Ғылыми теорияның қурылымы

Теория — ғылыми білімнің формасы. Теория және ғылыми бағдарламалар.
Ғылыми теорияның қурылымы.
Ғылыми теориялардың классификациясы.
Ғылыми түсініктер және олардың пайда болу жағдайлары
Ғылыми.танымдық әдістемелер.
Ғылым заңдары.
Ғылыми революциялардың ерекшеліктері
        
        Ғылыми теория. Теорияның құрылысы мен негіздері
Теория -- ғылыми білімнің ... ... және ... ... ... қурылымы.
Ғылыми теориялардың классификациясы.
Ғылыми түсініктер және олардың пайда болу жағдайлары
Ғылыми-танымдық әдістемелер.
Ғылым заңдары.
Ғылыми революциялардың ерекшеліктері
ТЕОРИЯ -- ... ... ... ... ЖӘНЕ ҒЫЛЫМИ БАҒДАРЛАМАЛАР
Ғылымды қоғамдық сананың формасы ретінде түсіну және ақиқат ... ... ... ... ... ... ретінде қарастыру -- толық емес және ... ... ... ... ... болуының формалары туралы мәселелер толығымен шешілген жоқ. Ғалымдар ғылыми білімнің негізгі формасы ғылыми теориялар деп ... ... ең ... және ... ... ... жағынан, классификациялау секілді оның қалыптасуына негіз болған формалардан соң пайда болды. ... ... ... мен ... ... ... болады. Парадигма -дегеніміз -- нақты бір ғылыми зерттеуді анықтайтын және ғылым да-муының белгілі бір ... ... алғы ... ... Осы ... ... ... қолданылатын ең маңызды базистік жағдайлар анықталады, ғылыми түсінік беру мен ғылыми білімді уйымдастырудың, оған баға берудің үлгілері қарастырылады. Ал бул ... ... ... ғылыми программалар негізіне жататын философиялық принциптермен анықталады.
Қоғам мәдениетінің әркелкілігіне байланысты бір мәдени-тарихи біртұтастықтың шеңберінде бірнеше ғылыми ... ... ... ... бір ғылыми теориялар тудырады.
Ғылым мен мәдениеттің байланысын жете түсінбеу -- ғылым дамуы мен ... ... ... ... ... ... мүмкін еместігіне әкеліп соғады.
ҒЫЛЫМИ ТЕОРИЯНЫҢ ҚҰРЫЛЫМЫ
Ғылыми теорияның құрылымын зерттеуге кірісерде оның мазмүндық жэне формальдық ... да ... ... ... теория -- ең алдымен, эмпирикалық базистен, атап айтқанда, тәжірибелер барысында анықталған және ... ... ... қажет ететін білім фактілерінің жиынтығынан; теорияның логикалық аппаратынан, яғни теория шеңберінде қарастырылатын қорытындылар мен дәлелдемелерден; теорияның ... яғни ... қоса ... ... ... ... талдаудың формальды жағы да қызықты. Бүл жағдайда теория объектіге постулаттар, аксиомалар, жалпы заңдар түрінде анықтама береді. Олар көбінде басқа ... ... ... анықталып, дәлелдеуді қажет етпейтін аксиомалар түрінде болады.
Теорияның өзіндік негіздеріне логикалық түрғыдан оның ... ... ... ... туратын негізгі термин сөздер мен сөйлемдер жатады.
Сонымен қатар, теорияның қосымша негіздері де бар. Олар ... ... ... Семиотикалық негіздер -- теорияның тілін қалыптастыру ережелері. Көптеген ғылыми ... ... ... (біз ... қолданып жүрген) қолданады, ал кейбір теориялар үшін ... ... ... ... бағдарламалардың тілдері) қолдану қолайлырақболады.
2) Методологиялық негіздер -- сол ғылым пайдаланатын әдістемелер. Олар ... ... ... ... ... ... негіздер -- бұл теория терминдерін сөйлемдерін логикалық түрде жүйелеу.
Қазіргі теориялар көпке әйгілі ... ғана ... ... ... ... көптеген классификациялық емес логикаларды да қолданады.
Прототеориялық логикалар -- булар белгілі бір ... ... ... саналатын теориялар. Мысалы, физика үшін математика, ал жалпы жаратылыстану философиясы үшін -- барлық жеке ... ... тағы ... ... -- ... ... оның мәселелерін шешуге арналған философиялық принциптер мен категориялар. Фило-софиялық негіздер белгілі бір ғылымның жаңалануына және негізгі мәселелерін шешуге көмектесуі тиіс.
ҒЫЛЫМИ ... ... ... мәні жэне ... ... туралы зерттеген кезде оларды классификациялауға да мән берілуі тиіс. Ғылым зертте-ушілер әдетте ғылыми теорияларды үш түрге бөледі.
Бірінші түрге жататындар -- ... ... ... ... ... Ч.Дарвиннің эволюциялық теориясы, И.Павловтың физиологиялық теориясы тағы басқа. Көптеген тәжірибелік (эмпирикалық) мәліметтердің негізінде бул теориялар ... бір ... мен ... ... теориялардың екінші түрі математикаландырылған ғылыми теорияларды құрайды. Теориялардың бүл түріне теориялық физика саласындағы ... ... Көп ... бул теориялар аксиомалар түрінде беріледі.
Үшінші түрге жататындар -- дедуктивтік ғылыми теориялардың жүйесі.
Алғашқы дедуктивтік теория Евклидтің . Бүл ... ... ... ең ... ... де, ал ... ... қорытындылар теорияға соңынан енгізіледі. Дедуктивті теориялар әдетте ерекше бір шартты тілмен беріледі.
Аталған әрбір ғылыми ... ... мен ... -- ... ... ... -- ғылыми түсініктердің қалыптасуымен тығыз байланысты.
ҒЫЛЫМИ ТҮСІНІКТЕР ЖӘНЕ ... ... ... ... ... -- заттар мен құбылыстардың қасиеттері мен қатынастары бойынша берілетін санадағы бейнесі, сонымен қатар, заттарды жалпы белгілері бойынша жіктейтін ... ... ... ... ... және теориялық түсініктер деп бөлуге бола-ды. Олардың арасында абсолюттік шекара жоқ.
Әдетте эмпирикалық ... ... ... ... ... мен ... ... түсініктер жатады, ал теория-льщ түсініктер де объективті өмірдегі заттар мен құбылыстарға байла-нысты, ... ... ... ... ... ... бермейтін гипотетикалық қасиеттері алынады.
Мысалы, деген түсінікке біз эмпирикалық және тео-риялық ... ... ... ... ... буған сы-нап бағанының биіктігі арқылы анықтама беруге болады, ал теория-лық деңгейге келетін болсақ, температураны дене молекулаларының орташа кинетикалық ... ... шама ... ... ... Бұл жерде еске ала кететін бір жағдай: кез келген идеалдық объектіні ... үшін ... ... мен ... ... шарт ... гипотетикалық тұрғыдан қарастыру да жеткілікті.
Ғылымның мақсаты -- әр түрлі заттар мен қубылыстардың қайталанып отыратын маңызды қасиеттері мен ... ... ... ... ... бүл ... ... абстракция арқылы жүзеге асады.
Абстракция ғылыми теорияға сәйкес келуі керек.
ҒЫЛЫМИ ТАНЫМДЫҚ ӘДІСТЕМЕЛЕР
Әдістеме дегеніміз -- қалаған нәтижеге жетуге көмектесетін әрекеттер ... ... Жаңа ... ең ... рет ... ... әрі ... Р.Декарт өзінің атты еңбегінде атап көрсетті.
Әдістеме ... ... ... ... ... ... де біркелкі жүйеге түсіреді, ал буның өзі барлық зерттеу-шілердің бірдей нәтижелер алуына көмектеседі.
Әрбір ғылым саласының өз зерттеу пәні ... ... ... тән зерттеу әдістемелері бар. Пән мен танымдық әдістеменің бірлігін негіздеген неміс философы Гегель.
Ғылыми әдістеме зерттеудің әр ... ... ... әдістемелерден түрады. Сондықтан, олар теориялық және эмпи-рикалық әдістемелер болып бөлінеді.
Теориялық деңгейдегі ғылыми зерттеулер әдістемелеріне мына-ларды жатқызуға болады: 1) формальды -- ... ... ... ашатын абстрактылы-математикалық жобалар жасау; 2) аксиомалық теорияларды дәлелдеуді қажет етпейтін аксиомалар түрінде құру; 3) гипотетикалық дедуктивті әдістеме -- ... ... ... байланысқан гипотезалардың жүйесін жасау.
Ал эмпирикалық әдістемелерге жататындар: бақылау -- объективті жағдайдың қубылыстарын мақсатты түрде ... ... ... -- ... ... ... тіл ... арқылы жеткізу; өлшеу -- объектілерді ұцсас қасиеттері мен ... ... ... ... (тәжірибе) -- қубылыстарды қайталау мақсатымен арнаулы жасалған және ... ... ... ... ... ... ... де бөліп қарауға болады, олар:
1) анализ -- тұтас ... ... ... ... үшін жеке ... ... ... синтез -- заттың бурыннан жіктелген жеке қүрамдас бөліктерін біртұтас жүйеге біріктіру;
3) ... - ... ... үшін маңызы жоқ қасиеттер мен қатынастар арасынан ... ... мен ... ... алып ... -- ... объектінің жалпы қасиеттері мен белгілері анықталатын ойлау тәсілі;
5)индукция -- жалпы қорытынды жекелеген жағдайлардан ... ... ... -- жалпы қорытындыдан жекелеген пікірлер ... ... ... -- ... бір ... ... ... келесі бір белгілерінің де уқсастығын анықтауға арналған ғылыми тәсіл;
8)жобалау -- объектіні оның ... ... ... ... -- ... ... ... маңызды бір белгілері арқылы жеке топтарға бөлу.
Қазіргі ғылымда сонымен қатар статистикалық әдістемелердің маңызы зор, олар ... ... ... ... ... ... анықтауға мүмкіндік береді.
Қазіргі кездегі жаратылыстанудың бір ерекшелігі зерттеу әдістемелері алынатын соңғы нәтижеге үлкен әсерін тигізеді.
ҒЫЛЫМ ... ... ... ... ... мақсаты -- шындықты айқын бейнелейтін ғылым ... ... ... ... мен ... ... ... түрде қайталанып түратын байланыстар, яғни объективті заңдылықтар бар. Осы объективті заңдылықтардың бейнелері заңдарды туғызады. Заңдар үнемі объективті сипатта ... яғни ... ... ... ... ... ... білдіреді. Заңдар танымның сатылары іспеттес. Оларды ор-тақтық дәрежелеріне байланысты бірнеше түрге бөлуге болады: жеке заңдар (ғылымның шектеулі салаларына ғана ... ... ... (бірнеше ғылыми салаларда қолданылатын заңдар), жалпы заңдар (болмыстың іргелі заңдары).
Заңның ... ... -- ... және шындықты айқын көрсету.
Ғылыми революция дегеніміз -- ғылым дамуының белгілі бір ке-зеңінде пайда болып, оның ішкі қайшылықтарын ... ... ... ... ... ... сан қырлы. Олардың үш негізгі сипатта-рын бөліп қарастыруға болады:
1)жаңа эмпирикалық материалдарды теориялық түрде талдау жасау,
2)табиғат туралы ... ... ... ... ... ... жағдайлардың пайда болуы.
Ғылыми революцияларға тән жағдай ол: ескі идеялар мен ... ... ... ... арқылы танымның теориялық негізін саналы түрде қайта құру.
Ғылыми танымның тарихи дамуы барысында ... ... ... ... ... қарастыруға болады.
1. Жеке -- білімнің тек бір аумағын қарастыратын микрореволюция
2. Кешендік -- ... ... ... ... ... революция;
3. Әлемдік -- ғылым негізін ... ... ... ... ... ... анықтаған кезде мынандай жағдайларды еске алу қажет:
1) ғылыми революциялардың аумағы;
2) ... ... ... мен ... ... құру ... жаңа іргелі заңдар мен жаңа жалпы ғылыми жаратылыспгггтгү теориялар ашу;
4) әлемнің жаңа ... ... ... жаңа ... ... ... ... тарихи кезеңі,
7) ғылыми революцияға ілесе жүретін әлеуметтік-экономика қайта құрулар.
Егер ғылым тарихына үңілетін болсақ, онда екі революцияны ... ... ... деп ... ... XVI-XVII ... ... революция мен XX ғасырдағы ғылыми-техникалық революция.

Пән: Астрономия
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Статистика пәнінен оқу-әдістемелік жиынтық200 бет
Тұлға теорияларының компоненттері8 бет
Абай «Қарасөздерінің» ағылшын тіліне аударылған нұсқасындағы прагматикалық аспектісі, сонымен қатар лексикалық және стилистикалық жағынан қарастырылған сәйкестіктерді анықтау арқылы қазақ аударматану ғылымының дербес теориясы мен практикасына қатысты жалпы тұжырымдар43 бет
Бастауыш мектеп оқушы түлғасын қалыптастырудың ғылыми-теориялық қағидалары43 бет
Бастауыш сыныпта оқытуды ұйымдастырудың түрлі формаларын пайдаланудың ғылыми - теориялық негіздері53 бет
Венчурлық кәсіпкерліктің теориялық және ғылыми-тәжірибелік проблемаларын зерттеу, Қазақстан экономикасындағы ұлттық инновациялық жүйенің басымдықтарын анықтау, елімізде венчурлық кәсіпкерліктің дамуы мен кәсіпорынның инновациялық қызметіне талдау жасау99 бет
Девиантты мінез - құлықты жасөспірімдерді зерттеудің ғылыми теориялық негіздері43 бет
Муниципалды меншікті басқарудың ғылыми теориялық негізі26 бет
Психология ғылымында қарым- қатынастың теориясы48 бет
Психология ғылымындағы кәсіби бағыттылық мәселелеріне теориялық шолу45 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь