Интеграциялық процестің дамуындағы Қазақстан Республикасының алатын орны

КІРІСПЕ

І.БӨЛІМ ӘЛЕМДІК ШАРУАШЫЛЫҚТЫҢ ДАМУЫНДАҒЫ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ИНТЕГРАЦИЯНЫҢ МАҢЫЗЫ
1.1 Экономикалық интеграция: мәні және даму ерекшеліктері
1.2 Интеграциялық дамуда әлемдік тәжірибенің маңызы
1.3 Экономикалық интеграция объективті уақыт талабы

ІІ.БӨЛІМ ИНТЕГРАЦИЯЛЫҚ ПРОЦЕСТІҢ ДАМУЫНДАҒЫ ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ АЛАТЫН ОРНЫ
2.1 Интеграциялық бірігу процесі мен Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы
2.2 Қазақстан посткеңестік интеграциялық процестерде:мәселелері мен болашағы
2.3 Қазақстан Республикасының интеграциялық қатнастар жүйесіндегі орны

ҚОРЫТЫНДЫ
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
ҚОСЫМШАЛАР
        
        КІРІСПЕ
|3 | |
|І-БӨЛІМ ӘЛЕМДІК ШАРУАШЫЛЫҚТЫҢ ДАМУЫНДАҒЫ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ИНТЕГРАЦИЯНЫҢ| ... | ... ... ... мәні және даму ... |7 |
|1.2 ... ... ... тәжірибенің маңызы |14 ... ... ... ... ... ... |20 |
| | ... ИНТЕГРАЦИЯЛЫҚ ПРОЦЕСТІҢ ДАМУЫНДАҒЫ ҚАЗАҚСТАН | ... ... ОРНЫ | ... ... ... ... мен Тәуелсіз Мемлекеттер |24 ... | ... ... посткеңестік интеграциялық процестерде:мәселелері мен|40 |
|болашағы | ... ... ... ... қатнастар жүйесіндегі |49 |
|орны | ... |55 ... ... ... |58 ... |60 ... ... ... ... ... ... басқа да
посткеңестік елдер сияқты өзін халықаралық қауымдастыққа нығайту үрдісінде
белсенді қатысып келеді. Бұл ... ... ... жақтарын
жетілдірумен бірге, бірінші кезекте оның саяси жүйесі ... ... ... ... ... ... әлемде халықаралық қарым-
қатнастардың барлық жүйесі ... ... ... және
мемлекет ішіндегі құрылымдарға қатысты халықаралық құқықтық принциптер ... сапа ... ... ... ... Халықаралық өмірдің
басты мақсаты – бейбітшілікті нығайту және жалпыға бірдей қауіпсіздікті
қамтамасыз ету болып ... Оған ... ... бір жолы – ол барлық
халықтартар арасындағы ... ... ... ... ... ... ... сақтау және
сырттан агрессияға жол бермеу ... ... ... ... ... ... өзара тәуелділік пен өзара әсер етудің нығаю
кезінде немесе жаһандану жағдайында ... ... ... ... өсуі ... және ... ... мәселесін
бірінші орынға қояды.
Жаһандану жағдайында адамзаттың алдынан жаңа постидеологиялық кезең
ашылды. Осы заманғы әлем ... ...... ... ... коммуникциялар кеңістігінде жан-жақты бірігу, бүкіл ... ... ... ... ... ... кешуде.
Бүгінгі таңда интерация әлемдік дамудың ... ... ... ... ... ... ... әлемдік шаруашылыққа
интеграцияланса, ... ... ... ... ... одақтар мен қоғамдастықтар құрылып жатыр.
Интеграция, бірігу яғни экономикалық ... ... ... ... ... олардың арасындағы байланыстарды дамытады.
Экономикалық интеграция терең тұрақты ... ... ... арасындағы еңбек бөлінісі негізінде елдерді шаруашылық саяси
мемлекетаралық бірігу ... ... ... ...... экономиканы жақындастыру және экономикалық міндеттерді
бірлесіп шешуді қамтамасыз ... ... ... экономиканың және халықаралық экономикалық
қатнастардың маңызы болып, біріккен ... ... ... ... ... ... ... ғылыми техникалық прогресстің дамуы,
қазіргі заманның ... ... және оның ... ... ... ... ... сөзбен айтқанда саяси, мәдени, діни, табиғи
және т.б. өзгешеліктеріне қарамастан ең соңғы есепте әлемдік ... ... ... ... және жеке елдердің бүтіндік әлемдік
комплекстерінің экономика дамуының ... ... ... ... ... және ... ... келе өсуі, елдердің бірігуі, ерікті
сауданың қолданылатын арттықшылықтары туралыда айтылады.
Мұндай жағдайларда елдердің дамуы оның рөлі және ... ... орны көп ... ... ... анықталуы, халықаралық
еңбек бөлінісі, мамандану секілді салыстырып дұрыстау ең алғаш ... ... ... ... ... және ... шығару
бағытының саясатын бірлестіру болып табылады..
Интеграциялық процестердің дамуы халықаралық ... ... мен ... ... ... артуының заңдылықты нәтижесі болып
табылады. Бұл ... ... ... ... өнім ... ... және халықаралық сауда мен өндіріс факторлары қозғалысындағы
көптеген кедергілерді жоюды қажет етеді. Бұны жүзеге ... ... ... ... ... ... келісімдер негізінде
ғана мүмкін болады.
Экономиканы ... оған ... ... ... ... ... қарағанда қосымша жүйелі эффект деп аталатын
артықшылықтарды алуға жағдай ... ... ... алғанда,
мемлекеттердің бұндай ынтасы әлемде ... ... ... өзгерістерді
көрсетеді және де қоғамдық өмірдің әр түрлі ... ең ... ... ... процестердің дамуына жасалған оңтайлы
жағдайлардан туындайды.
Жаһандануға қандай факторлар жәрдемдесуде?
Бірінші кезекте, бұл ... ... мен ... ... ... Сауда-саттықты өрістету экономикасының дамуы мен өсуі
үшін стратегиялық тұрғыда қажет. Ашық экономикалар протекционистік ... ... ... ... өз ... ... жолындағы екінші қадам – капиталдардың еркін қозғалысы.
Үшіншіден, адамдардың кедергісіз қозғалысы. Бүгінде әлемде елеулі көші-
қон өзгерістері жүріп жатыр.
Төртіншіден, жаһандану ... бірі ... ... валюталық операциялардың серпінді дамуы болып табылады.
Бесіншіден, ақпараттық, интеллектуалдық өнім мен ... ... ... ... бірі және ... ... табылады.
Қазіргі уақытта Қазақтан ТМД-да және жалпы әлемдік қауымдастықта
демократиялық құндылықтар ... ... ... және ... бекітуде өз үлесін қосуға талпынып отырған мемлекет ретінде
әлемге әйгілі. Осы тұрғыдан алғанда ... ... ... ... ... ... ... өзінде саяси және экономикалық
негізі бар.
Достастық елдер өз ... мен ... ... ... да ... ... бастағаны белгілі. Елбасы
Н.Ә.Назарбаевтың идеясы негізінде дүниеге келген Евразиялық ... ... озық ... айналып келеді. Қазіргі күні бұл
қауымдастық аясында ... ... ... одақ ... белгілеу, бірте-
бірте ортақ валютаға көшу мәселелері қарастырылу үстінде.
Бүкіл әлем бойынша интеграциялық үрдістер терең сипат алып ... ... ТМД ... көптеген елдерді қамтитын құрылымның болғаны
дұрыс. Бірақ оның неғұрлым тиімді жағдайда ... ... ... ... ... ... интеграцияланса, аймақтарда тығыз
саяси ықпалдастықта ... ... ... ... ... он ... ... Экономикалық одақ құруды бірауыздан қолдап, ... ... ... қол ... Осы Декларацияда ТМД-ға мүше елдер тауар,
қызмет, ... ... ... ... ... ... рынок құрып, терең
интеграциялану арқылы Экономикалық одаққа кезең-кезеңмен өтетіндігі ... ... ... ... ... кедендік одақ құрып, оның
тарифтерінен ТМД елдерін ... жайы ... ... ... ... ... әдіске бейімдеп, экономикалық реформалар ... ... ... ... ... ... айтылған.
Бүгінде посткеңестік кеңістікте әрқилы интеграциялық бірлестіктер ... ... БЭК ... ... ЕурАзЭҚ аясында кеден проблемасын шешуге
қатысты жұмыстар жүргізілуде.
Біздің ұлттық ... ... ... оны ... интеграцияланған жағдайда ғана қол жеткізе аламыз. Сондықтан да
Қазақстанның Бүкіләлемдік Сауда ... ... ... аса ... ... ... Бұл – жаһандық бәсекелестіктің элементі, сондай-ақ ... ... ... ... ... ... ... арнаған биылғы ... ... ... құру ... ... ... етілді. Орталық Азия өңірінің
барынша интеграциялануына қадам жасау. Бұл ... ... ... ... ... ... бірлестіктерді айтуға болады.
Елбасының Евразия кеңістігіндегі интеграциялық ... ... ... ... Азия ... және ... ... ұйымы
секілді халықаралық ... ... ... экономикалық
кеңістікті жүзеге асыру жұмыстарында атқарған рөлі мен ... ... де, ... саясаткерлергеде кеңінен мәлім[2].
ХХІ ғасыр – интеграция ғасыры. Сондықтан аса ірі ... ... ... ... ... өмір сүру ... емес ... де түсінікті.
Дипломдық жұмыстың мақсаты мен міндеттері. Жүйелі түрде, посткеңестік
кеңістіктегі интеграциялық процестерді зерттеу және ... ... ... ... ашып көрсету. Жаһандану жағдайында экономикалық
интеграцияның мақсаты – ұлттық экономиканы жақындастыру және экономикалық
міндеттерді ... ... ... ету. ... ... адамзаттың
біртұтас ақпарат пен коммуникациялар кеңістігінде жан-жақты бірігу, бүкіл
әлемнің біртұтас экономикалық, саяси ынтымақтастық ... ... ... ... ... ... үшін ... міндеттері:
• Жаһандану жағдайындағы интеграциялық процестердің дамуын зерттеу;
• Әлемдік шаруашылықтың ... ... ... ... ... ... теориялық аспектілерін
қарастыру;
... ... ... ... ... зерттеу;
• ТМД интеграциясының идеялық негізіне тоқталу;
... ... ... ... ... алатын орны.
Дипломдық жұмыстың зерттеу пәні. Интеграцияның мәні мен ... ... ... мен оның ... ... саяси-
құқықтық базасы қарастырылды. Жұмыста әлемдік интеграциялық даму процестері
мен тәжірибелерін зерттеуде ТМД, ... ... Азия ... мен болашағы ой елегінен өткізілді. Қазақстан Республикасының
әлемдік интеграциялық қатнастар жүйесінде алатын орны мен болашақ жағдайына
тоқталынды.
Жұмыстың теориялық және ... ... ... термині
алғашқы рет неміс және швед ғалымдарымен ХХғ. ... ... ... ... саяси проблематикаға қатысты
мәселелердің ерекше жақтарын ашу ... ... ... түсінігін жеке
қарастыра бастады. Көптеген зерттеушілер «саяси ... ... ... ... ... Э.Хаас деп есептейді. Интеграцияның
әртүрлі теориясының негізін ... ... ... ... ... В.Г. ... әрбір зерттеуші интеграция ұғымын қамтитын
мәселелер жөнінде түсінбей ... ... ... ... деп ... ... ... бөлшектердің біртұтастық пен
байланысты ... және осы ... ... ... ... құрылымдық
функционизм негізін салушы Т.Парсонстың ұсынып отырған интеграция түсінегі
екі ... ... ... интеграция элементтерінің ішкі
сыйымдылығы. Екіншіден, интеграциялық жүйенің сыртқы қоршаған ... шығу ... ... ... сақтау мен қолдау. Сондай-ақ
басқада зерттеушілермен қатар Қазақстандық ғалымдардың ... ... ... ... жарық көруде. Атап айтанын болсақ, ҚР
Академик, Ә.Я.Әубакіров, Кенжегузин М.Б., Елемесов Р.Е., Жатқанбаев ... Ж.Я., және ... ... ... ... ... және халықаралық қатнастар экономикасыдағы
мәселелер қарастырылды.
І тарау ӘЛЕМДІК ШАРУАШЫЛЫҚТЫҢ ДАМУЫНДАҒЫ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ИНТЕГРАЦИЯНЫҢ МАҢЫЗЫ
1.1 ... ... : мәні және даму ... ... ... ... ... айырбасы мен оларды
өндіретін факторлар қозғалысының артуының заңдылықты нәтижесі болып
табылады. Бұл ... ... ... ... өнім ... ... және ... сауда мен өндіріс факторлары қозғалысындағы
көптеген кедергілерді жоюды қажет етеді. Бұны жүзеге ... ... ... ... көпжақты саяси келісімдер негізінде
мүмкін болады.
Қазіргі кездегі әлемдік кеңістікте екі тененция көрініс ... ... ... әлемдік шаруашылықтың біртұтастығы, оның ғаламдық
сипатының күшеюі;
• Екіншіден, аймақтық деңгейде ... ... ... олардың өзара бағыныштылығының нығаюы.
Әр түрлі интеграциялық процестер мен топтардың тәсілдері идеологиясы,
анықтамалары мен ... ... ... ... кейбір жалпы
белгілері мен заңдылықтарын ... ... ... ... ... дамитын бірнеше негізгі сатылардан тұрады және оның әрқайсысы
интеграцияның ... ... ... ... ... ... мемлекеттер өзара жақындасудың алғашқы қадамы ретінде
преференциалдық сауда келісімдерін жасайды. Бұл келісім жеке мемлекеттер
арасында екі ... ... ... ... топ пен ... не ... тобының арасында жасалуы мүмкін.
Интеграцияның екінші деңгейінде мемлекеттер екі ... ... ... жай ғана ... ... оны мүлдем алып тастауды көздейтін
еркін сауда аймағын (ЕСА) құруға көшеді, ... ... ... ... ... ... өзгертілмейді.
Интеграцияның үшінші деңгейі Кедендік одақ (КО) құруға негізделген. ... ... ... тобын келісімді түрде алып тастап, үшінші
мемлекеттерге қатысты сауданы ... ... ... ... емес ... ... ... процестің төртінші деңгейі ортақ ... ... ... тек ... мен ... ғана ... ... – капитал және жұмыс күші қозғалысының еркіндігі
туралы келісім ... ... ... ... ... өндіріс
факторларының мемлекетаралық қозғалысының еркіндігі ұйымдық тұрғыдан сыртқы
саясат мемлекетаралық үйлестердің анағұрым ... ... ... ... ... оған ... әрқайсысына, өзара саудамен
шектелген елдерге ... ... ... ... деп ... ... ... жасайды. Екінші жағынан алғанда,мемлекеттердің
мұндай ынтасы әлемде болып ... ... ... ... және ... ... әр ... салаларындағы, ең алдымен экономикалық жүйедегі
интеграциялық ... ... ... ... ... ... әлем салыстырмалы түрде әскери шиеленістерден біршама
сақтану жүйелерін қалыптастыра бастады, әрі ... ... ... ... екі ... ... қарсы тұруы жойылды. Елдер
арасындағы даулы мәселелер мен шиеленістерді өз ... ... ... ... ... ... және жеке ... уақиғалар жалпы
мемлекетаралық мәселелердің тұрақтылығы, сенімділігі мен келісімділігін
терістей алмайды.
Екіншіден, ... әр ... ... капиталдарының өзара кірігуінің
қарқындылығы артты, сыртқы ... ... ... ... ұлғаюда.
Үшіншіден, әлемде соңғы жылдары елдер арасындағы экономикалық
ынтымақтастықты реттеудің ... және ... ... ... ... ... – кедендік, төлемдік, валюталық, экспорттық-импорттық
және т.б. механизмдер мен ... ... ... және озық ... информатика және
т.б. қарқынды дамуы еңбек өнімділігін ... ... ... жеке ... мен
региондардың нарығының тар болуына әкелуде. Оларға тауарлар мен ... ... ... ... ... ... ... барлық
кедергілерді жою үшін елдер арасындағы өнім алмасуға қатысты мәмілелерді
неғұрлым көбірек жеңілдетуге итермелейді.
Бесіншіден, ... ... ... ... мен ауқымы өзгерді. Жеке
елдердің экономкасы дамуына және еңбек бөлінісінің ... ... ел ... ... деңгейден шығып, еларалық, халықаралық сипат
ала бастады.
Алтыншыдан, кейінгі жағдайлар айқын көрсеткендей, аймақтардың экономика
және қаржы-қаражат нарықтарының өзара ... ... ... ... және Латын Америкасы дағдарыстары аймақтардағы жеке ... ғана ... ... ... ... ... қамтиды.
ХХ-ғ. Екінші жартысынан бастап жетекші индустриалды елдердің қарқынды
экономикалық дамуы ... және ... ... пен ... ... ... тауарлар мен қызметтердің
халықаралық саудасы күрт ұлғайды. Халықаралық сауда бірте-бірте ... ... ... ... ... ... ... әр
түрлі формаларымен толықтырыла бастады.
Әлемдік шаруашылықтағы интеграциялық өзгерістің экономикалық немесе
сяси жақтарының ... ... екі ... ... ... ... ... экономикалық байланыстарының
кездейсоқ дамуымен теңдестіріледі;
• Екіншіден, интеграцияның барысы ресми түрде құрылған экономикалық
одақтар шеңберінде әрекет етеді.
«Интеграция» термині алғашқы рет ... және швед ... ХХғ. ... ... ... ... Интеграция түсінігі қайта құру,
қосылуды білдіретін inteqratio деген латын сөзінен шыққан[4].
Қазіргі экономикалық ... ... ... ... (латын
тілінен «integer» -толық) – экономикалық тұлғалардың бірігуі, олардың өзара
әрекеттесуінің ... ... ... ... ... өндірістік-технологияық байланыстарын кеңейту мен тереңдетуі,
ресурстарды бірлесе пайдалану, капиталдар бірігуі, ... ... ... ... ... аркылы экономикалық ... ... жою ... ... ... ... ... субъектілерді біріктіру, олардың өзара іс-қимылын ... ... ... дамыту. Экономикалық интеграция елдің
ұлттық шаруашылықтары ... де, ... ... ... ... болады[5].
Интеграция мынандай түрлерге бөлінеді:
• сатылас интеграция- бір сала ... ... ... ... ... ... ... және басқа бұйымдар шығаруға маманданған,
сипаты ... ... ... ... ... ... интеграция- өндірісі технологиялық ортақтағымен және
шығарылатын өнімнің біртектілігімен ... ... ... интеграция» бір рынокта әрекет ететін, бір-бірімен
бәсекелесетін компаниялардың қосылуы.
Экономикалық интеграция – терең ... ... ... ... ... шаруашылықтар арасындағы еңбек бөлінісі негізінде елдерді
шаруашылық-саяси мемлекет аралық ... ... ... ...... ... жақындастыру және экономикалық міндеттерді
бірлесіп шешуді қамтамасыз ету. Бұл үшін ... ... ... ... қалыптастырады, мемлекет аралық деңгейде филиалдар
құрады, мемлекеттің экономикалық ... ... және ... саясат анықталады.
Интеграцияның аймақтық сипаты бар. Ол былай ... ... ... ... ... және де ... шарттары ең алдымен шаруашылық ... өте ... ... өзіне тән бірнеше маңызды белгілермен сипатталады, яғни :
... ... ... ... енуі мен тоғысуы;
• өндіріс, ғылыми және техникадағы ... ... ... кең түрде дамуы;
• интеграцияға қатысушы елдердің экономикасындағы тереңдетілген
құрылымдық өзгерістер;
... ... ... ... реттелуі,
координацияланған экономикалық стратегия мен саясаттың жасалуы;
• интеграция кеңістік масштабтарының аймақтылығы.
Интеграциялық процесс ... ... ... ... ... ... ... қызмет, капитал,ақша массасы, бағалы ... ... ... ... ... (фирма, кәсіпкерлік одақ, ұлттық үкімет,
халықаралық, үкіметаралық және ұлттық ұйымдар).
Интеграцияның алғы шарттары алуан ... ... ... ... ... ... экономиканың өте терең түрде өзара енуі және бірігуі
көптеген елдер үшін объективті қажеттілік болып ... Бұл ... ... ... ... ... ... шектелген экономикалық ресурстары
және ішкі нарықтары бар елдерде көрініс ... ... ... ... интеграция экономикалық мүмкіндікті өте тиімді пайдалануға
және ҒТП-тің жоғары қарқынмен жетуге болады.
Көптеген ... үшін ... ... ... өте ... ... ... пайдалануың тиімділігін жоғарлату арқылы ... ... жаңа ... ... келтіреді және сол арқылы
интеграцияға қатысушы елдердің экономикалық және ... ... ... ... ... ... етеді.
Белгілі бір елдердің интеграциясының қажетті шарттары:
• біріншіден, тауарлардың ... ... ... ... ... екіншіден, үкімет орындары тарапынан белгілі экономикалық және
саяси шешімдердің ... ... ... ... ... олардың
экономикалық дамуына да байланысты, бұл кезде даму ... ... ... ... дамыған елдер (мысалы, Еуропалық одақ, ... ... ... тез ... ... ... интеграцияның барысы өздерінің табиғаты бойынша қарама-
қайшылықты және көп қырлы болып ... ... ... ... ғана ... саяси
өзгерістер де әсер етеді.
Бұл әсіресе әлемдік шаруашылықтың шет аймағына ... ... ... ... ... дамуының төмен деңгейіне және еркіндік алған
елдердің бұрынғы метрополияларымен тығыз байланысты ... ... ... ... құру барысы ... бір ... ... мемлекеттер арасындағы байланыспен салыстырғанда,
қарқынды түрде жүріп жатыр.
Көптеген ... ... ... мынандай алғышарттарын
бөліп көрсетеді:
• интеграцияланушы елдердің экономикалық даму ... мен ... ... ... ... ... жағдайда,
индустриалды мемлекеттер арасында немесе дамушы ... ... ... ... ... ... және дамушы елдер
шеңберінде интеграциялық процестер бірегей экономикалық ... ... ... ... жедел жүргізілуде. Дамушы және
индустриалды елдер арасындағы интеграциялық типті бірлестіктерді
дамыту фактілері ... өте ... және ... бар ... ... ... Сондықтан, олардың тиімділігі туралы айту,
қорытынды жасау әлі де ... ... ... ... ... ол ... ... туралы әр түрлі өтпелі
келісім-шарттардан, сауда-жеңілдіктерінен және тағы басқаларынан
бастайды. ... ... ... ұзақ ... ... ... ... жетілген нарық механизмі қалыптасқанша созылады;
• елдердің географиялық жақындығы, көп жағдайда, ... ... ... ... ... ... болуы. Әлемдегі
көпшілік интеграциялық бірлестіктер географиялық жақын орналасқан бір
континенттегі көршілес елдерден басталған, тіптен бір тілде сөйлейтін
және ... ... ... бар ... Интеграциялық
бірлестікке ұмтылған бастапқы елдер тобына интеграциялық өзекке-
біртіндеп басқа көрші мемлекеттерде кіре бастады;
... ... ... және ... да ... ... ... қолдау, экономикалық даму және ... ... ... ... ... ... Экономикалық
интеграция бірігетін мемлекеттер алдында тұрған нақтылай мәселелерді
шешуге ... Сол ... ... ... нарықтық
экономиканың негіздерін құру болып табылатын жеке елдер нарық жоғары
дамыған, жалпы ортақ валютаға өтпелі отырған ... ... Сол ... ... су мен ... ... ету өзекті
мәселеге айналған елдер халықаралық капитал қозғалысының еркіндігін
басты назарда ұстайтын елдермен ... ... бара ... ... эффект. Интеграцияланған мемлекеттердің белгілі бір
экономикалық жетістіктерге жетуі (экономикалық өсудің ... ... ... ... етудің өсуі және т.б.)
көбіне басқа елдерге психологиялық әсер ... ... олар ... ... ... ... демонстрациялық эффектіні
бұрынғы рубль аумағындағы елдердің тіпті іс жүзінде оған ... ... ... ... ... ... мүше болуға ұмтылыстарынан байқауға болады;
... ... Осы және ... ... ... елдер
интеграциялық бірлестіктің мүшелігінде болғаннан ... ... осы ... ... ... ... ... қайта бағыт-
бағдарға байланысты шарасыздан, кейбір қиыншылықтарды сөзсіз байқап
көреді. Бұл интеграция маңындағы елдердің саудаларының жиі ... ... ... ... ... ... бомаса
да, оның сыртында шеттеп қалып қалмас үшін ... ... ... ... ... ... көптеген
Латынамерикалық елдердің тез арада Мексикамен ... ... ... ... оның ... ... ... сауда аймағы –
НАФТА - ға кірумен түсіндіріледі.
Шын мәнісінде, нарықтық типтегі шаруашылығы бар елдердің интеграциясы
кездейсоқ, өздігінен ... ... ... деп ... ... ұлттық экономикалардың өзара бейімделуі сыртқы экономикалық сфераға
мемлекеттің араласуынсыз мүмкін ... ... ... ... толықтырып және тығыз байланыстыра
отырып, интеграцияның барысы екі түрде қарастырылады:
• Біріншіден, жеке ... ... ... ... ... және мемлекеттік-корпорациялық интеграция
(елдер аралық,макроэкономикалық деңгейдегі интеграция).
Бұл екі интеграция кей жағдайларда қатар жүреді. Осы ... ... ... ... ... ... ... көрініс
алуда.
Жеке меншік – корпорациялық интеграцияның мемлекетаралық интеграциямен
толықтырылуы, мемлекетаралық бірлестіктердің қалыптасуы елеулі түрде саяси
сипаттағы себептердің әсеріне ... ... ... алғанда, алдыңғы қатарлы дамыған елдер үшін интеграция олардың
өндіргіш күштерінің дамуының қол ... ... ... ... ал ... дуниежүзі елдеріне қатысты айтар болсақ, олар үшінші
интеграция индустриализацияны жүргізуді ... ... ... ... ... болсақ:
• Экономикалық даму қарқынын жеделдету;
• Шаруашылықтың тиімді құрылымын құру;
• Бұрынғы метрополияларға тәуелділікті жою;
• Халықаралық ... ... ... ... жағдайды
өзгерту.
Интеграциялық процестерді зерттеудің саяси ... ... ... өтіп ... ішкі және ... ... байланысты. Бізге қажетті
мемлекетаралық интеграциямен байланысты және ... ... ... ... ... интеграциялық мәселелерді
зертеушілер саяси проблемаларға қатысты мәселелердің ... ... ... саяси интеграция түсінігін жеке қарастыра бастады.
Көптеген зерттеушілер «саяси интеграция» ұғымына ... ... ... саясаттанушы Э.Хаас бұл терминді, ... ... ... қатысушылары өздерінің қызметінің бір бөлігінен бас тартып,
белгілі жаңа орталыққа бағыттайды немесе мемлекеттерге көшетін ... ... ... ... қатысты әдебиеттер жеткілікті болғанымен,
қазіргі уақытта көпқырлы процестің әртүрлі құбылыстарын қамтыған толық
теория ... ... жоқ. ... ... ... ... ... қазіргі кездегі зерттеушілердің арасында қандайда болмасын
біркелкі «саяси интеграция» деген түсінік қалыптасқан жоқ. ... ... «шын ... әрбір зерттеушілерде саяси интеграция ұғымын
қамтитын мәселелер жөнінде түсінбей белгіленген әртүрлі ұғым қалыптасқан».
Әйтсе де, ... ... ... деп ... ... ... бір ... байланысты жағдайы және осы процеске әкелетін
жағдай»(6). Қазіргі уақытта бұл анықтама, шын ... көп ... ... келе ... ... ... құрылымдық функционализм негізін салушы Т.Парсонстың ұсынып
отырған интеграция түсінігі екі бөлшектен ... ... ... ішкі ... Екіншіден, интеграциялық жүйенің сыртқы
қоршаған ортадан бөлініп шығуы кезіндегі ерекше ... ... ... ... ... М.Капланның берген түсініктемесі,
оның ойынша интеграция - екі немесе бірнеше бөлшектердің ... ... бір ... ... бір ... жұтып алуы.
Осыған байланысты Г.Барановский интеграцияның үш белгісін бөліп алуды
ұсынады. Біріншіге, кейбір мемлекеттер ... бар, осы ... ... ... мен ... жиынтығынан байланыстар мен қатнастарды
бөлу, ерекшелеу жатады. Екінші белгісіне, интеграциялық процестерде жүзеге
асырылатын ... яғни ... ... ... ... реттеушілік, осының барлығы жаңағы ағымдардың дамуынан еркшелейді.
Үшінді критериге ресейлік зерттеуші ең ... ... ... тұтастық пен құрылымдық бөлшектердің арақатнасын жатқызады.
Шынында да, егерде мәселелерде өзара ... ... ... ... ... ... ... болмаса, онда интеграция да функционалды болмай
шығады. Егер де жаңа ... ... сай ... ... ... (мемлекеттерге) жүйеленген және бір-бірін
толықтырып отыратын стратегияны іске ... ... туса ... ... ... ... Бұл баспалдаққа өту мүмкіндігі бір
қалыпты даму үшін тығыз, реттелмелі, басқарылатын мемлекеттер ... ... ... ... ... яғни интеграциялық топтар құрумен
байланысты.
Өтіп жатқан процестерді талдау мен ... ... ... ... ... және ... ... елдерімен байланысты
интеграциялық аймақтарда пайда болған.Құрастырылған ... ... ... ... ... ... ... деп есептеуге тура
келеді. Себебі, ол ... ... ... ... ... ... ... үшінші әлем елдерінің шашыранды интеграциялық ағымдардың ... емес ... ... ... ... ... қорыту талпыныстарын,
неолибералдық бағыт арасында жұмыс істеген ғалымдар, 1950 жылы ... ... ... Экономиканы ең тиімді реттеуші ... шыға ... олар ... деп ... ... ... геоэкономикалық кеңістікті құруды айтты. Осы мақсаттарға жету үшін
сыртқы сауда мен валюта-қаржы саладарындағы мемлекеттің ... ... ... ... ... Бұл көбінесе батыс юриспруденциясы мен саяси
ғылымдағы мемлекет қызметіне еркін көзқарастармен сәйкес келіп отырды.
Бұл ... ... ... ... ... экономикалық
қызметтерді либерализациялау негізінде одақтасушы елдердің нарықтарын
біріктірумен ... ... ... интеграциялық талпыныстардың
тиімділігі, бұл ... ... ... ... ... ... ... еріктеріне тіреліп отыр.
Бұл тәсілде әсіресе ХХғ. Аяғында ... ... ... ... концепциясының көздерін біршама байқауға болады.
Бірақ одан әрі олар ... ... ... ... ... көзқарастары жағынан әлемдік масштабқа толық тиімсіз интеграциямен
кездесуге тура келді.
Қазіргі замандық әлемдік экономикның және ... ... ... болып, біріккен әлемдік шаруашылық комплексі болып
табылады. Комплекстің пйда ... ... ... ... дамуы,
қазіргі заманның өндіргіш күштері және оның негізінде ... ... ... Басқа сөзбен айтқанда саяси, мәдени, діни, табиғи
және т.б. ... ... ең ... есепте әлемдік шаруашылық
жүйелі түрде бірігуде, жеке елдердің әлемдік комплекстер экономика дамуының
өзгешеліктері болып табылады. Бұл бірігудің сатылары және ... ... ... яғни ... ... ... сауданың қолданылатын
артықшылықтары туралы да айтылады. Бұл - әлемдік бір ... ... ... дамуы оның ролі және қазіргі әлемдік
экономикадағы орны осындай ... ... ... ... ... секілді салыстырып, өндірістің жаппай диверсификациялау
және шетелдерге шығару бағытының саясатын білдіру.
1.2 Интеграциялық дамуда әлемдік тәжірибесінің маңызы
Қазіргі ... ... деп ... ... мемлекеттік
жүйелер арасындағы дүниежүзілік деңгейде ... ... ... ... ... ... және ... іске
асырушы әлеуметтік, экономикалық, саяси ... мен ... ... жиынтығын айтады.
Осы қатнастардың базалық әлеуметтік негізі Жер ... ... ... пен ... қалыптастыратын адамзат. Дегенмен бірлік пен
тұтастық, ... ... ... ... ... ... кезде әлемдік саясатты жүргізуде қоғамдық-саяси ... ... ... ... келе ... дедік. Бірақ халықаралық
қатнастарда негізгі рөлді мемлекет атқарады. ... ол ... ... ... ... ... ... емес, жалпы қоғамның мүддесін
қорғайды. Сондықтан оған басқа елдермен сыртқы саясатты ... ... ... ... ... іске ... ... беріледі.
Соңғы кезде Американың белгілі идеологы З. Бжезинский бұл ... ой ... Ол ... ... жаңа ... ұсынды. Оның
ойынша, адам мен қоғамға қазір ғылым мен техниканың дамуы ... зор ... ... ... экономикалық өмір интернационализацияланып, жеке
елдердің өзара байланыстылығы ... ... ... пен айырбас
қалыптасуда. Сондықтан жоғарғы жалпы адамзатық құндылықтар үшін ... тең ... ... ... бас тартуы керек дейді.
Егер ... және т.б. ... ... ... еске ... бұл
сөздің де жаны бар сияқты. Бұл ... ... да, ... да ... ... атап айтқанда, Австрия, Бельгия, Германия, Греция,
Дания, Италия, Испания, Ирландия, Нидерланды, ... ... ... ... ... ... және ... ерекше маңызды
рөл атқарып отыр.
1995 жылғы 15 ақпанда Президент Н.Ә. Назарбаев мемлекеттің сыртқы
саясаты ... ... ... өткізді. Өз сөзінде Елбасы Қазақстанның
келешек ұзақ мерзімді кезеңде ерекше ... ... ... ... бұл одақ басқа аймақтардың мемлекеттерімен қатнаста, ең алдымен
сауда-экономикалық салада, бүкіл Европа атынан саясат жүргізетіндігін ... ... ... ... саяси қатнасты дамытуға дайын тұрғанын
көрсете келіп, бұл ... ... ... қажеттігін көрсетті[7].
1995 жылғы қаңтардан ... ...... Одақ ... және ... ... ... қол қою басталып, он бес
мемлекет өз парламенттерінде бекіткен соң, 1999 жылы ... ... ... ... ... және ... ынтымақтастық комитеті
құрылды. Ынтымақтастық кеңесінің мәжілісінде атом энергиясы, және ... ... ... ... қол ... жылы ... ... Республикасы – Европалық Одақ»
ынтымақтастық кеңесінің екінші мәжілісі ... ... ... ... ... орындалуы барысын талқылап, әсіресе сауда мен
инвестиция, демократияны дамыту, ... ... ... ... ... ерекше назар аударды. Алдағы уақытта ... ... ... ... күш салынатындығы атап өтілді. Қазақстан
метелы, хром, жеңіл өнеркәсіп өнімдері, Атыраудың балығы мен қара ... ... ... базардан тұрақты орын алатын болады.
Тараптар сыртқы сауда көлемінің көбеюіне ...... ... ... (ДСҰ) мүшелікке өтуі болып ... ... ... ... қаңтарында «дүниежүзілік сауда ұйымы» болып қайта құрылды.
Қазіргі кезде оған 140 мемлекет мүше. Әлемдік базарға шығарылатын тауар мен
өнімдердің 90 %-дан ... осы ... ... ... Отыз мемлекет
(олардың қатарында Қазақстан, Ресей, Қытай бар) ДСҰ-ға мүше болу сатанында
тұр. Қазақстан 1996 ... ... ... ... ... ... бас санатына жетті. Осы жылдар аралығында елімізде ... ... ... ... ... ... ... өзгертулер енгізілді.
Өнімдерді тек шикізат күйінде экспортқа шығару – біздің экономикамыздың
ерекшелігі ол ... мүше ... ... ... ... Ал ... өнімдерін экспортқа шығару – еліміздің ұзақ мерзімді ... бірі ... ... жылы Европалық Одақ Қазақстанды базарлы ... елі ... ... ... ... ... ... 80%-зы жеке меншікке
берілді. Макроэкономика тұрақтандырылып, ұлттық валюта – теге ... ... тұр. ... мүше ... кіру ... түсетін кіріс
көлемін арттырып, отандық тауар өндірушілердің ... ... ... өсуі ішкі ... ... күшейтеді және тұтынушыларды
арзан тауар түрлерімен қамтамасыз етеді.
Европа Одағы Қазақстанның Ресейден кейінгі екінші сауда әріптесі. ... ... ... ... ... ... 250 млн. ... болса,
Қазақстанның Европа Одағы елдеріне экспорты 600 млн. долларға жетті.
Қазақстанға техникалық көмек көрсететін Еуропалық ... ... 1995 ... ... 95 млн. доллар көлемінде қаржы ... ... 9 ... ... ... ... ... жұмыссыздарға,
мүгедектерге, сауатсыздарға, үйсіздерге, жетім баларға, кәрі ... ... ... қажеттілігін жариялады.
Европалық Одақтың ТРАСЕКА (Европа-Кавказ-Орталық Азия ... ... ... ... ... қайта құрып, жарақтандыруға 2
миллион евро ... ... ... ... 2001 жылдың екінші
жартысына қарай паром ... іске ... ... ... жүк жөнелту
қуаты жүздеген есе артып, тұтас ... ... ... ... ... ... ... және іргелес елдердің
жүктерін Иран арқылы Парсы шығанағы елдеріне төте ... ол ... ... ... Өзбекстан, Қырғызстан арқылы тасымалдау
шығынын тоқтатады. Сонымен қатар Еділ ... ... ... ... арқылы Қара теңіз аймағына жүк шығарудың көлемі ... ... ... ... Бакуден Оңтүстік-Шығыс Азия мемлекеттеріне
жеткізуге мүмкіндік туады.
Қазақстан мен НАТО арасындағы қарым-қатнас та ... ... ... ... ... ... – осы ... ұйыммен
ынтымақтасудың неғұрлым пайдалы түрі. Оған қазірде 46 мемлекет қатысып
отыр, оның ... ... бар. ... атап ... ... ... Атлантика Одағының ... ... ... ... қолдауы, сондай-ақ, республиканың
жас армияның аяғынан тік тұрып кетуіне көмек көрсетуі қызықтырады».
НАТО және Қазақстан әскери қызметтерінің ... ... ... жаттығулар өткізу жүйелі негізге көшіп келеді. Осының айғағы
ретінде жыл сайын ... ... ... Европадағы қауіпсізік және ынтымақтастық ұйымына 1992 ... ... ... ... 1994 ... 5 желтоқсанда Европа қауіпсіздігі
және ынтымақтастық ұйымның ... ... ... ... ... Федерациясы, АҚШ, Ұлыбритания тарапынан ... ... ... туралы меморандумға қол қойылды. Ондағы аталған
мемлекеттер Қазақстанның қазіргі шекарасының мызғымастығын, ... ... ... ... Қазақстанның саяси
тәуелсіздігіне, аумақтық тұтастығына қарсы күш қолданбауға,экономикалық
зомбылық көрсетуден бас ... ... ... ... ... ... Халық Республикасы мен Франция үкіметтері тарапынан да берілді.
Президент Н.Назарбаевтың Германия ... ... ... ... ... барысында «Қазақстан-Герман экономикалық ынтымақтастық
кеңесін» құру ... ... ... немістер мәселесі жөнініде Аралас
Қазақстан-Герман комиссиясын» құру туралы, «Экономика, өнеркәсіп, ғылым
және ... ... кең ... ... ... ... ... кезде Қазақстанның тауар айналымы жөнінен Германия Европа
елдері арасында бірінші орын ... ... ... және ... ... ... шиеленістерінің түйінін шешу, келісімдік процестерді жолға қою,
мемлекеттердің мүдделерін түйістіру, халықаралық ... ... ... ету, ... ... шешуде мәдениет пен
бейбітшілік сүйгіштікті қалыптастыруға кең жол ашылады.
Халықаралық ұйымдардың дамуы мен қалыптасуы – ... ... ... ... ... көрсету және халықтар
арасындағы экономикалық жақындасудың объективті процесі. Қазіргі кезде
халықаралық ұйымдардың бірнеше ... ... ол ... глобалды сипатта
БҰҰ-ға кіретін халықаралық институттар, ұйымдар болды. Оның қалыптасу
негізіне жататын ... ... ... ... ... ... кіруі, аймақтық ұйымдар т.б.
Қазіргі кезде әлемде, халықаралық ұйымдардың қызметінің маңызы өсуде,
осы ... ... ... ... мәдени, гуманитарлық дамуда
жеке-дара дами алмайды. ... ... ең ... ұйымдардың формасы
халықаралық институттардың құрылуы.
Халықаралық ұйымдардың мақсаты – оның құрамына қандай елдер кіруімен
ерекшеленеді.
Дамыған капиталистік ... ... ... валюта, төлем баланысы,
өндірістік қиындықтарды, сондай-ақ трансұлттық корпорациялардың қызметін
кеңейту мәселелерін ... ... ... ... ... ... келеді. Бұл ұйымдардың қызметі әр түрлі әлеуметтік
құрылымдағы елдердің арасындағы күрделі мәселелерді шешуге бағытталған.
Халықаралық ... ... ... осы ... ... ... ... және оны болдырмау немесе жұмсарту
шараларын қарастыруда. Бұл жағдайда осы ... ... ... ... тән екі ... ... көрінеді. Бір жағынан, олар өз
күштерін сыртқы сауданың дамуы мен кеңею құралдарын іздеуге жұмсаса, ... ... ... туындайды – ол бағыт оның ... ... ... ... және ... ... айырмашылықтар.
Міне, осы екі жақтылық ұжымдық іс-әрекеттің объективті ... өз ... ... қиындықтарға кездесуде. Өзара байланысты ,
жинақты ... ... ... ... ... ... ... бере
алмады, бірақта кейбір жетістіктер күрделі қайшылықтарды жартылай шешуде.
Қазақстан мен ... ... ... ... 1992 жылы
қаңтарда орнатылды. Онда достық, өзара түсіністік және ... ... қол ... Екі ел БҰҰ – ... ... ... және ынтымақтастығы ұйымның Хельсинки актісінде ... ... ... ... ... ... облыстарында
мұнай өндіру мен тасымалдау жабдықтарын шығару мақсатында Франция 240 ... ... ... ... қол ... ... 20
біріккен кәсіпорын жұмыс істейді.
Қазақстан мен Италия арасында дипломатиялық қатнас 1992 жылы 12 ... 1994 жылы 22 ... ... ... ... ... басталды. Екі ел – мемлекеттер арасында егемендік теңдікті, ... ... ... мызғымастығы, дау-жандалдарды бейбіт
жолмен шешу ... ... ... жылы ... 30 «Қазақстан-Италия» бірлескен кәсіпорын жұмыс
істеді, екі ел арасында тауар айналымы біржарым ... ... ... ... ... ... ... көлемі 351
млн.долларға жетті.
Қазақстан мен Нидерланды арасында дипломатиялық қатнас 1992 жылы ... ... ... ... ... ... келеді. 1993-1998 жылдары
Швейцария елімізге 97,5 ... ... ... ... жұсады. Екі
ел арасындағы тауар айналымы өсіп келеді.
Сонымен, Қазақстанның Европа ... ... ... ... ... ... ... кезде халықаралық экономикалық қатнастардың дамуын анықтайтын
негізгі тенденциялардың бірі – бұл ... ... үш ... ... ... әлемнің осы аудандарының әрқайсында интеграциялық
процестер күшейіп отыр.
Бұл үш ауданға жататындар:
• Латын Америкасы;
... ... ... Азия.
Осы аймақтардың әрқайсысында даму көшбасшысының өзіндік ролін атқаратын
белгілі бір ел немесе елдер тобы ... ... ... – АҚШ, ...... қоғамдастық елдері, Оңтүстік-Шығыс Азияда – Жапония.
АҚШ Қазақстанның тәуелсіздігін танып, 1991жылы дипломатиялық ... ... ел ... 2001 жылы ... мен АҚШ Президенттері екі ел
арасындағы қатнастарды «ұзақ мерзімді стратегиялық ... ... Оның ... құрамдастары қауіпсіздікті және қару-жарақты
таратпау саясатындағы ынтымақтастық, ... ... ... ... ... ... табылады.
Екі елдің сауда-экономикалық ынтымақтастығы белсенді дамуда. АҚШ
Қазақстандғы аса ірі шетелдік ... және ... ... ... ... американ компаниялардың үлесіне келеді. Қазақстанда
америкалық қатысуға қатысы бар 400-ге жуық компаниялар жұмыс істейді. ... екі ел ... ... ... 1650 млн. доллар құрады, соның ішінде
АҚШ-қа мұнай мен минералдық өнімдерді импорттау 800 млн. доллар ... ... өте ... ... ... ол ... ... сонымен
бірге Ресеймен өзара байланысы әлемдік экономикадағы ең күшті аймақтардың
бірі.
Еуропалық аймақ соғыстан кейінгі кезеңнің көп ... ... ... екі интеграциялық тобы Еуропалық одақ (ЕО) және еркін
сауданың Еуропалық ассоцациясына (ЕСЕА) ... жылы ... ... 12 батыс еуропалық ел, ал ЕСЕА-ға 6 ел мүше
болып кірді.
Еуропалық одақ пен ... ... ... ... одақтың дамуын
реттеу ұлтаралық және ұлт үстінен қарайтын органдар арқылы жүргізіледі, ал
ЕСЕА-ның ұлт ... ... ... ... шеңберіндегі интеграцияның дамуының өте жоғары деңгейі жөнінде
оның өзіндік бюджетінің болуы дәлелдейді, ал ЕСЕА-да өзіндік ... ... ... ... ... ... тауарларының еркін сауда аймағын
құру жөнінде келісім жасаған. 1990 жылы ЕО пен ЕСЕА ... ... ... (ЕЭК) құру ... ... ... асты, осы
келісім шеңберінде ... ... ... ... ЕО ... ... ... мен артықшылықтарды пайдаланады.
1994 жылдың маусымында Корфу аралында ЕО мен Ресей арасында серіктестік
пен ынтымақтастық жөніндегі келісімге қол қойылды. Оның ... ... ... және ... мақсаттарды дамыту, сауда қатнастарын
дискриминациялық емес негізге ... ... ... ... ... ... Бірақ та, бұл келісім іс жүзінде ... ... жоқ, ... ... ... ... ретінде қарастырылады.
Біздің ұллтық экономикамыздың бәсекеге ... оны ... ... ... ғана қол жеткізе аламыз.
Сондықтан да Қазақстанның Бүкіләлемдік сауда ұйымына кіруін жеделдету
аса маңызды міндет болып табылады. Бұл тұста ... ... ... ... ... ... іске қосқанымыз абзал.
1.3 Экономикалық интеграция объективті уақыт талабы
Бүгінгі таңда интеграция әлемдік дамудың ... ... ... тенденциясы байқалуда. Барлық елдер ... ... ... ... саяси ықпалдастыққа бастайтын ондаған
экономикалық одақтар мен ... ... ... ... ортақ экономикалық кеңістік жасау жөніндегі
стратегиялық бағыты 1993 жылғы мамыр айында Мәскеуде болған саммитте іске
асудың ... ... ... ... ... он бір ... ... одақ құруды бір ауыздан қолдап, бәрі де ол туралы Декларацияға
қол қойды. Осы Декларацияда ТМД-ға мүше ... ... ... капитал, еңбек
ресурстары еркін айналатын ортақ рынок құрып, ... ... ... одаққа кезең-кезеңмен өтеніндігі туралы мәлімдеме ... ... осы ... ... ең алғашқы қадамы ретінде Кедендік ... оның ... ТМД ... ... ... ... еді. ... шаруашылықты рыноктық әдіске бейімдеп, экономикалық реформалар мен
әлеуметтік саясатты жүргізу де ортақ мәмілелер қажет. ... ... ... құру ... ... қол қойылды. Бірақ
интеграциялану процесі өте баяу жүргізілді, ТМД-ның басқару институттары
тиімді ... ... ... ... ... ... прцестерді дамытуда,
ТМД, ЕурАзЭҚ, Орталық Азия қауымдастығы және Шанхай ынтымақтастық ұйымы
секілді халықаралық ... ... ... ... асыру жұмыстарында атқарған рөлі мен белсенді қызметі өзімізге де,
әлемдік саясаткерлерге де кеңінен ... ХХІ ...... ... қазір аса ірі мемлекеттер де жаһандану ... ... өмір сүру ... емес ... түсінеді.
Арғы ұлы бабаларымыздың аңсаған арманы – түбі бір, ... ... ... ... ... Оны қазіргі жағдай талап етіп отырғанын жан-
жақты терең түсініп, жаһандану жағдайында «голландтық ... ... ... ... ... ... ... ғана болмай,
халықаралық еңбек бөлінісінен өз орнымызды ... ... ... ... басшысы айтқанындай, «Біздің алдымызда таңдау тұр: ... ... ... ... ... ... бір империяның
келуін күту немесе Орталық Азия өңірінің ... ... ... ... ... ... ... өйткені бұдан былайғы
интеграциялануымыз – біздің өңіріміздің ... ... ... және әскери-саяси тәуелсіздікке апаратын жол.
Қазір ТМД рыногында мұнай, газ, көмір, металл және кен ... ... ... ие. ... Азия ... осы өнімдерді де әлемнің көптеген
елдеріне үлкен мөлшерде ... ... саны мен жер ... былайша
сипатталады. Бұл өңірде 57,01 млн. адам ... ... ... 25,1 ... 15 млн., ... 6,77 млн., ... 5,12 ... 5,02 млн., адам) тұрады. осы жөнінен әлемде 24-ші орын
алады. Ал жер аумағы 4008 мың ... ... ( оның ... ... 2725
мың, Өзбекстанда 449 мың, Тәжікстанда 143 мың, Қырғызстанда 200 ... 491 мың ... ... Азия әлемде энергетикалық ресурстарға аса бай, өзін-өзі ... ете ... ... ... ие өңір ... саналады. Әсіресе,
Қазақстанның жерасты қазынасы мен ... ... ... ... ... Қазақстанда 15 млрд. тонна мұнай, 3 триллион текше ... 35,8 ... ... ... 622000 ... уран бар. Жыл ... ... 40,2
млрд. киловатт-сағат болатын су-энергетикалық ресурсы бар. ... ... ... мұнай, 2 триллион 860 текше газ қоры, Өзбекстанда 81 ... ... 1 ... ... метр газ, 4 ... тонна көмір, 93000 тонна
уран бар. Қырғызстан мен ... ... ... арқа сүйейді.
Жалпы санағанда Орталық Азия өңірі мұнай қоры бойынша әлемде 3-ші, ал
газ өндіруде 4-ші, уран кенінің ... ... 2-ші ... ... қара және сирек металдар қорының мөлшері орасан, әлемде 1-ші орынға
ие. Алтын ... 9-шы ... ... ... жер ... ... 19,4
млн. га) дүние жүзі бойынша алғашқы ондық ... ... ... ... толық қамти алатындай мүмкіндігі жеткілікті.
Жаһандық экономикада біздің минералды шикізат көздеріміз ғана тартымды.
Инвестицияның басым бөлігі – 30 млрд. доллар осы салаға ... ... ... ... сай ... ... кәсіпорынын сала қойған жоқ.
Міне, осы жағдай елімізде ... ... ... ... ... мен ... мемлекеттері арасындағы сауда-экономикалық қарым-
қатнастар белсенді жүргізіліп келеді, алдағы жылдары олар бізден 20 ... ... 8-10 ... ... метр ... газ, 2-3 млн. ... темір
рудасын, 1-3 млн. тонна көмір сатып алады. Қытай мен Орталық Азияның басқа
да мемлекеттері арасында осындай ... ... ... ... ... күнінде шикізат тапшылығын ... ... ... ... таусылмайтын ештеңе жоқ. Жерасты және жерүсті
байлығының қоры азаяды. Орталық Азия ... ... ... ... берік ұстаным жасаушы Қазақстан жағы көрші
туыс елдерінің іргесі мықты ... ... ... әлем: жаһандану үрдістер кезеңін – адамзаттық ... және ... ... ... бірігу, бүкіл
планетаның біртұтас экономикалық рынокқа айналуы дәуірін бастан кешуде.
Жаһандық қоғам әлдеқайда ашық бола ... ... ... «шекараларсыз әлем» тұжырымдамасының негіне айналды.
Жаһандануға қандай факторлар жәрдемдесуде?
Бірінші кезекте, бұл тауарлардың елдер мен ... ... ... ... ... ... дамуы мен өсуі
үшін стратегиялық тұрғыда дамуы қажет. Ашық экономикалар протекционистік
саясатты жүзеге ... ... ... өз ... ... ... ... әлемдік сауда-саттық ІЖӨ-ге қарағанда жедел өстті. ... ... ... ... ... ІЖӨ ... 30%-ын ... біздің ғасырда ол қазірдің өзінде 60% құрады.
Жаһандану жолындағы екінші қадам – капиталдардың еркін қозғалысы.
Мысалы, соңғы ... ... ... ... ... ... ... жүз есе өсті. Бүгінде Қытай ғана жыл сайын 60 млрд.
доллар тікелей шетелдік ... ... ... Азия ...... ... Латын Америка елдері – жылына 72 млрд. доллар тартады.
Үшіншіден, адамдардың кедергісіз ... ... ... ... ... ... жүріп жатыр, Батыс Елдеріне, әсіресе Европалық Одаққа, АҚШ-
қа, Канадаға мигранттар ... ... ... ... елдерден келген
500 мыңға жуық мигранттар жұмыс істейді.
Төртіншіден, жаһандану факторларының бірі ... ... ... ... серпінді дамуы болып табылады.
Әлемдік валюта жүйесі үш ... ... ... ... және ... бір ... ... кешті.
Нәтижесінде шетелдік рыноктар туралы мәліметтердің сапасы жақсарды және
оларды алудың жеделділігі артты, «жерді айналу және ... ... ... ... жаңа қаржы құралдары пайда болды.
Бесіншіден, ақпараттық, интеллектуалдық өнім мен ... ... ... ... бірі және ... ... ... болып
табылады.
Интернеттің, электронды почтаның, өзіндік құны жағынан ... ... ... ұялы телефон мен электрондық
конференциялардың таралуына қарай дүние ... ... ... ... ... бір мезгілде спутниктік телевизия және электронды баспасөз
нағыз жаһандық ... ... ... ... ... осы ... әлемге лаңкестік, есірткі саудасы,
ақпараттық соғыстар, эпидемиялар, экологиялық аппаттар да ... ... бұл ... үшін ... сынақтарға айналды. Әлемнің ... ... осы ... ... ... ... қабілетті емес.
Әлемдегі әлеуметтік-экрномикалық дамудың ... ... оң ... ... ... ең ... ... аз тобы
ғана сезінді.
Экономикасы жоғары дамыған елдер дамуы төмен бәсекелестерін ығыстыруда.
Демек, қатал бәсекенің өсуі бүгінде барынша маңызды ... ... ... ... аталғандарды Нобель сыйлығының лауреаты Джозеф ... ... ... ... ... жақтаушылар жаһандану
болмай қоймайды деп, оның игіліктерін жарнамалап бағуда; қарсыластары оның
келеңсіз салдарын егжей-текжейінде айшықты суреттеп, оны ... ... Ал мен ... адам өмірін, соның ішінде дамушы елдер де,
жақсарту жөнінде зор ... бар және ... ... бұл ... ... ...... білімнің жаһандануы денсаулық сақтауды жетілдіруге
және адам ... ... ... деп ... ... ИНТЕГРАЦИЯЛЫҚ ПРОЦЕСТЕРДІҢ ДАМУЫНДАҒЫ ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ
АЛАТЫН ОРНЫ
2.1 Интеграциялық бірігу процесі мен ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының өркениетті қоғам
орнатуға деген құлшынысы ... ... ... мұра ... қалған
экономикалық - әлеуметтік, саяси - рухани ... ... ... ... ... ... ... Жоғары Кеңесінің сессиясында
«Қазақстан Республикасының мемлекеттік тәуелсіздігі туралы» заң ... шары ... ... ... ... ... келгендігін жария етті.
Дүниежүзі халықтарының 1992 жылдың қазан айында болған І Құрылтайында
тәуелсіз ... ... ... ... ... «Біз ұлы ... ... сапарға аттандық. Қолымызда тәуелсіздіктің көк ... бар, ... ... ... ... ... арманымызды
алдыға аппарар қанатты пырақтарымыз бар. Ылайым бетімізден жарылқасын!»
Ия, Қазақстанның тәуелсіздену процесі жылдам ... ... ... ... ... ... елін ... мәртебесін асырған оқиғалар аз
болған жоқ. ... СССР ... ... ... ... ... ашу ... бір жылдың ғана ішінде жеке, тәуелсіз
Қазақстан Республикасының құрылуына жеткізді.
1992 жылдың 2 ... ... БҰҰ – ға ... және ... ұйымның 164 – ұлттық мүшесі болды. Қазақстан БҰҰ ... ... ... ... қауіпсіздікпен байланысқан сұрақтарды
шешуге белсенді түрде қатысуда. Сонымен ... ... ... ... ... ... ... жұмыстарды жүргізіп
жатыр. Қазақтан Республикасының халықаралық қоғамдық және экономикалық
ұйымдарға мүшелігі ... ... ... қараңыз).
Қазақстан өкілдерінің БҰҰ-ның көмекші органдарындағы жұмысшы күн ... ... ... өзінде Қазақстан ел орналасқан жерлер бойынша
ЭКОСОС (БҰҰ-ның экономикалық және ... ... ... ... бойынша комитеттің мүшесі болды. Қазақстан космосты бейбіт мақсатта
пайдалану бойынша БҰҰ-ның Бас Ассамблеясы Комитетінің (КОПУОС) мүшесі болып
табылады және ... ... ... ... ... шеңберіндегі
келісімдер, келісім-шарттар және конвенциялар қатарына қарастыру ... ... ... ... ... ... БҰҰ-ның Халықаралық
Кеңесімен тығыз ынтымақтастықта ... ... 1992 ... ... осы ... ... ... техникалық көмек көрсету
мақсатында БҰҰ-ның бірнеше ... ... ... орта жөніндегі даму бағдарламаларымен, әсіресе Арал,
Каспий, Семей жерлеріндегі ... ... шешу ... ... ұйымдастыруға қатысты ынтымақтастық белсенді түрде ... даму ... ... Қазақстан 1993 жылы басталды және
ол ұлттық кадрларды дайындау ісіне ... ... ... ... және экономиканың әр түрлі секторларындағы (ауыл шаруашылығы,
ауыр өнеркәсіп, сауда және т.б.) қайта ... ... ... ... көсетуге бағытталған.
Қазақстан биологиялық алуан түрлілікке байлаысты қоршаған орта
жөніндегі даму бағдарламасының (ЮНЕП) ... ... қол ... ... жылдың қыркүйегінен бастап ол осы ... бір Жағы ... ... 1994 жылдың аяғында Нассауда (Багам ... ... ... түрлілік жөніндегі Конвенция жақтарының Конференциясының
бірінші мәжілісіне қатысты.
Қазақстан мамандары қуаңшылықпен күрес жүргізу бойынша Конвенцияны
жасау ... ЮНЕП ... ... ... ... ... ... экономикалық комиссияның
мүшесі болды. Қазіргі ... ... ... ... ЕЭК-ның қызметін тұрақты ынтымақтастықта белгілеу бойынша
комиссиямен ... ... ... ... ... делегация ЕЭК-ның жыл сайынғы
сессиясының жұмысына қатысты.
Қазақстан өкілі экологиялық саясат бойынша ЕЭК комитетінің мүшесі ... ЕЭК және ... ... ... шеңберінде Комитет өтпелі
экономикасы бар елдердің табиғатты қорғау қызметін кешенді түрде ... ... ... ... ... ... БҰҰ-ның экономикалық және әлеуметтік
Комиссиясын 1947 жылы ЭКОСОС құрды. ... ... ... ... ... ... ... табылады.
ЭСКАТО-мен бірлескен жобалардың бір қатарын Азиялық даму ... ... ... ... мамандардың қатысуымен
көптеген Азия елдерінде конференциялар мен ... ... ... ... ... Денсаулық қорғаудың бүкіләлемдік ұйымына,
Бүкіләлмдік почталық Одаққа, Азаматтық авиациялық ... ... ... ... ... ... ... мен мәдениет
сұрақтары бойынша БҰҰ-ға (ЮНЕСКО), Халықаралық валюталық ... ... ... ... ... ... ... банкке мүше болды.
1993 жылдан бастап Қазақстан Бүкіләлемдік метеорологиялық ұйымға,
Еңбектің Халықаралық Одағына мүше болды. 1994 ... бері ... ... ... мүше ... ... ұйымдар жөнінде айтар болсақ, 1992 жылы Қазақстан
Халықаралық валюта қоры мен ... ... құру және даму ... ... ХВҚ-ға және Бүкіләлемдік Банктің ... кіру үшін ... ... үшін 1992 ... ... ... «Қазақстан
Республикасының Халықаралық валюталық қорға, Халықаралық қайта құру ... ... ... даму ... ... ... ... дауларды реттеу бойынша Халықаралық орталыққа
мүшелігі» жөнінде арнайы Заң қабылданған еді.
1993 жылдан ... ... ... ... ... қол ... экономиканы түбегейлі қайта құруға бағытталған ... ... ... ... ... Біз күш-әрекеттеріміз көп жақты қаржылық
мекемелерден де, екі ... ... мен ... да ... түсетін көмек 1993 жылы құрылымдық қайта құруды қаржыландыру
механизмі бойынша заем ... және 1994 ... ... мен 1995 ... ... екі Стенд-бай несиелері түрінде келіп түсті.
Қазіргі кезде ХВҚ-дан стенд-бай бағдарламасы ... 3 жыл ... ... алу ... ... ... ... қайта құру мен
даму банкісі Қазақстанға көмек ретінде 7 ... ... 1994 жылы ... даму ... мүшесі болды. 1994 жылдың
қазан айында 1994-1996 жылға Қазақстан Республикасы Үкіметі және ... ... ... ... өзара түсіністік Меморандумына қол
қойылды.
1992 жылы Қазақстан ... ... мүше ... Бұл ... қатысты стратегиясы екі кезеңнен тұрады. ... ... ... ... ұйымдастырушылық құрлыс пен кадрларды
дайындау ісіне көңіл аударылады, екінші ... ... ... ... ... ... ... мен транспортқа нақты
инвестицияларды енгізу көзделген.
Қазіргі ТМД елдерінде қалыптасқан саяси ... ... ... ... ... 1992 жылдың жазында Қазақстан ... ... ... ... ықпалын өткізіп отырған Біріккен Ұлттар ... ... ... Азат ... ... ... белгілері
әлемге жария етілді. Жаңа елдің жаңа Конституциясы қабылданды. Бес жыл
ішінде 117 іргелі ... ... ... танып, олардың 105
елімен ... ... ... ... ... ... мен халықаралық ұйымдар өкілдері ашылды. Қазақстан ... ... өз ... мен ... ашты. Қазақстан халықаралық
қатнастардың ... ... ... 760 ... ... ... қол қойылды. Кеңес Одағы
ыдырағаннан кейінгі Қазақстанның әлем ... ... ... ... ... ... қатнастарды тереңдету, демократиялық және
құқықтық қоғам орнату үрдістерін одан әрі ... ... 1995 ... ... ... ... жаңа Конституциясы бүкілхалықтық
референдумда қабылданды.
Алдағы мақсат – ... ... ... ... және ... ... қамтамасыз ету. Қандайда болмасын тәуелсіз
мемлекеттің егемендігі, тағдыры аталған ... ... ... ... кезеңде Қазақстан Тәуелсіздігінің экономикалық, қорғаныстық жағына
назар аударар болсақ, ... ... ... Одақ ... ... ... ... министрлігі негізінен
протоколдық қызметпен шектеліп, сыртқы саясат мәселелерін ол үшін ... ... ... ... ел болып, өзінің тәуелсіздігін
алғаннан кейін өзінің сыртқы саясатын ...... ... ... ... Ол ... қаумдастыққа дербес субъект ретінде
белсене кірісуде. Мұның жарқын дәлелі – ... ... ... ... ... құқылы мүшесі болуы. Елімізің Хельсинки келісіміне
қосылуы, Лиссабон хаттамасына қол қоюы және ... ... ... ... енуі оның ... ... ... егемендігін, қауіпсіздігін
және шекараларының мызғымастығын баянды етті. Бұған АҚШ-пен «Демократиялық
серіктестік туралы», НАТО-ның ... ... ... ... ... Ұлыбритания, Франция және Қытай сияқты
ядролы державалардың Қазақстанға берген ... ... ... ... валюта қаржы ұйымдарына – Халықаралық
валюта қорына, Бүкіл дүниежүзілік банкіге, Еуропалық қайта құру және ... ... ... зор. ... ... ... ... және
ынтымақтастық туралы келісімге қол ... ... ... он ... ... ... ұйымында белсенді түрде ... ... ... ... ... ... ЮНЕСКО-
мен қайырымдылық және мәдени салаларда тығыз байланыс жасап отыр. Елімізді
қазір дүниежүзінің 120 ... ... ... ... ... ... Шетелдерде 29 елшілік ашылып, Алматыда ... пен ... ... және ұлттық ұйымдардың 16 өкілділігі жұмыс
істейді.
Қазақстанның сыртқы саясатының негізінде өзінің ... мен ... ... қамтамасыз ететін, мемлекетіміздің
дүниежүзілік қауымдастыққа енуіне, республика ішіндегі реформаларды жүзеге
асыруға, оның ... және ... ... ... ... ... ... республика халқының құқығы мен бостандықтарын
қорғауға ... ... ... мүделері жатыр. Ол өзінің қауіпсіздігін
қамтамасыз етуде әскери құралдарды емес, ... ... ... ... құралдарды пайдалануды мақсат етіп ... Ол ... ... таяу және алыс шетелдердің бәрімен өзара тиімді
саяси, әлеуметтік-экономикалық, мәдени қатнастарды орнатуға ұмтылуда.
Біздің елімізбен дәйекті байланыстарды ... ... ... білдіруде. Оған себеп болатын ең ... ... ... бен
қыруар қазба байлықтарымыз. Тұтас алғанда жыл сайын Қазақстанда 1,5 млрд.
тоннадан астам пайдалы қазбалар ... ... ... өнімдерімен
өзін-өзі қамтамасыз етіп қоймай, біраз бөлігін әлемдік нарыққа экспортқа
шығаруға мүмкіншілігі бар. ТМД ... қой ... 25%-і ... ... Оған қоса ... демократияландыруға,
экономиканы нарықтық жолмен реформалауға алған бағыты да ... ... ... ... ... ... ... нәтижесінде мүлдем жаңа
географиялық саяси жағдай пайда болды. Қазіргі ... жері ... ... ... аймағымен байланыстыратын сыртқы саяси және ... ... алып ... Бұл ... буын ... ... ... тиіс.
Біздің географиялық жағдайымыздың тиімсіз де жері бар. Ол ашық теңізге
тікелей шығу мүмкіндігінің ... ... ... ... Мұның бәрі ... ... ... ... ... және ... ... да әсерін тигізуде.
Сондықтан көршілес мемлекеттермен, оның ішінде ең алдымен ... ... ... мәні ... ... мен ... Федерациясы арасындағы Достық,
ынтымақтастық және өзара шартқа қол қойылды. Онда мемлекеттік ... ... ... ... ... даулы мәселелерді бейбіт жолмен ретеу
және күш ... ішкі ... ... және т.б. ... ғарыш айлағын пайдаланудың реті туралы» келісімге қол ... ... ... ... пайдаланғаны үшін Қазақстан
Республикасына жылына 115 мың АҚШ доллары көлемінде жалға алу ... Ол 20 ... ... ... екі жақ ... ... ... алу
мерзімі содан кейінгі 10 жылға ұзартылады. Екі ел ... ... ... ... қол қойылды. 1998 жылдың 12
қазанында Ресей Федерациясымен Қазақстан және ... ... ... ... ... қол ... ... бәрі екі ел арасындағы
қарым-қатнастың өрбіп келе ... ... ... ... ... сауда-экономикалық, ғылыми-
техникалық және мәдени ынтымақтастықта, шекара бойындағы аудандарда ... ... ашу ... ... айтарлықтай жылжу бар. Қытай
Қазақстанға қарсы ядролық қаруды қолданбауға, күш жұмсамауға, ... ... ... ... өз ... ... ҚХР-
дың аумақтық тұтастығына қатысты осындай ... ... ... ... ... ... Алматыда Қазақстан мен ҚХР арасындағы ... өтуі ... ... қол ... Бұл ... маңызы өте зор
екендігін айтпасада түсінікті. 1997 жылы Батыс Қазақстаннан батыс ... ... ... ... ... ... келісімге қол қойылды. 2010 жылға
қарай Қытай бізден жыл сайын 200-210 ... ... ... ... бойы ... ... ... мәдениетіміз тығыз
байланысып, араласқан Орта Азия елдерімен біздің ортақ мүдделерміз көп.
Тегі бір, ... ... ... ... ... екі ... ... тиімді
экономикалық ынтымақтастықты дамытуға, мәдени байлықтармен алмасуға ... ... ... бар. Сол ... Иран ... де достық, ынтымақтастық
қатнастар дамып келеді. Екі ел Каспий теңізін Қазақстанды Солтүстік Иранмен
және Парсы шығанағымен байланыстыратын көлік ... ... ... ... Азия ... өмір ... отырмыз. Мұндағы елдердің экономикалық
қоғамдық құрылымы сан ... ... бұл ... үшін өзара тиімді іс-қимыл
және сенім мен қауіпсіздікті сақтаудың маңызы зор. Аймақ ... ... және т.б. ... ... ... ... ... бәрін ескере отырып, республикамыздың Президенті Н.Ә.Назарбаев
Еуропадағы қауіпсіздік пен ... ... ... ... ... да ... пен ынтымақтастық құрылымдарын құру идеясын БҰҰ
Ассамблеясының 47-сессиясында, ... НАТО ... ... ... т.б. ... ... шығыс аймағындағы негізгі мемлекеттер Египет, Сирия, Сауд
Арабиясы, Оман және ... ... және ... ... ... ... Еуропа мен Солтүстік Американың жетекші елдерімен жан-жақты
ынтымақтастықты одан әрі дамыту көзделіп отыр.
Қазіргі жағдайда қай ел ... ... ... ... ... ... саяси істерде орасан зор АҚШ, Батыс Еуропа ... ... ... ... ... орны ерекше
екендігі айтпасада түсінікті. Дегенмен, бұл ... ... ... ... келтірмегені жөн.
Бұрынғы кеңестер Одағының ыдырауына, Ресейдің ортақ ақша, ... ... ... Орта Азия ... ... ... Орта
және Таяу Шығыс мұсылман елдерімен қарым-қатнастарын ... ... ... ... ... етіп ... ... Шығыс мәдениеті
шеттіліп, олармен жөнді байланыс болмады. Енді сол құрсаудан шыққан ... ... ... ... ... халықтардың табиғи ұмтылыстарын
түсінуге болады.
Республиканың сыртқы саясатына ... ... ... ... ... 200-ге жуық ... банкілерінің өзге ұйымдардың өкілдері бар. Қазақстан қазір
әлемнің 80-нен астам еліне өнімдер шығарады. Тауар айналымның Қытайға ... ... – 13,6, ... – 11,6, Швейцарияға – 11, Нидерландыға –
4,7, Австрияға – ... ... ... ... ... ... тіркелген. Біздің серіктестеріміздің ішінде дүниежүзіне
белгілі «Шеврон», «Эльф Акитан», «Бритши Гэз», ... ... ... ... газ ... ... және ... бар. Мұндай
байланыстар алдыңғы уақытта арта түспек.
КСРО-ның ыдырауының басты ... ... ... ... ... ... дүниежүзілік қауымдастыққа қосылуы болып табылады. ТМД-
ның құрылуында 1991 жылғы 20-желтоқсандағы Алматы кездесуінің орны ... ... ізгі ... ... ... ... ... одағы
құрылатын Алматы кездесуіне Молдава толық құқылы қатысушы болып ... ... ... мен ... ... қорғау мәселелерімен
байланысты. Бұл орайда, алдңғы қатарда Қазақстанның екі үлкен проблема тұр.
Біріншісі – тартылып бара ... Арал ... Оның ... ... ... ... күрт нашарлауына әкеліп соғып отыр. 150
млн.тонна тұзды шаң-тозаң аспанға ... Ол ... ... ... ... ... десаулығы мен экономикасына теріс зардаптарын
тигізуде. Бұл ... ... сол ... ғана зардаптарын тигізсе, ертең
ол талай миллиондаған адамдарға қайғы болып шығуы мүмкін. ... ... ... ... ... апат ... деп ... оған
шұғыл әрі көлемді халықаралық көмек көрсетілуі қажет.
Екінші ... ...... ... полигон. Мұнда 1949-
1963 жылдары атом және сутегі бомбаларының ... жер беті ... ... ... жылдары жер астында жүргізілген. Онда
өткізілген 752 жарылыстың 26-сы атмосферада, 78-і жер ... ... ... ... Ал ... қуаты Хиросима мен Нагасакидегі қасіреттің
көзі болған қондырғылардың ... ... есе көп. ... ... ... ... адам зардап шекті.
Республикадағы «Невада-Семей»қозғалысының мұрындық болып, үкіметтің
шешімімен аталған ажал көзі ... ... ... ... ... ... орта ... генетикалық заң бойынша ұрпақтан-ұрпаққа кетерлік
жүздеген мың аурулар қалды. Осы аймақты ... жапа ... ... ... ... қауіпсіздендіру үшін орасан зор қаржы керек. Оны
аяғынан жаңа тұра ... жас ... ... өзі шеше алмайды. Сыртқы
саясатымыз оны да ескереді.
Сыртқы саясатпен тікелей байланысты әскери ... Бұл ... ...... ... тұтастығы мен тәуелсіздігін қорғай алатын, соған
сай жаратылған, ... ... ... ... стратегиялық шабуыл қаруын
қысқартуды жақтайды, жаппай қырып-жоятын ... ... ... ... ... бастамаларды дұрыс деп табады.
Қазақстанның қазіргі сыртқы саясатының негізгі мақсаттары ... ... ... ... мүддені қорғау;
• елімізде экономикалық реформаларды жалғастыру, демократиялық
институттарды ... үшін ... ... ... қамтамасыз
ету;
• әлемдегі барлық елдермен тең құқықты және ... ... ... және ... ... процестерге белсене
қатысу;
• халықаралық ұйымдармен ... ... ... және ... ... ... ... және
әлемдік қоғамдастықтың толық құқылы мүшесі, оның ажырағысыз бөлігі болып
отыр. Ол өзінің ... ... ... ... тең дәрежелі достық
қатнаста. Сонымен қатар республикамыздың халықаралық деңгейде мүдделі болып
отырған көкейтесті мәселелері – қарусыздану және ... ... ... ... ... және бейбітшілікті қолдау жөніндегі
операциялардың тиімділігін арттыру, адам ... ... ... ... және т.б. ... ... саясат жүргізіп, ішкі әл-
ахуалымызды жақсартып, болашақта өркениетті, құқықтық қоғам орнатуда.
ТМД шеңберіндегі ортақ экономикалық кеңістіктің ... ... ... ... ... өткен ТМД елдерінің экономикалық одағы ... ... Бұл ... ... шарттары мынаны дәлелдейді,
яғни оның авторлары интеграцияның Батыс Еуропалық теориясы мен тәжірбесіне
сүйенген. Экономикалық одақ ... және ... ... ... арқылы құрылады. Осы арналған іс-әрекеттер төрт
кезеңнен ... ... ... ... ... ... ... одақ;
• тауарлар менқызметтер, капиталдар және жұмысшы күшінің ... ... ... ... ұлттық емес валютаға көшу немесе ұлттық ... ... ... ... ... ... құру көзделген[8].
Еркін сауда ассоциациясы және оның жоғарғы орғаны – Кедендік одақ ... ... ... ғана қалыптасып жатыр.
ТМД көлеміндегі ішкі тарифтік бөгеттер әлі де болса аланған жоқ, өте
маңызды ... ... ... ... ... және ... кейбір түрлеріне белгіленген квоталар әлі де өз күшінде.
Елдер арасында тауарлар мен қызметтердің еркін ... ... ... ... және ... ... миграциялануы жөнінде айтар болсақ,
бұлардың екеуінде әкімшілдік кедергілер өз кедергілерін тигізуде.
1994 жылдың қазанында Одақтық мемлекетаралық экономикалық Комитет ... Осы МЭК ... ... құрылуын бекітуі тиіс,
сонымен бірге интеграция мен оның механизмдерін тереңдету жолдарын жасауға
негізгі күш ... ... ... ... етуінің алғашқы қадамдарнан бастап алғашқы қадамдарнан
бастап алға қойылған негізгі мәселелерге мыналар жатады:
... ... ... ... ... және
тиімді қызмет етуі проблемаларын шешу;
• Мемлекет басшылары және ТМД-нің үкімет басшылары Кеңесінің
шешімдерін ... ... ... ... ... ... жасалды және қабылданды: газ,
мұнай және оның өнімдерін тасымалдау және оның ... ... ... ... ... ... қатысушы елдердің өзара қарым-
қатнастары, ғылыми-технологиялық кеңістікті құру концепциясы.
Экономикалық ... ... ... ... ... ... жүргізу мақсатында 1996-1997 жылдарда ... ... ... ... ... оны ТМД ... ... жоспардың негізгі идеялары мыналарға бағытталған:
• МЭК-тің басқа да мемлекетаралық және үкіметаралық органдардың күш-
жігерін алдыңғы қатарлы әлеуметтік-экономикалық міндеттерді шешуге
бағыттау;
... ... ... маңызды бағыттарындағы
интеграциялық процестерді ... ... ... жетілдіру;
• дотастықта бұрын қабылданған келісімдер мен келісім-шарттарды
жүзеге асырудың тиімді механизмдерін ... ... ... ... бірі – ... Одақ
мемлекеттерінің экономикалық дамуы мен интеграциялану жоспарын жасау туралы
келісім-шарттары жасалуда.
Орталық Азиялық Республикалармен достық қарым-қатнастарды ... ... өте ... іс ... ... ... ол ... экономикалық және
мәдени байланыстар ұштасып жатыр.
1990 жылдың ... ... ... ... қаласында
Қазақстан, Өзбекстан, Түркіменстан, ... және ... ел ... ... рет бас ... еді, осы кездесуде олар
экономикалық, ... ... ... ... ... ... Бұл келісім көпжақты және екіжақты өзара байланыстар үшін жақсы
негіз болды.
1993 жылдың қаңтарында Орта Азия және ... ... ... ... өткен кездесуінде экономиканы құрылымдық
тұрғыда қайта құру ... ... ... ... ... Бұл ... Азиялық нарықты тауармен қамтамасыз ету мен толықтыру үшін қолда
бар өндірістік қуаттар ескерілуі ... Осы ... ... мен ... ... көпжақта салалық коммисияны – Алматы қаласында,
мақта бойынша – Ташкентте, газ ...... ... энергиясы
бойынша – Бишкекте, су ресурстары ...... құру ... жақтар Аралды сақтап қалудың халықаралық қорын құру жөнінде
шешім қабылдады.
Орталық Азия республикаларының мемлекеттік тәуелсіздікке қол жеткізуі –
нарыққа бағытталған ... ... және де ... ... ... мәселелеріндегі жаңа стратегиялық жолдарды анықтауды ... ... Азия ... ... әлеуметтік және
экологиялық проблемаларының ұқсастығы – ... ... өте ... ... ... ... ... аймағын, сонымен бірге бай табиғи –
шикізаттың ресурстарды байланыстырушы біртұтас транспорттық және ... ... ... ... ... ... өнеркәсіптік өндірістің кооперациялануы;
• бірлескен кәсіпорынның ұйымдастырылуы;
• аймақтық өнеркәсіптік ... ... ... аталған позицияларға сәйкес мемлекет басшылары ... ... құру ... ... қол ... Бұл ... үш
Орталық Азия мемлекеттерінің экономикалық ынтымақтастығының берік негізін
қалады. Олардың интеграциясы ... ... ... ТМД
шеңберінде жүріп жатқан интеграциялық ... ... ... болып табылады.
Интеграция процесінің алғашқы қадамдарының бірі – қатысушы елдердің
кедендік шекаралардан өту ... жүк пен қол ... ... ... шартын алып тастауы, бірақ қару-жарақ, наркотиктік, ... және де ... ... құндылықтардың өткізіп жатқандығына толық
негіз бар болса, онда олар міндетті түрде кедендік тексеруден өтуі тиіс.
Қатысушы елдер ... ... осы ... Мемлекетаралық
Кеңес және тұрақты негіздегі ... ...... ... (МАК), премьер-министерлер, сыртқы-істер министрлерінің ... ... ... ... ... ... ... ынтымақтастық
пен дамудың Орталық позициялық банкін құру жөніндегі шешімдер қабылданды.
Қазіргі таңда ... ... ... ... елдер импортты
алмастыру саясатын мақсатты түрде жүргізуде. Ол ... ... ... өнеркәсіптерін өздерінің экономикасының
ішкі қажеттіліктеріне қарай өзгертуге және сол ... ... ... арасындағы алшақтықты жоюға мүмкіндік береді.
Орталық Азияның экономикалық интеграцияны аймақтағы экономикалық және
әлеуметтік ... ... ... ... кең мүмкіндіктерді ұсынады
және де оның ... ... ... және ... айқындалған жарқын болашақ бар екенін атап өтуге болады.
Орталық Азиядағы интеграциядан төмендегідей артықшылықтар күтіледі:
... ... және ... ... ... аймақтың өзін-өзі толық қамтамасыз етуі;
• елеулі бірлескен экспорттық потенциал;
• артықшылығы бар ... ... ол ... Азия
мемлекеттерінің трансазиялық транспорттық және ... ... ... болуына мүмкіндік береді;
• бәсекелес қабілеті бар ... ... ... ... ... ... ... салыстырмалы түрде алғанда бірдей кәсіпқойлық, білімділік және
еңбекақы деңгейімен ... ... ... ... ... ... су және басқа табиғи ресурстарды
бірлесе отырып үнемді пайдалану;
• жоғары ғылыми және инженерлік ... ... ... ... ... ... ... Тәжікстан, Түркменстан, Өзбекстан және Украина басшлары Кеңестер
Одағының ... ... ... және жаңа ... ... ... ... құрылғанын әлемге жария ететін құжаттарға
қол қойылды.
«Независимая газета» -да ... ... ... ... «ТМД ... үшін ... ынтымақтастық экономикалық
қажеттілік қана емес, бұл керек ... жаңа ... ... ... ... ... баға берген болатын.
Өркениетті мемлекеттердің экономикалық және саяси интеграцияға ұмтылуы
бүгінгі таңдағы объективті заңды ... ... ... ... жаңа ... айқындап, сондай-ақ қоғамдық өмірдің
басқа да салаларында жаңа ... ... қол ... ... Олардың
қатарына біріншіден, дүниежүзілік дамуда бейбітшілік принциптері үстем
болып, интеграция ... ... ... ... ... түсуде.
Достастық елдері өз мүмкіндіктері мен мүдделеріне ... ... ... қарастыра бастағаны белгілі.
Бүгінгі таңда ТМД елдерінің әлеуметтік-экономикалық жағдайы 2006 жылғы
қаңтар-наурызда Достастық елдерінің барлығында ... ... өсуі жыл ... ... деңгейде қалды. ТМД-ға мүше
елдер тауар, қызмет, капитал, еңбек ... ... ... ортақ рынок
құрып, терең интеграциялану арқылы Экономикалық одаққа ... ... ... ... ... ... ... саудасы. 1 – сурет
2005 жылғы қаңтар-ақпанмен салыстырғанда Достастық елдері арасындағы
экспорт пен импорттың құндық ... 31% өсті (2005 ... осы ... ... - 11%, ... - 6% тең ... |
|Тәжікстан |
|Ресей ... ... ... ... ... ... ... |
Достастық елдерінің әлемдік басқа ... ... 2 – ... ... ... қаңтар-ақпанда Достастық елдерінің әлемнің басқа елдеріне
шығарған ... ... ... ... ... ... осы ... орташа алғанда 33%, импорт- 30% өсті.
Қазақстан мен ТМД ... ... ... ... және
саяси жағдайлардан туындап отыр:
біріншіден, дүниежүзілік мемлекеттердің өзара капитал ... ... ... және ... ... ... процесі жүруде. Бұл соңғы ... ... ... бірі ... ... соңы жылдары мемлекетаралық экономикалық дамуды реттейтін
бірнеше механизмдер пайда болады.Олар кедендік, ... ... ... ... ... ... және ... даму
еңбек өнімділігінің артуына әкеліп отыр, бұл өз тарапынан ауқымды нарықтық
кеңістікті ... ... ... ... ... оның ... ... жойып, бір елден екінші елге ауысып отыруды қажет етеді.
төртіншіден, қазіргі кезде ... ... ... ... мен ... өзгерді. Бәсекелестік әлсіз мемлекетердің
бірігуіне алып келеді. Сонықтанда, Қазақстан мен ... ... ... дамуы экономикалық қажеттіліктерден оған
сәйкес экономикалық және ... ... ... отырған процесс.
ТМД-ның құрылуы интеграция теориясына жаңа көзқарастарды тудырып отыр.
Ол мемлекетаралық қатнастардың ... ... және ... ТМД-дағы интеграциялық процестердің келеңсіз ... ... атап ... жөн. ... бұл ... ... мемлекеттер өз
тәуелсіздігінің белгілі бір бөлігі-экономикалық дербестіктен ... ... ... ірі ... ... ... және ... интеграциялық жақындау тәжірибесі жоқ. Ресей сияқты алып
мемлекеттен экономикалық және ... ... ... үшін ... деген
пікірлер бар. Сондықтанда ... ... ... саяси ретінде
қарауға болмайды.
«ТМД туралы арманды ақиқатқа айландыру үшін табанды ... ... - деп ... Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаев
Киев кездесуінен кейінгі баспасөз маслихатында.
Ал Қ.Қ .Тоқаевтың пікірінше, ... ... ... ... ... жол, ол ... тәуелді интеграция
адамзатқа әлемдік және аймақтық даму мәселелерін шешуге көмектеседі.»[10].
КСРО ыдырағаннан ... ... ... ... ... ... осы саяси кеңістіктегі интеграция өзіндік ерекшеліктері бар процесс
екені ... ... ... пен ... ... бір-бірінің
ішкі істеріне қол сұхпау прициптері негізінде Тәуелсіз Мемлекеттер
Достастығына ... ... мен ... ... ... ... ... қолайы сыртқы орта жасау ұтымды, өзара тиімді
экономикалық байланыстарды одан әрі дамыту қажеттігі, екінші ... ... ... ... ... ... республикамызбен
Достастықтың басқа да елдерінің тарихи ерекшеліктеріне қарай көп ... ... ... ... ... отырғанын көрсетеді.
ТМД-ның 1996-1997 жылдардағы интеграциялық дамуының перспективалық
жоспары жүзеге асырыла отырып, ... ... және ... ... жөніндегі жұмыс жасалып келеді, қылмысқа қарсы бірлескен
шаралардың мемлекетаралық бағдарламасы қабылданды.»-деп атап ... ... 1997 ... ... ... ... жолдауында.
Бүгінгі таңда Евразия басты саяси күрес алаңына айналып отыр. ... мен ... ... саясат ұстануға мүмкін емес. Осы тұрғыдан алып
қарағанда Европалық интеграцияның және оның ... ... ... үшін ... ... ... ... Европалық интеграция валюталық,
экономикалық, сауда, ... және ... ... жетістігі болып
табылады. Сонымен бірге Европада ортақ қауіпсіздік және ... ... ... ... ... ... Европалық Одақтың ... ... 1957 ... Рим ... ... 1992 ... Маастрих және
1957 жылғы ... ... ... ... ... көрінісі «2000 жылдың күн тәрбі» деп ... ... ... ... Европалық Одақтың сыртқы дүниемен байланысы да
ТМД үшін жақсы тәжірибе.Жалпы ұжымдық ... ... ... ... ... ... ... ұжымдық дипломатияға анықтама Маастрих
келісімінде толық беріген.Ортақ сыртқы саясат немесе ұжымдық дипломатияның
мақсаты:
- Одақтың тәуелсіздігін ... ... ... ... ... БҰҰ, Хелсинг қорытынды ... және ... ... сәкес халықаралық қауіпсіздікті және ... ... ... нығайту;
- Адам құқы, демократияны дамыту.
Осы мақсаттарды жүзеге асыру үшін Европалық Одаққа мүше мемлекеттің
ортақ сыртқы саясаты мен ... ... ... асыру керек. Мүше
мемлекеттер Европалық Одақтың сыртқы саясатын толық қолдау қажет.
Маастрих келісім-шартында Европалық Кеңестің ... ... ... Келісім-шартта сонымен бірге ортақ қорғанс саясат туралыда баптар
қарастырылған. Европлық Одақ бұл саясатқа Батыс ... ... ... ... жасауды ұсынады. Алайда, ортақ қорғаныс НАТО-ның саясатына
қарсы келмеуі керек. Сонымен, Маастрих және ... ... ... ... ... ... ... ғана емес, сондай-
ақ ортақ сыртқы саясат, қауісіздік және қорғаныс салаларын ... ... ... ... ұжымдық дипломатиялық тәжірибесін ... ... ... ... ... ... шешуде қолдану қажеттілігі күн сайын арттып отыр. Кеңестер
Одағының ... жай ... ... шығып, халықаралық қатнастардың
бұрынғы жүйесін бұзып, күш тепе-теңдігіндегі өзгерістерге алып келді. Бұл
өзгерістер ТМД-ды мемлекеттерін қамтып ... Бұл өз ... ... жаңа ... және ... ... ... Оның
қатарында Орта Азия және Закавказьедегі жас ... ... ... шығып, өзара экономикалық және басқада қатнастар
орнату тенденциясын айтуға болады.
Интеграция- ... өмір ... ... қажеттілігі сөзсіз.
Дүниежүзілік дамуда экономикалық саяси жақындасудың үлгілері көптеп
кездеседі. ТМД үшін Европалық интеграцияның ... ... ... ... ... Мысалы: Европа кіндігінде орналасқан Франция мен
Германия елдері үш жойқын соғыстарды ... ... Бұл ... ... ... ... Тек ... дүниежүзілік соғыстан кейін ғана
екі елдің басшылары Голль мен Аденауэрдің ... ... қол ... ... 1957 жылғы Рим келісімінде «Ортақ
рынок» құрылып, бейбіт дамудың жаңа үлгісі көрсетілді. ... ТМД ... ... интеграциялық дамуда мысал бола алады.
Аймақтық интеграцияның пайдасын көріп отырған елдердің қатарына
Оңтүстік ... ... ... Бұл ... 60-80 ... әртүрлі
қақтығыстардың ошағы болғаны белгілі. Бүгінде ... мүше ... ... ... ... Міне, осы және тағы басқада ... ... ... ... ... артықшылықтарын
дәлелдейді. Сонымен қатар еркін сауда аймағы болмайынша, ТМД мемлекеттері
арасындағы ынтымақтастықтың одан әрі өрістей алмайтындығына ... ... 1994 ... ... қабылданған Еркін сауда аймағы жөніндегі
келісімді ... ... атап ... Ол ... ... 12
мемлекет басшылары қол қойғанымен, 6 ел ғана яғни, Азербайжан, Қазақстан,
Өзбекстан, ... ... ... ғана ... ... ... құрылуы жаңа геосаяси және
геоэкономикалық мәселелерге алып келді. ... ... болу ... ... отыр. Бірақ, саяси амбициялар, аймақтық ... ... ... ... өз ... таппай тұрған кезде ТМД-ның өмір ... еді. ... ... ... екі ... Қазақстан мен
Ресей деп айтсақ, артық болмас. Бүгінде ТМД болашағы осы екі ... ... ... кеңістікті құруға бағытталған Қазақстан Республикасының
стратегиялық ... 1993 жылы ... ... ... самиттің барысында
өзінің шынайы ... ... ... ... бір ... ... құруды қолдап, ТМД мүшелерінің шешімді түрде терең
интеграция ... ... осы ... ... ... ... ... капиталдардың, еңбек күштерінің
(ресурстарың) еркін жүріп-тұруы үшін ортақ нарық, ал ... ... ... екендігі жарияланған Декларацияға қол қойылды. ТМД елдерінің
басшылары Экономикалық одақ жолында Кедендік одақ құруды, одан әрі кедендік
тарифтерден ... ... ... да болмасын тарифтік емес кедергілерді
алып тастауды бастапқы міндет етіп ... ... ... ... ... біз ... ... барлық
мемлекеттік, қаржылық-экономикалық және саяси институттар өзара байланысты
екендігін ескеруіміз ... Жер ... іс ... ... әлемнен
оқшауланған мемлекет жоқ. Басқаша айтқанда, ... ... ... ... және ... ... ... Көптеген аймақтық және
етникалық қақтығыстарға ... ... ... ... ... ... және бірлікке тартылуда. Мемлекеттің өз мүдделерін
білдіретін бір ғана жер-БҰҰ. Тек осы ... ... ғана ... ... де, кіші де, ... да ... дамудың өзекті мәселесі туралы
өз пікірлерін жеткізе алады. Мемлекеттің ... және ... ... көп ... да, ... күні ... рольді мемлекетаралық топтар
мен бірлестіктер, трансұлттық коорпорациялар және үкіметтік емес ұйымдар
атқаруда. Мұның бәрі ... ... және ... ... ... ... компьютерлік өркениеттің дамуымен тығыз байланысты.
Қазіргі кездегі ақпараттық құралдар ... ... ... ... ... тәуелсіздігіне қол жеткізгеннен кейін тәуелсіз халықаралық
құқық субъектісі ретінде алған мүмкіндіктерін толықтай пайдалануға бар күш
жігерін ... ... ... сыртқы саясаттық шараларды
дайындауға кірісті, соның ішінде біріншіден «жақын ... ... ТМД ... мемлекеттерге басты назар Ресей аударған болатын.
Н.Ә.Назарбаев «Тәуелсіз газет» ... ... ... ... үшін ... ... тек қана ... пайдалар ғана
емес, керек десеңіз қажетті рухани-психологиялық тұрақтылық жағдайы,
ертеңгі күнге ... ... ол ең ... ... мен ... ... болатын.
Достастықтың басты мақсаты-саяси, ... және ... ... шешу ... өзара тиімді жағдйлрда бұрынғы
Кеңестік ... ... ... ... ... стратегиялық алғы міндеттерінің бірі ТМД-ға қатысушы
мемлекеттермен ынтымақтастық. Қазіргі ... ... ... ... ... ... ... көрсетіп отыр. ЕҚ, НАФТА, АСЕАН, АТЭС және
басқада ... ... ... бола ... ... ... КСРО ... кейінгі тәуелсіз мемлекеттердердің шынайы даму
заңдылықтарының бейнесі ... ... ... ... ... республикалардың саяси, экономикалық және әлеуметтік мәселелерді
өзара тиімді жағдайларда бірлесіп шешу ... ... ... және ... ... ... ... байланыстар
экономика, ортақ экономикалық кеңістік ашықтығының мәндік мазмұнын ... ... мен ... ... шешілмеген
экономикалық мәселелерін анықтау, негізгі реинтеграциялық принциптерді
дәлелдеу, ... ... ... ... мен ... ... ... байлнысты ұсыныстар жасау ... ... ... ғылымның бүтіндей жүйесі қалыптасты. ... ... ... салаларын зерттейді, мұнда саяси экономика,
салалық ... ... үшін ... ... ... ... болады.
Экономикалық халық шаруашылығының қазіргі кезде өндіргіш ... ... ... ... ... шаруашылық жүйесінің
артықшылығы мен мүмкіндігі толлық ... іс ... ... ... деп айта ... Экономикалық қуаттылықтың ірге тасы ауыр
индустрияның өркендуімен, ... ... ... ... ... ... аса мол ... жұсалумен қатар тұтыну ... ... ... ... ... өркендету қамтамасыз етіледі. Халық
өмірінің материалдық жене мәдени дәрежесін едәуір ... ... шешу үшін ... ... мен ... ... қазіргі дәрежесі қоғамдық өндірістің тиіділігін ... ... және өріс алып ... ... ... ... талап етеді.
Экономикалық өркендеу қарқынымен жетілдіру процесі ... ... ... ... ... ... отырады, көптеген
шаруашылық міндеттер осы процесті ескере отырып шешіледі.
2.2 Посткеңестік интеграциялық процестер: маңыздылығы және тиімділігі
Қазіргі кездегі халықаралық қатнастар ... ... ... ... ... дамудың басты тенденцияларының қатарымен сипатталынады.
Қазіргі адамзаттың өмірі үшін шаруашылық ... ... ... дамуы, тауар мен қызметтің әлемдік ... ... ... өзара тәуелділігіне, өз мүдделерінің өзара
түйісуіне алып ... ... ... ... ... аса өзекті. Осы негізде әлемдік сауда ... ... ... ... қазіргі заманға сай техналогиялар игеріледі
және өндіріледі, ... мен ... ... ... ... құралдары жасалынады яғни постиндустриалды өркениетке тән сипаттағы
істер атқарылады.
ХХ ғасырдың 80 – ... ... ... ... оқиға – Кеңес
Одағының ыдырауы. Жаңа тәуелсіз мемлекеттер алдында қоғамдық өмірді қайта
құру, көп ... бойы ... ... және гуманитарлық
қатнастарды сақтай отырып, ұлттық мемлекеттілікті қалыптастыру мен нығайту
мәселелері ... ... ... ... ... ... әміршілік-бюрократиялық басқарудың әкімшілік органдарын, жоспарлы-
бұйрықты және шығынды экономиканы мұраға алды, бірақ олар ... ... ... іс-әрекеттің ескі принциптері мен әдістерін
қабылдамады. Енді өзара және ... ... ... ... ... жаңа ... мен ережелер қажет болды.
Бұрынғы Одақ мемлекеттері ұйымдық-құқықтық вакуумге түсіп қалды, себебі
ескі нормалар мен механизмдер ... ... ал 2-ші ... ... ... ... ... құру, бұрынғы бауырлас ... ... ... қарама-қайшылықты шеше отырып, өздерін әлемдік
қауымдастықтың өркениетті, егеменді субъектісі ретінде көрсету қажет болды.
2-кесте [11]
Интеграциялық ... ... ... ... және оны іс ... нәтижесі
|Шаралар ... ... ... ... және ... тастау ... емес ... ... ... ... ... ... көбейту; |
| ... ... ... ... ... ... ... |үшінші елдерге қатысты сыртқы біріңғай саясат ... ... ... ... ... |экспортты көбейту; ... ... ... ... ... ... ... |
|одақтың ішкі | ... | ... алып ... | ... ... ортақ |ішкі тауарлар нарығын көбейту; ... ... ... және ауылшаруашылық өндірістің өсуін |
| ... |
| ... ... ... ... ... толықтырушы |қайталанатын жаңа өндірісті құру шығындарын ... ... ... |
| ... ... ... ... |
| ... ... ... ... ... ... |халықты жұмыспен ... ету және оның ... ... ... |
| ... ... ... |
| ... ... ... таңдау, білім |
| |алу, ... ... ... және т.б. |
| ... шешуді азайту. ... ... ... ... ... ... жүйесін құру; |
|қозғалысы |кәсіпкерлік және ... ... ... ... ... ... қамтамасыз |
| |ету. ... ... ... ... ... емес, сауда, тұтыну |
|дамыту ... ... ... |
| ... салықтық түсімдерді көбейту. |
|8. Ортақ аграрлық ... ... ... ... |
|нарық ... ... ... ету; |
| ... ... сапасын арттыру. ... ... ... ... жоғары өндірістерді қайта құру және |
|мен жобаларды іске |жаңадан қалыптастыру; ... ... ... ... |
| ... ... 90-шы ... жаңа ... ... ... кезеңі
болды. Бірақ бұл онжылдық бір-біріне қарама-қайшы екі қоғамдық тарихи
процестермен ... бұл жаңа ... ... ... ... ... Ол экономикалық дербестікті
қалыптастыру ... ... ... ... ... ... және де тәуелсіз мемлкетттің басқа да міндетті құрамаларының
пайда болуынан басталады. Жаңа ... ... ... ... ...... орнықтыру мәселесіне бағындырылды.
Екінші процесс – бұл халықаралық нормаларға негізделген өзара жаңа
саяси және экономикалық ... ... ... ... ... ... ... біртұтас тоталитарлық
мемлекеттің күшті әрі жан-жақты ықпалымен өтті. Бұл ықпалды бұзу және ... ... ұзақ ... ... етті ... ... дейін).
Кейбір саясаткерлер басты мақсатты жаңа туған мемлекеттер интеграциясы
деп таныды. Осыған байланысты 1991 жылы ... ... ... ... ... ... жаңа 15 мемлекет пайда болды. Оның 12-сі –
Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығын (ТМД) ... ... ... 1991 ... 8-ші желтоқсанындағы ТМД
құру туралы Беловеж Келісімі мен Келісімнің Протоколына және 1991 жылдың 21-
ші желтоқсанындағы Алматы ... ... ... Оған ... 12-і ... ... ... Армения, Белоруссия, Грузия,
Қазақстан, Қырғызстан, Ресей Федерациясы, Тәжікстан, Түркменстан, Украина,
Өзбекстан.
1992 жылы қол қойылған ТМД-ның ... ... ... ... мен ... ұжымдық қауіпсіздік және ... ... ... алу және ... ... жолмен
шешу; экономикалық, әлеуметтікжәне құқықтық салаларда бірігіп әрекет ... ... ... ... қаржы-қаражат
мәселелері. Достастықты құру негізінде мына прициптер ... ... ... тең, ... ... дербес және тең ... ... ... мемлекетаралық құрылымның мақсаттары:
• саяси, экономикалық, экологиялық, гуманитарлық және ... ... іске ... ... ... кеңістік шеңберінде мүше мемлекеттердің жан-жақты
және тепе-тең экономикалық және әлеуметтік дамуына, ... пен ... ... көмектесу;
• көпшілік таныған халықаралық құқық және ... ... ... ... ... ... нормалар мен принциптерге
сәйкес адамдардың құқықтары мен негізгі бостандықтарын қамтамасыз ету;
• халықаралық ... пен ... ... ету ... ... ... өзар ынтымақтастығы; қаруландыруды және ... ... ... ... ... ... қаруды және
көпшілік зақымға ұшырайтын қаруларды жою, ... және ... ... мүше ... ... дау-жанжал мен келіспеушілікті бейбіт
жолмен шешу.
ТМД-ның негізгі органдары:
• Мемлекет ... ...... ... ... Үкімет басшыларының Кеңесі – мүше мемлекеттердің экономикалық,
әлеуметтік және басқа да ... ... ... орган;
• Координациялық-кеңес комитеті – ТМД-ң тұрақты ... ... ... ... органдары: шетелдер министрлерінің Кеңесі, ... ... ... мүше ... ... ынтымақтастығын
координациялайтын Штаб, Экономикалық сот, ... ... ... және ... ... 24-ші ... Достастық елдері Экономикалық одақ құру
туралы Келісімге қол қойды. Оның басты перспективті мақсаты- жаңа нарық
кезінде ... ... ... өз ... ... ... қайта
жандандыру да, тауар, қызмет, капитал және жұмыс күшінің еркін қозғалысын
қамтамасыз ету, үйлестірілген ... ... ... ... ... кедендік тариф саясатын жүрігізу, дербес кәсіпкелікті ... ... ... өндірістік коперацияны және
кәсіпорындар мен салалар ... ... ... қолдау, шаруашылық
заңдарды үйлестіру болып табылады.
1994 жылы ТМД елдерінің елбасылары кедендік одақ құруға тағы бір қадам
ретінде еркін ... ... құру ... ... қол ... Ол ТМД
шеңберінде кедендік және басқа да төлемдерді кезеңді қысқартуды ... ... ... ... құруды көздейді.
Бірақ іс жүзінде интеграция тағыда сәтсіз болды. Достастық елдері қол
жеткен әлеуметтік-экономикалық нәтижелер қанағаттанарлық болмады. 1995 ... ... ... өнім (ЖҰӨ) 90-жылғы көлемнің 20%-ға жуығын құрды,
Армения, Азербайжан, ... ... мен ...... ... мен ... – 60% . ... өнім көлемі Грузияда
90-шы жылдардың 17-%-ын, ал ... мен ...... ... ... ... аралығында Өзбекстанның жалпы ұлттық өнімі 20%-ға
төмендеді, ал өнеркәсіптік өнім ... 90-шы жыл ... ... ... ... ... инвестициялардың көлемі күрт
азайды. ТМД елдерінің халқының өмірлік деңгейі төмендеді.
Ресейдің әлеуметтік-саяси ... ... ... жасаған
талдауы нәтижесінде, негізгі әлеуметтік және экономикалық көрсеткіштерінің
нашарлауы, экономикалық ... ... және ... ... ТМД ... 3 ... бөлуге болады.
Бірінші топ. Өзінің экономикалық саясатын ... ... оны ... елдермен үйлестіруден бас тартатын мемлекеттер.
Үкіметаралық деңгейде тек мемлекетаралық ... ... ... ... ... ... салуды алып тастау және т.б.). Интеграцияланудың басты
себебі- тек шаруашылық субъектілерінің басқа ... ... ... ... Іс-әрекетінің сипаты боынша бұл топқа
Түркменстан мен Украинаны жатқызуға болады.
Екінші топтың ... өз ... ... ... ... ... ... реттеуге белсенді
қатысады: кооперация саласында кедендік тәртіп үйлестіру, капитал мен ... ... ... бас ... ... ... ... реттеу
және т.б.. Бірінші және екінші топтың аралық вариантына ... ...... ... ... мүше ... жатқызуға болады.
Достастық елдерінің үшінші тобына кіретін ... ... ... ... сипатталынады. Бұл мемлекеттер және ... ... ... кең ... ... ... өзара
әрекеттеседі, капитал мен жұмыс күшінің қозғалысына барынша қолайлы жағдай
жасап, банк ... ... және ... ... ... Бұл топқа
Ресей мен Белоруссияны белгілі ... ... мен ... ... ... ... ... процесс өте баяу қарқынмен
жүрді. Өткен жылдар ... ... ... салаларында керісінше «табысты
кері интеграция» деп атауға болады. Ұлттық бюракратияның саяси мүдделері
мемлекеттің экономикалық және ... ... ... ... ... Одақ ... дамуын келесі кезеңдерге бөлуге
болады: 80-шы жылдардың соңы – Одақ ... ... және ... ... 90-шы ... ... ҚСРО ... жаңа тәуелсіз
мемлекеттердің қалыптасуы, жаңа ғасырдың алғашқы он жылдығы – ... ... ... 8 ... ... қорытындысын бір жақты ... ... оған жаңа ... ... ... біріктіретін ұйым
ретінде үлкен үміт жүктелген. Себебі іс жүзінде Достастықтың 12 мемлекеттің
әрекеттесу, кеңесу, ортақ мәселелерін талқылаудың түріне айналды. ... ... ... қол қойылған келісімдерге қарамастан
әрбір мемлекет дербес ішкі және ... ... ... ... ... ... ... негізгі 4 бағытын бөліп қарастыруға болады:
саяси, экономикалық ... ... ... ... ... және
қауіпсіздікті қамтамасыз ету, гуманитарлық ынтымақтасу. ТМД елдерінің қарым-
қатнасының негізгі экономикалық ынтымақтасу болып ... ... ... бұл ... ... ... ... бүкіл дамыған әлем регионалды ... ... ... ... ... одақ ... ұйымдар құруда.
Олардың басты мақсаты- дамытуды тездету үшін ... ... ... ... ... және ... ... кооперациялау мен мамандану, халықтар үшін жақсы өмір жасау. Осы
бағытта ... ... ... ... ... Азия ... ... жетті.
Посткеңестік кеңістіктегі экономикалық әрекеттесу ... ... ... жоқ.
ТМД елдерінің бірде-біреуі өз егеменді елінің территориясында бірде-бір
қоғамдық маңызы бар өнім өндірудің аяқталған цикліне ие болмай отыр. Біздің
елдеріміздің ... ... ... ... ... ... болып
қалуда, олардың үлесіне экспорт пен импорттың барлық көлемінің ... ... ... ... ... - 71%-ға дейінгі импорты түсуде.
Әлемдік шаруашылық ... ... ... ... пен құрама
бөліктермен жабдықтаушыларды ауыстыруға болады. Бірақ ... ... ... ... ... ... ... ал егер бір нәрсе алатын
болса, тек арзан шикізатты таңдайды.
Бүгінгі күні басты тосқауыл – ТМД ... ... ... ... ... ... баждар мен акциздер, әртүрлі салымдар,
әкімшілік ... өнім ... ... бартер, сауда операцияларын
криминализациялау жағдайды ... ... ... ... ... ... ... жолы – ТМД елдерінің қазіргі таңда жақын ... ... ... мемлекеттер арсындағы біртұтас экономикалық
кеңістік құру болып табылады. Әрине, бұл ... ТМД ... ... ... ... ... ... етеді.
Бүгінгі күнде ТМД бір ... ... ... топтарға
айналды. Оның ішінде: Ресей мен Белоруссия Одағы, ... ... ... және ... Қауымдастығы, Орталық Азия (Өзбекстан,
Қазақстан, Тәжікстан, Қырғызстан) және ... ... ... ... ГУАМ ... Украина, Әзірбайжан, Молдова).
Ресей, Белоруссия, Қазақстан, Қырғызстан және ... ... ... 1995 ... 6-шы ... ... ... мен Белоруссь
Республикасы Кедендік Одақ құру ... ... қол ... Ол ... ... жасалған:
• өзара тиімді және теңестірілген экономикалық қатнастарды дамытуды
көздеу;
• БҰҰ ... ... ... принциптерге сүйеніп,
азаматтары мен аамдарының құқықтары мен еркіндіктерін дамыту;
• ГАТТ/ ВТО ережелерінде жалпылама қабылданған нормалар мен прициптерді
мойындау;
• өзара ... ... ... ... ... ... Одақ құру ... Келісімді іске асыру қадамы ретінде
кезеңді ... Одақ ... Одақ ... ... ... – бұл ... субъектілерінің
еркін экономикалық қарым-қатнасындағы тосқауылды алып тастау ... ... ... ететін екі мемлекеттің әлеуметтік-экономикалық
прогресі. Одақ экономиканың тұрақты дамуына, ... ... ... ... ... ... мүше мемлекеттердің экономикалық саясатын
үйлестіруді ... және ... ... жан-жақты дамытуды
қамтамасыз етеді. Кедендік ... мүше ... ... ... ... және ... нарыққа белсенді шығуы көзделіп
отыр.
Келісуші ... ... ... мүше ... ... ... және ... шаруашылық принциптері мен үйлестірілген заң
шығарушылыққа негізделген мемлекеттердің ... ... ... ... ... ... мына ... іске асырылады:
• Келісуші мемлекеттер ... ... ... ... ... үшін кедендік баж салығы және сол сияқты әсері
бар барлық төлемдерді, ... ... алып ... Үшінші мемлекеттермен қатнаста бірдей сауда тәртібін, ортақ кедендік
тариф пен сыртқы сауданы реттейтін тарифтік емес ... ... ... ... ... мемлекеттермен және халықаралық ұйымдармен
қарым-қатнас механизмдерін Ресей мен Белоруссияның 1994 жылдың 12-ші
сәуірінде қол қойылған ... ... ... ... туралы Келісім шарттары негізінде қалыптастыру.
Келісуші жақтар Кедендік Одақ құрудың механизмі мен ... ... ... 1994 ... 15-ші сәуірінде қол қойылған еркін
сауда аймағын құру туралы Келісімі қолданылып, ... мен ... 1995 ... 6-шы қаңтарынан бастап алымсыз және шектеусіз еркін
сауда тәртібін енгізу туралы Протоколына сәкес өзара саудада тарифтік және
сандық ... алып ... ... ... ... өзара саудада
шектеулерді алып тастау 1994 жылдың 12-шы ... ... ... ... ... негізінде іске асырылады. Нәтижесінде сыртқы
экономикалық байланыстарды ретеудің пара-пар жүйелері (оның ішінде ... ... емес ... ... ... қарым-қатнаста бірдей сауда
тәртіптері, ортақ кедендік тарифтер мен тарифтік емес ... ... Одақ құру ... ... сыртқы экономиалық іс-әрекеттке
қатысты сыртқы саудада, ... ... ... және ... заң ... ... ... Бұл келісуші мемлекеттердің
шаруашылық субъектілеріне нарық принциптеріне сәйкес тең мүмкіншіліктер мен
кепілділіктер ... ... ... баға ... ... валюталық
реттеу мен бақылауда, экспорттық бақылауда, интеллектуалды меншікте
қолданылады.
Сонымен қатар ... ... ... ... ... ... және ... ұйымдармен қарым-қатнастарында өкілділікті
беру механизмін қалыптастыру туралы сөз қозғады.
Кедендік Одаққа мүше ... ... ... ... ... біртектестігін бақылауды қамтамасыз ету үшін:
• үшінші ... ... ... ... реэкспортын
жібермеудің сенімді бақылау механизмдерін орнату;
• екі жақты және жан-жақты негізде сауда мен ... емес ... ... ... ... ... ... экономикалық жағдайларын жақындастыру;
• сыртқы сауданың кедендік статистикасын жүргізу;
• келісуші мемлекеттердің ... ... ... ... ... ... ... белгіленген шараларды іске асырғаннан кейін, екінші
кезеңде келісуші мемлекеттердің ... ... ... ... ... ... ... халықаралық құқық
субъектілігітуралы және қолданылған халықаралық келісімдер мәселесін шешу
қажет.
Үшінші ... ... одақ ... ... ... ... нарықтық қатнастар негізінде бір тиіпті экономикалық механизмдер;
... яғни ... ... іс ... орындағаннан кейін
келесі кезеңге өту мүмкіншілігі;
• кедендік ... мен ... ... сыртқы экономикалық іс-әрекетті, оның ішінде үшінші мемлекеттермен
де, реттеудің сәйкестілігі;
• экономикалық саладағы қабылданатын ... ... ... ... ... ... процесіне кедергі
жасамау.
Кедендік одақ құру нәтижесінде алғашқы кезеңде өзара саудада тарифтік
және сандық шектеулер алынып тасталынды, сыртқы ... ... ... және
тарифтік емес реттеуге қатысты нормативтік құжаттарды үйлестіру бағытында
жұмыстар ... ... ... ... ... ставкаларды унификациялау аяқталынды, үшінші елдерге қатысты сауда
тәртіптерінің толық ... қол ... ... ... ... мен ... тауарларды кедендік тәркілеудің ортақ
тәртібі анықталды.
Сонымен ... ... ... жүйелікедендік бақылауды
алып тастау көзделінуде. Тауарларды жеткізуді қамтамасыз ету мен бақылау
тәртібі бойынша нормативтік құжаттар ... және де ... ... күшейтуде техникалық жәрдемдесу бойынша шаралар қарастырылды.
Кедендік, валюталық және экспорттық ... ... ... унификациялау,
кедендік баж салығы мен салықты өзара ... ... ... ... ... ... ... Кедендік одақтың сыртқы
шараларында біріккен ... ... ... ортақ шекараларда
кедендік бақылауды алып тастау сияқты кедендік ... ... база ... ... ... құжаты – бұл 1996 жылдың 26-шы ... Бұл ... ... ... біздің елдеріміздің материалдық және
интеллектуалдық потенциалын тиімдірек қолдану негізінде ... ... ... ... және рухани деңгейін көтеру, тұрақты
демократиялық дамуды қамтамасыз ету.
Келісімнің басқа бөлімдері демократиялық ... ... ... қамтамасыз ету, заңдарды үндестіру, ұйымдасқан ... ... ... ... мен ... бизнеспен
күрес, қоршаған ортаны қорғау мен халықаралық аренада ... ... ... мен ... ... ... ... жету үшін интеграцияны ... ... ... Мемлекетаралық Кеңес, Мемлекетаралық кеңес
тұсындағы үкімет басшыларының Кеңесі, Интеграциялық Комитет, Парламенаралық
комитет.
Интеграцияны басқарудың басты органы болып Мемлекетаралық ... ... Оның ... ... мемлекет басшылары, үкімет басшылары, шетел
істер министрлері кіреді және де кеңесу дауыс құқығы бар ... ... ... ... ... ... бағыттары: Біртұтас
Экономикалық Кеңістікті қалыптастыру; білім алу және ғылым мен ... ... тең ... ... ... ... ... экономикалық саясат бағытын үйлестіріп
жүргізу; сыртқы шекараны бірігіп ... ... және ... ... ... ... әлемдік интеграциялық қатнастар
жүйесіндегі орны
Тәуелсіз мемлекет ретінде ... ... ... ... ... ... алға қойды. Ол келесі проблемалық аспектілерді
қамтыды:
1. ... ... ... ... ... ... ретінде қабылдауы.
2. Мемлекеттің сыртқы саяси ... ... ... ... ... ... мен ... жобалау.
3. Халықаралық қатнас субъектілерімен халықаралық байланыстарды жолға
қою және дамыту.
4. Халықаралық құқық ... мен ... тану және ... ... ... ... ... мен дипломтиялық
қызметті қалыптастыру.
Жас тәуелсіз Қазақстан Республикасы үшін сыртқы саясаттағы ... ... мен ... ... оны дербес, ... ... ... тануын, оның территориялық тұтастығын,
халықаралық істердегі құқықтық субъектілігін ... ... ... ... ... ... ... 10 жылы ішінде осы
тұрғыда бірқатар табыстарға қол жеткізіп, ... мүше ... ... ... барлығымен дипломатиялық байланстар орнатты.
Қазақстан Республикасының табысты легитимделуі бірқатар ішкі және
сыртқы ... ... ... ... ... осы алып ... жойылуы қазіргі
кездегі әлемнің ... ... ... ... оң құбылыс
ретінде қабылданды. КСРО құлағаннан кейін оның ... ... ... мемлекеттерді басқа мемлекеттердің үкіметтері, БҰҰ және оның
құрылымдары тез арада таныды.
Екіншіден, ел басшылығының ... ... ... ... анық құқықтық негізі қалыптасты. 1990 жылдың 25 қазанда
Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасының ... ... ... ... ... қабылдады. Осы құжаттың негізгі ережелері
Қазақстан Республикасының мемлекеттік тәуелсіздігі туралы Конститутциялық
заңда, 1993 жылғы ... ... Осы ... ... сыртқы саясатының негізгі принциптері көрсетілген: ашықтық,
бейбітшілікті жақтау, тең серіктестік, қарулы күшті ... ... бас ... ... ішкі ... ... сондай-ақ БҰҰ
және оның құрылымдары шеңберінде қабылданған барлық халықаралық ... ... ... ... беделін көтеру және
оның легитимділігі экономикалық және саяси реформаларды табысты жүргізуге:
қоғамдық өмірдің ... тыс және ... ... демократиялануына
мүмкіндік береді.
Төртіншіден, әлемдік қаымдастыққа кіруде Қазақстан ... ... ... ... ... ие ... ... нәтижесінде Қазақстанды
әлеуметтік қауымдастыққа, алдыңғы қатарлы ... ... ... ... ... ... әлеуметтік жағдайды болжауға болады.
Қазақстан Республикасы тәуелсіз мемлекет ретінде сыртқы саяси қызметтің
нақты принциптері негізінде ... ету және ... ... ... жеке ... ... ... мен басымдықтарын жобалауы
керек.
Қазақстан Республикасының тәуелсіз мемлекет ретіндегі ... ... ... ... ... ... мен басымдықтарын
дамытуда Президентіміздің көрнекті рөл атқарғанын ескере кеткеніміз жөн.
Қазақстан ... ... ... ірі ... ... ... күрделі геосаяси кеңістікте орналасқан. Бұл жағдай «мемлекет
басшысы мемлекеттің ішкі және ... ... ... бағыттарын
айқындайтын, ел ішінде және халықаралық қатнастарда Қазақстанның ... ... ең ... лауазымды тұлға» болып табылатын ел
Президентінен саяси ерік пен ... ... және ... ... мен ... ... ... талап етті[12].
Осы тұрғыда ҚР Президенті Н.Ә.Назарбаев тарапынан ұсынылған еуразиялық
идеясы ерекше мәнге ие. Бұл идея ТМД ... ... яғни ТМД ... ... ... экономикалық
және сыртқы саяси мүдделерді еуразиялық жақын басқа елдердің қатыстырылуын
қамтиды.
Қазіргі еуразиялық идея өркениет дамуы жүйелерінде мемлекеттердің жан-
жақты ... үшін аса кең ... ... құруды көздейді.
Еуропа мен Азияны жалғастыратын тарих және дәстүрлі көпір ретінде Қазақстан
еуропа елдерімен де, азия елдерімен де ... ... ... кең ... ... ҚР Президенті Н.Ә.Назарбаевтың еуроазиялық
идеясы біздің болмысымыздың геосаяси, экономикалық, тарихи, әлеуметтік-
мәдени, ... ... ... табылады. Осы ... ҚР ... ... ... және ... келісімдерді, қазақстандық
шекараның тыныштығын сақтап, қақтығыстарды болдырмауды ... ... ... ... ... келісім-шарттар жасауды ... ... ... ... ... Еуропа елдерінің барлығымен дерлік дипломатиялық қатнастарды
жолға қоя ... ... НАТО ... ... ... ... ... орнатты. Қазақстанның НАТО-мен біріккен жатқызулар өткізу үшін
әскери ... ... ... жеке ынтымақтастық бағдарламасы бар. Бұл
қазақстандық әскери контингенттің БҰҰ ... ... ... ... үшін сыртқы саяси ... ... ... ... ... мәнге ие. Ресей империясының қол астында,
одан кейінгі көпұлтты мемлекеттік ... ... ... болған
Қазақстан тарихи және дәстүрлі аграрлық-шикізат көзі болды, сондықтан
Орталыққа метрополия ... ... ... ... еді.
Осы жағдай Қазақстанның шаруашылық инфрақұрылымының Ресейге толықтай
тәуелділігінің қалыптасуына алып ... және оның ... ... оны ... оның ішкі ... ... ... тоқырау мен қиындықтар соған сәйкес бізде де көрініс тауып
отыр. ... ... ... ... ... да ... көрсетеді.
Осы жағдайлардың барлығы мемлекеттің тәуелсіздігін қамтамасыз ... ... – көп ... ... ... қалыптасу қажеттілігін
тудырады. Бірақ біздің сыртқы саясатымыздың ресейлік векторы көп ... ... ие. ... ... ... Қазақстан мен Ресей
біртұтас немесе жақын позияларда болды.
Қазақстанның сыртқы ... ... ... ... ... ... туыс ... өмір сүретін Орталық Азия аймағы ерекше
орын алады. Бұлар түркі тілдес Өзбекстан, Қырғызстан, Түркіменстан, сонымен
қатар Тәжікстан мемлекеттері. ... ... ... осы ... ... мәдениеттің, тілдің ортақтығы елеулі дәрежеде осы
мемлекеттерді ... ... Бұл ... ... ... ... тұрғысынан көрінуге мүмкіндік береді.
Қазақстанның сыртқы саясатының ерекше аспектісі Қытай екендігі сөзсіз.
ҚХР-мен ... тату ... ... ... қою – ... ... ... аса маңызды проблемасы. Осы саладағы біздің міндеттеріміз
– Қытаймен ... ... ... оның ... қамтамасыз
ету, сауда-экономикалық шарттарға отыру, мәдени айырбасты ... ... ... ... ... тез дамып келе жатқан аса ірі ... ... ... ... ... ХХІ ... халықаралық
қатнастарда басты рөлдерді атқарады.
Қазақстан Республикасының басшылығы жүргізіліп ... ... ... ... ... де ... тыс ... АҚШ, Германия,
Англия, Франция және басқа еуропалық мемлекеттер ең алдымен, мүмкін болатын
инвесторлар мен сауда ... ... ... ... ... ... қатарлы елдері Үндістан, Жапония, Оңтүстік
Корея, Пәкістан, Түркия, ... да ... ... осы ... дерлік үздіксіз дамып отырған сыртқы саяси байланыстарды,
дипломатиялық қатнастарды жолға ... ... ... ... Таяу ... ... тәрізді «дағдарысты аймақтарға» да назар аударуда. ... ... жеке ... ... жоқ ... да, біз осы ... аймақтардың»
әлемге тудырып отырған қауіптілігін сезінеміз.
Мемлекет басшысының халыққа арнаған ... ... ... ... құру ... бастама жария етілді. Жолдаудың «Өңірдегі
жағдай туралы» тармақшасының мазмұнынан Орталық ... ... ... ... айқын аңғарылады. «Ұлы державалардың осы өңірде
экономикалық басымдылыққа ие болу ... ... ... ... ... ... көп мәселе жатыр. Сол ұлы державалардың
яғни ұлы күштердің тепе-теңдңгін сақтамау, олардың басымдық беру ... ... «Осы ... ... ... қатысты дұрыс
ұстанымда болуымыздың маңызы үлкен» деген ескертулердің айтылуы жайдан жай
болмса керек.
«Біздің алдымызда таңдау тұр» ... ... ... ... ... ... ... келесі бір империяның келуін күту немесе
Орталық Азия ... ... ... ... ... жасау. Бұл
тұрғыда Орталық Азия ... ... ... басқа
бірлестіктерді айтуға болады.
Бұрынғы ұсынылған интеграциялық ... ... ... ... ... ... ... бірлесу үшін нақты
экономикалық алғы шарттардың ... ... ... ... жалпы қауіпсіздіктің нашарлауына байланысты тәуекелдің
жоғарлығы да, экономикалық ... ... ... ... ... жоғары экономикалық даму қарқынына жетіп отыр.
2004 жылы республикамздың сыртқы сауда айналымы 55 ... ... Жан ... ... ішкі ... 2713,8 ... ... Бұл реформаға дейінгі
1990 жылға қарағанда 12,9 пайызға артты. Биылғы жылы бұл ... 3 мың ... ... ... ... бар. Біз осы жағынан
Ресеймен, Шығыс және Оңтүстік Европа елдерімен теңесе ... ... ... мұнай өндіруші елдердің көшбастаушы
позисиясын сақтайтынын көрсетеді. Қазақстанда мұнай ... үш ... ... 150 млн. тонна мұнай шығару көзделіп отыр. Бізде қара және
түсті металдарды да өндіру артады. ... бәрі ... ... ... бойы ... ... ... 56 пайызға, импорт 52 пайызға өсті,
сонымен мұнай өнімдерінің қымбаттай түсуі де оң әсер ... ... ... емес ... ұзақ ... айқындайтын 5-7 кластерін жасау мен ... ... ... ... ... алудың да маңызы зор.
Біздің елде жаңа экономика негіздері де жасалуда. Ақпараттық саланың
әлеуеті қарқынды даму үстінде. ... ... ... саны 2,4 млн-ға
жетті, ұялы телефондарды қолданушылар 2 млн-нан асып кетті, 2 ... ... ... шыға ... ... ... ... паркінің алғашқы
кезегі іске қосылып, отандық спутник ... ... ... ... ... сол, ... күні әлемдік қаымдастық Қазақстанға көз тігіп,
сеніммен қарауда.
ХХІ ғасырдың ығытына қарсы тұруға қабілетті әрі ұзақ ... ... ... ... ... ... жан-жақты және үйлесімді
сыртқы саясат жүргізу қажет.
Ресей, Қытай, АҚШ, Европалық Одақпен ынтымақтастықты дамыту басым
бағыттары ... қала ... Азия мен Таяу ... ... ... өзара
іс-қимылға зор маңыз беріледі.
Қазақстанның қауісздігін қамтамасыз ету және ел ... ... ... ... ... Үкіметтің алдында осы мемлекеттермен
арадағы ... ... мен ... ... жүзеге асыру міндеті
тұр.
Қазақстан мен Ресей арасындағы шекараларды ... ... ... зор. ... тұңғыш рет біз өзімідің стратегиялық
әріптесіміз Ресеймен заң жүзінде ... ... ... ... Бұл ... мемлекеттік құрлыстағы жоспарларымызды жүзеге асыруға
қолайлы жағдай ... ... ... ... кепілі.
Біз стратегиялық тұрғыдан Қазақстанның мүдделері толығымен ескірілген
жағдайда Бүкілдүниежүзілік Сауда Ұйымына тезірек кіруге ықыластымыз.
Қазақстан Шанхай Ынтымақтастық ... ТМД, ... ... құру ... ... ... мән ... еліміз үшін барлық бағыттар бойынша ЕҚЫҰ-мен іс-қимыл жасау
маңызды болып қалады. 2009 жылы осы ... ... ... біздің
кандидатурамыздың ұсынылуына барынша жауапкершілікпен қараймыз. Бүгінгі
бастамалар сонымен қатар осы ... қол ... ... ... қуатты экономикасы бар әрі халықаралық қауымдастығы
тұғыры берік өңірлік держава ретінде қабылданатынын да естен шығармағанымыз
абзал. Бұл мәртебені ... және ... ... ... беделін
нығайту үшін қосымша күш-жігер жұмсауымыз керек.
Қазақстан ... ... 2006 ... 1 ... ... ... ... елу елдің ... ... атты ... ... ... іске асыру жөніндегі іс-
шаралардың жалпыұлттық жоспары бекітілді.
Ел Президенті белгілеген «Әлемдік экономикаға ойдағыдай кірігу – елдің
экономикалық ... ... ... ... ... сәйкес
халықаралық маңызды жобаларды іске асыруда, әлемдік ... ... ... тауарлар мен қызметтерді өндіруге бағытталған белсенді
шараларды қабылдау жоспарланған[13].
ҚОРЫТЫНДЫ
Бүгінгі таңда интеграция әлемдік дамудың ... ... ... ... ... ... ... әлемдік шаруашылыққа
интеграцияланса, ... ... ... ... ... ... құрылып жатыр.
Елбасының Еуразия кеңістігіндегі интеграциялық процестерді дамытуда,
ТМД, ЕурАзЭҚ, Орталық Азия қауымдастығын және ... ... ... халықаралық қауымдастықтарды құруда, Біріңғай ... ... ... ... атқарған рөлі мен белсенді қызметі
бәрімізге мәлім. ХХІ ...... ... ... ... аса ... де ... жағдайында басқалардан оқшау өмір сүру мүмкін
емес.
Осы заманғы әлем ... ...... ... ... ... кеңістігінде жан-жақты бірігу, бүкіл планетаның біртұтас
экономикалық ... ... ... ... ... Яғни ... қоғам
әлдеқайда ашық бола түсуде: капиталдың, қаржылардың, адамдардың «шекарасыз
әлем» тұжырымдамасының негізіне айналды.
Қазіргі дүние адамзатты толғандырған ... бір ... ... ... ... жоқ. Оның ... ... адамзат атаулының ортақ
мәселелерінің жаһандық деңгейге көтерілуінде. Жаһандану жағдайында барша
адамзат қауымын алаңдатып ... ... ... және нашақорлық
сияқты дүние жүзіне ... ... ... ... ... ... бірлесе күрескен кезде ғана жоятын болады. Сонымен қатар бай
мемлекеттер кедей елдерге көмектесуі ... ... ... ... осы кедейшілік пен теңсіздікте.
Қазақстан сан алуан ұлттар, діндер мен өркениеттер тоғысында тұрған ... біз үшін ел ... ... татулығы мен өңірдегі қауіпсіздік
ауадай қажет.
Қазақстанның қауіпсіздігін қамтамасыз ету және ел ішіндегі реформаларға
қолайлы жағдай ... ... ... алдында осы мемлекеттермен
арадағы негізгі ... мен ... ... ... ... міндеті
тұр.
«Осы заманғы қауіп-қатерлер мен қыр көрсетулерге қарсы бара-бар Ұлттық
қауіпсіздік стратегиясын іске асыру» басымдығы бойынша кәсіби армия ... ... ... ... ... халықаралық терроризмге,
есірткі саудасына және сыбайлас жемқорлыққа қарсы күреске бағытталған
саясат жүргізуді ... жаңа ... ... ... ... ... және ... тұтастығын нығайту мәселелерін шешуге
айырықша назар аударылуда.
Біздің ұлттық экономикамыздың бәсекеге ... оны ... ... ... да қол жеткізе аламыз. Сондықтан да
Қазақстанның Бүкіәлемдік Сауда Ұйымына кіруін жеделдету аса маңызды ... ... ... ... ... ... оның ... игеруін қолдап, көтермелеуіміз ... Бұл – ... ... ... ... ... жайында аса
маңыздылығының болуы.
Қазақстан ... ... ... ... даму қарқынына жетіп отыр.
«Қазақстанның мүдделерін, өңірлік және әлемдік даму серпінін ескеретін
теңдестірілген және жауапты сыртқы ... ... одан әрі ... ... ... ... ... қатнастарды
дамыту, Қытаймен, АҚШ-пен, Европалық Одақпен, Орталық Азия мемлекеттерімен,
мұсылман әлемі елдерімен өзара тиімді ынтымақтастықты нығайту және ... ... ... ... жүргізілетін болады.
Мемлекет басшысы ағымдағы жылғы 30 наурызда «Қазақстанның 2030 ... Даму ... одан әрі іске ... ... ... туралы»
Жарлыққа қол қойды. Аталған ... ... ... ... ... ... бағдарламасы және Қазақстан Республикасы
Президентінің 2006 жылғы 1 наурыздағы ... ... ... елу ... ... кіру ... атты ... халқына
Жолдауын іске асыру жөніндегі іс-шаралардың жалпыұлттық жоспары бекітілді.
Ел Президенті белгілеген ... ... ... кіру – ... ... ... ... негізі» басымдығына сәйкес
халықаралық маңызды «серпін» жобаларды іске асыруға, жоғары ... ... ... ... бәсекеге қабілетті болатын
тауарлар мен қызметтерді өндіруге бағытталған белсенді шараларды ... Бұл үшін ... ... ... іске
асыру жөніндегі жұмыс жандандырылатын болады. Қазақстанның БСҰ-ға кіруі,
экспорттық-импорттық кредиттеуді, академиялық ... ... ... ... инфрақұрылымын қалыптастыру, Алматы ... ... және ... ... ... ... ... жұмыс
жалғасуда.
БСҰ-ға кірудің мейлінше тиімді ... ... ... рынокқа интеграциялануын ешбір кедергісіз жүзеге асырылуға тиіс.
Құқықтық база, ... ... ... ... ... сәйкес болуы қажет. Бірақ бір жағынан, әділетті бәсеке, ... ... ... алдын-ала болжай алу мүмкіндіктері ... сай ... ... ... ... ... биылғы Жолдауында өңірдегі
мемлекеттің ... құру ... ... ... ... Жолдаудың «Өңірдегі
жағдай туралы» тармағында Орталық Азиядағы ... ... ... ... осы ... ... басымдылыққа ие болу жолындағы
бәсекелестігінде байқап отырмыз» деген сөйлемнің астарында көп ... ... ... тұр» ... ... мүмкін болатын нұсқаулары
айтылады: әлемдік экономикада келесі бір ... ... күту ... Азия ... ... ... ... жасау. Бұл тұрғыда
Орталық Азия экономикалық қауымдастығын, тағыда басқа бірлестіктерді ... ... ... ... мүмкіндігі өте кең. Әрбір ел өңір
аралық ынтымақтастықтан көп пайда көретіні сөзсіз. Содықтан Орталық ... ... құру ... ... дер ... ... ... қажет. Өңірдің барлық жетекші елдерінде жан-жақты интеграция үшін
алғы-шарттар толық қамтамасыз етілген.
Достастық елдері өз ... мен ... ... ... да формаларын қарастыра бастағаны белгілі.
Елбасының идеясы негізінде ... ... ... ... ... озық ... айналып келеді. Қазіргі күні бұл
қауымдастық аясында ... ... ... одақ тарифтерін белгілеу, бірте-
бірте ортақ валютаға көшу мәселелері қарастырылу үстінде.
Бүкіл әлем ... ... ... ... ... алып отырған
қазіргі жағдайда ТМД секілді көптеген елдерді қамтитын құрылымның болғаны
дұрыс. Бүгінде ... ... ... ... бірлестіктер –
ТМД,ЕврАзЭҚ, ШЫҰ дамып келеді.
Мен өз дипломдық жұмысымды қорытындылай келе, жарқын ... ... ... ... ... ұлы бабамыз, философ Әбу Насыр Әл-
Фараби өзінің «Ізгілікті қала тұрғындарының игілікті ұсыныстары ... ... ... ... ... ... татулық пен келісім
орнығуы үшін тәртіп пен береке-бірлік қажет. Сонда жер ... ... ... ... ... ... жету ... көмек қолын созатын
болады», деген екен.
Мемлекет пайда болғаннан бастап өзінің ... ... ... ... жол бермеу арқылы ұлттық қауіпсіздігін қамтамасыз етеді.
Халықаралық қатнастарда ... ... пен ... әсер ... нығаю
кезінде немесе жаһандану жағдайында мемлекетаралық байланыстардың бір-
біріне тәуелділігінің өсуі ... және ... ... ... орынға қояды.
Қазіргі заманда әлемде халықаралық қарым-қатнастардың барлық жүйесі,
сондай-ақ ... ... және ... ... құрылымдарға
қатысты халықаралық принциптер мен сапа жағынан өзгерістерді бастан кешуде.
Халықаралық өмірдің басты мақсаты – ... ... және ... ... ... ету ... ... Оған жетудің бірден-бір
жолы – ол ел тыныштығы, халықтар татулығы мен ... ... ... ... ӘДЕБИЕТТЕР
1. Президентің Қазақстан халқына Жолдауы. «Бәсекеге қабілетті Қазақстан
үшін, бәсекеге қабілетті экономика үшін, бәсекеге қабілетті ... ... 2004 ... 19 наурыз.
2. Президентің Қазақстан халқына Жолдауы. «Қазақстан ... және ... ... ... ... «Атамұра» баспасы, 2005.
3. Актуальние проблемы внешни политики Казахстана, стр.11. М.: ... ... ... ... / ... – М.: ИСПИ РАН, ... стр.
5. Русско-казахской толковый словарь по современной экономике. /
К.Ж.Оразалин, М.М.Жантасов – А.: 2001-103 ... ... В.Я. ... ... в Заподная Европе: некоторые
аспекты теории и практики. М.: Наука, 1998- 266 стр.
7. Абдулпаттаев С. «Қазақстанның Еуропа елдерімен қатнасы»./Ақиқат, №10,
2001- 15 ... ... Н.Қ., ... Д.М., Қалдыбаева А.Е. Халықаралық
экономикалық қатнастар. – Алматы.: 1998-144 ... ... ... мен оның ... әлеуметтік-экономикалық
дамуының статистикалық көрсеткіші. /№4, 2006 – 48 бет.
10. Токаев К.К. ... ... ... в ... ... ... Елемесов Р.Е. Халықаралық экономикалық қатнастар. /А.:2002 – 287 бет.
12. ... ... ... ІІІ бөлім 40 бап.
13. Қазақстан Республикасы Президентінің 2006 жылғы 1 ... ... ... бәсекеге барынша қабілетті елу елдің қатарына
кіру стратегиясы» атты ... ... ... ... 2030 ... ... Даму ... одан әрі іске
асыру жөніндегі шаралар туралы» Қазақстан Республикасы Президентінің
2006 жылғы 30 ... №80 ... ... ... Қазақстан
2006 – 1сәуір
ҚОСЫМША ӘДЕБИЕТТЕР
16. Аубакирова Ж.Я. Экономические основы ... в ... – А.: ... Алшанов Р. Қазақстан - өңір көшбасшысы /әңгіме М.Төлепберген//Егемен
Қазақстан 8 ... ... ... Я.А., ... М.С., Сидеренко Е.Н., «О проблемах и
перспективах ... ... в ... ... развития»
//Аль-Пари №4, 2005.
19. Ахметғалиев Б. Евразиялық үлгідегі жемісті интеграция және ... ... ... ... Қазақстан 18 сәуір,
2004.
20. Әубакіров Я.Ә. Экономикалық теория. – ... ... и ... ... в ... ... №5, 2005.
22. «Жаңа заманға бастайтын ғаламдану» //Егемен Қазақстан 22 сәуір, 2005.
23. Интеграция Казахстана в мировую экономику: проблеми и ... Ред. М.Б. ...... ... ... Киреев А. Международная экономика. В 2-х частиях. – М.: Международные
отношения, 2000.
25. ... ... ... ... Азии в условиях
глобализации. //Аль-Пари № 4-5, ... ... ... интеграции Содружества Независимых Государств.
// Саясат №5, 2005.
27. Эканомикалық теория. Әубакіров Я.Ә., Нәрібаев К., Есқалиев М.
28. ... ... ... ... Азии в современных
условиях. // Саясат №12, 2004.
29. Экономические аспекты ... ... 1(41) ... ... ... қоғамдық және экономикалық ұйымдарға
мүшелігі келесі кестеде көрсетілген.
|Ұйымның аты ... ... ... ... |
| 1 | 2 | 5 | 4 |
| 1. ... ... ұйымдар |
|1. Біріккен Ұлттар |мүше ... ... ... ... ... | ... мүше |2 ... |
| | | |1992 жыл ... ... | |1997 ... ... осы | ... бойынша | ... ... ... | ... | ... ... ... | |
|3.Бүкіләлемдік ... |Осы ... ... ... ... ұйым | ... ҚР |15 ... |
|(БКҰ)-ВТО | ... |1992 жыл |
| | ... ... ... |
| | ... ... |
| | ... ҚР қабылдау жөнінде |30 маусым |
| | ... ... ... |1992 жыл |
| | ... ... нота | ... ... ... Бас ... ... |
|авиациясының | ... ... |12 ... |
|Халықаралық ұйымы | ... |1992 жыл ... ИКАО | ... авиясының |Алматы, |
| | ... ... |13 ... |
| | ... қабылданған |1994 жыл |
| | ... ... |№506 |
| | |ҚР ... ... ҚР | |
| | ... Кабинеті | |
|1 |2 |3 |4 ... ... ... Бас ... 30 ... | ... 37-тұарқты|қыркүйек |
|Халықаралық | ... ... |1993 жыл ... | ... ... мүше |Алматы,13 |
|(АЭХА)-МАГАТЭ | ... ... ... |
| | ... кіру ... |1993 жыл |
| | ... ... |№2593 |
| | ... ... ... | ... |1996 ... |Қазақстан Беспубликасының |Алматы, 19 |
|сауда ұйымы (БСҰ) ... ... ... ... ... 1996 |
| ... ... ... Қазақстан |жыл №2111 |
| ... ... ... | |
| | ... | ... |мүше ... ... ... 4 |
|теңіздік ұйым (ХТҰ)| ... ... ... 1994 |
| | ... Халықарлық |жыл Лондон, |
| | ... және ХТҰ |11 ... |
| | ... конвенцияларға |1994 жыл |
| | ... ... |№244 |
| | ... ... | |
| | ... | |
| | ... Бас ... | |
| | ... қағазына | |
| | ... | ... ... ... ... ... ... |ҚР «ХВҚ-ға ... ... 26 ... қор | ... ... |маусым |
|(ХВҚ)-МВФ | ... |1992 жыл ... ... |ҚР ... қайта құру |Алматы, 26 |
|құру мен даму | |мен даму ... ... ... ... | ... ... |1992 жыл ... | ... Заңы | ... ... |ҚР ... ... | ... қор | ... ... | ... (ХҚК) | ... ... | ... | ... Заңы | |
| 1 | | | 4|
| |2 |3 | ... даму ... |ҚР «Халықаралық даму ... ... ... ... ... |26 ... |
|МАР | ... ... |1992 жыл |
| | ... Заңы | ... |мүше |ҚР ... ... ... | ... ... |26 ... |
|Халықаралық | ... ... ... жыл ... | ... ... | ... | ... | ... ... ... Республикасының |Алматы, |
|дауларды ... | ... ... |26 ... |
|бойынша Халықаралық| ... ... ... |1992 жыл ... | ... ... | |
| | ... ҚР Заңы | ... ... ... ... Республикасының |Алматы, |
|құру мен даму | ... ... құру мен |25 ... ... | ... банкісіне мүшелігі |1993 жыл |
|(ЕҚҚДБ)-ЕБРР | ... ҚР ... |№1212 |
| | ... | ... даму ... ... ... ... |
|банкісі (АДБ)-АБР | ... даму ... |4 ... |
| | ... ... |1993 жыл |
| | ... Жарлығы |№1392 ... даму ... ... даму ... ... |
|банкісі (ИДБ)-ИБР | ... ... кіру |25 ... |
| | ... ҚР Үкіметінің |№1212 |
| | ... | ... ... және ... ... ұйымдар мен одақтар |
|1.Тәуелсіз ... ... ... ... ... | ... құру ... |8 ... (ТМД) | ... |1991 жыл |
| | |ҚР ... Кеңесінің | |
| | ... ... ... |
| | ... құру ... |23 |
| | ... ... ... |
| | ... Қаулы |1991 жыл ... және ... ... ... ... ... | |
|мұхитқа арналған | ... ... ... | ... және | | | ... | | | ... (АТМЭӘК)-| | | ... | | | ... ... ... БҰҰ-ға енуінен |Алматы, |
|экономикалық | ... ... ... | ... (ЕЭК) | ... Республикасының |3 мамыр |
| | |ЕЭК ... ... ... жыл |
| | ... ... |№6234 |
| | ... | ... ... ... Министрлер Кеңесінің|Исламабад |
|ынтымақтастық | ... ... ҚР ... ... ... ... | ... етіп қабылданды |1992 жыл |
| | ... ... ... |
| | ... ... кіру |7 ... |
| | ... ... |1993 жыл |
| | | ... ... ... ... ... ... ... (МБ) | ... ... құру |15 ... |
| | ... келісімді |1993 жыл |
| | ... ... ... ... ... |Экономикалық одақты құру |Мәскеу, |
|Одақ ... | ... ... |24 ... | |ҚР ... ... |1993 жыл |
| | ... Одақты құру |Алматы, |
| | ... ... |13 |
| | ... ... ... |
| | | |1993 жыл |
| | | ... |
|7.Біртұтас |мүше ... ... ... ... | ... ... |8 шілде |
|Кеңестік (БЭҚ)-ЦАС| ... ... |1994 жыл |
| | ... Біртұтас | |
| | ... ... ... |
| | ... келісім. | |
| | |ҚР ... ... | |
| | ... ... ... |
| | ... Өзбекстан |15 маусым |
| | ... ... |1995 жыл |
| | ... ... |№2332 |
| | ... құру жөніндегі | |
| | ... ... | |
| | ... ... | ... ... ... ... Республикасы, |Алматы, ... ... | ... ... |8 ... |
| | ... ... |1994 жыл |
| | ... ... пен| |
| | ... ... ... | |
| | ... құру ... | |
| | ... | |
| | |ҚР осы ... ... | |
| | ... пен дамудың | |
| | ... ... ... құру | |
| | ... ... | |
| | ... ... ҚР | |
| | ... ... ... | |
|9 Кедендік Одақ ... ... ... ... ... |
| | ... ... |20 ... |
| | ... ... |1995 жыл |
| | ... ... | |
| | ... ... | |
| | ... ... | |
| | ... | |
| | ... және | |
| | ... ... ... |
| | ... ... |15 ... |
| | ... «Қазақстан |1996 жыл |
| | ... ... | |
| | ... ... | |
| | ... ... | |
| | ... арасындағы | |
| | ... ... | |
| | ... Заңы | ... ... ... ... |
|Одақтың | ... құру ... |15 ... ... | ... ратификациялау |1996 жыл |
|Экономикалық | ... ҚР ... | ... | ... | ... ... |Қазақстани Республикасының ... ... | ... ... |25 ... ... ... | ... ... |1995 жыл |
| | ... ... құру |№2301 |
| | ... ... | |
| | ... туралы» | |
| | ... | |

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 55 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Білім беру жүйесіндегі жаңаша бағыттардың теориялық негіздері21 бет
Б. Эльконин бойынша тұлға дамуы18 бет
Мінез – құлық функциялары мен мінез – құлық дамуындағы үш саты15 бет
Мектеп психологының іс-қағаздары3 бет
Мектепке дейінгі мекемелердегі психолог қызметі5 бет
PR-дың әлемдік ірі спорт бәсекелерінде алатын орны60 бет
«Абай жолы» эпопеясындағы кездесетін салт-дәстүрлердің қазақ әдебиетінде алатын орны4 бет
«жасанды интелект дамуындағы кибернетикалық рөлі: білім беру саласында »9 бет
Індеттік процестің даму заңдылықтары және сатылығы6 бет
Ірі қара шаруашылығының халық шараушылығында алатын орыны7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь