Латын және қазақ тілінің медицинадағы маңызы

Жоспар
І. Кіріспе

ІІ.Негізгі бөлім
1. Латын тілі тарихы
2. Қазақ медицина терминдік лексикасының тарихы

ІІІ.Қорытынды
ІҮ. Пайдаланылған әдебиеттер
        
        Кіріспе
Тіл қарым-қатынас түрі ретінде адамның биологиялық эволюциясын жылдамдатқан шешуші фактор болды. Оның әсері ... тік ... ... да ... болып саналады. Тілсіз эволюцияда аса маңызды жетістіктердің таралуы өте жай ... ... еді. ... ... ... бір - ... ... арқылы байланысады. Тіл жан-жақты байытылған ондаған ғасырлық тәжірибенің - дін, ... ... өнер және де ... ... ... ... ... болып табылады. Бірақ бұл тәжірибе барлық тірі жүйелерге тән тұқым қуалаушылық механизмдер арқылы ұрпақтан ұрпаққа берілмейді. Ол - ... ... адам ... ... ... ... мен өндіргіш күштерінің капиталы ретінде тұқым қуалау үрдісінде сақталады
Invia est in medicina via sine lingua Latina. Латын тілінсіз ... жол жоқ. ... ... оқу үрдісінде тәжирибелік және ... ... ... ... медициналық терминологияны сауатты қолдану үшін латын тілін оқу міндетті. Оқыту курсы үш ... ... ... ... ... ... және ... терминология. Медициналық терминология жүйесінің ... ... ... ... грамматикалық және лексикалық ерекше сипаттамалары бар.
* - Когнитивті - ... ... және ... ғылыми терминология туралы ұғымды қалыптастыру; медициналық ... ... орыс ... ... ... және керісінше аударма дағдыларының жүйесін қалыптастыру; дәрілік заттардың ... ... ... ... ... және оқып ... ... көлемінде латын тіліндегі жазбалар мен оқуларды оқып ... ... ... сауатты үйреніп, қазақ, орыс ... ... ... және керісінше аударуды үйрену; терминэллемент, түбірсөз жұрнақтар ... ... ... ... ... - Сөйлеу дағдыларын қалыптастыру ... ... сөз ... ... білуін, анатомиялық және фармацевтикалық сол ... ... ... және медициналық терминдерді сауатты қиыстыруын қалыптастыру.
* - ... ... ... ... ... ... дамыту және қалыптастыру.
* - Құқықтық құзіреттілік: Деонтология негіздерімен ... - ... ... ... ... ... және ... терминдерді құрастыру ... білу және ... ... ... қоғамдық және мәдени ой-өрісін кеңейтуін шыңдау.
Латын тілі тарихы
Ежелгі тілдер жайлы сөз көзғалғанда, ең алдымен еске ... мен грек ... ... ... грек ... және оның ... ... гректер сөйлейтіні түсінікті, ал латын тілі римдіктердің тілі болды. Бұнда енді: -деген сұрақ пайда болады.
Латын тілі (Linqua Latina) - бұл ... ... (Latium) ... ... ... - сабиняндар жерімен, Этрурия және Кампаниямен шектескен Италияның ортасындағы кішігірім аймақ. ... ... ... ... ал ... тілі ... тілі (Linqua Latina) деп ... римдік аңыз бойынша, нақты осы Лацияда гректермен жаулап алынған Троядан қашқан Эней пана ... ал оның ... ... Римнің бірінші патшасы және оның негізін қалаушы (б.з.д. 753 жылы) болуға тағдыр жазған екен. Рим бірінші кезде тек Лация ... ... ... ... ... ... ... Италияны, ал кейін Жерорта теңізінің бассейінін жаулап алды, бүкіл Рим империясының астанасы болды, бірақ бұрынғыша латындық деп ... Бұл тіл, ... ... ... ... ... ... Б.з.д. V-III ғасырларда латын тілі - ... ... ... ... ... жазба түрі бар тілдердің бірі болады. Б.з.д. IV-III ғасырларда ол Римнен тыс ... ... ... ... ... ығыстыра бастады, бұл б.з.д. I ғасырда жаулап алынған халықтардың ... ... ... ... жазба ескерткіштері - әртүрлі ыдыс-аяқтардағы және тастардағы ... ... ... мен ... ... Ғылымға белгілі ежелгі латын жазбалары б.з.д VII ғасырмен ... ... ... ... Ең ... ... жазу VII ғасырға жататын Римдік форумнан табылған тастағы жазу болып табылады. Небір ... ... бар (ант ... ... жазу ... ... ... жазылған, грек тіліне қарағанда унификацияланған, нәтижесінде, латын әдебиеттері пайда болғаннан кейін, жазулар латын жазуының ерекше түрі ретінде қала берді. ... мәні ... ... ... бұл ... ерекшеліктері тізімдердегі мәзір тастарына жазылған жазулар, храмдағы рухани жазулар, ... ... мен ... ... мәнді жазулар, тұрмыс заттарындағы жазулар, қабырғаларда жазылған өлеңдер және т.б. Қазіргі уақытта 100 мыңға жуық әртүрлі дәуірдің ... ... ... Олар ... ... ... ... өлеңдер, дұғалар және әнұрандар. Римдік фольклор халықтың ауызша өнерінің бүкіл түрін біріктірді. Біз мұнда өлеңдерді, жоқтауларды, діни әнұрандар мен ... ... және де ... ... ... және ... ... кең тарағанын байқаймыз. Ел кезіп жүретін актерлер қолма - қол ойлап табылған көріністерді ұйымдастыратын. Әдеби тілдің тарихы тек ... 240 жылы ғана ... ол ... ... ... ... ... грек Андрониктің есімімен байланысты (құлдықтан босағаннан кейін ол Тит Ливий Андроник ... ... ... рет ... грек ... ... ... тілінде трагедия мен комедияны қойған, сонымен бірге Рим поэзиясының негізін салып, ... ... 80 ... дейін созылған кезеңді архаикалық деп атайды. XII кесте заңдары - рим ... ... ... ескерткіші үлкен маңызға ие. Заңдардың алғашқы нұсқасы сақталмаған, бірақ, әртүрлі рим жазушылары мен заңгерлердің жазбалары бойынша, қалыпқа толық келтірілген. Ежелгі ... және ... ... ... ... ... ерекшеліктері бұл ескерткішті б.з.д. V ғасырға жатқызуға мүмкіндік береді. Көрнекті рим тарихшысы Тит ... ... XII ... ... ... құқықтың негізгі дерегі болып саналды. Бұл I құқықтық ... ... ... ... ... пен ұжымдық меншік, отбасы құқығы декларацияланады және жазалау жүйесі қалыптасады (Бұл Кодекс тек мемлекеттік құқықты қарастырмайды). Классикаға ... ... ... III-II ғасырлар) рим диалекті негіз болған әдеби тілдің қалыптасу кезеңі. Ежелгі латын жазуының ... грек ... ... еркін болды. Латын әдебиетінің пайда болуы б.з.д. III ғасырда Римнің қоластында Италияның ... ... ... ... ... грек ... қатты ықпалында болған латын поэзиясы ерте пайда болды. III-II ғасырдың басындағы әйгілі болған латын ақындары - Ливий Андроник ... тегі ... ... Гней ... және ... ... Соңғысы эпикалық () поэмасымен әйгілі болды (бұнда римнің ежелгіден бастап тарихы суреттеледі). Римнің өрлеу ... ... ... ... ... ... ... - Плавт пен Теренцийдің шығармалары саналды.
Тит Макций Плавт - (шамамен б.з.д. 250-184 ө.с.) грек ... ... ... ... ... ... ... барлығы 130 комедия жазған, олардың жиырма бірі бізге жетті. ... ... ... кең ... ... орай олар ... ... жетті.
Публий Теренций (шамамен 195-159 жылдарда ө.с.) барлығы 6 комедияcы бізге жеткен. Бұнда Теренций адамның мінезін аша отырып, күнделікті өмірін ... ... ... деген сөздері оның шығармаларының мәнін жақсы көрсетеді. Орта ғасырларда және Қайта өрлеу дәуірінде Теренций ең көп ... ... бірі ... Оның ... тілі ... ... ... деп саналады. Ең нақты ұлы өрлеудің латын әдебиеті б.з.д. I ғасырда ... ... ... ... ... және ... ... орын алады.
Гай Валерий Катуллдың, шамамен, 87-54 поэтикалық мұрасы, 116 лирикалық өлеңдері және аз мөлшерлі эпиграммалары болыпты. Олар оған ... ... ... ... ... Кар ... 95-55 ... өмір сүрген) - эпикурдың негізгі ілімдері баяндалатын философиялық поэманың авторы.
Марк Туллий Цицерон (106-43 ... өмір ... - әр ... жазушы және шешен. Оған көптеген көркем өнер стилімен жазылған философиялық, саяси және риторикалық трактаттар, сонымен қатар хаттар жатады. Цицерон тілі әр ... ... ... ... ... ... ... Юлий Цезарь (100-44 жылдарда өмір сүрген) ол ұлы мемлекет қайраткері мен әскери басшы ... ғана ... ... ... проза жазушысы ретінде де әйгілі. Цезарьдың шығармалары - , және ... ... (86-35 ... өмір ... ... ... және тарихшы, латын әдебиетінің тарихына өзінің тарихи еңбектері (, және т.б.) арқылы белгілі. Саллюстий тілі бейнелілік, ... ... ... Орта ғасырларда және кейінгі дәуірлерде Саллюстий беделді авторлардың бірі болды. Б.з.д I ғасырдың бірінші жартысындағы автордың шығармаларында латын тілі және ... ... ... ... ... алып, өрлеу дәуіріне кірді.
Қазақ медицина терминдік лексикасының тарихы
Медицинадағы ... ... ... ... оның ішіндегі тіл тарихымен бірге қалыптасты. Тарих шежіресіне үңілсек Орта Азияның атақты дәрігерлері Әбу Насыр әл-Фараби, Әбу Әли ибн Сина ... ... ... ... ... мен даму ерекшелігіне қарай қазақ медицина терминдік лексикасының ... өте ... ... ... ... ... бес ... бұрын өмір сүрген шипагер Өтебойдақ Тілеуқабылұлының өз тәжірибесінен 1467 жылы медицина туралы жазған атты еңбегі.
Қазақстанда тарих пен ғылыми ... ... ... ... ... ... ... (1888-1902), газеті (1913-1918), (1911-1915) журналы сияқты мерзімді баспасөз ... ... ... ... ... мәселесімен бірге, халықтың денсаулығы туралы да көптеген жұмыстарды басқаруда Ж.Аймауытов пен М.Жұмабаев еңбектері ерекше болды. ... атты ... ... ... психологиялық терминдерді бір ізге түсіріп, жалпы терминдер ... ... ... ... ... атты ғылыми еңбегінде деген. Тәрбиені дене, жан, ақыл, ... пен әдеп деп ... ... ... бір-бірімен байланысты жолдарын түсіндіреді.
Республикада денсаулық сақтау ісі мен медицина ғылымының интенсивті дамуы соғыстан ... ... ... Сол ... медицина ғылымының дамуына атақты ғалымдар А.Н.Сызғанов, Х.А.Барлыбаев, И.К.Қаракулов, С.Р.Қарынбаев елеулі еңбек сіңірді. 1950 жылдары дәрігер-ғалымдар Г.Тарабаева, Ш.Қарақұлов, С.Омаров атты ... 978 ... ... ... ... ... ... лингвистика жағынан зерттеген диссертациялық еңбектер пайда болды. Соның бірі 1978 жылы ... атты ... ... ... терминдерінің шығу тегіне морфологиялық талдау жасаған. И.А.Алиев, М.С.Тыналиева, ... екі ... ... сөздігін құрастырған. 1960 жылы медицина терминіне үлкен үлес қосқан ғалым-дәрігер М.Исамбаевтын медицинадағы 10 мың ... ... ... ... жылы ... ... ... аса лексиканы офтольмологиялық жағынан жинақтап, жүйелеуге игі ықпал етті.
Қазақ тіліндегі терминдердің дұрыс жолға ... ҚҒА Тіл ... ... ... ... ... жұмыстары айтарлықтай әсер етті. Терминге көптеген пайдалы принциптерді ұсынған академик Ә.Қайдаров деген проблемалы мақаласында: , - ... ... ... ... ... туралы көрсетілген жол-жоба болып есептеледі.
Осы тұрғыда академик Ө.Айтбаев ... ... ... жайлы үлкен сараптау жасаған. , - деген ғалымның тұжырымды пікірі ... ... ... қауымын қазақша сөйлетуде жол-жоба болды. Дәрігер қауымы науқаспен қарым-қатынасқа түсуде сөзді тез тауып алуға ... ... ... ... ... ... ... 1) ауру түрін анықтауға арналған ауру нышандары мен анықталған ауру ... ... ... ... 2) дәрігерлердің науқастарға беруге арналған сөйлем құрау тиімділігін ... 3) орыс ... ... ... сөздерге түсінік беріліп, дәрігер-студенттердің сөздік қорын молайтуға пайдалы болды. Үш сөздік те лингвистикалық негізі, аурухана мен ... ... ... ... қолданыста жүр.
Қорытынды
Кез келген өркениетті мемлекеттегі аса маңызды қоғамдық саланың бірі - медицина саласы. Себебі мемлекеттің ... ... ... ... денсаулығы - оның толыққанды ел екендігінің де басты көрсеткіші. Сондықтан медицина саласы бойынша білікті маман ... ... ... ... ... ... тілінің атқарар рөлі ерекше. Қазақ әдеби тілінің танымдық әрі ... ... ... ... де осы сала. Медицина саласында қазақ тілінде атаулық және әрекеттік мәндегі ... де, сөз ... де, ... де, мақал-мәтелдер де қалыптасып орныққаны белгілі. Сондықтан да болашақ медицина саласы мамандарын термин ... ... ... атауларын қолдануға, қалың көпшілікпен медицина тілінде еркін қарым-қатынасқа түсуге жетелейтін оқытудың ғылыми-әдістемелік негіздерін анықтау көкейкесті ... ... ... ... ... ... тілі екені айтпаса да түсінікті. Нақтырақ айтсақ, латын тілі. Латын тілі өлі тіл ... да, ... орны зор. ... медицина саласында ғалым болу үшін латын тілін ... ... ... медицина терминдерінің басым көпшілігі - латын ... ... ... ... дейін бір ғалым латынша мақалдайтын болса, ол сол ғалымның интеллектуалдық деңгейінің жоғары екенін көрсеткен. Орыс және ... ... әлі ... дейін ішінара латын сөздері қолданылады. Кезінде қытай тілінде де латын сөздері қолданылған болатын, алайда олар бөтен сөздерді алып ... өз ... ... ... ... келе олар өз ... латын тіліндегі сөздерді қайта енгізді. Себебі латын сөздері ... ... ... ене ... Яғни олардан бас тарту мүмкін емес екенін білді. Бұдан мынадай тұжырым шығаруға болады: жалпы, ақпараттық ... ... ... ... ... ... қатарына қосыла алатыны сөзсіз.
Жоспар
І. Кіріспе
ІІ.Негізгі бөлім
* Латын тілі тарихы
* Қазақ медицина ... ... ... ... ... ... ... Қазақ тіліндегі медицина терминдерінің қалыптасуы. Монография. - Алматы, 1999.
2. ... тілі ... ... ... мамандыққа сәйкес оқытудың ғылыми-әдістемелік негіздері. Монография. - Алматы: КР ҰҒТ АО ... 2008. ... ... и источники развития медицинской терминологии казахского языка // Глобальлә штеру шартларында туган телне һәм мәдәният ... ... ... Идел буе ... ... багланышлары. VII Халыкара симпозиум материаллары. - Казан: Казан дәуләт ... 2009.
4. ... ... ... и ... с изменениями и дополнениями: монография. - М. : ... 2003.

Пән: Медицина
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Латын тілінің тарихы және ғылымдағы орны25 бет
Латын тілінің шығу тарихы және оның ғылымдағы маңызы16 бет
Ақпараттық технология. Оның ұғымы, мақсаты, принциптері, түрлері6 бет
"Анатомиялық терминдердің латын тілінде дәріптелуі"4 бет
"Бизнес аңыздары" (әлемнің бай адамдары)7 бет
XIX ғасырдың соңы XX ғасырдың басындағы Латын және Солтүстік Америкадағы халықаралық қатынас12 бет
XVII – XVIII ғасырлардағы демократиялық педагогиканың дамуы6 бет
«Ана тілі» газетіндегі қазақ әліпбиінің жазылуы бітіру жұмысы30 бет
Алфавит – рухани бірлік негізі5 бет
Анатомия терминдерінің латын тіліндегі дәріптелуі8 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь