Қазақстанның дүниежүзілік сауда ұйымына кіру мәселесі

МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

1 ДҮНИЕЖҮЗІЛІК САУДА ҰЙЫМЫНЫҢ ТЕОРИЯСЫ
1.1 Дүниежүзілік сауда ұйымы жүйесінің қағидалары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5
1.2 Дүниежүзілік сауда ұйымының құрылымы мен бюджеті ... ... ... ... ... ... ... ...9
1.3 Дүниежүзілік сауда ұйымына кіру ұстанымдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...11

2 ҚАЗАҚСТАННЫҢ ДҮНИЕЖҮЗІЛІК САУДА ҰЙЫМЫНА КІРУ МӘСЕЛЕСІ
2.1 Халықаралық саудадағы Қазақстанның алатын орны ... ... ... ... ... ... ... ... ... 15
2.2 ДСҰ.на кірудің жағымсыз жақтары мен артықшылықтары ... ... ... ... ... ... ..17
2.3 Ауыл шарушылығы . Қазақстанның қорғау мен көмекті қажет ететін жалғыз саласы ... ... ... ... ... ... ..19

3 ДСҰ.ға КІРГЕН ЕЛДЕР ТӘЖІРИБЕСІ МЕН МӘСЕЛЕЛЕРІ
3.1 Соңғы жылдары ДСҰ.на кірген елдердің тәжірибесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... .22
3.2 Жапония ДСҰ.ң мүше елі ретінде ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 25
3.3 ҚР.ның сыртқы сауда саясатының Кеден одағының аясында даму жағдайлары ... ... ... ... ..27

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..30
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..32
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ................................................................................................................... ..3
1 ДҮНИЕЖҮЗІЛІК САУДА ҰЙЫМЫНЫҢ ТЕОРИЯСЫ
1.1 Дүниежүзілік сауда ұйымы жүйесінің қағидалары..........................................5
1.2 Дүниежүзілік сауда ұйымының құрылымы мен бюджеті...............................9
1.3 Дүниежүзілік сауда ... кіру ... ... ... ... ҰЙЫМЫНА КІРУ МӘСЕЛЕСІ
2.1 Халықаралық саудадағы Қазақстанның алатын орны....................................15
2.2 ДСҰ-на кірудің жағымсыз жақтары мен артықшылықтары..........................17
2.3 Ауыл шарушылығы - ... ... мен ... қажет ететін жалғыз саласы...........................................................................................................19
3 ДСҰ-ға КІРГЕН ЕЛДЕР ТӘЖІРИБЕСІ МЕН МӘСЕЛЕЛЕРІ
3.1 Соңғы жылдары ДСҰ-на кірген елдердің тәжірибесі.....................................22
3.2 Жапония ДСҰ-ң мүше елі ... ... ... ... саясатының Кеден одағының аясында даму жағдайлары...............................................................................................................27
ҚОРЫТЫНДЫ..........................................................................................................30
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ..............................................................32
КІРІСПЕ
Тақырыптың ... ... ... мен ... ... даму ... бір ... ғаламдық еркін нарық болуын талап етеді. Әрине бұл бағыттағы Дүниежүзілік сауда ұйымының әрекеті ең маңызды болып табылады.
Ғаламдастыру ... ... ... ... сауда немесе әлемдік нарық арқылы қол жеткізілетіндіктен, кез ... ... ... сауда ұйымына кіруі уақыт мәселесі болып табылады.
Осындай жағдайда бұл тақырыптың Қазақстан үшін ... өсе ... ... кіру ... үшін несімен жағымды болады? Біріншіден, басты Қазақстандық өндірушілердің әлемдік нарықтардың кеңеюіне байланысты болашақтағы өсу перспективалары өсе ... ... ... әлемдік нарыққа өз кіруін жеңілдетіп, ДСҰ-ның мүшелерінің артықшылықтарын қолдану мүмкіндігіне ие болады. Қазақстан өндірушілері Уругвай раундында ... ... ... өз ... мен ... экспорттауға мүмкіндік алады. Бірақ ДСҰ-на кіруде Қазақстандағы тауарлар халықаралық стандарттарға сәйкес болуын қамтамасыз ету ... Бұл ... ... ... ішкі және сыртқы нарықтарда бәсекелестігі жайындағы мәселені өте қиын етеді.
Дүниежүзілік сауда ұйымына өтуді ... да, оған ... да ... ... ... өз ... алға тартып, дауыстарын айқынырақ шығарып жатыр. Бұл заңды да. Өйткені Дүниежүзілік сауда ұйымы секілді әлемнің 153 мемлекетін біріктірген экономикалық ... ... ... ену ойласпай шеше салатын мәселе емес. Себебі бұл ұйым қайырымдылық ... ... ... ... ... ... ... Ұйымда күшті тауар өндірісі бар ел ғана жеңіске жетеді. Күшті деген сөзді ең ... ... ... ... алу деп ... ... Екіншіден, күшті деген сөзді "сапалы" деген сөзбен алмастыруға ... Яғни ... құны ... ... жұрт ... ... тауар өндіре алсаң ғана бұл ұйымның қызығын көресің. Ал ондай мүмкіндігі болмағандар импорт тұтынушысы шеңберінде өмір сүреді.
Сыртқы экономикалық қатынастарды ырықтандыру ең ... ... ... саудасында шектемелерді жоюымен көрінеді. Біздің ойымызша, оның үрдісі жергілікті, отандық өндірушілердің шетел тауарларымен бәсекелестік ... ... кең ... ... ... қалыптастырумен қатар жүргізілуі тиіс. Өйткені ұлттық капиталдың қорлануының алғашқы кезеңіндегі Қазақстандық өндірушілер үшін қаржылық қуаттылығы мол, технологиялық озықтығы әйгілі, ... ... ... шетел өндірушілермен тең дәрежелі бәсекелесу мүмкіндігі екі талай болады. Бұл ... ... ... саудасын ырықтандыру мен сыртқы экономикалық қашықтық дәрежесі ... ... ... байланыстылығы барын көрсетеді.
Тақырыптық зерттелу дәрежесі. Дүниежүзілік сауда ұйымының теориясына өз ... ... сол ... ... ... ... үлес қосқан төмендегідей экономистерді айтуға болады: Бортников М.Ю., Ведута Е.Н., ... В.А., ... Р.Ф., ... В.В., ... Л.Н., ... О.И., Московкина Л. А., Ольхова Р. Г., ... Л.В., ... В.П., ... В.А., ... С.В., ... С.С., ... ... экономика теориясымен өзара байланыста бұл проблемалардың әртүрлі жақтары Аубакиров Я.А., Шеденов Ө.Қ., ... Б.Б., ... Р.Е., ... А.Е., ... Е.Б., Жүйриков К., Кенжегузин М.Б., Кошанов А.К., Кучукова Н.К., Нарибаев К.Н., Нысанбаев С.Н., ... К.Т. ... ... ғалымдардың еңбектерінде қарастырылған.
Бұл курстық жұмыстың мақсаты: Дүниежүзілік сауда ұйымының әрекетін қарастырумен қатар, қазіргі кезде ең ... ... ... айналып келе жатқан Қазақстанның ДСҰ-на кірудің қиындықтары мен болашағын қарастыру.
Курстық жұмыстың міндеті:
-Дүниежүзілік сауда ұйымы жүйесінің қағидаларын зерттеу;
-Дүниежүзілік ... ... ... және ... ... ... ... кіру ұстанымдарын анықтау;
-Халықаралық саудадағы Қазақстанның алатын орнын қарастыру;
-Қазақстанның ДСҰ-на кірудің жағымсыз жақтары мен артықшы-лықтарын қарастыру;
-Ауыл шарушылығын - ... ... мен ... ... ... ... ... ретінде қарастыру;
-соңғы жылдары ДСҰ-на кірген елдердің тәжірибесін зерттеу;
-Жапонияны ДСҰ-ң мүше елі ретінде қарастыру;
- ҚР-ның сыртқы ... ... ... ... ... даму ... ... нысаны. Қазақстан Республикасының Дүниежүзілік сауда ұйымына кіру ... ... ... ... кіріспеден, үш бөлімнен, қорытындыдан, қолданылған әдебиеттер тізімінен және қосымшалардан тұрады. Бөлімдердің ... ... және ... ... ... ... және ... сәйкес келеді.
Зерттеудің теориялық және әдіснамалық негізі. Қазақстан Республикасы Конституциясы басқа да заңдар мен нормативтік ... ... және ... ... ... классиктерінің, Ресей және Қазақстандық ғалым-экономистер мен маман-практиктердің еңбектері, қарастырылып ... ... ... әр ... нысандағы есептілік мәліметтері қолданылған.
Ақпараттық базасы. Курстық жұмыста ғылыми конференциялар мен кезеңдік баспалар материалдары кеңінен қолданылды. Сонымен бірге осы ... ... ... ... шеңберіндегі арнайы материалдарға, жалпы экономикалық және құқықтық әдебиеттерге жүгініп ... ... ... ҰЙЫМЫНЫҢ ТЕОРИЯСЫ
1.1 Дүниежүзілік сауда ұйымы жүйесінің қағидалары
Дүниежүзілік сауда ... (ДСҰ) - ... ... ... ... және ... ... болып табылады. Ол үкімет саудаға қатысты ішкі заңнаманы қалай жүзеге асыруға міндетті екендігін ... ... ... ... қамтамасыз етеді. Осы негізде дауларды басу, келісім сөздер мен жалпы талдау арқасында елдер ... ... ... ... ... 1995 ж. 1 қаңтарда құрылған. Үкіметтер 1993 ж. 15 желтоқсанында Уругвай раундының шеңберінде келісім ... ... да, ... ... 1994 ж. ... ... актіге қол қою арқылы білдірді. Уругвай раундының нәтижелері әкелгендігін дәлелдеді.
Потенциалды ұйым ... - 153 ... мен ... ... ... ДСҰ-ң мүшесі болып бірінші күні жарияланды. Қалған 50 шақты елдер өздерінің ішкі ратификация шараларын жүргізіп жатыр, ал басқа елдер өзінің енуі ... ... ... ... келеді.
ДСҰ Сауда мен тарифтер бойынша жалпы келісімге (СТЖК) қарағанда мүшелер саны жағынан ғана емес, сауда ... мен ... ... ету ... ... де ... СТЖК тек коммерциялық тауарлар саудасына ғана қолданылды, ал ДСҰ ... ... ... ... ... ... штаб-пәтері Швейцарияның Женева қаласында орналасқан. Оның негізгі қызметтері:
* бірігіп ДСҰ ... ... және ... ... саны бар ... келісімдерін жүзеге асыру және реттеу;
* көпжақты сауда келісім сөздері үшін ... ... ... ... ... дауларын реттеу жолдарын іздестіру;
- ұлттық сауда саясатын бақылау;
* ... ... ... жүзеге асыруға қатысатын басқа халықаралық ұйымдармен қатынасу;
Сауда жүйесінің принциптері. [2,45б]
ДСҰ келісіміне 29 бөлек құқықтық мәтіндер кіреді. Бұл ... ... ... ... ДСҰ ... ... ... 25 қосымша шешімдер және келісімдермен тұғырландырады. Осы келісімдерді біріктіріп, көпжақты сауда жүйесіне айналдыратын ... ... ... сауда 50 жыл бойы СТЖК-ң негізгі ережелері мүшелер мен ... және ел ... ... ... дискриминациясына рұқсат берген жоқ. 1-бапта аталған ұғымына сәйкес, барлық мүшелер басқа кез-келген елдің өніміне жасайтын ... ... мүше ... ... де жасауға міндетті. Яғни еш ел басқа елге қарсы дискриминациялық немесе ерекше жағымды жағдай жасамауы тиіс: барлығы бірдей жағдайда ... ... ... ... байланысты артықшылықтарға бірдей дәрежеде ие болуы тиіс.
1-бапта бірқатар салдары бар, мысалы, кеден одақтары мен еркін ... ... ... ... ең ... ел ... дамушы және т.б. экономикалық әсері аз елдер жағымдырақ сауда жағдайларын қолдана алады.
деген атпен белгілі ... ... ... ... ... енген тауарлар ішкі өндірісте өндірілген эквивалентті тауарлармен бірдей сауда жағдайларына ие болуы тиіс. Бұл СТЖК-ң 3-бабында қарастырылған.
Қайта қаралған СТЖК ... ... ең ... ел мен ... ... байланысты ДСҰ-ң бірқатар келісімдері бар. Интеллектуалды мүлік ... ... ... ... ... ... мүлікті қорғауға байланысты ЕЖЕ және ұлттық режим міндеттемелеріне кірмейтін жағдайлар қарастырылған. Қызметтер саудасының жалпы келісіміне (ҚСЖК) сәйкес қызметтерді ... мүше ... ЕЖЕ ... ... ... ол ... ... ДСҰ мүшелері бастапқыдан осындай режимді ұсына алмайтын жағдайларда орындалмайды. Осындай босату туралы ... ... ... ол 5 жыл өткеннен кейін қайта қаралуы тиіс және қызмет ету мерзімі 10 жылдан аспайды.
Басқа дискриминацияламауға ... ... шығу тегі ... ... келісімі; жүктегенге дейінгі қарау бойынша келісімдер; капитал салымдары саласындағы саудамен байланысты келісім; ... және ... ... ... ... келісімдер кіреді.
Нарықтарға болжалынатын және өспелі кіруге рұқсат.
Көпжақты сауда ... ... ... ... ... ... тұтынушыларға капитал салымдарын арттыруға және жаңа жұмыс орындарын жасауға ынталандыратын экономикалық жағдайды қалыптастыруға тырысады. Мұндай жағдай компаниялардың капитал салу және алға ... ... ... ... ... және ... бола алады.
Нарықтарға қауіпсіз және болжанатын кіруге рұқсат алу тариф және кедендік ... ... ... асырылады. Квоталар заңсыз болып табылғанымен, тарифтер заңды болады да, Үкіметтер ... ... ... және ... жинауларын қорғау үшін қолданады. Алайда олар реттеуге ұшыратылады. Мысалы олар дискриминациялы емес және болып табылады. Байлану ... - ... ... ... тариф деңгейі ДСҰ үшін міндеттеме болып табылады және ол ... ... ... ... арттырыла алмайды. Көп жағдайларда кедендік одақтың кеңеюіне байланысты кейбір аймақтарда тарифтер артып кетеді, осыған ... ... ... сөздерін жүргізу керек болып табылады. [3,25б]
Тарифтердің 5 жылға арналған ... ... ... өнеркәсіптік өнімдеріне 40 % төмендетуіне әкеледі, бұл орташа 6,3 % 3,8 % ... және ... ... бажсыз режим қолданатын импортталатын өндірістік тауарларға 20% 44% дейін күрт өсті.
Барлық бейтарифтік импорттық шектеулерді ауыл шаруашылығы нарығының болжамдалу ... ... Ауыл ... ... 30% квоталық және импорттық шектеулердің объектілеріне айналды. Қызметтер саудасы кезінде тарифтер қолданылмаса да, ... ... ... ... ... ... мемлекет өзіне қызметпен байланысты қызметті реттеу міндеттемелерін алды. Бұл міндеттемелер тарифтерге байланысты міндеттемелермен қатар міндетті ұлттық схемаларда болады және әрі ... ... ... ... сөздер раундтары кезінде кеңейтіледі.
ДСҰ басқа келісімдері алдын-ала түсінікті болғысы келеді, мүше елдердің ... өз ... ... ... ... ... ... шарттарына әсер ететін, мүшелер тұрақсыз дискриминациялық және протекционистік саясатты жүргізу ниеті мүмкін болатын саясаттың әр аймағында ДСҰ міндеттемелері әрекет ... ... ... ... ... ... ішкі заңдар, тәжірибелер мен нұсқаулар транспарентті болуы тиіс. ДСҰ ... ... ... ... сөз болады. Олар ұлттық деңгейде ресми жарналарда жоспарларды көпшілікке жария етуі керек. Сауда саясатын бақылау механизмі арқылы ұлттық ... ... ... ... ... ... ... ішкі және көпжақты деңгейде транспаренттілік қамтамасыз етіледі.
Адал бәсекеге жәрдемдесу.
ДСҰ ... және ... ... ... ... ... беруіне байланысты ұйымы бола алмайды. Ол адал, ашық және өзгертілмеген бәсекеге арналған ережелер жүйесі ... ... пен ... ... ... сияқты, дискримина-цияламау ережесі де сауданың әділетті жағдайларын ... ... ауыл ... ... ... ауыл шаруашылық өнімдерінің саудасы кезінде адалдықты қамтамасыз ету үшін қолданылады. Интеллектуалды мүлік жөніндегі келісім идеялар мен өнертабыстар арасындағы бәскелес жағдайларды ... ... т.б. адал және ... ... жәрдемдесу мақсатында жұмыс істейтін ережелері жұмыс істейді.
Экономикалық реформалар мен дамуды ынталандыру
ДСҰ мүшелерінің төрттен үш бөлігін нарықтық емес ... ... ... ... ... ... өткізгелі жатқан және дамушы мемлекеттер құрайды. 1986-1993 ж.ж. Уругвай раунды өткен 7 жыл ішінде 60-тан астам осындай мемлекеттер ... ... ... ... оны ... ену шегінде жүргізсе, қалғандары өз бетімен жүргізді. Уругвай раундында ... ... ... ... бар және ... ... едәуір белсенді қатысты.
Мұндай жағдай сауда жүйесі тек өндірістік дамыған елдерде болды деген ойды жоққа шығарады. Бұл дамушы мемлекеттерді СТЖК-ның кейбір ... ... ... көзқарасты өзгертті. Уругвай раунды аяқталған кезде дамушы мемлекеттер дамыған мемлекеттерге жүктелетін міндеттемелерге дайындығын көрсетті. Сонымен қатар оларға ДСҰ-ң қиын міндеттемелеріне ... ... ... беріледі. Бұл алдымен ең кедей және ең нашар дамыған елдерге қатысты еді. Сонымен қатар министрлер деңгейінде ... ... ... ... беру ... ... экспорттаушы тауарларды нарықтарға жеңілдікпен енгізуге және бұл елдерге техникалық көмек көрсетуге ... ... ... елдерге байланысты келісімдер ДСҰ-да да, өз күшін сақтап қалды. Мысалы 1994 ж. СТЖК-ның 4-бөлімінде 1965 ж. қабылданған өндірістік елдерді ... ... ... ... және ... ... үшін келісім сөздер кезінде жеңілдіктер күтпеуге шақыратын 3-бап ... 1979 ж. ... ... ... ... қабылданған екінші шара Жалпы преференциялар жүйесі негізінде дамыған елдер дамушы елдерге ... ену ... ... ... сауданы жақтайтын себептер
Көпжақты сипатта негізделген ашық экономиканың экономикалық себептері қарапайым және саудаға тән ойға қонымдылықпен ерекшеленеді.
Барлық елдердің, оның ішінде ең ... де, ... ... Мысалы адамдық, өндірістік, табиғи және қаржылық ресурстарды ішкі және сыртқы нарықтарға бәсекелесуші тауарлар мен қызметтерді өндіру үшін қолданады. елдердің өз ... ең ... ... ... ең ... ... ... қарастырады. Әлемдік нарықта қызмет атқару аясы кеңейіп, тұтынушылардың ең үлкен санына жол ашылады. Яғни либералды ... ... ... мен ... ... ... мүмкін қылады да, жоғары сапалы, бағасы тиімді өнімдерді өндіру арқылы ... ... ... ... мен ... мемлекеттік субсидиялармен қамтамасыз ету рентабельсіз компаниялардың нарыққа ескірген өнім ... ... ... бұл ... ... ... орындары жойылады. Егер басқа үкіметтер осындай саясатты шет елде ... ... ... ... ... ДСҰ-ның басты мақсаттарының бірі - осы протекционизмге көшу әсеріне жол бермеу.
ДСҰ СТЖК- нен қалай ерекшеленеді
Дүниежүзілік сауда ұйымы - СТЖК ісін ... ... ... оны ... ... басып, басқа сипатқа ие болады. Келесі ерекшелігін атап көрсеткеніміз жөн: [4,225б]
* СТЖК ешбір ұйымдық ... жоқ, ... ... ережелер жиынтығы еді. Ол 40 ж. халықаралық сауда ұйымын құру ... ... ... ... ДСҰ өз ... ... мекеме болып табылады және оның өзінің секретариаты болады.
1.2 Дүниежүзілік сауда ұйымының құрылымы мен бюджеті
Ұйымның ... ... ... ең ... ... - ... конференциясы. Конференция сессиялары екі жылда бір реттен кем емес жиналады да, Уругвай раундының ... ... ... ... ... ... 1996 жылы ... Сингапурде өткен; екіншісі 1998 жылы мамырда Женевада СТЖК/ДСҰ елу жылдық қызметі нәтижесінде қол ... ... ... ... ... 2001 жылы ... ... өткен Министрлер конференциясынан кейін көпжақты келісімдердің жаңа раунды басталды; келесі конференция 2003 жылы Канкунда (Мексика) өткен.
Министрлер конференциясы Сауда мен даму ... ... ... ... ... ... ету мақсатында шектеулер бойынша комитет, Бюджет, қаржы, әкімшілік бойынша комитет, Сауда және қоршаған орта бойынша комитеттерді ... ... ... Бас директорын тағайындайды. Қазіргі кездегі ДСҰ-ның Бас директоры - Паскаль Лами. Басты директор ДСҰ-ның Секретариатының қызметкерлерін ... да, ... ... ... құжаттарға қатысты олардың міндеттері мен қызмет ету шарттарын анықтайды.
Сессиялар арасында қажет туындаған ... ... 8-10 рет) ... ... шешу үшін ... ... ... уәкілдерінен тұратын Жалпы кеңес шақырылады. Жалпы кеңес Дауларды реттеу органының және Сауда саясатын бақылау органының қызметін бақылайды. Жалпы ... қол ... ... сауда жөніндегі кеңес, Қызметтер саудасы жөніндегі кеңес, Интеллектуалды меншік құқығының сауда аспектілері жайындағы ... және т.б. ... ... ... және ... саудасы жөніндегі кеңес шеңберінде Келісімдер жөніндегі комитеттер және келісімшарттар топтары құрылған. Кеңестер мен комитеттердегі мүшелік ДСҰ-ның барлық мүшелеріне ашық.
Шешімдерді қабылдау. ... ... ... келу ... ... ... жүйесі қолданылады. Жалпы шешімге келе алмаған жағдайда шешім дауыстар басымдылығымен қабылданады. Тауарлар, қызметтер, интеллектуалды мүлік, қабылдаған міндеттемелерден босатылу шешімдері дауыстардың ... ... ... ... мен ... ... ... мен жаңа мүшелерді қабылдау дауыстардың 2/3-мен қабылданады. [5,185б]
ДСҰ секретариаты Женевада орналасқан. Оның құрамына Бас директор ... Лами ... 500 ... кіреді. Секретариаттың міндеттеріне келісімдер және келісімдерді орындаумен байланысты ДСҰ-ның уәкілді ... ... ... ... Ол дамушы елдерге техникалық көмек көрсету үшін міндетті болады. ДСҰ ... мен ... ... және ... ... жөнінде анализ жасайды, ал заңгерлер ДСҰ ережелерін анықтаумен байланысты мәселелерді шешеді. Секретариаттың басты ... жаңа ... ... келісімдері мен үкіметтерге кіру жөнінде кенес берумен байланысты. ДСҰ-ның бюджеті 134 млн. Швейцар франкын құрайды, құрамына 153 ел мүше ... ... кіру ... ... ... үш ... тұрады:
1. кіруші елдің сыртқы сауда режимін және оның ДСҰ-ның сауда келісімдеріне сәйкестілігін қарастыру.
Бұл келесідей жүзеге асырылады: ел өзінің сыртқы сауда ... ... ... ... ол сұрақ-жауап үрдісінде қарастырылады, одан кейін Жұмыс тобының баяндамасы ... да, ... ... ... ... туралы протокол дайындалады. Қосылудың бұл бөлігі ДСҰ-ның барлық мүшелерінің қатысуымен көпжақты негізде жүзеге асырылады, бірақ ... ... ... ... ... ... ДСҰ-ның бөлек мүшелері мен қосылушы ел арасында екіжақты негізде өтуі мүмкін.
Қазақстанның қосылуы жөніндегі келісім сөздер жүргізген кезде ... ... ... ... ... ... ... құрылудың нормалары мен тәжірибесі;
-салық салу жүйесі;
-бөлек экономика секторларындағы субсидиялар, мысалы ауыл шаруашылығында;
-шет елдік инвестициялар режимі;
-төлем балансы;
-импорттық кеден тарифы;
-қорғау ... және т.б. ... ... ... ... ... ... сауда келісімдері;
-импортты тауарларды стандарттау мен сертификациялау жүйесі, санитарлық және ... ... ... ... ... ... қатысты мақалалар мен статистика;
-интеллектуалды мүлікке құқықтарды қорғау жүйесі.
2. Тауарлар саудасы жөніндегі келісім сөздер. Бұл келісім ... ... ... ... ... ... екіжақты негізде жүзеге асырылады. Мұндай тарифтік төмендетулер, ауыл шаруашылығындағы арнайы төмендетулерді қоса, ... ... ... айырылмас бөлігі болады, және ДСҰ-ның барлық мүшелеріне таралады.
3. Қосылушы елдің қызметтер саудасы жөніндегі міндеттемелері. Бұл ... ... де ... негізде жүзеге асырылады және оның нәтижесі қосылушы протоколға қосылатын міндеттемелер тізімі болады. ДСҰ-на елдердің кіруінің басты шарты - ... ... ... мен ... ... ... ... тәжірибесін қабылданған келісімдер бумасымен сәйкестендіру. Құжаттардың барлық бумасын қосылушы елдің үкіметінің ратификациялауы.
ДСҰ-на мүше ... ... ... ... ... дамуының болжалдануы мен нақтылығы;
-ДСҰ мүшелерінің кұқықтарын пайдалану;
-Сауда саясатының ашықтығы мен сауда ... ... ... ... сауда серіктестерінің тәжірибесі;
-Сауда серіктестерімен құқықтар бұзылған жағдайда оларды ДСҰ ... шешу ... ... ... ... келісімдерінде тиімді қатысудың нәтижесінде өзінің сауда және экономикалық мүдделерін қозғауда ... ... ... ... ... ... ... сауданы, оның ішінде экспортты арттыруға мүмкіндік береді және ... ... ... ... ... және ... саудаға қол жеткізуге мүмкіндік береді. Мысал ретінде ДСҰ-ның келесі келісімдерін келтіруге болады:
Текстиль мен киім ... ... - мүше емес ... бұл ... ... ... ... түсетін артықшылықтарды қолдана алмайды. Бұл текстиль мен киімге импорттық квоталарды біртіндеп азайту мен өтпелі кезеңдегі он жыл ішінде ... ... ... да қатысты. Сонымен қатар мүше емес елдердің текстиль және киім экспорты жөнінде жаңа шектеулерді енгізуі мүмкін.
Ауыл ... ... ... - бұл ... көзделген нарыққа енуде мүше емес елдер артықшылықтарға ие бола алмайды. Олардың ауыл шаруашылық өнімдерінің экспортына ДСҰ жүргізген тарификацияның нәтижесінде ... ... ... ... ... Ауыл ... келісімі ДСҰ-ның мүшелерінің ауыл шаруашылық өнімдеріне сандық импорттық шектеулерді салуға рұқсат етпесе де, Уругвай раундының нәтижесінде ... ірі мүше ... ... өзгертілді де, олар, мүше емес елдердің ауыл шаруашылық импортына сандық ... ... ... бар. ... ... жәие ... шаралар жөніндегі келісім - бұл келісімге сәйкес ДСҰ-ның барлық ... ... және ... ... ... нәтижесінде салынған шығын фактісін тексеру мүмкіндігіне ие болады. Бірақ Уругвай раундында қабылданған заңнама бойынша мүше емес елдерден импортталатын өнімдерге ... ... ... ... жүргізілмейді. Сонымен қатар бұл ДСҰ-ның ережелерін бұзып, дискриминациялық шара ... да, мүше емес ... ... антидемпинг шараларының шеңберінде сандық шектеулер салынуы мүмкін.
1.3 Дүниежүзілік сауда ұйымына кіру ... ... ... (ДСҰ) -- ... ... ... либерализм принциптеріне қарай реттейтін халықаралық экономикалық ұйым, ол 1995 жылғы 1 қаңтардан бастап жұмыс істей бастады. Алғашқы кезеңде ДСҰ-ға 77 ... ... ... ... ... оған 153 ел мүше ... Бұрынғы кеңестік елдерден оның қатарында Литва, Латвия, Эстония, ... ... ... ... ... ... 2010 жыл 5 ... қабылданды) бар. ДСҰ-ға кіретін елдердің үлесі әлемдік тауар айналымның 95% құрайды, яғни Ресейді қоспағанда бүкіл дүниежүзілік ... ... отыр ... ... және Қазақстанды қосқанда 30-ға жуық ел осы ұйымға кіру ниеттерін білдірді, олар бүгінгі таңда бақылаушы мәртебесіне ие.
ДСҰ-ның басты ... -- ... ... ... ... жасау. Дамыған елдердің бастамасымен құрылған аталған ұйым халықаралық саудада экономикалық өсім мен адамдардың тұрмыс тіршілігін көтеруге ықпал етеді деп ... ... ... ... ... ... ... бес ұстанымға сәйкес келуі тиіс: [8,8б]
-Саудада еш кемсітушіліктің болмау шарты, яғни бірде-бір мемлекет ... ... ... пен импортқа шектеушілік қоюға құқығы болмайды;
-Сауда кедергілерін азайту, немесе қайсыбір елдің нарығына шетелдік тауарлардың келуіне ... ... ... жою, ... бірінші кезекте кедендік алымдар мен импорттық квоталар жатады, басқаша айтқанда импортқа қойылатын көлемдік шектеулер;
-Тұрақтылық пен сауда шартының алдын-ала болжамдылығы, бұл ... ... ... мен ... ... ... ... кенеттен және бір тараптың еркімен өзгерілмейтініне кепілдік береді;
-Халықаралық саудадағы бәсекелестікті ынталандыру, яғни түрлі елдер ... тең ... ... үшін ... жою, оған ... ... ... мемлекет демеушілігі), жаңа сату нарықтарын иелену мақсатында демпингтік бағаларды пайдалану;
-Жоғары дамымаған мемлекеттер үшін халықаралық саудада жеңілдіктер жасау. Нақ осы бап ... ... ... кереғар келеді, алайда ол әлемдік шаруашылыққа осал дамыған елдерді тарту үшін қажет болды. Бұл ... ... ... ... ... бәсекелесе алмайтыны айдан анық, сондықтан да нашар дамыған елдерге ерекше жеңілдіктер қарастыру ... деп ... ... ... ... бола ... Оның ... географиясы кеңіді. Аграрлық азық-түлік бағдарламасының аясында астық ... ... ... ... ол өзі жұмыс істей бастаған екі жарым жылдың ішінде ТМД, Шығыс Еуропа, Қара теңіз бассейні аумағындағы елдер арасында ең ... жүйе ... ... ... Осы ... ... ... қайта құру және даму банкі, Robobank іnternatіonal, Natexіs bank секілді халықаралық қаржы ұйымдары еліміздің ... ... ... ... Оған қосымша қордың кепілдендіруімен екінші деңгейдегі банктер ауыл шаруашылығы ... ... 30 ... ... ... ... Осы фактінің өзі-ақ Қазақстан астық шаруашылығының артып келе жатқан әлеуеті мен болашақ мүмкіндіктері халықаралық деңгейде мойындала бастағандығын білдірсе керек. Ал ... үш жыл ... ... ... өзі ауыл ... ... ... ДСҰ-ға қосылуға қатысты біздің де есепке алып отырған мәселелеріміз бар. Дүниежүзілік сауда ұйымының талаптары ... ауыл ... ... ... ... әсер ете ... ... елдер үшін мемлекет қолдауы аграрлық саладағы барлық өндірілген өнім құнының 5 пайызына ... ... ... ... келе ... елдер өздерінің аграрлық секторларын 10 пайызға дейін қолдау мүмкіндігіне ие бола алады. Сонымен қатар қазіргі талдаулар ДСҰ-ға мүше болып ... ... ... ... ... ... ... деңгейі ауыл шаруашылығындағы жалпы өнім құнының 14 пайызына жуығын құрайтындығын, ал негізгі ауыл шаруашылығы өнімдерін өндіруші елдерде, айталық, АҚШ-та мемлекеттік ... бұл түрі ... 25-30 ... ... ... ... одағы елдерінде 50 пайызға, ал Финляндияда 70 пайызға дейін жетіп отырғандығын көрсетеді. Ауыл жылдары деп жарияланған ... үш ... ол ... де ... ... ... ауыл шаруашылығы өнімінің бағасына әсер ететін мемлекеттік қолдау 2 пайыз мөлшерін құрап отыр. Дүниежүзілік сауда ұйымына қосылған кездегі біздің мақсат - ... ... ... ... ... қолайлы деңгейде сақтап қалу. Егер біз ДСҰ-ға өзімізге қолайлы режим жағдайында қосыла алсақ, осы оқиға ... ... ... көп зардап шеге қоймас, ал астық шаруашылығы тіпті ұтысқа да шығуы мүмкін.
Ауыл шаруышылық өнімдері саудасы халықаралық саудасының ең маңызды ... ... ... ... ... ... ... 10%-ын құрайды (540 млрд. АҚШ доллардай). Ауыл шаруашылық өнімдерінің әлемдік саудасында үлесі 80%-ға тең азық-түлік пен өңдеу өнеркәсібінің өнімдерінің саны ... ... 20% ауыл ... ... ... Ауыл шаруашылық өнімдерді ірі экспорттаушылары - АҚШ (әлем экспортының 12,1%), Франция (7,2%), ... (6,2%), ... (6,0%) мен ... (5,1%).
ДСҰ-ның ауыл шаруашылық жөніндегі келісімдерімен сәйкес тарифтік емес шараларға ... ... олар көп ... ... ДСҰ-ға кіргеннен кейін қарапайым импорттық баждарға өзгертілуі тиіс.
Ауыл шаруашылықты ішкі қолдау және ... ...
1. Ішкі ... ... ... ... ... ауыл шаруашылық саласына нормативтік құқықтық актілер негізінде реттеу мен бюджеттен қаржылық ... бөлу ... ... ... ... ... ... дамыған елдерде кең таралған протекционистік саясат ауыл шаруашылық тауарларының ішкі және дүниежүзілік бағаларының бұрмалануына, осының нәтижесінде әділетсіз ... ... ... ... ... ... барысында сауданы бұрмалайтын мемлекеттік қолдау шараларын тәртіпке келтіру туралы шешім қабылданды.
Ауыл шаруашылық жөніндегі келісім мемлекеттің ауыл ... ... екі ... ... ...
... ... немесе өндіріске кері әсерін тигізетін, үкіметтік бағдарламалар негізінде қабылданатын және өндірушілер үшін ... ... ... ... ... ... Ауыл шаруашылық жөніндегі келісімде белгіленген нақты критерияларға сәйкес келген жағдайда, шаралары жойылуға жатпайды.
Оған ... ... ... ... ... ...
- зиянкестер немесе жануарлар ауруларымен күресу мақсатында ақшалай қаражаттарды бөлу;
-қызметкерлер ... ... ... ... беру қызметтері, маркетинг бойынша қызметтер;
- инфрақұрылым бойынша қызметтер: автожолдарды салу, электр қуатымен жабдықтау, нарықтық және ... ... ... ... мен ... ... ... оған тек күрделі құрылыс пен құрал-жабдық жатады, іске қосу бұған жатқызылмайды;
- азық-түлік, ең алдымен бидайдың, ... ... ету ... ... ... алуларды мемлекеттік қорға жинақтау;
- қажет ететін халыққа ішкі азық-түлік ... ... ... ... ... ауыл шаруашылық өнімдерді сатып алу;
- мемлекеттің төтенше жағдайлардан астықты сақтандыру жөніндегі бағдарламаларға қатысуы, т.б..
2. Экспорттық субсидиялар
ДСҰ шеңберінде осы ... ... ... ... ... ... ... ДСҰ-ға кіруге дейін қолдану жағдайлардан басқа, дәлірек айтсақ, саны Уругвай раундының аяқталысымен қабылданған графигіне ... ... ... ... кейін қолдану мүмкіншіліктеріне қол жеткізген жағдайлардан басқа.
Экспорттық субсидияларды ұсыну құқығын иеленген дамыған елдер 6 жыл ішінде субсидияланған экспорт көлемін 21%-ға ... ... және ... ... ... ... 24%-ға азайтуға міндетті болды. Дамып келе жатқан елдер үшін тиісті міндеттіліктерге жататындар: ... ... ... 10 жыл ... 14%-ға ... бюджеттік қаржыландырудың көлемін 24%-ға азайту.
Жүйелік мәселелер жөніндегі келіссөздер
Дүниежүзілік сауда ұйымының келісімдері нормаларына ... ... ... және өзге де ... ... ... ... сауда және тариф жөніндегі келісім Қазақстан Республикасының Заңына өзгерістер мен толықтырулар ... ... ... ... 2008 жылғы 14 қаңтардағы № 120 Заңы көпшілік тыңдаулар өткізу кезінде табиғи монополиялар субъектілерін тарифтерді болжанған өзгерту ... ... ... ... ... бұл ... табиғи монополиялар субъектісін сатып алудың ашықтығы мен ... ... үшін ... өткізілетін тендерге қатысу құқығына ие болады.
2 ҚАЗАҚСТАННЫҢ ДҮНИЕЖҮЗІЛІК ... ... КІРУ ... ... ... Қазақстанның алатын орны
Қазақстанның егемен ел ретінде Біріккен Ұлттар Ұйымына және басқа да көптеген халықаралық ұйымдарға мүше ... ел ... ... сауда қарым-қатынасына интеграциялауға обьективті жағдайлар жасады.
Қазіргі кезде Қазақстанда қолданылып отырған сыртқы сауда режимі, баға жасау еркіндігі және дүниежүзілік ... ... ... елеулі өзгерістер қажеттігі туындап отыр.
Солардың ішінде: [11,2б]
-облыстардың лицензиялар беру ... ... ... ... ... министірлігінен мемлекеттік сыртқы сауда компанияларын бөліп, олардан монополиялық сауда жасау құқығын алу ... ... мен ... ... ... ... ... керек. Мұның өзі пайданың бір бөлігін мемлекет қазынасына алуға, меншіктің әртүрлі нысандағы кез келген кәсіпорынның лицензиялар мен квоталарға ашық және ... қол ... ... ... ... мен өндірістің дамуын жетілдіре беру мен ынталандыру мақсатында экспорттық салық салу ... ... ... талдаулар жасап, қажет болған жағдайда оларға өзгерістер енгізу бүгінгі күннің талабы.
Қазақстанның сыртқы экономикалық байланыстар саласындағы орнын тұрақтандырып, ... ... ... ... ... ... жұмыстар жеткілікті. Бұл жұмыстардың негізгілерінің ішінде аяқталған кешен құрап, экспорттағы шикізат бағытын жеңу үшін сыртқы экономикалық байланыстар саласын ... ... ... қайта құру бағдарламасына сәйкестендіре беру қажет. Бұл ретте дайын өнім өндіретін аяқталған технологиялық кешендер құрып, өндіруші салаларды экстенсивті дамудан интенсивті ... ... ... ... жаңа технологияларды пайдалануды мақсат тұту керек.
Экспорт мүмкіндіктерін ұлғайта беру үшін интенсивті ауыл шаруашылығын, жеңіл және тамақ өнеркәсібін ... ... ... ... ... ... алу міндеттері тұр.
Экономикасының шикізаттық бағыты, шетел инвестициялары мен жаңа технологияларға деген қажеттілік, инфрақұрылымның төмен дәрежесі Республиканың дамушы ел екендігінің ... ... ... өз ... ... база ... бағытындағы іс-қимылдары көптеген кедергілерге кездесетіні белгілі. Мысалы, дамыған елдер, атап айтсақ АҚШ ... ... ... ... ... ... индустриалды елдер") қарсы санкциялар (жазалау шаралары) қолданады.
ҚР сыртқы сауда айналымына тоқталсақ, 2010 жылы ... ... ... ... ... ал ... ... артқанын байқап отырмыз. Сонымен қатар біз 1995 жылдан бері еліміздің экспорты мен импортында қандай орасан зор өзгерістердің орын алғанын көріп ... ... ... АҚШ доллары
Сурет 1. 1995-2010 жылдардағы Қазақстан Республикасының экспорты және ... ... және ... құрылымы ел экономикасының шикізаттық бағытта және сырттан келетін дайын өнімге тәуелді екендігін көрсетеді. Қауіпті ... ... ... ... ... ... Бұл тенденцияның дамуы экономиканы шикізаттық бағытта дамытып, инвестициялық тауарларға ғана емес, сонымен қатар тұтыну тауарларына да импорттық жоғары тәуелділікке алып ... Бұл ... ... Қазақстан экономикасының маңызды проблемаларының бірі.
Екінші орында металл экспорты. Оның үлесі 20,7% 2008 жылы ... ... ... жылмен салыстырғанда төмендеген, қара металл 1%, түсті металл 0,2% пайызға, алюминий экспорты 10%-ға төмендеп кеткен. ... ... үлес ... 5%, оған бидай, жүн және тағы басқа тауарлар кіреді. Бұл Қазақстанның экспорты шикізаттық бағытта екенін дәлелдейді, әсіресе ... ... ... ... Экономика және бюджеттік жоспарлау министрлігінің бағалауы бойынша 2010 жылғы қаңтар - ... ... ішкі өнім (ЖІӨ) ... 2009 ... ... - маусыммен салыстырғанда 5,1%-ға өсті. [12,6б]
2010 жылғы қаңтар - маусымда өндірілген өнеркәсіп өнімі 5336,6 ... ... ... ... ... осындай кезеңімен салыстырғанда 3,8%-ға өсті, оның ішінде тиісінше тау-кен өнеркәсібі - 3440,9 ... ... (6,7%), ... ... - 1623,2 ... ... (0,7%-ға құлдырады), электр энергиясын, газ бен су өндіру және бөлуде - 272,5 млрд. теңге (9,0%).
Көмір өндіру ... 53,9 млн. ... ... ... ... ... және газ ... - 35,6 млн. тонна (7,1%), газ ... - 17,8 ... куб. м. (15,6%), ... ... - 2,2 млн. ... (6,3%), ... рудасы - 2,6 млн. тонна (7%), марганец рудасы - 1,2 млн. ... (4,9%). ... ... ... 3,1%-ға төмендеді, 11,8 млн. тоннаны құрады, темір рудасы шекемтасы -0,8%-ға (3,9 млн. ... мыс ... - ... (16 млн. тонна) төмендеді.
2.2 ДСҰ-на кірудің жағымсыз ... мен ... ... ... ... сөздер кезінде ең үлкен дау импортталатын тауарларға қатысты баж қойылымдарын төмендету маңайында туындайды. Қазақстан ДСҰ-на кіру ... ... ... орта ... ... ... ... керек. Ал ДСҰ-дағы импорттың орта салмақтанған қойылымы - 4%.
Қазақстанның ДСҰ-на кіруіне қарсы келушілер мұндай ... ... ... либеризациялау экономиканы толығымен шет елдік тауарларға ашып береді, нәтижесінде ... ... ... ... ... экономикалық қауіпсіздігіне нұқсан келтірілуі мүмкін деген. Алайда ДСҰ-дағы импорттық ... орта ... ... 4% ... ал салалар бойынша 7-15 % ауытқитын болса, бұл Қазақстан үшін ... ... ... өйткені біздің импорттық тарифтің орта салмақтанған қойылымы 8-9 % көлемінде ауытқып тұрады, ал бұл ... ... көп ... ... ... ... өз тарифтерін әрдайым төмендетіп келеді. Тауарлы позициялардың ең көп саны 0-15%, оның ... 75% ... ... үшін ... 1-10%, ал 94.3% - 0-15% ... ... ... салынады. (Сурет 2)
0000
013144500
Қазақстан баждары қорғаныс мақсаттарына қарағанда, ... ... ... 2008 жылы барлық импортты төлемдердің үлесі мемлекеттік бюджетте 2,4% үлес алды. Сондықтан ДСҰ-на кіру Қазақстан үшін ... ... ... үшін ... ... ... ... елдік компаниялар Қазақстан нарығын өз тауарларымен қамтамасыз еткісі ... ... ... ... ... тариф қойылымдары олар үшін шектеу болмас еді. Бұған келесідей себептер бар:
1. Қазақстан нарығы шет ... ... ... үшін тым тар болып келеді, олар айтарлықтай табыс ала алмайды.
2. елдер тәжірибесіне ... ... кіші ... үлкен мемлекеттерге қарағанда талаптар өте қатаң болмайды. Себебі мүше елдерді үлкен елдердің сыйымды нарықтары қызықтырады да, оларға бәсекелес ретінде ... ... ... ... ... ... ... төмендемейтін болса, импорт экспортқа қарағанда көлемі және өсу қарқындары жөнінен асып түседі. Бұл жағдай Қазақстанның ДСҰ-на кіруіне айтарлықтай әсерін ... ... ... ... ... кіруден пайда болатын жағымсыз жақтары едәуір болмайды. Егер ... ... ... ... ... ... ... қарағанда айтарлықтай жоғары болса, бұл оған кіруден бас ... ... бола ... ... төмен өнімді шығару, адамдарды өнімділік дәрежесі төмен тауарды өндіруде ұстау оның ... ... ете ... жүйе ... ... ... еді.
Қазіргі кезде Қазақстан нарығындағы бәсекені импортталатын тауарлар құрайды, сондықтан ДСҰ-на енгеннен ... шет ел ... ... ішкі ... ортаны жандандырып, отандық өндірушілерді өндірісті жаңартуға, бағаны төмендетуге, өнім сапасын жақсартуға және ... ... ... ... ... ... ... басқа келесілерді қамтамасыз етеді:
* арзан, сапасы жақсы, табысы аз ... ... ету;
* ... ... мен ... жаңартуға, өндіріс шығындарын төмендетуге, қазіргі заманғы бәсекелес өнім шығаруға мүмкіндік беретін инвестициялық тауарлармен қамтамасыз ету;
* инвесторларға ... ... ... ... жайында мәлімет береді және уақтылы жаңа өндірістерді ұйымдастыруға мүмкіндік береді;
* кәсіпкерлерді өндірісін не ... не ... ... ... Қазақстанның ДСҰ-на енуі нәтижесінде бәсеке артады, бір салалар дамып, ұтады да, екіншілері ұтылып, өндіріс шығындарын азайту мен еңбек өнімділігін арттыруға ... ... ... ... экономика жағдайында Қазақстанның материалды өндіріс салалары болуы міндетті емес. ... ... ... ... түрлері дамиды да, қалғандары жойылады. Қазақстандағы ең ... ... ... ... ... ... өнеркәсібі, машина жасау, құрылыс материалдары өнеркәсібі, жеңіл өнеркәсіп. Алайда бұл салалардың ДСҰ-на енуден кейін ... үшін ... ... ... ... ... көрсеткендей, еңбекке сыйымды өндіріс салалары ұтыста қалады.
Кіргізу ... ... ... ... ... көрсету сияқты, іс-әрекеттер ҚР кейбір заңдарын бұзады.
ҚР ... ... ... айтылған: .
Бәсекелес және тиімді отандық өндірістің дамуына импорт кері әсерін ... ... ... және ... ... ... бір сала ... бірдей емес жағдайларды жасау, жоғары пайыздық қойылым дамуын тежейді.
Теңгенің ... ... ... ... ... ... және бейтарифті шараларға қарағанда үлкенірек шектеу болады. Импортерлерге елге шет ел тауарларын әкелу ешбір табыс әкелмейді. Нарықты қорғаудың тағы бір ... - ... ... ... Бұл ... ... ... кең түрде қолданылады.
Қазақстанға нарықтық экономика статусы оңай берілген жоқ. ... ... ... артықшылықтар мемлекет ДСҰ-ның толық мүшесі болмаса, айрылуы мүмкін, ... ... ... ... елді ... салынатын антидемпингтік бағалардан қорғай алмайды.
2.3 Ауыл шаруашылығы - Қазақстанның қорғау мен көмекті қажет ететін жалғыз саласы
Қазақстанда көмекті ... ... ... сала - ауыл ... Тек бұл сала ... ДСҰ ... дотациялар мен субсидиялар көзделген. Алайда қосылушы елдердің ең киын келісім сөздер кезеңі осы сала ... ... ... үшін бұл ... - ... ... ... Оның ... ... үлесі 1990 ж. 34% қазіргі кезде 8,5-9% ... ... Ауыл ... дамуының болашағымен ... ... ... ... ... ... Ауылда ұлттық генеқор жинақталады, ауыл тұрғындары ұлттық ... ... ... ... өз ... сақтайды және таратады. Сондықтан ауылдың дамуы Қазақстан үкіметінің ұзақ мерзімге бағытталған ... ... ... ... ... сыртқы орта жағдайларын сақтай отыра, қол жеткізімді ... ... ... ... ... ... азық-түлікпен қамтамасыз ету. 90 жылдары ДСҰ-да 15 елдермен ауыл шаруашылығының көпжақтылық концепциясы ... ол бұл ... ... ... мүмкіндік береді. ДСҰ-да бұл концепцияны Жапония, Корея, Швейцария, Норвегия қолданады.
Жапония Үкіметі ауыл шаруашылығына көмек көрсетуді ... ... ... [13,7б]
-әлемдік нарықты азық-түлікпен қамтамасыз ету тұрақсыз. Ауыл-шаруашылығы жалпы тұрақсыз сала, оның ... тек ... ... ғана ... ... жылдары ауқатты мемлекеттер оның барлық қорларын сатып алуы ... ал бұл ... ... кері ... тигізуі мүмкін;
-өнімдерді сақтау кезінде тез бұзылатынына байланысты резервтерді тек ... ... ... ... үшін бұл ... маңызы ерекше. Оның дамуы мемлекетке мультипликациялық әсерін тигізеді. Бір жағынан ол өзі өндіріс салаларын шикізатпен қамтамасыз ететін болса, екінші жағынан өзі ауыл ... ... ... ... ... ... ... Осылайша сала басқа салалардағы жұмысбастылық деңгейін сақтай отыра, олардың өнімдеріне сұранысты қамтамасыз етеді.
Қазақстанның кейбір ... ... ... жөн. ... ... көп ... ... жоғары жер өңдеу зонасында орналасқан: 2-3 жыл жағымды климат ... 1-2 жыл ... ... ... алмасады. Мал шаруашылығы да үлкен тәуекелмен дамиды. АҚШ және Европа елдеріне қарағанда, әр өндіріс ... ... ... ... және адам ... ... ... болады.
Ауыл шаруашылығына көмек көрсетуден бас тартуға болмайды, өйткені ол ел үшін көптеген тәуекелді жағдайларды тудыруы мүмкін, өнеркәсіп өндірісінде бәсекенің әсері ... ... ... ауыл ... ... тауарлармен бәсекеге түсе алмайды да, нәтижесінде құлдырауға ұшырайды, 6 млн. адам қалалар мен көршілес ... ... ... ... Онда қалаларда жұмыссыздар саны шектен тыс асып түсіп, мемлекетте кедейлік, қылмыстық өсе түседі де, ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттер ауыл шаруашылығын қорғау шараларын қолданады.
ДСҰ-да ауылшаруашылығын қорғау мен ... ... үш ... ... ... ...
* Ауыл ... экспортты субсидиялау;
* Ауыл шаруашылық және азық-түлік өнімдеріне тарифтер;
* Ауыл ... ішкі ... ... ең ... ... АҚШ, ... ЕО елдері сияқты дамыған мемлекеттер көрсетеді.
Қазақстан ет пен астықты стратегиялық маңызды өнім ретінде ДСҰ- ның келісімдерінен алып тастауды ... етуі ... ... ... жайында істеген сияқты). Алайда бірден ауыл шаруашылық экспортты субсидиялаудан бас тарту керек. Бұны ... мүше ... ... етеді және соңғы жылдары ДСҰ-ның құрамына енген ... ... оны алып ... ... ... ... ... ауыл шаруашылық өнімдерді өндірушілер емес, делдалдық астық компаниялары алады. Яғни олардан бас тарту ... ... кері ... тигізбейді. Ауыл шаруашылық өнімдер импортына тарифтер басқа мүше елдердің тарифтеріне қарағанда едәуір төмен - 16.3%, бұл тариф дамушы елдерде - 18.76%, ... ... - 13.36%, ал ... ... - 43,41%. Мүше елдер импорттық тарифті 6% деңгейіне дейін төмендетуді ... етуі ... ал 6 жыл ... ... ... кедендік баждардың біртіндеп төмендетілуі тауар өндірушілерге шығарылатын өнім ... ... ... ... Тарифтік қойылымды арттыруға байланысты нарықтық қауіпсіздік деңгейі артпайды, ... оның ... ... ... ... ... ... Бүгінгі таңда бұл саланы қорғалған деп атай алмаймыз, алайда ол тарифтерсіз дамып келе жатыр.
Ауыл шаруашылығын ішкі субсидиялау мәселелерін шешу ... ... ... ... ... ең үлкен деңгей дамыған мемлекеттер үшін - 6 жыл ішінде 20%, ал ... ... үшін 10 жыл ... 13% төмендетілуі керек.
Егер ауыл шаруашылығын мемлекеттік субсидиялаудың ең үлкен деңгейін Ресей үшін 1 млрд. доллар көлемінде орнатса, ... үшін 90 млн. ... ... орнатуы мүмкін. Бұл көлемді 550 млн. АҚШ доллары көлемінде ... ... ... ... ... ... ... субсидиялау керексіз болуы мүмкіндігін қарастырған жөн.
3 ДСҰ-ға КІРГЕН ЕЛДЕР ТӘЖІРИБЕСІ МЕН МӘСЕЛЕЛЕРІ
3.1 Соңғы жылдары ДСҰ-на кірген елдердің тәжірибесі
ДСҰ 1995 ж. ... ... ... және оның мүше елдері 1995 ж. 1 қаңтарынан автоматты түрде ДСҰ-на қабылданған.
Біз үшін социалистік ... ... ... кіру ... ... ... ... Оларға: 1996 жылы кірген Болгария, 1997 жылы енген Монғолия, 1998 жылы Қырғызстан, 1999 жылы Латвия, 2000 жылы ... ... ... Албания және 2001 жылы енген Молдова, Литва, ҚХР ... ... ... (ҚХР ... келесілер тән болып келеді:
- халықтың аздығы, ішкі нарықтың тарлығы;
* ірі ... ... ... ... ... ... және кіру кезінде төмен деңгейі, әсіресе, Қырғызстан, Болгария, Монголия, Грузия, Молдовада;
* елдер топтары ішінде саяси ... ... ... бұл ... ... мүше ... үшін ... экономикалық қызығушылық туғызған жоқтығы айқын. Ал көбісіне ДСҰ-на кіру кезінде жоғары талаптар қою әділетсіз ... ... ... ... ... Латвия, Эстония үшін ауыл шаруашылық өнімдер бойынша жоғары тарифтік төмендетулер берген. Болгарияға өтпелі кезеңді 15 жыл, Албания мен ... - 9 жыл ... ... ... ... 4-7 жыл ... ... ал Монғолия тіпті өтпелі кезеңсіз кірді. [14,2б]
Дегенмен, 1996 ... ... ... ... ... ... жөнінде қатаң талаптар қойылды, ал ауыл шаруашылығындағы экспорттық субсидияларға (Болгариядан басқа) ... ... ... жоқ. ... 153 ... 30-ы ғана ... субсидияларға ие, бұл ДСҰ-на оның құрылу кезеңінен мүше болған елдер.
Жалпы, қарастырылған елдердің оларға ... ... ... ... кіру ... ... ... Тек Болгария ғана басқалардан бұрын еніп (1996ж.). жағдайы жақсы болды. Қазақстан ДСҰ-на кіргенде, басқаларға қарағанда қатаңырақ ... ... ... ... ... ... ... өте қиын өткен. Қазақстан үшін бұл үрдіс одан да қиын бола түседі, өйткені ол халық саны ... бұл ... асып ... ... ... ауыл ... және ғылыми-техникалық мүмкіндіктерімен негізделетін күшті потенциал көмегімен Қазақстан өңдеуші өндірістің жоғары бәсекелес салаларын ... ... Бұл ... ДСҰ-на енуі тәжірибесімен расталады. СТЖК-ге ену туралы құжатты 1986 ж. беріп, Қытай ДСҰ-на кіруге 2001 ж., яғни 15 ... ... ғана ... ... Оның ... кіруінің негізгі шектеулері талап етілген жоғары талаптар болды.
Ол 214 стандартты емес шарттарды қабылдады, мысалы, Қытайға антидемпингтік тексерулер ... ... ... ел ... беру ... ... 15 жыл бойы қозғамау, мемлекеттік сатып алымдар, ... ... ... интеллектуалды мүлікті қорғау туралы, инвестициялық шаралардың сауда аспектілері ... ... қол ... ... ... ... мерзім ішінде импорттық тарифтерді ірі төмендетулерге көнді. Қойылымдарды төмендету 6223 тауарлық позициялардың ішінен 5685 ... ал бұл 91,4% ... ... ... 70% ... 9 ... ... 30-70% 88 позиция бойынша жүргізіледі. Қойылымдарды төмендету ... ... ... ... ... ... тауарлық позициялардың көбісі бойынша кіргізу баждарының қойылымдары 0-30% ауытқыды.
Бірақ ҚХР ауыл шаруашылығы ... ең ... ... енгізді, ол кіргізу баждарын орташа 21,2%-дан 17%-ға дейін азайтты. Импортқа квоталарды алып тастады және жеке компаниялар арасында ауыл шаруашылық ... ... ... берді, ауыл шаруашылық өнімдердің экспортын субсидиялаудан толығымен бас ... ... ... ... ... ... ... бойынша артықшылыққа ие болу үшін және сыртқы саудадағы оң ... қол ... үшін ... ... ... ... ... мен киімге салынатын квоталар алып тасталды, өзінің ойыншықтар, электроника, химия және фармацевтика өнімдерінің әлемдік нарыққа ену ... ... ... ... ... болушылар Қырғызстан, Грузия және Молдова үшін жағымсыз жақтарды себеп ретінде келтіреді. Қырғызстан, Грузия және Молдоваға шетелдік инвестициялардың ... ... жоқ, ... өсім 1998 ж. қарағанда едәуір төмендеді. Бірақ кез-келген ел ... бір ... ... ... есебінен қалыптасады. 1999 ж. ТМД елдерінің экономикасы Ресейде болған экономикалық кризис есебінен дамыған, ал 2000 ... ... ... ... әлемдік бағаларының өсуі және өнімдер бағасының артуына байланысты бағалық бәсекелестіктің төмендеуі есебінен дамып келеді.
Оларға ешкім инвестициялық дүмпу болады ... жоқ, ... ... ... жоқ, ішкі ... тар, теңізге шығатын жолдары жоқ елдерге шет ел инвестициялары әрине ағылып келмейді. Алайда бұл елдердің экономикалық өсімінің жағдайлары өте ... ... ... ... 2000 ж. ... ... ... алдыңғы жылға қарағанда 12%, ал инвестициялар көлемі 14% артты. Бәсекенің күшеюі, отандық өндірушілерге әлемдік өндірушілер жағынан қысым жасауын олар ... ... ... ... ... ретінде қарастырады. - дейді Латвияның өкілетті органдары.
Ал Қытай жайында айтатын болсақ. 2002 ж. шет ... ... ... ... 22%, яғни 29 ... ... өсті де, ... Қытайда экономикалық өсу орын алды.
Нақты нәтижелерді Қытай ДСҰ-на кірмей тұрып көрді. Қытай өндірушілері ДСҰ-на кіруден әлемдік өндірушілер өнімдерімен ... ... ... өздерінің экономикалық жағдайын жақсарта түсті. Нәтижесінде 90 жылдары Қытай нарығында жапониялық телевизорлар мен тоңазытқыштарды өндіруші компаниялар басты орын алатын ... ... ... өнім оларды нарықтан ығыстыруда. Сонымен қатар олар шет елде де ... ... ... Бұл ... үшін өте ... ... бірі.
Алайда елдер тәжірибесінде жағымсыз әсерлерді де айтпай кетуге болмайды. Көптеген отандық өндірушілер, тіпті салалар нарықтан ығыстырылады, нәтижесінде ішкі өндіріс көлемдері ... ... ... ... ... ... айрылады. Бұл шынында болады. Алайда ДСҰ-на кіруге қарсы ... ... ... ... ... ... ... аз өнімдерді шығарумен байланыстырады, яғни протекционистік шараларды ... ... ... ... ... тыс ... деген ойды білдіреді. Алайда қалайша экономика осындай ынталандырушы ... ... ... ... ... ... мүмкін? Нәтижесінде әрине экономикалық өсімге қол жеткізу мүмкін емес. Бәсекелестігі төмен салаларда жұмыссыздықтың өсуімен қатар, экспорттық ... ... ... ... жаңа жұмыс орындары ашылады. Эксперттердің айтуынша 7 жыл ... ... ауыл ... ... ... саны 9,7 млн. ... алайда машина жасауда - 600 мыңға, ал автомобиль жасауда 450 ... ... ... ... ... ... 150 мың адам, инфрақұрылымдық салаларда- 38 мың, құрылыста-910 мың ... ... ... ... 2,7 мың ... ... ... мүмкіндігі пайда болады.
Қорытындылай келе, бәсекелестік жағдайы төмен ... жабу - бұл ... ... кемшіліктері емес, қайта оның жағымды жағы болып табылады. Өйткені экономикаға керексіз кәсіпкерліктер жабылып, жалпы экономика тиімділігі артады да, ұлттық ... ... жаңа ... ... ДСҰ-на елдердің кіру тәжірибелерін қарастыра келе, мүше елдер кіруші елдерге олардың масштабы мен потенциалына қарап, талаптарды қояды деген қорытынды жасауға ... кіші ... ... ... Оның ... экономикалық потенциалы болғанымен, оның барлығы шикізат саласында жинақталған. Шикізат ... ... ... ... мүше елдер Қазақстанға көп қатаң талаптарды қоймайды. Қазақстан жағынан болатын ... ... елге ұзақ ... ... ... қою ... ... Қазақстан Ресеймен бірге ДСҰ-на кіруі керек, есесіне олар ... ... және ... ... ... кіреді, ал оның көптеген ережелері, нормалары мен механизмдері ДСҰ-нан басқаша болып келеді. Сондықтан Қазақстан мен Ресейдің әртүрлі уақытта кіруі ... не ДСҰ, ... ... мүшелігінен шығу қаупі төнуі мүмкін.
3.2 Жапония ДСҰ-ң мүше елі ретінде
XXI ғасырға барар жолда 50 - жылдардан бастап ширек ... бойы ... ... өте ... ... ... ... Ел қысқа мерзім ішінде ғылымда, техникада, білім беруде, өнеркәсіп пен саудада үлкен жетістіктерге жетіп, қарыштап алға басты. Жапония ... ... ең ... ... беруші елге айналды. Елде экономикалық өмірдің барлық саласында түбегейлі қайта құрулар елеулі дәрежеде жүзеге асырылды, постиндустриялы қоғамның негіздері жасалды.
Жапонияның ... ... ... ... жолмен дамыды. Энергетика, металлургия, автомобиль және кеме жасау, химия, мұнай-химия, құрылыс өнеркәсібі сияқты базалық ... ... ... ... қайта құрылған болатын. Бұлардың бәрі техника мен технологияның ең жаңа жетістіктерімен жабдықталды, бұл кезде көптеген патенттер мен ... ... ... АҚШ пен ... ... ... жергілікті жағдайға бейімделіп құрылды.
Қуат және шикізат көздерінің дағдарысынан кейін, яғни 70-жылдардың ортасында өнеркәсіп дамудың революциялық ... ... Ел ... тәуелді отын мен шикізатты қажет ететін өндірістерді (қуат көзі мен металға қатысты болып ... ... ... ал ең жаңа ғылымға тікелей қатысатын салаларды барынша көбейте ... ... ... ... ... ... салаларында жетекші орынға ие болып, дәстүрлі қуат көздерін пайдалануға кірісті. Жапония ғылымды қаржыландыру ... ... ... ... ішінде бірінші орын алады, ал ғылыми қызметкерлірдің саны жағынан ГФР, ... және ... ... ... асып ... [16,19б]
Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін ауыл шаруашылығын да түбірімен қайта құруға тура келді. 1929 жылы Н.И. ... осы елге ... ... ... өзінің дейтін кітабында былай деп жазды: . ... ... ... шаруашылықтағы өнімді еңбек әлі сақталып отыр. 40-жылдардың аяғындағы аграрлық реформадан ... ... жер ... ... жер ... меншігіне берілді де, негізгі өнім өндірушілер фермерлер болып шықты.
Ауыл шаруашылығының құрылымы да ... ... ... да таза егінші ел болатын. Егістік жердің тең ... алып ... ... бұрынғысынша дәнді дақылдардың ішіндегі жапондардың негізгі наны болып қала берді. Бау - бақшамен айналысу, мүйізді ірі қара мал ... ... құс ... жақсы дамыды. Жапондардың тамақтану рационы еуропалық және американдық рационға жақындай ... ... тағы бір ... ... - ... Балық аулау жөнінде Жапония алғашқы орындардың бірінде тұр. Елде 3 мыңнан астам балық аулау аймағы бар. ... ... ... ... мол және әр ... ... тек ... ғана емес, теңіз өнімдерін дайындауды дамытуға да мүмкіндік берді. Балық пен теңіз өнімдері жапондардың азықтық рационында үлкен орын ... ... онда ... ... ... ... өзен ... мен құбыр тартудан басқа көлік түрлерінің бәрі жақсы дамыған. Өзінің көлік-жол торабы ... бұл ел ... ... елдерін еске түсіреді, бірақ жүк, әсіресе жолаушылар тасымалдауда олардың кез келгенінен асып түседі. Ал, жолаушылар тасымалдайтын темір жолдарының молдығы жөнінен ... ... ... орын ... ... сондай-ақ аса ірі және ең жаңа теңіз сауда кемелеріне ие болып отыр. Олар кеңінен қолданылады және өзінің (3/4) ... жүк ... ... ... ... аса ... ... - оның халықаралық экономикалық байланысқа айрықша кеңінен тартылуында. Елдің нашар қамтамасыз етілуі - өз отыны мен шикізатының ... ... оның 9/10 ... ... ... ... ... елдің экономикасы дайын өнімдерді экспорттауға төтенше тәуелді. Жапония белсенді сауда балансына ие. Дүние жүзінің көптеген елдері жапон фотоаппараты, ... ... ... ... ... мен мотоциклін сатып алады. Жапония - барлық Азия - ... ... ... елдерінің басты сауда серігі. Жапон бизнесмендерінің айтатын сөзі - . Соңғы кезде бұл ел тауар экспорттаудан ... ... ... ... барады. Жапондық тікелей инвестиция негізінен Солтүстік Америкаға, Еуропаға, Азияның басқа да елдеріне ... ... ... ... ... ... мен ... маңызды өндірушісі;
-АҚШ және Еуропа идеяларын шығармашылық дамыта алу қабілеті;
-бүкіл әлем бойынша ... ... бар, ... ... АҚШ пен ... елдерінде;
-ішкі нарық шетелдік бәсекелестерден жақсы қорғалған;
-ұлттық валюта құнының әлсіз болуы экспортты ынталандырады.
Кемшіліктері:
* шикізат импортына тәуелді соның ішінде, мұнай бойынша 97%, газ ... 95%, ... ... бойынша 55% және тағы басқа шикізаттар;
* Қаржылық жүйесі ... ... ... Сауда профициті халықаралық текетірестікке әкеліп соғуда, әсіресе АҚШ-қа байланысты.
Экспорт құрылымы: көліктік құрылғы, көліктік құрал, электроника, электротехника, ... ... ... АҚШ 20,4 %, ... 15,3%, Солтүстік Корея 7,6%, Тайвань 6,3%, Гонконг 5,4%.
Импорт құрылымы: машина және ... ... ... тауарлары, химикаттар, текстиль, руда және тағы басқа шикізаттар. Импорт серіктестері: Қытай 20,5%, АҚШ 11,6%, Сауд Арабиясы 5,7%, БАӘ 5,2%, Австралия 5%, ... ... 4,4%, ... 4,2%.
3.3 ҚР-ның сыртқы сауда саясатының Кеден одағының аясында даму ... ... ... құру ... ... ... он жыл бұрын қабылданған. Алдымен ТМД содан кейін Еуразиялық экономикалық одақ, ақыры ... одақ құру ... ... ... ... ... Қазір ТМД елдері арасында осы одақты құруға дайын мемлекеттер Қазақстан мен Ресей. Ал Беларусьтің қосылған ... - оның ... ... ... ... жолға қойылған. Әрі екі мемлекет бұдан үш жыл бұрын одақ құрған. Дегенмен үш мемлекет экономикасындағы айырмашылықтар ... ... ... мен ... салыстырар болсақ¸ ресейліктердің өндіріс саласы жақсы дамыған. Ал еліміздің ... ... ... Киетін киім, ішер астың 70-80 пайызын шетелден әкелеміз. Тіпті өндіріс деп жүрген жиһаз жасау, тағы басқа ... ... ... ... ... ... тасимыз. Бұл жабдықтарға баж салығы тым жоғары. Айта кететіні, Ресейде отандық кәсіпкерлер шетелден тасымалданатын тауарлардан ... ... ... оларға салынатын баж салығы өте жоғары. Кеден одағы жұмысын бастағалы бері Қазақстан да кедендік тарифтерді Ресейдікімен теңестіруге ... ... ... ... ... ... ... тауарлардың 32 пайызының баж салығы көтерілді. Шамамен алғанда 10 пайызынікі орташа деңгейде қалса, тек бес пайызынікі ғана төмендеген. және әр ... ... әр ... ... ... Айталық, Малайзиядан жиһаз әкеп сататын кәсіпкер бұрындары 15 пайыз көлемінде баж салығын ... ... ... баж ... ... әр ... келісіне 0,6-0,7еуро көлемінде қосымша қаржы төлейтін болыпты. [20,81б]
Демек, оның ... ... 350 ... ... ... сөз. Бірнеше дүкені бар кәсіпкер де азық түлік ... ... екі есе ... ... ... ... ... әкелетін тауарлар бағасы көтеріліпті. Сол сияқты кондитерлік тауарларға қажетті шикізат - тростникті Куба, Бразилиядан әкеледі. Бұған ... баж ... да ... ... Енді ... ... бағасы көтерілетіні анық. Көліктерге тоқталар болсақ, оның баж салығы тіпті шарықтаған. Өйткені Ресейде ... ... ... баж ... тым ... біздікінен үш есе қымбат. Сөйтіп бізге Еуропа, Жапониядан әкелінетін көліктердің бағасы үш есе қымбаттаған. Мұның себебі ... ... ... одағы аясында шетелден әкелінетін көліктерге тосқауыл қойып, өз көліктерін сатуға мүдделі. Ал Қазақстан бұған мойынсұнуға ... Сол ... ... ... ... ... жеті кәсіпорын бар. Бұлар өз ұсыныстарын дайындап, кеден одағы аясында құрылған жұмыс ... ... ... ... олардың ұсыныстарына ешкімде құлақ аспады. Тағы да Ресейдің жетегінде кетіп, солардың баж салығына теңестік. Оның ... ... ... ... айналысатын компаниялар жетпіске жуық. Енді балық бағасы да қымбаттамақ.
Осыдан-ақ көп нәрсені экономика емес, ... ... ... аңғарамыз. Ресей соңғы жылдары алдына көп мақсат қойды, Еуропа елдерінің арасында ықпалын, беделін күшейтіп, әлем ... елге ... ... Осы тұрғыдан алғанда, кеден одағының Ресейге үлкен септігі тимек. Есесіне, қазақ кәсіпкерлерінің бұдан ұтары ... ... тұр. Оның ... ... ... ... ... бәз біреулер Ресейден әкелінетін тауарлар бағасын да көтеріп жатыр. Осылайша баж салығы төмен болса да, ... ... ... шетелдікімен бірдей болып тұр.
-Ресей тауарларының өзі қымбаттап жатса, бұл одақтың пайдасы не сонда?
-Одақтың құрылғанына бір жыл ... ... оның ... қол ... жоқпыз әлі. Керісінше, ұтылып жатқан тұстарымыз көп. Қазір ... ... ... жол ... Ол - ... ... бірігу. Нарықта қалудың бірден-бір жолы осы. Ал өз ... күн ... ... кішігірім кәсіпорындардың ахуалы мүшкіл. Жалпы алғанда, кеден одағы шикізатты сыртқа сататын компаниялар үшін тиімді. ... ... ... ... ... ... ... Ал өндіріс саласындағы кәсіпорындардың ахуалы қиындай түспек. Ресейлік ірі өндірушілер демпинг жүргізсе, отандық кәсіпкерлер бұған шыдамай жабылып қалуы ... ... ... ... ... ... одағының пайдасы тиетін шығар. Ресейлік нарыққа шығамын деушілерге де кедендік кедергілер жойылады. Декларация толтыру, түрлі рәсімдеулерден ... ... ... ... ... ... ауыл шаруашылығындағы қайта өңдеуші кәсіпорындар ғана бәсекелес бола алады. Ал шағын кәсіпорындардың бәсекеге ... ... ... ... одағын құру туралы біраздан бері айтылып жүрсе де, кей кәсіпкерлер мұны тым кеш естіген. Көбіне-көп қауымдастыққа бірікпеген кәсіпорындар ... ... ... ... ... камераларын жасайтын кәсіпорын өкілдері ешқандай жұмыс тобына қатыспаған. Күзде ... ... ... соң баж ... көз жүгіртсе, Италия, Германиядан тасып жүрген жабдықтары бақандай 20 пайызға қымбаттайтын болыпты.
Қысқасы, Ресей мүдделі болмаса, ешқандай да өзгерістердің болмайтыны анық. ... ... ... ... ... мен ... бұл ... дауысы 21,5 пайыздан. Ал Ресейлік 57 пайыз. Кімнің ... ... ... ... ... болады.
Кеден одағы кезіндегі Кеңес одағының бір үлгісі болып шығуы мүмкін. Бұл ... ... мен ... ... ниет ... ... да ... мен Тәжікстанның Ресеймен байланысы күшті. Тәжікстан халқының жартысы Ресейде күнелтіп жүр. Бәлкім, кейінірек одаққа басқа мемлекеттер де қосылатын шығар.
Бұл ... ... бір ... ... ... ... ... жүрмей ме? Бүгінгі күннің басты сұрағы да осы. Қайткен күнде де әр одақтың күштісі болу ... ... сол ... ... ... асып ... ... керек. Бұрындары Кеңес одағында бұл күштінің рөлін Ресей атқарған. Сол тәрізді Кеден Одағының ең күштісі Ресей болмақ. Демек, қазір де сол ескі ... ... ... сөз. ... салық органдары кәсіпкерлерге қатты қысым көрсетіп, бюджет тапшылығын толтыру мақсатымен түрлі ... ... ... ... ... ... көбейіп кетті. Бұл қаншалықты рас?
Бұл шындық. Себебі дағдарыс салдарынан көптеген кәсіпорындар ... ... ... ... қауымдастыққа айына отыз, елу кәсіпкер кірсе, он бес,отыз кәсіпкер ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорындар жұмысын тоқтатып жатыр. Кәсіпорынды жабу қымбат, қиын әрі ... ... ... ... ... салық кодексіне енген өзгертуге сәйкес, олар қызметін уақытша тоқтатты. Міне, көптеген кәсіпорындар жабылып қалғандықтан, ... ... ... ... ... ... осы ... орнын толтыру мақсатымен түрлі айла әрекетке көшті. Былтыр жалған кәсіпкерлікті әшкерелеу науқаны ... сот ... ... ... ... ... ... кезінде байланысы болған, белгілі бір операцияларды бірігіп іске асырған өзге кәсіпкерлер де ... ... Оған ... ... ... қосымша құн салығын, үстемесін төлеткізеді. Қысқасы, бұл сомма 3-4 млн теңгеден 100 млн-ға дейін жетуі ... Жаз бен ... ... тиіс ... ... ... ... өтіп кеткен соң ғана қолға тиді. Салық кодексіне сәйкес ... бір ай ... ... беру ... Сондықтан салық органдары деп шотты жауып тастады. Кәсіпкер сотқа жүгініп, ... ... ... ... артық деп санайды. Сөйтіп, салық органдары бюджет тапшылығын толтырудың келесі бір жолын ойлап тапты.
Мұнымен тоқтап қалмай, соңғы айларда тағы бір ... ... ... ... ... алып отырған кәсіпкерлерді тексеруге кірісті, деген желеумен жалға төлейтін ақшадан салық ұстап жатыр.
Қосымша құн ... ... ... қарашаға дейін қайта тіркеуден өтуі тиіс деген талап та үлкен дауға ұласты. Мұның салық кодексіне ... ... ... екі ... ... кәсіпкерлер тоқсаныншы жылдары кәсіпорын ашқан не құрылтайшы болған. ... бұл ... ... ... тоқтатқан. Осы фирмаларды жаппай тіркеуден өтпейсіңдер деген талап шығарды. ... не ... жабу ... не қайта шот ашып айыппұл салықтарын төлеу қажет. Осылайша көптеген кәсіпкерлер қайта тіркеуден өтіп үлгермейді. Ал ... ... ... ... ... ... ... Міне салық органдары түрлі құйтырқалықтар арқылы жоғарыдан түскен тапсырманы орындап жатыр.
Енді Ресейдің ығына жығылып жетегінде кетпес үшін не істеу керек? Ол үшін ... ... ... тиіс. Экономиканы дамытуға бағытталған талай бағдарлама бар. Бірақ олардаң ешқайсысы да орындалып жатқан жоқ. ... ... ... ... іске аспай, жарты жолда қалып жатыр. Жағдай өзгермесе, Ресей компанияларының шаңында қалып қоятынымыз ... ... Елі 1996 ... бері ... ... деп осы ... мүше елдермен толып жатқан келіссөздер жүргізіп келеді. Талай-талай заңдар өзгерілді, жаңа ... ... ... Не ... ... кім ... Еуразиялық Экономикалық Одаққа мүше елдердің кейбіреулері оған бөлек-бөлек болмай, кірсек ... ... ... деген ұсынысты да айтып жүр. Сонда Қазақстан сыртқа шығаратын өнімі де (егер өнім бар ... ... ... ... есебіне кіріп кетпей ме деген күдік тағы мазалайды.
ДСҰ-ға мүше болмасқа амал жоқ. Замана талабы осыған міндеттеп отырғандығын ... ... игі. ... ... ... ... алып ... тоқтату мүмкін емес. Керісінше, біздің ада қалып қоймай, ертерек бейімделе бергеніміз жөн. Экономикалық қарым-қатынастарымызды, сауда-саттығымызды жаңа ... ... ... ... ... ... қажет.
Қазақстан ДСҰ-на кіреді дегеннен-ақ көңілге қатты бір күдік ұялайтын еді. Әрине, ол ауыл ... ... Ауыл ... ... ... дені ауылда тұратыны еске түседі. Қазақтар қазір өз күнін көруге бейімделіп, тырбанып мал өсірген болып жатыр. Біздің әлі ... өзі ... ... жағдайында күндердің күні болғанда малыңыздың құны көк тиын болып қалмай ма деген күдік еді. ДСҰ-на кіргеннен кейін сол күдігіңіздің ... ... ... жете ... ... Қанша жерден аграрлы мемлекет десеңіз де, Қазақстанның бүгінгі ауыл ... ... ... ... ... көзі ... ... да, экономикалық та білімі бар ел азаматтарының біразы ... ... ... ауыл ... ... өмір ... тоқтатуы мүмкін деген пікірге тоқталып жүр. Бұған қазақ ... ауыл ... ... жоқтығы, бар болса оның әлдеқашан көнергені, әрі ... ... ... сай емес ... жаңа технологияның жоқ екені, климаттың жағдайы әртүрлі екенінің өзі-ақ дәлел бола алады. Ауылға кадр бармайтыны, ... ... ... ... ... тағы бар. Жаңа ... ... жаңа технологияны игереміз дегеннің өзінде оны игеретін кадрларды қайта оқыту керек.
Бұл аз болса, мынаны да еске ... ... мүше ... ... ауыл ... ... әбден дамыған Канада, Бразилия, Аргентина, Австралия сияқты ... ... бар. ... ... мүше болып отырған осы ДСҰ-ға деген ауыл шаруашылығы бойынша өте қатаң өз ұстанымдары бар.
Ауыл шаруашылығына пайдаланылатын жердің әр ... ... ... ... ... Ал Қазақстанда ауыл шаруашылығына көмек деп аталатын ... ... ... ... әр ... бар ... 14 доллардан келеді екен. Сөйтіп отырып ДСҰ-ға кіреміз, сөйтіп отырып ауыл шаруашылығында ... ... деу ... өзің ... не қара ... ауыл ... ... емес пе?
Олай болса, кейбіреулердің "ДСҰ-ға кіргесін көп ұзамай-ақ Қазақстан Республикасы дегеніміз үлкен-үлкен бірнеше қала болып қалады" ... сөзі ... ... кім кепіл?!
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
* Макроэкономика: оқу құралы / Кенжеболаьова М.Ш.-Астана, КазМАТУ, 2007
* Макроэкономика: ... / ... Н.Қ., ... ... ... ... ... оқулық / Р.Дорнбуш .-Алматы: Экономика, 2007
* Жалпы экономикалық теория: оқулық/ Ө.Қ. Шеденова, М.Байжомартов-Алмат-Ақтөбе, 2008
* Мамыров "Халықаралық экономикалық қатынастар" - ... 2007ж
* ... ... ... ... ... құбыжық емес". Алтын Орда газет. №13, 24-30 наурыз 2008 ж. 6-бет.
* Ана тілі газет. №44, 3 қараша 2009 ж. ... ... ... ... кіру ... не береді? Ана тілі газет. №28, 14 шілде, 2010 ж. 8-бет.
* Жас қазақ үні газет. №18, ... 2010 ж. ... ... өту-бәсекелестікке лайықтыларға ғана қолайлы". АҚ ЖОЛ ҚАЗАҚСТАН газет. №14, 6 ... 2007ж. ... ... ... "ас батпайды" , енсек, шетелдік жұмысшылар қаптайды. Айқын газет. 29 қараша 2008ж. 1,2-бет
* "ДСҰ-жұмақ емес". Айқын ... 3 ... 2008 ж. ... ... ... ... ғана ДСҰ-ның қызығын көресің". Айқын газет. 30 наурыз 2008 ж. 7-бет.
* Министр Жақсыбек Құлекеев: "ДСҰ-на ену Қазақстанның әлемдік қоғамдастықтағы орнын ... ... ... ... 18 мамыр 2001 ж. 2-бет.
* Қазақстан Республикасының статистика жөніндегі агенттігі. Қазақстан Республикасының әлеуметтік-экономикалық дамуы. 2004 жылдың қаңтар-шілдесі. №7, А:2004.-51-58 бет, 285-286 ... ... кіру ... ауыл ... даму ... ... ... 16 .-17-19бет
* Қазақстанның сыртқы саудасы және ДСҰ Л.Ж.Келбұғанов; Д.С.Рахимбекова. Менеджмент ... ... ... ... ... ... ... ДСҰ қазаққа пайда бар ма М.Кенжебай Ана тілі.-2007.-44.- 5 бет
* Айтжанова.Ж Некоторые вопросы ... КР в ... и ... ... ... и ВТО . ... http://ru.wikipedia.org/wiki/ВТО

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 28 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасының сыртқы саясаты38 бет
Қазақстанның сыртқы саясаты: басымдықтары мен міндеттері58 бет
ҚР сыртқы экономикалық байланыстардың жағдайы және даму болашағы6 бет
Бүкіл дүниежүзілік сауда ұйымына кіру21 бет
Дүниежүзілік сауда ұйымына кіру мәселелері19 бет
Қазақстанның Дүниежүзілік Сауда Ұйымына кіруі25 бет
Бүкіл әлімдік сауда ұйымындағы қазақстан7 бет
Дүниежүзілік сауда ұйымы29 бет
Дүниежүзілік сауда ұйымы және Қазақстан21 бет
Дүниежүзілік сауда ұйымы туралы15 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь