ... ... ... ... для вузов. М:
Книга, 52 стр.
21. Дулатова.Ж Отандық кітап тарату ісінің күрделі мәселелері
// ҚазҰУ хабаршысы, журналистика ... (15) 2003 жыл 123-125 ... ... Общее книговедение. Учебное пособие для вузов. М:
Книга, 38-39 стр.
23. .Гурьевич.С.М.. Экономика средств массовой информации. 121-126 стр.
24.Беловицкая.А.А. ... ... ... ... для ... М: ... стр.
25.Семыкина.Ю. Заколдованный круг// Континент №9 (96) 2003г. 7 ... ... ... ... ... ... мәселелері
// ҚазҰУ хабаршысы, журналистика сериясы, №2 (15) 2003 жыл 123-125 бб.
27.Гурьевич.С.М. Экономика ... ... ... 128 ... ... ... кітапта. Егемен Қазақстан.
29.С.М.Гурьевич. Экономика средств массовой информации.
132 стр.
Пайдаланған әдебиетер тізімі
1. Елеукенов Ш. Кітаптану негіздері. Алматы. ... 1997ж. 175-176 ... ... ... книговение. Учебное пособия для вузов. М: Книга, 38-
39стр.
3. Дулатова Ж. Отандық кітап ... ... ... мәселелері //ҚазҰУ
хабаршысы, журналистика сериясы, №2(15), 2003ж, 121б.
4. Елеукенов Ш. Сұлулыққа ... ... ... ... Қасымова З. Кітап палатасы. Лениншіл Жас. 1985ж, 31мамыр.
6. Майлықұтова М. ... басу ... ... ... ... //ҚазҰУ
хабаршысы, журналистика сериясы, №1(20) 2006ж, 47б.
7. Мамажанов М. Халық қазынасы. ... ... .1993ж, ... ... Ж. ... ... ... ісінің күрделі мәселелері //ҚазҰУ
хабаршысы, журналистика сериясы, №2(15), 2003ж, 123б.
9. СемыкинаЮ . Заколдованный круг //Континент, №9 (96), 2003г, ... ... М. ... басу ... ... ... анықтау //ҚазҰУ
хабаршысы, журналистика сериясы, №1(20) 2006ж, 48-49бб.
11. Аманжолова А. Книжный мир сегодня и завтра. ... ... С.М. ... ... ... информаций.
13. Елеукенов Ш. Кітаптану негіздері. Алматы .Санат . 1997ж.177-178 бб.
14. Яковлина Н. ... мир. ... ... 2001ж, ... ... Ш.Сұлулыққа іңкәрлік. Алматы. Білім. 291б.
16. Мәмет С. Заман шежіресі кітапта. Егемен ... .1999ж, ... ... Республикасының “БАҚ”туралы Заңы. -Алматы. 2000ж.
18. Бекниязов Т. Журналистің шығармашылық шеберлігі: Оқу құралы.-Алматы:
Қазақ университеті, 2004ж ... ... Б. ... және ... ... 1993ж, 12маусым
20. Жақып Б. Қазақ кітабының тарихынан //ҚазҰУ хабаршысы, ... №2(13) ... ... ... ... ... ... Қазақстан, 1994ж,
13қаңтар.
22. НайманбаевҚ. Кітап қадіріне жете білейік. ... ... ... ... Б. ... ... тарихынан //ҚазҰУ хабаршысы, журналистика
сериясы, №2(13) ... ... Е. ... қайта санамыз. Қазақ әдебиеті, 1992ж, 15мамыр.
25. Дулатова Ж. Отандық кітап ... ... ... ... ... ... сериясы, №2(15), 2003ж, 124б.
26. Дәуренбеков Ж. Кітапқа көзқарас. Жас Алаш, 1995ж, 12қаңтар.
27. Беловицкая. ... ... ... пособия для вузов. М:Книга,
39стр.
28. Ерімбетов М. ... мен ... ... .Жас ... 1993ж, 17шілде.
29. Елеукенов Ш.Сұлулыққа іңкәрлік. Алматы. Білім. 294б.
30. Болатханова Б. ... ... ... пе? ... ... 1995ж, ... ... М. Кітап басу ісіндегі оқырман сұранысын анықтау //ҚазҰУ
хабаршысы, журналистика сериясы, №1(20) 2006ж, ... ... М. ... кітаптары қайтсе өтеді. Өркен, 1993ж, 26маусым.
33. Толымбек Ә. Дүкендерімізде орысша кітаптар қаптап,қазақша ... ... ... Қазақ әдебиеті, 2000ж, 17наурыз, 11б.
34. Малыбаева Р. Қазақ ... ... жай күйі ... Қазақ
әдебиеті,2002ж, 5сәуір, №14.
35. Нұржекеұлы Б. Үрей мен үміт тізгіні. Қазақ әдебиеті. 1994ж, 29көкек.

Пән: Журналистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 50 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«ш. бейсенованың «сүзгенің соңғы күндері» хикаятындағы лиризм мен психологизм. а.кемелбайдың "қоңыр қаз" шығармасын талдау. е.раушановтың « ғайша - бибі»поэмасының құрылымдық ерекшелігі. е.раушановтың «аспанға көшіп кеткен ел» поэмасының сипаты. е.раушановтың «қызық емес оқиға» атты поэмасының діни- мифологиялық сюжеті. ақын н.айтұлының «тоғыз тарау» поэмалар кітабына қысқаша талдау»21 бет
Қазақстан Республикасында ұлттық республикалық автоматтандырылған кітапханалық-ақпараттық жүйе (РАБИС) программасын құру және оны таратудың мәселелері34 бет
Delphi ортасы туралы түсінігі51 бет
Кітапханаларды автоматтандыру тарихы62 бет
Кристаллдағы жүйелер. Жобалау және дамыту106 бет
М.Дулатовтың өмірі мен шығармашылығын оқыту82 бет
Тараз - мұсылман өркениетінің Орталық Азиядағы орталығы5 бет
Биологиялық мембраналардың қызметі10 бет
Шетел журналистикасы135 бет
Excel-жұмыс кітабы10 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь