Екінші деңгейлі банктердің несие саясатының қызметін бағалау мен талдау

Кіріспе 3

1 Екінші деңгейлі банктердің несие саясатының теориялық негіздері 5
1.1 Екінші деңгейлі банктердің несиесі және құрылымы 5
1.2 Несиелендіру саясаты және оның теориялық негіздері 12
1.3 Ақша.несие саясатын әзірлеу және жүргізу ерекшеліктері 24

2 Екінші деңгейлі банктердің несие саясатының қызметін бағалау мен талдау 30
2.1 Екінші деңгейлі банктердің жеке тұлғаларға несиелердің берілу тәртібі мен саясаты 30
2.2 Екінші деңгейлі банктердің заңды тұлғаларды несиелендіру тәртібі мен саясаты 32
2.3 Екінші деңгейлі банктердің несие портфелін басқару 38

3 Несие саясатының шетелде даму жағдайлары мен дамыту жолдары 47
3.1 Шетелдегі несие саясатының ерекшеліктері мен Қазақстанда қолдану аясы 47
3.2 Коммерциялық банктердiң несие саясатын басқару және оны дамыту 51

Қорытынды 56
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі 59
        
        Мазмұны
Кіріспе 3
1 Екінші деңгейлі ... ... ... ... ... ... ... деңгейлі банктердің несиесі және құрылымы 5
1.2 Несиелендіру саясаты және оның теориялық негіздері 12
1.3 Ақша-несие ... ... және ... ... 24
2 ... ... банктердің несие саясатының қызметін бағалау мен талдау
30
2.1 Екінші ... ... жеке ... ... ... мен ... 30
2.2 Екінші деңгейлі банктердің заңды тұлғаларды ... ... ... ... Екінші деңгейлі банктердің несие портфелін басқару 38
3 Несие саясатының шетелде даму ... мен ... ... ... ... несие саясатының ерекшеліктері мен Қазақстанда қолдану аясы
47
3.2 Коммерциялық банктердiң ... ... ... және оны дамыту
51
Қорытынды 56
Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ресурстық потенциалын өсіру маңызды
мәселе болып ... ... ... ... ... эмиссиондық ресурс.
Оның несиелік ресурс ретінде құралуы және ... ... ... ... ... - қол ... ... алатын табыстары бірден
жұмсалмайды, сондықтан ... ... ... ... - қол, ... осы ... ... түсетін түсімдерде бір жыл ... ... ... өз табыстарының бөлігін жұмсамай-ақ банк тұлғасында
мемлекеттік несиелеуге беріледі.
Несиелік ресурстардың анағұрлым тұрақты ... ... ... ... ... ...... қаражаттардың бір формасы.
Демек, біздің көзқарасымызша экономикалық белгісі бойынша анағұрлым ... ... ... негізде уақытша пайдаланылатын ақшалай
қаражаттардың бөліктері ретінде айқындалуы болып табылады.
Несиелік ресурстар – банктік жүйенің ... ... үшін ... ... тұрады.
Несиелік ресурстар пассивтік операциялар нәтижесініде құралады.
Пассивтік операциялар көмегімен банктер нарықтан ... ... ... ... ... ... оның ... рентабельділігі,
өтімділігі, тәуекелдерді төмендету, несие қоржынын оптималдау (несиелік,
депозиттік және т. б.), оның ... ... ... ... ... ... ... керек. Банк әлеуметтік жүйе болып
табылатындықтан, ... өз ... өз ... мүдделерін, ойларын
жетекшілікке алады, сондықтан да банк ... оның ... ... ... ... банк клиенттерінің және
банктік қадағалау органдарының ... ... ... Банк
иелерінің маңызды мақсаты – банктің өсуі ... ... ... ... ең ... ... ... және акция
бағасының көтерілуі). Басқарушыларға кең ауқымды, әр түрлі ... тән, ... олар ... ... ... жауап береді, яғни
олардың жұмысының мақсаты пайданың өсімі ... ... ... мақсаттары табыс алу ұстанымына байланысты әр түрлі болады,
өйткені мүдделер қарама - ... ... түра олар ... ... ... болғанын қалайды. Банк қызметкерлерінің негізгі мақсаты – ... ... ... Ал мемлекетті алдымен оның өнімділігі мен
тұрақтылығы ойландырады.
Коммерциялық банктің негізгі мақсаты – кең ... оның ... ... ... ... оның ... жағынан дамуы және сапалы
дамуы – қызмет етудің, ... ... ... ... банк ... ... және ... қадағалау органдарының мүдделерін
қамтамасыз ету ұстанымы банктің әлеуметтік ... ... ... туралы
болып табылады.Бұл дипломдық жұмыстың негізгі ... ... ... ... ... жүйесінің, кейбір жаңа дамып
келе жатқан несие операциялары түрлерінің қазіргі ... мен ... ашып ... ... ... басты мақсаты – Қазақстан Респубикасындағы қазіргі
банктердегі несиелеу ... ... ... тек қана ... және
меншікті қаражаттарға ғана байланысты емес, сол ... ... ... ... коммерциялық банктер үшін Ұлттық банк бекіткен
нормаларға және пруденциалдық нормативтерге байланысты келеді.
Дипломдық жұмыста несиелендірудің ... ... ... ... ... ... мен тәртіптері келтірілген.
Сондай-ақ несие саясатының дүниежүзілік тәжірибелеріндегі үлгілері бойынша
талдау көрсетілген, оның ... ... ... ... ... тұрақтылығы және даму көрсеткіші ретінде
әлеуметтік тұлғаның деңгейі және ... ... ... ... ... ... ... табылады.
Әлемдегі әрбір дамушы мемелекеттің несиелендіру жүйесі әлеуметтік
тұлғаның нақты табысын көздей отырып оны тұтыну ... ... ... жұмыс әдістемелік нұсқауға сай орындалған және қолданылған
әдебиеттер, сонымен қатар орындалған ... үш ... ... тұрады.
1 Екінші деңгейлі банктердің несие саясатының теориялық негіздері
1 Екінші деңгейлі банктердің несиесі және ... ... ... ... ... ... маңызды
мәселе болып табылады. Ерекше несиелік ресурс бұл – эмиссиондық ресурс.
Оның несиелік ... ... ... және ... мүмкіндігі келісімімен
байлнысты. Тұрғындардың қолма - қол ақшалай түрде алатын табыстары ... ... ... ... ... қолма - қол ақшалардың
осы кассаға ... ... ... бір жыл ... ... болуы
тұрғындардың өз табыстарының ... ... банк ... ... ... ... банктер мен ақша қаражаттарын тарту үшін шығарылатын
коммуналдық облигациялар әртүрлі ... ... ... қарыздар
бойынша талаптардың қамтамасыз етілуі болады. Бұл ... ... ... ... және ... оның 25 ... ... мерзімде шығарылады.
Екінші деңгейлі банктер бағалы қағаздарды нарықта сата отырып, қайта
сатып алу операциясын (репо) ... Бұл ... ... ... ақша ... ... ... мерзімді жұмылдыру үшін өте икемді
және ыңғайлы тәсілі.
Несиелік ресурстардың анағұрлым ... ... ... ... ... Олар әртүрлі белгілер бойынша жіктеледі[1].
Депозиттің тұрақты бөлігінің көбеюі банктің өтімді ... ... ... ... ... неғұрлым көп болса, банктің
өтімділігі соғұрлым жоғары болады.
Несиелік ресурстар – ақшалай қаражаттардың бір формасы. ... ... ... ... ... анағұрлым дұрысы несиелік
ресурстардың қайтарымдылық негізде ... ... ... ... ретінде айқындалуы болып табылады.
Несиелік ресурстар – банктік жүйенің арнайы несиелеу үшін арналған
қаражаттар жиынтығынан ... ... ... ... ... ... ... операциялар көмегімен банктер нарықтан
несиелік ресурстарды сатып алады. Банкаралық қарыздар – банктің ресурстық
потенциалының тұақтылығын ... үшін ... ... маңызды
көзі. Банкаралық несиелеу банктің тиімділік тендендиясын қолдау мақсатында
жүзеге ... және ... ... ... сипатта болады.
Банкаралық қарыздар ерекшелігі мынада:
- біріншіден, ... ... ... ақша ... ... ... несиелерді тарту клирингтік ... ... ... ... ... ... жүзеге
асырылады[2].
Банкаралық ақша нарығында несиелік қаражаттар жетіспеген жағдайда
екінші деңгейлі банктер Ұлттық банктен ... ... ... ... Әдетте
бұл несиелік қаражаттар басқа ресурстарға қарағанда қымбат болып келеді.
Қазіргі ... ... ... ... ерекшелігі тек қана
тартылған және меншікті қаражаттарға ғана ... ... сол ... ... ... ... екінші деңгейлі банктер үшін Ұлттық
банк бекіткен ... және ... ... ... ҚР Ұлттық банк орталық резервтерге міндетті ... ... ... ... Сол ... басқа да нормативтер, оның ішінде
екінші деңгейлі банкте құрылатын төменгі ақшалай ... ... ең ... көлеміне байланысты шектеу, банк басшысының ... ... ... ... ... ... ... өлшеу арқылы белгіленетін формалардағы нормативтері.
Несиелік ресурстар тек қана депозит емес, сондай-ақ депозиттік ... де ... ... ... ... ... ... алу,
бағалы қағаздарды сата отырып, ... оны ... ... алу ... ... алу және ... ... қарыздар алу, банктік
акцептерді сату, ... ... ... ... ... ... қарыздар алу.
Меншікті қаражаттар арқылы барлық қаражаттарға деген 10 пайызы
өтеледі. Меншіктеу қаражатар арқылы ... ... ... ... ... резервтер құралады.
Депозиттік және депозиттік емес пассивтер салымшыларға пайыз төлеумен,
оларға есеп ... ... ... ... ... ... сақтандыруды ынталандыру жолымен жинақталады.
Екінші деңгейлі банктердің несиелік ... ... үшін ... ... көлемі пайыз, оны пайдалану мерзіміне
қарыз алушының төлем қабілетсіздігі тәуекелділігіне несиелік ресурстар үшін
төлеміне, объектінің ... ... ... тағы ... ... ... ... экономикалық категория ретінде екі функция орындайды:
үлестіру және банктің несиелік потенциалын ... ... ... ... ... ... құнның
үлестірілуіне емес, оның жаңадан құрылған құнды білдіретін бөлігімен
байланысты.
Екіншіден, банктің қарыз ... ... ... ... және
сақталуына байланысты. Банктің несиелік потенциалының ұлғаюы алынатын пайыз
бен төленетін пайыз арасындағы айырмашылық есебінде болады.
Қарыз мәмілесі ... ... екі ... ... болады.
Біріншіден, оның техникалық заңдылық ... ... ... ... яғни осы келісім негізінде өсетін және дамитын немесе
онда өз көрінісін табатын өндірістік байланыстар типін сипаттайтын белгілер
тұғрғысынан. Бұл ... ... ... ... ... байланысты және
себепті. Бірақ экономикалық талдау үшін маңыздысы қарыз ... ... яғни ... қатынастардың белгілі формаларымен
байланысты шаруашылық ... ... ... ... өндірістік
қатынастардың өзі болып табылады[3].
Бұл жағдайды былайша түсіндіруге болды. Мысалы, машина өндірісін таза
техникалық тұрғыда машина ... ... орта ... ... оның жұмыс және таза техникалық тиімділігі тұрғысынан
қарастыруға болады. Сонымен қатар, сол ... ... оның ... да ... яғни машина өндірісі негізінде пайда ... ... ... ... ... мен ... ... бұл
бір жағынан оларға себепші, екінші жағынан, олар оны анықтайды. Бірінші
жағдайда ол ... ... ... - ... ... ал ... экономикалық категория ретінде қарастырамыз.
Несиеге қатысты осыны ... ... ... оның ... белгілері жағынан тауарлар айналысы процессін жүзеге асыратын
мәміленің белгілі бір типі ретінде қарастыруға болады. Бұл ... ... ... ... ... ... ... ретінде танылады.
Несиені құбылыстардың экономикалық мазмұны ... ... ... ... Бұл ... ... олардың алдында экономикалық ғылым
категориясы ретінде ... ... ... оны ... - заңдылық
категория ретінде емес, қоғамдық - ... ... ... ... оның формальді -заңдылық белгілер жағынан оқып білудің
несиелік мәмілені тек меншіктің қозғалысы әдісінің ерекше түрі ... үшін ... бар. ... ... экономикалық категория ретінде
несиелік мәміленің ерекше техникалық - заңдылық белгілерімен сипаттала
алмайды. ... ...... ... білдіретін экономикалық
категория. Несие экономикалық категория ғана емес, сонымен ... ... ... атап кету керек. Ол өндірістік күштердің тек белгілі бір
дамуында пайда болады.
Несиенің және ... ... ... болуын табиғи негіз,
тауар шаруашылығы болып табылады. Тауардың пайда болуы екі ... ... ... тек ... ... және құны бар ... ... тауар бола алады. Біріншіден: ол бір мезгілде тұтыну заты ... ... құны ... ... ... да бір ... бір -біріне тауар
ретіндегі қатынаста болуы үшін оларды өндірушілер өздеріне де ортақ ... өз ... ... ... ... ... ... тауарды өзге
иеленуге ықыласы бар меншік иелері ретінде бір - ... ... - ... ... бір ... ... басқаға ауысуы нарықта айырбас арқылы жүзеге
асады. Тауар айырбасы сферсының несие үшін маңьзы зор. Оның ... ... ... үшін ... өнімдер сферасының емес, тауар ... ... ... ... ... ... дербес заңды тұлға
ретінде бір-біріне қарама-қарсы тұрған айырбас сферасынан іздеу қажет.
Несие қарыз мәмілесі ретінде ежелгі әлемде де орта ... ... ... ... да ... ... ... біз анағұрлым
жетілген, бір қарыз мәмілесіне кездесіп отырдық, бірақ осы ... ... ... ... ... осы ... ... табылатын
өндірістік қатынастардың әр түрлі шаруашылық жүйелерінде бір - бірінен ... ... ... ... ... тауар өндірісі процесінде пайда болатын, оның
негізгі ... ... ... ... ... белгілі бір типі. Сондықтан несие экономикалық категория
ретінде тек өндірістік қатынастар ... ғана ... ... ... экономикалық мазмұны көзқарасы тұрғысынан қарастыруға қатысты.
Несие әлеуметік байланыстың ... бір типі бола ... ... ... жатады. Өндірістік қатынастар өз жиынтығында қоғамдық
қатынастар, ... ... ... және ... ... ... дамудың
белгілі бір сатысында тұрған, өзіне ерекше сипаты бар қоғамды ... ... ... ... ... ... жекелеген тұлғалар мен кәсіпорындар, кәсіпорындар мен мемлекет,
мемлекет пен ... ... ... ... ... айналысы сферасында пайда болады. Айналыс ... ... ... ... ... ... ... белгілі бір
өндіріс белгілі бір тұтынушыға үлестіруге, айырбасқа және осы әр ... бір - ... ... бір ... ... болады
Өндіріс жағдайындағы айырбас құнның немесе меншіктің бір иесінен
басқаға ауысуы тәрізді әр ... ... ... ... ... бірі қарыз деп аталатын тауар айналысының бір формасы болған
мәміле типі болып табылады. Тауар ... ... ... ... шарттарымен анықталады. Осы себептен тауардың иеліктен шығаруылуы
уақыт бойынша олардың бағасының өткізілуінен ... ... Бұл ... ... ... бір типі өз ... көп ... ал басқа
түрі анағұрлым аз уақытты талап етеді. Әр ... ... ... ... ... мерзімімен байланысты. Бір тауар өз нарығында пайда болса, басқасы
алыс нарыққа сапар ... ... ... әлде бір ... ... келесі
бір сатып алушыдан бұрын сатушы ретінде көрінуі мүмкін. Бірдей мәмілелердің
бір ... ... жиі ... кезінде тауарларды сатуы шарттары
олардың өндіріс шарттарында реттеледі. Екінші жағынан, ... ... ... ... ... үйді, белгілі бір уақыт аралығына сатады. ... ... ... тек мерзім өткеннен кейін ғана шын мәнінде тауардың
тұтыну ... ... ... да ол тауарды төлемі төлегеннен бұрын алады.
Ақшаның қажетілігін қамтамасыз ететін себептер, несие қажеттілігінің
де себептері болып ... Жай ... ... ... тауар
айналысының формасы ретіндегі қарыз мәмілесі ... пен ... ... ... ... ... несиенің қажеттілігін
толығымен ашпайды. Тауар айналысының ішкі мазмұны ретіндегі құн ... ... ... ... ... Айырбас шаруашылығы
жағдайында құн қозғалысы капиталдардың шеңбер айналымында және өндірістік
айналымда ... ... ... және ол несиелік қатынастар пайда
болатын, дамитын нақтылы экономикалық ... ... ... ... ... өзінің табиғаты бойынша құндық болады.[4]
Несие ұдайы ... ... ... ... ... келіп шығады. Несие берілген сайын ол ... ... ... ... ... және ... және ... формаларда бола алатыны бәрімізге мәлім.
Өндірістік капиталдардың қозғалысы олардың бір ... ... ... ... ... ... ұдайы
өндірістің процесі, калиталдардың ... ... ... Капиталдардың өтемі қайталанатын шеңбер айналымы ... ... ... ... ... ... тауар
формасында, бірде ақшалай формада ... ... ... жалпы
формасы болып келеді, яғни олардың ұдайы өндіріс формасы болып саналады.
Өндірістік ... ... ... бір формадан басқа фомаға
айналуы, сонымен ... ... ... ... ... ... ... және айналымы барлық жерде бірдей ... ... ... ... ... тауар айналысының ерекшеліктерін қамтып ... ... ... ... ... айналымы
шегінде үздіксіздігімен ерекшелінеді. Олардың қозғалыс ... ... ... және кері ... ... және оларды
жабатын кездерде қажеттілердің толқуы байқалады. Мұны ... ... ... ... ... ... да ... байланысты байқауға болады.
Негізгі капиталдардың қозғалысы процесінде ... ... құн ... Еңбек құралдары өндіріс процесінде ... ... ... ... құны ... ... ... Негізгі капиталдар құнының ақшалай формада бірте-бірте ... ... ... ... кәсіпорындар шотында тұрып қалуына
әкеп соғады.
Бұл кәсіпорындар оларды тозған еңбек құралдарының орнына ... үшін ... ... кезекті машиналар мен механизндерді алу ... ... ... ... ... ғана ... алады.
Алайда негізгі капиталдар құнының бірте-бірте босатылуы, өз ... ... ... жаңа ... алу қажетіліктерін
қанағаттандыра алмайды, өйткені ... мен ... ... ... бөлшектермен, детальдарымен емес ... ... ... ... ... тозған
бөліктерінің ауыстырылуы жинақталып амартизациялық қаражаттар ... ... ... ... ... келтіруге немесе алуға
өте үлкен шығындар жұмсалды, сондықтан ... ... ұзақ ... ... ... жинақтауды қажет етеді.
Негізгі капиталдар құнының қозғалысының ... ... ... және ... ... ... ... ұзақтығынан болады. Нәтижесінде бір
кәсіпорындарда еркін ақшалай қаражаттар пайда ... ... ... ... ... ... ... олардың жеткіліксіздігі
пайда болады.
Айналым капиталы құнының қозғалысымен ... ... ... Оның ... ... және ... ұзақтығы әр түрлі уақыт
бойынша ұзақтылық өзгерісі бәрінен ... ... ... және ... ... бойымен сай келмеуі салдарынан пайда болады.
Қосымша қаражаттарды тарту қажеттілігі ... ... ... ... бір ... ... және басқа факторлармен
байланысты болуы мүмкін қаражаттар қозғалысындағы ... ... ... ... ... ... ... мерзімі, оларды өткізуден түсім алу мерзімімен ешқашан сәйкес келе
бермейтіндігі белгілі. Бұл көбінесе ... ... ... көп ... ... сонымен бірге, тауарларды өткізу нарығынан ... ... ... және ... бос ақшалай қаражаттарға деген қосымша
қажеттілікті тудыруы мүмкін.
Тауарлай және ақшалай формаларға және ... ... ... мен айналымық құндық болып табылатын қатынастың пайда болуына және
дамуына нақты материалдық негіз болды. Берілген шеңбер айналымы процесінде,
бір ... оның ... ... ... ... ... ... бұрын
өткізген құн ретінде болатын ақшалай қаражаттар формасындағы құнның
босатылуы ... ... ... ... ... ... ақшалай
ресурстардың жеткіліксіздігі олардың ... ... ... ... ... Демек, несие және несиелік қатынастар құн
қозғалысы ... ... ... құн ... ... арасындағы, оның
ақша формасында шоттарда уақыттан тұрып қалуынан, оларды тауар өндірісінде
пайдалану ... ... ... қайшылықтарды шешудің табиғи
процесі ретінде пайда болды.
Біріншіден, ... ... ... ... доғарылуын
болдырмауға, екіншіден, ұдайы өндірістің үздіксіз жүзеге асуына мүделі.
болады. Өндіріс уақытымен ... ... ... ... келушілік құндық
субстанциясы бар жиынтық ұлттық өнім қозғалысына қатысты.
C+V+m ... ... ... өнім құнының барлық бөліктерінің - «С», «V»
және «m» - ... ... ... ... ... ... ... процесінде жұмсалған өндірістік құралдарын қалпына келтіру
бірден жасалмайды: амортизациялық аударымдар ... бос ... ... ... ... және өттімді пайдалануды талап ететін құндар
түрінде тұрып қалады.
Ұдайы ... ... ... байланыеты құн
өндірісте толығымен қатысатын «V» - да да ... ... ... ... бөлігі уақытша пайдаланылмайды және ақшалай формада банктегі
шоттарда тұрып ... бұл ... өнім ... ... ... ... несиеге
негізделіп жинақталады, қарыз ақша түрінде өз қозғалысын жалғастырады.
Мұнан басқа « m » түрінде ... ... ... ... де ... ... бөлу сферасына тартылуы, несие қозғалысына құндық сипат беруі мүмкін.
Тауар шаруашылығы жағдайында өндістік капиталдардың (негізгі және
айналым) ... ... және ... ... ... ... түрде түсіндіре алмайтынын атап өту керек. ... ... ... ... ... бір қалыпты еместігі тек қаражаттардың
бір ... ... және ... ... ... ... бар ... сипаттайды. Демек, тауар шаруашылығында капиталдың шеңбер ... ... ... ... ... болу ... қаланған.
Несиенің мүмкіндігі нақты болуы үшін белгілі бір шарттар қажет. ... ... екі ... ... 1) ... мәмілеге қатысушылар - қарыз
алушы мен қарыз ... - ... ... ... ... ... ... кепілдік беретін заңды дербес
субъектілер ретінде ... ... ... қатынасқа түсуші заңды
тұлғалар өз қызмттерін нарық заңдары және ... ... ... жүзеге асырылуы қажет. 2) несиеге, егер қарыз алушы
мен қарыз беруші ... ... ... ... ... ... ... жасалуы үшін оның қатысушылары өзара ықылас білдіруі қажет.[5]
Экономикалық қатынастар ... ... ... ... Бұл ... ... ... қатынастың қатысушыларының
еркімен реттелетін қандай да бір субъективті нәрсе емес. Әрекетті ... - ... ... ... ... объективті процестерге өзара мүдделілікті
болдырмайтын нақты жағдайларға сүйенеді. Несиелік қатынастар, бір жағынан,
қарыз алушы мен қарыз алушының ... ... ... ... беру,
екінші жағынан оларды алу кезінде мүдделілік ... ... ... ... асады.
Несиелік қатынас ішіндегі құн ерекше қосымша ... ... ... ... ... ... тән тұтыну құнынан басқа құн қарыз алушы мен
қарыз алушы ... ... ... ... ... өндіріс процестерін
жылдамдатудың ерекше қасиетін алады.
1.2 Несиелендіру саясаты және оның ... ... ... ... ... ортасында Ю.П. Авдиянцтың,
Д.А.Аллахвердиянның, Н.Д.Барковскийдің, С.Панековскийдің ... ... ... ... ... ... несиелік механизмнің сипаты туралы
тікелей сұрақ қоймайды, дегенмен де, ... ... ... ... бұл ... ... және ... негіздердің
араласуы туралы бірдей көзқараста болады. ... та, бұл ... ... мен ... ... беруге де болмайды. Себебі,
олардың көпшілігі несиелік саясатты ақшалай, есеп - айырысу және ... ... алып ... ... мұндай позицияларын кеңес
экономисті В.И.Рыбин былай бөліп қарайды: ... ... ... ... ... ету және даму саясаты болады, мысалға, қаржы
саясаты, несие - несиелік механизм, ақша - ақшалай ... Егер ... ... ... ... онда ... несиелік саясатты жеке түрде
зерттеу қажеттігі туындайды. Қазіргі несие саясатының қазіргі тұжырымын
теориялық ... ... ... ... ... және ... құру
тұсында қызмет еткен несиелік саясатының нарықтық экономикаға қызмет ету
байланыстарын ескеру ... ... ... ... ала ... ... талаптарына сай келетін, нарықтық тұжырымын жасауға
болады.
Біздің ойымызша қазіргі несиелік ...... ... сай
экономиканың тиімді дамуын қамтамасыз ететін несие түрлерін, ... мен ... ... беру және қайтару әдістері мен тәсілдерін
және несиелік тәуекелді басқарудың элементтерін қамтитын ... бір ... ... ... Кез - ... ... механизм
өзара бойланысқан, яғни оның бір ... ... ... ... ... ... өзгеруін туғызатын элементтер жиынтығынан
тұрады. Сондай-ақ қазіргі несиелік саясатының ... да ... ... өзге тән ішкі ... ... болады. Несиелік
саясатының бірінші элементіне несиенің нақты түрлері жатады.
Қазіргі ... ... ... келесідей түрі болады: екінші
деңгейлі, ... ... ... ... және ... ... екінші элементіне несиенің ... және ... ... ... ... облысындағы объективті
экономикалық заңдардың талаптарын бейнелейтін ... ... ... несиелік қатынастарды ұйымдастыру принципттері келесідей екі ... ... ... тәртіптегі принциптер (несиенің мақсаттылығы
мен дифференциялдығы); несиенің мәнін бейнелейтін принциптер (несиенің
мерзімділгі, ... ... және ... етілуі).
Несиелік саясатының үшінші элементіне - несиелеу ... ... ... – деп несиелеудің базалық элементері, несиелеу ... ... және ... қамтамасыз етілуге қойылатын талаптарын
түсінуге болады.
Несиелік саясатының төртінші элементіне несиелеуді ... ... ... Бұл ... ... ... ... немесе айналым қаражаттар шеңберіндегі несиенің қатынасу
тәсілдері, сондай-ақ ... беру және ... ... ... ... саясатының бесінші элементіне несиелік тәуекелді басқаруды
жатқызуға болады.
Несиелік саясатының алтыншы ... ... ... ... ... ... несиелік саясаттың көмегімен несиелік ... ... ... элементіне несиелік қатынастың бір жағы және
несиелеу процесін ұйымдастырушы ретінде банктерді жатқызуға болады. Қайта
құру кезеңіне ... ... ... ... ... ... бұрынғысынан қалғанына қарамай-ақ шаруашылықтың нарықтық жағдайына
өтуіне байланысты аталған ... ... ... ... десе болады.
Қазіргі несиелік саясатының қызмет етуінің ... ... ... ... ... ... ... механизм екінші деңгейлі сипатқа ие.
2) Қазіргі несиелік саясатының маңызды бір белгісі оның ... ... ... ... Қазіргі несиелік механизіміндегі басты ерекшелігі несиенің жаңа
түрлерінің дамуымен сипатталады
4) ... ... ... ... ... ең маңызды
ерекшелігі бұл несиелеудің объектіден субъектіге ... ... ... қатар, бұл жерде несиелеудің ұсақ объектілерінен ірі
объектіні несиелеу әдісіне өтуі деп ... ... ... ... ... ... және ... бір принциптерге
негізделеді, оның ішінде мерзімділік және қамтамасыз ету принциптері, сол
сияқты ... ... ... да ... ... ... саясатының соңғы бір ерекшелігі, банк несиелерін
жоғары дәрежеде кепілдендіретін формаларына өту жатады[6].
Несиелеу ... ... ... жалпы несиелік саясатының
"техникалық қабаты" ретінде бөліп қарастырады. "Несиелеу саясаты" ... ... 70-ші ... ... жартысында Ю.Е.Шенгер,
Н.И.Валенцева, И.Д. Мамонова және А.Я.Ротлейдер сияқты экономистер енгізген
болатын.
Несиелеу саясаты несиелік процесті ... және ... сай оны ... ... элементтер жиынтығы ретінде
түсіндіріледі. Қазіргі несиелеу ... ... ...... ... және олар ... құрылады:
1) несиелік қызметті реттеуге бағытталған ... ... ... ... ... ... несиелеу техникасы.
Қазіргі несиелеу саясаты банктің ресурсына негізделеді. Бүгінгі
жағдайдың бұрынғы ... ... ... ... – ол ... несиеге
мекемелер өздері жоғарыдан берілген несиелік ресурстармен ғана жұмыс
жасаған болатын.
Қазіргі несиелік ... ... ... ... ие. ... сауда мотивтері, үнемдеу мотивтері ерекше маңызды болып келеді.
Мұндай жағдайда несиелеудің тек ... ... ... ... ... ғана ... емес. Сонымен қатар несиелік
мекеменің рентабельдігін арттыру үшін де ... ... зор. Дәл ... ... ... ... алып ... сату» принципі орын алады.
Бұл әрине клиенттердің несиелері мен ... сол ... банк ... ... ... ... басты ерекшелігі банктердің меншікті және
тартылған ресурстарына ғана байланысты емес, сол ... ... ... ... екінші деңгейде банктер үшін Орталық банк
бекітетін нормаларға және пруденциалдық нормативтерге ... ... ҚР ... ... ... ... міндетті төлемдер аудару
нормасын белгілейді. Сол сияқты, басқада нормативтер, ол ... ... ... ... ең ... ақшалай резервтер түрінде ең ірі
несиелер көлеміне ... ... банк ... ... ... ... міндеттемелерін өтімді қаражаттар резервімен
салыстыра ... ... ... ... ... де бар.
Қазіргі несиелеу саясатының маңызды бір белгісі оның келісімшартқа
негізделуі болып табылады. ... ... ... ... банк
арасында қарыз алу барысында ... ... ... ... да, оны ... ... ... деп айтуға болады. Кейінен
екінші деңгейлі ынталандыру туындағаннан ... ғана банк пен ... ... несиелік шартқа отырып, ол шарт несие берушінің де, сол сияқты
қарыз алушының жауапкершілігін нығайта түсті.
Қалыптасып ... ... ... ... ... ... – бұл несиелеудің объектіден субъектіні несиелеуге өту болып
табылады. ... ... ... ... несиелеуге ғана
негізделгендігі бізге белгілі. Тауарлы - материалдық құндылықтар қоры және
өндірістік ... ... ... ... кұқық берді де, қарыздың
қайтарылу барысында терең талдау жасалмады, клиент үшін жоспардың орындалуы
ссуданың қайтарылуына ... ... ... ... ... саясаты дәстүрлі және өзіндік ... ... оның ... мерзімділік және қамтамасыз ету ... ... ... ақылық сипаты да ескеріледі. Сонымен қатар, олардың ... ... ... ... Бұдан бірнеше жылдар бұрын жақсы және
жаман жұмыс жасайтын кәсіпорындар ... өмір ... ... режим қолданылған. Кәсіпорынды бағалау
негізінде олардың жоспарлы ... ... ... ... ... ... жүйе несиенің уақытында қайтармау
тәуекелін төмендететін клиенттің несиелік қабілетін ... ... ... ... банк ... алушыны төлем қабілетінсіз деп жариялай
отырып, оны қайта ... және ... ... ... құқылы.
Несиенің қамтамасыз етілу принциптеріне де ... ... ... көрсеткендей ссудалардың тауарлы - материалдық қундылықтар
қалдығымен қамтамасыз етілуі, олардың уақтылы ... ... ... да қамтамасыз етілмеген ... ... ... ... түсіну банк тарапынан жіберілмеуге тиіс. Қайтару
тұрғысынан алғанда толық ... жоқ ... ғана ... ... ... ... несиелеу саясатының келесі бір ерекшелігіне банк несиелерін
жоғарғы дәрежеде кепілдендіру формаларына өту жатады. ... ... ету ... ... ... тәжірбиедегідей біршама сенімді
формаларға кепіл кұқы, оның ішінде ипотека, ... ... ... және кепіл хат, жалпы алғанда сақтандыру жүйелері жатады. Осындай
формаларды қамтитын несиелік механизм банкке өзінің тәуелсіздігін нығайту,
сонымен ... ... ... ... береді.
Жалпы кәсіпорындарды несиелеудің өзгерген ... ... ... ... сай ... мүмкіндік жасайды.
Несиелік саясат банктің несиелік қызметтердің ... ... ... құралдары мен ... ... ... ұйымдастыру принциптері және ... ... ... ... ... асырылады. Несиелік саясат – бұл ... ... ... ... және несиелеу процесте
қажетті құжаттар саясатын жасау шарттарын білдіреді.
Кең ... ... ... ... ... банк пен қарыз
алушылар тұрғысынан қарастыруға болады.
Тар мағынасында, несиелік саясат бұл несиелік ... ... ... ... мен ... сипатайды.
Барлық банктер үшін бірдей несиелік саясат болмайды. Әрбір ... ... ... ... ... ескере отырып өзінің
меншікті несиелік саясатын анықтайды. Несиелік саясаты ... ... ... ... ... әсер ... ... факторларды
талдайды. Олардың ішіне макроэкономикалық яғни нақты бір ... ... ... ... ... ... саясат банктің қызметтердің
міндеттері мен маңыздылығын, бұлардың іске асыру ... мен ... ... ... ... ... мен тәртіптерін
анықтайды. Несиелік саясат ... ... ... оның ... сай ... негізіне және несиелік процесін
қалыптастыруға қажетті құжаттар саясатын жасау шарттарын білдіреді.
Жалпы несиелік ... ... ... ... ... инструкциялық емес, яғни директивті нұсқауларды қамтиды;
2) несиелеудің мақсаттарын нақты және мағыналы анықтауға ... ... ... іске ... ... ережелерін қамтиды;
4) оны іске асыруды қамтамасыз ететін стандарттар мен ... ... ... ... банктің стратегиясын, оның тауекелді басқару
облысындағы ... ... ... ... ... несиелік қызметтің төмендегідей ... ... ... ... ... берілуіне және несиелік портфельді басқаруға жауап беретін
банк ... ... ... ... ... облысындағы стратегиялық шешімдерді қабылдайтын тұлғаларды
басты іс - ... ... ... ... ... және банктегі несиелік
қызметтің сапалығын;
4. ішкі бақылау қағидаларын.
Несиелік саясат банк қызметін ... іс ... ... ету үшін және ... ... лауазымды
міндетемелерін анықтау үшін қажет. Несиелік саясатты іске асырудың белгілі
бір тәртібі болмайынша несиелеудің бір ... ... ... мүмкін
емес. Сондықтан да, жазбаша түрде жазылған несиелік саясат пен оны ... ... ... ... ... ... жүргізудің негізін
құрайды. Несиелік саясат банк қызметкерінің бүгінгі ... ... ... секторын дұрыс таңдай білуіне, сондай-ақ, несие беру
мүмкіндігі ... ... ... банк үшін бірінші реттік маңызы бар басқа
факторлар мен қарыз алушының несиелік қабілетіне өз ... ... ... Сондай-ақ несиелік саясат банктің ... ... ... енгізуді дұрыс санайтын несиелік ... ... ... қысқа мерзімді несиелер
(айналым қаражаттарын ... және ұзақ ... ... ... ... ... техникалық қайта
қаруландыруға, ... ... ... енгізуге) берген
қолайлы. Өркениет мемлекеттердің тәжірибелерінде несие саясаты туралы екі
түрлі ұғым қалыптасқан: біріншісі - ... есеп ... оның ... ... әдістерінің жиынтығы. екіншісі, несие - қаржы институттарының
(мекемелерінің) жиынтығы. Несие қатынастары қарыз капиталының ... ... ... несиенің барлық формалары мен ... ... ... ... - ... мекемелерінің жиынтығы ретінде жеке және ... ... ... үкіметке және халықтың әр ... ... ... саясатының қызметінен несие қатынастары туындайды. ... ... ... ... әр түрлі ... бос ақша ... ... және оларды белгілі бір
мерзімнен кейін және белгілі бір ... ... ... үшін бөліп беру
анықталды. Сонымен бірге несие саясаты мемлекеттің ақшп айналымын ... ... ... бір ... ... ... ... ету арқылы өндірістің тиімділігін арттыруға ықпал ... ... ... кәсіпорындардың, ұйымдардың және ... ... ... мен ... ... ... әр ... несиелік, сақтандыру,
делдалдық, инвестициялық, сенімділік, кеңес беру және сол ... ... ... ... ... мен ел экономикасындағы ролі біраз
көрсеткіштермен, атап айтқанда, ақша ... ... ... ... ... ... мен ... негізгі және
айналым капиталын қалыптастырудағы банктік қарыздың үлесімен, жиынтық төлем
айналымын және т.б. сипатталады.
Несие ... даму ... ... ... ... ... ... салаларының банк ... ... ... ... ... ... АҚШ алдындағы қатарда
келеді. Оған дәлел, ол елде ақша капиталының орташа алғанда 3/4 ... ... ... ... ... экономикасы дамыған мемлекеттердің несие саясатында
көптеген өзгерістер кездеседі. Олар:
Біріншіден, банк капиталының шоғырлануы мен орталықтануы ... ... ... ... XIX ғасырдың аяғы ХХ-ғасырдың басында әр
мемлекеттерде ақша капиталының көп бөлігін житақтаған ірі ... ... ... Бұл ірі ... қарыз капиталының нарығында үстемдік етті.
Олардың капиталының мөлшері ірі клиенттерді және ... ... ... нәтижесінде үлкен табыс табудан өсті. Несие ... ... ғана ... ... ... капиталдардың бірігуінен интенсивті
процесте байланысты болады.
Капиаталды шоғырландыру мен орталықтандырудың ашық және ... ... ... ұсақ ... күйреуі, олардың бір-бірімен
қосылуы, бөлімшелерінің дамуы, ал екіншісіне корреспондентік қатынастар мен
көп банктік жүйелердің дамуы ... ... ... ... ... олардың мақсаты бір-бірінің тапсырмасы бойынша
төлемдер мен есеп айырысуды жүзеге асыру.
Корреспондеттік шоттар: «лоро» - олардікі, ... - ... ... ... ... ... ірі сала ... Мысалы, АҚШ-тағы барлық
екінші деңгейлі ... ... ... ірі банктердің ресурстары
басқа банктердің ресурстарының саласынан шапшаң өсуімен көзге түсуде, 1960-
1970 ... 50 ірі ... ... банктердің депозиттік саласы 88,8 млрд-
тан 230,4 млрд долларға жеткен яғни 2,5 есе өсті, ал осы ... ... ... ... ... ... 141,7 ... 255,1 млрд
долларға кетіп, яғни тек 1,8 есе ғана өсті. 1970 жылы осы 50 ірі ... ... ... деңгейлі банктердің депозиттік саласының 4 7%-ін
бөледі[8].
Ірі екінші ... ... ... алып банктер – "Бэнк оф
Америка", "Ферст нейшнл сити бэнк оф ... және ... ... ... олар ... топтарын басқарумен шұғылданады немесе
оларды басты роль атқарады. Олар – ірі ... ... ... ... ... ... әр ... несие мекемелері арасында бәсекенің күштері. Банк
монополиясы мен несие қатынастарынның өркендеуі қарыз капиталының қарызында
бәсекені өршіте түсті. Бәсеке біртектес және әр ... ... ... ... ... ... ... банктер немесе сақтандыру
компонниялары өзара бәсекеге түседі. ... ... ірі ... ... түседі. Бәсеке нәтижесінде ірі компаниялар ірі ... оңай ... ... өз ықпалында ұстау үшін ... ... Оңай ... несие алудың жағдайларына (яғни
пайдалану мезгілінде, мөлшеріне, қайтарылуына) жасалады. ... ... ... жоғары тарифтар мен проценттік төлем ақысы
сақталады.
Сондай-ақ клиенттерге, банк ... ... ... ... ... бойы төлем құжатарын қабылдау әр түрлі сұрақтарға жауап
беру ... беру және тағы сол ... ... түрі әр ... ... институттарының арасында
туындайды. Мысалы, екінші деңгейлі ... мен ... ... ... ... ... үшін; екінші денңейлі биіктер, қаржы
компанияларын несие одақтарынның халыққа тұтыну тәуарларына берген қарыздың
үлкен бөлігі үшін; ... ... ... ... ... жинақ
және қарыз-жинау банктерінің бәсекесі.
70-80 жылдары несие мекемелерінің бәсекесі өрши түсті, оған себеп
болған ... ... ... ... ... ... ... алып тастау; қаржылық иновациялық қарқынды өсуі; яғни несие-ақша
операцияларының оның түрлерінің және есеп ... мен ... ... ... пайда болуы; электронды-есептегіш машиналар мен
телекоммуникация құралдарын кең ... ... ... ... ... арттырады. Осы процестердің нәтижесінде
клиенттерге көрсетілетін қызметтердің көптеген түрлерін ... ... ... ... көп ... ... ... құрыла
бастады, Екінші денгейлі банктер бұрын шұғылданбайтын жаңа ... ... ... ... ... ... сақтандыру және с.с қызмет
түрлерін кең қолдана бастады. Бәсекелес ... ... ... бірі ... емес ... ... ... түрлерін атқаруы. Бұл
мекемелер банк ... тек ... ғана ... ... тарататын заңды шектеулерге бағынбайды.
АҚШ-та оларды банктік емес банк деп атайды. Олар – Дженерал ... IBM, ... ... және т.б. ... ... ... ... және тұтыну несиесін беру; жылжымайтын мүлікпен,
сақтандыру, лизинг операцияларын жүргізу, қолма-қол ақшаны басқарады.
Қазіргі кезде банктер ... ... ... ... ... ... ... мен бірлесуі, сыртқы
сауданың дамуы, еуровалюта нарығының өсуі банк ісінің интернационалдануынаі
және банк операццияларының көп бөлігінің ... ... ... әкеп
соқтырды. XX ғасырдың соңғы төрттен бір бөлігінде АҚШ, ... ... және ... да ... мемлекеттердің ірі банктері халықаралық
қаржы концерндеріне айналып әлемнің әр ... ... ... ... айырысу, инвестициялық оперциялар жүргізеді. Көптеген ... ... ... ... ... ... 40-70%
құрайды. Халықаралық банктер ұлтаралық және көп ұлттық банктер ... ... ... – ол әмбебап үлгідегі ірі несие - ... ... ... ... ... кәсіпорындардың кең желісі және
мемлекеттің қолдануымен дүниежүзілік нарықта валюта, несие ... ... бар ... ... ... ... делдалдар.
Ұлтаралық банктердің шетелдерде көптеген ... ... ... ... 80-ң ... дүниежүзінде 84 ұлтаралық банктер
болса, оның 22-сі ... ... мен ... ... ... ... Францияда, ал Германиямен Канаданың әрқайсысында 5-тен саналады.
Көп ұлттық банктер – ол бірсыпыра ... ірі ... ... ... арқылы құрылған халықаралық банктер топтамасы. Олар ... ... ... операцияларын іске асырумен, сыртқы сауданы
несиелеумен, еуровалық нарығын жүргізумен шұғылданады.
Үшіншіден банк ... мен ... ... ... ... құруы. Өнеркәсіп пен банк ісінде монополиялардың пайда болуы және
олрдың бірігіп жұмыс ... ... ... ... негіз болды.
Себебі банктік несие өнеркәсіпті несиелеудің басты көзі. ... ... ... ... ... қажет болған кезде несие берумен
шешіп ... ... ... беруші мен қарыз алушының байланысы негізінен
төмендегідей тұрғыда ... ... ... ... ... ағымдағы және есеп айырсу операцияларын жүргізуі; эмиссиялық
құрылтайшы операциялары және акция ... ... ... ... ... ... Арнаулы несие -
қаржы мекемелерінің дамуы мен ... ... ... ... қаржы
капиталы нарығындағы банк ісінің кеңеюіне жол ашып, несие ... ... әкеп ... ... ... жаңа ... болуына байланысты ресурстар мен операциялардың жиынтық сомасында
екінші деңгейлі ... ... ... ... XX ғ. ... ... ... 7 түрі болса, 80-жылдары олардың түрі 20-дан ... ... ... 2/3-ін ... ... ... 1/3-ж сақтандыру және жинақ
мекемелері ... Ал 1987 жылы ... ... ... бұл
көрсеткіштегі үлесі шамамен 40 ... ... ... ... ... сақтандыру компанияларының үлесі анғұрлым
көтерілді. Осындай өзгерістер басқа өнеркәсібі өркендеген мемлекеттердің ... ... ... ... қарай банктер және несие - қаржы мекемелері
мемлекеттік және жеке болып ... ... ... ... ... ерекше құқығы бар орталық банктер, сондай-ақ пошта-жинақ саясаты
және кейбір арнаулы несие-қаржы институтары мемлекеттік ... ... ... Ал кейбір елдерде (мысалы, Францияда, Италияда және т.б.)
ірі ... ... де ... ... ... ... ... сектордың көбеюі ел экономикасын
мемлекеттік реттеудің ұлғаюына байланысты. Мысалы, ... ... ... ... отарлау саясатының құшуы нәтижесінде азат етілген
елдерде құрылған ұлттық несие жүйелерінде мемлекеттік несие ... ... ... ... Бұл ... шетел банктерін мемлекет
иелігіне айналдыру жүргізілді. Сондай-ақ әлемде мемлекетарлық валюта-несие
және қаржы ... да ... ... валюта қоры, Халықаралық
қайта құру және даму банкі, Аймақтың даму ... жәже ... ... несие-қаржылық, ақша есеп және т.б ... ... ... жеке ... мекемелері қазіргі несие саясаты
күрделі, әрі көп ... ... Егер ... ... ... ... ... негізге алғанда несие саясаты үш элементтен
құрылды: орталық банк, екінші деңгеидегі ... және ... ... ... ... ... ... қызметтерінің санын,
мөлшеріне және олардың көлеміне, сондай-ақ ... ... ... ... – банк ... ал несие институттарының жұмысын
үйлестіретін бірыңғай орган – ... банк ... ... банк – ... банк саясатының бірінші деңгейіндегі басты
банк, басты эмиссиялық банк. Ол «банктердің банкісі». Ол заңды және ... ... ... оның клиенттері - екінші деңгейлі банктер
мен басқа несие институттары, сонымен катар үкімет ... ... ...... ... ... ... банк,
олар кез келген мемлекеттің несие саясатының негізгі буыны. Екінші деңгейлі
банктердің негізгі қызмет – кәсіпкерлерге, халыққа жан-жақты несие ... ... ... ... ... алғашқы мекемелері
қаржы капиталы нарығындағы кейбір ... ... ... ... ... бұрынғы КСРО-да 20-жылдарда екінші деңгейлі банктер
тұтыну несиесін берумен шұғылданбағандықтан, сол ... ... ... ... ... пайда болды. Олар қазргі нарықтың экономикада
кез келген мемлекетің несие саясатынде нық орын ... ... ... не белгілі бір клиенттерге қызмет
көрсетеді немесе бір-екі қызмет түрін меңгереді. Ол мекемелер бір жағынан
клиенттердің несие-есеп операцияларын жүргізіп ... ... ... ... ... ... сақтандыру, инвестициялық және ... ... сол ... ... ... жасайды. Олар әр
түрлі ... ... ... жиынтығы: ... ... ... ... ... ... қорлары,
сақтандыру компаниялары, мекемелердегі өзара көмек кассалары.
Өркендеген мемлекеттерде ломбардтар, т.б., яғни банктік емес мекемелер
екінші деңгейлі банктермен ... ... ... ... халыққа,
формалар мен компанияларға сан алуан қызмет көрсетуде. ... ... ... ... бұл ... ... әлемдік
тәжірибеге қызығушылық болуда.
Маманданған несие-қаржы институттары ... ... ... ... ... ... ... ұсақ жинақтарын тартуда,
2) ипотекалық несие беруде;
3) тұтыну несиесін беруде;
4) ауылшаруашылық несиесін беруде;
5) сыртқы сауда операцияларын: қаржыландыру мен есеп ... ... ... ... ... ... ... инвестициялауда[9].
Айта кететін жәйт революцияға дейінгі Ресейде, одан соң КСРО-да ... ... және жаңа ... ... ... ... ... жылдарында несие институттарының кейбіреулері
мысалы, несиелік серіктестіктер, өзара несиелеу қоғамдар, несиелік ... т.б. ... ... болды. Қазірде банктік емес ... ... ... ... ... шаруа қожалықтары
ассоциацияларында (одақ) құрылған есеп айырысу қаржының ... ... ... ... несие-қаржы институттарына; жинақ
мекемелері, сақтандыру компанилары ақша нарығындағы өзара қорлар жатады.
Жинақ мекемелері несие саясатының көмегінсіэ өз алдына капитал ... ... ұсақ ... мен табыстарды өзінде жинақтайды.
Алғашында жинақ мекемлері саясаты не жергілікті басқару органдары не ... ... ... ... түрінде, әсіресе орталық
Европа елдерінде (Германия, Австрия) кең тараған XX ғ, 30-40 жылдарынан
бастап жеке ... ... ... кең ... ... мекемелерінің үш
типі бар; өзара-жинақтау банктері, несие-жинақтау ассоцациялары және ... ... ... – ұсақ ... ... бір ... Бұндай салымды кері алуға формальды түрде 30 күнге дейінгі
мерзім көрсетіліп, куәлік беріледі, ал шындығында ... ... ... ... ... қайтарады. Тартылған қаражат әр түрлі жағдайларға
және бағалы қағаздар сатып ... ... ... үй салу ... ... ... бағалы қағаздарға және жергілікті үкімет орындарының
облигацияларына жұмсалады.
Несие-жинақтау ассоциациялары – осы ұйым ... ... ... яғни клиенттерге олардың бірінші талаптары бойынша
номиналымен кері сатып алынатын және ... ... ... ... ... сату ... ... құрылатын мекеме. Бұл сертификаттар
мерзімді салымдарға ұқсас. Ассоциясы капиталының көп бөлігі тұрғын үй салу
кепілдігі үшін ... ... ... ... ашық ... оны
кәсіподақтар ірі кәспіорындар, шіркеулер ... ... ... ... ... акциялар сатып алу қаражат одақ мүшелеріне қысқа
мерзімді несие беру үшін ... ... ... АҚШ-та
Ұлыбританияда, Канадада кең тараған[10].
Сақтандыру ... ... ... ... ... ... ... сақтандыру жарналары мен актив операцияларынан
түскен табыстан құрылады. ... ... ... ... ... ұзақ ... бағалы қағаздарға және тұрғын үй құрылысы ... ... ... ... ... ... компаниялары,
екі үлкен топқа бөлінеді. Олардың біреулері халықты аурудан, өлімнен,яғни
өмірді сақтандырса, ... ... ... ... ... және т.б. ... сақтандырады. Әсіресе, бірінші типті
сақтандыру кең тараған. Сөйтіп, сақтандыру полистерін ... ... ... ... ұзақ ... ... Мысалы, 1984 ж. АҚШ-та 5500
млн долларға 385 млн ... ... ... ... ... сақтандару тәжірибесі де кең ... ... ... мекемесіне (банкке) іс-әрекеті бір топ
операцияға жатқызып, яғни ... ... ... ... несиеге және басқа
ұзақ қолданылатын тауарға, ипотекалық несиеге, несие ... және ... ... ... сақтандыру полисін сатады. Ал банк қарыз
алушыға сақтандыруға сертафикатын ... ... ... ... ақының
бір бөлігін сақтандыру компаниясын төлейді. Мысалы, 1985 ж, ... ... ... ... 66 млн. несие сақтандыратын полистер болған.
Сақтандыру компанияларына жылма-жыл түсетін ... ... ... ... ... түскен табыс түріндегі қаражат полистерді
ұстаушыларға төлейтін сомадан әлдеқайда көп. Бұл оларға жоғары табысты ... ... ... ... ... ... ... компанияларының облигацияларына қаржы салуға мүмкіндік береді.
Зейнетақы қорлары ... мен ... ... ... ... төлеу үшін мемлекетік және жеке мекемелер болып
құрылады. Олар жұмысшылар мен ... ... бір ... ... ... ... құрылды.
Қазақстан Республикасында жүргізілген зейнетақы реформасының
нәтижесіне мемлекетке ... қоры ... Ол 1993ж. ... ... ... ... мемлекеттік бюджеттің құрамына кірді. Ал
1995 жылдан бюджеттен ... ... ... ... қоры өз
алдына жұмыс істеуде, сонымен қатар бүгінгі күні республикада одан ... 15 жеке ... ... ... ... ... – олар тұтыну тауарларын қарызға салуды несиелуге
және екінші деңгейде несие беруге маманданған мекемелер. Бұл компаниялардың
қаржысы өздері ... ... ... міндеттемелер мен екінші деңгейде
банктердің берген несиесінен құралады.
Қорыта айтқанда, маманданған ... ... ... ... саясатының құрамдас бөлігі. Бұл институттардың екінші
денгейлі банктерден ... ...... ... ... ... ... ал екінші деңгейлі банктер өз пассивтерін негізінен заңды
тұлғалардың уақытша бос қаражатын тарту арқылы құрастырады.
1.3 Ақша-несие ... ... және ... ... ... ... Қазақстан Республикасының мемлекеттiк ақша-
кредит саясатын айқындайтын және жүзеге ... ... ... ... ... Ұлттық Банкi ақша-кредит саясатын инфляцияның төмен
деңгейiн және ... ... ... ... етуi ... ... ... қайта қаржыландырудың ресми ставкасын;
- ақша-несие саясатының негiзгi операциялары бойынша
- сыйақы ... ... ең ... ... резервтердiң нормативтерiн;
- ерекше жағдайларда, операциялардың жекелеген түрлерiнiң ... ... ... сандық шектеулердi белгiлеу жолымен жүзеге асырылады;
Ақша-несие саясатын iске асыру мақсатында Қазақстан Ұлттық Банкi
мынадай ... ... ... ... ... қабылдау;
3)валюталық интервенциялар;
4)Қазақстан Ұлттық Банкiнiң қысқа мерзiмдi ноталарын шығару;
5)мемлекеттiкжәне басқа да бағалы қағаздарды ... алу және ... ... керi ... алу ... ... қайта есепке алу;
7)Қазақстан Ұлттық Банкi ... ... ... ... ... ... заң ... Ұлттық Банкiге қайта ... ... ... ... ... берiлiп отыр. Қайта
қаржыландырудың ресми ставкасын Үлттық Банкi ... ... ... ақша рыногының жалпы жай-күйiне, қарыздар бойынша сұраныс пен
ұсынысқа, инфляция деңгейiне және инфляциялық ... ... ... Ұлттық Банкi қайта қаржыландырудың ресми ставкасына сәйкес
коммерциялық вексельдердi қайта есепке ... ... ... ... ... ... ... негiзгi операциялары
үшiн сыйақы ставкалары бойынша бағдар ... ... ... ... ... негiзгi операциялары бойынша
сыйақы ставкаларын белгiлеу, бағалы қағаздарды сатып алу және ... ... ... ... ... ... ... интервенцияны
жүзеге асыру, коммерциялық вексельдердi қайта есепке алуды жүзеге асыру,
депозиттердi тарту мен алу ... ... ... ... ... ... ... тозған және бүлiнген банкноттарды айырбастау
жөнiндегi қосымша өкiлеттiлiктер жүктелген.
Қазақстанда және ... ... ... ... ... сәйкес шетел валютасымен кез-келген операцияларды Ұлттық
банкiнiң жүзеге ... ... ... ... ... мемлекетаралық қызметтi жүзеге асыру
барысында, яғни басқа ... ... ... және халықаралық
қаржы–несие институттарында Ұлттық ... ... ... ... қатысты ұлттық валютаның ... ... ... ... ... және ... қағаздардың
шетел валютасындағы айналым тәртiбiн анықтайды.
Қазақстан Ұлттық Банкiнiң ... ... ... ... әсер ету ... банкаралық немесе биржалық
рыноктарда шетел валютасын сатып алу-сату және валюталық мәмiлелердiң ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан Ұлттық Банкi
ұлттық валютамен де, шетел валютасымен де депозиттер тартуға құқылы ... банк ... ... ... ... асыруға
құқылы:
- шетел валютасын сату және сатып алу;
- қазыналық ... мен және т.б. ... ... ... ... ... ... шығарған бағалы
қағаздармен операцияларды жүргiзуге;
- алтын және басқа да ... ... ... мен ... сай келетiн табиғи асыл тастарды ... ... ... ... ... және басқа да қымбат бағалы ... ... ... ... асыл ... ... және
өңделмеген күйiнде сату, сатып алу ... ... ... және сыртқы нарықта жүзеге ... ... ... ... оның ... ... мөлшерiнде
құрылып, таза табысы есебiнен ... әрi ... ... Басқармасы белгiлеген тәртiппен, тек жүргiзiлген операциялар
бойынша жасалған ысырапқа өтемақы төлеуге және шығындардың ... ... ... ... ... ... шоты, оларды қайта
бағалаудан түскен iске асырылмаған табысты есепке ... ... ... ... ... шоты ... ... Банкiнiң негiзгi қаражатын
индекстеу нәтижелерiн есепке алуға арналады. Қазақстан Үлттық Банкiнiң
шығыстары ... ... және ... ... ... ... ... қалдықтарды, бағалы қағаздарды, есеп айырысу
кезiндегi шығындарды және ... ... ... ... ... монетарлық емс қызметi жөнiндегi өзге де талаптары мен резервтер,
ал бөлiнбеген таза табыс есебiнен банк ... ... ... ... ... Банкiнiң қаржы жылы iшiндегi таза кiрiсi осы ... ... ... алынған кiрiстер мен шығыстар арасындағы айырма
ретiнде ... ... ... ... банк ... ... жалпы резервтердiң сомасына азайтылған таза кiрiсi қажет болған
жағдайда Қазақстан Ұлттық Банкiнiң Басқармасы белгiлеген мөлшерде ... ... ... қалыптастыруға жұмсалады. Қазақстан
Республикасының Президентi Қазақстан Ұлттық ... ... ... ... ... таза кiрiстiң қалған бөлiгiн келесi ... ... ... аударылады.
Заңның 9-бабына сәйкес, Ұлттық банк ... ... 20 ... ... мына ... есебiнен құрайды: республикалық бюджеттен
бөлiнген қаражаттар, мемлекеттен алынған ... ... және ... ... ... аударымдар.
Әлемдiк тәжiрибеде, нарықтық экономика жағдайында Орталық ... ... әр ... ... ... ... оның ... қалыптасуы 100 % мемлекеттiң қаражаты
есебiнен болатын ... ... ... ... ұйым ... қатысуымен ... ... ... ... ... атқаратын тәуелсiз
банктер жүйесi;
- акцияларының бөлiгi ... ... ... ... та ... ... капиталына мемлекет қатыспайды,
олардың капиталы Федералдық резервтiк ... мүше ... ... ... ... ... банк ... орган болып табылады. Мемлекет
Ұлттық банкiнiң жарғылық қорының ... иесi. ... ... капиталы
және резервтерi жарғылық және резервтiк капиталдардан, қайта ... ... ... ... ... жалпы
провизиялардан тұрады.
АҚШ-тың федералдық резервтiк жүйесiне ... ... ... жарғылық қорын құрайды. Мемлекетке ол тиесiлi ... ... ... ... ... ... құқылы болып келедi.
Сөйтiп, көрiп отырғанымыздай ... ... ... ... ... ... ... жүйесiнiң капиталдық құрылымдары
әр түрлi болып келедi.
2005-2007 жылдарға арналған ... ... ... бекiткен
саясаттарын жүзеге асырудағы Ұлттық ... ... ... – теңгенiң
iшкi және сыртқы тұрақтылығын ... ету ... ... Ұлттық банкiсiнiң таяудағы үш ... ... ... ... ... таргетирлендiру қағидаларына даярлану және өту
болып табылады.
Қазақстанның ... ... өз ... мүлiктi иелену,
пайдалану және оған ... ... ... ... ... ... ... тәртiппен дербес жүзеге асырады.
Негiзгi қор – ғимараттардан, құрылғылардан, көлiк және ... ... ... ал ... ... банкiге тиесiлi ақша
қаражаттарынан тұрады.
Ұлттық банк ... және ... ... ... ... ... ... құрылып, ол өзiндiк ... ... ... осы ... байланысты нормаларға сәйкес ... ... ... ... ... ... басқару құрылымы мен қызметiн ұйымдастырудың басқа да
мәселелерi “Қазақстан ... ... ... ... Заңы ... Республикасының Ұлттық банкi туралы” Ережесi негiзiнде
анықталады.
ҚР-ның ... ... ... ... бар ... ... Ұлттық банкi өзiнiң қызметтерiн орындауы ... ... бас ... және ... басқармалармен қатар,
басқа да жергiлiктi құрылымдық бөлiмшелерi бар.
Ұлттық банкiнiң ең жоғарғы басқару ... ... банк ... ... ... ... Басқарма 9 адамнан тұрады. Оның
құрамына – ... банк ... оның 4 ... ... ... ... ... және Қазақстан Үкiметiнiң атынан екi өкiл
кiредi. Басқарма ... ... ... Президентi, ҚР-ның Үкiметi және
Қазақстан Ұлттық банкiнiң төрағасымен ... және ... ... ... ... ... ... мемлекеттiк ақша-несиелiк саясатын жасайды;
б) Ұлттық банктiң банк қызметiнiң, бухгалтерлiк есепке алудың, вексель
айналысының, валюталық операцияларды жүзеге асырудың және ... ... ... ... қатысты нормативтiк құқықтық актiлерiн
бекiтедi;
в) Президент бекiткен тұжырымда негiзiнде ... мен ... құны мен ... ... ... ... ... банктермен жасалатын операциялар бойынша
қайта қаржыландырудың ресми ставкасын белгiлеу;
д) Заңда көзделген банк операцияларының жекелеген түрлерiн жүргiзуге
лицензиялар ... ... ... ... тұру және ... алу, банк
заңдарында көзделген өзге де санкцияларды қолдану туралы шешiмдер қабылдау;
е) банктер мен ... ... ... ... ... ... бойынша Қазақстан Ұлттық банкi алдындағы борыштарын қайта
құрылымдау шарттарын белгiлеу;
Басқарма мәжiлiсi ... ... ... айына бiр рет өткiзiледi.
Кезектен тыс ... ... банк ... немесе басқарманың үш
мүшесiнiң талабымен өткiзiледi. ... өз ... ... ... ... ... Ұлттық банк төрағасын Қазақстан Республикасының
Президентi Парламенттiң келiсуiмен 6 жыл мерзiмге ... ... ... ... ... жұмыс жүргiзедi және ... ... ... ... және басқа ұйымдармен
қатынастарда сенiмхатсыз Қазақстан Ұлттық банкiнiң өкiлi бола алады.
Ұлттық банк төрағасы ... банк ... ... ... және ... ... ... Ұлттық банк атынан келiсiмшарттар жасауға
өкiлеттi. Бiрақ, бұған басқармаға берiлген өкiлеттiлiктер кiрмейдi. Ұлттық
банк ... ... ... ... қызметiн басқарады және
Ұлттық банкiге жүктелген ... үшiн ... ... Ол ... мүшелерiне
және директорлар кеңесi мүшелерiне жеке өкiлеттiктер бере алады. Ұлттық
банк ... ... жоқ ... оның ... орынбасарларының бiрi
атқарады.
Ұлттық банк төрағасы Президентке екi ай бұрын жазбаша өтiнiш жазып
жұмыстан ... ... ... Ол ... ... орнынан
босатылады.
Ұлттық банкiнiң жедел басқару органы – Директорлар кеңесi (директорат
), ол Ұлттық банк төрағасымен ... – “ ... ... ... банкi туралы ” Заңға
сәйкес Ұлттық банкiнiң қарауындағы, төрағаның және ... ... ... ... бойынша шешiм қабылдайды.
Директорат құрамына – төраға, оның орынбасарлары және ... ... ... ... орталық аппараттарында келесiдей:
ақша-несие ... ... ... ... қатынастар,
эмиссиялық-кассалық операциялар, ақпараттық технологиялар, ... және ... iшкi ... зерттеулер және cтатистика, iшкi аудит,
есептеу ... ... ... ... ... ... және ... басқармалар бар.
Ұлттық Банк өзiнiң негiзгi қызметтерiн жергiлiктi жерлерде ... ... ... бас ... арқылы жүзеге асырады. Олар
филиалдың ... ... және ... банк атынан қызмет етедi.
Қазiргi кездегi елiмiздiң банкiлiк жүйесiнiң ерекшелiгi – ол ... жаңа ... ... бастауымен, рыноктық үлгiге негiзделген
банктердiң ... ... заң ... ... iлгерi қарай дамуымен
сипатталады. Банкiлiк жүйе – нарықтық экономиканың ең ... ... ... бiрi ... табылады.
Бұл ретте, банкiлiк қадағалау ... ... ... ... көз ... ... болады:
- тиiмдi банкiлiк қадағалау жүйесiнде банкiлiк жүйеге ... ... ... ... ... ... мен ... болуы қажет. Бұл қағиданың тәжiрибелiк маңыздылығы зор
болып келедi.
- банкiлiк қадағалау ... бiр - ... ... ... ... ... олар басқа мемлекеттiк органдарға тәуелдi
болатын болса, онда ... ... ... орнатылғандығы
жөнiнде айта алмаймыз.
- қоғам талаптарына сәйкес жақсы дамыған ... ... ... ... ... ... асыру үшiн лицензияны берген
органда белгiлi бiр талаптар қою ... ... ... ... ... ... ... және
банктердiң жұмыс көлемi мен жүргiзiлетiн ... ... ... ... ... үшiн есеп беру ... тәжiрибесi қолданылуда. Iрi банктер ... ... ... ... Iрi ... Орталық банкiге есеп беру формаларын ай
сайын тапсырады, орташа ...... ... ... ...... бiр рет ... Англияда соғы кезге дейiн банктiң ... ... ... ... жоқ, ал ... ... ... жасырын және
қағаз жүзiндегi ... ... ... қызметтi реттеу басты екi мақсатты көздедi:
банктердiң тұрақтылығын ... ету және ... ... ... ... ... ... қолында капиталдың шоғырлануын
шектеу және ақша ... ... ... ... ... ... жүйе және депозиттердi ... ... ... ... ... банктер үстiнен бақылауды Федералдық
ведомство сияқты арнайы ... ... ... ... ... ... ... келiсiмi бойынша анықталады.
Францияда банктердi ... ... ... ... ... ететiн бiрнеше комитеттердiң ... ... ... ... бiрi – ол ... ... т.б. несиелiк мекемелердiң резервтер деп ... ... ... ... ... ... ... банк туралы”
және “Қазақстан Республикасындағы банктер және ... ... ... сәйкес барлық мекемелер өз ... ... ... тиiс, ... ... ... олардың ақша айналысын
реттеуде, коммерциялық ... ... ... ... ... ... ету үшiн ... маңызы бар.
Ұлттық банк – коммерциялық банктердi және басқа да ... ... ... атқарады. Шетелде орталық банктердi
“соңғы сатыдағы несие берушi” деп ... ... ... ... ... банкiлiк жүйенi
ретттеу жөнiндегi функциялары өте маңызды болып келедi. Сондықтан Ұлттық
банкi өзiне ... ... ... ... дұрыс жүзеге
асыратын болса, соншалықты деңгейдi ... ... ... тиiмдi
банкiлiк жүйелердiң қатарына қосылады.
2 Екінші деңгейлі банктердің ... ... ... ... мен ... ... деңгейлі банктердің жеке тұлғаларға несиелердің берілу
тәртібі мен саясаты
Қарыз алушыға байланысты несие формасының 4 формасы бар: мемлекеттік
несие – бұл ... ... ... ... ... ... ... – бұл несиелік қатынас жабдықтаушы түрде бола алады, яғни сатып алушы
тауарды алған кезде ... ... ... ... қана ... ... ... бір біріне тауарлық қана емес, сондай-ақ ақшалай несие
береді. Тауар түрде беретін ... - ... ... ал ... ...... несие беріледі.
Банктік несие, коммерциялық несие субъектілері жеке, заңды тұлға және
осы ұлғалар еңбекке ... ... ... ... ... қатынастарда өзінің кепілдігі бар несие қатынасқа түсе алатын
тұлғалар. Несие субъектілері бойынша несие бергенде жүйесіне, ... ... ... ... несие еңбекке жарамды өздерінің ... ... ... ... ... кепілдігі бар
несие қатынасына түсе алатын ... ... ... ... несие
бергенде жүйесіне, несие түріне қарай беріледі. Клиентке несие беруде оның
келесі элементтері зерттеледі; капитал ... мен ... ... ... ... несие тізімі, өнімділігі, несиенің қамтамасыз
етілуі.
Несие субъектілері – несиені алушылар мен берушілер,
Несие объектісі – ... ... мен ... арасындағы ақшалай,
мүліктей зат.
Банктік несиені несиелендіру объектісіне қарап тармағында «объект» -
бұл зат, яғни несиелік келісімшарт бекіту ... ... ... ... зат. Несие берілу мерзіміне қарай: қысқа, орта, ұзақ ... ... ... - 1 ... ... орта - 1-3 ... дейін, ұзақ - 5 ... ... ...... қорлардың әр түрлі элементтеріне
беріледі: өнеркәсіп, ауылшаруашылығына, сауда және тағы ... ... ...... объектілер құрылысына, қайта құруға,
техникалық жаңартуларға, әр түрлі ... ... жаңа өнім ... Банк ... ... ... ... мен қағидаларына
байланысты несие көлемі меншікті капитал көлеміне ғана ... ... ... ... ресурстарына әсерін тигізеді. Несие жүйесін іс
жүзіне асыруда басты элементі – келісімшарт.
Несиенің қағидалары: ... ... ... несиенің көлемі,
несиенің мерзімі, несиенің проценттік ставкасы, несие ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету
кепілдігі[11].
Несие беру Ұлтық банк ережелеріне сай ... Осы ... ... ... және оның ... жеке ... ... несие беруде
көлемін анықтайды негізгі талаптарын ... оның ... ... ... ... ... ... Несие жеке тұғаларға үй заттарын алуға,
иемдеуге, оқу орындарын, бала оқытуға тағы басқа.
Несие беру кезінде белгілі бір сомма ... ... ... ол ... ... шектелуі тағайындалмайды. Жеке ... ... ... ... ... ... Жеке тұлға несие алуда келесі
құжаттарды ұсынуы ... ... ... ... ... ... ... бас
бухгалтердің қолы мен мөрі болуы керек, жеке тұлғаны ... ... ... жөнінде анықтамалар, салық инспекциясымен берілген клиентің
тіркеу анықтамасы және оның ... ... мен ... ... ... ... алған несиесін қамтамасыз ету үшін кепіл құжаттарын ұсынады.
Жұмыс ... ... 12 айға ... айлық табысы, соңғы 12 айға еңбек
ақыдан ұсталынған төлемдер түрлері. Бұл ... ұйым ... ... ... керек.
Жеке тұлғаға несие беру кезінде клиентің несиелік қабілетін, оның
келісім егер бұрын ... ... оның ... ... ... ... бөліп
клиенттің төлем қабілеттілігін, оның жұмыс орнына ... ... ... ... және ... ... ... тағайындалады.
Анықтамаларға келесілер жатады: анықтаманы берген ұйымның толық аты,
оның пошталық адресі, банктік реквизиттері, ... сол ... ... ... мерзімі, клиенттің сол ұйымда қандай қызметкер ... 3 ... ... ... Сондықтан жеке тұлға гарант тұлғаа болып қатысқанда
кепіл қолдары өзінің жеке куәлігімен ... ... ... ... ... ... талаптарға сүйенуі керек:
1. Клиент шотынан немесе карточкалық шотынан ... ... ... құжаттардың ақшалай соммасы, күні және олар жазбаша түрде
болуы керек, мекен жайы, аты, тегі ... ... ... ... ... ... ... бойынша құжаттар тек кепілдік
туралы келсімшарттан басқа, себебі қарыз валютада беріледі, сол ... ... ... мен ... ... банкілік қарыздың
номері, күні болуы керек;
5. Келісімшартта банк атынан қатысатын тұлғалардың аты - жөні ... ... ... ... ... ... ... Осыны тексергеннен
кейін несие қызметкері банктік қарыз келісімшартын және кепіл келісімшартын
клиенттің өтінші бойынша тіркеу журналына тіркеледі[12].
Рәсімделгеннен кейін екі жақ қол ... ... ... кызметкері несие
жөнінде құжаттарды топтастырды, яғни 1-ші дана, жедел міндеттеме көшірмесін
сақтандыру полисі, құжаттың толық ... ... жеке ... ... ... береді.
Несие қызметкері бағдарламаға сай қарыз алушы, жөнінде электронды
несие жұмысын ... ... ... ... жеке ... кепіл жөнінде
келісімшарты, қарыз алушының жедел ... ... ... және ... ... ... соммасы мен сый ақы пайызы.
Несиені қайтару ай сайын бөлшектенген түрде 1 ... ... ... ... ... жүргізіледі, қолданылған қарыз
бойынша проценттерді аудару жеке тұлғаның шотына аударылған қарыз сомасының
күшінен ... ... ... ... мен ... ... келесі жолмен
жүргізіледі:
1) шоттан немесе карточкалық шоттан аударады, егер ... ... ... ал оның еңбек ақысы теңгеде ... ... ... шотынан соманы алып, сол күнгі курсты АҚШ долларына ... ... ... ... ... қолма қол ақшаны енгізу.
Осы қолданылған құжаттар бойынша бақылаушы кассир ... сай ... ... қарыз алушының жүктеулері бойынша олардың
шотынан ақшаның аударылуын бақылап, ай сайын ... ... мен ... есеп ... тапсырып отырады.
Банктік келісімшарттың іс әрекет кезеңі бойынша ... ... ... ... ... ... ... орындалуын және төлемдердің
кезекті түсуін бақылайды;
2) қарыз алушы жөнінде қосымша ақпараттарды енгізеді;
3) қарыздың дер ... ... мен ... ... ... іс
шаралар жүргізіледі.
Осы жағдайларда банктер берілетін жаңа несиелердің спектрін ... және ... ... ... ал қазір несие беру ... ... түрі ... ... Екінші деңгейлі банктердің заңды тұлғаларды несиелендіру тәртібі мен
саясаты
Заңды ... ... ... ... бұрын, тұлғаның еңбекке жарамды
өздерінің материалдық ... ... ... ... ... бар ... ... түсе алатын тұлға. Несие субъектілері
бойынша несие бергенде жүйесіне, несие түріне ... ... ... ... ... ... кейін банк қызметкері қарыз алушыны және кепіл
түрімен танысуға шақырылады. Мұнда банктік қарыздың келісімшарты 3 ... және 3 ... ... ... ... міндеттемесі толтырылады,
қарыз алу соммасының несиені қайтару ... ... Егер ... ... ... онда ... заң ... 3 данада екі жақты
кепілдік туралы шарт жасайды. Егер несиенің қайтарылуын ... ... 3-ші ... ... ... болса, заң қызметкері кепілдік
туралы келісімшартта ... ... ... өз ... ... қол ... және ... аты, жөні,
атқаратын қызметі мен басқада құжаттар;
2) ... ... ... ... ... шешімін
ұсынады;
3) соңғы жылда өзінің қаржылық есеп ... егер ... ... ... ... ... өтініш кәсіпорын құжаттарын мемлекеттік тіркеуден
өткен құжат, ... ... ... ... ... ... есеп ... аудиторлық компанияның шешімі, оның қызметтік деген
бизнес ... ... ... ... құжаттары мен қол қойылған
құжаттар[13].
Несие бөлімнің жұмыскер клиенттен өтінші алынғаннан ... ... ... журналына жазады. Клиентің өтінішін тіркеу күні мен ... ... Осы ... ... ... 3-5 күн ... ... тұлға кепіл болса, онда оның ақшалай шотынан қарыз ... ... ... ...... сектордың бірі болып
саналады, ол жалпы ... ... ... ... ... ... анықтайды. Барлық дамыған елдерде шағын бизнес бөлігіне жалпы
ұлттық өнімнің 60 - 70 % келеді. ... ... ... ... ... қызметін жағымды санайды Осы жерде шағын бизнестің ерекшелігі
неде ... ... ... ... ... Президентінің жолдауында «Шағын және орта
бизнес туралы Жапония, Германия, Белыгия, Италия сияқты елдерде шағын және
орта ... ... ... ... санының 90 пайыздан астамын
береді» делінген.
Сондықтан да біздің шағын және орта кәсіпкерлікті ... ... ... ... ... Біз ... ортаның бастамашылығын
іске асыру үшін қолайлы жағдай туғызуымыз керек
Әрбір іске ... осы ... ... ... ... ... ... тиіс.
Қазақстандықтардың бастамашылығына кең өріс ашу үшін жағдай жасалды,
кәсіпкерлер ендігі жерде осы м\үмкіндіктерді пайдалана білсе игі.
Ендігі жерде жаңа ... ... ... ... ... ... сөзден іске көшетін, мемлекеттен кәсіпорындар ... ең ... ірі ... ... ... ... ... міндеттерін шағын және орта бизнеске
беру жөніндегі жұмысты тындыратын сәт туды. Сол ... біз ... ... ... ... бірқатар стратегиялық маңызды мемлекеттік компаниялар
акцияларының ... ... ... ... ... ... беру ... Әлбетте бұл шараларға қарсыласу да, сөз бұйдаға
салуға да болмай ... ... ... ... танытып, бұл іске
мықтап кірісетін кезі келді.
Келесі бір мәселе туралы Даму банкі мен Инвестициялық ... ... қолы жете ... ... ... кәсіпкерлік дамыту
қоры» өзіндік бір «үлкен қаржылық маркетке» айналуға тиіс. Біз қорға ... ... ... ... 10 млрд ... бөлеміз, онда шағын
бизнес субъектілерін кредиттеу мүмкіндігі 25 млрд. теңгеге дейін ... ... банк ... ... ... ... ... асыруды
қолға алу керек. Мұның өзі қомақты ... ... ... және орта ... ... ... бірнеше ерекшеліктерді
көрсетеді:
1. меншіктер санын ұлғайту яғни орта класты қалыптастыру;
2. төмен шығынмен, жаңа жұмыс орнын ... жаңа ... ... ... мен ... бәсекелес ортаны құру;
5. әр түрлі экономикалық ... ... ... ... ... ... шағын кәсіпкерлік динамикалық дамуда, алдағы
орында.
Шағын кәсіпкерлік халықтың жұмыс бастылығының мәселелерін, инициативті
{белсенді} адамдарға өзіндік және ... өз ... ... жол
ашады.
Қазірге дейін Қазақстанда 470 мың шағын кәсіпкерлік ... ... ... 91% ... ... онда 1,5 млн адам жұмыс істейді,
Республикада олардың ішкі жалпы өнім 17 % ... ... ... ... ... негізгі тұтқалардың бірі болып ... ... атап ... ... 12 жылы ... атқарылған реформалардың бәрі әлеуметік мәселені ... ... ... ... дағдарыстан шығып, тұрақты дами
бастады деп айта аламыз. Бұл біздің экономикамыз ... ... ... ... ... ақшалай несие және салық жүйесін реформалаумен
байланыстылығы ... ... ... ... ... және орта ... ... артып келеді Сондықтан да қазіргі таңда үкіметіміз
индустрияны дамыту бағдарламасында негізгі бағыт ... және орта ... ... соның ішінде жаңа инновациялық бизнесті дамытуға, қолда
бар кәсіпорынның незізгі қорларын жаңартуға ... ... Ал ... ... ... кедейшілікті жеңуде кәсіпкерліктің ролі зор. Жаңа ... ... ... ... тез ... белгілі.. Қазақстанда
шағын кәсіпкерлігі бірінші орында деп ... ... ТМД ... ... сан және ... ... алда келеді, ал дамыған
елдермен салыстырғанда едәуір төмен.
Нарықтық қатынастарға көшу барысында ... ... ... үшін ... ... оның ішінде лизингті пайдаланған жөн.
Лизинг дәстүрлі әдіс ретінде экономикада инвестициялық қызметті реттеу және
қаржыландыру үшін ... ... ... ... және ... ірі салымдарсыз сатып алуға, яғни құрылыс, ғимараттар, жабдықтар
сатып алу ... Бұл ... ... өз ақшаларын өздеріне
қалдырып, яғни ... ... ... ... ... ... ... лизингтің өзіндік құн есебінен
төленеді және лизинг алушы ... ... ... ... негізгі ерекшеліктері:
1) лизингтік төлем жүйесі икемді, яғни лизинг төлеуші мен ... ... ... ... ... 2) Лизингтік төлемді
лизингкке алынған мүлікті пайдаланудан түскен түсімнен төлеуі; 3) ... 4) ... 5) ... ... ... ... ... сандық деңгейде мүмкіншілігі, сапалық бағалау көлемдік көрсеткіштердің
өсуі арқылы анықталады. Шағын және орта бизнесті несиелендіру ... ... одан әрі ... жаңа ... ашу және ... орындарын
ашу, аймақ экономикасына инвестиция тарату.
Нарықтық экономикаға өту жағдайында ... ... ... шағын
бизнесті дамытуға аса көңіл бөлінеді. 2006 ... ... - ... ... ... 16/,3 млрд. Теңге сомаға несие ... ... ... дәл ... ... ... несие көлемінен 60,7 % артық.
Осының ... ... ... ... ... несиелері бойынша
борыш сәуірдің аяғында жыл басындағымен салыстырғанда 6,7%-ға артып, 176,4
млрд.теңге ... ... ... «ABN AMRO» ... ... кәсіпкерлікке берген несиелері
(млрд теңге)
|Несие формасы |2004 ж |2005 ж |2006 ж ... ... |146,5 |156,4 |І67,2 ... валютамен |55,5 |71,8 |92,3 ... ... |91,1 |84,6 |93,2 ... мерзімді |63,1 |63,3 |63,6 ... және ұзақ ... |83,5 |93,1 |102,1 |
* ... қайнар көзі «ABN AMRO» банкінің шағын кәсіпкерлікке берген
несиелері 2004- 2006 ж ... ... ... ... ... берілген несиелері
валюталар бойынша да, мерзімділігі бойынша да бөлуде оң өзгерістер болғаны
байқалады. Мысалы, тек қана 2005 ... ... бері ... валютамен
берілген кредит 32,4 % -ке ... ал ЕАВ- мен ... ... 7,1 ... ... жағынан келсек, 2004 жылдың аяғында қысқа мерзімді
несиелер айтарлықтай басым болса, 2006 жылғы қыркүйектің аяғында олар орта
және ұзақ ... ... тек 68 % ... ... ... ... ... бағаланады. Банктердің жиынтық
несие ... ... ... ... 68,9 % ... ... -1,7%, ... 29,4% айтуға болады (кесте 2).
1. кесте
АҚ «ABN AMRO» банк ... ... ... ... үлес ... салалары |2004 |2005 |2006 ... 2007 ... |30,5 |33,9 |34,3 |33,2 ... ... |9,4 |10,3 |11,4 |11,3 ... |4,3 |4,7 |6,4 |6,6 ... |5,4 |4,3 |3,0 |2,4 ... |2,1 |2,4 |1,9 |1,5 ... |33,9 |31,1 |29,4 |29,4 ... |14,4 |13,3 |13,6 |15,6 ... |100 |100 |100 |100 |
* ... ... көзі «ABN AMRO» мәліметтері бойынша 2006 ж
Дегенмен, қазір банктер беретін несиенің басым көпшілігін ... ... үшін ... ... ... бұның үлес салмағы
қазргі кезде анағұрлым ... ... ... ... ... ... жақтарына қатысты өнеркәсіпке, ауыл шаруашылығына және
құрылысқа ... ... өсу ... ... ... ... несие өсу қарқынынан алда келе жатқаны жөнінде айтпауға болмайды.
Қарыздар қайтарылу дәрежесіне қарай келесідей бөлінеді:
1. Стандартты несие – ... ... ... ... қайтуында
ешқандай күмән жоқ несиелер.
2. Күмәнді несиелерге: субстандартты несие – ... ... ... асып ... ... ... бір рет ... қанағаттанарлықсыз
несие – бір рет ұзартылған қайтаратын уақыты 30 күннен 60 ... ... ... ... ... ... ... жазылған несие.
3. Үмітсіз несиелер – қайтару уақыты 90 күннен ... ... ... ... ... ... (Кесте 3)
Кесте 3
АҚ «ABN AMRO» банкінің несие портфелінің жиынтық сапасын сипаттайтын
көрсеткіштердің өзгерісі*, %
|Жіктелетін | | | | ... |2004 ж |2005 ж |2006 ж ... 2007 ... | | | ... | | | | ... |71,3 |68,9 |67,1 |72,5 ... |26,7 |29,4 |32,3 |35,4 ... |2,0 |1,7 |1.4 |1,3 |
| |
|* ... ... көзі «ABN AMRO» ... бойынша 2006 ж ... ... ... ... үшін ... ... ... активтерге тәуекел жөнңнде мынандай шектеулер қойылады:
стандартты ... ... - 85 %, ... ... ... 7 %,
қанағаттанарлықсыз несие үлесі және тәуекел жоғары ... ... ... %, үмітсіз несиелер - 3 %[16].
2.3 Екінші деңгейлі банктердің ... ... ... ... ... нәтижесінде банктің несиелік портфелі
қалыптасады. Несие есептесу ... – ол ... ... ... ... ... беру ... Банктің табысының көбісі
осы опероциядан түседі.
Несиелік портфелді басқару бұл банк ... ... ... ... ... ... айқындауды және оларды ең жоғарғы жететін
деңгейін анықтауды талап ететін жоғарғы жетекшілер қызметі.
Несиелік ... ... іске ... ортақ алғы шарттарына
жататындар;
1) Нақты қарыз алушылармен ... ... үшін ... ... ... белгілеу;
2) Несиелік реитингпен байланысты болатын, жекелеген қарыз ... ... ... ... тәуекелді талдау формасын жасау;
3) әр түрлі салалар бойынша несиелеуді диверсификациялау;
4) төменгі тәуекел деңгейі бар ең ... ... ... ... ... ... бар салаларга қатысты несиелік саясатты
қахаңдату.
Проблемалық несиелерге:
1) Несиелік келісімшартта көрсетілмеген уақыты кешіктірілген және
қосымша келісім берген ... ... ... немесе кепілдемелермен қамтамасыз етілген
несиелер ... ... ... ... және ... банк ... ... орындамағандар;
3) Несиелерге есептелетін пайыздық несиелік келісімшартта ... 30 күн ... ... қайтарылған несиелер жатады.
Сондай-ақ проблемалық несиелерге қарсы шараларға мыналар жатады
1) Қарыз алушының қызметін қайта құру;
2) Несиені қайтару кестесін ... ... ... төлеу тәртібі.
Несие үшін төлейтін сыйақы мөлшерлемесі – несиенің бағасын ... ... ... ... мен ... маржасының қосындысынан оның
мөлшері құралады.
Несиелік тәуекелді басқару жүйеснің негізгі элементеріне ... ... ... ... лимиттер белгілеу,
3) несиелік ұсынысты бағалау және қарыз алушының несиелік қабілетін
бағалау;
4) несиелік тәуекел деңгейіне ... ... ... қою ... ... салыстыру;
5) несиелер бойынша мүмкін болар зияндарды есепке ала отырып, сыйақы
мөлшерлемесін анықтау;
6) несиелік шешімдерді ... ... ... ... ... ... ... портфельді басқару;
9) проблемалық несиелерді қалпына келтіру.
Банктердің қарыз ... ... оның ... ... ... қызметтен болуы мүмкін шығындарды жабушы резервтер құру мақсатын
көздейді,
Кез келген банктік несие белгіленген мөлшер шегінде (лимит) ... ... банк ... ... ... ... ... маериалдық
қорлардың құралу қажеттілігі зерттеу негізінде пшығындарды, өндіріс көлемі
мен өнімнің өтімділігін және басқа да шығындарды ... ... ... ... ... ... мөлшері әр түрлі жағдайларға байланысты.
Біріншіден, қарыз алушыға берілетін несиенің мөлшері ... ... ... ... ... ... ... эконномикалық
жағдайларға байланысты, соның ішінде:
1) Қарыз алушынының төлем айналымындағы алшақтық шамасында;
2) Несиені қамтамасыз ететін нақты ... ... ... ... ... ... ... Маржа деңгейіне;
4) Банкте бар ресурс көлеміне.
Несие мөлшерінің қатаң белгіленген нақты есебін клиент үшін банк ... Әр ... ... ... ... қамтамасыз ету құнына және
банктің клиентке сеніміне байланысты анықталады.
Несиелеу ... Бұл ... ... ... ... ... неиселеу стандарты. Бұл банкте несиелік қызметті жүзеге асыратын
барлық қызметкерлердің жетекшілікке алатын ... ... ... ... ... Қарыз алушының қаржылық ақпараттарын жинау және талдау ... ... ... және ... қамтамасыз етілуіне
қойылатын талапттар;
3) Әкімшілік стандарттар және несиелік процестерді ұйымдастыру
ережелері;
4) ... ... ... ... ... ... Құжаттардың толтырылуына қойылатын талаптар;
6) Несиелеудің айрықша түрлері бойынша ережелер.
Барлық банктер бойынша құжаттар ... ... ... ... әр ... ... үлгілері жатуға тиіс.
Несиелік мониторинг – несие бойынша мәселе туындай ... ... ... ... ... ... ... отыруға байланысты
шаралар жүйесі болып табылады.
Несиелік портфельдің табысын жақсартуды анықтайтын маңызды интегралдық
коэффициент болып таза ... ... ... ... ... ... алғанда таза пайыздық табыстың көрсеткішке ... және ... ... ... ... ... ... көрсетілген таза пайыздық маржа несиелік
тәуекелді ... ... ... ... ... ... ... тастағанда несиелік портфельдің бөлігіндегі ол ... ... ... ... ... өтіп кеткен ... ... ... = ... ... ... салымдар
Берілген коэффицент несиелік тәуекелді есебі бойынша ... ... үшін ... ... ... = ... ... салымдар
Несиелік салымдардың өсуі несиелік тәуекелдің өсуін білдіреді және ... банк ... ... ... ... ... жабатын резервтік қорды
өсіреді.
Несиелік ... ... ... ... сомасы
салымдар бойынша = ——————————————————— ... ... ... ... ... ... ... кезінде қолданылатын аналитикалық әдіс көрсеткіші
динамикасын қадағалау үшін несиелік маниторингта қолданылады.
Банктегі маркетинг – бұл ... және ... ... ... ... және ... ... қызметтерге
бағдарлануды зерттеп-үйренуге бағытталған банк қызметін басқарудың нарықтық
тұжырымдамасы.
Банктегі маркетингтің мақсаты – ... ... ... ... жағдайларын туғызу,нарықты зерттеп-үйрену бойынша
шаралар жүйесін әзірлеу, бәсекелік қабілетті, пайда табушылықты арттыру.
Қазіргі заманғы маркетинг шеңберіне банк пен ... ... ... банк ... банк ... ... жиынын ұсынса, қазіргі уақытта
ол нақты тұтынушыларға бағытталған қызметтің жаңа ... ... ... ірі ... шағын және орта кәсіпорындар, жеке
кәсіпкерлер, жеке тұлғалар және ... ... ... ... банк ... ... өлшемі.
Кез келген банктің жұмысы, негізінен, қайталанатын операцияларға
негізделеді. Осы жерде оның клиенттер ... ... және ... ... ... қызмет көрсетудің орталығына айналуға ... ... ... ... ... ұстап тұру үшін банк ... ... ... тиіс және бұл ... ... ... ... болып саналады.
Банктік маркетинг келесілерге бағытталған болуы тиіс:
1) есеп айырысуларды тез және дұрыс жүргізе отырып, банк клиенттерінің
қажетіліктерін қанағаттандыру;
2) клиенттердің мүдделерін ... ... ... ... ... ... ... пайдалану.
Банктің ішкі мүмкіндіктерін бағалау ... ... ... анықтау мақсатымен жүргізіледі. Бұл нарыққа негізделген банк
мінез-құлқының тиімді стратегиясын әзірлеуге, дұрыс шешімдер қабылдау үшін
теңдей ... ... ... ... ... екі бағыттан жүргізіледі:
1) қызметтердің сыртқы жағдайларын;
2) қызметердің ішкі жағдайларын талдау;
Ішкі жағдайлар спектрі экономикалық саяси және табиғи демографиялық,
ғылыми-техникалық ... ... ... Барлық факторлардың
жиынтығы банктің ортасын құрайтын ұйымдар қатынасын кең ... ... ... ... ... ... маркетинг кешенінің соңғы элементі болып
табылады. ... ... 4 ... элементтен тұрады:
1. Жеке сату;
2. Өткізуді ынталандыру;
3. Жарнама;
4. Паблисити немесе насихат.
Ынталантыру жүйесінің әрбір злементіне өзіндік әдістермен ... сату ... банк ... мен ... арасындағы келісімді жүзеге
асыру мақсаты мен банк өнімдерін ауызша ұсыну түсіндіріледі.
Жеке сату процесі, ... ... ... ... қызметінің түріне
қатыссыз бірқатар классикалық сатылардан өтеді.
Клиенттерді іріктеу ... ... ... жол табу ... ... ... ... жою ... ... және оны рәсімдеу
Клиентпен алдағы байланыс.
Атқарылатын жұмыстар нәтижесі әңгімелесу уақытындағы банк өкілі ... ... ... ... ... қиын ... ... етеді.
Өткізуді ынталаныру құралы үш негізгі бағыт бойынша қолданылуы мүмкін:
1. Тұтынушыларды ынталандыру үшін
2 ... ... ... ... ... өз ... ... үшін.
Тұтыңушыларды ынталандыру құрлдарына жататындар байқаулар, лотереялар,
ойындар өткізу, шерулер, сыйлықтар ұсыну т.б.
Сауда аясын ынталандыру үшін;
Біріншіден арнайы ... ... ... ... ... ... ... сауда байқаулары.
Клиенттерге қызмет көрсету сапасын және банк қызметкерлері арасында
орындаушылық ... ... ... ... ... ... ... Банктердің көпшлігі арзандылығына қарамастан насихатты сирек
қолданады. Бұл үгіт жарнамадан неғұрлым тиімді болып ... ... ... қызметінің тиімділігінен банкте жыл
сайын, тіпті ай сайын оңды өзгерістер болуда. ... ... банк өз ... әлсіз жақтары мен күшті жақтарын жақсы
біліп, олардан озып ... ... ... ... банктің
өтімділігін қамтамасыз етсе, маркетинг банктің барлық активті-пассивті
жұмыстарын, барлық ... ... ... ... ... – ол қолайсыз жағдайларды бірден байқап, оларды шешу үшін дер
кезінде қажетті шараны ойлап-тауып, қолдануға көмектеседі.
Банктің несие ... банк ... ... операциялардың
бірі болып саналады. Несие ісінде жинақталған тәжірибені қолдана отырып,
банк сенімді қарыз алушылардың ... ... ... және жеке
тұлғаларды несиелендіру ... ... ... ... ... ... 2005 ... 80,8 миллион АҚШ долларынан 2006
жылы 146,1 миллион АҚШ долларына артты, яғни 2005 ... ... 2006 ... ... АҚШ ... өскен. Банк несиелендіру көлемін екі есеге дейін
арттырды. Банктің негізгі екі ... – АҚ ... ... мен АҚ ... банкінде" бұл көрсеткіштер сәйкесінше 119,8 миллион АҚШ долларынан
140,2 миллион АҚШ долларына және 92,8 миллион АҚШ ... 207,8 ... ... ... ... ... ... АҚ «ABN AMRO» несие
портфелінің көлемінің 2,5 есеге дейін артуы ... ... ... ... ... ... яғни тұрғындардың көбінің АҚ
"Халық банкіне" сенімі белгілі себептерге байланысты түсу кезінде АҚ ... ... ... ... ... ... ... сапалы қызмет
көрсетуі және несие беру мерзімі ұзақтылығын барынша максималды қысқартуы.
АҚ "ТұранӘлембанкінің" шетел валютасында ... ... ... ... ал ... ... ... 47%-ды құрады. Несиелердің орташа
жылдық ставкасы 19-19,5%-да болды. Банк несиелері негізінен қысқа мерзімді
негізде беріледі. Бұл ... ... және ... ... қамтамасыз етеді, сонымен қатар қарыз алушылардың қаржылық
жағдайының мониторингі ... ... ... ... ... мүлік, құрал-жабдық және ... ... ... өте ... ... «ABN AMRO» ... ісі негізінен екі бағытта дамыған:
- автокөлік сатып ... ... ... ... несиелер.
Автокөлік сатып алуға несие берудегі банктің нарықта алар орны ерекше.
Себебі тұрғындар арасында банкке деген сенім ... ... ... ... автосалондары басқа банктерге қарағанда көп.
Автокөлік сатып алуға ... ... ... ... ... бірінші автокөлік алу (жаңа немесе ескі);
- ... ... үшін 2-ші ... алу ... ... ... Автокөлік маркасын жақсарту.
Несиенің бұл түрін негізінен 30-50 жас аралығындағы, ... ... 400 АҚШ ... ... ер ... ... 2006 жылы АҚ «ABN AMRO»
несиенің бұл түрін алғандардың ... 31,6 %-ын ... және газ ... жасайтындар, 17%-ын көлік және байланыс саласында қызмет ететіндер,
11,4%-ын мемлекеттік сектор қызметкерлері құраған. ... 2 жыл ... ... ... ... -4000 АҚШ доллары. Несиені
маркетингтік тұрғыда талдайтын болсақ, 2006 жылы ... ... саны ... ал көлемі 6346 мың долларды құраған. 2006 жылы қаңтар–қазан айлары
арасында 1827 ... ... ... 7916 мың ... ... ... бойынша өсіңкілік - 1,4 миллион АҚШ долларына, ескі автокөлік
бойынша өсіңкілік - 2,5 миллион АҚШ ... ... ... ... – 10%. ... ... ... шығаруға болады: тұрғындар арасында
неисенің бұл түрі кең ... және ескі ... ... алу ... ... дамуда.
Банк жүргізген SWOT-талдау бойынша несиенің күшті жақтарына мыналар
жатқан:
- банктің оң имиджі;
- ең ... ... ... ... ... –алынған автокөлік;
- серіктес автосалондар санының көптігі.
Әлсіз жақтары:
- АҚ «ABN AMRO» ставкалары АҚ ... ... ... ... ... АҚ ... қарағанда аз;
- сақтандыру сомасының жоғарғы проценті;
- несие беру мерзімі көбіне созылып кетеді.
Банк Басқармасы ... ... ... ... ... ... портфелі көлемін 78,839 мың АҚШ долларына арттыруға ... ... кең ... мақсатында жарнама, буклет, ақпарат тарату
жүйесін дамытуға болжам құрып отыр.
Тұтынушылық несиелер ... ... ... ... ... несие
түрі. 2006 жылы несиенің көлемі 65,4 миллион АҚШ ... ... ... ... 61%-ін құрады. 2006 жылы портфель өсіңкілігі 29,4 миллион
АҚШ долларын құраған. Несие негізінен 30-50 жас ... ... жеке ... ... ететін орташа жалақысы 300-400 АҚШ долларын
құрайтын жеке ... ... ... алу ... ... ... қанағаттандыра алуы мүмкін:
- квартираға жөндеу жұмыстарын жүргізу;
- мүлік сатып алу;
- оқу, медициналық қызмет ақысын төлеу;
- саяхат шығындарын төлеу;
- ... ... ... және ... да ... ... зерттеулер бойынша клиенттер банк таңдау
кезінде мынадай факторларға басым көңіл ... ... ... несиелендіру мерзімі.
3) банктің танымалдылығы.
4) кепілзат нысаны.
5) несие алуға ... ... ... «ABN AMRO» бұл ... бәрі ... ... және ... жұмыстар жүргізілуде. Бірақ ... ... ... ... бұл ... ... ескеріліп, клиентке қарай
барынша жеңілдіктер жасау қарастырылған.
Банк ... ... ... банк ... тұтынушылық
несиелердің мынадай артықшылықтары мен кемшіліктері анықталған.
Артықшылықтары:
- банктің оң ... ... ... ... нарығындағы танымалдылығы;
- қызмет көрсетудің жоғары сапасы;
Кемшіліктері:
- төмен жарнамалық ... ... ... ... ... ... несие беру мерзімі көбіне созылыңқы түрде жүреді.
Қазақстанның банктік саласының жоғарғы ... ... ... ... және ... ... ... өнімдер мен қызметтер ассортиментінің ... ... ... ... ... Мұндай жағдайларда банктер өз өнімінің
сапасын басқару жүйесін өңдеу және жүзеге асыру ... ... ... ... ... ... қызмет көрсету сапасын көтеру және жаңа
клиенттерді тарту мақсатында банктерге клиенттерге қызмет ... ... ... нормалар мен тәртіптер тізімін ... ... ... ... ... ... " Банктердегі клиенттерге қызмет көрсету
сапасының стандарттарын" ұсынуға ... Бұл ... банк пен ... ... ... анықтап, реттеуі қажет.
Қызмет көрсету стандарттарын өңдеуді жоғарғы деңгейлі қызмет көрсету
стандарттарының ... ... ... және ол ... ... ... өнімдер мен қызметтердің сапа деңгейі;
- орындалу сапасы, яғни клиенттердің қажеттіліктерін ... ... ... ... мен ... ... ішкі спецификаға
сәйкестігі;
- банк жұмысшыларының кәсіби деңгейінің ... ... ұзақ ... ... ... ... ... және иерархиялық деңгейін сақтау.
Клиенттерге қызмет көрсету сапасының ... банк ... ... ... және банктік өнімдер мен қызметтер
сапасын көтеруді қамтиды. Клиенттерге ... ... ... ... мақсаттары мыналар:
1. Банк жұмысының тиімділігін және клиенттермен нәтижелі қарым-
қатынастар құруды қамтамасыз ету.
2. ... ... ... ... көтеру.
3. Банктің қолайлы имиджін қалыптастыру.
4. Банктің бәсекелестік позицияларын жақсарту.
Стандарттарды өңдеу үшін негізгі бәсекелес ... ... ... ... ... ... жүйелеуге және талдауға
бенчмаркинг құралдарын қолдануға болады.
Бенчмаркинг белгілі бір технология бойынша жүргізіледі. Банк ол ... ... ... ... ... ... жасауы қажет. Қадамдар
саны әр түрлі ... ... ... ... ... ұсақ ... ... банктің ішкі ортасын зерттеуден бастайды. ... – бұл ... ... ... анықтау. Банк ұсынатын банктік
өнімдер мен қызметтердің қай ... ... үшін ең ... ... ... Мысалға, банктік өнімдер мен қызметтердің сапасы, қолайлы ставкалар
мен ... ... ... ... ... табыстың негізгі факторларына әсер ететін ... ... ... ... ... – салыстырылатын процес неғұрлым
жақсы ұйымдастырылған банкті анықтау. Одан кейін ақпарат жинау ... Банк оны ... ... ... ... ... ... – осы
банктегі қызмет көрсетілудің ұйымдастырылуын ... ... ... ... ... анықтау. Салыстыруды жобалап емес, алдын-
ала нақты көрсеткіштерді белгілей отырып ... ... ... ... ... бір клиентке қызмет көрсетудің, банктік операцияларды жүзеге асырудың
орташа уақыты;
- персонал квалификациясы;
- клиенттерге қызмет ... ... және тағы ... этап – ... талдау. Мысалға, осы банкке
қарағанда бәсекелес банкте клиенттің ақшасын аударуға аз ... ... ... ... ... ... Мүмкін, ондағы персонал
жоғарғы квалификациялы немесе клиенттерге ... ... ... ... ... ... ... алынған барлық ақпарат зерттеліп, қорытынды
шығарылады және бәсекелес ... ... ... жою ... ... ... ... квалификациялы қызметкерлерді алу,
клиенттерге қызмет ... ... ... ... өзгерту.[18]
Басқа жағынан егер жүргізілген талдаудан ешбір қорытынды шығарылмаса,
онда бәсекелес банктерді зерттеу ... ... ... ... болып
табылады.
Сапа стандарттарын енгізудің маңызды шарты болып олардың ... ... ... ... табылады.Яғни банк ... ... ... Бас ... қызмет көрсету деңгейімен бірдей
болуы керек.
Стандарттарды енгізу және оны банк ... ... ... банк ... ... үшін ... шарт болып табылмайды. Осы себепте
стандарттардың орындалуын бақылау жүйесін өңдеу қажет.
3 ... ... ... даму ... мен дамыту жолдары
3.1 Шетелдегі несие саясатының ерекшеліктері мен Қазақстанда қолдану ... – бұл ... ... маңызды бағыттары болып
табылса, несиелік портфель банк активтерінің үштен ... ... ... ... ... ... процесінде тәуекелге көп
барады.
Несиелер бойынша банктердің зиянға ұшырауының өсуіне біршама ... ... ... ... ... банкирлеріне мынадай қорытынды
жасауға мүмкіндік берді. Дүние жүзілік банктің мәліметтеріне сәйкес,
несиелер ... ... зиян ... ... ... 67% - ... ал 33% -ы ... факторлар үлесі келеді, оны 4 кестеден байқауға
болады
Кесте 4
Несиелеу барысындағы банктің зиян шегуіне ... ... ... |67% ... ... |33% ... ... |22% ... ... |12% ... | | | ... ... ... |21% ... қарызды |11% |
|оқып үйрену барысында | ... ... етуі | ... ... ... | | ... ала ... |18% ... ... |6% ... кеш ... | ... | ... және ... | | | ... ... | | | ... етілудің |5% ... / ... |4% ... ... | | | |
* ... ... көзі «ABN AMRO» мәліметтері бойынша 2006 ж
Сурет 2,3 - Несиелеу барысындағы банктің зиян шегуіне әкелетін
факторлар
Несие бойынша банктердің зиян шегуіне себеп ... ... ... ... орында компанияларддың банкроттығының тұруы тегін ... кез ... ... алушысы мұндай факторларды басынан кешуі ... да ... ... несиелік қабілетін талдай отырып, банк
қызметкерлері міндетті түрде оның қаржылық ... ... ... ... ... ... себептеріне басқарудағы жетіспеушілік, тиімді
басқаратын ақпараттар ... ... ... жағдайларындағы
өзгерістермен бәсекеге төселе алмауы, өз мүмкіндіктерінің шамадан ... ... яғни ... ... қарамастан компанияның жылдам
кеңеюі, акционерлік капиталдың жетіспеушілігі және заемдық ... ... ... алушының сәтсіздікке ұшырауын куәландыратын белгілерге: шоттағы
айналым қаражаттарының қысқаруы, алдында мерзім ұзартылған несиелер бойынша
төлемдердің уақытын ... ... ... рет ... ... ... ... несиелер қатарына жатқызылады) және басқаларды
жатқызуға болады[19].
Несиелерді қамтамасыз ету ... ... ... ... ... несиелерді мынадай тәуекел кластарына жіктейді:
1) Ең төменгі тәуекелі бар несиелер (жіктеуге жатпайтын несиелер);
2) Ең жоғарғы теуекелі бар несиелер,
3) Шектеулі ... бар ... ... шығу барысында берілген несиелер (стандартты емес
несиелер).
Әр тәуекел кластарына ... ... ... ... ... ... ... банктердің тәжірбиесінде қарыз алушының несиелік ... ... ... ... темендетудегі басты шара болып табылады.
Қарыз алушыға ... ... ... ... ... ... ... келетан әдістердің біріне РАRSER ... ... ... ... ... ... потенциалды қарыз алушыларды дұрыс
таңдай білуде «6 С ережесі» қолданылады;
1) Қарыз ... ... ... ... ... қаражаты;
4) Қамтамасыз етуі;
5) Жалпы экономикалық жағдай;
6) Бақылау,
Қарыз алушының ... – бұл оның ... ... ... өтеуге дайындығын және қалауын білдіреді.
Қарыз алушының қаржылық жағдайы оның несиені ... ... оның ... мен ... және олардың алдағы уақыттардағы
өзгеру перспективаларын нақты талдау көмегімен анықталады.
Ақшалай қаражаты – жалпы қарыз ... ... ... қайтаруының үш
көзі болады;
1. Нақты ақшалар тасқыны,
2. Активтерді ... ... ... ... кез ... несиені қайтаруға арналған қаражаттың
қалдық сомасын қамтамасыз ете алады. Бірақ та банктер несиені ... көзі ... ... ... ... маңызды санайды, себебі
активтерді сату қарыз алушының балансын нашарлатып ... ... ... ал қосымша қаражат тарту банктің ... ... ... етуі – ... банк ... ... ... яғни, оның
жеткіліктігіне, сапасына және қарыздың қайтарылмау ... ... ... мән ... ...... деген өтінішті қарау барысында банк
жалпы шарт ретінде елдегі іскерлік жағдай және оның банк ... ... ... ... ... тигізер ықпалын сипаттайтын экономикалық
конюнктуралық ... ... ... ... баға және т.б.
қарастырады.
Бақылау – қарыз алушының несиелік қабілетан бағалаудағы соңғы ... ... ... ... ... ... ... және
саяси жағдайлардың қарыз алушы қызметіне ... ... ... деген
сияқты сұрақтарға жауап іздейді.
Американдық ... ... ... процестен проблемалық
несиелерді анықтауда 25 белгіні қолданады:
Қарыз алушының тарихына байланысты белгілер;
1) Таяу арадағы ... ... ... тұрақсыздығы;
2) Қарыз алушы туралы ақпараттағы алшақтық және қарама –қайшылық.
Қарыз алушының жетекшілерімен басқармасына қатысты белгілер:
1) ... ... ... ... Басшылардың моральдық сапасының төмендігі,
3) Серіктестер арасында, компанияны иеленушілер, ... ... ... үшін ... ... ... жиі ауысуы,
5) Басшылардың салмақсыздық мінезі,
6) Қарыз ... ... ... ... ... банк
қызметкеріне қысым жасауға ынталы болуы.
Қарыз алушының өндірістік қызметін көрсететін «белгілер»:
1) Қарыз алушының ... мен ... ... ... ... ... ... өз алашақтарына жасайтын бақылауының әлсіздігі;
3) Қарыз алушы саласының, сол уақыттарда проблемалық салаға жатуы;
4) Балансты жүргізудің ... яғни ... және ... ... ... ... қатысты «белгілер»
1) Қарыз алушының несиені сұраудағы нақты мақсат болмауы;
2) Қарыз алушыда ссуданы қайтаруда анық ... ... ... ... ... көздерінің болмауы;
4) Несие берілетін мақсатына қарыз алушы тарапынан ... ... ... ... ... өтінішінің негізсіздігі
6) Қарыз алушы несиені акционерлік капиталын кепілге бере ... ... ең ... ... емес, айналыс аумағына бағытталуы;
8) Несиенің қайтару мерзімі жеткілікті негізделмеуі.
Белгіленген нормалардың ауытқу белгілері:
1) Қарыз алушының ... ... ... есеп беру ... бұзылуы;
2) Банк шоттарын жүргізу тәртібінің нормалардан ауытқуы;
3) Несиелеу шартының қайта қаралуы; ... ... ... ... ... мерзімін созу туралы өтініштің болуы;
4) Қарыз алушының шаруашылық – ... ... ... ... ... ауытқуы.
Бұл аталған «белгілер» банкті ... ... ... ... ... ... немесе олардың пайда болуын анықтап беруге
мүмкіндік ... ... ... ... саясатын басқару және оны дамыту
Несие саясаты барлық несиенi басқару процесiнiң ... ... ... ... ... ... дұрыс бұрышты тасы болып
табылады. Саясат – қарызды беру мен оны ... үшiн және ... ... банк ... ... ... ... анықтайды. Несие саясаты совет директорларының,
заңдылықтарын және ... ... ... ... сонымен қатар банктегi несиелердi басқару сапасын ... ... iшкі және ... ... ... ... ... саясаты дұрыс қалыптасқан жағдайда жоғарғы жақққа нақты
өтедi және барлық ... ... ... ... Және де ол
банк ... ... ... ... стандарттарды қолдауға, артық
тәуекелдiлiктердi болдырмауға жұмысты дамыту мүмкiншiлiктерiн ... жол ... ... ... ... ... тұлғалар, ыңғайлы несие саясаты несие ... ... үшiн ... ... ттабылады деп есептейдi.
Директорлар кеңесі ... ... ... ... ... ... ең алдымен негiзгi ережелер жазылған,
совет мүшелерi мен құпталған, ... ... ... ... ... тiркелген құжаттан басталады. Экономиканың күрделi және
тұрақты ауысып тұратын ... ... ... ... ерекше
маңызды болады. Өйткенi банктiң алдында бұрын соңды болмаған ... да iске ... ... тұр. Сондықтан да саясатты жасау ... ... ... ... ... ... ... бойынша тәуекелдiлiк деңгейiн ... және ... ... қажет. Қазiргi банктiк ... ... ... ... ... ... ... болады:
1. капитал саны;
2. әртүрлi ссуда түрлерiнiң тәуекелдiлiк және пайдалылық деңгейi;
3. депозит ... ... ... ... ... ақша ... және қаржы саясатының әсерi;
6. банк персоналдарының ... және ... банк ... етушi аудандағы несиеге деген қажеттiлiк.
Банктiң тиiмдi ... үшiн оған ... алу ... ... да ... саясатын жасау кезiнде осы маңызды
факторларды ескергенi жөн.
Несиелеу тәжiрибесiн ... ... ... ... несиелендiрудi ұйымдастыруды талап етедi. Осы мақсатта өзiнiң
аппаратында мамандандырылған және ... банк ... ... ... ... қарыз алушының несие қабiлеттiлiгiнiң есептеу
әдiсiнiң оптималды жақтарын iздеуге көп ... ... ... ... ... ... ... оны пайдаланудың мақсатты
сипатын, қоғамның ... ... ... ... ... ынталандыруды, жоғары тиiмдi салалардың ... ... ... ... ... көбейтудi қамтамасыз
етуi қажет.
Қарыз ... ... ... етушi аудандарындағы
экономиканың жағдайы да әсер ... ... ... ... ... ... ... әсер етедi. Экономикалық құлдырау
және жоғарлау ... ... ... ... ... көптеген шайқалыстардан өтедi. Сондықтан да бүтiндей елдiң
экономикасының ... ... ... ... беру ... ақша ... және фискалдық
саясатқа байланысты болады. ... ... ... ... ... ... жағдайда олардың қарыз беру мүмкiншiлiктерi
өседi. Мұндай ... ... ... ... ... ... мүмкiн.
Қазіргі таңда коммерциялық банктер арасында нарықта алдыңғы ... үшін ... ... ... ... Көптеген қазақстандық ірі
банктер жаңа ... ... үшін ... ... санын көбейтіп келеді
және бұл сол ірі ... кіші ... жаңа ... ... қиын болып
табылады, себебі сол ірі банктерден ... ... ... ... ... мен оны өткізушілер көлемі басқа филиалдары облыстың
қалаларында орналаспаған. Көптеген ... өз ... тек ... ... ... ... барлық қаржылық ресурстардың көпшілік
көлемі осы айналада ... ... осы ... ... ... орналастырып, таратуда өз елінің барлық аймағына өз ... ... ... және ... ... ... ... жұмыс
жасайтын шетел ұйымдары үшін де өз филиалдарын сол елдің шеңберінде ... ... ... ... өңдеу. Жаңа банктік қызметтерді өңдеуде
банктерге әлі барлық банктер көрсетпейтін ... ... ... ... ... беру ... және т.б.) Бұл қызмет банкке екі
жақты пайда әкеледі: жаңа клиенттерді тартады және ... ... ... банк ... ... ... ... депозит ұсыну. Қазіргі уақытта көптеген
коммерциялық банктер салымның негізгі алты түрін ... ... ... 31
күндік мерзімді салым, мерзімі 100 күндік мерзімді салым, 1 жылдық мерзімді
салым, зейнеткерлік салым, балаларға арналған салым және ... ... ... Бұл ... ... орта банктері үшін өте көп емес ... ... ... ... тағы бір ... ... жағымды
болып келер еді, мысалы жас адамдар үшін «Жастар» деген депозит түрін ашу.
Бұл шотты ашуды ынталандыру үшін ... осы шот ... сома ... осы шот ... ... санын шектемеуі қажет. Бұл қызмет ... ... ... ешқандай пайда әкелмеуі мүмкін, бірақ ұзақ мерзімде ол
жаңа болашақ клиенттерді ... ... ... нарығындағы операцияларға жеке тұлғаларды тарту. Мұнда
банктер акция нарығына клиенттерді белсенді ... ... ... ... оның қолында бар қаражатына құнды қағаз портфелін қалыптастыруға
жағдай туғызуы қажет, яғни клиентке ... ... ... ... бойынша клиент өз қаражатынан ... ... ... ... яғни өз ... өз ... бойынша әр
түрлі активтер категориясына бөлу арқылы, мысалы депозиттік сертификаттар,
банктің векселдері, мемлекеттік құнды қағаздар және тағы ... ... өз ... ... ... салса, клиент валюта бағасының
өзгеруінен әр түрлі тәуекелділікке бел буады, себебі клиент валюта ... ... ... Ал ... ... мен ... сертификатын алуда
тәуекелділік болмайды. Бұл инвестициялық объекті бойынша табыс ... ... ... ... және бұл ... ... және кездейсоқ факторларға тәуелді болмайды.
Ақпараттық және кеңестік қызметтер.
Коммерциялық банктерде ... ... ... және ... қағаздар
бойынша операциялар күнбе-күн жүзеге асырылып отырады. Бұл операциялар
кезінде банк қызметкерлерінен клиенттер ... ... ... ... ... Осыған байланысты банк арнайы ... ... ашып ... пайдаланып, пайда болған проблемаларды шешеді.
Бұл бөлімшеде валюта нарығы, ақша нарығы, құнды ... ... салу ... жаңалықтар, макроэкономикалық жағдай және тағы басқалар
бойынша аналитикалық шолу жүргізіліп, олар шешіледі.
Бұл ақпаратты ... ... ... ... жұмыс істейтін заңды
тұлғалар, шетел валютасы және құнды қағазы бар жеке ... ... ... ... және ... ... ... табылады.
Банк қызметінің өткізілуін ынталандыру.
Коммерциялық банктер өз қызметтер өткізілуін ынталандыру үшін ... ... ... ... ... таңда көптеген коммерциялық
банктерде жарнамамен айналысатын бөлімшелер ... ... ... ... ... ... банк ... оны жарнамалап
жатқан бөлек бөлімшелердің шығармашылығының өнімі болып ... ... ... ... банктерде жалпы бір жарнамалық бағыт, банк
имиджі туралы, барлық жарнамалық хабарландыру үшін банктің жалпы бір ... ... ... ... ... ... құруы немесе
оны маркетинг бөліміне тапсыруы қажет және олар келесі ... ... ... ... ... ... де банк өзінің
қызметімен өніміне белгілеген бағасын өңдеу өте ... ... ... Бұл ... ... ... тұтынушылардың әртүрлі категориясы
бойынша баға алалаушылығын қолдануын ұсынуға болады, яғни оны ... өте ... ... ... ... өте ... ... қосымша
шығындары бар икемсіз сұранымды клиенттерден жоғары қосымша пайда алу
көрсетіледі. ... баға ... банк ... ... ... ... ... анықтағанда және осымен бірге уақытта белгілі игілікті төмен
икемді ... ... ... ... ... ... Банк
қызметкерлерінің басты міндеті әртүрлі сатып алушыларды бір–бірімен бөліп
анықтау, яғни өнім ... ... ... баға ... ... ... сатып алғысы келетіндерден бөлу болып табылады және сатып алғысы
келмеген жағдайда оларға жеңілдіктер беру қажет.
Мысалы, банк ... ... ... баға ... ... әр түрі ... мүмкін. Яғни нақты тұтынушылар түріне
байланысты әр түрлі жеңілдіктер ұсыну. ... ... ... ... 7 түрі бар. ... негізгі бір түрі –
банктік ... үйде ... әрі ... ... ... ... келеді. Бұл
жүйе жоғары технологиямен негізделген жүйелермен бәсекелес бола алмайды,
бірақ бұл жүйе дара сату ... ... ... өте ... ... ... коммерциялық банктер бұл жүйе үшін өз қаржысын ... ... ол ... ... ... ... ... бөлімшелердің ішкі орналасу стандартын
өңдеу кезінде келесі тәртіптерді ескеру қажет:
1. Арнайы қызметтер ... ... ... ... ... жерде
ұсынылуы керек.
2. Клиенттермен тіл қатысу терезелерін клиенттердің ... ... ... кезектілікпен орналастыру
керек.
3. Фронт оффисті түпкі ... ... ... ... ... ... кезде қызметтерді сату пунктерін бірден көруі тиіс.
Коммерциялық банктер маркетингті қолдану нәтижесінде клиент ... банк ... ... банк ... ... түрде көрінуі
байқалады.
Банктің барлық бөлімшелерінде маркетинг тәсілдерін енгізу, банкке
табыс табу және ... ... жаңа ... ... ... ... банк бұрын тек өз тауарына бағытталып қызмет етсе, онда ... ... ... ол клиенттің қажеттілігін қанағаттандыруға
бағытталуы қажет. Егер ... ... ... өз ... ұзақ ... ... ... салғысы келсе, онда оларға қысқа мерзімді салымдар
ұсыну қажет. Егер клиент тәуекелділікті ұнататын болса және ... ... ... ... ... онда оған сол қысқа мерзімді салымды ұсыну
қажет. Жалпы маркетинг жаңа ойлау ... және жаңа ... ... ... ... ... өз ... маркетингті
қолдануға міндетті, себебі қазіргі уақытта бәсекелестік деңгейі өте жоғары
және уақытында қолданбаса, ... ... ... ... ... жету ... ... қорыта айтқанда коммерциялық банктер несие саясатын жасауда
мемлекеттiң экономикалық жағдайын және ақша - ... ... ... ... ... ... коньюктурасын ескеруi қажет.
Қорытынды
Қорытындылай келсек, мен бұл дипломдық жұмыстың тақырыбын ... ... ... ... ретінде қарастырдым. Себебі қазіргі
заманға сай несие өте әмбебап болып келеді. Өйткені, заңды, жеке ... ... ... ... наны болатын жұмыстарын іске асыра алады.
Несие арқылы біздің Қазақстан Республикамыздың ... ... ... ... ... бола ... ... несие – бұл жеткізушінің сатып ... ... ... ... ... үшін төлемді кейінге қалдыруы.
Несиенің осы формасының объектісі ретінде тауарлық капитал қызмет атқарады.
Коммерциялық несиенің ... ... ... капиталы өнеркәсіптік
капиталмен біріккен, ал оның мақсаты тауарларды өткізуді жылдамдату.
Ол оның иесіне ... бір ... ... ... ... ... ақшалай соманы талап етуге құқық береді. Коммерциялық несиенің
шектелген деңгейі бар біріншіден,ол жұмыс ... ... ... капиталдарының мөлшерімен шектелген, яғни олардың әр қайсысы
коммерциялық несиені тек өзіне, сол ... ... үшіш ... ... ... ғана бере ... Екіншіден, коммерциялық несие өзінің
бағыты ... ... оны ... ... ... ... ... жабдықтарды тұтынатын салаларға береді, бірақ керісінше емес.
Банк сауда кәсіпорыны ретінде ... ... ... ... ... ретінде, биржа обьектісі бағалы қағаздарды сатып алу ... ... ... ... ... сияқты, әртүрлі нарықтық
субьектілер алдында өзіне үлкен міндеттемелр қабылдайды. Банк ... ... ... ... қызметін жүргізеді және несие қызметін
белсенді түрде жүзеге асырады.
Банктер зкономиканы басқарудың мемлекеттік тетігінің бір ... ... және ақша ... ... және ... ... ... салаларды дамытуға бағыттайды
Клиеттердің нарықтарында өз өнімдерін өткізу, банктің ең маңызды
міндеті болып саналады. Бұл ... ... ... шешу көпшілік
жағдайда банк қызметіне маркетингті енгізу дәрежесіне қатысты.
Банктік маркетинг банк өнімдерін ... тән ... ... ... ие. Банк өнімдері уақыт аралығындағы ұзақтық,
ақшамен байланыс, ... ... ... ... ... ... өнімі түрінде, банк жасайтын кез ... ... ... түсіну незделеді. Негізгі және бөгде банк қызметтерін бөліп
көрсетеді.
Банк өнімдеріне деген баға ... ... ... оның ... ... және т.б.сол сияқты көптеген
факторлардың әсерінен қалыптасады.
Клиенттерді тартуға, мақсатты аудиторияларға ... ... ... ету үшін ... ... ... ... тән үлгілік құралдарын
пайдаланады
Кейінен коммерциялық ынталандыру жүйесі жүргізігеннен кейін банк пен
қарыз алушылардың арасында несиелік шартқа отырып, ол шарт ... ... сол ... қарыз алушының да жауапкершілігін нығайта түсті
Несиелер бойынша банктердің зиянға ұшырауының ... ... ... ... жасалған талдау, батыстың банкирлеріне мынадай қорытынды
жасауға мүмкіндік ... ... ... ... ... ... бойынша банктердің зиян шегуінің басты себебіне, 67% - ішкі
факторлар, ал 33% -ы ... ... ... ... ... банктердің зиян шегуіне себеп болатын сыртқы фокторлар
қатарында бірінші орында компаниялардың банкроттығының тұруы тегін емес.
Банктің кез ... ... ... ... факторларды басынан кешуі мүмкін.
Сондақтан да ... ... ... ... ... ... ... міндетті түрде оның қаржылық жағдайын толық анықтап ... ... ... ... басқарудағы жетіспеушілік, тиімді
басқаратын ақпараттар жүйесінің болмауы, нарық жағдайларындағы өзгерістер
мен ... ... ... ол ... ... тыс ... ... ресурстардың жоқтығына қарамастан компанияның жылдам кеңеюі,
акционерлік ... ... және ... ... үлеснің
жоғарылығы жатады.
Сонымен қорыта келгенде мен өзім осы Қазақстандағы несие жүйесін
дамыту үшін ... ... ... ... ... көлемін ұлғайту;
2. Процентік ставканы орташа деңгейде қарастыру;
3. Шет елдердегі несиенің кейбір түтрлерін енгізу;
4. ... ... ... ... ... және саяси
жағдайларына қаншалықты әсері болатынына деген сұрақтарға жауап іздеу;
5. Қарыз алушының өндірістік қызметін көрсету;
6. ... ... ... ... ... көзқарастарын тыңдап оны іске
асыру.
Жалпы несие жүйесінде несие саясатының рөлі өте зор, яғни ... ... ... ... ... саясаты арқылы жүзеге асады.
Несиелік саясат, банк қызметкерлерінің ... ... ... ... секторын дұрыс тандай білуіне, сондай-ақ, несие беру
мүмкіндігі туралы сұрақты шешуде банк үшін ... ... ... бар басқа
факторлар мен қарыз алушының несиелік қабілетін ... «өз ... ... ... ... ... ... банктің
бүгінгі иелігіндегі немесе ертең енгізуді ... ... ... ... ... ... ... мерзімді несиелер
(айналым қаражаттарын толықтыруға) және ұзақ мерзімді ... ... ... ... техникалық жағынан қайта
жарақтандыруға, ғылыми-техникалык жаңалықтарды енгізуге) берген қолайлы.
Жалпы банктің несиелік саясатын несиелік қатынастарының ... ... ... ... және ... қарым - қатынасындағы
банктің, несиелік саясаты деп қарауға болады. Біздің елімізде ... ... ... ие бола отырып, тұрақты даму үстінде жаңа
экономикалық қатынастарды, оның ... банк пен жеке ... ... ... ... Бір ... несиелік саясаты басқа
банктерге қарағанда, сатып алуды кейінге қалдыруды
несиелендіру, несиелік карталар, ... ... және ... арқылы
жеке несие алушылар үшін тартымды болуы мүмкін. Кейбір банктер клиенттермен
бағаланатын ... бір ... ... ... ... Тұрақты
клиенттерге, тіпті экономикалық қиындықтар кезінде де ссудалар ... ... ... ... несиелік саясаттының несие жүйесіндегі мақсаты
тартылған қаражаттарды тиімді орналастыруға жағдай жасау, банк ... ... ... ... ... тізімі:
1.Указ Президента РК № 872 от 10.05.2002 «Вопросы организации единой
системы государственного ... ... ... РК» //
Казахстанская правда. 17 мая 2002г./С.1/
2. Стратегический план развития РК до 2010 ... ... ... РК от ... №735 // ... ... — 2001 — ... /с.6/
3. Положение Национального Банка от 29.08.97 № 318 «О выдаче ... ... ... на кастодиальную, брокерскую, ... ... РК. 2002г. / № 1 ... Постановление Националыюго Банка от 26.12.98 № 290 «Правила ... ... ... ... на ... брокерской, диллерской и
кастодиальной деятельности» // Деловая неделя. 4 января 1999
5. Положение «Об Агенстве РК по ... и ... ... и ... ... / ... ... Президента РК от
31.12.2003 № 1270 // Казахстанская правда. 4 января 2004 г. /с.1/
6. Указ Президента РК от ... г. «Об ... ... и
структуры Национального Банка РК» // Панорама. 2 сентября 1999 г. /пп. ... ... мен ... міндеттемелерді жіктеу және оларды ... ... ... ... ... ... (резерв) құру ережесі».
ҚР Ұлттық банк Басқармасының № 465 қаулысы. 16.11.2002.
8. ... ... ... Ғ.С. ... ... /
Алматы: Экономика, 2001.
9. Деньги, кредит, банки / Под ред. Лаврушина О.И. / Москва: ... ... ... ... ... денег и кредита / Под ред. Жукова Е.Ф. / ... и ... 1995. ... С.В. и др. ... ... ... на ... «Коротких денег». / Москва: Принтлайн, 1995.
12. «На лидирующих ... ... ... 28 ... ... ... Г.Н ... ценных бумаг в Казахстане: Инфраструктура ... ... ... ... ... ...
Алматы, 2005
14. Биржевой фондовый рынок// Рынок ценных бумаг Казахстана. — ... ... Р.Р. ... коммерческих банков на ... ... ... ... — 1999. №12
16. Донцов С. «Банковская система Казахстана — ... ... ... ... ... ... — 2003. № ... Пресс релиз № 1 о состоянии ... ... и ... ... Банк Казахстана — 2006. — 1 февраля./
18. Адекенов Т.М. Банки и фондовый рынок. — М: Ось - 89, ... ... С.Т. ... ... Ч.І.: ... - ... ... Кайдаулов С.Т. Анализ функционирования РЦБ Казахстана// В сборнике
Рынок. Проблемы ... и ...... 1998 ... ... Л. Раймонов Д. Банковское право Республики Казахстан:
Учебное пособие. — Алматы: Жети жаргы, 2000
23. Гражданский кодекс РК: ... ... по ... на ... ... 2003./ст.136/
24. Рахимжанов А.Т. Долговые ценные бумаги и финансовый кризис:
Аналитическое исследование рынка ценных ...... ... ... ... ... Сейткасимова Г.С. — Алматы: Қаржы
-қаражат, 1998.
26. Лемьер Ж. Мы гордимся тем, что ... ... ABN ... ... 13 июня 2007 ... ... АО ABN AMRO банк // ... 10 января 2007г
28. Сжатая консолидированная промежуточная финансовая отчетность за
шесть месяцев закончившихся 30 июня 2003 года. — ... 2003. ... ... и ABN AMRO: ... возможности сотрудничества//
Деловая неделя. — 2006. — 3 июля
30. ABN AMRO банк: Годовой отчет: 2006. — ... ... ... ... ... Рынок ценных бумаг Казахстана. ... - ... ... А. Рынок государственных ценных бумаг в Казахстане: ... ... ... АльПари. — 2006. №1-2
33. Правила осуществления брокерской и дилерской ... ... ... директоров ОАО Казкоммерцбанка №12.05
от 20.12.1999 /п.5/
34. Банки второго уровня: ... ... ... на фондовом
рынке// Панорама. — 2006. — 10 декабря
35. Темиханов Е. ... М. ... ... ... и ... ... — 2005. ... Темиханов Е. Иванов М. Фондовый рынок: Проблемы и ... ... — 2004. – 74 ... Давыдова Л. Раймонов Д. Банковское право Республики Казахстан: Учебное
пособие. — Алматы: Жети жаргы, - 2006 – 142 ... ... С.Т. ... учет: Ч.І.: Учебник- Алматы: Экономика,
2002 – 44 ... ... Т.М. ... и фондовый рынок. — М: Ось-89, 1997.
[5] Булатов Р.Р. «Деятельность ... ... на ... ... ... ... — 1999. №12 - 11 ... Биржевой фондовый рынок// Рынок ценных бумаг Казахстана. — 2006. №12
[7] Донцов С. «Банковская ... ...... ... ... ... рынка»// Банки Казахстан. — 2003. № 12/
[8] Общая теория денег и кредита / Под ред. Жукова Е.Ф. / ... ... ... 1995. И.Гагарин С.В. и др. Межбанковский кредит: дилинговое операции
на ... ... ... / ... ... ... «На ... позициях»// Казахстанская правда. 28 марта 2006
[10] Донцов С. «Банковская система Казахстана — крупнейший
институциональный инвестор национального фондового рынка»// Банки
Казахстан. — 2003. № ... ... ... банктер. Ғ.С. Сейітқасымовтың редакциялығымен. / Алматы:
Экономика, 2001. – 221 бет
[12] Деньги, кредит, банки / Под ред. ... О.И. / ... ... и
статистика, 2003 – 144 бет
[13] Булатов Р.Р. «Деятельность ... ... на ... ... Кредит. Банки. — 1999. №12
[14] Лемьер Ж. Малый бизнес в Республике ... ... ... ... 2007 ... ... АО АБН АМРО банк // ... 10 января 2007г
[16] Казкоммерцбанк и АБН АМРО: Расширяют возможности сотрудничества//
Деловая неделя. — 2006. — 3 июля /с.4/
[17] АБН АМРО ... ... ... 2006. — Алматы, 2006 /23 бет/
[18]Скриптунова Е., Свиркова Е.,"Изучение конкурентов и клиентов" ... ... ... ... ... и ... ... Утверждено Советом директоров ОАО Казкоммерцбанка №12.05
от 20.12.1999
[20] Банки второго уровня: Новые параметры деятельности на фондовом рынке//
Панорама. — 2006. — 10 ... 1 – АҚ «ABN AMRO» ... ... ... ... сапасын
сипатайтын көрсеткшттердің көрсеткіші

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 56 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«БИОС» жшс-ң қаржылық жағдайы мен экономикалық потенциалын талдау және бағалау63 бет
Кәсіпорынның инвестициялық қызметін басқару85 бет
Кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығын қамтамасыз ету39 бет
Қазақстан Республикасында сақтандыру ісінің теориялық негіздері37 бет
ҚР-ғы кәсіпорындардың инвестициялық саясатын талдау және бағалау36 бет
«Екінші деңгейлі банктер қызметтеріне бақылау және қадағалау»66 бет
«ҚР-ның екінші деңгейлі банктерінде тәуекелдерді басқару жүйесі (банк мысалында)»66 бет
Ақша-несие саясатының теориялық аспектіде толық ашу, Ұлттық банктің ақша-несие саясатын және ҚР екінші денгейдегі банктің қазіргі жағдайын талдау, мемлекеттің экономикасын реттеудегі ақша-несие саясатының перспективті бағыттарын көрсету40 бет
Екiншi деңгейдегi банктердiң кiрiстерi67 бет
Екінші деңгейдегі банктер12 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь