Еңбекақы есебін ұйымдастыру

Кіріспе:

1 Зерттелген кәсіпорында бухгалтерлік есепті ұйымдастыру
1.1 Зерттелген кәсіпорынның техникалық экономикалық сипаты.
1.2 Есеп саясаты.
1.3 Еңбекақының түрлері мен формалары.

2 Еңбекақы есебін ұйымдастыру
2.1 Зерттелген кәсіпорында еңбекақы есебінің ерекшеліктері.
2.2 Еңбекақыны есептеу тәртібі.
2.3 Еңбекақыдан алынатын ұсталымдар.

3. Еңбек және еңбекақыны талдау және олардың есебін жоғарғы сатыға көтеру жолдары
3.1 Еңбекақының негізгі көрсеткіштерін талдау.
3.2 Еңбекақының аудиті.
3.3 Еңбекақының есебін жоғарғы сатыға көтеру жолдары.


Қолданылған әдебиеттер
        
        МАЗМҰНЫ:
Кіріспе:
1 Зерттелген кәсіпорында бухгалтерлік есепті ұйымдастыру
1.1 Зерттелген кәсіпорынның техникалық ... ... Есеп ... ... ... мен ... ... есебін ұйымдастыру
2.1 Зерттелген кәсіпорында еңбекақы есебінің ерекшеліктері.
2.2 Еңбекақыны есептеу тәртібі.
2.3 Еңбекақыдан алынатын ұсталымдар.
3. Еңбек және еңбекақыны ... және ... ... ... ... көтеру
жолдары
3.1 Еңбекақының негізгі көрсеткіштерін талдау.
3.2 Еңбекақының ... ... ... ... сатыға көтеру жолдары.
Қорытынды
Қолданылған әдебиеттер
КІРІСПЕ
Қазіргі таңда кез келген кәсіпорынды басқару жүйесінде бухгалтерлік
есеп маңызды роль ... Ол ... ... ... ... ... шешімді қабылдау үшін негіз бола отырып, тұтынуды, таратуды,
айналысты және басқа да өндіріс процесін шынайы көрсетіп ... ... ... ... бухгалтерлік есеп Стандарттарында және
субъектілердің ... ... ... ... Бас есеп жоспарында бекітілген жалпы қағидалары мен ережелерінің
негізінде құрылды және ол ... ... ... ... ... ... ... нысанына, айрықша ерекшелігіне
есептің сәйкес келуін қамтамасыз етеді.
Шаруашылық ... ... ... шаруашылық жүргізуші
субъектілерінің күрделі экономикалық тетігін нақты, жақсы жолға ... ... ... ... ... жүйесін іс жүзінде жүзеге асыру
мүмкін емес.
Экономиканың барлық саласындағы кәсіпорындардың иелері мен ... ... пен ... ... ... ... ... ысырапты жоюға, бәсекеге жарамды өнімдерін өндіруге ... ... ... ... ... құнын төмендетуге, қоршаған ортаны
сақтауға мүдделі. Бұл ... ... ... кәсіпорынның материалдық
құндылықтарын, ақша қаражаттарын және ... да ... ... ... жұмсауға және тонауға қарсы күресте бухгалтерлік есептің маңызы мен
мәнін ... ... ... ... ... ... ... жүргізуші
субъектілердің және олардың құрылымдық бөлімшелерінің ... ... ... ... болжамдар мен ағымдық жоспарлар жасау үшін,
сөйтіп, ел ... даму ... ... және зерттеу
экономикалық тетіктің бірі ретінде ... ... ... оның ... бірінші кезекте,
бухгалтерия қызметкерлері есепке алудың және есеп ... ... ... ... ... ... ... субъект қызметін бухгалтерлік
және салықтық есепке алуды ұйымдастырудың ... ... ... ... ... ... сақтаулары керек.
Дипломдық жұмыстың негізгі мақсаты – еңбекақы есебі, оны талдау, аудит
жүргізу және еңбекақы есебінің жетілдіру жолдарын зерттеу. Атап айтқанда:
... ... мен ... ... ... ... және одан алынатын ұсталымдарды
анықтау;
• Еңбекақысын төлеу және оны ... ... ... Еңбекақы аудитін жүргізу тәртібін қарастыру;
сияқты негізгі мәселелер қарастырылады.
Қарастырылып отырған жұмыстың негізгі ... ААҚ ... ... ... ... табылады. Осы кәсіпорынның еңбекақы
құжаттарына негізделе отырып, ондағы еңбекақы түрлерін, оны төлеу ... ... ... мен ... ... жұмыстарына толтырылған
алғашқы құжаттар мен жұмыс уақытының табельдері оларға еңбекақы ... оны ... үшін ... ... кәсіпорынның әкімшілігі
белгілеген мерзімде ... ... ... ... ... ... бұл ... құжаттар мен табельдердің дұрыс толтырылуы,
лауазымды тұлғалардың қолдарының қойылуы мұқият тексеріледі. Сондай-ақ бұл
құжаттағы ... ... ... ... ... жұмысшылар мен
қызметкерлерге еңбекақы төлеу және сыйақы ... ... ... ... шифрларының дұрыс қойылуы тексеріледі. Тексеріліп болғаннан кейін бұл
құжаттар бойынша кәсіпорынның жұмысшылары мен ... ... ... ... қағидаларды қамту керек:
• Кәсіпорынның еңбекақы қорының дұрыс қолданылуын бақылау;
• Еңбекақы ... ... және ... ... ... және статистикалық есеп беруді ұйымдастыру;
«Еңбекақы есебі, оны ... және ... ... ... ... кіріспеден, 3 бөлімнен, қорытынды, ... ... ... ... ... ... зерттеліп отырған
кәсіпорынның негізгі техникалық-экономикалық көрсеткіштері, есеп саясаты,
ондағы еңбекақы түрлері сипатталады; екінші ... - ... ... одан ... ... ... ... ал үшінші
бөлімде кәсіпорынмен берілетін еңбекақының негізгі ... ... ... ... ... және ... ... қарастырылады.
I Зерттелген кәсіпорында бухгалтерлік есепті ұйымдастыру
1.1 ЗЕРТТЕЛГЕН КӘСІПОРЫННЫҢ ТЕХНИКА-ЭКОНОМИКАЛЫҚ СИПАТЫ.
«ТұранӘлем Банкі» өзінің құрылу тарихын 1925 жылдардан ... ... ... банк өзінің қызмет ету барысында жоғарғы нәтижелерге қол жеткізіп
келеді. Банк ... ... және ... ... алдында
сенімділігін ақтап қана қоймай, даму ... жаңа да, ... ... ... ... Республикасында «ТұранӘлем Банкі» өзінің ірі
филиалдық желісімен мемлекеттің банктік жүйесінің негізін құрайтын ... ... ... ... ... 22 ... және 211 ... кассалық
бөлімшелері қызмет көрсетуде. Сонымен қатар ... ... ... ... ... Шанхай қаласында өкілеттіктері бар.
«ТұранӘлем Банкі» бірнеше бағыт бойынша жұмыс істеп келеді. Бұлардың
ішінде: Қазақстан экономикасының ... ... ... ... ... қызмет көрсету сапасын жоғарғы дәрежеде ұстай отырып, қаржылық
қызмет ... ... ... ... ... ... ат
салысу; Қазақстан Республикасы Үкіметінің ... ... ... ... ... ... ... өсіру және Қазақстанның
банктік жүйесіне республика халқымен халықаралық ... ... ... күш ... Банк Қазақстанда алғаш банктердің бірі бола
отырып, банк қызметінің барлық ... ... Оның ... өнімі болып
қаржыландыру, шет елдерден қаржы тарту және қызмет көрсету. ... ... ... болып, корпоративті банктік операцияларды жүргізу,
саудалық қаржыландыру, кіші және орта бизнес нысандары мен жеке ... ... ... ... және валютамен сауда жүргізу, сонымен
қатар кредиттік және төлемдік карточкалар бойынша халыққа ... ... ... ... ... ... зерттеу объектісі болып ААҚ
ТұранӘлем Банкінің Маңғыстау филиалы табылады.
Маңғыстау ... ... ... ... ірі банктерінің алысты
меңзеген мақсаттарының нысанына айналды. Олардың көпшілігінің ... бар және олар ... ... ... ... ... Осы ... «ТұранӘлем Банкін» ерекше атауға болады. Аса ... ... ... ... жинақтаған банк корпоративті
клиенттерге қаржылай қызмет көрсету позицияларын мықтап бекітуде. ... ... ... ... саласында көрініп жүр. Соңғы жылдары ... ... келе ... ... – газ секторына қызмет ... көп ... ... ... ... |2002 |2003 |2004 ... |627916 |1132498 |877125 ... |401242 |937496 |259569 ... |226673 |195029 |617556 ... ... ... ... көлемі аз бола тұрса да, ол ... ... ... ... жылдарға қарағанда 2-3 есе көп ... ... ... ... ... ... базасы (3-кесте)
|Шот атауы |2002 |2003 |2004 ... |2,123 |2,138 |2,468 ... ... | | | ... |1,547 |1,530 |1693 ... |355 |369 |428 ... |25 |37 |62 ... |194 |201 |248 ... |2 |1 | ... |176 |597 |Жоқ ... |24 |14 |47 ... тыс |243 |406 |381 ... ... қарағанда банктің халықты өзіне тарту жағынан
алдыңғы жылдарға қарағанда көбірек екеніне көз ... ... ... ... ... 9706472 АҚШ ... 869978 ... 416120 рубль сатылды.
Валютаны сату көлемі ай сайын әртүрлі көрсеткіштер ... тұр. ... сату ... ... ... күрт өсті, уақыт өте төмендеп, жыл
аяғында ... сату ... ... ... өнім ... берілген кредиттер ... түрі ... ... |Соммасы ... ... ... |30271 ... |1446 |938136 ... |208 |87080 ... |93 |89583 ... авто |30 |21647 ... |162 |381700 ... |3 |2128 ... |2311 |1550521 ... 2004 ... ... ... Ал ... ... ... болсақ,
келесі диаграммадан көруге болады.
кесте
ЖАЛПЫ ЕРЕЖЕЛЕР
1.1 "ТұранӘлем Банкі" Акционерлік Қоғамының Маңғыстау ... ... - ... "Тұран Әлем Банкі" АҚ Директорлар Кеңесінің шешімі
негізінде ... ... ... ... ... ... ... болып табылады. Филиал заңды тұлга болып табылмайды
және Банк берген уәкілеттер ... ... ... ... қызметінің мақсаты Банк атынан банк операцияларын жүзеге
асыру болып табылады.
1.4 Филиал қызметінің мерзімі ... Банк ... ... ... ... ... ... Банкпен бірыңғай балансқа, сондай-ақ Банк атауына
толығымен ... ... ... ие.
1.7 ... өз ... ... ... ... ... ... органының
нормативті құқықтық актілерін, Банк ... осы ... ... ... жиналысымен, Банк Басқармасы Төрағасымен,
Басқармамен және ... ... ... ... ... ... ... алады.
1.8 Атауы, мекен-жайы және Банкті тіркеу туралы мәліметтер:
"ТұранӘлем Банкі" Акционерлік ... ... ... ... каласы, "Самал-2" ықшамауданы, Жолдасбеков көшесі, № 97 үй, ... 26 ... ... ... ... ... тіркеу туралы №3 903-
1900-АҚ Куәлігі.
1.9 Банк қызметінің мәні:
Банк ұлттық және шетелдік валютада уәкілетті органның 2004 жылгы
1 наурыздағы №242 ... ... банк ... ... ... ... Филиалдың мекен-жайы:
Қазақстан Республикасы, 466200, Маңғыстау облысы, Ақтау каласы,
14-ші ықшамаудан, № 63 ... ... ... және орыс ... өз ... ... ... мөртаңбаларға, бланктерге ие.
ФИЛИАЛ ОПЕРАЦИЯЛАРЫ
3.1 Филиал Банктің атынан ұлттық және шетелдік валютада ... және өзге де ... ... асыруға құқылы:
• заңды тұлғалардың депозиттерін қабылдау, банк ... ашу ... жеке ... ... қабылдау, банк есепшоттарын ашу және
жүргізу;
• банк ... ... ... іске ... ... ... корреспонденттік есепшоттарын ашу және жүргізу;
жеке және заңды тұлғаларға ... таза асыл ... ... ... ... ... ашу және жүргізу;
• касса ... ... мен ... ... ... ... ... айырбастау, сұрыптау, орау және сақтау;
аударма операциялары: заңды және жеке ... ... ... ... ... алу ... ... және жеке ... ... өзге де ... ... ... алу ... ... ақылы, жедел және қайтарылу шарттары негізінде ақша
түрінде несиелер беру;
жеке және ... ... ... ішінде банк-корреспонденттердің,
тапсырмасы бойынша олардың банк ... ... есеп ... ... ... ... операциялары: сенім білдірушінің мүдделерінде және оның
тапсырмасы бойьшша ақшаны, ипотекалық қарыз бойынша талаптық ... таза ... ... ... ... ... төлемдерді жинау, салыстыру, сұрыптау және ... ... ... ... ... жүргізу және клиринг
қатысушылары - банк ... ... ... ... ... мен ... таза ... белгілеу;
• сейф операциялары: сейф жәшіктерін, ... мен ... ... ... ... құжатты түрде шығарылған бағалы қағаздарын,
құжаттары мен құндылықтарын сақтау бойынша қызмет ... ... ... депозиттелетін оңай сатылатын бағалы кағаздар
мен өзге де жылжитын мүліктің кепілі бойынша ... ... ... ... ... ... шығару;
• банкноталар, тиындар мен құндылықтарды инкассациялау және қайта жіберу;
... ... ... ... ұйымдастыру;
• төлем құжаттарын (вексельдерді қоспағанда) инкассоға қабылдау;
• чек кітапшаларын ... ... ... және ... және ол ... ... ақша ... орындалуды қарастыратын банк кепілдіктерін беру;
• ақша түрінде орындалуды қарастыратын үшінші ... үшін ... және ... да ... ... таза асыл ... ... күмісті, платинаны, платиналық топтағы
металдарды) құймалар түрінде, асыл металдардан жасалған тиындарды ... ... ... ... сақтау және сату;
құрамында асыл металдары мен бағалы тастары бар зергерлік бұйымдарды сатып
алу, ... ... ... ... және сату;
вексельдермен операциялар: вексельдерді инкассоға қабылдау, ... ... ... ... ... ... сондай-ақ
домицилиандырылған вексельдерді төлеу, вексельдердің делдалдык ... ... ... жүзеге асыру;
• меншікті бағалы қағаздардың (акцияларды қоспаганда) эмиссиясы;
• факторинг операциялары: ... ... ... ... ... ... ... төлемді талап ету кұкығына ие болу;
• форфейтинттік операциялар ... ... ... ... ... қарыз міндеттемелерін сатушыға қайта сатылмайтын вексельді
сатып алу ... ... Банк ... ... жүргізілетін ... ... ... ... ... ... ... қызметін жүктейді.
3.3 Филиал Банктің сенімхаты негізінде банктік және басқа ... ... ... ... Банк ... Филиал жүзеге асыратын банк операцияларының тарифтері
мен сыйықы мөлшерлемелерін Қазақстан ... ... және ... ішкі ... ... ... Банктің
уәкілетті органы бекітеді.
3.5 Филиал Банк ... ... ... ... ... Жалпы жиналысы Жарғы капиталын қосымша акциялар шығару
арқылы ... ... ... қабылдағаннан кейін Банк акцияларын
орналастыруға ... ... ... ... ... ... ... жөнінде Банк Басқармасымен ... ... ... Банк ... акционерлермен сатып алу-сату келісім-
шартын жасасады.
1.2 ЕСЕП САЯСАТЫ ЖӘНЕ ОНЫҢ ... ... ... көшу кәсіпорынның жаңа есеп
саясатын әзірлеуді қажет етті.
Есеп саясаты - бұл ... ... ... нұсқалар рұқсат өткен
есеп объектілерін бағалаудың, сондай-ақ белгіленген нормалардың талаптарына
және кәсіпорын қызметінің ... орай ... ... ... ұйымдастырудың техникасының нысандарын таңдау.
Кәсіпорынның есеп саясаты жалпылама қабылданған, белгілі ... ... ... ... өзі ... экономикасы жағдайында
бухгалтерлік есептің рөлі мән мәнін ... аса ... ... есеп ... және ол ... әдістемелік ұсыныстарында басқарушылық пен қаржылық есебін
жүргізудің қоғамдық тұрғысынан танылған тәсілдері мен ... ... ... ... онда ... ... техникалық базасын,
олардың шешетін міндеттемелерінің күрделілігіне, басқарушы қызметкерлердің
біліктілігіне қарап нақтыланған.
Кәсіпорынның бастапқы бақылауын ... ... үшін ... ... жиынтығы, құндық өлшемдері, ағымдағы топтастыру және бухгалтерлік
есептегі ... ... ... ... шолу ... ... саясатында көрініс табуы тиіс. Басқаша айтқанда,
есептік ... бұл ... ... ... жүзеге асыратын тетігі.
Бухгалтеррлік есеп жүйесін жүргізудің жалпы қағидасы мен ... ... ... ... ... ... ... нақты кәсіпорынның есептік саясаты
келесідей жорамалдардан алынған жөн:
➢ Кәсіпорын өз мүлкімен ... өзі ... ... ... тек заң ... танылған мүліктерді ғана көрсетеді,
ал қалған барлық құндылықтар мен міндеттемелер баланстан тыс
шотаррда ... ... ... ... ... саясаты мәселесі бойынша қандай да бір
қабылданатын шешім, кәсіпорын өз ... ... ... ... ... масштабын қысқартпайтындығы
басшылыққа алынуы керек);
➢ Есеп ... ... ... ... ... ... тұрақтылығы, есеп беру жылының ... мен ... ... ... бір есептік жылдан
басқасына өткен кезде де);
➢ Шаруашылық қызметіндегі фактілердің мерзімділік анықтылығы ... ... ... кезіне қарамастан, олар өзінің
орындалған немесе орын алған кезеңіне жатқызылуы керек).
Пайдаланатын есеп саясатының ... ... мен ...... ... ... ... көрсету, іс мүддесі үшін
осы қызметтің тиімділігін реттеу мақсатында толық, обьективті және ... ... ... ... ... есеп іскер адамдарды
біріктіре алатын бизнес пен кәсіпкерліктің тілі болып табылады. ... ... есеп ... ... ... ... жүйесінің маңызды құрамдас бөлігі ретінде қарастырылады. ... өзі ... ... ... ... есептеп шығаруға қажетті
ақпараттарды әзірлей отырып, бірегей әдістер мен ... ... Бұл ... есеп ... таңдау мен есеп ... ... ... ... есеп ... ... сәттерді белгілейді.
Олар кәсіпорындағы бухгалтерлік есептің жүйесін құрудың іргетасы.
Оның мақсаты салыстырмалы ақпаратқа рұқсатты қамтамасыз ету, ... ... ... ... ... ... ... тапсыру болып табылады.
Есеп саясатын қалыптастырған және ... ... ... мынадай
принциптерін сақтау керек:
1. Есептеу – кәсіпорынның кірістері мен шығыстары ... ... ... ... ... ... және ... есепте
көрсетіледі.
2. Үздіксіздік - яғни объектілер үздіксіз әрекет ететін, болашақта да
жұмыс жасайтын болып саналады.
Оның таратылуға немесе ... ... ... ... ... де, мұқтаждығы да жоқ деп болжамдалады.
3. Түсініктілік принципі - қаржы есептемелеріндегі барлық ақпараттар
пайдаланушыларға түсінікті ... ... ... ... ... ... шешімдерін қабылдауы
және кәсіпорынның шаруашылық қызметін бағалауы үшін қаржылық ақпарат
маңызды ... ... ... ... мәнді болуға тиіс. Егер біз қаржылық ... да бір ... ... ... немесе дұрыс ұсынбасақ, онда бұл
ақпаратты пайдаланушылардың экономикалық шешіміне әсер етуі ... ... ... ... ... ... жоқ ... ол рас болып
табылады және оған пайдаланушылар сене алады.
7. Бейтараптық. Қаржылық ақпарат тәуелсіз болуға тиіс.
8. Сақтық - яғни активтер мен ... ... ... ... ... ... ... белгісіздік жағдайында кем бағаланбас үшін шешім
қабылдаған кезде ... ... ... ... Аяқталғандық - растықты қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... ... ... ... - қаржылық ақпарат бұрынғы есеп кезеңдердегі
ақпаратпен салыстырмалы болуға тиіс.
11. Дәйектілік. ... ... ... есеп ... мен әдістер,
объектілер бір есепті кезеңнен келесі есептік кезеңге дәйекті ... ... Егер біз бір есеп ... ... алып, келесі жылы басқа
есеп саясатын таңдайтын болсақ, онда мұндай жағдайда ... ... ... яғни біз ... ... ... Күмәнсіз және риясыз ... ... ... ... ... ... қаржы-шаруашылық нәтижесі, ... ... ... ... ... ... ... керек.
Типтер кәсіпорынның есеп саясатын әзірлеуге ... ... ... ... ... ... және ... жағдайы туралы алайды. Оның
қызметінің нәтижесі бухгалтерлік жүргізбеу ретінде бағалануы ... ... есеп ... ... база ады. Олар
шаруашылық операцияларын, активті капиталды, ... мен ... ... бірнеше нұсқасын ұсылатын.
Есеп саясатын қалыптастыру әрбір стандартта ұсынылатын әдістердің
біреуін таңдап алу және ... ... ... Есеп саясатының
қалыптасуына кәсіпорынның басшысы жауап береді.
Есеп саясатының ... - бұл ... ... ... жазудағы
неғұрлым елеулі аспектілерге сипапама беру.
Қаржылық есептеменің деректері бойынша кәсіпорынның мүліктік және
қаржылық ... оның ... ... шаруашылық етудің негізгі
ережелері, кәсіпорын ... ... ... ... т.б. көрсеткіштер белгіленеді.
Бұйрықпен ресімделген есеп саясаты нормативтік құжат болуға тиіс.
"Есеп саясаты" термины ресми түрде ... ... ... ... ... ... ... бухгалтерлік есеп
жөніндегі Ұлттық Комиссияның 1996 жылғы 13 қарашадағы №2 ... ... ... есеп ... №1 ... саясатының маңызын ашу"
жөніндегі №1 бухгалтерлік есеп ... ... ... түрі мен қызмет
ерекшеліктеріне қарамастан барлық ұйымдарда міндетті түрде ... ... ұйым ... есеп ... калыптастырып, мұның өзін ... ... және ... есеп ... ... ... ие ... болды.
Есеп саясаты - деп ұйымдарда іс-тәжірибе қолданылатын бухгалтерлік
есеп объектілерін жіктеп, жүргізуге ... ... кең ішкі ... ... ... ... мақсаты - нарық пен базарлы саудаға түсетін
ұғымды жолдарды ... ... ары ... модернизациялау, жаңа және
сапалы өнімдер өндіруге ықпал ету, қаржылық күйреу жағдайын ... ... мен ... да ... ... ... мен есептен
шығару, резервтік қорлар көздерін көбейту, өңдірістік шығындар тиімділігін
ұғымды баскару болып табылады. Түпкі мақсаттың ең ... ... ... ... ... қамтамасыз ету.
Есеп саясаты екі жағдайда - "жоғарыдан" және "төменнен" реттеледі.
"Жоғарыдан" реттеу кезенінде есеп қызметін ... ... ... ... ... ... бекітілген бухгалтерлік есеп стандарттары,
салық заңдылығы т.б. ... ... ... ... ... ... реттеу кезеңінде ұйымдардағы технологиялык ерекшеліктер, салалық
кұрылым, табыс келтіру жолдары т.б. ішкі ерекшеліктер басшылыққа ... ... ... үшін есеп ... ... ішінен, осы
кәсіпорынға тән кажетті әдістер мен ережелерді тандап алып, есеп саясатының
маңызын ашуға болатындыған тағы да айта ... ... ЕСЕП ЖӘНЕ ЕСЕП ... ... есеп және есеп беру ... ... нормативті құқықтық
актілеріне және Қазақстан Республикасының уәкілетгі органымен ... ... ... ... әр күн сайын, әр ай сайын, әр тоқсан
сайын және әр жыл сайын берілетін баланста, табыстар мен ... ... ... Банк ... ... ... Ұлттық
Банкі және уәкілетті органдарымен белгіленген ... және ... ... ... ... ... Филиалдың сақталуға тиісті негізгі құжаттарының тізімі және ... ... ... Республикасының уәкілетті органымен қойылған
талаптарға сәйкес Банкпен белгіленеді.
4. Филиалдың ... ... жылы ... ... ... бір ... басталады және аяқталады.
1.3. ЕҢБЕКАҚЫНЫҢ ТҮРЛЕРІ МЕН НЫСАНДАРЫ
Жұмысшылар мен кызметкерлердің өндірген онімдері мен ... ... ... ... мен ... ... ... еңбекақы есептесу және оны ... үшін ... ... ... кәсіпорынның әкімшілігі ... ... ... ... ... есептесу үшін
толтырылатын бұл алғашқы құжаттар мен табельдердің дұрыс ... ... ... ... ... ... Сондай-ақ бұл
құжаттағы еңбек бағасының дұрыс қойылуы ... ... ... ... ... және ... есептеу қағидаларына сәйкес келуі
және шифрларының дұрыс қойылуы тексеріледі. Тексеріліп болғаннан кейін бұл
құжаттар ... ... ... мен ... ... ... мен ... есептелетін еңбекақы негізгі және
қосымша деп аталатын түрге бөлінеді.
Негізгі еңбек ақы — жұмысшылар мен ... ... ... ... яғни ... ... ... атқарған қызметіне
төленеді. Негізгі ... мына ... ... ... Мерзімді және кесімді еңбекақы.
2. Сыйаықтар мен сыйақылар.
3. ... ... ...... заңына сәйкес ... ... ... мен қызметкерлердің жұмыс істемеген, қызмет
атқармаған уақытына төленетін төлемдер жатады. Бұндай ... ... ... мен ... ... ... үшін ... Жұмысшылар мен қызметкерлердің мемлекеттік, қоғамдық жұмыстарды
атқарғаны үшін төленетін төлемдер.
3. Жас сәбилі аналарға ... ... ... ... ... ... төленетін төлемдер.
4. Жас өспірімдердің қысқартылған жұмыс уақытына төленетін ... ... мен ... кінәсінсіз жұмыстың тоқтап қалған
уақытына төленетін төлемдер.
6. ... ... ... ... ... ... мен ... құны.
7. Жоғары немесе арнаулы оқу орындарында және басқа да мамандығын
көтеру ... ... ... ... ... мен қызметкерлерге
төленетін төлемдері.
8. Әскери жиындарға қатысқаны үшін сондай-ак, демалыс немесе ... ... ... ... төленетін төлемдер және тағы да
басқалар жатады.
Өндіріс пен ... ... ... ... да ... ... және оны толеудің мерзімді және кесімді деп аталатын
екі нысаны (формасы) қолданылады.
Мерзімді ... ... мен ... ... істеген уақытына,
сағаттық немесе күндік еңбекақы мөлшері бойынша өнім ... ... ... яғни оның ... болған уақытына толенеді.
Мерзімдік еңбекақы өндірген онімі мен істеген ... ... яғни ... жұмысының колемі мен санын анықтау мүмкін емес
болып есептелетін инженерлік-техникалық ... ... ... ... ... ... ... өндірісте машина жөндейтін жұмысшылар мен
қызметкерлерге ұйымның ... ... және есеп ... тағы ... ... еңбекақының төмендегідей
түрлері бар:
1. Жай ... ... ... ... жүйесі бойынша — жұмысшылар мен қызметкерлерге еңбекақы
жұмыс істеген уақытына тарифте немесе штатта көрсетілген ... ... ... — жұмысшылар мен қызметкерлерге олардың тарифте
немесе штатта көрсетілген тұрақты ... ... ... өндірген
өнімдерінің көлеміне, санына, сапасына және тағы да басқа көрсеткіштердің
өсуіне қарай ... беру ... ... ... - ... мен ... еңбек өнімділігін
өсіруге, өнімді өндіруге кеткен еңбек уақытын қысқартуға ынталандыру
мақсатына қолданылады. ... ... және ... ... түрін
қолданғанда жұмысшылар мен қызмсткерлерге тиісті еңбекақы, олардың өндірген
өнімінің көлемін немесе санын тариф бойынша ... ... ... яғни ... ... ... көбейту арқылы табылады
Кесімді баға белгіленген жұмыс уақытында өндірілуге тиісті өнім көлемі мен
сапасына ... ... ... ... бір ... орындауға
керекті, яғни қажет болатын, адам/сағат, адам/күн өлшемінде көрсетілген
уақыт болып саналады. Өнім ондіру ... ... мен ... бір уақыт аралығында жасап шығаратын, өндіретін өнімінің ... ... ... ... мынадай жүйелері бар:
- тікелей кесімді;
- кесімді сыйлықты;
- үдемелі кесімді;
- ... ... ... мен қызметкерлерге еңбекақыны есептеудің тікелей кесімді
жүйесі бойынша бір жұмысшының ... бір ... ... ... ... бәрі тек қана ... ... бағасымен есептеледі. Бұл
жүйе бойынша еңбекақы мөлшері — бұл құжатта көрсетілген, өндірілген ... сол ... бір ... ... яғни ... еңбек
бағасына көбейту арқылы табады.
Кәсіпорындарда жұмысшылар мен қызметкерлерге кесімді сыйақылар
өндірісте өнім өндіруді ... ... ... ... ... өнім
өндіру барысында шикізаттар мен материалдарды, отындар мен ... ... ... ... үшін ... төлеуге тиісті еңбекақысына қосымша
сыйақы ретінде төленеді. ... ... оның ... ... ... ... толеу жайлы ереже болуы қажет.
Кәсіпорындарда жұмысшылар мен ... ... ... ... ... жүйесі бойынша ... ... ... ... бір мөлшерден артық көлемде өндірген өнімдері
үшін қосымша сыйақы ретінде төленеді. Бұл жүйе көп ... ...... ауыр ... ... ... мен жұмыстарды
орындағандары үшін және ... ... ... ... ... ... қиынға түсетін ... ... ... бұл жүйе кез ... ... ... бермейді.
Кесімді еңбекақының аккордтық жүйесі — ұйымдарда жұмысшылар мен
қызметкерлерге еңбекақы төлеуде ... ... ... бұл жүйесі
жоғары сапалы өндірген өнімнің және ... ... ... ... алдын ала кесімді баға қоюды қажет етеді. Сондай-ақ бұл жүйе ... ... үшін ... ала ... жұмыстың көлемі мен сапасы
анықталуы ... ... ... ... жүйесі бойынша жұмысшылар мен
қызметкерлерге еңбекақы есептеу көбіне ... ... ... ... ... ұйымдарда және жүктерді тиеп ... ... ... ... Бұл жүйе ... еңбекақы есептеу
шаруашылықта жұмысшылар мен қызметкердер ... ... ... ... ... ... ... әр түрлі салаларындағы кәсіпорындарда жұмысшылар
мен қызметкерлерге кесімді еңбекақы есептеудің тағы бір ... ... жүйе ... ... Бұл жүйе ... ... ... негізгі жұмысшылары мен қызметкерлеріне емес, оларға қызмет
ететін көмекші өндірістің жұмысшыларына төленеді. Яғни бұл жүйе ... ... ... ... тағы да ... құралдардың
тоқтамай жұмыс істеп, белгіленген ... ... өнім ... ... ... және ... және ... жұмысқа дайын-дайтын
басқа да жұмысшыларға төленеді.
Мерзімді еңбекақыны есептеу
Мерзімдік еңбекақыға ... мен ... ... ... ... ... ... төлем, мерзімнен тыс уақытта істеген
жұмысына есептелетін қосымша төлем, демалыс немесе ... ... ... ... ... ауырлығы мен зияндығына ... ... өнім ... ... ... ... біреудің орнына жұмысты
атқарғаны үшін төленетін төлем, тағы ... ... және ... ... ... ... ... төлемдер жатады.
Халық шаруашылығының әр ... ... ... ... ... ... толтырылған табельдердің
негізіне ай бойғы қызмет атқарған ... бір есеп ... ... ... ... ... ... есеп айырысатын
уақыт есебіне күнтізбелік (календарьлық) ай, күн ... ... ... тұрақты еңбекақы алатын жұмысшылар мен қызметкерлер толық бір ... ... ... ... ... болса, онда оларға штаттық кестеде
қаралған немесе кәсіпорынның ... ... ... ... толығымен төленеді. Егер ай сайын тұрақты мөлшерде еңбекақы алатын
жұмысшылар мен ... ... айда ... күн ... қызметке келе алмай қалған болса, онда оларға ... ... ... ол ... мен ... толық ай жұмыс істеуіне
тиісті белгіленген ... сол ... ... ... ... ... нәтижені, яғни сол ... бір ... ... сомасын сол айдағы жұмысшының немесе қызметкердің ... ... ... ... ... ... сәуір айында 22 жұмыс күні бар, ... 11000 ... ... ... ... сол айдағы 15 күн жұмыс істеп, 4 күн
ауырып ... және 3 күн ... ... ... делік. Жұмысшылар мен
қызметкерлердің ... ... ... ... ... ... төленеді. Ал қалған 18 күні үшін (15 күн жұмыс істегені
+3 күн ... ... ... ... ... есебінен төленеді. Бұл
соманы анықтау үшін бір айға белгіленген тұрақты еңбекақы ... ... ... осы ... ... ... санына яғни 22 күнге ... ... ... оған ... (500 ... ... ... және
қоғамдық жұмыс атқарған күндері сандарының ... ... ... ... мысалымызда көрсетілген жұмысшының сәуір айында тиісті
мерзімді еңбек-9000 теңге ... ... =9000 ... ... мен қызметкерлерге мерзімдік еңбекақы жұмыс
істеген күні мен сағатына байланысты төленетін жағдайларда, олардың ... ... бір ... ... ... нақтылы жұмыс істеген күндері
мен қоғамдық жұмыстағы басқадай қосымша еңбекақы төленуге тиісті күндердің
немесе сағаттардың ... ... ... ... ... есептеу
Кәсіпорындарда кесімді еңбекақы төлеу жүйесі бойынша — жұмысшылар ... ... ... олардың өндірген өнімді мен ... ... ... саны мен ... ... жазылған алғашқы
құжаттар бойынша есептеледі. Ол үшін алғашқы құжаттарда көрсетілген өндіріп
шығарған өнімдер мен ... ... және ... детальдардың,
сондай-ақ тағы да басқа операциялардың жалпы саны мен көлемі, олардың бір
данасын жасап шығаруға, өндіруге белгілеген бағаға ... ... жеке адам ... яғни ... немесе өнім
өндіру басынан аяғына дейін бір жұмысшының немесе қызметкердің қолынан
өтетін жағдайда ... ... ... ... ... ... Кесімді
еңбекақы жұмысшылар мен қызметкерлердің ... ... ... ... ... жоғарыда аталған алғашқы құжаттарға әр
жұмысшы мен қызметкердің жұмыс істеген уақыты, мамандық дәрежесі, ... ... ... мен ... ... көлемі мен саны ... бір ... ... ... белгіленген бағасы көрсетіліп
жазылады. Жалпы бригада бойынша өндірілген ... мен ... ... мен ... ... бір данасын өндіріп шығаруға (жасап
шығаруға, орындауға) белгіленген ... ... ... сол ... еңбеқақысы есептеліп шығарылады. Бригаданың ... ... ... мен ... арасында олардың ... және ... ... ... ... ... Ол үшін ... бригада мүшелерінің жұмысқа қатысқан ... (ай, күн, ... ... соң ... мен ... ... дәрежесіне
сәйкес тариф бойынша бір сағатқа белгіленген еңбекақы мөлшері олардың ... ... ... ... Осының нәтижесінде бригада
мүшелерінің әрқайсысының тариф бойынша ... ... ... табылады. Алғашқы құжаттар бойынша есептелген бригада ... ... ... ... ... ... ... есептелген
еңбекақының жалпы сомаларының ... ... ... ... ... табылады. Осыдан кейін тариф бойынша жұмысшылар мен
қызметкерлердің әрқайсысына есептелген ... ... осы ... әр ... ... ... ... жұмысы мен өндірген
өнімінің саны мен оның мамандық дәрежесіне байланысты еңбекақысы табылады.
Мысалы: құрамында алты жұмысшы жұмыс істейтін бригаданың ... ... ... мен істеген жұмысына тиісті еңбекақы қоры 62669 теңге 60
тиынды құрайды делік. Бұл ... осы ... ... ... ... ... ... дәрежесі мен жұмыс істеген уақытына
сәйкес былайша есептеліп шығарылады.
Әрбір жұмысшының ... ... мен ... ... уақытына
байланысты ... ... ... мен ... ... ... |қызметкелердің |анд|істеген|ң |бойынша |а ... |
| ... |ық ... ... ... |
| | ... ... ... ... |
| | ... | ... ... |
| | |сі ... ... | | |
| | |1 |2 |3 |4 (2х3) |5 |6 (4х5) |
| | | | | | |(6*/4*| |
| | | | | | |) | |
|1 |А |1 |175 |1.76 |308 |26.1 |8838.8 |
|2 ... Б. |2 |160 |2.06 |329.6 |26.1 |8602.06 |
|3 |Ә ... Ж. |3 |165 |2.35 |187.75 |26.1 |10120.3 |
|4 ... С. |4 |154 |2.64 |406.56 |26.1 |10611.2 |
|5 ... М. |5 |150 |2.93 |439.5 |26.1 |11471.0 |
|6 ... Ж. |6 |164 |3.23 |529.72 |26.1 |13825.7 |
| ... | |968 | |2401.13 | |62669.6 ... ... коэффиценті бұл мысалымызда 26 (жиырма алты) теңге 10
(он) тиынға тең ... отыр ... 6 ... бағана немесе 62669 теңге 60
тиын бөлінген 2401 теңге 13 тиын = 26 теңге 10 ... ... өнім ... тапсырмасын артығымен
орыңдағаны, жұмыс істеу барысында ақау ... ... де ... ... тағы басқалар үшін сыйақы берілетін болса, онда ол
сома ... ... мен ... ... ... ... ... үйлесімді (пропорционалды) ... ... ... мен ... бір айдың ішінде бірнеше
бригаданың құрамында жұмыс атқаруы ... ... ... ... ... істеген жұмысы туралы мәлімет жазады. Осы ... ... сол ... ... ... есепті айдағы еңбекақысы
есептеліп шығарылады. Жоғарыда жалпы көрсетілген ... ... мен ... ... ... ... ... уақыты
мен олардың мамандық дәрежесіне қарай бөлу әдісі, ... ... ... адал ... жұмыс істеуге ынталандырмайды. Соған
байланысты соңғы кезде еңбекақы сомасын ... ... ... еңбекке қатысу коэффициентіне қарай белу ... ... Ол үшін ... ... мен ... ... ай ... олардың еңбекке ... ... ... ... ... ... өнімділігін ... мен ... ... коэффициенті беріледі де, ал
еңбек тәртібі мен техникалық қауіпсіздік ережесін бұзғаны үшін және құрал-
саймандарға ... ... тағы ... ... үшін төмендету
коэффициенті беріледі. Жұмыстағы ... мен ... ... ... ... әр ... ... және
жоғарылату коэффициенті қарастырылады. Кәсіпорындардағы жұмысшылар мен
қызметкерлерге негізгі аталатын ... және ... ... ... ... еңбекақы болып табылатын бір сыйақылар және
жәрдемақылар төленуі мүмкін.
II. ЕҢБЕКАҚЫ ... ... ... ... ... ... ... үдерісінде қызметкерлерді жұмысқа қабылдау және жұмыстан
босату жүргізіледі, қызметкерлердің жеке ... ... ... ... ... ... асырылады. Есеп кызметкерлермен жұмыс басқармасында
жүргізіледі. Ол барлық қызметкерлердің саны мен құрамы туралы және ... ... ... ... мәліметтерді алуды қамтамасыз етеді.
Еңбекақы есебі және оның төлемінің негізгі мақсаты еңбек шығындарын
және төлемді есептеу ... ... ... жұмыс уақытын ұтымды
пайдалануды, еңбек тәртібін және еңбекке ақы ... ... ... ережесін
бақылау болып табылады.
Жұмысшы мен жұмыс ... ... ... қатынастары нормативтік
құқықтық актілермен 1999 жылдың 10 желтоқсанындағы ... ... ... ... ... жеке және ... ... «Қазақстан Республикасының еңбек туралы» заңына ... ... ... ... 40 ... аспауы керек.
Жұмысқа қабылдау, жұмысқа алу туралы ... ... ... ... ... Жұмысқа қабылдау кезінде жұмыс беруші
жұмысшының еңбек қызметін растайтын құжаттарды талап етуге ... ... ... кітапшасы немесе жеке еңбек келісімшарты, немесе жұмысқа
кабылдау жэне жұмыстан босату туралы бұйрыктық көшірмесі ... ... рет ... ... еңбек кітапша, олардың сұрауы бойынша
толтырылады.
Қызметкерлермен жұмыс бойынша басқарма жұмысқа қабылдау туралы ... жеке ... ... ... ... шығару кезінде
«Еңбек келісімшартын тоқтату туралы бұйрық (өкім)» нысаны қолданылады.
Жұмысшыны бір ... ... ... ... ... ... жұмысқа
ауыстыру туралы бұйрық (өкім)» ... ... ... ... беру туралы бұйрық (өкім)» негізінде беріледі.
Еңбекақыны төлеу негізгі және қосымша деп бөлінеді. ... ... ... ... ... ... ... уақыт үшін
есептеледі. Қосымша еңбек туралы заңға сәйкес жұмыс істелмеген уақытқа
есептеледі: кезекті ... ... ... және ... ... ... ... т.б. Еңбекақы құрамына жұмысшыларға ... жэне ... ... ... кірмейді.
Негізгі еңбекақы штат кестесінде ... ... ... ... ... уақытын есептеу тізімінің негізінде есептеледі.
Банктер еңбекақыны төлеу кезінде уақытпен төлеу ... ... ... бойынша еңбекақыны есептеу күндік мөлшерлеме бойынша жүзеге
асырылады, еңбекақы ... ... ... ... белгіленген тарифтік
мөлшерлемеге көбейту арқылы табылады.
Жұмыс уақытын ... ... ... ... ... ... түскен құжаттар тексеріліп, одан әрі ... ... ... үшін банк ... ... ... қолданылады (2-қосымша). Одан әрбір ... ... ... қорына жіберілген ... және тағы ... ... есеп ... ... төлеу үшін немесе еңбекақы
және төлем тізімдемесі бойынша кітапта ... ... ... ... ... бір рет жеке және ... шартта белгіленген күнде
төленеді. Егер төлеу күні ... ... ... ... сәйкес келетін
болса, онда алдын ала бір күн бұрын төленеді. ... ... ... ... беру кешіктірілген кезде, ол міндеттемені орындау ... ... ... ... ... ... ... бойынша әрбір мерзімі өткен күнге өсімпұл төленді.
Еңбекақы мөлшері еңбек шартында ... және заң ... ... ... ... еңбекақыдан басқа, қосымша келесілер төленеді:
- демалу уақытына төлем, пайдаланбаған демалыс уақытына ... ... ... ... ... ... ... (ұйым
жабылып қалған кезде, құрамның, штаттың және ... ... ... ... ... уақиғаға байланысты жұмыстан босату)
байланысты ... ... ... ... ... саны ... ... қысқаруымен, ұйымның қайта
ұйымдастырылуы немесе жойылуына ... ... ... жұмысқа қабылданған уақытқа дейін төленетін ... ... ... ... байланыссыз белгілі бір жағдайларда
қызметкерлерге көрсетілетін материалдық ... ... ... ... ... ... жасау кезінде және құжатпен расталған басқа
да жиынтық емес сипаттағы төлемдер; өндірістік ... ... ... ... ... ... еңбек міндеттемелерін
орындау кезінде зиян шеккен адамдарға зиянның орнын толтыру;
- ұйымның қаражаты есебінен төленетін жоғары және ... орта ... оқу үшін ... ... ... мен ... ... құрылыс, тұрғын үй сатып алуға, тұрмыс жағдайын жақсартуға,
қарызды өтеу ... ... ... ... және осы ... жету
үшін қызметкерлерге берілетін материалдық көмек, субсидиялар;
- әлеуметтік ... ... және ... да бюджеттік емес
қорлардая жәрдемақы;
- ... ... ... ... және баланы дүниеге әкелуге
байланысты және т.с.с., жұмысшының ... зиян ... ... алу ... ... ... ... да шығынның орнын толтыру;
- қызмет бабымен ... ... ... ... бекітілген
шекте іссапар шығындары;
- басқа тұрғылықты жерлерге жұмысқа жіберу, бағытгау және қабылдаумен
байланысты шығындардың ... ... ... Республикасының
бекітілген ... ... ... ... шығу үшін ... ... үшін ... уақытына төленетін төлем
Жеке еңбек шарты бойынша жұмыс істейтін қызметкерлерге ... орны ... ... сақтай отырып жыл сайынғы төленетін ... ... ... сол ... 12 ай ... ... ... кейін
кезекті демалысқа шығуға құқылы. Еңбек демалысына төленетін ... ... ... үш күн ... ... қажет. Демалыс мерзімі ... мен ... ... ... ... ол 18 ... аз болмауы керек. Жұмыскердің қалауы бойынша еңбек демалысы бөлініп
берілуі мүмкін.
Еңбек демалысы мен ... ... ... ... ... ... жалақы мөлшері 12 күнтізбелік айға сәйкес жалақы есебінен
анықталады. Егер ... ... ... ... ... бір ... аз
уақыт еңбек еткен болса, онда еңбек демалысы кезінде сақгалатын орташа
жалақысы демалысқа шығар алдындағы ... ... ... ... ... байланысты анықталады.
Егер барлық есептік кезең толығымен орындалған ... онда ... мен ... ... ... ... ... үшін орташа
күндік жалақы есептік кезенде ... ... ... 12-ге және ... мен ... ... ... төлеу кезінде өндірістік күнтізбе
бойынша жұмыс уақытының жыл ... ... ... ... ... айлық санына бөлу аркылы есептеледі.
Егер есептік кезендегі 12 ай толығымен орындалмаған ... онда ... мен ... ... ... ... ... үшін орташа
күндік жалақы істелген ... ... ... ... ... ... уақытқа (еңбек демалысын жұмыс күніне сәйкес беретін болса) немесе
жұмыс істелген уақытқа (еңбек демалысын күнтізбелік ... ... ... ... алты ... ... ... күнтізбесіндегі жұмыс күндерінің
санына бөлу арқылы анықгалады.
Еңбек демалысын есептеу үшін қабылданған еңбекке төленетін сома ... ... ... ... және ... ... балансына сәйкес
анықталатын бір айдағы ... ... ... ... ... Ол 1998 ... ... жұмыс аптасы үшін 25,67, ал бес күндік ... ... үшін ... ... ... ... ... уакытша жұмысқа қабілетсіздік
жәрдемақысы да ... ... ... уақыт өтелген жұмыс деп
саналады. Алынған ... ... ... еңбек демалысының күніне
көбейтеді.
Пайдаланылмаған еңбек демалысына төленетін ... Жеке ... ... ... бұзылғанына байланыссыз жыл сайынгы
еңбек демалысын пайдаланбаған немесе толық пайдаланбаған жұмысшыға ... ... ... ... ... ... ... сырқаттануына байланысты уақытша еңбекке жарамсыз кезінде,
протездеу, жанұя мүшелерінің біреуі ... ... ... ... және ... ... шалдығуына немесе кәсіптік сырқатқа
байланысты басқа жұмысқа уақытша аудару кезінде, баска ... ... ... ... ... ... ... бойынша жәрдемақы
төлеудің және есептеудің негізі еңбекке жарамсыздық парақшасы немесе
анықтамалар ... ... ... ... - ... жарамсыздыгын растайтын құжат,
жұмыстан босату және уақытша еңбекке жарамсыздық бойынша, екі ... ... ... ... алу үшін ... ... ... Еңбекке жарамсыздық
парақшасы мемлекеттік әлеуметтік сактандыруға жататын ... ... ... ... ... ... ... жарамсыздык
парақшасы берілмейді.
Еңбекке жарамсыздық парақшасы мен уақытша еңбекке жарамсыздық туралы
анықтама бланкілері ... ... ... ... ... Олардың
нысандары белгіленген тәртіпте бекітіледі. Жалпы ауырған кездегі жәрдемақы
көлемі жұмысшының үздіксіз өтелуіне ... ... ... ... ... ... 60 пайыз, 5 жылдан 8 жылға дейін - 80 пайыз, 9 жылдан бастап
-100 пайыз төленеді. Заңдылықтарда ... ... ... 100 ... ... ... беру ... еңбек жарақаты немесе
кәсіптік сырқат нәтижесінде, ҮОС қатысқан мүгедек жұмысшыларына және баска
да мүгедектерге, 16 ... ... үш жэне одан да көп бала ... ... екі ... ... заңдылықтармен қарастырылған басқа да
жағдайларда.
Еңбек жарақаты немесе кәсіптік ... ... ... ... ... ... еңбекке жарамсыз болған күннен бастап жұмысқа
шыққан уақытқа ... ... ... 100% ... ... ... ... сақтандыру қорына төлеген сомасының келешекте ... ... ... анықтау кезінде төленеді.
Жәрдемақыны есептеу үшін нақты жалақыға сол ... ... ... ... ... жалақының, ақшалай сыйакылардың
барлық түрлері, үстемеақы және қосымша төлем, еңбек ... ... ... жыл ... ... ... ... мынадай жағдайларда жәрдемақы берілмейді: қылмыс жасау
нәтижесінде жарақат алған кезде, ... ... және ... ... өз ... ... қастандык жасаған кезде. Сонымен қатар
соттың шешімі ... ... ... ... (психикалық аурумен
ауратындардан баска), олардын кінәлары анықталған кезде сот-медициналық
сараптамасынан өтетін, сондай-ак қамалудағы тұлғаларға берілмейді.
Жүкті ... және ... сәби ... ... ... ... ... және бала босануына байланысты 70 күнтізбелік
күн көлемінде және бала туылғаннан кейін елу алты күнтізбелік күн ... ... ... ... дейінгі және босанғаннан кейінгі
демалыс кезінде жалакының 100 пайыз келемінде белгіленеді және ... ... ... ... ... ... істейтін өйелдерге
беріледі. Сонымен қатар сол банкте қанша уақыт жұмыс істегеніне байланыссыз
беріледі.
Демалыс және мереке күндерінде ... ... ... ... ... оған белгіленген демалыс және мереке күндерінде жұмыс
істейтін болса, онда екі апта ішінде ... ... ... Егер ... демалыс бере алмайтын болса, онда сол күнге еңбекақы еке есе
көлемінде төленуі қажет.
Еңбек ... ... ... сырқатқа байланысты уақытша еңбекке
жарамсыздық бойынша жәрдемақы
Еңбек жарақаты немесе кәсіптік сырқатқа байланысты уақытша еңбекке
жарамсыздық бойынша жәрдемақы еңбекке ... ... ... ... ... ... ... орташа жалақының 100% көлемінде немесе жұмыс берушінің
әлеуметтік сақтандыру қорына төлеген сомасының келешекте орнын ... ... ... ... ... ... ... алу) кезде берілетін біржолғы жәрдемақы
Бала туылған кезде сол жылдағы республикалық бюджет ... ҚР ... ... ... ... ... Өлі бала туылған кезде
жәрдемақы төленбейді.
Бала туылған (үш айға дейінгі баланы ... ... ... ... ... ... ... ата-аналардың біреуі немесе орнын
ауыстыратын адамның кұқығы бар. Егер екі және одан да көп бала ... ... әр ... ... ... Оның ... ағымдағы жылға
бекітілген зейнетакыны, жәрдемақыны және басқа да төлемдерді есептеу үшін
қарастырылған 4 ... ... ... тең. ... тек ... ... 6 ай ішінде шешесінің жұмыс орнынан, ал шешесі ... - ... ... ... әлеуметтік сактандыру қорынан төленеді.
Жерлеуге төленетін жәрдемақы
Сол жылғы республикалық бюджет турапы ҚР Заңына сәйкес бекітілген
көлемде ... ... ... ... ... отбасына немесе жерлеуді
өз мойнына алгаи басқа да жеке және занды тұлғаларға ... Өлі ... ... жерлеу үшін жәрдемақы жалпы негізде беріледі.
Қызметкерлер саныиың немесе штаттардың қысқартылуына ... ... ... ... ... бойынша шараларды жүзеге
асырумен байланысты еңбек келісімшартын бұзу немесе кәсіпорынды ... ... жою ... ... ... ұйымнан қысқартылатын
қызметкерлерге орташа жалақы көлемінде жәрдемақы төленеді.
Жұмыссыздык бойынша берілетін жәрдемақы алуға зейнетке ... ... ... ... ... ... ... тәртіпте танылған
және тіркелген жұмыссыз азаматтар құқылы. Мундай құкықты жұмыс ... ... ұзақ ... ... (бір жылдан аса) еңбек қызметін орындауға
тырысатын адамдар да иемденеді.
Жұмыссыздық ... ... ... ... ... деп ... ... бастап жұмыска орналасу мәселесі шешілгенге дейін, бірақ
26 күнтізбелік аптадан аспайтын ... ... ал ... және ... ... ... тұлғаларға, ұзак мерзімнен кейін (бір жылдан аса)
еңбек қызметін ... ... ... 112 ай ... төленеді.
Жұмысын және табысын (еңбек табысын) жоғалтқан ... ... ... ... ... егер олар жұмыссыздық басталғанға
дейінгі 12 ай ішінде ... ... күні ... ... емес жұмыс күні ішінде
12 ... ... кем емес ... аралығында жұмыс істеген болса (еңбек
табысы болса) төленеді.
Жұмысын және табысын (еңбек ... ... ... ... ... ... ... көлемі алдындағы жұмыс орны бойынша
негізгі жалақыға пайыздық ... ... ... ... ... ... ... енді тұрайын деп жүрген
азаматтарға) ... ... ... ... ... зандылыктарымен анықталған күнкөрістің ең төмен деңгейіне
пайыздық қатынас ретінде бекітіледі.
Жәрдемақы көлемі бекітілген тәртіпте индекстеледі.
2.2. ЕҢБЕК ... ... ... жалақы бойынша есептелген сомадая келесі ұстап қалулар мен
аударымдар жүзеге асырылады:
1. Банк есептелген сомадан 10% ... ... ... міндетгі
төлемді төлейді, бірақ банк оны қызметкердің жалақысынан ұстап қалады.
2. ... ... 10% ... ... алып тастағанда
есептелген жалақы көлемінен 26% құрайды. Банк шығындарына жатады.
3. Жеке тұлғалардан алынатын табыс ... ... ... есептеу
тәртібі 20-тарауда «Банктің салық салу есебі» көрсетілген. Табыс салығының
көлемі есеп айырысу тізімдемесінде есептеледі.
Жалақыны есептеу кезінде ... ... жазу ... ... ... ақы ... және міндетті аударымдар бойынша
шығыстар»
Кт 2854 ... ... есеп ... ... және бюджетке төленетін ... ... ... ... есеп ... сол ... әлеуметтік салықты есептеу жүргізіледі:
Дт 5729 «Өзге төлемдер»
Кт 2851«Салық және басқа да міндетті төлемдер бойынша есеп айырысу».
Жалақыны беру кезінде:
Дт 2854 ... ... есеп ... 1001 «Кассадағы қолма-қол ақша».
Табыс, әлеуметтік салықтар мен міндетті зейнетақы ... ... 2851 ... және ... да ... төлемдер бойынша есеп айырысу»
Кт 1050 «Банктердің корреспонденттік есепшоттары».
Есептелген жалакы сомасы банктің шығындарьша жатады. 22 ... мен ... ... есеп ... ... ... келесілер жатады:
• қосымша төлемдермен бірге банк қызметкерлеріне ... ... ... ... ... ... ... күндері үшін төленетін өтемақы;
• банкті қайта ұйымдастырумен, ... ... ... ... ... кезінде банк қызметкерлеріне төленетін
төлем;
... (жыл ... және ... ... төленетін шығыстар;
• жоғары және орта арнайы оқу ... ... ... ... ... ... ... беретін мектептерде жақсы оқитын, сондай-
ақ аспирантураға тапсыратын қызметкерлерге берілетін оқу ... ... ... ... ... ... шығындары;
• банк штатына тіркелмеген ... ... ... ... бекітілген келісімшарт бойынша орындалған
жұмысқа байланысты төленеді;
• Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... ... уақыт үшін төлем;
• Қазақстан Республикасының зандылықтарында қарастырылған шарасыз
қыдырымпаздық уақытына немесе ... ... ... ... ... ... және оңтайландырғыштық ұсыныстар үшін сыйақы.
Көрсетілген және басқа да шығындарды есептеу олардың нақты төлеу
уақытына байланыссыз ... ... ... ... ... ... етіп ... жерде қызметкерлер жұмыс істеген уақыт аралығанда
әлеуметтік салықты, әлеуметгік ... ... ... ... ... ... ... қамту қорына аударымдарды
шығын ретінде таниды. 1999 жылы банк орталықтандырылған аударымдар ... ... ... ... ... есептеуге ауысты.
Қызметкерлерге төленетін шығындар қатарына іссапарлық шығындар жатады.
1993 жылдың 22 шілдеден бастап Қазақстан Республикасының Еңбек министрлігі
мен ... ... ... ... ... ... ... қызметкерге іссапарда болған әрбір күнге ең ... ... 50% ... тәуліктік төлем төленеді, тұрган жайды жалдау
және жол шығындары іссапар куәлігі ... және ... ... кезде қайтарылады. Растайтын құжаттар ұсынылған кезде орынды
сактап қою шығындары ... ... ... ... ... ... ... қызметкерлерге шығындарды
қайтару 29.09.98 жылдан бастап №967 «Шетел валютасында іссапар шығындарының
орнын толтыру мөлшері туралы» Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... ұсынған кезде нақты шығындар
бойынша жүзеге асырылады.
Заңмен бекітілген мөлшерден асатын ... ... ... және ... ... төлемдер қызметкерлерге төленетін
шығындар қатарына жатады. Сонымен қатар ... ... ... банк
төлем көзі сомасынан 15% мөлшерлеме ... ... және ... ... ... ... қалады. Егер қызметкерлерден жеке тұлғалар
табыс салығының ... ... ... ... ... ... ... банктің жылдық жиынтық табысынан алынады.
Еңбекақының аналитикалық (таңдамалық) және ... ... ... мен ... ... және ... бір айға ... тиісті еңбекақының жалпы сомасын табу үшін
алғашқы құжаттар бойынша өндірілген өнімдер мен ... ... ... ... мен ... ... қоса төленетін жалпы соманы
анықтап одан ұсталуға тиісті ... алып ... ... ... ... табысын, оның ішінде табыстан ұсталатын ұсталымдарды және
оларға ... ... ... ... ... ... ... есеп айырысу төлеу тізілімі (ведомосі) деп атайды. Ұйымдарда бұл
тізімдеме әрбір цехтар, ... ... ... ... есеп айырысу төлсу тізімдемесі әрбір ... ... ... ... ... ... да төлем сомаларын жене
одан ұсталынған ұсталым сомаларын жинақтаушы құжат болып ... ... ... ... ... нөмірі, оларға
есбптелінген негізгі және ... ... мен ... ... түрлері бойынша сомалары және сол айдың басы ... ... ... мен ... ... ... ... кәсіпорынға қарыз сомалары керсетіледі. Жұмысшылар мен
қызметкерлер осы есеп айырысу төлеу тізімдемесі бойынша ... ... ... ... ... қол ... Бұл ... бойынша
біріншіден жұмысшы немесе қызметкерлермен еңбекақы жайында есеп айырысу
жүргізілсе, екіншіден бул ... ... ... есеп ... ... ... табылады, ал үшіншіден осы ... ... мсн ... ... еңбегіне қарай еңбекақыларын төлейді.
Кейбір ұйымдарда есеп айырысу-төлеу тізімдемесі мен ... ... ... ... ... ғана ... ... Бұл есеп айырысу
тізімдейесі журнал түріңде жасалып, негізгі және қосымша беттерден ... ... ... мен ... ... негізгі және
қосымша еңбекақылары мен жәрдемақыларының сомасы және ... ... ... ... ... ... ... жалақысы,
белгіленген мамандық дәреркесіне сәйкес тарифтік еңбекақысы, ... ... ... ... және ... ... саны
ұсталынатын және шегерілетін сомалардың мөлшері, уақытқа дейін демалатыны,
тағы да басқалар) көрсетеді. ... ... ... саны ... ... мерзімге (айға, тоқсанға, жарты ... ... ... Бұл ... ... ... жұмысшылар мен
қызметкерлерге төленген және ... ... ... жазылады.
Тізімдемені толтыру барысында оның ең соңғы ... ... ... Бұл ... аталұған қүжаттарды толтырғанда жазылған сомалардың
алдымен жұмысшылар мен қызметкерлерге ... ... ... ... ... ... ... тексеру қажет.
Бұл тізімдеме бойынша жұмысшылар мен қызметкерлерге есептелген еңбекақы
сомаларының одан ... ... және ... ... ... дұрыстыған анықтау үшін тізімдеменің тік және ... ... ... ... ... ... тиіс.
Кәсіпорындарда жұмысшылар мен қызметкерлердің еңбекақы бойынша есеп айырысу
есебі 681-ші "Қызметкерлермен еңбекақы ... есеп ... деп ... ... ... ... ... Бұл шот бойынша
деректер мен ақпараттар үлгілі түрі №10 және №10-1 ... ... мен ... ... ... қызмет
атқарғандары және өнім өңдіргендері үшін есептеліп төленетін еңбекақы
өндіріс ... бір ... ... ... ... баштына
қарай шығындарды есептейтін белгілі бір шотқа оның ішінде тиісті ... ... ... ... ... бұл ... ... қоры жайлы тиісті
орындарға есеп берілуі қажет. Сондықтан да рапорттар мен ... ... ... және тағы да ... ... ... негізінде әр
цех бөлімше бойынша ... ... ... ... ... ... (категориялары) бойынша топталады. Бұл топтау
журнал-ордерлердің үлгілі түрі №3 және №4 өңдеу кестелерінде ... ... сол ... ... ... ... ал оң
жағында жұмысшы-қызметкерлерінің мамандық дәрежелеріне ... ... ... ... ... ... бөлініп жазылады. Ұйымдарда
жұмысшылар мен қызметкерлерге есептелетін ... ... бөлу ... ... ... ... шоттарға былайша жазылады:
Д-т: «Тауарларды (жұмыстарды) сату бойынша шығындар» ... ... ... ... өндірістегі жұмысшылардың еңбек-ақысы» шоты «Көмекші
өндірістегі жұмысшылардың еңбекақысы» шоттарының тиістісі,
К-т: «Қызметкерлермен еңбекақы бойынша есеп ... ... ... ... ... ... ... да тауарларды сатумен
айналысатын жұмысшы-қызметкерлердің еңбекақысы жазылады.
821 шоттың дебитіне ... ... ... ... ... ... ... негізгі өндірісте жұмыс істейтін жұмысшы
қызметкерлердің ... және ... ... ... Кесімді
еңбекақы алғашқы құжаттар негізінде өндіріліп шығарылған өнімдердің өзіндік
құнына қосымша, мерзімді ... ... ... ... ... (пропорционалды) бөлініп қосылады.
922 шоттың дебитіне көмекші өндіріс ... ... мен ... қызметтеіне есептелген еңбекақы сомалары жазылады.
932 шоттың дебитіне цехтың әкімшілік ... және ... ... ... ... мен ... жұмысшылар мен қызметкерлерге есептелген
еңбекақыдан салықтар мен ... ... ... ... ... ... есеп айырысу» шоты.
К-т: «Зейнетақы қамтамасыз ету қорымен емеп айырысу» шоты.
«Бюджетпен басқадай салықтар немесе ... ... есеп ... тағы да ... ... ... бухгалтерлік жазуы жазылады.
Сонымен қатар жұмысшылар мен қызметкерлерге еңбекақы төлегенде:
Д-т: «Қызметкерлермен еңбекақы бойынша есеп айырысу» шоты.
Ал есептеліп ... ... ... және тағы да ... ... еңбекақы бойынша есеп айырысу" шоты.
К-т: "Өзге де ... ... шоты ... ... жазылады.
Жұмысшылар мен қызметкерлерге еңбекақы есептегенде бухгалтерлік есепшоттары
бойынша жүргізілетін операциялар ... ... ... шот |Кредиттелетін шот |
| |Мазмұны | | |
|1 |2 |3 |4 ... ... мен | | |
| ... ... | | |
| ... және ... | | |
| |да ... ... | | |
| |- ... өндіріс |902 |681 |
| ... |922 |681 |
| |- ... ... |932 |681 |
| ... | | |
| |- ... ... | |
| |- ... ... | | |
| ... | | |
| ... |821 |681 |
| |- ... бөлімінің, | | |
| ... да ... | | |
| ... ... | |
| ... айналысатын | | |
| ... | | |
| | |811 |681 ... |- ... ... | |
| ... ақысын есептеу | | |
| ... ... ... | | |
| ... резерв құрылган | | |
| ... |685 |681 |
| |- ... ... | | |
| ... ... | | |
| ... ... |685 |635 ... ... |
| ... мен | | |
| ... ... | |
| ... ... |681 |686 |
| ... ұсталынатын | | |
| ... | | ... ... ... | | |
| ... ... | | |
| ... ... |681 |639 |
| ... ... | | ... |Жұмысшылардың | | |
| ... сот | | |
| ... | | |
| ... ... |681 |687 |
| ... ... ... | |
| ... ... | | ... ... | | |
| ... ... | | |
| ... беруі бойынша |681 |333 |
| ... ... | | |
|7 ... |681 |333 |
| ... | |
| |ң ... ... | | |
| ... ... | | |
| ... ... | | |
| ... | | |
|8 ... | | |
| ... ... | | |
| ... ... алған|681 |333 |
| ... үшін ... | | |
| ... | | |
|9 ... ... | | |
| ... ... | | |
| ... ... |681, 682 |687 |
| ... келмеуіие | | |
| ... | | ... ... мен | | |
| ... ... | | |
| ... ... |821 |682 |
| ... ... және | | |
| ... ... | | ... жалғасы ... ... ... болып | | |
| ... ... мен | | |
| ... ... | |
| ... ... | | |
| ... комиссиясының, |821 |682 |
| ... ... тағы | | |
| ... ... | | ... ... тұлғаларға | | |
| ... ... |682 |639 |
| ... ... ... | |
| ... | | ... ... тұлғаларға | | |
| ... ... |682 |451 |
| ... кассадан төлеңді | | ... ... ... | | |
| ... ... | | |
| ... үшін ... |903, 913, 923, |685 |
| ... ... |821 | ... ... ... |821, 902 |635 |
| ... ... |922, 932 | ... шоттар бойынша жеке тұлғалар мен заңды ... ... ... ... ... ... ... қолданылып жүрген ... ... ... ... ... тек ... ... ұсталымдарды ғана
ұстап қалуға болады. ... мен ... ... ... ... ... ... ұсталуға болатын
(сомаларға) ұсталымдарға мыналар жатқызылады:
- Жинақталатын зейнетақы қорына ... сома ... ... ... ... сомасының 10% мөлшерінде). Табыс салығы
(белгіленген заңдарға сәйкес). Заң, сот ... үкім ... ... ... (алимент, айыппұл, тағы да басқалар).
- Несиеге сатып алған тауарлары, заттар үшін ... ... ... ... ... сомалар.
- Әр түрлі жарналар (жұмысшылар мен қызметкерлердің жазбаша өтінім
бойынша кәсіподақ комитетіне, ... ... тағы ... ... ... ... ... сәйкес жұмысшылар мен қызметкерлердің
жазбаша етініші бойынша жеке ... ... ... ... және тағы
басқаларды сақтандыруға байланысты жарна аудару.
- ... апен ... ... ... ... ... артық төленген төлемдер сомасы.
- Жеке меншік үй салуына банктен алынатан ұзақ мерзімді несиені ... ... ... ... мен ... ... ... бойынша өз жұмыс
істейтін шаруашылық субъектісінің қарамағындағы, яғни ... ... үшін ... мен ... ... үшін ... төлемдер және сол
шаруашылық субъектісінің қарамағындағы мектепке дейінгі балалар мекемесіне
(балабақшаға) балаларының барғаны үшін төленетін ... ... ... ... өтеу үшін ... ... айтылғандардан ... ... мен ... өздерінің жазбаша өтініштері бойынша жинақ кассаларына
салатын салымдары, тағы да ... ... ... ұсталатын табыс салығы
Есепті жыл бойы салық салынатын табысқа ие болған жеке тұлғалар ... ... ... Жеке ... жалдық жиынтық ... ... ... ... ... ... алатын табыстары,
тағы да басқа табыстары креді.
Жеке тұлғалардың мүліктік табысына тек қана ... ... ... ... ... ... ... ала отырып өткізуден түскен
құнның өсімі жатады: салық төлеушінің тұрақты ... жері ... ... ... ... ... заңды тұлғаларға және
басқа материалдық емес активтерге қатысу үлесінен; шетелдік валютадан; асыл
тастар және асыл металдардан, ... ... ... ... асыл ... және асыл ... бар ... да бұйымдардан, өнер
туындылары мен антиквариаттардан. Жеке тұлғалардың ... ... ... ... кодексіне қаралады.
Табыс салығының мөлшерін ай сайын бір қалыпты ұстау үшін ... ... ... ... мен одан ... ... салығының сомасы
есептелетін айлардың санын білдіретін сан мәні бар бірлікке 12 ... ... ... есептеу көрсеткіші белгіленген. Мердігерлік шарт
бойынша жұмыс істейтін тұлғаларға төленетін басқа да төлемдерден ... ... бұл ... ... ... Жеке ... табыс
салығы ұсталған уақытта:
Д-т: «Қызметкерлермен еңбекақы бойынша есеп айырысу» шоты,
К-т: «Бюджетке төленетін басқадай салықтар, ... және ... шоты ... бухгалтерлік жазуы жазылады.
Салықтар - ұлттық табыстың бір бөлігі болып саналады. Салықтар ... ... ... ... ... ... ... салынатын табысынан тек жеке тұлғалардан Салық
Кодексінің 145 бабы бойынша ... ... ... ... ... ... ұстауға бір мысал келтіріп ... 2002 ... ... ... ... Жарасқызы «ТұранӘлем Банкінің» жеке ... ... ... туралы" заңы 25 бабы, 3 ... ... ... ... ... демалысы үшін 70570 ... ... ... Сонымен, Шойбекова Жанар Жараскызының жылдық
жиынтық табысы (2002 жылғы) 640434 ... ... оның ... ай ... |48700 ... |48700 ... |48700 ... |48700 ... |63700 ... |68700 ... |48700 ... |48700 ... |32580 ... |48700 ... |87632 ... |46922 ... | | |640434 ... ... ... ... ... кестесі бойынша белгіленген
айлығы және қосымша төлемдері кірген: ... ... ... сыйақы |15 000 ... ... ... ... бойынша |8 230 |
| ... акы | ... | ... ... |5000 |
| ... | |
| |бір ... ... ... төлеу | ... |9 ... ... ... ... | |
| ... |20 000 ... Банкі» Маңғыстау филиалының бухгалтериясына ... етіп ... ... ... ... ... ... өзінің жалақысынан шегерім жасау ... беру ... ... жылы ай ... жеке ... салығының ұсталғаны жалақы бойынша есеп
айырысу карточкасынын есебінде көрсетілген.
Атқару құжаттары бойынша ұсталымдар. Сот шешімдері, ... ... ... ... даусыз түрде өндіріп алу туралы
әкімшілік оргаңдарының ... ... ... ... аткару
құжаттары (атқару парақтары) бойынша ұсталымдар негізгі еңбек ... ... ... ... бар ... ... ... де, оның ішінде
сыйлықтардан, зейнетақылардан, ... ... ... ... ... -т.б, ... ... түскен атқару кұжаттары
арнайы тізімге тіркеліп жөне әрбір төлеуші бойынша ... ... ... ... ... ... ... осы алимент төленетін тұлғаның
пайдасына үш күннің ішінде төленуі немесе аударылуы керек. Онда бір ... ... ... ... екі бала үшін ... ... бірі және одан
да көп балаларга жалақынын жартысы ұсталады, бірақ ... ... 50% ... ... Егер де ... ... жұмыстан шығып кетсе,
онда сонымен қоса ... ... үш ... ... жаңа ... орнына
беріледі.
Мысал. Бухгалтерияға Калмыкова О.С. 10.05.2002 ж. бас бухгалтер,
Кадмыковтан В.Н. алимент ұстау ... ... ... келіп түскен, ондағы
ұсталатын алименттің мөлшері жалақысының бестен бірін кұраған.
Калмыков В.Н. май айында толық жұмыс істеген, яғни 21 күн, 168 ... ... бес күні ... күні етіп ... және ... 15000 ... ... Ағымдағы айда Калмыковқа негізгі жалақысынын
75% мөлшерінде сыйақы есептелген.
Сонымен, Калмыковтан ұсталатын алименттің ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... | ... |19950 ... (15000 х 1,33) ... ... ... ... | ... |4963 ... (19950 х 75%) ... ... ... |34913 ... |
| | ... ... ... ... ... ... сомасын есептеу: |
|- ... ... ... | ... міндетті зейнеткерлік | ... ... |3491 ... |
|- ... айда ... ... | ... ... салығының сомасы |1530 теңге ... ... ... ... | ... ұсталымның жиыны |5021 теңге (3491 + 1530) ... ... айда ... ... ... |29892 ... (34913 - 5021) ... ... құжаты 10.05.2002 ж. | ... ... 10 ... 31| ... ... аралыктағы уақытқа | ... 16 ... ... | |
| |4555 ... = 29892/21 \16х 0,2 ... ... ... жалақының толық көлеміне есептелінеді.
Жинақтаушы зейнетақы қорымен есеп айырысудың есебі
Зейнетақы қорымен есеп айырысулар есебі «Жинақтаушы зейнетақы қорымен
есеп айырысу» деп аталатын ... ... ... ... қарамастан
барлық кәсіпоырндар мен ұйымдар, сондай-ақ жеке кәсіпкерлікпен айналысатын
заңды тұлғалар ... ... ... ... ... ... жарналар аударып туруға ... ... ... ... ... ... жағждайларда кәсіпоырндар өсім сомасын төлейді,
сондай-ақ ұйымның лаузымды ... ... ... ... ... ... бір кәсіпорынның ережелерімен, жарғыларымен ... ... ... ... шығарылған басқа да ... ... ... ... түрлеріне есептеледі. Жарналар
пайдаланбаған демалыс үшін өтемақыға, жұмыстан шыққан кездегі берілетін
жәрдемақыға және ... ... ... ... алу мен ... және ... қоры ... жұмсау тәртібі туралы нұсқауда,
белгіленген басқа да ... ... ... ... сомасы есептелген уақытта кәсіпорынның
бухгалтеиясына мына түрдегі екі жақты жазу жазылады:
Д-т: «Қызметкерлер мен еңбекақы ... есеп ... деп ... «Зейнетақы мен қамтамасыз ету қорымен есеп айырысу» деп аталатын
шот.
Ал бұл есептелген жарналар қорға аударған уақытта:
Д-т: ... мен ... ету ... есеп ... деп
аталатын шот.
К-т: «Ақша қаражаттары» шоты түріндегі ... жазу ... ... мен ... ету ... есеп ... деп
аталатын шоттың қалдығында ұйымның зейнетақы қорына аударым ... ... үшін ... өсім ... көрсетіледі. Уақтылы
зейнетақы ... ... ... үшін есептелген өсім ... мына ... жазу ... «Жалпы және әкімшілік шығындар» деп аталатын шоты,
К-т: «Зейнетақы мен қамтымасыз ету қорымен есеп айырысу» деп ... бұл ... ... ... ... ... уақытта:
Д-т: «Жалпы және әкімшілік шығындар» деп аталатын шоты,
К-т: ... шоты ... ... жазу ... ... төленетін жарналар жұмысшылар мен қызметкерге
есептелген еңбеақы сомасынан салықтар сомасы есептелініп ... ... ... ... ... 10 % (он ... ... ұсталады.
Барлық жарна төлеушілер жарналарды ай сайын еңбекақы төлеу мерзімі ішінде
аударулары тиіс, бірақ келесі ... ... кеш ... ... ... 1996 ... маусым айының үшінші жұлдызында
шыққан нөмірі 4-1 санды «Мемлекеттік емес ерікті зейнетақы ... ... ... Қазақстан Республикасының азаматтары, шет ел азаматтары және
азаматтығы жоқ тұлғалар ерікті қосымша зейнетақымен ... ... бар. ... емес ерікті зейнетақы қоры – бұл банктік ... ... ... ... және ... акционелік қоғам түрінде
құрылап, заңды және жеке тұлғалардан ерікті ... ... ... ... ... инвестицилап, қосымша зейнетақы төлеу бойынша іс-
әрекет жүргізілетін заңды тұлға болып табылады. ... жеке ... ... ... аударылатын зейнетақы жарнасын өзі қалаған қорға
салынуға құқығы бар. Жинақталған ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Ұлттық банк мекемесі белгіленген
тәртіпке сәйкес жүргізіледі.
Жинақтаушы зейнетақы қорымен есеп ... ... шоты ... ... |Операциялар ... ... |
| ... |шот |шот |
|1 |2 |3 |4 |
|1 ... мен ... | | |
| ... ... ... |681 |686 |
| ... ... ... ұсталған | | |
| ... | | |
| | ... ... |
|2 ... ... ... есептелген| | |
| ... есеп ... ... | | |
| ... |686 |441 |
| | | | |
| | | | ... ... ... ... ... ... ... сыйлығынан, қосымша төлемдерінен, ұстемесінен және басқа да
табысынан 10% мөлшерде ұсталынады және оны ... ... ... қорға
аударады.
Еңбек төлемінен алынатын кәсіподақ мүшыік жарналарының ... ... ... ... ... ... ... еңбек төлемінен ұсталынған мүшелік жарналары кәсіподақ
ұйымдарының шоттарына аударылады.
3.1 Еңбек қорын және еңбек ақыны ... ... ... ... ... еңбек
ресурстарын пайдалану және қызметкерлердің еңбек ақысының мөлшерімен төлеу
тәртібінде үлкен еркіндік ... Ал, ... өз ... ... ... ... ... айтарлықтай еркін таңдай
алады және де олармен жұмысқа орналастыру туралы шешім ... ... ... ... ... ... еңбекақының мөлшері тұрады.
Еңбекақы - бұл қызметкерлерің кәсіпорынның өнімін өндіру кезінде
жұмсалған ... ... ... ... ... Бұл үлес
қызметкерлерге төленеді және де бұл ... бір өзі ... ... қызметкерлерінің еңбекақысының тұтас алғанда ол
еңбекақы қорының ... ... ал ... қоры кәсіпорын
шығынының едәуір бөлігін ... ... ... ... қызметінің жеке ерекшеліктеріне және қызметкерлердің төлемақылар
сомасын басқару саясатына ... ... ... ... ... бірнеше пайыздан кәсіпорын шығындарының жалпы ... ... ... Бұл ... ... сондықтан кәсіпорын шығынның бұл
баптарын талдау өте ... ... ... ... қызметкерлермен пайдалануды талдаудың
да үлкен маңызы зор. Барлық жұмыс уақытын бірнеше категорияларға ... ... ... төленген (әдетте кесте бойынша жұмыс ... ... ... ... бұл ... тыс жұмыс уақыты, демалыс
және мерекелік күндердегі, т.б. уақыт болуы мүмкін);
- жұмыспен өтелмеген төленген (еріксіз ... ... жыл ... ... жұмысқа қаблетсіздік және т.б.);
- жұмыспен өтелмеген төленбеген (кешігу, себепсіз жұмысқа келмеу,
т.б.).
Төлеу тәртібі және де, ең ... бұл ... ... ... ... ... ... қай категорияға жататындығына
байланысты. Әдетте мұндай шығындардың есесін үлкен ... ... ол ... үшін ... ... ақшалай және натуралды формада (оклад, сыйлық, жүйелі
түрдегі сыйақылар, еңбектің зиянды жағдайларына ... ... тыс ... үшін ... және т.б.) төленетін еңбекақыдан
басқа, еңбекақыға байланысты кәсіпорын шығындарына ... ... ... және біржолғы төлемдерді, сонымен бірге, әртүрлі міндетті
түрде аударылатын сомаларды ... Бұл ... ... ... ... ... екі негізгі түрлерін ажыратады: ... ... ... ... ... күн ... байланысты және
кесімді ақы төлеу, еңбекақы өндірілген өнім мөлшеріне байланысты.
Еңбекақының екі ... ... ... және ... ... ... Сөйтіп, кесімді-сыйақылық түрі тура кесімді ақыға
өндірудің анықталған деңгейіне қол ... үшін ... ... ... ... ... ... орындағандығы
мөлшерден тыс өнім ең жоғарғы бағамен төленеді, ал мерзімдік - сыйақылық
жүйеде жұмыс істемеген уақыт үшін ... ... ... не қол ... үшін сыйақы қосылады.
Өндірісті қолма-қол басшылық ету үшін ... ... ... ... және ... ... ... талдау арқылы алуға
болады. Өндіру мөлшерін ... ... ... ... ... ... ... Әрине, қызметтің әр түріне мөлшерлеу
мүмкін емес, бірақ сериялық өнім ... ... ... ... ... кәсіпорындардың қызметі ... ... ... ие болады. Мөлшерлеу шығару бірлігін дайындауға, сонымен
қатар, технологиялық процес кезіндегі бөлек ... ... ... (материалдық және еңбектік) мөлшерін бекітеді. Мөлшерлеу көбінесе
халықшаруашылығы саласында ... ... ... ... негізінде жатыр.
Еңбекақы қорын талдау жоспары басқа да шығын түрлерін талдау жоспары
бойынша жүргізіледі: нормативті немесе жоспарлы ... ... ... ... ... базалық кезеңмен салыстырғанда. Кәсіпорын ... ... ... ... өткен жылдардың ұқсас кезеңдерімен
салыстыру пайдалы болады. Мысалы, ауылшаруашылықтық өнімді ... үшін ...... ... ... ... және ... айы
табылады, тау шаңғы курортындағы қонақ үй үшін ... ... ... ... және ... ... жүргізіледі.
Талдау нәтижесінде өзгеру тенденциясы және нормативті не жоспарлы мәндерге
қатысты еңбекақы қорының артық ... ... ... ... ... ... ... қорына және жұмыс уақытын ... ... ... ... ... ... ... кеңінен
қолданылады.
Ел экономикасындағы қазіргі кезде жүзеге асырылып ... ... ... ... ... қатысатын жұмысшыларды қолдан
келгенше активизациялау мәселелерін ерекше өткірлікпен қояды.
Аталған мәселерді шешуінде ... ролі ... ... ... ... ... ... талдау-кәсіпорын қызметінің
жоғары нәтижелерге қол жеткізуіне бағытталған резервтерді ... ... ... көшу ... ... ... басқарушылықтың ішкі
қажеттіліктеріне және шаруашылық жүргізу формаларын таңдаумен ... ... ... талдаумен қамтамасыз етуге бағыттау
қажеттілігі туады. Талдау еңбекақының нәтижелік уақытылы бағалауға ... ... ... ... ... қолдануға бағытталуы керек.
Әр кәсіпорын жұмысшының жеке және ұжымдық экономикалық мүдделері
соңында дәрежесі мен ... ... ... ... де ... бейнеленеді. Қоғам мүддесі, өз кезегінде, өндіріс салаларындағы
жоғары соңғы нәтижелерге қол жеткізуге бағытталған, ал бұл ... ... ... ... шаруашылық есебіндегі
көрсеткіштерінің жақсаруынан көрінеді.
Сөйтіп еңбекақының ... ... ... ... ролі кәсіпорын жұмысының қорытындылары мен әр жұмысшы
табысының өзара байланысында көрінуі керек. Жоғарыда айтылғандардан, ... ... ... ... ала ... біз ... қазіргі шаруашылықты жүргізу жағдайында еңбекақыны талдаудың негізгі
мақсаты, бір жағынан, ұжымдардың (жеке ... ... ... ... ... ... жағынан, кәсіпорын қызметінің
шаруашылық есептілігі ... ... ... ... ... ... ... нәтижелері әр нақты жағдайда (талданып отырған
кәсіпорын бойынша) еңбекақыны төлеу жүйесінің әрекеттілігін және ... ... ... ... ... ... көрсетуі керек.
Бұған дейін, әкімшілік жүйе жағдайында, экономикалық талдау теориясы
мен тәжірибесінде еңбекақының нәтижелілігін зерттеуге оның ... ... ... ... ... жоқ. ... ... кәсіпорынның
даму кезеңінің әр қайсысында төлем ақыны ... ... ... ... ... қорының көлемін бір орталықтан реттейтін санкйиялар мен
ынталандырудың нақты жүйесімен анықталады. Бұл әдістің ... ... ... ... ... ... ... болып табылатындар:
еңбек және еңбекақы бойынша жоспарлы тапсырмаларды бөліп тарату ... ... ... ... ... және ... ... ауытқудың негізгі салдарын ашу, еңбекке төлеу
құрылымын зерттеу, оның жеке ... ... ... қосып төлеу,
сыйақыны- пайдалану; орташа еңбекақы және ... ... ... ... ... ... бағалау. Мемлекеттік кәсіпорындарда
кеңінен тараған мұндай ... ... ... жоғарыда бекітілген
жоспарлы еңбекақы қорын экономикалық пайдалануды және оның ... ... ... қамтамасыз ететін шараларды өңдеуге әкеп соғады.
Бұл жерде айта ... жай, 1991 ... 1 ... бастап
кәсіпорынмен еңбекақыны төлеуге бөлінген қаражаттың нақты көлемі ... мен ... ... ... ... бекітілген нормативке тәуелді
емес, ол тек екі өлшеммен реттеледі-сол кәсіпорын ... ... ... ... мен ... ... ... салу ставкалары. Осыған
байланысты қазіргі уақытта “еңбекақы қорының ... ... ... ... ... жоғалтып отыр. Бұл жерде мынадай қорытынды әділ болады:
кәзіргі ... ... ... ... ... шаруашылық
есептік кірістің барабар өсімін бермейді, оларды ... ... ... ... ... ... ... өнеркәсіптік кәсіпорындардың шаруашылық
қызметтерін талдауға арналған еңбектерінде кәсіпорынның тәуелсіздігі
(дербестігі) ... ... ... жаңа ... айта ... жөн. Алайда еңбекақыны төлеуге бөлінетін
қаражаттарды пайдаланудың нәтижелілігін ... ... ... ... ... қызметінің экономикалық нәтижелерімен сандық байланысқа
дейін жеткізілген еңбекақы ... ... ... ... ... ... ... талдау теориясы мен практикасында
талдаудың әдеттегі әдістемесінің ... ... ... ... болмауына байланысты үлкен кемшілік бар. ... жою ... ... ... күшейтуге бағытталған
дәлелді шешімдерді қабылдауға және қорларды айқындауға мүмкіндік туғызады.
Бұл үшін сәйкес әдістемелер болу керек.
Орташа ... ... мен ... ... ... ... байланысын талдаудың ұсынылып отырған әдістемесі
есептегіш техника ... ... ... ... ... ... ... шығарады. Ол өзіне жүйелі кезеңдерді қосады.
Бірінші-кәсіпорын қызметінің ... ... ... қол
жеткізілетін соңғы экономикалық нәтижелерін ... ... ... ... ... ... ... шаруашылық есеп
нәтижелері ретінде талданып отырған кәсіпорын өндірісінің ерекшелігін
есепке ала отырып, келесі ... ... ... өнім ... ... ... өнімділігі, өнім бірлігіне шығын, баланстық пайда,
өндірістің рентабельділігі ... ... ... ... жыл сайынғы құнына қатынасы ретінде), негізгі өндірістік
қорлардың қайтарымдылығы.
Екінші ... ... ... ... беру, еңбекақы
дәрежесінің қызметтің таңдаулы ... ... ... және оның ... ... ... еңбекақы мен кәсіпорын ... ... ... ... талдау да математикалық тәсілдердің кең көлемін
қолдану мүмкіншілігі бар: ... ... ... ... ... модельдеу және математикалық статистиканың жаңа
тәсілдеріне дейін. Дегенмен, мұндағы ... ... ... ... ... ... ... әдістерді табу. Берілген мәні
бойынша ... ... (x) ... ... белгінің
(Yі) мәнін анықтауға болады.
(Yi) есептегенде қандай функцияны алсақ та, ... ... ... ... ... ... ... орын алатын болады. Бұл
қасиетті келесідей түрде жазуға болады:
Уi=f(xi1, хі2,…, хіn)+Еі
Экономикалық процестер мен ... ... ... ... ... ... ... жұмысшы кірісінің қалыптасу ... ... ... ... үшін ... көп ... ... регрессиялық моделдерді қолдану мүмкіндігін және мақсатқа лайықтығын
шарт етеді.
Математикалық есеп келесі түрде қалыптастырылады:
У - зерттеліп отырған ... ... ... ақы ... ... ... ... әсер ететін факторлар болсын (өнім көлемі,
еңбек, қызмет көлемі, еңбек өнімділігі, ... т.б.). ... ... ... зерттеушілер әдетте сызықтық үлгідегі
моделдерге қалауын береді.
Жұмысшылардың еңбекақы деңгейінің қалыптасу ... ... ... ... ... ... соңғы нәтижелеріне тәуелді
таңдаулы математикалық-статистикалық моделдерді машиналық ... ... Ол үшін ... ... ... ету ... уақытта дайын программалық өнімді (экономикалық өңдеу үшін
қолданбалы программа ... ... жеке ... жазудан қарағанда даусыз артықшылығы бар.
Сөйтіп, еңбекақының нәтижелілігін зерттеу үшін таңдалған жоғарыда
көрсетілген математикалық ... ... ... өріс ... JBM ... ... ... ППП “АРМ - Стат” қамтамасыз етеді. ППП “АРМ-
Стат”-қа программалардың үлкен тізімі кіреді, соның ... ... “Ең кіші ... әдісімен регрессияны бағалау”, “Адымдаған
регрессия”.
Төртінші этап-алған нәтижелердің экономикалық ... ... ... ... жұмысшы кірісінің қалыптасу қасиеті ... ... ... ... экономикалық нәтижелеріне байланысты),
әдістер алгоритмы талдау механизмі ретінде, сандық ... әр ... және ... байланысты еңбек ақының деңгейіне әсер етуінің сандық
сипаты ретінде ... ... ... ... ... мүмкіндік береді:
- еңбек ақы жүйесінің әрекеттілігін бағалауға ... анық ... ... ... ... ... ... нашар
звеносын анықтау;
- еңбек ақы деңгейіне қандай ... ... және ... ... анықтау.
Бұдан басқа, экономикалық-статистикалық модельдердің көмегімен еңбек
ақы деңгейінің қызмет нәтижелерінің ... ... ... ... ... алынған мәліметтер, өз кезегінде,
негізгі база ретінде жұмыс қорытындыларын жақсарту есебінен жұмысшы ... ... ... табу үшін қолданыла алады. Бұған экономикалық-
статистикалық модельдеу әдістерін талдауды дәстүрлі ... ... қол ... Мысалы, қызмет көрсеткіштерін жақсарту есебінен
еңбекақыны, соның ішінде рентабельділіктің ... ... ... ... ал резервтерін айқындау үшін талдаудың дәстүрлі әдістерін
қолдану жеткілікті. ... ... ... енгізумен басқа да
қорытындылайтын көрсеткіштерге ... ... онда ... ... ... ... ... байланысын талдауға өндірістік
факторлардың қисапсыз санын қатыстыруға ... ... ... ... ... осығанға дейін еңбек ... ... ... ... жұмысшылардың кірісін көтеру
қорларын анықтаудың жаңа мүмкіндіктері көбейеді.
Еңбекақы және өндірушілік. ... ... ... ... ... еңбекақысның өсу шегі ... ... ... ... және оның толық сомасы, елдегі инфляция процесін ... ... және егер де оның өсу ... ... шапшаңдығына сәйкес
келсе, онда жалпы жағдайда ... ... ... ... туралы ешқандай қорытынды жасауға болмайды. Алайда, ... ... ... ... кәсіпорын қызметкерлерінің еңбекақысы жалпы
алғанда сол ... ... ... өнім және әр ... жеке
үлесін қамтып көрсетуі керек.Әр жұмысшының түгелідей кәсіпорын қызметінің
нәтижесінде қосқан еңбек үлесі туралы айтқанда, ... ... ... ... есепке ала отырып бағалау тәсілі – еңбекке қатысудың
коэффиценті жүйесі болып табылады. Мұндай жүйенің субъективтілігі ең ... ... деп ол ... ... мен анықталған міндеттемелер не
разрядттардың қатынасынан ... ... ... ... ... ... оның ... бөлімшелер жұмысының нәтижесіне жұмысшылардың еңбек үлесіне
ең субъективті анықтамаларды енгізу әрекеттері талдаушылар мен ... ... ... ... сұрақтар туғызды: қандай жалпы
көрсеткіш, әр жұмысшының үлесі қалай есепке алынады және неге ... ... ... ... ... коэффициенттеріне
материалдық ынталандыру жүйесі қосылған жағдайда кәсіпорын қызметкерлері
арасында еңбектік қатысудың индивидуалдық ... ... аса ... ... ... ... ... құтылу үшін ортақ ... Әр ... ... ... есепке алатын кәсіпорын қызметінің
басқа нәтижелілік ... табу ... ... универсалды жалпылама
көрсеткіш ретінде жұмысшының еңбек үлесінің ... ... ол ... болып табылады. Әрине, ... ... ... жоқ ... ол ... ең объективтісі болып табылады,
сондықтан талдау мақсатында ... ... ... ... ... ... ... еңбекақымен шектелмейді. Барлық
меншік формасындағы ... ... ... ... сақтандыру және зейнетақылық қорларға аударылымдар ... ... ... ... ... демалысын төленеді, тамақтануға
дотациялар, материалдық жәрдем, іс-сапарлық шығындар өтеледі,жұмыстың
ерекше ... ... ... ... ... жыл ... белгілі
тапсырысты орындау қорытындысы бойынша сыйақы беріледі, жұмысшының ... ... ... ... ... немесе брак шығарылған ... Бұл ... бір ... ... ... ... құнына қоса
алады, ал бір бөлігі таза пайдадан төленеді. Қалай болса да, бұл аз ... және ... ... ... ... ... ... мүмкіндігін ғана
бермейді, сондай-ақ, кәсіпорындағы әлеуметтік қолайсыз жағдайлардан сақталу
мүмкіндігін ... ... ... ... ... ... ... өзіндік
құнын нәтижелі түрде қалыптастыруға мүмкіндік береді, сөйтіп кәсіпорын
жұмысының қаржылық нәтижелілігін көтереді.
Өндірушілік пен ... ... ... байланысты
еңбекақы 1теңгеге келетін өндірілген өнім ... ... ... ... ... ... ... жұмысшылардың еңбекақысының (немесе еңбекақы қорының)
1теңгеге келетін түсімі;
-мамандардың еңбекақы қоры немесе ... ... ... ... ... ... қоры ... 1теңгеге келетін түсім.
Кері көрсеткіштерде едәуір кең пайдаланылады:
- 1теңге түсімдегі еңбекақы үлесі;
- ... ... ... ... ... үлесі;
- кәсіпорын өнімнің өзіндік құнындағы еңбекақы үлесі;
-кәсіпорын шығындарының жалпы сомасындағы еңбекақы шығындарының
үлесі;
- тауарлық не ... ... ... еңбекақы үлесі.
Көрсеткіштердің бұл тобы үшін, әдетте түрлі салалардағы кәсіпорын
үшін қатты түрлендіріле ... ... ... ... үшін 1теңге түсімдегі еңбекақы үлесі бернеше пайыз құрайды,
кейде 20 пайызға дейін және одан ... ... беру ... ... ... көрсету кәсіпорындары мен жоғары технологиялар
саласында қызмет көрсететін ... ... өнім ... ... өте ... ... тіпті болмайтын жерлерде өткізілген
өнім көлеміне еңбекақы қоры нормативі 70 ... ... ... ... ... ... өндірістік көрсеткішіне сәйкес кәсіпорындағы ... ... ... жұмысшы немесе қызметкердің біреуіне
келетін еңбекақы көлемнің көрсеткіші де ... ... ... өнімділігінің өсімі, сөзсіз жағымды фактор болып табылады. Уақыт
бірлігінде өнім ... ... ... ... ... абсолютті көлемнің өсімін қоса көтереді. ... ... ... ... бір ... өзгере бермейді. Бұл мөлшерлердің өзгеру
шапшаңдығын талдау кәсіпорын қызметінің ... ... ... ... ... және қызметкерлердің еңбекақыларының үлестік
көрсеткіштерінің бір ... ... ... ... ... ... еңбекақысы мен өнімділігінің өзгеріс
шапшаңдылығы.
кесте
| |1 ... |2 ... |3 ... |4 ... ... ... |өсу |өсу ... |төмендеу |
|1сағ. еңбекақы |өсу ... |өсу ... ... ... ... шаруашылық және қаржылық жағдайдық
жалпы төмендеуіне сәйкес.Егер көп ... ... ... өсу ... ... арақатынасы (нақтылығында
төмендеуі) байқалса, бұл ұжымда әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ... коллапсқа әкеп соғуы
мүмкін. Бұл жағдайда кәсіпорын басшылығы өз ... ... ... ... ... қолдну қажет.
Үшінші жағдай кәсіпорындағы басқарудың нәтижесіздігін дәлелдейді.
Өнімділіктің төмендеуі кезінде еңбекақының өсу ... ... өсуі ... көрсеткіштерінің төмендеуіне әкеп соғатыны сөзсіз. Шығарылған
өнім бірлігіне еңбекақының үлестік көлемінің өсуі кестеде көрсетілген. ... және Iе ... және ... ... ... ... сәйкес
көрсеткіштің базистік кезеңдегі оның мәніне ... ... ... ал I ... Iе/Iө ... ретінде есептеледі.
Өнім бірлігіне ... ... ... ... ... кезең|Базистік | ... ... | ... ... ... ... өндіру|900 |1000 |-10 |0,90 ... ... | | | | |
| |2400 |2200 |+9 |1,09 |
| | | | | ... ... |2,67 |2,20 |+21 |1,21 ... | | | | ... қате ... және ... ... ... ... Бұл жағдай көпке созылуы мүмкін емес, себебі ... ... ... ... ... ... ... болады немесе
өнімділік өсуі тез арада төмендейді.
Кәсіпорын және оның ... үшін ең ... ... ... деп
есептеуге болады. Оны іске асыруда 2 нұсқа болуы мүмкін:
а) өтімділік еңбекақыдан тез өседі
б) еңбекқы өнімділіктен тез өседі.
Кәсіпорын ... ... ...... ... ... ... жоспарлау және бюжетті құру кезінде кәсіпорын
басшылығы көрсеткіштердің дәл осындай динамикасына ынталандыру керек.
Бір категориядағы жұмысшылардың ... ... үшін ... бірге статистикалық өлшемдер қолданылады. Олар:орташа өлшенген,
максималды және минималды ... ... ... ... ... ... вариация.
3.2 Еңбек ақы есебінің аудиті.
Аудит жұмысының құқылығы ... ... және ... ... ... ... отырып жүргізіледі. Дүние ... үлгі ... ... ... ... тұрғысынан аудит заңы
қабылданады. Сол сияқты ... ... де ... ... қажеттілігі
анықталғаннан кейін 1993жылы 18қазан айында Қазақстан Республикасында
бірінші рет ... ... ... ... ... ... Сонымен аудит жұмысының негізі анықталып, тәуелсіз, дербес қаржылық
бақылау саласы құрылып, оның негізгі ... мен ... ... және ... ... кәсіпкерлердің мүддесі көлеиінде барлық
шаруашылық ... үшін ... ... қарамастан бірдей құқылы.
Халықшаруашылық экономикасында шаруашылық ... деп әр ... ... ... дербес құқылы өндіріс, сауда, коммерция,
бизнес бірлестіктерін немесе басқадай ... ... Оған ... ... ... ... ... бірлестктері тағы
басқа көптеген кәсіпкершілік жасаушы құрылымдар жатады. Соның ... ... ... жеке аудитор жұмысы да жатады.
Аудит және бухгалтерлік есеп. Бухгалтерлік есеп аудит үшін ең ... ... ... ... ... ... Бухгалтерлік есеп
нақты бухгалтерлік құжат арқылы белгілі өлшемдермен тіреклгеншаруашылық
көрсеткіштерін ... ... ... ... ... ... орындалған жұмыстар, ... ... ... ... шаруашылық операциясы деп аталынып, бухгалтерлік есепке
алынады. Бухгалтерлік ... ... ... ... ол ... ... Онда ... мүліктерінің қорытынды есебі, қаржылық
жағдайы, өткен уақытта болған шаруашылық нәтижесі, ... ... Сол ... көрсеткіштерін аудитор тексеріп, дұрыстығын
анықтайды. Қазіргі кезде аудиторлық текскруді аудит ... ... ... жүргізеді. Аудитті тексеру ... ... ... заң ... ... нормативтік ереже нұсқауды ... ... ... Бухгалтерлік есеп мәліметінің дұрыстығын
анықтау үшін «алғашқы есеп» есеп ... ... Одан ... және ... есеп кестелерінің дұрыстығын тексереді.
Қорыта келгенде аудитор бухгалтерлік ... ... ... есеп ... ... ... салық есебінің ерекшеліктерін білетін жетік
білімді маман болуы керек.
Аудит жұмысының тағы бір тексеру ... ... ... ... ... ... ... Банкі» Маңғыстау филиалы болғандықтан,
сол кәсіпорынның құжаттары арқылы еңбек ақының аудитін жүргізейік.
1. Ақпарат көздері және тексерудің ... ... ... ... ... ... ақы аудару
мәліметтерінің дұрыстығы, еңбек ... ... ... ақы ... ... ... еңбек заңдылықтарының орындалуын, және
еңбек ... ... ... тәртіп бойынша көрсетілуін тексеру болып
табылады.
Еңбек ақы ... ... ... ... ... ...... актілерінің орындалуын бақылау;
• жалақы түрлерінің және ұсталымдардың аударылымының дұрыстығы;
• жеке ... ... есеп ... ... ... ақы
операцияларын құжаттық толтырылуының дұрыс және уақымында
жүргізілуін бақылау.
• әлеуметтік ... жеке ... ... ... ... және бухгалтерлік есебінің жүргізілуін бақылау.
Ақпарат көздері болып қызметкерлерді жұмысқа ... ... ... ... ... ... орнына аудару, бірінші реттік
құжаттар, бухгалтерлік есеп регистрлері табылады. Бірінші ... ... ... ... ... Т-1, жеке бас карточкасы Т-2, басқа жұмыс
орнына аудару бұйрығы Т-5, демалыс беру ... ... Т-6, ... ... ... ... Т-8, ... ақысын есептеу және жұмыс
уақытын пайдалану есебінің табелі Т-12, төлемдік – есептік ... ... шот Т-54. ... ... бірінші реттік құжаттағы кесімді еңбекақы және
өндірілген өнім есебі құжаттарын жатқызуға ... ... ... бос ... ... т.б.
Ақпарат жинау тәсілдері.
1. Еңбек заңдылықтарының орындалуын, еңбек қатынастарын бақылау
және есеп жағдайын тексеру. Аудиторлық дәлелдемелерді ... ... ... ... жұмыс уақыты
есебінің табелі) бұйрықпен сайма-сай болуы.
2. Еңбек ақысын және басқа да төлемдер есебін тексеру. Аудиторлық
дәлелдемелерді ... ... ... ... ... тексеру, есеп алгоритмдерін тексеру.
3. Еңбекақыдан ұсталымдар есебін тексеру. Бастапқы анықтамалық
мәліметтерді ... ... ... ... ... ... содан кейін есеп ал тексеру ... ... ... ... ... шығындардың кетуінің дұрыстығы.
• Өнімнің өзіндік құнына (жұмыс, қызмет) жіберілетін дара ... ... қоры ... ... есеп ... дұрыстығы.
• Аналитикалық және синтетикалық есепті жүргізу дәлдігі.
Еңбек ақыдан ұсталымдардың дұрыстығын тексеру.
Тексерудің басты бөлімі – еңбекақыдан алынатын ... ... ... ... ... ... ... алынады.
• Жеке тұлғалардың табысына салынатын салық;
• Алдын ала берілген аванстар бойынша ... өтеу ... ... ... ... ... үшін;
• Қызметкерлермен кәсіпорынға тигізілген зиянды өтеу үшін;
• Кредитке сатып алынған тауарлар үшін;
... ... ... заң ... ... да ... ... қажет.
4. Қызметкерлер бойынша аналитикалық есепті жүргізуді тексеру.
5. ... ... ... ... ... 70 шот мәліметтерін және ... ... ... ... жатқызуға болады. Бұл шот ... ... ... кредиторлармен есеп айырысу», әлеуметтік
сақтандыру және қамтамасыз ету және ... ... есеп ... ... ... ... ... болуы қажет.
6. Салық салынатын базаны, бюджетке және бюджеттен тыс ... ... мен ... ... мен ... ... ауысы есебінің
аудитінің негізгі мақсаты – ... ... ... ... ... актілердің орындалуын тексеру және бухгалтерлік есеп ... ... ... ... ... ... Жарамсыз өкім шығарғаны үшін;
• Белгілі заңдармен бекітілген шегерімдер және т.б.
Бұдан басқа еңбекақысынан алынатын басқа да ... ... ... ... ғана ... ... төленетін салық және бюджеттен тыс төлемдердің
аударымдардың дұрыстығын тексеру.
Әлеуметтік ... және ... ... ... ... ... сомасының аударылу дұрыстығын, салымдардың қажетті
сомасын уақытында аударудың және бұл ... ... ... ... ... ету ... табылады. Осыған ... ... ... Әлеуметтік сақтандыру қорына салымдарды аудару үшін еңбекақы
қорының ... ... ... ... ... аудару үшін еңбекақы қорының
дұрыс қолданылуын;
... ... ... ... дұрыс қолданылуын;
• Салықтардың толықтай және уақытында аударалуын;
• Әлеуметтік сақтандыру ... ... ... ... дұрыстығының және мәнділігін;
• Салымдардың және аударымдар операцияларының бухгалтерлік есепте
дұрыс көрініс беруін;
Еңбекақы қорын ... ... ... мен ... ... Еңбек заңдылықтарына тиісті нормативтік құқықтық актілерді бұзу.
• Әртүрлі төлемдердің аударылымдардың дәлсіздігі
• Еңбекақысынан ұсталатын жеке ... ... ... ... ... ... Бухгалтерлік есеп жүргізудегі ереже бұзушылықтар
• Еңбекақыдан алынатын әлеуметтік салымдар және әртүрлі ... ... ... ... ... орналастыру, босату, ауыстыру
жөніндегі құжаттардың бухгалтерлік есеп ... және ... ... ... ... ... бойынша аналитикалық есеп жүргізудің толық еместігі
немесе жоқтығы.
• Еңбекақысын ... ... ... ... ... ... есебін тексеру нәтижелері бойынша аудитор аудиторлық куәлік
толтырады. Онда ... ... ... ... ... байланысты мына бөлімдерді ерекше қарастырған жөн.
• Еңбекақысын есептеуді нормативтік база және ... ... ... ... ... орындалуын тексеру нәтижелері. Еңбек
келісімдерін формальді толтырылуын тексеру.
• Кәсіпорынның ... және ... тыс ... ... тексеру нәтижелері:
• Еңбекақысынан алынатын ұсталымдардың дұрыстығын тексеру нәтижелері
• Салық және бюджеттен тыс ... ... ... тексеру
нәтижелері;
• Еңбекақы дұрыстығын тексеру нәтижелері;
• Еңбекақы есебіндегі ... ... ... ... «ТұранӘлем Банкі» Маңңыстау филиалы
еңбекақы аудитін жүргізеді.
3.3 ... ... ... ... ... ... мәселесі экономикалық категориядан
шыңып, кең ауқымды қоғамдық тұрғыда шешілетін мәселе ретінде қарастыруға
болады. Өйткені ... ... тек ... ... емес бұл ... қатарына да жатқызуға болады. Еңбекақы есебінің әсер ететін
ауқымына ... ... ... ... ... ... ішкі ... баланс деңгейіне әсері, т.б. Бұған мысал ретінде 1929-
1931 жылдар аралығындағы ... ... ұлы ... ... ... келтіруге болады. АҚШ президенті Ф.Д. Рузвелттің ұстанған саясаты
кедейшілікпен және жұмыссыздықпен күрес, ішкі ... өнім ... ... теорияда қолданылатын мультипликаторлық әдіспен шешілген
болатын. АҚШ ... ... ... ... ... ... алыпхалықты қаржыландыруға жұмсады. Қаржыландырудың басым бөлігі
халықты қоғамдық ... ... ете ... ... ... алушылық
мүмкіншілігін өсіру көзделген болатын. Сатып алушылық мүмкіншілігі ішкі
өнеркәсіп деңгейінің өсуіне ... ... ... келе бұл ... ... мүмкііншілік берді. Мультипликаторлық деп аталатын бұл
әдіс әлемнің көптеген мемлекеттерінде қазіргі таңда да ... ... ... ... ... ... ... үшін еңбекақы есебі
мәселесінің маңызы зор екендігін түсінуге болады. ... ... ... ... ... ... екі саладан тұрады:
1. Еңбекақы мәселесін заңнамалық негізде жетілдіру
2. Ғылыми –Техникалық ... ... ... ... жоғарғы деңгейге жеткізу.
Қазіргі таңда Қазақстан Республикасы заңнамалық негізде келесідей
жетістіктерге жетті. Бұған аса зор ... ... 1-ші ... ... ... ... келтіруге болады. Бұл заң бойынша:
➢ Ағымдағы айдың 10-на дейін ... ... ... ... әрбір күн үшін 0,07-0,1 пайыз көлемінде
айыппұл төленуі ... ... ... немесе мереке күндері шыққаны үшін
жалақы екі есе көлемінде төленуі тиіс, ал ... ... ... үшін ... ... 1,5есе төленеді.
➢ Жұмыс үстінде денсаулыққа экологиялық зиян үшін ... -дық ... ақы ... ... ... ... ... шығуы мекеме
бастығының жазбаша бұйрығымен ғана ... ... орай ... ... ... ... ... саяси жағдайға байланысты және осыдан туындайтын заңдардың дұрыс
орындалмауы, шенеуніктердің жемқорлығы, қызметкерлердің құқық сауатсыздығы,
жұмыс берушілердің алаяқтығы бұл ... ... ... ... отыр. Өкінішке орай бұл заңның орындалуын мемлекет те жеке кәсіпкер
де орындалуына қызығушылық білдірмейді. Себебі бұл заңның ... ... ... үшін ... ... алып ... құпия емес.
Қазіргі таңда көптеген банктерде, шағын фирмаларда, мемлекеттік
органдарда ... ... ... ... қызметкерлердің жұмыс жасауы
белең алған. Мысал ретінде Ақтау қаласының Жол Полициясының жұмыскерлерінің
жұмысын келтіруге болады. Бұл ... ... ... ... санының жетіспеушілігіне байланысты 2айда бір күн демалысқа шығады.
Күнделікті жұмыс ... көп ... 10-12 ... ... жетеді және
мерекелік күндері ішкі құраманы күш иелендіру салдарынан мерекелік күндері
демалыссыз жұмыс жасайды. Осындай ... тыс ... Жол ... ... осы уақытқа дейін заңда көрсетілгендей дәрежеде
төленбейді. Мұндай мысал «ТұранӘлем ... ... ... да ... ... ... ... кредитті көп алуына байланысты банктердің
жұмысының көбеюі қызметкерлерге көптеген қосымша жұмыс ... ... біз ... ... мекеменің жұмысшыларына қосымша жұмысы үшін ақы
төлеу жүргізілмей отыр.
Осы еңбекақы мәселелерін заңнамалық тұрғыда жетілдіру үшін бұл ... ... ... өсіру қажет. Яғни, бұл дегеніміз осы заңды
қадағалауға бұқаралық ақпарат құралдарымен ... емес ... ... құқықтық сауатсыздығын өсіруіне ат салысқан жөн
деп санаймыз. Осы саланы реттейтін заң ... ... ... дамыған елдердің тәжірибелерін қолданған жөн.
Негізі бұл заңның дұрыс орындалмауы Совет Одағынан ... ... және ... құру ... басынан кешірген және оны осыған дейін
ұмытып үлгермеген халықтың үрейіне жатқызуға болады. Өйткені ... ... ... сана көп екенін біле отырып, жұмыс
берушімен тікелей заңдық тайталасқа баруы қиын соғады. Бұл жағдайды ... ... ... ... ... ... орындамаса заңдық
қудалауды күшейту керек.
Еңбекақыны заңмен реттеу мәселесінде кедейшілікке ... ... ... ... – бұл айлықтың ең төменгі жалақы ... Айта кету ... ... ең төменгі жалақы мөлшері тауар нарығындағы ... ... ... бұл ... адам ... ... азық ... және басқа
да тауарлар бағасын нақты көрсетпеген және ... ... ... ... ... ... де кейбір жұмыс берушілер мемлекеттің бекіткен ең төменгі
жалақыдан да төмен ... ... Бұл ... ... ... ... ... және белгілі бір уақыт көлемінде көрсететін
қызметіне жұмыс берушімен жеке жұмыс ... ... ... ... ... ... Бұл ... орындалмаған жағдайда келісім шарттың
жақтарын әсіресе жұмыс берушіні қылмыстық ... ... ... бұл бір ... ... ... ... бұл басқа салада өзгерістер
енгізу арқылы үлкен қоғамдық және заңгерлік жұмыстарды атқара отырып,
эволюциялық ... ... ... ... ескерген жөн.
Жетілдіру жолының екінші бір бағыты – бұл ҒТР жетістіктерін қолдану.
Қазақстан өзінің банктік жүйесінің ... ... ТМД ... алғашқы
орынды иеленген болатын. Бұл заңдық тұлғалардың соның ішінде өнеркәсіп,
сауда және т.б. мекемелерімен ... ... ... де ... кеткен жоқ.
Қазіргі таңда Қазақстан халқының қолында жалақы алу үшін төлем ... ... ... бар. Бұл ... ... даму ... үшін үлкен жетістік, бірақ бұл саланың да жетілдірілмей қалған
мәселелері де көп. ... ... ... электрондық аударылуының тым
ұзақтылығы, еңбекақының есепшотқа ... үшін ... ... ... ... тым аздығы, әсіресе ауылдық жерлерде, ... ... ... ... ... және т.б. Егер
бірінші мәселені қарастыратын болсақ, біз банктердің ҒТР жетістіктерін
толық ... ... ... ... ... аударылымдар
24 сағат көлемінде жүретін болса, қазіргі әлемдік ҒТР жетістіктері ... 10-15 ... ... ... ... біз бұл ... ... уақыт өтісімен шешілетін мәселе ретінде қарастырып отырмыз. Ал
аударылымның пайыздық ... ... бұл ... ... ... тым ... ... қатынастардың әлі жабайы капитализм
деңгейінде екенін ... ... ... ... ... ... ... болсақ, 2,1 - 3,1 деңгейінде келеді. Бұл ... ... ... да ... ... бар. Сондықтан Ұлттық
Банк және көлік пен коммуникация министрлігінің әсер етуші құралдары арқылы
бұл пайыздық мөлшерді төмендеткен жөн.
Бұл ... ... ... түсіндіруге болады. Барлық ... ... ... ал ... ... ... жүзеге асырылады.
Барлық заттың өзінің сұрауы бар дегендей, банктердің желілерді қолданғаны
үшін ... ... ... келіп тіреледі. Бұндай ... ... ... Бұл ұйым монополиялық болғандықтан, олар
өз қызметінің бағасын өзі қояды. Ал банктер бұған қарсы еш ... ... ... ... ... ... бағасының үстіне аздаған табыс
көру мақсатымен өзінің ... ... ... ал бұл жоғарыда айтылғандай,
аударылым пайызының қымбаттылығына әкеліп соғады. Осы міселенің екінші бір
түрін Ұлттық Банк ... ... ... Осы ... ... ... Мысалы бір үлкен мекеме өзінің жұмысшыларына еңбекақысын
банктің төлем карточкалары ... ... ... Ал ... қаржысы
жалақы сомасын төлеуге жетпей қалса, банк өзі келісім шарт бойынша еңбекақы
аударуы тиіс. Бұл қаржыны банк Ұлттық Банктен ... алу ... ... ӘДЕБИЕТТЕР:
1. С. Раймов, Б. Укашев «Бухгалтерлік есеп теориясы» ... ... ... -113 ... «Бухгалтерлік есеп және аудит». Алматы-2003 ж. №3, №4.
3. «Бухгалтер. KZ. Алматы -2004 ж. №11
4. С.Б. Баймұханова, Ә.Ж. ... ... ... ... 278 бет. ... университеті»
5. Б. Укашев, З. Ажибаева «Бухгалтерлік есеп теориясы» Алматы:
«Ұлағат» 1999, 95 ... С.Т. ... ... ... есеп» Алматы-2004 ж.
«Экономика» 708 бет.
7. Закон РК «О труде в Республике Казахстан» Алматы -2001 г.
8. В.К. ... Қ.К. ... Қ.Т. ... ... ... ... ж.
9. В.К. Радостовец, Т.Ғ. Ғабдуллин, В.В. ... О.И. ... ... ... ... -2002 ... Т.К. ... «Еңбек тәртібі баршаға ортақ» 1999 ж. 56 бет.
11. Ж.О. Ихданов, Ғ.Ж. Нұрышев ... ... ... ... ... ... еңбек туралы заңы» Алматы Жеті Жарғы
2001 ж. 120 ... ... ... ... Оқу ... ... -2001 ж. 120
бет.
14. «Қазақстан Республикасындағы банктер және банк мекемелері» Алматы
-2002 ж. Юрист. 108 ... ... ... ... ... ж. ИздатМаркет.
272 бет.
16. «Қазақстан Ұлттық Банкі» Алматы-2000 ж. 166 бет.
17. Ж. ... « ... ... банктер арасында
бәсекелестікті арттырудағы жарнамалар рөлі» Алматы -2000 ж.
18. Оразбекұлы «Бухгалтерлік есеп негідері» Алматы 2001 ж. 61 ... Я. ... К. ... М. Есқалиев, Е. Жатқанбаев, Е.Байжұмаев
«Экономикалық теория негіздері» Алматы -1998 ж. Санат.
20. Қ. К. ... З.Н. ... Н.А. ... ... принциптері» Алматы-2003 ж. «Экономикс»

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 54 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Еңбек нарығы және еңбекақыны талдау, олардың есебін жоғарғы сатыға көтеру жолдары 25 бет
Еңбекақы жүйесі және оның түрлері мен нысандары. Еңбекақы есебін ұйымдастыру62 бет
Еңбекақының есебін ұйымдастыру64 бет
Нарық экономикасы кезеңіндегі еңбек және еңбекақы есебінің маңызы65 бет
«Казтрансгаз-Алматы» АҚ-ның қысқа мерзімді міндеттемелер есебін ұйымдастыру44 бет
«Кит со» ЖШС еңбекақы есептеу және еңбекақының «1С бухгелтерия» жүйесінде жүргізілуі31 бет
«Шенгел и К» ЖШС63 бет
ІI-деңгейлі банктердің қызметін ұйымдастыру90 бет
Аяқталмаған құрылыс есебі42 бет
Ағымдағы міндеттемелердің аудитін ұйымдастыру60 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь