Қазақстан Республикасы салық жүйесін басқару

КІРІСПЕ

ТАРАУ 1.САЛЫҚ САЯСАТЫНЫҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ МӘНІ
1.1.Экономикалық қатынастар; салық саясатының қызмет етуінің теориялық аспектілері
1.2. Нарық жағдайындағы салық саясатының құрылу кағидалары
1.3. Қазақстан Республикасындағы салық саясаты: қалыптасуы және дамуы

ТАРАУ 2. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ САЛЫҚ ЖҮЙЕСІН БАСҚАРУ
2.1. Қазақстан Республикасындағы салық жүйесін басқару
2.2. Салықтық бақылау және оның салық әкімшілігін жүргізудегі ролі

ТАРАУ 3. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ САЛЫҚ САЯСАТЫНЫҢ ДАМУЫНЫҢ АЛҒЫ ШАРТТАРЫ
3.1. Қазақстан Республикасы салық саясатының даму болашағы
3.2. Қазақстан Республикасы индустриалды.инновациялық саясатын салықтық ынталандыру мақсатында жүргізілген шаралар

ҚОРЫТЫНДЫ
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
        
        КІРІСПЕ
ТАРАУ 1.САЛЫҚ САЯСАТЫНЫҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ МӘНІ
1.1.Экономикалық қатынастар; салық саясатының қызмет етуінің
теориялық аспектілері
1.2. Нарық ... ... ... ... ... ... Республикасындағы салық саясаты: қалыптасуы және
дамуы
ТАРАУ 2. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ САЛЫҚ ЖҮЙЕСІН БАСҚАРУ
2.1. Қазақстан Республикасындағы салық жүйесін басқару
2.2. Салықтық бақылау және оның ... ... ... ролі
ТАРАУ 3. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ САЛЫҚ САЯСАТЫНЫҢ ДАМУЫНЫҢ АЛҒЫ
ШАРТТАРЫ
3.1. Қазақстан Республикасы ... ... даму ... ... ... ... ... ынталандыру мақсатында жүргізілген шаралар
ҚОРЫТЫНДЫ
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
КІРІСПЕ
Мемлекет экономикалық өмірде тек қана ... бір ақша ... ... ете алады. Онымен мемлекет функцияларының орындалуына мүдделі
тараптар, яғни ... мен ... ... ... етуі ... Міне сол
үшін салық жүйесі, яғни міндетті мемлекеттік төлемдер қалыптасқан.
Салықты қалыптастыру және жинау кез-келген мемлекет ... ... ... ... ... ... ... өмір сүре
алмайды. Салық төлеушілер арқылы мемлекеттік аппарат және оның ... ... ал ... ... және оның құрылымы сол ... мен ... ... ... мен ... қоғам
тәртіптерінің қалыптасып, жүзеге асуына кепілдік береді. Әр бір ... ... ... ... онда ... ... ... салық төлеу
мерзімі мен тәртібі, салықтық жеңілдіктер, сонымен қатар салықты төлеушілер
анықталады.
Әр адам өмірі салықпен тікелей байланысты. Кез-келген адам ... ... ... ... өзінің іс-әрекетінен табыс тапса, өзін салық
төлеушілер ... ... ... міндетті.
Салық адам өркениетінің алғаш кездерінен, мемлекеттің пайда болуымен
қатар қалыптасып, дамып келе жатыр. Ол туралы ... үнді ... грек ... ... ... ... ежелгі
Русьта айтылған болатын. /1/
Салық салу ... ... ... ... ... ... ... дамып келген. Мысалы, мал шаруашылығымен
шұғылданушы көшпенділер феодалдарға рента ... ... ... ... бөлігін (ушур), малының 1/20 бөлігін (зекет) т.б. ... ... ... қазақ ханы Тәуке құқықтық ... ... ... ... күні ... ... заңдары” атымен белгілі. Тарихта атап
көрсеткендей, онда салықтарды, ... ... ... тәртіптері
көрсетілген. /2/
Тақырыптың актуалдығы салық жүйесінің қажеттілігінде, экономикадағы
әр түрлі ... ... ... ... ... ... отыру
қажеттігінде, салық салу, жинау механизміндегі шешілмей жатқан көптеген
мәселелердің әлі де болса қалуында. ... ... ... ... ... ел экономикасының әр түрлі тоқыраулардан шығуы және
де тоқырауларды болдырмауы, қажеттілігі жоғары салаларға инвестиция салуды
ынталандыру, халықтың ... ... мен ... ... ... ... әрі заңза сәйкес жұмыс ... ... ... ие ... сыбайлас жемқорлық пен көлеңкелі экономиканың азаюы
немесе мүлдем жойылуы, дүние жүзілік қоғамда ... ... ... ... ... т.б. көптеген жағдайлар салық ... ... ... ... ... ... оқу ... барысында жинаған
білімімізді қолдану ... ... ... ... ... ... ... салықтардың атқаратын ролі мен салық
жүйесінің қызмет етуі туралы ... әрі шын ... ... ... жүйесінің
бүгінге дейінгі дамуына және болашақтағы даму мүмкіндіктеріне талдау жасау,
сонымен қоса салықтық түсімдерге талдау ... және де ... ... ... ... ... ... мынадай мәселелерді шешу:
– қазіргі заманға сай салық қағидаларының сақталу мәселелері;
– салық жинау және ... ... әрі ... ... ... ... ... кең өріс алған сыбайлас жемқорлық пен көлеңкелі
экономика ... ... ... үш ... ... және ... ... тұрады. Тараулар: 1.Салық ... ... 1-ші ... өзі 3 ... ... ... 1.1.Экономикалық
қатынастар: салық саясатының қызмет етуі, теориялық аспектілері; 1.2. Нарық
жағдайындағы салық саясатының ... ... 1.3. ... ... саясаты: қалыптасуы және дамуы; ... ... ... басқару. Ал екінші тарау: 2.1. ... ... ... ... 2.2. Салықтық бақылау және оның
салық әкімшіліктегі оның ... - атты екі ... ... 3. ... ... ... дамуының алғы шарттары. Үшінші тарау
Қазақстан Республикасы салық саясатының даму ... және ... ... ... салықтық ынталандыру
мақсатында жүргізілген шаралар атты бөлімдерден тұрады.
Бірінші тараудың бірінші бөлімінде салықтардың экономикалық мәні ... ... ... ... ... қажеттілігі және салық түсінігі
туралы әр дәуірдегі ғалым, ойшыл, философтардың ... ... ... ... ... ... негізгі қызметтері, салықтарды
есептеу әдістері мен жолдары, салықтардың механизмі және оған ... ... ... ... ... ... ... салық жүйесінің
классикалық қағидаларынан бастап ... ... ... ... ... дейін толық сипаттама берілген.Ал үшінші бөлімде Қазақстан
Республикасы ... ... ... ... ... ... ... күнге дейінгі салық жүйесіне жетуіміздің ... ... ... ... ... ... ... Республикасы салық жүйесі
қандай салықтар, алымдар, мемлекеттік баждар, төлемақылар мен ... ... ... салық қызметі мен салық қызмет органдары,
олардың бөлімдері, ... ... мен ... ... ... ... ... да мемлекеттік қызмет органдарымен қатынасы
туралы ... ... Ал ... ... ... ... салықтық
әкімшілік және салықтық бақылау, салық төлеушілер тізімдерінің қалыптасуы
және салықтық тексерулердің ... ... ... ақпараттар берілген.
Үшінші бөлімде салық кодексінде бүгінгі күнге дейін болған тиімді,
мемлекеттік бюджеттің ... ... ... ... заңды және
жеке тұлғалардың қалтасынан төленетін салықтардың мөлшерінің ... ... ... ... ... ... Қазақстан
Республикасының 2003-2015 жылдарға индустриалды-инновациялық дамуы туралы
стратегиясына байланысты салықтық ... ... ... салық саясатындағы әлі де болса шешілуі қиынға соғып ... ... ... ... жүйесі тиімді қызмет етіп жатқан елдердің
тәжірибелеріне сүйене отырып шешу ... ... ... ... жұмыс студенттердің, нақтырақ айтатын болсақ
болашақ мемлекеттік ... ... мен ... ... мен ... ... мен тағы басқа
да экономисттердің білімінің артуына, олардың салық жүйесінің қалыптасуы,
қазіргі жағдайы және даму ... ... ... ақпараттар алуына, салық
саясатындағы күрделі мәселелермен танысуына мүмкіндік береді деген ойдамыз,
сонымен қатар біздің болашақ мамандарымыз бұл еңбекті ... ... ... жұмыстарында, семинарлар мен конференцияларда, кейбіреулері
өздерінің жеке фирмаларда ... ... ... ... ... әрі ... ... зерттейді деген үміттеміз.
ТАРАУ 1.САЛЫҚ САЯСАТЫНЫҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ МӘНІ
1.1.Экономикалық қатынастар; салық ... ... ... аспектілері
Мемлекеттің нарықтық экономикаға араласуына көмек беретін ... бірі ... ... ... ... ... ... жүйесі қажетті экономикалық құрал, ол ... ... ... ... негізі. Мемлекет салық саясатын
нарықтағы ... ... ... ... ретінде кең көлемде
пайдаланады. ... ... ... ... ... ... жағдайында
экономиканы басқарудың, дамытудың және тұрақтандырудың ірі құралы, жалпы
халық шаруашылығының ... ... етуі ... салу жүйесінің дұрыс
құрылуына тікелей байланысты.
Салықты қолдану жалпымемлекеттік мүддемен меншік ... ... ... басқарылуына байланыссыз кәсіпорындар мен
кәсіпкерлердің коммерциалық мүдделері ... ... ... және ... ... әдістердің бірі болып табылады.
Салықтардың ... ... мен ... ... ... ... арасындағы, банктер арасындағы қарым-қатынастары
анықталады. ... ... ... ... ... ... қажетті ресурстарға ие болады. Салық салу жүйесі адамдар
арасындағы табыстардың ... ... ... мемлекеттің құрылуымен бірге пайда болады және мемлекеттің
өмір сүруі мен ... ... ... көзі ... ... ... өзгеруі, өркендеуі қашан да болса оның салық ... ... ... ... ... ... ... өзінің ішкі және
сыртқы саясатын жүргізу үшін белгілі бір ... ... ... ... ... салық ауыртпашылығының минималды мөлшері мемлекеттің өз
қызметтерін атқаруына қажетті қаражат ... ... ... көп ... ... ... ... көлемі де соншалықты көп
болады. /1/
Сонымен, салық салу – жеке ... ... ... мен мемлекет арасында
табыстарды бөлу жүйесі, ал салықтар – қоғам қажеттіліктерін қанағаттандыру
мақсатында заңды және жеке ... ... ... ... арқылы
алынатын, бюджетке төленетін міндетті төлем деп ... ... ... ... ... және жеке ... мемлекеттің қаржы ресурстарын
құруға қатысуға ... ... ... әр ... мемлекет қайраткерлері,
экономистер, философтар, ойшылдар көптеген еңбектер ... ... ... ... ең ... ... ... Рикардоның еңбектерінде
көрінген, ол «Салықтар – үкіметтің ... ... ... өнімдері мен
еңбектерінің бөлігін құрайды, және ол ... ... ... ... табысынан әруақытта төленеді.» деп жазды.
Ж.Б.Сей салықтарды мемлекеттің халқына көрсетіп отырған қызметтері
үшін тиімді сиақы деп түсіндірді. ... ... ... ... нысаны” ретінде анықтаса, А.Смит “Салық төлеушілер үшін құлшылықтың
белгісі емес, бостандықтың белгісі” деп ... ... ... ... ... және жеке тұлғалардан
белгілі бір мөлшерде және мерзімде түсетін міндетті ... ... ... мәні ... ... ... ... жүргізуші субъектілер мен халық
табысының қалыптасуындағы ... ... бір ... ... ... ... субъектілер мен халық табысының
белгілі бір ... ... ... ... жиынтықтаудың
қаржылық қатынастарын көрсетеді;
– үшіншіден, салықтар мемлекеттің қызметтерін, ... ... ... ... ... ... ... бір бөлігін
көрсетеді.
Жоғарыда атап өткендей салықтар мемлекеттің ... ... ... пайда
болған және әр дәуірдің өзінің қажеттіліктері мен сұранысына байланысты
жетілдіріліп, дамып, өзгеріп ... ... ... тауар-ақша
қатынастарының дамыған жүйесінде көрініс тапты. /3/
Мемлекет салық саясатын, яғни ... ... ... ... ... даму периодындағы мәселелерге және әлеуметтік-экономикалық, т.б.
мақсаттарға ... ... ... ... ... ... түрлерінің, олардың құрылуының әдістері мен формаларының, салық
қызмет органдарының жиынтығы мемлекеттің салық жүйесін құрайды.
Салық жүйесі күрделі ... ... ... ... салықтық
жеңілдіктер, салықты алу тәсілдері, салықты төлеушілердің және ... өте көп. ... ісін ... ұйымдастыру мақсатында салықтарды мына
топтарға бөліп жіктеуге болады:
1. Салық салу ... ... ... ... ... салу ... ... Экономикалық ерекшелігінебайланысты;
5. Салық салу объектісін бағалау дәрежесіне қарай.
Салық салу ... ... ... және жанама салықтар болып
жіктеледі.
Тікелей салықтар тікелей табысқа немесе ... ... ... ... ... ... жеке табыс салығы, жер салығы, көлік
құралдарына салынатын салық және т.б. жатады.
Жанама ... ... ... ... ... ... ... алдын
ала салық енгізілгендіктен, іс жүзінде бюджетке оны сатушы аударады. Оларға
қосылған құнға ... ... ... ... түскен соң қолданылатын белгісіне қарай салықтар жалпы және
арнайы болып бөлінеді.
– Жалпы салықтар бюджетке түскен соң, ... ... ... Оған
корпорациялық табыс салығы, қосылған құнға ... ... ... ... салықтар бюджетке түскен соң, алдын ала белгіленген нақты
шараларға жұмсалады. Оған ... ... ... ... ... қорын құруға жұмсалады.
Салық салу органына байланысты: мемлекеттік және жергілікті болып
бөлінеді.
Экономикалық белгісіне қарай табысқа салынатын ... және ... ... ... ... табысқа салынатын салықтар салық төлеушінің кез келген салық
салынатын объектісінен ... ... ... ол ... санатына
табыс салығы, пайдаға салынатын салық жатады.
– тұтынуға салынатын салықты салық төлеуші ... ... ... ... ... ... Олар ... құнға салынатын салық, акциздер.
Салық салу объектісін бағалау дәрежесіне қарай салықтар нақтылы ... ... ... ... ... ... төлеушінің салық салынатын объектісінің сыртқы
белгісіне қарай салынады, оған жер салығы, мүлік салығы жатады.
– дербес салықтар салық төлеушінің салық ... ... ... ... ... салынады, оларға корпорациялық табыс
салығы, жеке ... ... ... /1/
Cалық салу объектісін бағалау және есептеу тәсілдеріне байланысты
салықты төлетудің төрт ... бар: ... ... ... ... ... алу ... байланысты, патент бойынша.
Кадастрлық әдіс бойынша салықты төлету және есепке алу ... ... ... ... ... ... бұл ... нақты
табыстылық есепке алынбайды, олардың табыстылығының нормасы көрсетіледі.
Мысалы, мүлік салығы және жер ... ... ... ... көлемін көрсетеді, қажетті
жеңілдіктер мен шегерімдерді санайды және салық сомасын төлейді.
Табыс алу ... ... ... ... ... ... сол ... жұмыс істейтін заңды тұлғаның бухгалтериясы арқылы есептеледі және
төленеді.
Патент негізінде көлемдерін ... және ... алу қиын ... ... түрлерінен алынатын табыстарға салық төленеді.
Салықтық есептеудің екі әдісі бар:
1) ... есеп ... ... әдіске сәйкес табыстар мен шегерімдер жұмыс ... ... жүк ... ... кіріске алынған және ... ... ... ... ... мерзімінен бастап есептеледі.
Ал есеп аудару әдісі бойынша табыстар мен шегерімдер жұмыс орындалған,
қызмет көрсетілген, жүк жөнелтілген, мүлік кіріске алынған уақыт ... ... ... ... ... қызметі үшін екінші әдістің жарамдылығы басымдырақ және ... ... ... төлеушілердің қолданысында қабылданған. Оның
салық төлеушілер үшін кемшілігі – ... ... үшін ... ... ... де ... ... аударылуы қажет. /1/
Салықтардың мәнін толық түсіну үшін олардың экономикалық маңызын ұғу
қажет. Ал ... ... ... ... ... ... ... негізгі қызметтері мыналар: фискалдық, реттеушілік, бақылау.
/1/
Салықтың фискалдық қызметі арқылы мемлекеттік бюджеттің ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік бюджеттің
кірісін топтастыра отырып, әлеуметтік, әскери, ... т.б. ... ... ... етеді.
Салықтың екінші маңызды қызметі, яғни ... ... ... ... іске ... Оның ішіндегі негізгі тетіктер салық
ставкалары мен салық жеңілдіктері. Салықтық реттеудің ... тек ... ... ... қана ... ... қатар ақша және баға саясаты,
шетелдік инвесторларды ынталандыру, шағын және орта кәсіпкерлікті дамыту
жұмыстарын ... ... ... ... ... ... тетіктері тиімді
қызмет атқару үшін олардың басқа да ... ... мен ... ... ... мөлшерін көбейту мақсатында салық ставкаларын шектен тыс жоғары
деңгейде белгілеу ... ... ... өз ... ... ... ... соғатыны көптеген ғалымдар ... ... ... ... салығын салғанда, салық ставкасының деңгейі 35-
40 %-тен ... ... ... ... мен ... ... бір ... орталықтандырылған қаржы көздеріне айналдыру салықтардың ұдайы
өндірістегі қызметін көрсетеді. Бұл қызметтің іс-әрекетінің көлемін жалпы
ішкі өнімдегі ... ... үлес ... арқылы көруге болады. Соңғы
жылдардағы ... ... ... ... жалпы ішкі
өніміндегі салықтардың үлесі 20 % ... ... ... ... салықтық бақылау. Салықтың
бақылаушылық қызметі арқылы салық механизмінің ... ... ... ... ... ... ... ісі жүргізіледі, салық
жүйесі мен ... ... ... ... қарастырылады. Салықтық
бақылауды тиімді жүргізу арқылы салықтық тәртіпті қатаң сақтау, салық
төлеушілердің ... ... ... ... мен ... ... және
уақтылы бюджетке төлеп отыруы қамтамасыз етіледі.
Нарықтық экономиканың қалыптасу ... ... салу ... ...... ... құру және оның тиімді қызмет ... ... ... ... іске ... ... әдістері мен жолдары, салық салудың негізгі қағидалары,
салық салуды ұйымдастыру салық механизміне жатады. /2/
Қандай да бір механизмнің ... ... ... болады. Сол
сияқты салық механизмінің да элементтері бар, олар: субъектісі, ... ... ... ... ... өлшем бірлігі, салық оклады, салық
жеңілдіктері, ... ... ... мен ... ... ... және салық
органдарының құқықтары мен міндеттері, салық ... ... ... ...... және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдерді
төлеу жөніндегі заңды міндеті бар тұлға.
Объект – заң жүзінде негізделген салық ... ... ... ... ... ... ... операциялар, т.б. көптеген тауарлық-
материалдық игіліктер.
Салық көзі – ... ... ... Ол жылдық жиынтық табыспен
шегерімдердің айырмасы.
Салық ставкасы – бір өлшем бірлігінен алынатын салық ... ... ... ... нысанында белгіленеді.
Салық өлшем бірлігі – есептеу үшін берілген салық объектісінің өлшем
бірлігі.
Салық оклады – салық төлеушінің белгілі бір ... ... ... ...... сәйкес салық төлеушіні біртіндеп немесе
салық төлеуден толық босату.
Салық төлеу ...... мен ... да ... ... ... ... төлеу тәртібі белгілі мерзімде салықты төлеген кезде алдымен
бюджетке қандай салықтар төлеу керек ... ... ... ... ... жүрген салық және басқа да бюджетке төленетін міндетті
төлемдер туралы, ... ... ... туралы салық қызмет
органдарынан ақпарат алу;
– салық қатынастары мәселелері бойынша өз ... ... және ... ... өз өкілі арқылы білдіру;
– салық бақылауы нәтижелерін алу;
– салық бақылау ... ... ... және ... да бюджетке
төленетін міндетті төлемдерді есептеу мен төлеу жөнінде салық қызметі
органдарына түсіндірме табыс ету;
– жеке ... ... ... ... ... ... есеп
айырысудың жай-күйі туралы көшірме алу;
... ... т.б. ... Республикасы заң актілерінде
белгіленген тәртіппен салықтық тексеру актілері ... ... ... қызмет органдары лауазымды адамдарының әрекетіне шағым
жасау;
– салық құпиясының сақталуын талап ... ... ... ... жоқ ... пен құжаттарды табыс етпеу.
Салық төлеушінің міндеттері:
– салық міндеттемелерін толық, дер кезінде ... ... ... ... ... салық заңдарын бұзушылықтарды
жою туралы заңды талаптарын орындау, сондай-ақ қызметтік ... ... ... ... кедергі жасамау;
– нұсқама негізінде салық қызмет органдары лауазымды адамдарының салық
салу объектісін тексеруіне жол беру;
– салық ... мен ... ... сай ... табыс ету;
– сауда операцияларын жасағанда тұтынушылармен ақшалай есеп айырысуды
фискалдық жады бар ... ... ... түрде пайдалана
және тұтынушыға чек бере отырып жүргізу. /4/
Салықты төлеуді бақылау – салық ... ... ... ... мен ... да ... төленетін міндетті төлемдерді
есептеу дұрыстығын және ... ... ... ... бойынша заңды
және жеке тұлғаларды тексеру. Салықты төлеуді ... тек қана ... ... ... ... ... Нарық жағдайындағы салық саясатының құрылу кағидалары
Салық саясаты жетілген дәрежеге ұмтылуы үшін, әрине ол аса ... ... ... ... ... ... өз ... Адам Смит берген:
1. «Мемлекет азаматтары үкіметтің қамқорлығын пайдаланғаны үшін, әр-
қайсысы өзінің шамасы келгенше, ... ... ... ... ... яғни табысының мөлшеріне байланысты, үкімет
шығындарын жабуға қатысуы керек. Олардың бұл қалыпты сақтауы немесе
елемеуі салық салудың ... ... ... алып ... ... ... ... міндетті салық еркімен емес, нақты
анықталған болуы тиіс. Салық мөлшері, оны төлеудің ... ... ... ... және ... да ... ... және
белгілі болуы керек...
3. Әр салық салық төлеуші үшін ... ... және ... ... ... алынуы қажет...
4. Әр салық мемлекет кассасына түсетіннен басқа әр салық төлеуші
қалтасынан мүмкіндігінше аз шығын ... етіп ... үш ... ... ... мен айқындығына байланысты
түсіндірүді талап етпейді. Олар салық ... ... ... ... Ал ... қағидаға келсек, көріп тұрғанымыздай толығымен анық деп
айту қиын. ... ... пен ... қабілетін теңестіруге болмайды, табыс
төлем қабілетінің нақты критериі болып табылмайды. /5/
А. Вагнер салық салу теориясының ... ... ... ... ... ... салу ... келесі қағидаларға негізделеді деген
түйін жасады: жеткіліктілік және шапшаңдық ... ... ... қағидасы; салық салудың және оның жеке ... ... ... ескеріп, салық көзін және жеке салықтарды ... ... ... ... ... пен тең ... ... қағидасы; салықты алудың неғұрлым ... ... ... ... ... ... бойынша осы қағидалар ішінде біріншілікті ... ... Оның ... халық шаруашылықтық және әділеттілік
қағидаларының қажеттілігінің маңызы ... Және ол, бұл ... ... көздерін, түрлерін, формаларын және объектілерін ... ... ... таңдауға мүмкіндік береді деп санады.
Қаржылық қағиданы алдыңғы қатарға қоюын заңды деп ... ... ... ... ... ... ... емес меншік
түрлерінің артуына және ... ... ... шектелуіне
байланысты салық салуға деген халық ... ... тар ... ... ... ... құрылымының негізгі қағидалары жөніндегі
В.Твердохлебовтің ұстанған ... және ... ... атты ... ол позицияны критикалық талдауына назар аудара
кететін болсақ.
«Өндіріс күшін дамыту – міне ... ... ... ... бұл ... ... ... болып қалуы керек, және бұны ғылым өзінің саяси
бейтараптылығын сақтай ... ... ... ... тиіс.» - деп жазды
В.Твердохлебов.
Бәрімізге белгілі, өндіріс күшінің артуы тікелей таза ... ... ... және оның жан басына шаққандағы көлемінің ұлғаюына әсер
етеді. Осыған байланысты, Соколовтың ... ... ... ... ... ... ... болады: «салықтар таза ұлттық
өнімнің абсолютті немесе салыстырмалы түрде өсуіне өз әсерін тигізуі керек,
ең болмағанда қері ... ... ... ... ... қағидаға еш бір тарап қарсылық білдірмеуі тиіс,
себебі, қоғам ұлттық өнімнің өсіміне мүдделі. Дегенмен идеяның өзі ... ... ... ... ... ... ... жағжай жасауы
керек делінген, бірақ слықтар, ... ... ... ... бір ... ... ... алады. Егер мемлекет ... ... ... ... ... ... шаруашылығы үшін жеңілдеу
болатыны ешқандай күмән туғызбайтын сияқты. Бірақ-та, елімізде мемлекеттік
басқару аппаратының бар екенін ескерсек, ол ... ... ... ... есептеу, яғни ештеңеге тұрмайды деу мүмкін емес. ... ... ... – аса ... ... яғни халық шаруашылығы міндетті түрде
қатысуы керек. Мемлекеттік басқаруға қажетті ұлттық табыстың белгілі ... ... ... ... ... ... алмайтын жағдай, енді
мәселе тек сол алынатын қаражат соммасының өндіріс ... ... аз зиян ... ... ... ... ... бір қаражат
сомасын өндіріс күшінің дамуына көп зиян ... ... ... аз ... ... алуға болады, барынша аз зиян келтіру арқылы алатын салық
жүйесі ... жүйе ... ... және ол ... шаруашылығының дамуына оң
әсерін тигізеді. Бұл жағдайда, салықтардың халық шаруашылығын белгілі ... ... ... жүйесін өндіріс күштерін дамыту ... етіп құру ... ... ... ... салық саясатын құрудың негізгі қағидаларын ... ... ... өзі ... ... ... салық жүйесі
экономикалық қатынастардың рефлексін сипаттайды және экономикаға қарағанда
бағыныңқы жағдайда болады, яғни ол экономикаға емес ... оған ... ... ... ... ... етуі үшін сәйкесінше тиімді
экономикалық жағдайлар ... ... ... ... бөлуде тарихи екі қағида қалыптасқан:
1. тиімділік қағидасы (алынған игіліктер);
2. құрбан ету қағидасы (төлем қабілеттілігі).
Бірінші ... ... әр ... ... іс ... ... пайдалылыққа байланысты пропорциоалды түрде салық алынуы
керек: кімде-кім үкімет ұсынатын ... ... ... ... ... ... ... онда олар сол ... мен ... ... ... көбірек төлеуі тиіс. Мысалы, автокөлік
жолдарын пайдаланғаны үшін ... және ... да жол ... құратын
төлемдер. /6/
Бірақ-та бұл қағиданы қорғаныс, қоғамдық тәртіп, білім жүйесі тағы
басқа да мемлекеттік қызметтерге қолдану ... ... ... ... бұл ... ... мен жұмыссыздарға төленетін жәрдемақыларды
қаржыландыруда пайдалану мүмкін емес.
Екінші ... ... ... ... етуі ... ... ... қажет, яғни салық ауыртпашылығы нақты табыс пен өмір ... ... ... ... Бұл ... ... ... жоғары
белгілі бір тұлғалар, кәсіпкерлер мен кәсіпорындар үшін, табысы төмен
тұлғалармен салыстырғанда, ... ... да ... ... көріністе жоғары болады. Бұл қағиданың мәні, әр қосымша табыс
бөлігі қажеттілікті қанағаттандырудың өсімінің ... алып ... ... негізделеді. Бұның себебі, шаруашылық жүргізуші ... ... әр ... ... яғни ... ... ... әр уақытта бірінші қажеттіліктегі тауарлар мен ... ал ... ... ... ... ... ... болатын
тауарлар мен қызметтерге жұмсалады. Бұл ... ... ... ... ... ақшаның оларға келтіретін ауыртпашылығы бай топтардан
салық ретінде алынған ақшаның тигізетін ауыртпашылығынан жоғары. /7/
Осындай дисбалансты теңестіру ... ... ... деген ұғым
қолданылады және оның табыс өсуіне байланысты өзгерісі оны реттеп отырады.
Салықтарды ... ... ... ... ... мәні келесідей:
a) салық әр салық төлеушінің табысына сәйкес алынуы қажет, яғни
әділеттілік қағидасы;
b) салықтың көлемі және оны ... ... ... ала және ... ... яғни нақтылылық қағидасы;
c) әр салық салық төлеуші ... деп ... ... және ... ... ... алынуы тиіс, яғни ыңғайлылық қағидасы;
d) салық төлеудегі шығындар мүмкіндігінше минималды болуы керек,
яғни үнемшілдік қағидасы. /5/
Ал ... ... ... ... ... ісін мына қағидаларға
негізделіп жүргізілуін талап етеді:
– міндеттілік қағидасы бойынша салық төлеуші салықтық ... ... ... ... орындауы тиіс. Салық жүйесі салық
төлеушілерге салықтан қашып ... ... ... келтірмеуі
керек. Елдегі айыппұлдар мен санкциялар жүйесі, сонымен қатар қоғамдық
ой-пікір, салықтарды төлемеу немесе өз уақытында төлемеу салық ... ... ... ... адал және өз ... қарағанда тиімсіз болатындай қалыптасуы қажет;
– нақтылық қағидасы бойынша Қазақстан Республикасындағы ... ... да ... ... ... ... нақты болуы тиіс;
– әділеттілік қағидасы бойынша Қазақстан Республикасы салық салу
жалпыға ... және ... ... жеке ... ... ... етілмейді. Бұл қағида екі аспектіде қарастырылады: 1)
«көлбеулік теңдікке» ... ... ... ... табыстарынан
олардың қалай табыс тауып жатқандарына және ... ... ... ... ... алынуы тиіс. 2) түрлі жағдайда
тұрғандардың және әр-түрлі ... ... ... төлеушілердің
міндеттері бойынша заң алдында «тік теңдікті» сақтауы. Бұл дегеніміз,
жеке тұлғалардан алынатын ... ... ... ... қолдану арқылы жүзеге асырылуы қажет. Ол табысы
жоғары топтардан аз ... ... ... ... ... ... бір ... қайта бөлуге мүмкіндік туғызады;
– біртұтастылық ... ... ... ... ... ... салық жүйесі қолданылады;
– жариялылық қағидасы бойынша салықты реттеуші нормативтік құқықтық
кесімдер ресми басылымдарда жарық көреді. ... ... ... ... ... қалыптасуы және
дамуы
Нарық жағдайына көшудегі ... ... ... ... түрлі деңгейдегі бюджеттің өсуіне, шаруашылық жүргізуші
субъектілердің, экономиканы толығымен ... ... ... ... ... ... құру болып табылады.
Қазақстан Республикасында салық жүйесінің алғашқы ... яғни ... ... ... асыруда тәжірибенің болмауынан,
әлемдік тәжірибені толық қолдана алмаудан, өтпелі кезең заңдылықтарын
ескермегеннен, ... ... ... ... ... ... ... ескермегендіктен 1992 жылы жоғары деңгейдегі
салық жүйесін құру мүмкін болмады. Міне осы ... ... ... ... ... заңды енгізген сәттен бастап көптеген
ғалымдармен экономистер арасында салық жүйесін дамыту туралы пікір таластар
болды.
Өзіндік ... ... ... ... ... ... біз ... елдердің тәжірибесіне сүйенуге мәжбүр едік, ол
бірінші ... ... ... ... ... тәжірибе жүзінде 1991 жылы
24 желтоқсанда қабылданған “Қазақстан Республикасы салық жүйесі туралы”
заң, Ресей ... ... ... ... нәтижесінде Қазақстан
Республикасында федеративті мемлекетке тән үшфазалық ... ... ... Ол үш ... ... ... жалпымемлекеттік,
жалпығаміндетті жергілікті салықтар мен алымдар, ... ... ... болатын.
Ол салық жүйесінің қызмет етуінің алғашқы айларында-ақ жауапсыз заңды
сұрақтардың тууына әкеп ... ... неге ... ... ... 2 топқа бөлінген, жалпығаміндетті жергілікті салықтар мен ... ұғым нені ... ... ... ... ... ... болып
табылмайды ма, міндетті емес салық деген ұғым жоқ емес пе...
Заңда көрсетілген бұл салық классификациясын түсіндіру ... ... ... ... ... тобы сияқты Қазақстан Республикасы
Жоғарғы Кеңесімен реттелуінде еді. Салық түрлерінің көп ... ... ... 16 ... 10 ... ... мен ... 17
салықтар мен алымдар), заңның тұрақсыздығы, салық жеңілдіктерінің тіптен
көп болуы, т.б. мәселелер салық жүйесін ... ... оның ... етуін азайта түсті. Сол себепті 1992 жылдан бастап ... ... ісі ... ... жүргізіле бастады. /2/
Қазақстан Республикасы Жоғарғы Кеңесінің бюджет және ... ... ... ... ... ... ол бойынша салық реформасы 2
этаптан өтті:
– бірінші этап (1994-1995 ж.ж.) жаңа ... ... ... ... ... ... және ... енгізумен сипатталды;
– екінші этап (1996-1998 ж.ж.) нарық талаптарына жауап ... ... ... ... ... ... ... этабының мәселелерінде салық жүйесінің
құрылу қағидаларының, жаңа салық кодексінің негізгі құрылымы мен сипатының
анықталуы ... ... ... ... даму ... ерекше орынды
1994 жыл алады. Себебі, сол жылдан бастап салық жүйесін ... ... ... ... ... ... 2 ірі ... болды: жеке тұлғалардың табыс салығы және кәсіпорынның табысына
салық. Қазақстан Республикасы Президентінің заң күші бар “жеке ... ... салу ... және “заңды тұлғалардың табыстары мен
пайдаларына салық туралы” жарлықтары ... еді. ... ... ... ... ... екі салықты есептеу механизмінде
радикалды өзгерістер болды. Алғашқысы, ... СССР ... көп ... ... ... ... механизмінен, ғаламдық сипаттағы ... ... ... арқылы жеке тұлғаға салық салу механизміне ... яғни ... ... салық салудағы өзгерістер мыналар болды:
пайдаға салық ставкасының дифференциациясы тоқтатылып, екі ... 30 % ... ... тұлғаларға және 45 % банктер мен сақтандыру
компанияларына; бюджеттік ұйымдардың кәсіпкерлік қызмет ... ... ... ... ... ... ... (30 жеңілдіктен 6
жеңілдік қалды), т.б. Бұл жерде айтып кететін жайт, көптеген жеңілдіктер
мен ... ... ... ... ... және шаруа
қожалықтарының дамуын реттеуші жеңілдіктер де ... еді. 1994 ... ... ... ... жасайтын өндірістік кооперативтерде,
шағын кәсіпкерлікте 3 ... ... ... ... мен ... 2 жылға
төмендетілген салық ставкасын қолдану қарастырылған еді.
Өндірісті ынталандыруға, шағын ... ... ... ... тек қана кері ... ғана ... ... сияқтымыз. Оның салдарынан өндірістің кооператив, ЖШС, шағын
кәсіпорын салаларындағы жұмысшылар саны күрт ... ... ... кәсіпкерлік субъектілері суда-делдалдық, коммерциялық
кәсіпкерлікпен айналыса ... ... ... ... өндірістік
қызметпен айналысу тиімсіз болатындай жағдайға әкеп ... ... ... ... ... ... ... бизнеспен
айналыса бастады. Экономикалық тұрақсыздық жағдайында бұл ... ... ... күту қиын еді. Бұл салада алынған табыстар,
бәрімізге белгілі, өндірісті инвестициялауға ... ... ... жылы ... ... саласындағы салық жеңілдіктерін салық
заңдылықтарынан алып ... ... ... механизмі ретінде қажет еді,
яғни мемлекеттік бюджетті ... ... ... үшін ... өз қызметтерін салық жеңілдіктері периоды аяқталғанға ... ... 1994 ... ... ... ... жасайтын болсақ, фискалдық сипаттың басым болғаны
туралы ... ... ... Соншалықты іс-шаралардың жүргізілуіне
қарамастан 1994 жылы ЖІӨ 8,4 %-ке ... ... ло 1993 жылы 14,8 ... ... салық саясаты салық ставкасының жоғары болуына қарамастан,
кәсіпорындардың заңсыз бизнеспен айналыса бастауына және ... ... ... салу базасының төмендеуі себебінен, салық
түсімдерінің төмендеуіне әкеліп соқты. /2/
Осылардың бәрін ескере келе ... ... ... ... ... ... ... көзделді:
– Нарық қатынастарын ынталандыру, дәлірек ашып айтсақ:
1. ... ... ... ... ... ... тек қана ... қажеттіліктерін қанағаттандыру.
3. Жеке салық төлеушілер алатын табысты кәсіпкерлік іс-әрекетке салуды
ынталандыру.
4. ... ... ... ... салудан қорғау механизмін құру.
5. Тұрмыс деңгейі төмен халықты әлеуметтік ... ... табу ... ... ... ... ... салу шкаласын құру.
7. Мемлекеттің ұлттық және территориялық мүдделерін есепке алу.
8. Салық жүйесін құруда әлемдік ... ... ... ... ... ... ... салық жүйесін өзгерту,
оны әлемдік стандартқа сәйкестендіру әрекеті жасалған.
Салық реформасының ... ... ... мен ... ... салық ауыртпашылығын төмендету, сонымен қатар еліміз территориясында
бір ғана салық тәртібін қолдану болатын.
Осы мақсаттарды жүзеге асыру үшін 1995 жылы 24 ... ... ... ... басқа да міндетті төлемдер туралы” Қазақстан
Республикасының заңы қалыптасты. ... ... ... акт, яғни Салық кодексі 1995 жылдың 1- ші
шілдесінен өз күшіне енген болатын. Оның құрылуына ... ... мен ... ... ... валюта қоры, Халықаралық
салық бағдарламасы, Гарвад университеті, Стендфор институты, т.б.
Жоғарыда ... ... ... сай ... Республикасы
территориясында 11 түрлі салықтар мен алымдар қызмет етті. /8/
Өтпелі ... ... ... ... Қазақстанда, нарықтық немесе
дамушы экономикалық елдермен салыстырғанда дұрыс салық ... ... ... ... Соған қарамастан Қазақстан Республикасыда
салық жүйесін реформалауда үлкен қадам басты. 2001 жылы 12 ... және ... ... ... да ... ... туралы”
Қазақстан Республикасының кодексі қабылданды. Осыған дейінгі ... ... ... ... ... мен қызметтерін орындауға
жеткіліксіз болды. Ал қабылданған Салық ... ... ... ... ... Мұндағы қосылған құн салығы, корпоративтік табыс салығы, ... ... ... ету ... ... ... ... болды.
Жаңа Салық кодексінің негізгі жаңа ережелері мыналар болатын:
– Біріншіден, салықтар мен ... ... ... да міндетті
төлемдердің барлығы біріктіріліп, бір құжат арқылы реттелетін болды;
– Екіншіден, олардың екі ... ... ... ... ... ... нақты баяндаған;
– Үшіншіден, түрлі салалар арасындағы салық ... ... ... 2004 жылы 1-ші қаңтардан бастап Қазақстан Республикасы ... ... ... ... да ... төлемдер туралы 2001-ші жылы ... № 209-ІІ ... ... ... өзгерістер енгізілген
болатын.
Көбірек ауыртпашылық Кодекс ... ... ... аз ... шығын аз жұмсалатын, сауда және қызмет саласына түседі. Дамымай
жатқан салалар, әсіресе ауыл ... ... ... әлеуметтік
салаларды қолдау мақсатында жағымды жағдайлар қалыптастырған. /4/
ТАРАУ 2. ҚАЗАҚСТАН ... ... ... ... ... ... ... жүйесін басқару
Жаңа салық кодексіне сәйкес, Қазақстан Республикасының салық ... ... ... ... мен кеден төлемдерін, салықтық
қатынастарды реттейтін құқықтық нормаларды және салық ... ... ... ... ... алымдар және салықтық
сипаттағы төлемақылар тізімі мыналардан құралған:
1) Салықтар:
1. корпорациялық табыс салығы;
2. жеке ... ... ... құн ... акциздер;
5. жер қойнауын пайдаланушылардың салықтары мен арнайы төлемдері;
6. әлеуметтік салық;
7. жер ... ... ... ... ... ... ... жеке топтарына, салықтардың кейбір түрлерін төлеуден
және есептеуден және де олар бойынша есеп ... ... ... ... арнайы салық режимдері қарастырылған. Бұл режимде
салық төлеу мынандай негізде жүргізіледі:
• патент төлеу;
• бір жолғы талон;
• біртұтас ... жер ... ... ... ... (фиксированный) жалпы салық (для игорного бизнеса).
2) Алымдар:
1. заңды тұлғаларды мемлекеттік тіркегені үшін алым;
2. жеке кәсіпкерлерді ... ... үшін ... ... ... ... және ... жасалған мәмілелерді
мемлекеттік тіркегені үшін алым;
4. радиоэлектрондық құралдарды және ... ... ... тіркегені үшін алым;
5. механикалық көлік құралдары мен тіркемелерді мемлекеттік тіркегені
үшін алым;
6. теңіз, өзен ... мен ... ... ... ... ... алым;
7. азаматтық әуе кемелерін мемлекеттік тіркегені үшін алым;
8. дәрі-дәрмек құралдарын мемлекеттік тіркегені үшін алым;
9. ... ... ... ... ... ... ... аукциондардан алынатын алым;
11. елтаңбалық алым;
12. жекелеген қызмет ... ... ... үшін ... ... ... және ... хабарларын тарату ұйымдарына радиожілік спектрін
пайдалануға рұқсат беру үшін алым.
3) Төлемақылар:
1. жер ... ... үшін ... жер ... ... су ... пайдаланғаны үшін төлемақы;
3. қоршаған ортаны ластағаны үшін төлемақы;
4. ... ... ... үшін ... ... пайдаланғаны үшін төлемақы;
6. ерекше қорғалатын табиғи аймақтарды пайдаланғаны үшін төлемақы;
7. ... ... ... үшін ... кеме ... су ... ... үшін төлемақы;
9. сыртқы жарнаманы орналастырғаны үшін төлемақы;
4) Мемлекеттік баж.
5) Кеден төлемдері:
1. кеден бажы;
2. кеден алымдары;
3. төлемақы;
4. алымдар.
Салық ... ... ... ... ... ... кіргізеді.
Салық қызмет органы Қазақстан Республикасы Қаржы ... ... және ... ... ... қалалары, қалалар мен аудандар
бойынша салық комитеттерінен тұрады. /4/
Қазақстан Республикасындағы салық ... ... ... Конституциясы бойынша Президентке, Парламентке, ... ... ... ... ... комитеті салықтар және бюджетке төленетін
басқа да міндетті ... ... әрі ... түсуіне мемлекеттік
бақылауды қамтамасыз ететін және салық ... ... ... ... ... болып табылады. Салық қызметі органдарына салықтар
және бюджетке төленетін ... да ... ... толық түсуін,
міндетті зейнетақы жарналарының толық және дер ... ... ету ... ... ... төлеушілердің салық
міндеттемелерінің орындалуына ... ... ... ... ... ... Салық органдары тиісті жоғары тұрған ... ... ... ... ... ... ... және жергілікті
атқарушы органдарға жатпайды.
Уәкілетті мемлекеттік орган салық органдарына басшылық ... ... ... ... ... басшысы салық органдарының бірінші
басшыларын қызметке тағайындайды.
Салық қызмет органдарының мынандай құқықтары бар:
– Салық кодексіне ... ... ... ... Өз ... ... салық міндеттемелерінің туындауы,
атқарылуы және тоқтатылуына байланысты түсініктеме беру;
– Салықтық бақылауды жүргізу;
– Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... ... ... міндеттемесімен байланысты
ақша қаражаттарының құжаттарын, бухгалтерлік кітаптарды,
есептерді, сметаларды, қолма-қол ақшаны, бағалы ... ... ... және өзге де ... тексеру;
– Салық төлеушіден есептелген және төленген салықтар және
бюджетке төленетін басқа да ... ... ... жинақтаушы
зейнетақы қорына жасалатын міндетті зейнетақы жарналары туралы
құжаттарды талап ету;
... ... ... ... ... ... ... тәркілеу;
– Қазақстан Республикасы Үкіметі бекіткен тізбе бойынша салық
төлеушіден ... ... ... ... және ... ... ... түрлерін
жүзеге асыратын ұйымдардан салық төлеушінің банк шоттарының
нөмірін, ... ақша ... мен ... ... ... алу,
т.б.;
– Пайда табу мақсатында қолданылатын ... салу ... ... ... ... ... тұрған жеріне
қарамастан тексеру жүргізу, салық төлеушінің мүлкіне (тұрғын
үйден басқа) түгендеу жүргізу;
... ... ... бөлімінде қарастырылған жағдайда,
жанама әдіс арқылы салық ... ... ... ... ... ... да ... органдардың мамандарын
тарту;
– Қазақстан Республикасы заңнамаларына сәйкес сотқа иск беру;
... ... ... ... ... басқа
да құқықтары бар.
Салық қызмет органдарының міндеттері:
– Салық төлеушінің құқықтарын ... ... ... ... Салық төлеушілердің салық міндеттемелерін дұрыс орындауын ... ... ... ... ... жарналарын толық
әрі уақтылы аударуын бақылау;
– Салық төлеушілердің, салық салу объектілерінің және төленетін
басқа да міндетті төлемдердің есебін ... ... ... нұсқама бойынша жүргізу;
– Салық құпиясын сақтау;
– Салық ... ... ... ... ... ... Мемлекет меншігіне айналған мүліктерді есепке алу, сақтау,
бағалау, өткізу және оны ... ... ... ... әрі ... ... бақылау;
– Салық есептілігінің анықталған түрін толтыру тәртібін анықтау;
– Салық төлеушілердің ... және ... ... ... ... төлемдерді төлеудегі салық міндетін атқарғаны туралы
дәлелдейтін, салық төлеушіге берілетін квитанция копиясының ... ... ... ... ету, т.б.
Салық салу ісін ұйымдастыруда және іске асыруда негізгі жұмысты аудан
бойынша салық комитеттері ... ... ... ... ... ... комитеті мынандай бөлімдерден құралған:
1) Салық төлеушілермен жұмыс істеу бөлімі, оның негізгі қызметтеріне
қысқаша ... ... ... ... ... ... Салық төлеушілерге тіркеу нөмірін беру;
c) Салық төлеушілерге салық заңнамаларын түсіндіру;
d) Есеп құжаттарын, ... ... ... ... ... ... ... беру, т.б.
2) Салық аудит бөлімі, оның негізгі қызметтері:
a) Құжаттық тексерулер жүргізу;
b) Кәсіпорындардың жабылуына байланысты тексеру жүргізу;
c) Салық ... ... ... ... ... ... зерттеу жүргізу арқылы патент құнының дұрыстығын
тексеру, ... ... ... өндіру бөлімі, оның негізгі қызметтері келесілер:
a) Салық төлеушілердің ... ... ... ... ... Салық төлеушінің есеп шотынан салықты өндіріп алу туралы үкім
шығару;
c) Салықтан қарызы бар салық төлеушілердің ... ... ... ... ... ... тәркілеу;
e) Аукцион ұйымдастырып тәркіленген мүлікті сатып, бюджетке салықты
түсіру;
f) Жекелеген салық төлеушілерде фискалдық жады бар ... ... ... ... жұмыс жасауын тексеру, т.б.
4) Құқықтық қамтамасыз ету бөлімі, негізгі қызметтеріне тоқталатын
болсақ:
a) Салық ... ... ... өзге де ... ... ету;
b) Соттарда, құқық қорғау органдарында салық комитетінің мүддесін
қорғау, т.б.
5) ... ... ... ал ол ... ... ... ... іс-жоспарын жасау және оны іске асыру;
b) 2-Н есебін жинақтап , жасау;
c) жоғарғы органдарға мәліметтер беру;
d) мәліметтер ... ... ... қамтамасыз ету және есеп бөлімі, оның негізгі қызметтері
мыналар:
a) Бюджетке түсетін салықтардың есебін жүргізу;
b) Салық төлеушілердің жеке шотын ашу және ... 1-Н ... ... , ... Болжама мәліметтердің орындалу есебін тұрақты жүргізу, т.б.
Қазақстан Республикасы ... ... ... тауар кіргізген
жағдайда салық Кодексіне және кедендік заңдарға ... ... және ... да
бюджетке төленетін міндетті төлемдерді алумен кедендік органдар айналысады.
/4/
Салық ... ... ... және ... ... ... әрекет жасайды, бірлесіп бақылау шараларын жүзеге асырады, бірін-
бірі ақпаратпен ... ... ... заңдылықтарының атқарылуын
бақылауды жүзеге асыруда мемлекеттік органдар салық органдарына ... ... ... мен ... ... ... ... мәселелерді
атқаруда бірлесіп әрекет етеді. Салық қызметі органдары жергілікті атқару
органдарымен бірлесіп салық жинауды жүзеге ... ... ... ... ... ... өз қызметін атқаруда
заңмен қорғалады. Салық қызмет органының лауазымды тұлғаларына қызметін
атқаруына байланысты ... ... ... зиян ... ... бюджеттен 5 айлық жалақы көлемінде біржолғы ... және ол ... ... ... Республикасы заңына сәйкес
айыпты тұлғадан өндіріп ... Ал ауыр ... ... 5 ... ақша ... ... және ол ақша сомасын ... ... ... ... ... ... ... алады. Егер лауазымды өз
қызметін атқаруда қайтыс болып ... оның ... ... ... 10 жылғы айлық көлемінде біржолғы жәрдемақы беріледі;
• асыраушыдан айырылған жағдайда Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... қызмет органында қызмет атқаратын лауазымды тұлғаға немесе оның
жанұясына, қызметіне байланысты денсаулықтарына немесе мүліктеріне ... ... ... ... ... ... көлемде залал
өтеледі, және ол соманы Қазақстан ... ... ... ... ... алады. /4/
2.2. Салықтық бақылау және оның салық әкімшілігін жүргізудегі ролі
Салық әкімшілігі – мемлекеттің салықтық қатынастарды ... ... ... ... жүргізудің қажетті жағдайы салықтық бақылау болып
табылады.
Салық ...... ... ... ... ... ... зейнетақы қорларына міндетті зейнетақы жарналарының
және мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қорына ... ... және ... ... ... /9/
Салықтық бақылаудың басты міндеті салықтан жалтаруға тосқауыл жасау,
мемлекет үлесіне түсетін кірістерді қамтамасыз ... ... ... ... ... ... жүргізеді:
– салық төлеушілерді тіркеу есебі;
– салық салу объектілері мен салық ... ... ... ... ... ... есепке алу;
– қосылған құн салығын төлеушілердіесепке алу;
– салық тексерістері;
... ... ... ... қаржы-шаруашылық қызметі мониторингі;
– фискалдық жады бар бақылау-касса машиналарын қолдану ережелері;
– акцизделетін тауарлардың ... ... ... және ... ... ... ... айналдырылған мүлікті есепке алу, бағалау және
сату тәртібін ... ... ... ... ... ... және ... берілуін тексеру;
– уәкілетті органдарға бақылау жасау.
Кеден органдары өз құзыреті шегінде ... ... ... ... ... ... ... төленуге тиісті салықты және
бюджетке төленетін басқа да міндетті ... алу ... ... ... ... және ... заңдарына көрсетілген тәртіпке сәйкес
жүзеге асырады. /4/
Осы аталған салықтық бақылау нысандарының ... ... ... ... бұзылу фактілері анықталған жағдайда салық
органдары салық төлеушілерге жазбаша ... ... ... Бұл салық
қызметі органдарының салық төлеушілерге салық міндеттемелерінің орындалуы
туралы ... ... ... ... Салықтық тексеру нәтижесі
бойынша салық және бюджетке төленетін ... да ... ... мен ... ... салық органдары, салықтық тексеру
акт қорытындысы бойынша шешім қабылданған ... ... бес ... ... ... төлеушілерге жібереді. Ал камералдық бақылау нәтижесі бойынша
жіберілген қателіктерді жою ... ... ... ... екі ... күні ішінде, салық заңнамаларын бұзуға ... ... жою ... ... күннен бастап бес жұмыс
күні ішінде салық төлеушілерге жіберілуі ... ... ... ... ... салықтық бақылаудың негізі
болып табылады, өйткені, тіркеу есебі нәтижесінде салық қызметі ... ... саны мен ... жері ... ... ... алады.
Салық төлеушілерді тіркеу есебі салық төлеуші салық органдарында салық
төлеушілерді мемлекеттік тіркеу рәсімінен өткеннен ... ... ... ... төлеушіні мемлекеттік тіркеу салық төлеушіні тіркеу есебіне
алғаш рет қою ... ... ... ... ... ... ретінде мемлекеттік
тіркеуден өтуі тиіс:
1) орналасқан жері бойынша – тұрақты мекеме құру арқылы ... ... ... асыратын заңды тұлғалар, олардың
құрылымдық бөлімшелері, оның ішінде резидент емес ... ... ... ... жері ... – тұрақты мекеме құрмай
қызметін Қазақстан Республикасында жүзеге асыра бастаған күннен
бастап 30 ... ... ... ... он екі ... кезеңнің
шегінде қызметін Қазақстан Республикасында жүзеге асыратын резидент
емес заңды тұлғалар;
3) Қазақстан Республикасының жеке кәсіпкерлік ... ... ... ... ... жері бойынша – бірлескен
жеке кәсіпкерлік;
4) ... жері ... - ... және ... төленетін басқа да
міндетті ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасында болатын жері бойынша ... ... ... 191 бабының 1 тармағында көрсетілген
резидент емес жеке тұлғалар;
6) салық салу объектілері орналасқан және тіркелген жері ... ... ... ... салу объектілерін иеленетін резидент
еместер.
Салық төлеушілердің мемлекеттік тізілімін уәкілетті мемлекеттік ... және оны ... және ... тәртібін Қазақстан Республикасының
Үкіметі белгілейді. /4/
Салық органдары салық төлеушлердің салық салу объектілері мен ... ... ... және ... ... ... көрсетілуіне
бақылау жүргізу барысында статистика, азаматтық хал-актілерін тіркеуді,
нотариалдық әрекеттер ... ... және тағы ... ... ... байланысты болады. Салық салу объектілері мен ... ... ... ... ... ... оңтайландыру үшін ең
бастысы салық төлеушінің жаңа ... салу ... ... ... ... ... алуға мүмкіндік беру барысында салық қызметі
органдары мен уәкілетті органдардың бірлесіп әрекет жасауы керек.
Бюджетке ... ... ... мен ... да ... ... ... төлеушінің тіркелген жері бойынша салық органы жүргізеді.
Есеп салық төлеушінің жеке шоты ... іске ... Онда ... және ... ... және басқа да міндетті төлемдердің
сомасы көрсетіледі.
Салық төлеушінің жеке ... ... ... ... ... салық
органы банк шоты бойынша шығыс операцияларын ... ... үкім ... ... ... ... ... алады.
Салық тексерулері салық қызмет органдары жүзеге ... ... ... ... ... ... болып табылады, яғни
бұл – салық төлеушілердің іс-әрекетін мемлекеттік бақылаудың басты тәсілі.
Салық тексеруіне қатысушылар ... ... ... лауазымды
тұлғалары, салық төлеушілер, салық агенті болып табылады.
Салық тексеруіне ешбір жеңілдіксіз ... ... ... қамтылады,
өйткені, салықтық бақылаудың бұл түрі ... ... өзі ... мен ... ... басқа да міндетті төлемдердің сомасының
дұрыстығын анықтау мақсатында ... ... ... ... ... ... ... жүргізгенде тексеру
кезеңділігі, мерзімі, салық тексеруінің актісін тапсыру тәрізді шарттарды
сақтауы керек. ... ... ... ... ... ... тексеру;
B. Рейдтік тексеру;
C. Хронометраждық зерттеу.
a) Құжаттық тексеру. ... ... ... ... объектілер есебі
бойынша уәкілетті органдардың деректері және салықтық бақылауды басқа
да нысандарының деректері ... ... ... ... ... түрлері бар:
1) Кешенді тексеру – жылына бір рет ... ... және ... ... да ... ... ... салық міндеттемелерінің
орындалуын тексеру;
2) Тақырыптық тексеру – салық және ... ... ... да міндетті
төлемдерді белгілі бір түрі бойынша ... ... бір рет ... ... тексеру – салық тексеруі барысында салық ... ... ... ... дұрыс көрсетілгені туралы
қосымша ақпарат қажет болған жағдайда, ... ... ... ... Бұл ... ... тексерілетін салық төлеушінің
бастапқы құжаттары, есеп деректері сәйкес келетін құжаттармен және
алынған материалдық қаражаттардан сол қарсы ... ... ... ... бар ... салыстырылады.
Салық тексеру мерзімі 30 жұмыс күнінен аспауы керек, бірақ ... ... ... 60 ... күніне дейін ұзартылуы мүмкін.
Бұдан басқа ерекше күрделі ... ... ... ... ... ... құрылымдық бөлімшелері жоқ ... 50 ... ... ... ... бар заңды тұлғаларға
80 жұмыс күніне дейін.
b) Рейдтік ... мұны ... ... ... жекелеген салық
төлеушілерге қатысты ... ... ... ... салық төлеушілердің салық органдарында тіркеу есебіне қойылуы;
▪ фискалдық жады бар ... ... ... ... лицензия және өзге де рұқсат ету құжаттарының болуы;
... өнім ... ... сату ... ... орындауы, т.б.
Құжаттық тексеруден айырмашылығы бұл бірден бірнеше салық төлеушілерде
жүргізіледі. Мысалы, бір көшеде орналасқан ... ... ... ... ... ... ... органдары үшін өте ... ... ... тексерудің актісімен рәсімделеді, оның нәтижесі бойынша
бұзушылықтар анықталса ол салық ... ... ... ... ... Сондай-ақ, әкімшілік жауапкершілікке тару шаралары
қолданылады.
с) Хронометраждық зерттеуді мәлімделген кіріс сомасы мен ... ... оны ... ... ... ... айырманы белгілеу
мақсатында салық қызмет органы жүргізеді. Бұл зерттеу негізінен шағын
бизнес субъектілерінде өткізіледі. Бұл ... ... ... ... өткізу салық тексеруіне жатқызылып және салық
тексеру актісімен рәсімделетіндігінде, яғни оның ... ... ... ... жүргізілуі мүмкін.
Салық сомасын есептеу нақты кіріс пен мәлімделген кіріс сомасының
арасынан алшақтық тапқанда ... ... ... ... ... белгіленеді. Бұл зерттеу жылына 4 реттен артық жүргізілмейді.
Құжаттық, рейдтік тексерулер, ... ... ... органының
арнайы журналында тіркелетін нұсқама негізінде жүргізіледі. Онда мына
мәліметтер көрсетілуі ... ... ... ... ... ... ... күні және оны
берген салық органының атауы;
- салық төлеушінің толық атауы, ... ... ... түрі, өткізу
мерзімі;
- тексерушілердің аты-жөні, лауазымы;
- құжаттық тексеру тұсындағы салық кезеңі.
Нұсқамаға ... ... ... бірінші басшысы қол қойып, мөрмен
куәландырып, арнайы журналда тіркеуі керек. Тексеру мерзімі ... ... ... ... мен күні ... ... нұсқама
беріледі. /4/
Салық тексеруі мерзімі аяқталған соң ... ... ... ... мына ... ... отырып, салық тексеру актісін
жасайды:
– салық тексеруі өткізілген орын;
– акті жасау күні;
– тексеру күні;
– салық төлеушінің ... ... банк ... ... салық тексеруін өткізген салық қызметі органдары лауазымды
тұлғалардың ... ... ... қорытындысы.
Камералдық бақылау – салық төлеушілер берген салық есептілігін және
басқа да құжаттарды зерделеу мен талдау ... ... ... ... ... бақылау. Камералдық бақылау тікелей салық ... жері ... ... ... ... ... есептілігінен қателіктер ... ... ... мәліметтердің арасынан қайшылық табылған, сондай-
ақ шағын бизнес субъектілері үшін көзделген шарттарды асыра пайдаланған
кезде ... ... ... ... 31 ... ... ... жіберілген қателіктерді өз бетінше жоюы үшін, сондай-ақ салық
салудың жалпыға бірдей ... ... ... үшін ... төлеушілердің қаржы шаруашылық қызметінің мониторингі салықтық
бақылау нысандарының бірі болып табылады.
Мониторинг салық төлеушілердің анық салық салу ... ... ... ... ... ... құнын қалыптастырудың
негіздемесіне талдау жүргізу, Қазақстанның қаржылық-валюталық заңнамасын
және қолданылатын нарықтық бағаларды қадағалау мақсатында ... ... ... екі ... ... Республикалық;
– Аймақтық.
Республикалық мониторингке жататын салық төлеушілер тізбесі «Ірі салық
төлеушілерге мемлекеттік мониторинг енгізу туралы» Қазақстан Республикасы
үкіметінің 1999 ... 30 ... №1631 ... ... ... ... төлеушілер міндетті түрде салық қызметі органына
салық есептемесін тапсырады. Салық ... ... ... талдау барысында
заң бұзушылық мәліметтерді тапса, ... жою ... ... ... ... ... бақылау қорытындыларын құжаттық тексеру барысында
қолданады.
Мемлекеттік бақылауды ... ... ... ... ... қолдануы мүмкін мәміле мониторингін жүргізеді. Мониторингке жататын
тауарлар (жұмыстар, қызметтер) мәмілелер тізбесін, олардың ... ... ... ... кезіндегі бақылауды жүзеге асыратын
уәкілетті органдар анықтайды.
Салық төлеушілердің қаржы шаруашылық ... ... ... ... жүргізудің ең маңызды тұтқасы болып табылады.
Фискалық жады бар ... ... ... қолданудың ережесі
салықтық бақылау ... бірі ... ... ... ... ... жүзеге асыру кезінде және қолма-қол ақша, банктік ... ... ... ... ... ... есеп ... түрде фискалдық жады бар бақылау-касса машиналарын қолдану және
тұтынушы қолына бақылау чегін беру ... ... ... жады ... машиналарын қолданбай жұмыс жасайтын салық төлеушілерге
мыналар жатады:
- адвокаттар;
- шаруа (фермер) қожалықтары;
- арнаулы салық ... ... ... ... жады бар ... машиналарын қолданбаса ... ... ... жады бар ... ... ... төлеушілерге 5-10 айлық есептік ... ... ... ... ... ... ... және акциздік
постыларды белгілеу акцизделетін тауарлардың түрлерін таңбалауды енгізу
республикадағы көлеңкелі айналымды ... ... ... ... ... ... арқылы халық денсаулығына келетін қатерді
төмендетуге және бюджетке акциздердің ... ... ... ... жол ... Салық кодексі акциздік алым таңбалары мен есептік бақылау
таңбаларымен таңбалануға тиісті ... ... ... белгілейді.
Салық Кодексіне сәйкес, сырадан басқа мына тауарлар ... ... ... ... ... ... темекі бұйымдары;
– құрамында темекі бар басқа да ... ... ... алым және ... ... ... ... акцизделетін тауарларды дайындаушылар
мен импортерлерге жүктеледі.
Акцизделетін тауарлардың жекелеген ... ... ... мемлекет
тарапынан салық бақылауын белгілеу және акцизделетін тауарлар ... ... ... ... ... ... ... құру мемлекет
саясатына сәйкес келеді.
Мемлекет меншігіне айналдырылған мүлікті есепке алу, ... ... ... ... ... ... ... қызметінің органы жүргізеді.
Мемлекет меншігіне түскен мүліктерге ... ... ... негіздерде
жүргізіледі:
– белгіленген тәртіпте иесіз деп танылған;
– мемлекетке мұралау, иесіз мұра құқығы бойынша өткен;
– қазыналар мен олжалар;
– мемлекет меншігіне ... ... ... ... соның
ішінде мемлекет пайдасындағы тауардан бас тарту, кеден режимінде
рәсімделген тауарлар, көлік құралдары.
Мемлекет меншігіне айналдырылған мүлікті есепке алу, сақтау, ... ... ... ... ... ... ... бақылау жасау. Салық қызметі органы салықтар мен
басқа да ... ... ... ... ... ... алуын
есептеу дұрыстығы және толықтығы мәселесі бойынша бюджетке төленетін басқа
да міндетті ... ... ... ... өзге де ... ... жүзеге асырады. Салық бақылауының нысанында ... ... ... салу ... мен ... ... ... объектілер
туралы сәйкес келетін ақпаратты уәкілетті мемлекеттік органға белгіленген
мерзімде беретіні көрсетіледі. /4/
Уәкілетті органдарға ... ... ... ... ... салық есептемесінде көрсетілген салық төлеушілермен сәйкес келтіру
үшін салық қызметі органына салық ... ... ... ... ... Осылайша салық қызметінің органы салық ... ... ... отырып, салық және бюджетке төленетін басқа ... ... ... ... ... ... ... белгіленген нысандарын салық қызметі органының
тәжірибесінде дұрыс пайдалану ... ... ... ... етеді. /1/
Сурет1.
ТАРАУ 3. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ САЛЫҚ САЯСАТЫНЫҢ ДАМУЫНЫҢ АЛҒЫ
ШАРТТАРЫ
1. Қазақстан Республикасы салық саясатының даму ... ... ... ... ... ... салық
жүйесінде концептуалды-методологиялық, ұйымдастыру-құқықтық, рухани-
психологиялық мәселелердің бар ... ... Сол ... ... бірі – халықтың әлеуметтік кепілдігін қаржыландыру ... жеке ... ... ... инфрақұрылымды қалыптастыру және
дамытуға керек бюджет табысының жеткілікті көлемімен қамтамасыз ету. Бұл
мәселені ... ... ... зиян ... ... ... ... Басқаша айтсақ, салық салу жүйесі таңдамалы түрде болмауы
керек, барлық ... және жеке ... бір ... болу ... болмаса
салық салу жүйесін әділетсіз деп санап, салықтан жалтарушылық мәселесінің
тууына алып келуі мүмкін. Бірақ-та, шын мәніндегі бейтарап ... ... ... біз ... керек. Ол сол елдің тарихи
қалыптасқан жағдайларына байланысты бір ... өте ... ... ... ... дамымаған болуы мүмкін. Осындай нашар дамыған салаларға
мемлекет тарапынан салықтық жеңілдіктер берілуі керек, және ол тек ... ... ... ... ... ... Міне осындай
жағдайларда қоғамдық ұдайы өндірісті тиімді реттеу үшін ... ... ... ... ... /11/
Нарық жағдайына көшудегі экономиканы ... ... ... ... ... ... ... шаруашылық жүргізуші
субъектілердің, экономиканы толығымен алғандағы кірістерін ... ... ... ... құру ... табылады.
Қазақстан Республикасында салық жүйесінің алғашқы ... яғни ... ... ... ... тәжірибенің болмауынан,
әлемдік тәжірибені толық қолдана алмаудан, ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік-экономикалық даму
аспектілерінің ерекшеліктерін ескермегендіктен 1992 жылы жоғары деңгейдегі
салық ... құру ... ... Міне осы ... “Қазақстан
Республикасы салық жүйесі туралы” заңды енгізген сәттен бастап көптеген
ғалымдармен экономистер арасында ... ... ... туралы қайшылықтар
болды.
Өзіндік тәжірибенің болмауынан, шетел ... ... ... біз ... ... ... сүйенуге мәжбүр едік, ол
бірінші кезекте Ресей ... ... ... ... жүзінде 1991 жылы
24 желтоқсанда қабылданған “Қазақстан Республикасы салық жүйесі туралы”
заң, ... ... ... болатын. Соның ... ... ... ... тән ... ... ... болатын. Ол үш салық топтарынан құралды: жалпымемлекеттік,
жалпығаміндетті жергілікті салықтар мен алымдар, ... ... ... болатын.
Ол салық жүйесінің қызмет етуінің алғашқы айларында-ақ жауапсыз заңды
сұрақтардың тууына әкеп соқты. Мысалға, неге ... ... ... 2 ... ... ... ... салықтар мен алымдар
деген ұғым нені ... ... ... ... ... ... болып
табылмайды ма, міндетті емес салық деген ұғым жоқ емес ... ... бұл ... классификациясын түсіндіру негізделмеді,
мәселе салықтың екінші ... ... тобы ... ... ... ... ... еді. Салық түрлерінің көп болуы (жалпы 43
түрлі: 16 жалпымемлекеттік, 10 ... ... мен ... ... мен алымдар), заңның тұрақсыздығы, салық жеңілдіктерінің тіптен
көп ... т.б. ... ... ... ... қиындатты, оның тиімді
қызмет етуін азайта ... Сол ... 1992 ... ... ... ... ісі ... қарқынмен жүргізіле бастады. /2/
Қазақстан Республикасы салық жүйесінің даму тарихында ерекше орынды
1994 жыл алады. Себебі, сол ... ... ... жүйесін реформалауда
алғашқы нақты қадамдар басталды. ... ... 2 ірі ... ... жеке ... ... салығы және кәсіпорынның табысына
салық. Қазақстан Республикасы Президентінің заң күші бар ... ... ... салу ... және ... ... ... мен
пайдаларына салық туралы” жарлықтары қабылданған еді. Көрсетілген заң
актілерін қабылдауға байланысты негізгі екі ... ... ... ... ... ... ... СССР мемлекетінде көп уақыт
бойы қолданылып келген ... ... ... ... жылдық
жиынтық табысты есептеу арқылы жеке тұлғаға ... салу ... ... яғни ... ... ... ... өзгерістер мыналар болды:
пайдаға салық ставкасының дифференциациясы тоқтатылып, екі ... 30 % ... ... ... және 45 % банктер мен сақтандыру
компанияларына; бюджеттік ұйымдардың кәсіпкерлік ... ... ... ... ... ... ... келтірілді (30 жеңілдіктен 6
жеңілдік қалды), т.б. Бұл жерде айтып ... ... ... ... ... кооперативтердің, шағын кәсіпкерліктің, фермер және шаруа
қожалықтарының дамуын реттеуші ... де ... еді. 1994 ... ... ... жұмыс жасайтын өндірістік кооперативтерде,
шағын кәсіпкерлікте 3 жылға дейінгі салық каникулдары мен ... 2 ... ... ставкасын қолдану қарастырылған еді.
1994 жылы шағын бизнес саласындағы ... ... ... алып ... ... ... ... ретінде қажет еді,
яғни мемлекеттік ... ... ... ... үшін ... өз қызметтерін салық жеңілдіктері периоды аяқталғанға ... ... ... келе ... ... ... ... реформалауда келесі мақсаттар көзделді:
1. Кәсіпкерлікті белсенді түрде қолдау.
2. Мемлекеттік ... тек қана ... ... ... Жеке ... ... ... табысты кәсіпкерлік іс-әрекетке салуды
ынталандыру.
4. Табыстарды қосарланған (двойной) салық салудан қорғау механизмін құру.
5. Тұрмыс деңгейі ... ... ... ... ... табу ... тәуелсіз жалпыға бірдей салық салу шкаласын құру.
7. Мемлекеттің ... және ... ... ... ... Салық жүйесін құруда әлемдік тәжірибені пайдалану творчествасына
ұмтылу.
Осы мақсаттарға ... ... ... ... ... өзгерту,
оны әлемдік стандартқа сәйкестендіру әрекеті жасалған.
Салық реформасының негізгі мақсаты ... мен ... ... ... ауыртпашылығын төмендету, сонымен қатар еліміз территориясында
бір ғана ... ... ... ... ... ... асыру үшін 1995 жылы 24 сәуірде “Салықтар және
бюджетке төленетін ... да ... ... ... ... заңы қалыптасты. /8/
Жоғарыда айтылған заңнамалық акт, яғни Салық кодексі 1995 жылдың 1- ші
шілдесінен өз ... ... ... Оның құрылуына халықаралық ұйымдардың
эксперттері мен өкілдері қатысты: Халықаралық валюта қоры, Халықаралық
салық ... ... ... ... ... ... айтылған заңнамалық актке сай ... ... 11 ... ... мен ... ... етті. /8/
Қазақстан Республикасы тәуелсіз ел болған соң, нарық экономикасына
көшкен соң, ... атап ... ... тиімді салық реформасын жүргізу
оңай болған жоқ. Соған қарамастан бүгінгі күнге дейінгі салық ... ... ... аз ... жоқ, ... ... ... кететін
болсақ. 2001 жылы 12 маусымда қазірге дейін қолданылып келетін «салық және
бюджетке төленетін басқа да ... ... ... ... болатын, мұның өзі салық саласында құқықтық механизмнің
тиімділігін арттыруға үлкен үлес ... 2003 жылы ... ... ... салық жүйесін жетілдіру және салық ауыртпашылығын
төмендету мақсатында салық кодексіне өзгерістер енгізуге байланысты ... қол ... және ол 2004 жылы 1 ... өз ... ... ... ... кетсек, әлеуметтік салық ставкасы 21% тұрақты ставка
қолданылып келсе, жұмыс берушілерге ... ... ... ... 2004 жыл 1 ... ... регрессивті ставка қолданылуда және
оның максималды ставкасы 20%, ал ... ... 7%. Енді ... өз ... қаншалықты көп еңбекақы төлесе, олар әлеуметтік
салықты соншалықты аз ... ... ... ... 2003 жылы ... ... ... жалпы ақша соммасы 27 311 млн.теңгені құраса, 2004
жылы ло 29 956 млн.теңге болған, мұның өзі заңсыз салықтан ... ... ... ... ... ... құн ... туралы айтып кетсек 16%-тен 15%-ке
төмендетілді. Бәрімізге белгілі алғашында қосылған құн ... 20% ... ол 2001 ... ... 16%-ке төмендетілген еді, сол кезде қосылған
құн салығының ... ... ... бұл ... түсімінің
төмендеуіне алып келеді деген ой-пікірлер болған еді. ... ... құн ... ... ... ... бұл ... түсетін түсімнің өсуіне алып келді. Оған дәйек 2002 жылы Алматы
қаласы бойынша бюджетке қосылған құн ... ... ... 2002 ... ... құраса, 2003 жылы ол 72 543 млн.теңге болған. Ал ол ... 1 ... 15%-ке ... байланысты біз одан бюджетке түсетін
түсім артады ... ... ... ... ... ... ставкасының
төмендеуіне байланысты заңды түрде жұмыс жасай ... ... ... ... жоспарлау министрінің мәліметі бойынша бюджеттік түсімдерге
байланысты қосылған құн салығының үлесі жыл сайын төмендеуде, оған ... жылы ... ... ... ... құн ... ... құраған, ол көрсеткіш 2004 жылы 26% болған, ал 2003 жылы 34% болып
еді. /13/
Сонымен ... жеке ... ... өзгерістер болды, оның максималды
ставкасы 30%-тен 20%-ке төмендеді.
Тұрақты активтердің кейбір топтары бойынша амортизация ... ... ... ... ... нормасы 15% тен 25%-ке дейін артты,
себебі ол бүгінгі күні белсенді ... ... ... ... және ол тез ... тозуға дұшар болуда.
Экспортталатын шикі мұнайға ренталық ... ... Бұл ... шикі ... экспорттауды жүзеге асыратын жеке және заңды
тұлғалар болып табылады, және оларға өнімнің ... ... ... жер қойнауын пайдаланушылар жатпайды.
Жылдық табыс көлемін арттыру жолы ... жеке ... ... арнайы салық режимін қолдану көлемі кеңейтілген, жылдық табысы 1,5
млн.теңгеден 2,0 млн.теңгеге ... ... 3% ... ... ... бойынша салық ставкасы табыс көлемі 2,0
млн.теңгеге ... ... жеке ... үшін 3%-ке ... ал заңды
тұлғалар үшін 4%-ке ... ... ... бұл ... 5% ... салық алынған болатын.
Халықаралық теңіз сауда портын дамытуға ... ... және ... ... ... ... экономикалық зона аумағыда
өз іс-әрекетін жүзеге асыратын ұйымдар үшін салық салудың ерекше ... ... ... ... ... ... үшін ... және еліміздің мұнайхимия саласын дамытуды ынталандыру мақсатында
экономиканың мұнайхимия саласында мұнай және газды жаңа технологияны ... ... ... іс-әрекетін жүзеге асыратын ұйымдар үшін корпоративті
табыс ... ... ... ... режим енгізілген.
Микронесие ұйымдарын дамытуды ынталандыру мақсатында микронесие беру
операцияларын қосылған құн салығынан босату нормасы енгізілген. ... ... ... ... ... қадам салықтық
әкімшіліктегші автоматтандырылған жүйені енгізу болып табылады. Бүгінгі
таңда салық ... ... ... ... ... ... бар:
АСИЖ (ИНИС-информационная налоговая интегрированная система) – ... ... және ... жеке ... ... арналған
ведомствалық салықтық жүйе; ХЖКЖ (СГДС-система ... ...... ... ... ... ... электрондық ақпарат
алмасуға арналған жүйе; ИС ЭфНО – салық төлеушінің ... ... ... ... ... есеп ... мүмкіндік беретін
бағдарлама; ҚҚС АЖ (ИС НДС) – бұл жүйе көмегімен салық төлеуші ҚҚС бойынша
декларацияны, счет-фактуралардың ... ... ... ... ... ... министрлігіндегі салық комитетінің орталық
серверіне жібереді; ИСИД – бұл жүйе бойынша ... ... жеке ... салығы
бойынша электрондық түрде құжат толтырып Қазақстан Республикасы Қаржы
министрлігіндегі салық ... ... ... жібереді; РНиОН –
салық салу объектісінің және ... ... ... ... ... ақпараттық бағдарлама, бұл жүйе әлі өңделу үстінде. /13/
Салық саясатындағы тағы бір мақтанарлықтай жағдай мемлекетіміздің ... ... ... ... үлесінің орта шамамен 2001-2003 жылдар
арасында 20,3%-ті құрауы, ол ЕО ... 37%, ... ... ... 28,9%, Жапонияда-27,3%, яғни бұл ... ... ... ... ... түрлерінің аз екенін және салық
ставкаларының төмен екендігін көрсетеді. Ал 2004 жылы ... Ішкі ... ... ... 23,3 %-ті ... 2005 жылы 23,3 % ... болжануда, ал 2006 жылыы ол көрсеткіш 23 %-ке ... деп ... Ішкі ... салықтық түсімдердің мөлшері туралы айтатын болсақ, ол
2004 жылы 20,6 %-ті құраса, 2005 жылы 21,8 %, ал 2006 жылы 21,8 % ... ... ... ... ... ... туралы айта кететін болсақ, 16
мамырда экономика және бюджеттік жоспарлау министрі ... ... ... ... ... көп қажет ететін үлкен мәселелердің
болуына байланысты, ... ... ... ... ... туралы ешқандай әңгіме болмайтындығы туралы хабарлады. Салықты
төмендету үшін ең ... ... ... ... ... етіп келе ... ... ескеру қажеттігін министр анықтап кетті.
Сонымен ... ... ... 2008 ... ... салық ауыртпашылығын
заңды тұлғалардан жеке тұлғаларға қайта бөлу мүмкіндігін қарастыру ... ... ... ... ... ... өсуі ... экономикасының бәсекелестік қабілетін күшейту. Министрдің сөзіне
қарағанда, мұның өлшемі ретінде еңбекақы қорының үлкейуі және Қазақстандағы
өмір сүру деңгейінің ... ... ... өмір сүру ... ... тиіс. Бұл салық салу механизмі тәжірибе жүзінде ... ... ... және ... ... ... ... көтеру болып
табылатын, өндірісті дамыту қажеттілігіне негізделеді, - деп министр атап
өтті. Сонымен ... ... және ... ... ... қосылған
құн салығының ставкасын 13%-ке төмендету 2008 жылы талқыланатынын ескертті
және салықтық ынталандыруды ... ... ... ... ... ... ... қайта қарауды,
оларды қолданудың тәртібін жетілдірудің қажеттігін, сонымен қатар осы 2-3
жылда салық саясатын салық ... ... ... ... ... әкімшіліктік басқарудың сапасын көтерудің қажеттігін атап кетті.
/14/
2005 жылы бюджеттік түсімдерге талдау ... ... ... ... 1-ші ... мемлекетіміздің бюджеттік дефициттің 4 млрд.
(3992,3 млн.теңге.) ... ... ... яғни ... ... ... ... 328,7 млрд.теңгені құраған, ... ... ... ... ... байланысты, 2005 жылы қаңтар мен
наурыз ... ... ... 290,6 ... ... ... ... емес түсімдер 6,7 млрд.теңгені құрады (жалпы бюджеттік
түсімнің 7%-і). Бюджеттік кірістер бұдан ... ... ... ... министрі Арман Дунаевтің берген мәліметі бойынша жыл басынан
бүгінгі ... ... ... ... ... ... ... құрады, деп Казинформ хабарлады 18 мамырда. Есеп беру
периодындағы жоспар 105,9 %-ке ... ... ... ... ... ақша ... ... Республикалық бюджет бойынша
жопарды артық орындау 14,6 млрд.теңгені құрады, ал ... ... -7,6 ... ... - ... ... қаржы министрі берген.
Республикалық бюджеттің түсімдерінің өсуіне тікелейәсер ... ... ... ... болды, ол -8,5 млрд.теңгені ... және ... қоса ... және ... да ... қолданғаны үшін төлемдерден
түскен түсімдерді ерекше атап өтусек ... ... ... ... 4 ... жеткен. 1-ші мамырдағы жағдай сәйкес табыстар
бойынша жоспарларды артық орындау 64,7 млрд.теңгені ... ол ... %-ке ... ... ... ... ... үлкен үлесті
Республикалық бюджет алады, яғни ол 58,4 млрд.теңге, ал оның орындалуы
472,9 млрд.теңгені ... ... ... ... ... құраған.
Бюджеттік түсімдердің мұншалықты артық орындалуына ... ... әсер ... Бұл жағдайда дәйекті түрдегі түсімдер 39,2 млрд.теңгені
құраған, бұл алдын ала ... ... 3,6 есе ... ... ... ... анықтай келе, пайдаға салынатын ... ... 23 ... ... мәлім болды. Түсімдердің
артық орындалуына себеп болған жағдай әлемдік нарықтағы баға конъюнктурасы,
сонымен қатар іскерлік белсенділіктің өсуіде өз ... ... 1. 2006 жыл ... мен сәуір айларында республика бойынша
шикізаттық салалардағы ұйымдардан салықтың түрлері бойынша түсімдер (мың
теңге)
|Салықтар ... ... ... ... ... |34 116 647 ... ... тұлғалардың төлейтін | ... ... ... | ... ... ... |2 776 541 ... көзі ... ... | ... ... ... ... | ... ... ... | ... ... ... |27 715 702 ... көзі бойынша ұсталынатын | ... емес ... ... | ... ... табыс салығы | ... ... ... | ... ... орындалған | ... ... | ... ... құн ... | ... ... ... | ... ... | ... ... ... | ... | ... салалардағы ұйымдардан |10 866 478 ... | ... ... ұйымдардан |7 472 632 ... бөлу ... ... | ... ... ... | ... салалардағы ұйымдардан |82 948 000 ... ... ... | ... 2004 жыл да ... ... үшін жақсы сипатқа ие болды, 2003
жылмен салыстырғанда 2004 жылы бюджеттік ... ... өсті ... ... вице-министрі Азамат Ойнаров, оның өсуіне негізінен
корпоративтік ... ... ... ... ... және тағы ... да
ресурстарды пайдаланғаны үшін төлемдер үлкен үлес қосты деп хабарлайды ол.
Сонымен қатар сол жылы ... ... ... түрлері бойынша
берешектер 10,5 млрд.теңгеге ... (19,6%), және 42,9 ... 2004 жылы ... ... ... 23,6 млрд.теңге
мөлшерінде салық және ... да ... ... ... ... ... міндетті аударымдарды және пенияларды өндіріп алуға ... ... ... өсіміне тікелей әсер ететін тұлғалар шағын бизнес
субъектілері болып табылады. Экономика және ... ... ... ... бойынша ағымдағы жылдың 1 қаңтарына барлық
бюджетпен есеп ... ... ... ... саны өскен.
Министрдің сөзі бойынша жеңілдетілген ... ... ... жасайтын
шағын бизнес субъектілері 82 %-ке артқан, яғни 139 мың адамға ... ... ... ... ... ... саны 10%-ке ... ондағы адамдар
саны 161 мыңға жетті. Патент бойынша жұмыс істейтін кәсіпкерлер 38%-ке, ал
диқандық шаруашылықта жұиыс істейтіндер саны 36%-ке ... ... ... ... ... ... ... талдау жасайтын
болсақ, жыл сайын жалпы түсімдерге шаққанда табыстардың үлесі төмендеп
жатқаны байқалады. Ол 2001 жылы 86,4 %-ті ... 2002 жылы 78,3 %-ке, ... 73,1 %-ке, ал 2004 жылы 64,3 %-ке ... ... ... ... ... үлесі де төмендеп бара жатқанын байқаймыз, 2001 жылы
81,8% болса, 2002 жылы 76,3% блған, 2003 жылы ол ... ... ... ал 2004 жылы ... қана ... ... та ... түрде
төленетін трансферттердің көлемі өскен, ол 2001 жылы 12,2% болса, 2004 жылы
34,3% болды, жергілікті бюджетке 2004 жылы 609,4 ... ... оның ... ... жұмсалды. Республикамыздың 9 облысында заңды
түрде төленетін трансферттердің үлесі 35 %-ті ... ... ... ... ... пен жеке ... ... үлесі көбірек, тек Алматы
мен Павлодар облыстары мен Астана қаласында акциздердің ... ... тұр, олар ... 13,6%, 15,1% және ... ... ... ... базасының облыстар бойынша айырмашылықтары
20 есе, және де 12 мыңнан 120 мың ... ... ... ... ... жан ... ... шығындары арасында айырмашылықтар
өсуде. Бұл көрсеткіш Астана қаласында ... ... ... 3-4 есе ... ... ... бюджеттен жан басына шаққанда білім және
денсаулық ... ... ... ... ... ... 2 есе
болды. Жалпы мемлекеттік бюджеттен жан басына ... ... ... ... ... ... 2004 жылы 2003 ... салыстырғанда
өскен, яғни 2003 жылы 10 000 теңге болса, 2004 жылы 12 800 теңгеге жеткен.
Мемлекеттік және ... ... осы ... ... ... ... ... шығындар 1,3-1,4 есе өскен. Денсаулық ... ... ең аз ... ... және ... Қазақстан облыстарына тиесілі
болды, оның көлемі 5 000 теңгені құрады.
Жан басына шаққанда халық табысының өсуі ... ... ... әсер ... сөзсіз, ал ол көрсеткіш 2004 жылы 2003 ... ... ... ... 1,3 есе ... ... нәтижесінде
көрдік. Оның көп үлесін Атырау және Маңғыстау облыстары алады, 2003 жылы
ол көрсеткіш 35 026 ... ... 2004 жылы бұл ... 39 602 ... сонымен қатар Астана және Алматы қалалары бойынша жан басына
шақандағы халық табысы 2003 жылы 30 644 ... 2004 жылы 34 521 ... ... та, бұл көрсеткіштер халықтың өмір сүру деңгейінің өсуін
сипаттайтын дұрыс көрсеткіштер емес, ... ... ... ... ... мың ... табыс тапса, кейбір адамдар 12-15 мың табыс алуда, сол
себебті халықтың өмір сүру деңгейін сипаттайтын ... ... ... ... ... ... ... корзинасы, кедейшілік
сипаты (черта бедности), табыс айырмасы (дифференсация доходов), ... ... ... ... ... индексі.
Жергілікті бюджеттің орындалуы туралы толық ақпарат беріп кететін
болсақ оны мына ... ... ... ... ... ... ... жергілікті бюджеттің орнындалуы.
Сурет 2.
Алматы қаласы бойынша бюджеттік түсімдерге талдау жасайтын болсақ,
2002 жылы ... 148 843 ... ... ол ... %-пен ... оның ... салықтық түсімдер 144 959 млн.теңгені құрады, яғни 97,39
%-ті құраған. Ал 2003 жылы ... 190 427 ... ... ... %-пен
23,0%-ті көрсетті, оның ішінде салықтық түсімдер 185 315 млн.теңге болды,
яғни 97,31 %-ті құрады. 2004 жылы ... ... 190 974 ... ол ... %-пен 23,3 % ... оның ... ... түсімдер соммасы
185 663 млн.теңгені құрады, яғни 97,21 %. Ал ол ... 2005 ... ... деп ... жалпы бюджеттік түсімдер соммасы 196 670
млн.тг, ЖІӨ-ге %-пен 23,3 %, оның ішінде ... ... ... ... яғни 97,19 %. ... 2. ... қаласы 2004-2006 жылдарға әлеуметтік-экономикалық
дамуының индикативтік жоспарынан Алматы қаласы бюджеттік түсімі туралы
мәлімет (млн.теңге)
| |2002 жыл |2003 жыл |2004 жыл |2005 жыл |2006 жыл |
| ... ... ... ... ... ... |148 843 |190 427 |190 974 |196 670 |202 579 ... |144 959 |185 315 |185 663 |191 152 |196 796 ... | | | | | ... |29 052 |41 986 |38 938 |39 895 |40 773 ... ... | | | | | ... ... |15 849 |19 066 |18 767 |19 705 |20 651 ... | | | | | ... |22 877 |27 311 |29 956 |31 454 |32 964 ... | | | | | ... ... |2 390 |2 634 |2 782 |2 921 |3 062 ... ... |673 |767 |808 |849 |889 ... ... |1 030 |1 177 |1 245 |1 307 |1 370 ... |57 394 |72 543 |72 633 |73 785 |74 832 ... |1 861 |1 991 |1 999 |2 077 |2 177 ... салықтар|13 834 |17 840 |18 535 |19 158 |20 078 ... емес |3 884 |5 111 |5 311 |5 519 |5 783 ... | | | | | ... 3. ... Ішкі ... мемлекеттік бюджет түсімі %
|жылдар |2002 |2003 |2004 |2005 |2006 |
| ... ... ... ... ... ... |21,9 |23,0 |23,3 |23,3 |23 ... | | | | | ... ... | | | | | ... |21,6 |22,7 |23,1 |23,0 |22,9 ... ... |21,3 |21,6 |21,8 |21,8 ... емес |1,2 |1,1 |1,2 |1,0 |0,9 ... | | | | | ... |0,3 |0,3 |0,3 |0,2 |0,2 ... | | | | | ... | | | | | ... |0,4 |0,3 |0,3 |0,2 |0,1 ... | | | | | ... ... кеткен дәйектер мен мәліметтер салық төлеушілерге
салық тұрақтылығына, салық жүйесінің дамуына ... ... ... ... тудырмас. Дегенмен, біздің ойымызша, Қазақстан Республикасы
салық жүйесі әлі де болса өзінің негізгі ... жете ... ... ... ... ... байланысты халыққа тиімді болатындай,
сонымен қатар бюджеттің де түсімін төмендетпейтіндей белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... әділеттілік
қағидасының сақталуына байланысты көлік салығына өзгеріс енгізуді ... ... ... құралдарына салық айлық есеп көрсеткіш
ставкасымен двигатель көлеміне (текше см.) ... ... ... ... ... маркасының екі бірдей көлігін алайық, ол екі
автокөліктердің двигатель көлемдері бірдей 2000 текше см. ... ол ... ... ... салық сомасын төлейді – 7АЕК. Әрине бір қарағанда
бұл әділетті сияқты, бірақ бұл екі ... ... бір ... ... жол
жүретіндігін, экологияға келтіретін зияндығы мен жолды бұзу әсерінің қандай
екендігін ескеруіміз әділетті болады деп ойлаймыз. Бұл екі ... қоса ... №1 және №2 деп ... №1 әр-түрлі
факторларға (жұмысының түріне, жасына) байланысты 1 күнде 200 км жол ... 20 литр ... ... ал №2 таңертең жұмысына барады да кешке
жұмысынан үйіне қайтып келеді, сонымен 40 км жол ... ... 4 ... жұмсайды. Және де күн сайын сол сияқты, сонда бір жылда №1-ші №2-ге
қарағанда жол жүруі де ... ... да, ... ... кері ... ... болып тұрғанын байқаймыз, ал жыл соңында ... де ... ... ... шын ... ... ... сіздерге түсіндіре алдық деп
ойлаймыз. /4/
Кесте 3. №1 және №2 көлік жүргізушілері
| |№1 |№2 ... ... |2 000 ... см |2 000 ... см ... жол жүруі |200 км |40 км ... жол ... |72 000 км |14 400 км ... ... |7 АЕК ... |7 АЕК ... ... ... ... |7 200 литр |1 440 литр ... ... ... |11 400 ... |2 880 теңге ... |- 4603 ... |+3917 ... ... ... шешуге байланысты өз тарапымыздан мына үлгіні ұсынамыз,
ол дамыған елдер тәжірибесіне негізделеді, мысалы АҚШ. Ол үлгі бойынша ... ... ... ... алып ... ... майға деген бағаны
белгілі бір соммаға арттырамыз, мысалы ол 2-3 ... ... ... ... ... 1 ... бағасы 60 теңге болса енді 63 теңге болады,
ондағы 60 ... оның ... ... ал 3 ... ... ... ... жанар-жағар май салығы болады. Ол көптеген елдерде жанар-жағар ... ... деп ... ... ... идея ... құралдарының қанша
жанар-жағар май қолданғаны арқылы олардың қанша жол жүргендігін бақылау,
сол арқылы олардың жолды бұзу ... және ... ... кері әсері
қанша болатындығын анықтау, соған байланысты әділетті түрде салық ... ... көп ... май қолданса, мемлекетке және
қоғамға тигізетін жағымсыз әсері ... көп ... олар ... ... көп ... ... болады. Әрине бұл күрделі механизм
болғандықтан, оны біз жанар-жағар майға қосылытын ақша көлемін 2-3 ... ... қате ... деп ... ... ... көлік құралдарынан
қанша салық түскені белгілі, Алматы ... ... 2004 ... 2005 ... ... ... деп болжануда, біз оны әлі ... ... ... ... ... мына ... ... жанар-жағар майды тұтыну көлемі қанша, Қазақстан Республикасы салық
кодексі ... ... ... ... төлеуден босатылғандарға әсері қалай
болады, т.с.с. Біз студент ретінде өз тарапымыздан тек идеяны ғана ... ал бұл ... ... зерттеп, дамытып, нақтылап парламентке
ұсыну ... ... ... ... деп ... да бір ... қажет ететін мәселе, яғни ... ... ... ... ... ... ... тікелей әсер ететін
мәселе фискалдық жады бар бақылау ... ... ... ... ... себебі барлық кәсіпкерлер мен кәсіпорындар өз табысын
арттыруды көздейді, ... ... олар ... аз ... ... аз ... ... олар сату көлемін және сомасын ... ал ... ... ... ... алмай кетіп қалуы
тәжірибеде көп ... міне осы ... ... ... ... ... шын ... табыстарын төмендетіп көрсетеді, бұл
бірден екі салықтың түсімін төмендетүге алып ... олар ... ... және ... ... ... Міне осы ... салық органдары
тарапынан бақылау өте қиын, сол ... біз, ... ... халыққа
фискалдық чекті өз уақытында талап етудің қажет екендігін түсіндіруіміз
керек, яғни еліміздің ... ... ... ... ... ... ... жақсаратынын түсінуі керек. Бұны
халыққа жеткізу мақсатында мемлекет тарапынан түрлі ... ... ... ... ... ... /4/
Бүгінгі күні салықтық түсімдердің өсуіне ... ... ... ... ... ... экономика, серый импорт) болып ... ... ... ... бойынша бүгінгі күні көлеңкелі экономика
дәрежесі 22,4% ... тұр, ... та ... көрсеткіш Даниал Ахметовтің сөзіне
қарағанда одан әлде қайда көп, ол 30 бен 40% аралығында, онымен тәуелсіздік
алғалы бері мемлекетіміз ... ... ... әлі де ... оны ... таба қойған жоқ, еліміздің нарығы заңсыз түрде контрабанда жолымен
импортталған тауарларға толы екені бәрімізге ... ... ... ... ... ... ... кетсек, немістің Bosch
маркасының автобөлшектерін ... ... ... ... ол ... ... ... тіркелген және ол тікелей Германиядан
Bosch маркасының автобөлшектерін ... ол Bosch ... ... 50-60%-ін ғана құрайды, ал ... ... ... ... ... Араб ... ... оның бағасы заңды түрде келген тауарға қарағанда ... ... ... ... тауарға сұраныс артады, бұл ... әрі ... ... түрткі болады, нәтижесінде салықтық түсімдер
төмендейді. Ал елімізде оған ... ... өте көп, ... ... ... ... ... етуіне кеден бақылау органдары көмек
беруі керек, өкінішке орай кеден бақылау органдары өз ... ... олар өз ... ... ... олар ... дамытуда, мұның нәтижесінде еліміздің бюджеттік түсімдері зиян
шегуде. Бұны болдырмау үшін ... ... ... ... керек, олардың қызметтерін бақылауды күшейтуіміз керек, ... ... ... ... төмен жалақы олардың сыбайлас
жемқорлыққа баруына итермелейді, ... ... ... ... ... ... ... органдарына қызметкерлерді қатаң
талаптарға сәйкес ... ... ... ... жоғарылату
шараларын іске асыруымыз керек.
Кеден қызметкерлерінің жұмысын ... ... ... ... ... кедендік салықтар мен түсімдердің көлемін
арттыру мақсатында осы жылдың 1-2 қантарында Қазақстан ... ... ... ... ... Оған сол аталмыс комитеттің
орталық аппаратының және территориялық кеден ... ... ... ... және де ондағы қарастырылған негізгі
мәселелер:
1. 2004 жылғы Кеден қызмет органдарының нәтижелері және 2005 ... ... ... ... ... ... және ... бақылауды
жетілдіру туралы шаралары;
3. Фискалдық саладағы кеден ... ... ... ... Кедендік құқық бұзушылықтармен ... ... ... ... ... ... кеден органдарының коррупцияға қарсы іс-шаралары.
Онда кеден органы қызметкерлерінің жұмысын жетілдіруді, сыртқы сауданы
дамытуды, кеден ... ... ... ... ... ... ... Сонымен қатар кеден қызмет
органдарының фискалдық қызметтерінің дұрыс орындалмай жатқандығын, және ... ... ... ... ... әкімшіліктің
әдістері мен формалары туралы мәселелер талқыланды. Тарифтік және ... ... ... ... ... ... анықтауда бақлауды кеденді
бағалаудың халықаралық қағидаларына сәйкес жүзеге асыру шаралары туралы
айтылды. Осылардың нәтижесінде 2004 жылы ... ... ... ... 244 млрд.теңгені құраған, ол 2003 ... ... ... көп, яғни ... ... 22,7 %-ке артық. Бірақ та,
тауарлардың және ... ... ... ... ... территориясына
кіруімен күресі, кеден саласында құқық бұзушылықтармен күресу әлі де болса
тиімді ... ... ... Кеден бақылау органдарының басқа
мемлекеттік қызмет органдарымен байланысып әрекет етуі ... ... ... ... ақпаратпен толық әрі уақтылы қамтамасыз ... әр ... ... ... ... жүзінде уақытынан ерте немесе
заңсыз түрде қылмыстық іс-әрекет қозғау жұмыстарының ... ... ол ... адам ... бұзылуына әкеп соқтырады. Кадрларды
тәрбиелеу жұмыстарының жеткілікті дәрежеде жүргізілмеуі өкінішті-ақ. ... ... ... қызмет органдарына қойылатын талаптарға жауап
беретін, моральдық және ... ... ... ... жоғары
квалификацияланған мамандарды алу қажеттігі туралы айтылды. Айтарлықтай
мәселе кеден инфрақұрылымының материалдық техникалық базасын ... жаңа ... және ... ... ... ... аталған іс-шараларды жүзеге асыратын болсақ ... ... ... арта ... ... мол, ... өзі ... халықтың тұрмыс
деңгейінің өсуіне, олардың әлеуметтік жағдайының дамуына ... ... ... ... ... себебі кедендік түсімдер мен
салықтардан түсетін ... ... ... республикалық бюджеттің 4-тен 1-ін
беріп тұр, оның ... щдан әрі ... ... ... ... ... қоса мемлекетіміздің әр азаматы мүдделі болуы тиіс, өйткені
мемлекетіміздің бюджетінің өсуі еліміздің әлемдегі алатын орнына да ... ... ... ... ... ... ... ынталандыру мақсатында жүргізілген шаралар
Қазақстан Республикасының орта мерзімдегі салық саясатының негізгі
мақсаттарының бірі 2015 жылға ... ... ... ... ... ... климат туғызу. Бұл негізінен жоғары
техналогиялық экспортқа бағытталған өндірісті құру үшін ... ... ... ... ... ... және экономикаға инвестиция тартуды әрі ... ... ... ... жету жағдайларының бірі отандық өнім сапасын
арттыру, және де ... ... ... ... ... адамның өмір сүруіне қажетті таза ортаны қалпында сақтап
қалу. Қазіргі таңда көптеген кәсіпкерлер ... ... беру ... ... ... ... түсетін кәсіпорындар, өз
өнімдерінің сапасын арттыруға ... ... олар өнім ... арттыруымен
қоса қоршаған ортаға тигізіп жатқан зияндарының қаншалықты дәрежеде екенін
білмейді. Сол себепті ол кәсіпорындарды ... ... ... тек ... ... ... ... келуін емес сонымен қатар ол
кәсіпорындардың менеджментінің, өндіріс процесін ... ... ... келуін қадағалауымыз керек. Бұл мақсаттарға жету үшін
әлемдік нарықта бәсекеге төтеп ... ... өнім ... ... өндіріс
жүйесін құру, яғни кластерлерді құру қарастырылуда./20,21/
Премьер-министрдің үкімі ... ... ... ... мен ... енгізуге байланысты ұсыныстар әзірлейтін
жұмысшы топтары арқылы көрсетілген мақсаттарға ... ... ... мен ... ... Ол ... мына бағыттар бойынша
жүргізілді:
• Негізгі құралдарды жөндеуге байланысты шығындарды шегерімдерге жатқызу
және амортизациялық аударымдарды есептеу ... ... ... ... ... ... және тұтынушылар тарапынан
амортизациялық саясатты жетілдіруге байланысты сұраныстарын ... 2005 ... ... ... ... ... ... және амортизациялық аударымдарды есептеудің жаңа ... Бұл ... ... байланысты 8-ден 20% аралығында
амортизацияның шекті нормасын қалыптастыру арқылы ... ... 9-дан 4-ке ... ... салықтық есеп беру түрлерін
қысқарту және ... есеп беру ... ... ... топтарын өндіретін өнім немесе қызмет түрлеріне байланысты
емес, жұмысқа енгізілген ... ... ... ... тұрақты
активтер классификациясының мәселесін шешуге, тұрақты активтердің
құнын белгілі бір ... ... соң ... ... ... ... тұрақты активтерді жаңартуға ұмтылу ғылыми және жоғары
технологиялық өндіріске инвестиция тартудың негізгі ... ... ... Жаңа ... ... ... негізгі
ынталандырушы факторларының бірі болып табылады.
• Корпоративті ... ... ... ... ... ... ... кеңейту.
Экономиканың шикізаттық емес саласындағы ... ... ... ... жаңа өндіріс құру ... ... ... ... ... ... ... салық төлеушілерді корпоративті табыс салығынан босату.
Үкіметтің ... ... ... ... ... берілетін приоритетті іс-әрекет түрлеріне мыналар
қосылған: тамақ өнімдерін өндіру, ... ... киім ... ... және тері бұйымдарын өндіру, ағашты өңдеу және ағаш ... ... ... ... ... ... ... және
пластмасса бұйымдарын өндіру, басқа да металдық емес минерал заттарын
өндіру, металлургиялық өндіріс, дайын металл бұйымдарын өндіру, ... ... ... офистық құрал-жабдықтар мен есептеу
техникаларын өндіру, электрондық машиналар мен ... ... ... және ... аппараттарын өндіру,
медициналық техника, өлшегіш құралдары, ... ... ... ... ... автомобиль, прицеп, жартылай прицеп,
тағы басқа да көлік ... ... ... ... ... ... ... сәйкес келетін қосылған құны
жоғары тауар өндіруге, сапалы менеджмент жүйесін ... ... ... ... ... ... енгізу. Егер
кәсіпкерлер жоғары қосылған ... өнім ... ... ... ... мына ... ... оларға салық кодексіне сәйкес
корпоративті ... ... салу ... ... тәртіп қолданылады:
өндіретін өнімдерінің немесе қызметтерінің табысының 90%-тен астамы
жоғарыда ... ... ... ... ... ... түскен табыс болса; тауарларды (қызметтер мен жұмыстарды)
жүзеге асырудан түскен табыстан қосылған құнның ... ... ... ... ... ауыртпашылығы коэффициенті 12%-тен кем болмауы
тиіс. Егер кәсіпкерлер осы талаптарға сәйкес жұмыс жасаса есептелген
корпоративті ... ... 30%-ке ... ... төлейді.
/20,21,22,23,24/
• Отандық кәсіпкерлердің әлемдік стандартқа сай ... өнім ... ... ... ... өнімдерін ИСО 9000 және ИСО
14000 ... сапа ... мен ... ... ... жүзеге асырса корпоративтік табыс салығының сомасын
30 %-тен 50 %-ке азайтады. Бірақ бұл ... ... ... ... жер қойнауындағы байлықтарды пайдаланушылар;
акцизделетін тауарларды ... ... ... ... режимі
қолданылатын ұйымдар; мұнай-химия саласында өз іс-әрекеттерін ... ... ... жатқан шаралар жоғары технологиялық өнімдер өндіруге
үлкен үлес қосады. ... ... ... ... ... ... арттыруды, қазақстан дайын өнімінің экспортын
арттыруды және ... ... ... ... ... ... қатар индустриалды-инновациялық даму стратегиясына сәйкес
салық саясатындағы орта ... ... ... бірі ... одан әрі ... инвестиция тартуды қолдау болып табылады.
Біздің пікірімізше, жоғарыда айтылып кеткен мәселелерді ескере отырып
Қазақстан ... ... ... ... ... қағидаларды
қалыптастыруымыз керек:
– Салық жүйесін ең жақсы және түпкілікті вариантын құру ... бұл ... ... ... тез ... құру үшін жетілдіруіміз керек;
– Салық ... ... ... ... ... ... қаржы ресурстарымен қамтамасыз етуі;
– Салық жүйесі мүмкін болғанша ... және ... ... ... ... ... ... агенттерінің ниеттеріне сенімсіздік тудырмауы
керек, яғни өндіруші ... бір ... жоқ ... ... қабылдаса, оның
шешіміне жаңа қабылданған салық кері әсерін тигізбеуі керек;
– Салық жүйесі екі ... ... ... ... ... ... Салық жүйесі мүлік түріне, заңға қайшы келмейтін іс-әрекет түріне
және ... алу ... ... ... ... ... механизмін қабылдауы керек;
– Салық жүйесінде ... ... ... ... және льготалық
ережелері рационалды түрде болуы керек;
– Салық жүйесі салық төлеушілердің түрлі топтары мен ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етуі керек, дегенмен ол салық жүйесінің
экономикалық тиімділігіне зиян келтірмеуі ... ... ... ... ... ... алып құрылуы керек,
яғни заңды және жеке ... ... ... ... шегі болуы керек. /25,26,27/
Жоғарыда атап өткен мәселелерді дұрыс шешуге ұмтылсақ салықтық
түсімдердің ... оның ... ... ... ... ... және ... дамуына, бюджеттік
жұмыскерлердің жалақысының ... ... ... ... ... нығайуына және ұлттық қауіпсіздігіміздің
беріктігін сақтауға, Қазақ халқының санының ... яғни ... ... ... ... аренада берік орнын таба білугіне
мүмкіндік туады деген ойдамыз. Бұл ... ... тек ... ... ғана ... ... керек, бұған бүкіл қоғам болып
қатысуымыз керек, жеке ... ... ... ... ... ... ... өз табысын арттыру мақсатында, нарықта тауар
өткізу көлемін ... ... ал ... ... ... ... ... арттыру мақсатында.
ҚОРЫТЫНДЫ
Жоғарыда айтылған мәліметтерді ... келе ... ... болады. Жалпы дүние жүзінде экономиканы реттеудің негізгі құралдары
ретінде салық ... кең ... ... ... Қай ... ... елді
алмаңыз оның салық жүйесі түрлі жағдайлар мен құбылыстарды ынталандыру ... ... ... ... жетілдіріліп отырады, яғни қатып
қалған бейне емес. Сол себепті, экономикалық жағдайлар мен құбылыстардың
өзгеруіне байланысты, ... ... және ... ... түзетіп,
жетілдіріп отыруымыз керек. Біздің елімізде де, тарихқа кішкене назар
аударып ... ... ... ... ... даму сатысында бірнеше
кезеңдерден өтті, соның нәтижесінде қазіргі ... ... ... өз ... ... ... ... сай жұмыс жасап отыр, яғни біз ... ... ... ... ... ... ... Мақтаныш ететін жайт,
бүгінгі күні ... ... ... ... ... ... отырып, әлемдік тәжірибеге сүйене отырып халықаралық стандарттарға
сай салық жүйесіне, салық жүйесін ... ... ... ... 2001 жылы 12 ... қазірге дейін қолданылып келетін «салық
және бюджетке ... ... да ... ... Республикасының
кодексі қабылданған болатын, мұны жетілдіру мақсатында салық саясатында
жүргізілген ... ... ... айта ... болмас. /26/
2003 жылы мемлекетіміздің басшысы ... ... ... ... және ... ... төмендету мақсатында салық кодексіне
өзгерістер енгізуге байланысты бірнеше заңдарға қол ... және ол 2004 ... ... өз ... ... Ол ... мына салықтарды қамтыған болатын:
әлеуметтік салық ставкасы регрессивті шкаламен 20% мен 7% ... ... ... құн ... туралы айтып кетсек 16%-тен 15%-ке төмендетілді.
Сонымен қатар жеке табыс салығының ... ... ... 20%-ке
төмендеді. Тұрақты активтердің кейбір топтары бойынша амортизация нормасы
өскен, мысалы компьютерлер бойынша амортизация нормасы 15% тен 25%-ке ... ... шикі ... ... ... ... Жылдық табыс
көлемін арттыру жолы арқылы жеке кәсіпкерлерге патент бойынша арнайы ... ... ... ... ... ... 1,5 ... 2,0
млн.теңгеге дейін болса 3% ставка қолданылады. Жеңілдетілген декларация
бойынша салық ставкасы табыс ... 2,0 ... ... ... ... үшін 3%-ке дейін, ал заңды ... үшін 4%-ке ... ... бұл ... ... 5% ... салық
алынған болатын. Халықаралық теңіз сауда портын дамытуға мақсатталған,
ақпараттық технологиялық және ғылыми ... ... ... ... аумағыда өз іс-әрекетін жүзеге асыратын ұйымдар үшін салық салудың
ерекше режимі қалыптасқан. Көмірсу шікізатын қайтаөңдеуді ... ... үшін ... ... және ... ... ... дамытуды
ынталандыру мақсатында экономиканың мұнайхимия саласында мұнай және газды
жаңа технологияны енгізу арқылы ... ... ... ... асыратын
ұйымдар үшін корпоративті табыс салығын салуға ... ... ... ... ... ... ... мақсатында микронесие
беру операцияларын қосылған құн салығынан босату нормасы енгізілген. /17/
Салық органдарының іс-әрекетін жетілдірудегі ... ... ... ... ... енгізу болып табылады. Бүгінгі
таңда салық төлеушілерге арналған келесідей салықтық әкімшілік ... ... ... ... ... ... ХЖКЖ ... гарантированной доставки сообщений), ИС ЭфНО (электронная ... ... ҚҚС АЖ (ИС НДС), ИСИД ... ... ... бойынша),
РНиОН (салық салу объектісі және салық төлеушілердің ... ... ... ... ... ... ... қарамастан, 3-ші
тарауда көрсетіп кеткендей, мемлекетіміздің салық жүйесінде әлі де ... ... бар ... ... ... және ол мәселелермен
тек мемлекеттік қызмет органдары ғана емес, республикамыздың азаматтары мен
еліміздегі заңды тұлғалар болып ... ... ... ... ... еліміздің, халқымыздың өсіп-өркендеуіне кедергі келтіріп ... ... әр ... ... міндеті деп түсінуі керек.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Ильясов К.К., Зейнельгабдин А.Б., Ермекбаева Б.Ж. Налоги ... ... ... ... М.Г. ... и ... ... 1999г.
3. Ильянов Р.Г. Налоги и налогооблажение.- Алматы, ... ... және ... ... ... да ... ... туралы
(Салық кодексі)» 2004 жыл 1 қаңтардағы Қазақстан Республикасының
кодексі (толықтырулар мен өзгертулер енгізілген).
5. Налоги. Под ред.Д.Г.Черника.- ... ... ... С.М. ... и ... Караганда, 1998г.
7. Петрова Р.Ш. Налоговое право.- Алматы, 1999г.
8. «Салықтар және бюджетке төленетін міндетті ... ... ... №2235 Қазақстан Республикасының заңы (толықтырулар мен өзгертулер
енгізілген).
9. «Салықтар және ... ... ... да ... ... ... ... 2001 жыл 12 маусымдағы № 209-ІІ Қазақстан
Республикасының кодексі.
10. Карагусова Г. Налоги:сущность и практика применения.- Алматы, 1996г.
11. Ихданов Ж.О., ... Ә.О. ... ... ... ... Оқу құралы.- Алматы: Экономика, 2002ж.
12. Налоговая ... РК и ... ... ... ... ... и политологии МОиН РК.
13. «2030 жылға Қазақстанның даму Стратегиясын жүзеге асырудың келесі
шаралары туралы» 15.08.2003 жылғы № 1165 ҚР ... ... ... ... ... на тему ... политика: итоги и
перспективы" 16.05.2005г.
15. 24.05.2005г. Доходы бюджета от поступления налогов увеличились
АСТАНА. 24 мая. ... ... ... ... ... ... Казахстан «О республиканском бюджете на 2005
год»
17. Выступление на Республиканской научно-практической конференции: «О
совершенствовании ... ... в ... малого бизнеса».
18. 2001-2004 жылдарға жергілікті бюджет түсімін талау. Б.Мухамеджанов,
К.Джангабаева.
19. Алматы қаласы 2004-2006 жыл ... ... ... ... 2005 жыл ... ... Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың
Қазақстан халқына жолдауы.
21. 2004 жыл Қазақстан Республикасының Президенті ... ... ... ... «2003-2015 жылдарға Қазақстан Республикасының индустриалды-
инновациялық даму стратегиясы туралы» 17.05.2003 жыл №1096 Қазақстан
Республикасы
23. Президентінің жарлығы. Выступление премьер-Министра РК Д.К.Ахметова
«Инвестиционный климат и ... ... ... на
конгрессе «ЕврАзЭС- деловой мир», Москва, 21.09.2004г.
24. «1998-2000 жылдарға ҚР дамуының стратегиялық ... ... ... № 3834 ҚР ... жарлығы.
25. Ахметова Ш. Государство и бизнес. -Алматы., 2002.
26. Бибатырова И.А. Государственное регулирование экономики: Уч. Пособие.
–Алматы: ... ... 2004 ... Атаманчук Г.В. Теория государственного управления. Курс лекций. – М.:
Юрид. лит. 1997г.

Пән: Салық
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 53 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасының салық жүйесінің қазіргі жағдайы13 бет
Қазақстан Республикасының салық жүйесіндегі жеке табыс салығының ерекшеліктері мен даму бағыттары33 бет
Қазақстан Республикасының экономикасын мемлекеттік қаржылық реттеу жүйесінде салықтың рөлі мен орны24 бет
Қазақстан Республикасындағы салықтардың негізгі түрлері32 бет
Қазақстан Республикасының салық жүйесінің реформасы51 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь