Бетпақ-дала үстіртінің қазіргі бедер құрушы процестері

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

І. БЕТПАҚ.ДАЛА ҮСТІРТІНІҢ ФИЗИКАЛЫҚ.
ГЕОГРАФИЯЛЫҚ ЖАҒДАЙЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
1.1. Географиялық орны және жер бедері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
1.2. Тектоникалық құрылымы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
1.3. Климаттық жағдайы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
1.4.Ішкі сулары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
1.5.Өсімдік және топырақ жамылғысы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

II. БЕТПАҚ.ДАЛА ҮСТІРТІНІҢ ГЕОМОРФОЛОГИЯЛЫҚ . ҚҰРЫЛЫМЫ.
2.1. Бедер типтері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
2.2.Жер бедер пішіндері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .

III. БЕТПАҚ .ДАЛА ҮСТІРТІНІҢ ЖЕР БЕДЕРІН ҚҰРУШЫ ПРОЦЕСТЕРІ...
3.1. Жер бедерінің дамуының басты кезеңдері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
3.2.Жер бедерін түзуші қазіргі экзогендік процестер ... ... ... ... ... ... ... ... ...
3.3.Жер бедерін түзуші эндогендік процестер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
3.3.1.Геологиялық құрылымы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
        
        География факультеті
Геоморфология және картография кафедрасы
Б І Т І Р У Ж Ұ М Ы С ... ... ... ... ҚҰРУШЫ ПРОЦЕСТЕРІ.
|МАЗМҰНЫ | ... ... | |
| | ... ... ... ... |4 ... | ... ... | ... Географиялық орны және жер бедері |4 ... | ... ... |8 ... ... | ... Климаттық |12 ... ... | ... |16 ... ... | ... және ... |17 ... | |
| |20 ... БЕТПАҚ-ДАЛА ҮСТІРТІНІҢ ГЕОМОРФОЛОГИЯЛЫҚ – | ... | ... ... | ... ... |20 ... ... ... |23 ... ... | ... |
|........................ | ... ... ... ҮСТІРТІНІҢ ЖЕР БЕДЕРІН | ... |27 ... ... | ... Жер ... ... басты |27 ... | ... ... ... қазіргі экзогендік |31 ... | ... ... түзуші эндогендік |36 ... | ... |36 ... ... | ... ... | ... әдебиеттер |49 ... ... | ... ...... ... қазіргі жер бедерін құрушы
процестерін қарастыру.
Бетпақ-Дала үстірті Сарысу және Шу өзенінің суайырығында ... ... ... ұсақ ... ... Батысында Сарысу
өзені аңғарымен, ал оңтүстігінде Шу өзенінің ендік ағысымен, шығысында
батыс Балхаш алды ... ... ... бірінші бөлімінде Бетпақ-Дала үстіртінің қысқаша физикалық-
географиялық сипаттамасы, физикалық-географиялық орны мен жер ... ... ... ішкі ... ... және ... жамылғысы
қарастырылған.
Екінші бөлімінде Бетпақ-Дала үстіртінің геоморфологиялық ... ... жер ... ... мен жер бедері пішіндері қарастырылған. Яғни
жер бедері типтері алуан түрлілігімен сипатталады. Бедер типі ... ... ... ... ... ... ... тілімденген еңісті жазық,
аккумлятивті-әлсіз тілімденген аллювиальды ... ... ... ... ... ... ... белгіленген пенеплендер, жоғарғы бордың
малтатастарымен белгіленген пенеплендер, үгілу қабығымен ... ... ... және ұсақ ... ... ... тағы ... бөлімде жер бедерінің дамуының ... ... ... үгіл ... бар ... ... силицифицирленген үгілу қабығы
бар цокольды жазық, көне аңғарлар, үгілу қабығының қалдықтары, жазылған.
Экзогендік процестерден ... ... ... ... ... ... сазды қабықтар туралы жазылған. Эндогендік процестерден
Бетпақ-Дала үстіртінің геологиялық құрылымына сипаттама ... ... ... мен ... ... тұрады.
І. БЕТПАҚ-ДАЛА ҮСТІРТІНІҢ ФИЗИКАЛЫҚ-
ГЕОГРАФИЯЛЫҚ ЖАҒДАЙЫ.
1.1. Географиялық орны және жер бедері
Бетпақ-Дала Қазақстанның орталық ... кең ... ... алып
жатқан шөлді өңір. Қарағанды, Жамбыл, Оңтүстік Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... Балқаш
көлімен, оңтүстігінде Шу ... ... ... ... ... шығысқа қарай 500 км, солтүстіктен оңтүстікке қарай 300
км аумаққа созылған. Ауданы 75 мың км2 ... ... ... орташа абсолюттік биіктігі 300-350м. Абсолюттік биіктігі 200-300
метрдей болатын көлемді оңтүстік бөлігі жазық, ал абсолюттік ... ... ... ... ... ... ... Палеозой эрасының тау жыныстары
(гранит, порфорит, әктас) тереңде жатыр, ... ... мен ... ... ... ... саз, малтатас, құм) жапқан. Ең биік
жері Жамбыл тауы. Бұл бөлік Сарыарқаның каледондық құрылымының жалғасы. ... ... ... жазығында сор, тақыр және жазда құрғап
қалатын тұзды көлдер ... ... ... ... ... жазда
құрғақ арнаға айналатын Қарқаралы, ... ... ... ... бар. Климаты тым континентті, жазы ыстық, құрғақ, қысы суық.
Қаңтарда ауаның орташа температурасы 12-14С, ... 24-26С ... ... ... ... ... ... аспайды. Тұрақты су
көздері болмағанымен, жер асты (артезиан) суының қоры мол. ... 10-30м ... ... суландырылады. Бетпақ-Даланың
топырағы қоңыр, сұрғылт қоңыр. ... ... ... ... ... ... шөлдерінде баялыш, эфедра, тасбұйырғын, орталығы
мен батысында саздақты жерлерде жусан мен ... ... Шу ... құм ... мен ... сексеуіл, теріскен еркекшөп, құрғақ
арналар ... ... ... өседі. Солтүстік ... ... ... ... ... түлкі, жазықта ақбөкен, алақоржын,
кесіртке, ... құр ... ... ... және күзгі мал
жайылымы. Сарыарқаның оңтүстігі мен Бетпақ-Дала ... ... ... ... т.б) ... ... ... аймағы. Бетпақдалалық
және Мойынқұм-төменгі-Шу физикалық-географиялық маңайынан тұрады. Бірінші,
Бетпақдалалықтың өзі солтүстік батыс ... ... ... ... ... батыс Бетпақ-Дала, оңтүстік шығыс Бетпақ-Дала болып
бөлінеді. ... ... ... ... ... ... ... аймақ көлемді тау аралық депрессиямен ұштастырылған, яғни,
оңтүстік батысында, оңтүстік және ... ... ... ... және ... ұсақ ... жиектелген. Тек солтүстік батыс
аймағының ... ... ... ... тұтасып жатыр.
Қазіргі бедер Бетпақ-Дала үстіртінің орталық бөлігіне ... ... ... жазықты көрсетеді. Оңтүстік және оңтүстік шығысқа ... ... ... ... ... көне ... мен ... ағын су
арналарымен жырылған, яғни, тізбекті дөңді Мойынқұм ... ... ... ... ... Қазақ үстірті мен ұсақ шоқыларының оңтүстік
шетімен көрінеді, аймақтың батысы Шу-Іле тауларымен және ... ... ... (көмкеріліп) жатыр.
Батыс Бетпақ-Дала төменгі-Шу аймағы жалпақ аллювиальды ... ... және Шу ... төменгі ағысынан қалыптасқан. Абсолюттік
биіктігі орталық бөлігінде 100-300метрді ... ... ... ... ... ұяшықты Мойынқұм құмды сілемдері нашар
тілімденген сазды лесты ... ... ... (түзілген) және кең
жолақты Қырғыз Алатауы жотасының етегімен ... Құм ... ... күштілігі 20-дан 40-қа дейін палеоген және бор төрттік
шөгінділер жатыр. ... ... ... ... ... ... ... болған.
Бетпақ-Дала үстірті көлемді кеңістікті аймақты қамтиды. Үстірттің
шығыс бөлігі батыс Балқаш алды ... ... ... ... ... ұсақ ... ... өзінен көрсетеді. (Абсолюттік
биіктігі 500-700м). Үстірттің батыс шеті Сарысу өзендерінің ... және ... ... тік ... ... ... биіктігі 300м). Кертпештердің ... ... ... бөлігі төбелі-бөктерлі жазықтардың ұзын жайпақ
бөктерімен көрініс береді, тау жұрнағына және ... ... ... ... ... ... шеті тасты-шақпа тасты. ... ... ... ұсақ тізбекті дөңешікті құм массивтері дамыған. Солтүстік
батыс бағытқа қарай кертпештерді бойлай көптеген ... ... ... Эрге және тағы басқа). Аймақ құрғақ сайлармен, уақытша
ағын ... ... және ... ... ... ... батыс бөлігінде айтарлықтай кеңістікте тақырлар, сорлармен ... ... ... осы ... ... ... ... кембрийге дейінгі,
ертеколедондық (кембрий), кейінгі ... ... ... ... және ... (кайназой) құрылымдық қабатарына ... ... ... протерозой жыныстарынан құралған, бірнеше рет
метаморфты ... ... ... ... ішінде басты рольді
аймақтық метоморфизм алады. Олардың ішкі құрылымы күрделі; жыныстар барлық
жерде тігінен тұр, тек кей ... ... ... бұрышы 70оқа жетеді.
Солтүстік батыстан сызықты созылған кәдімгі ассимметриялы қабаттар дамыған
(солтүстік кендірлік массивтеріндегі гранитойдтар) ... ... ... антиклиналының ядросы) созылып жатыр. Ауданның оңтүстік ... ... ... түрлері болуы мүмкін, сондай-ақ ... ... ... ... ... ... мен олардың
күмбезді бөліктері жарылым процесінің кең дамуы ... ... ... ... бақыланады. Бұдан басқа, кембрийге дейінгі
қабатта жалпы құрылымдық жоспар көптеген интрузивті денелер астында ... ... ... ... ... дейінгі тектоникалық қозғалыстар
бірнеше рет өткен және кешен ... ... ... Сөз жоқ ... фаза ... ... ... (гнейсты кешен-байкалға
дейінгі қабат) және ... ... ... ... бөлген. Мүмкін шөгінді қабаттары ... ... ... свитасының тақтатастарындағы тектоникалық ... Көне ... ... ... ... дейінгі
нашар үйренушілікке жол бермейді.
Протерозой және кембрий (байкал) шекараларында ірі қатпарлар эпохасы
орын ... ... ... мен аз ... ... ... ... аралығында байланысқан, сондай-ақ ... мен ... ... Осы ... ... дейінгі фундаменті ірі жарылуларды тіліп жіберген және ауданда
құрылымды дифференцация ... ... ... ... ... ... Қабат құрылымдары
негізінде Шу көтерілімінің ... ... ... ірі ... ... ... ... жақын протерозой жыныстары құрылған,
тек солтүстік батыс қанаты толықтырылған қатпарлықтармен күрделенген.
Оңтүстік ... ... ... ... ... ... ... құрылымдары солтүстік шығысқа субмеридиональды ... ... ... батысқа (Домбралытау тауы) жалғасып ... ... ... бұрышы 50-75о. Қатпарлықтардың қабат
асқындырулардың сипаттары тігіненге ауысады. Оның ... ... ... ... ... ... свитасы)
ажыраулар мен бүрмелерінің опырулары дамыған. Кейде изоклинальды бүрмелер
мен сирек брахиқатпарлар ... ... ... ... ... сипатталады, үйлесімді центриклиналдар мен периклиналдар анық
көрінеді. Ірі қабаттар ... ... ... пластикалық сүйретулер
плойчатостиға дейін кең дамыған.
Ұзақ өте ... ... ... ... ... басында немесе
ортасында туралануы болды. Осы уақытта кембрий шөгінділерінің алмасуы ... ... ... ... ... ірі ... ... қалыптасты. (Шу кесегі), ордовик майысулары бүгілулерімен
көмкерілген. Осы ... ... ... ... ... орнатулармен байланысқан. Каледон (ордовик) қабаттарының
құлауымен сипатталады /4/.
Каледон қатпарлығының фазасы (такондық) ... ... ... ... ... ... гранит-гранодиоритті) фармация
мен метосамотозды енгізіп шақырған, метаморфталған кембрийге дейінгі
кешендер ... ... рөлі ... мен ... ... ордовиктің жоқтығынан түсініксіз болып қалады.
Силурдың соңындағы тектоникалық ... ... ... ... ... әсер ... ол ... дейін жалғасты, осылайша
орогендік (инверсиядан кейінгі) қалдықтардың жинала ... ... ... ... этаптардың қалдықтары жиналған ойыстар жатқан ... ... ... ... ... қалдықты қабаттар құратын
жыныстары ауданның оңтүстік бөлігінде көбірек ... ... ... ... және ... дислокациялармен бірнеше рет
бөлінген, күрделі құрылымды қабаттарға әсер етеді. ... ... ... ... ... порфирлердің субжанартаулық денелерін енгізу
осымен байланысты) ... ... ... және ... ғасырлары
шекарасында (живетке дейінгі жыныстар брахи бүрмелері ойысында қысылған)
және живет пен франск ғасырлары ... ... ... ... қатпарлықтар біліне бастаған. Тектоникалық дислокациялар
девон қабатын 4 қабатасты дислокацияларына бөлуге ... ... ... ... ... ... және франк.
Беткі қабатында қалдықты ... ... ... ол ... ... бірнеше құрылымдардан құралған. Құрманшит таулы
ауданында орналасқан Құрманшит антиклиналы анық ... оның ... ... орталық бөлігі көрінеді, оңтүстік батыс қанаты Құрманшиттің
жанартауларымен кесілген. Бұл антиклинальдың ұзындығы 45км ... ... ... ... 20 км жуықты құрайды. Қанаттарының құлау бұрышы 20-
25о; топса батырулар 15-20о. Қабатасты ... ... ... 40-45о
жетеді.
Жоғарғы эйфельдің астыңғы қабаты төменгідевон-эйфел жыныстарынан
азимут және бұрышымен келіспеушілікте ... ... ... ... ... орындарын жабады. ... ... ... ... ... көрінеді, орталық
бөлігіндегі көтерілімде дамыған. Қабат мульдасының құлау бұрышы ... ... ... ... ... ереже бойынша фамен-
таскөмір құрылымының шеткі бөлігінде орналасқан, соңғы жоспарлы құрылымдар
мен қатпарлы ... ... ... Олар тым биік қатармен және
бірнеше ундулирующих үшінші ... ... үш ... ... ... ... ... ядросы барлық жерде
жарылымдармен жыртылған. Бүрмелер кіндігінің ... ... ... ... ... ... құлау бұрышы 15-35о.
Бүрмешік ұзындығының еніне қатынасы 3:1 жетпейді, брахипішінді кескінін
дәлелдейді.
Франк шөгінділері ... ғана ... ... ... Бұл ... ... келіспеушілігінде жатыр және азимуты мен
бұрышының қиылыспауы ... ... ... ... Ойыс
құрылымдары франктың терригендік қызыл түстерімен қосылады. Қабаттың құлау
бұрышы 10-20о тан биік емес. Франк ... ... ... ... ... Живетті-франкті шөгінділердің үлкен қуаттылығы осы
этаптағы жердің қабығының тереңделген ойыстарын ... ... ... ... ... фазалар шекарасы франк және фамен
дәуірлерінде көрінген, басты девон құрылымды блоктары аз ... ... ... ... бұл қатпарлықтағы фазалар инверсиялықтан кейінгі
орогенді режиммен орогеннен кейін ауысқан (кейде субплатформалық аталады).
Бұл фазаның айтарлықтай ... ... ... ... ... ... ... қабаты құрылымдары (фамен-таскөмір) жалпы
живет франк қатынастарын мұрагерленіп дамиды. Осы ... олар ... ... ... ... ... пен орта ... Фамен шөгінділері таскөмірмен салыстырғанда айтарлықтай ... ... олар тек ... ойыстарда сақталған. Герцин қабатының
алмасуынан төменгі ерте пермь уақытында ... ... ... ... болған. Көптеген ірі мульдалар Тесбұлақ, Тоғызқұмалақ, Кішкенесор,
Ақсор және ... ... ... бен ... ... оларда көптеп жалпы құрылымдар кездеседі,қалдықтардың
дамуындағы күштіліктерімен ажыратылады. ... ... ... жиі ... ... ... ... симметриялық. Ерекшелігі
Тоғызқұмалақ мульдасын құрады. Оның ассиметриясы ... ... ... тангенциалды күш салып сығылуының әсерінен пайда
болды. Топсалардың жалғасуы ... ... және ... батыс, топсалар
үнемі ундулируют.Қанаттардың құлау бұрышы 18-35о, ал топса батырулары 10-
25о. Мульда ядросының ... ... 5-10о ... ... ... пен
Қаракөл мульдаларында дамыған барлық қосымша қатпарлықтар күрделенген /3/.
Кейінгі пермь фаза қатпарлығы біржолата Шу ... ... ... бұл ... ... брахибүрмешіктермен ұйпаланған. Осы
фазадағы соңғы импульс құрылымдары ауданнан ... ... ... ... қосылуға ұшыраған, сол уақытта ... ... ... ... ... ... типтерінің жылжуы мен
айтарлықтай блокты ауысулар өткен.
Шу көтерілімі мен Жалайыр-Найман ... ... ... ... ... ... жиектелген сызықтық құрылымдар
белгілі, Жалайыр-Найман белдеуіндегі ажырау, жарылым алды ойысы сияқты
карбон мен ... ... ол ... ... ... ... шөгінділері өзіне брахиантиклиналдар қатарын қосады, солтүстік батыс
бағытқа созылған және брахисинклинальдарға бөлініп, фамен-төменгі таскөмір
қалыптасуын орындаған. ... ... ... ... 40-65о ... ал ... ... бұрышы 25-30о кейде 16-20о. Брахисинклинальдар
кейде бойкүйез (балсүйгіш) келбет береді, бірақ негізінде солтүстік батысқа
бағытталған. Құлау бұрышы 15-20о ты ... ... ... ... ... ... ... Қасымсай, оңтүстік Қаратал және солтүстік Қаратал
күмбездері бөлінген, ол ерте девонмен бір сызыққа тураланған фундаменттің
көтерілу блоктарымен ... ... ... ... ... ол ядродан шетке 40 тан 30-20о қа ... ... ... ... бағытына созылған және живет жыныстарымен
күрделенген. Ядроға құлау бүрмесі 40-60о, ... 25-30о, ... ... ... ... кең ... қазіргі тектоникалық
құрылымының маңызы зор. Олар 4 (төрт) ... және ... ... 1) ... ... ... түріндегі ұзақ тұратын
жарылымдары;
2) төменгі каледонның жылжулары, шапшымалар мен ығысулар;
3) ... ... ... ... мен тектоникалық
бүркемелері;
4) альпілік шапшымалар мен жылжулар;
Бірінші топтың жарылымы байқалдық эпоха ... ... ... Шу ... шекарасын жағалай қаланған, оны ... ... ... оның беткі қабатында тек бір жарылым
бақыланған, солтүстік шығыс көтерілімі бөлігін және Шу ... ... ... ауданы мен Жалайыр-Найман ажырау жүйесі бөлінген. ... ... ... ... ... тек ... ... бөлінген. Осы
топқа Шу кесегінің оңтүстік шекарасын бойлай созылған аз ... ... ... ... Шу ... Шу-Балхаш ауданынан
бөледі, әдеттегі ығысулардың солтүстік батысқа созылғанын ... ... ... асты ... ... ... 75о тан ... жерлерде беткі қабаты аз ... ... ... ... мәліметтер 500-800м), Шу-Балхаш белдеуіндегі
фациялармен күрделенген. Жарылым альпі уақытында ... рет ... ... ... жатқан үлкен көлемді жақындалған кули
тәріздес ажыраулар пайда болған. Белдеудің ені 20км-ге ... ... ... ... Шу көтерілімінің тар блоктары жер беткейінің ... ... ... ... ... ... ... каледон мен тым көне қабаттарда
кеңінен ... ... ... ... ... ... ... ал герцин қабатында олар өтпейді. Бұл түрдегі аймақтық жарылым
жоқ. Дешиферленген ... ... олар ... ... ... және ... қабатастында айқын көрінеді. Бұл жарылымның
болмағанымен түсіндіріледі және ... ... ... ... ... ... шығыстағы төменгі каледон жарылымдарының
бастапқы жалғасуы ... ... ... және ... ... ... және ... Көбінесе жиі болатын лықсулар. Ол
сызықтың беті түзу, жылжуының тігінен құлауын ... ... ... жарылым сызықтары майысқан, мұнда жайпақ қабаттарда ... ... ... ... ... үнемі тығыз болады, жағалауында
айна мен ... ... жиі ... ... ... ... жылжыту
амплитудасы үлкен емес және бірінші жүз ... биік ... ... ... басқа, көптеген ұсақ шыңдардағы жарылымдар белгіленген,
әсіресе төменгі-орта девондағы жыныстар ... ... ... ... жаңарған жоқ.
Үшінші топтағы ажыраудың бұзылуы герциндік ... ... ... ... толық қалыптасқан құрылымдардың жылжуынан және
күшті тангенциалдық сығылысуы негізінде оңтүстік батысқа ... ... ... ... ажыраулар қалыптасты, онда ... ... ... ... ... ... ... өткен. Ауданның солтүстік шығыс бөлігіндегі тектоникалық
жамылғылар мен Шу-Балхаш белдеміндегі ... ... бір ... пайда
болған. Шығыс Бетпақ-Даланың жайпақ ажырауларының кең көлемде ... (1931ж) ... ... ... мен ... қозғалу
сипатының тәуелділігінен бұл айырылымдар 3 топқа бөлінеді. Қаусырма-надвиг,
жылжыма-поддвиг, тектоникалық ... ... ... ... ... қатпарлы қисық, бедер мен өз элементінің құлауына
тәуелді болғандықтан бағытын өзгертеді. Бұларға жақын ... ... ... мен окон ... Жылжудың құлау бұрышы 0ден 25о-
қа дейін ауытқиды (35-40о) биіктік тым сирек болады. Амплитудалардың ауысуы
бірінші 10 ... 8-ден ... ... ... одан да көп. ... ... көпмөлшерлі шыңды жарықтарға бөлінген,
автахтондақалыпты ... мен ... ... қабатардың шайқалуы мен
жұлқулары және ұсақ дизъюнктивтер мен флексуралардың асқынуы бақыланады.
Жайпақ ажырауларға ірі ... ... мен ... толық
жоқ болуынан дерлік сипатталады./3/.
І.3. Климаттық жағдайы.
Бетпақ-Дала үстіртінің климаты толық түрде ... және ... ... ... ... сипатталады. Бетпақ-Дала
үстіртінің температуралық жағдайы ... ... ... ... ... ... орташа температурасы 7,20С. Орташа айлық
температура келесідей түрде орын алады
1 кесте
|І |ІІ |ІІІ |ІV |
| 33,1 | 44,0 | 19,6 | 28,4 ... ... ... және максимумы (мм).
Көктемдегі жауын-шашынның максимумы эфемерлі өсімдіктермен
байланысты. Қар жамылғысы 5 айға ... ... ... қар ... ... ... түседі (18,28/Х), ал соңғысы наурыздың аяғында (30/ІІІ).
Қар жамылғысы көп емес, орташа көлемі 10-15см-ден аспайды. Бедердегі алуан
түрлі ... қар ... әр ... әсер ... ... және ... ... қар төмен түседі. Кустарникті жерлерде
қар жамылғысы 1,5м-ге жетеді. Бетпақ-Дала үстіртінде тұман өте ... ... ... уақыттарда. Бір жылдың ішінде ... 21 ... ... Шу өзені аңғарында тұман айтарлықтай көп ... ... тасу ... ... өте сирек жауады, бұлтты жаңбырлар
болмайды. Буланумен ауада ... ... ... ... ... ... Одан топырақтың тек жоғарғы қабаты ғана дымқылданады. Бедердің
оң пішіндерінің қабаты төменгісіне қарағанда, ағындардың ізінен аз ... ... ... ... ... ... дейін жоғарылайды.
Ай бойынша олар келесідей түрде таралады.
6 кесте (милибара)
|І |ІІ |ІІІ |ІV |V |VІ |VІІ |
|7 |13 |21 |7 |13 |21 |
7 |13 |21 |7 |13 |7 |13 |21 |21 |7 |13 |21 |7 |13 |21 |7 |13 |21 | |40 ... |46 |22 |62 |64 |67 |52 |82 |58 |72 |80 |74 |81 |62 |64 |67 | ... ... ... ауаның салыстырмалы ылғалдылығы (%).
Келтірілген сандар бір жыл ішіндегі, әсіресе жаздағы ... ... де ... маңызды факторлары болып табылады. Бетпақ-Дала
үстірті аймағында екі ... ... және ... шығыс желдері басым.
Шығыс желдері көбінесе көктем мен ... ... ... ... желдер
әдетте жаңбырсыз әрі құрғақ, жазда суық. ... ... ... ... деуге болады, солтүстік және батыс. Батыс және ... ... ... ... ... ... соғады. Жазда олар құрғақ жаңбырлар
әкеледі, кейде нөсер болады, қыста қар және ... ... ... ... ... ... ... бөгет
жасайды. Оңтүстіктің тұрақсыз ... ... ... ... ... ол ... және ... жалпы мөлшері біржылда 73-ке ... ... ... ... ... ... ... айлық және жылдық жылдамдығы орта
есеппен 4-6м/сек. Жел жылдамдығының ... ... ... ... ... ай ... максимальды жылдамдық түстен кейінгі ... ал ... және ... ... ... ... жылдамдық тәулік ішінде
мынадай түрде 7сағатта-48м/сек, 13сағатта-6,2м/сек, ал 21сағатта-4,8м/сек
та таралады. Онда желдер орташа айлыққа ... ... ... ... жылдамдықта болады. Осы аймақта желдің маңызы жоғары, әсіресе ... ... ... ... даму процесінде елеулі роль атқарады.
Күшті даму кезеңінде керекті сортаңдарға тап ... ... ... ... ... ... өкпек, қатты)
континентальдық, ауаның ерекше құрғақтылығы, бүкіл ... ... ... өсімдік жамылғысының ... ... Ішкі ... ... су ... ... жер асты сулары.
Атмосфералық жауын-шашынның жетіспеушілігінің және буланудың жоғары болуына
байланысты жер беті сулары шамалы. ... ... ... тақырлар мен
сортаңдарға айналатын құрғақ арналар мен сайларды алып жатады. Батысында
Сарысу өзені аңғарымен, оңтүстігінде Шу ... кең ... ... ... мен сайлапда жоғалады. Тек көктемде, яғни көктемгі
су тасу кезінде, өзенге су жиналып ағыстары толассыз болады. ... ... ... кетеді де мұндай орындардағы сулар жерасты жолдарымен 1-2
метрге тереңдейді. Көктемде өзен сулары мен ... ... ... ол
ішуге жарамды. Жазда иірімді сулардың қарқынды болуына байланысты күшті
минералданады, кейде өте ... ... ... ал ... ... ... жарамсыз.
Жер асты суларының молдығы мен сапасы атмосфералық ... ... ... ... ... ... үстіртінің
жерасты сулары үш басты топқа бөлінеді: жарықты, қабатты, грунтты/2/.
Үстірттің шығыс ... көне ... ... ... жарылым белдеуіндегі тектоникалық жарықтардың мұралануына
байланысты жарықты сулар ... ... ... ұсақ ... ... интрузивті (граниттер), эффузивті (порфирит, кварцты порфирит)
және көне ... ... ... ... ... ... Жарықты сулардың тереңдігі 0- 1,5 ... ... ал ... ... бар ... 20- 22 метрге дейін
таралған. Жарықты сулардың көне беткейге шығуы тым ... ... ... ... ... ... және құдықтық түрінде
көрінеді. Су ... ... ... ... ... ерекшеленеді.
Жарық суларының мөлшері, сапасы, кореқтену жағдайы мен су жинау ауданының
үлкендігіне ... Су ... бір ... ішуге жарамды, ал төмендеген
кезде олар минералданады да сортаңдар қалыптасады. Судың химиялық ... ... ... ... ... дәл емес ... тұзды және тұзды грунт сулары кездеседі.
Оңтүстік және батыстағы палеозой ... ... ... ... Бұл ... ... сулардың кең таралуымен сипатталады.
Соңғысы негізінен ... және ... ... бор, үштік және
төрттік жасындағы ... ... ... ... (көкжиек)
суларыкүші жоққа жатады және олар 7-30 метрдегі құдыққа жасырынады. Бор
шөгінділеріндегі су ... ... ақ ... ... ... ... қосылады. Бұл аудандардағы суландыру жетерліктей емес ... ... жер асты ... ... ... түрлі салыстырмалы түрде
үлкен емес, ... ... ... ... ... ... ... дейін ауытқиды, ал сульфаттың мөлшері 2000-5000мг/л ға дейін).
Палеогеннің континентальды шөгінділеріндегі су тұтқыш ... ... ... табылады, қызыл саздың астында көлбеу жатыр.
Үштік кезеңдегі теңіз ... ... ... ауданында кең тараған.
Олар сұр және жасыл саздармен, құмдар және малтатастармен көрініс ... су ... 3-30 ... ... ... одан да ... ... жатыр.
Жер асты суларының табиғи шығар көзі жоқ. Бетпақ-Дала үстіртінің оңтүстік
батыс бөлігінде 200м тереңдікте ... ... ... ... бұрғы
құмырларын бұрғылау 1914ж Чулан-Эспе мекені мен Ащикөл көлінде сақталған
және олар жоғары сапалы қысым ... ... ... ... ... ... төрттік шөгінділермен байланысты. Су тұтқыш горизонттары болып
ұсақ түйіршікті ... ... ... 2-3м ... жатыр. Меншікті
дебет құдықтары 100 литрден секундына ... қа ... ... ... мөлшері негізгісінен рассоковқа дейін түрленеді. Сарысу алды құмындағы-
Мойынқұм және тағы ... ... ... ... бар. Су ... ... ылғалдың қосымша қорлары ... Жер ... ... тән шығуы өздерінен тма түнек атымен белгілікөздерінің
шығатынын ... Шу ... оң ... ... ... ажыраған өңірдің үлкен дефляцияланған ойыстарында кездеседі.
Бұл күнделікті кратер тәрізді жоғарылау ... ... ... аралығында.
Олардың биіктігі әр кезде 1 метрден асады. Мұндай жоғарылаудың үстінде ұсақ
шалшықтар болады, кейде кішкентай ... ... ... көрсетеді.
Қорытындылай келе Бетпақ-Дала үстіртінде су жоқ ... ... ... ... ... оң сағасындағы артезиан алаптарының зор
көлемдегі сулары ауыз суына да, ... ... да ... Бұл ... ... жер ... шаруашылығына үлкен әсерін
тигізеді, Бетпақ-Дала үстіртінің оңтүстік батыс бөлігінде он мың га жер ... ... ... ... ... ... Топырақ және өсімдік жамылғысы
Бетпақ-Дала үстіртінің геоморфологиялық және ... ... ... ... іздерін анықтайды.Үстірттің шығыс ұсақ
шоқылы бөлігі аз ... ... ... ... ... түбірлі
жыныстармен сипатталады. Өзінің механикалық құрамы ... бұл ... ... ... ... негізінде алуан түрлі қатты скелетті
ұсақ тасты ірі құм тәрізді кейіптермен ... ... ... ... таулы аудандарда да, ұсақ шоқылар
мен қыратты жазықтар кеңістігінде де кездеседі, ал аз ... ... мен ... ... ұсақ ... ... ... бөлігі үштік және төрттік кезеңдегі құмдардан, құмдақтардан құралған,
саздақтар мен саздардан тым қуатты ... ... ... ... ... ... сипатталады:
1) олардың карбонаттылығы әсіресе биік жоғарғы горизонттарында ... ға ... ... ... кедей;
3) жоғары горизонттардың күшті ыдырауы (кәдімгі жіңішке қабаты 0-ден 8-
ге дейін,күшті кеуекті саңылаулы құрылымдары ... ... ... ... ... ... кескінінің азғантай қуаттылығы;
6) терең емес жатқан (50-80см). Төсеніш жыныстар, малтатастар ... ... ... ... ... таралған сұр құба ... құба ... ... ... ... де солтүстік
шөлдермен сипатталады. Олар ... қай ... ... да ... топырақ бетіне жақын жатқан ... ... (10-50 ... Олар ... кең ... аймақтың айтарлықтай бөлігін алып
жатыр. Сұр құба топырақтар ашық құбалы ... ... “А» ... %-ға ... ... ал “В” ... ... жоғары бақылануы 1,6 %бен
сипатталады. Бұл топырақтың ... ... ... жиналуы. Механикалық құрамы бойынша сұр құба топырақтар өз
арасында құмдақты ұсақ ... және әр ... ... ... бөлінеді.
Құмдақты және ұсақ саздақты топырақтар өсімдіктері сұр жусанның, кейде құба
жусанның ... ... ... Ал ... ... баялышты
өсімдіктермен сипатталады. Сұр құба топырақтың өсімдік жамылғысы 40-60 %-ға
дейін ауытқиды. Осы жердегі ... тек ... ... ... ал ... ... бұл өсімдіктер көктемгі-күзгі жайылым ретінде
қолданылады. Сұр құба сорланған ... сұр құба және ... ... ... Олар түзу ... және ... жалпақ
баурайлардың астында жатыр. Аналық тау жыныстары ... ... ... ... ... және ... да тау ... құралады. Горизонттағы
гумостың құрамы 0-4 см., яғни 1,2 %-ға тең. Ал ... 10-20 ... яғни 0,76 %. ... горизоттағы жалпы сілтілік биік емес және ... ... ... ... ... ... ... көрінетін
қасиеттеріне ие емес және бұл жерде аз ... Сұр құба ... ... жамылғысы тілініп жамылған 40-50 %-ға дейін өзгереді. ... ... ... ... ... ... сұр және ... бар. Сұр құба аз дамыған шеміршекті – ұсақ ... ... ... ... шыңдары мен баурайларында қалыптасады, 10-15 см.
тереңдікті алып жатыр /2/.
Өсімдіктер жеке шөлдегі сұр ... мен, ... ... ... сипатталады. Шу және Сарысу өзендерінің аңғарлары аллювийлі
шөгінділермен жабылған, онда түннің гидроморфты қатарлары; ... - ... ... ... мен ... сортаңдау және шалғынды - ... ... ... – сұр ... ... ... ... жайылмаларындағы террассада таралған, салыстырмалы тереңдікте грунт
сулары жатыр. Топырақтың беті ... ... ... жабылған.
Кейбір жерлерінде салиноктар мен томаристер бар. Шалғынды – ... ... ... өзен аңғарының ағынсыз төмендеулерінің шеткі
бөліктерінің жоғарғы жағын алып ... Ол ... ... және ажиректі
ассоциациялы өсімдіктермен сипатталады. Шалғынды сортаңдау топырақтардағы
өзен жайылмасында грунт сулары ... ... ... ... ... ... ... басым. Шалғынды сортаңды топырақтар
ассоциацияларының басым болуымен ... ... көне ... ... ... ... ... сортаңдардың алып
жатқан ауданы 30% -дан жоғары. Сордағы өсімдіктер ... ... ... ... аймағы тақырлы ойыстары мен бедердің төмен
түсуіндегі бекітулерімен ... ... ... ... ... жыныстарына тәуелді. Шығыс бөлігінде олар далалы ... ал ... ... ... немесе малина түстес қызыл іздеріндегі көршілес қызыл
үштік саздарымен мұраланған. Мұндағы таұырлар әдетте өсімдіктерге мұқтаж
кейде ... ... ... ... ... мен ... асты суларының жақын жатуынан дамиды (п.б). Олар тұзды ... ... өзен ... ... алды ... ... бойынша жоғарғы горизонттың көлбей жатуы олардың ортасында ... сулы ... ... Сульфатты және хлоридті сульфатты
топырақтар басым ал қалғандары сирек кездеседі. ... ... ... болуымен көрінеді. Қарастырып отырған аймақтың оңтүстігіндегі Шу
өзенінің көне ... ... ... ... ... мен
сексеуілді сұр жусанды және эфемерлі өсімдіктер кездеседі /7/.
II. БЕТПАҚ-ДАЛА ҮСТІРТІНІҢ ... ... ... тым ... ... ... сипатталады,
оңтүстігіне де оңтүстік батысқа да жайпақ түрде еңістелген. Шу аңғарының
кертпештерімен жырылған және солтүстікке (үзілген жер ... ... ... ... батысқа (үзілген жер ... ... 80м) ... ... ... орта есеппен 200-360м жіне Шу аңғарына қарай
ақырындап төмендейді, олар сонда ... ... ... 250м ... 130м ... ... ... құралған бөлек ... ... ... бөлігінде кездеседі. Үстірт солтүстік батысында
үзіледі және оны тік ... ... алды ... ... ... кең ... эрозионды қалдықты жазық жатыр.
Қалдықты құрылымдар Бетпақ-Дала ... ... ... тараған
Сарысу өзені алабының төменгі ... ... бір ... ... ... басқалары-Шу мен Сарысу өзенінің бұрынғы
орындарында континентальды ... және ... ... ... ... ... шығыс бөлігінде кеңінен
тараған, пенеплен онда бөктерлі морфомүсінді және абсолютті белгілермен360-
460м ... ... ... ... және ... батыс бөлігі бор
шөгінділерімен жабылған. Қалдықты таулар шығыс Бетпақ-Далада ... ... ... селекті денудациялардан түзілген, ... ... бар. ... ... аудандарды әлсіз тілімденген
және тілімденбеген ... алып ... ... ... болып аталады.
2.1. Бедер типтері.
Бетпақ-Дала үстірті аумағының жер ... ... ... ... ... ... абсолютті
биіктігі 300-400м, қабатты еңісті жазық ... ... ... ... ... ... 200-360м, бөктерлі-еңісті жазық
абсолютті биіктігі 300-420м.
2) Эрозионды-денудациялық-делювиальды-пролювиальды еңісті жазық
абсолютті ... ... ... ... ... ... ... 100-300м.
3) Аккумлятивті әлсіз тілімденген аллювиальды жазық, эолды дөңесті
тізбекті-ұяшықты ... ... ... ... ... Өзен ... ... пішіндер және бедер элементтері көрсетілген жоғарғы типтерде
бар
1)Құрылымды-денудациялық жазықтар ... ... ... алып ... ... ... тәуелділігіне қарай мынадай жер
бедері типтеріне бөлуге болады.
Абсолютті биіктігі 300-400м болатын қабатты әлсіз ... ... ... қалдықты аккумляциялы жазық, су шайып кетуден
аман қалған түрінде таралған, еңісте жазықтың ... ... ... және ... жыныстары дамыған. Олардың ішінде түрлі жастағы
үлескі ... ... ... қалыптасулары төменгі палеоген
ағысындағы жоғарғы борда өткен. Көлденең жатқан саз қабаттары, ... ... ... ... ... ... ... мен
палеоген мен жоғарғы бордың малтатастары дамыған. Оңтүстік шығыс бөлігінде
10м ге дейін жазық басым ал солтүстік шығысында ... ... ... ... ... ... бүйірлі бөлігінде орналасқан жазық, палеогеннің эрозиясы қабатты
еңкішті ... ашты ол орта ... ... ... тілгілеген
эрозионды жылғаларды қалыптастырды. Мұнда көне гидрографиялық жүйелердің
болуы жоғарғы бор мен ... ... ... ... олар өзеннің қазіргі деңгейінен төменге дейін созылып жатыр.
Бетпақ-Дала үстірті ... ... ... ... ... ... ... береді. Өте жақсы көрінетін беткей мен оңтүстік
және оңтүстік батыстағы Шу ... ... өзен ... және ... (тік жар ... биіктігі 60м) және
солтүстік батыс (тік жар биіктігі 80м) ... ... ... орта ... ... Шу ... қарай жайлап
төмендейді және шығыс бөлігінде 250м,батысында 200м ге ... ... ... ... көлемді төмен түсулер сортаңдар мен тақырлардан
бос емес екенін байқап отырады. ... ... ... ... ... ... ... орта төменгі миоцендегі қалдықтармен
жабылған (қызыл-құба саздар, құмның азғана қабатымен төрттік ... мен ... ... ... ... Бетпақ-Дала үстіртінің солтүстік шығыс
бөлігінде орналасқан. Тілімдену деңгейіне байланысты биік, орта және ... ... ... Абсолютті биіктігі 300-420м. Жазық төменгі борға
дейінгі уақытта қалыптасқан, яғни оның ... ... ... ... және ... ... ... Палеозойдың басты борпылдақ
жыныстарын қазып алу неогенге ... ... ... ... ... ... ... үстіртінің төменгі деңгейіндегі бүйірлі ... ... ... ... Антропогендік кезеңнің бірінші жартысындағы
ағынның эрозионды процестерінен жаралған.
Делювийлі-пролювилі ... ... ... ... ... ... бөлігінде кездеседі. Палеогеннен ... ... ... ... ... орта ... ... шөгінділерінен үстіртті тілгілейтін эрозионды жыралар жаралған.
Абсолютті биіктігі ... Ол ... ... тас шөгінділерлен құралған, кейде қуаты айтарлықтай 10м ге ... ... ... ... ... ... жазық. Әлсіз тілімденген аллювиальды жазық Сарысу
ойпаңында ... ... ... ішкі ... атырауды көрсетеді.
Бүтіндей тілімделген бұл облыс-дефляциялы ойпаңдар, арналық төмен түсулер,
құмдар. Әлсізтілімденген аллювиальды ... ... ... ... ... ... Бұл жазық түзілу уақытында кішкене
ойысты аудандарға тураланған. Эолды, дөңесті, ... ... ... ... ... қамтиды. Оларда көлденең сатылы кескін бар.
Бірінші баспалдағының абсолютті ... ... ... ... ... 200-420м.
Құмды массивтер жоғарғы олигоценнің құмдарынан және Шу өзеніндегі
аллювийлі жайылма алды ... ... ... тым биік
бөліктері тізбекті-ұяшықты құмдармен көрінеді. Тізбектер солтүстік батыстан
оңтүстік батысқа созылған, биіктігі 60-80м, ... 12.30о. ... ... 20-40м ... ... ... қазіргі еңкішті жазық өзен террассаларында көрініс береді.
Шу өзені аңғары меридианды ... ... ... ... Шу ... ... бар - кең көлемді және биік сондай-ақ жайылма алды террассалары.
Үшінші террасса беткі қабатының абсолютті ... 330м көне ... ... ... террассаның биіктігі 65м, оның жасы орта төрттік, бірінші
террасса екіншісінің ішіне салынған, Шу ... оң және сол ... Ол ... ... жасы ... ... аңғары – үстіртті солтүстік шығыстан оңтүстік батысқа қиып
өтеді. Трапеция тәріздес ... ... ... 2-4см ... террассасы бар. Бірінші террассаның жоғарғы бөлігі саздақтан
құралған, ал ... ... ... ... ... мен ұсақ ... тастардан
құралған. Жасы кейінгі төрттік. Екінші террассаның жасы орта ... ені ... ... малтатасты түзілімдерден құралған.
2.2. Жер бедері пішіндері.
Аталмыш аймақ келесідей жер ... ... ... ... ... дәуір:
1) Пенеплен үгілу қабығымен белгіленген.
2) Пенеплен жоғарғы бордың малтатастарымен ... ... ... шайылған пенеплен.
4) Төбелі-таулы және ұсақ шоқылы таулы қырат.
5) Аңғарлы.
1)Үгілу қабығымен белгіленген пенеплен негізінен ... ... ғана ... және ... ... Қалдықты қыраттар
жақсы дамыған, қатты силицифицирленген ... ... ... ультраносты жыныстардың соған тән жамылғыларымен жабылған.
Бедерде олардың жоғарылауы белгілі күмбез ... ... ... ... тауы ... ... ... айқын көрінетін тізбек сияқты
яғни Қыпшақпай массиві. ... ... ... ... ... ... байланысты. Қазіргі уақытта қырат баурайлары сайлармен
бұзылған, әдетте ұсақ ... ... ... ... ... ... ... бор малтатастарымен белгіленген пенеплен жайпақ, бір
сазды, кей жерлері өте ... ... ... ... ... ... сорлы дефляциялы жас ойыстар мен тым ... ... ... ... ... әдетте аз қуатты және мезозойдың
үгілу қабығында жатыр. Жазық саздақ жамылғыларының қабаттарымен ... ... ... ... жоқ ... ... ... кеңістіктің
жалтыраған шағыл малтатасты жамылғылар жауып жатыр.
Бетпақ-Дала цокольды жазық батыс бөлігінде ... ... ... ... ... Бетпақ-Дала қабатты жазыққа жырылған
(ол шығыс Бетпақ- Дала шыңы деп аталады). Кертпеш, палеозой ... ... ... брақ ... ... ... бірге болған, олардың ішіне кірмеген. Жазықтың шығысы белесті,
цокольды жазықты, борпылдақ ... ... ... және ... ... Үгілу қабығымен шайылған пенеплен алдыңғы дәуірде жер бедеріндегі
жазық мұрагерлік ... ... ... ... ... Үгілу
қабығының толық жоқ болуымен дерлік орындарының біркелкі еместігімен
сипатталады, бірінші пенепленнің ... ... ... ... денудациялар пайда болды. Негізгі суайырықты кеңістікті түзе отырып
жер бедері типі айтарлықтай аймақты ... ... ... ... ... ... тастар түрінде, сирек-жалаңаш баурай түрінде.
Алуан тәріздес пенеплендер ерекшеленеді: жайпақ бөктер, жайпақ
төбешікті, ... ... ... және тағы басқа. Элювиальды-делювиальды
жамылғылардың қуаты шамалы ғана, ... ... ... ... онда жыныстардың созылып жатуы көрініс табады.
Аталмыш жер бедері ұсақшоқылы және төбешікті қырқалы түрге біртіндеп
ауыса ... ... ... ... сондықтан да қатты
жыныстардың тегістелуімен шығады ... ... ... ... ... ... және ұсақ ... таулы қырат. Өзіндік ... ... ... ... тауы ... Бетпақ- Даланы барлық
ұзындығымен кесіп өтеді. ... ... ... ... ... ... көне ... антецедентті (өзен өз ағғып
жатқан бойында блок немесе ... ... ... өзен ... ... ... Жалайыр-Найман белдемі жарылымдармен ... ... ... ... жай ... бар, ... мен шығуын тарамдалу жүйелерімен сипаттайды жалпы солтүстік батыс
бағытқа созылған. Бірінші ... жер ... ... ... ... Хантау тауының түзілуі), биіктігі ондаған метрден
жүздеген метрге дейін, екінші жағдайда ... ... ... ... пайда болады, ол тау іші ойыстарына бөлінеді (Жамбыл тауы).
Баурайлары тік, ... ... ... ... ... жабылған, баурайдан төменге түскен және оған жолақты түс
береді. Төбелі таудың биік ... ... онда ... ... сақталған
5) Аңғарлар. Ортаолигоцен-төменгіплиоцендегі аңғарлар тым кең ... ... ... Бетпақ- Даланың тек оңтүстігіндегі Пра-шу
аңғарында кездеседі. ... ... ... көне түбі ... жағдайда бақыланады, ал ... ... ... ... ... ... екі ... орнатылған.
Жоғарғы олигоценді және плиоценді.Олигоцен жасы Сарыөзек өзені аңңғарында
кездеседі. Сондай-ақ Қабланақшы, Терсбұтақ ... ... ... және ... ... деп ... ... олигоцендегі аллювий
айтарлықтай сазданған, ол осы жастағы аңғар аллювиінің негізі ... ... ... ұстамайды (Қарқалды Бетпақ -Даланың солтүстік
бөлігі).
Сарысу аңғарының жоғарысында айтарлықтай кеңею қатары бар, ... ... ... және беті ... ... ... Бұл ... кездері көл болған деген пікір бар. Төрттік кезеңде қазіргі ... ... ... одан ... ... анық ... және аңғардың
барлық созылулары-бірінші жайылма алды террасса биіктігі 5-6м, ол құмдақты
қабаттармен ... ... ... ... Ол ... ені әр жерде айтарлықтай (4км-ге) жетеді.
Бетпақ-Далада көне аңғарлардың фрагменттері ... ... ... мекені ауданында одан да көне аңғарлар бар. Солтүстіік
бөлігінде-Атасу, ... мен ... Жер ... олар ... ... төрттік кезең өзендері суымен толтырылған, сондықтан да
көне ... ... ... ... көне ... ... ұқсамайтын үгілу қабығы кездеседі.Бұл әдетте ... ірі ... ... ... және ... ... белгілерімен, жоғарғы олигоцен
жасы бар. Аңғарлардың ... ... ... бар ... бұлар терең емес ойыстар. Қарқалды аңғары батыс Бетпақ-Дала
үстіртімен ... және ... ... ... ... ... ... жас аңғарлары, орта жоғарғытөрттік уақытынан
басталады, тау жалаңаштанады және сирек ... ... ... ... және ... ... кезеңінде Бетпақ-Дала үстіртінің батысында
аяқталған Көкиірім өзенінің оң сағасында ұсталып қалған және кейініректе Шу
өзені ... ... ... ... бірнеше рет антецедентті (өзен ... ... ... блок ... ... тесіп өткен өзен аңғарының
бөлігі) Ергенекті, Қыпшақпай тағы басқа қыраттарды кесіп өтеді.
Қазіргі ... ... ... ... мен олардың сағалары
құрғап кеткен кейде құрғақ аңғарлары да ... Жер ... ... ... ... ... бақыланады және орындарымен жер
бетіне иірімдегі тұзды сулар ... ... Бұл ... ... ... бар, ... тік, ... құламалар иірімнің тек бүйірлі
қабырғаларында ғана емес оның ... ... де ... өзені аңғарын төрттік кезеңге дейін көне Пра-Шу бағыты ретінде
қолданды, бірақ ... ... ... ... ... ... мөлшері көне
аңғарды түгелімен құртып жіберді, тек бөлек фрагменттері ғана ... үш ... ... бар ... ... және екі ... ... төменгі жайылмалардың жасы қазіргі, морфологиялық тұрғыдан жақсы
көрініс береді. Көне жайылма ортасында ... ... ... мен ... көне түптерінің қалдықтары кездеседі. Бірінші террасса көп жерге
таралған. Шу өзенінің қазіргі аңғары ұсақ түйіршікті ... ... ... ... ... облыс болып табылады, ол плиоцен мен
төрттік кезең шекарасында пайда ... Оған ... және орта ... Шу өзені құйған.
Бетпақ-Дала үстірті аумағын келесідей жер бедері пішіндеріне бөлуге
болады: Өзен ... ... ... ... ... ойыстар. Шу
және Сарысу өзендері аңғарлары тым тік аңғарлар болып табылады.
ІІІ. БЕТПАҚДАЛА ҮСТІРТІНІҢ ҚАЗІРГІ БЕДЕР ҚҰРУШЫ ПРОЦЕССТЕРІ
3.1. Жер ... ... ... ... ... дамуы мен қалыптасуы палеозой эрасынан кейін
басталды. Палеозойда қалыптасқан құрылымды жоспарлар ... ... ... ... мөлшерде анықталған. Тіп-тік оң құрылымдармен байланысқан
жалпы оң ... ... ... ( тау, ... қырат) денудациялық-
цокольді жазықтар; теріс-төмен түскен-тегістелген үлескілерде акумулятивті
жазықтар бар. Кейінгі ... ... ... кезеңінде үстірт ауданы
тегістелген жазыққа немесе пенепленге ұқсас болған. Бұл палеозойдағы және
протерозойдағы жер тау ... ... ... ... ... ... мору ... бар болуымен анықталады. Шу-Сарысу
депрессиясының мезо-кайназой борпылдақ бөліктерінде де мору ... ... ... жоғарғы триас пен төменгі ... ... ... ... ... ... ... аумақ жазық бедер немесе
пенеплен ... Ол ... ... ... жоқ ... ... ... жетерліктей жағдайымен байланысты, осы
кезеңдегі ... ... ... қарқынды процестері мен күшті мору
қабаты қалыптасқан.
Бедердің келесі даму ... ... ... анық, ашық
көрінеді, жоғарғы күшті уақытта негізгі Шу-Сарысу депрессиясының өңделгені
басталды. Жоғарғыликовты шөгінділер Шу-Сарысу ... мен ... кең ... ... Орталық облыстағы депрессияның солтүстік
батыс бөлігіндегі осы кезеңнің шөгінділері жер ... 210м ... ал ... ... және ... ... ... облыстарында
олар жер бетіне шығады. Бұл уақытта Шу-Сарысу депрессиясының солтүстік
батыс бөлігінде ... ... ... ... ... жер ... тарихында орталық эоцен мен
төменгі олигоценнің қосылуымен дамыған. Тым көне ... ... ... ... ... ... ... жасы орта эоцен
мен жоғары эоценнен төмен.
Қазақ қалқанының көтерілуі бордың ... ... және ... ... ірі эрозиондардың қалыптасуын сондай-ақ тектоникалық фактор
әсер ... ... ... ... зонаға (белдемге) байланған және
облыстағы көне шөгінділер жарылымдарымен тураланған.
Барлық аудан төменгі палеогеннің ... ... ... ... және жылы климаттың жетерліктей ... ... ... ... ... ... ... құмдақты-малтатасты
шөгінділері таралған оны Бетпақ-Дала үстіртінің ... ... ... шайып кеткен /5/.
Орта олигоценге дейінгі дәуірде шығу тегі өте сирек кездесетін
келесідей жер ... ... ... ... ... ... ... борпылдақ үгілу қабығымен белгіленген.
2) Цокольды жазық силицифицирленген үгілу қабығымен белгіленген.
3) Көне аңғарлар.
Цокольды жазық (пенеплен) борпылдақ үгілу қабығымен белгіленген.
Тым типті ... ... ... және ... ... ... олардың әр жерін жоғарғы бордың малтатастары жауып жатыр.
Бедердің жалпы түрі тамаша жазықты ... Ол ... аз ... жамылғысымен жабылған, малтатастар мен үгілу қабығын түгелдей
жауып ... Бұл ... ... ... әр жерде жоғалып кеткен және
беті шөлдегі тотыққан, ... ұсақ ... ... ... ... сауыт» деп аталатын өзіндік бейнедегі тегіс жамылғы береді (Сурет
1) ол шөлді ... ... 1. ... ... дефляциялы «шөлді сауыт»
(З.А.Сваричевскаяның суреті)
Бұл жазықтың қалдықтары үнемі үгілу қабығының таралуымен ... және ... ... ... көрініс береді. (Сурет 2).
Сур 2.Бетпақ- Дала. Үгілу қабығының қалдықтары.
(А.К.Рюминаның суреті.)
Цокольды жазық силицифицирленген ... ... ... ... немесе тізбекті сипатқа ие. Қатты силицифицирленген үгілу қабығы
Бетпақ-Даладағы ультранегізді жыныстардың ... ... ... ... ... ... Бедерде ол ... ... ... ... ... ... үгілулерге ұшырайды және
күшті іріктелудің денудациялық көтерілуі ... ... ... ... олигоценнің төменгі бастамасы барлық сипатталып ... ... ... ... теңіз жоқ болып кеткен ... жер ... ... ... ... ... ... яғни ол
теңіз шөгінділері сумен шайылып өтіп кеткен.
Тым тез көрсетілген климаттық белдеуге байланысты (ыстық және суық
аридті ... орта ... ... ... ... ... ал ... көмірі көп жынысты
қалдықтармен сипатталады. ... ... жаңа ... ... ... байланысты. Бетпақ-Дала үстірті аумағы материалдардың жиналатын
облысы болып қалып жалғаса ... ... ... іле-шала
көтерілулер мен жатқан бөліктер болды, сипатталған эрозиялық іс-әрекеттер
көне Шу аңғарының пайда болына ... ... ... ... ... Шу Іле ... ... шығысында табылған, мүмкін Іле
аңғарында да ... ... 3 ... ... ... ... Силицифицирленіп белгіленген үгілу қабығы,
пенеплен. (З.А.Сваричевскаяның суреті)
Батысындағы жоғарғы олигоценнің аллювиальды шөгінділері көне өзен
аңғарларын толтырады, ... ... ... бақылап отырады, бірақ Шу
өзенінің оң жағалауындағы Андасай 140м аралықтан Сарышығанақ көліне дейін
жетеді. ... ... өзен ... ... ... жайылған,
нетижесінде жоғарғы олигоцен ... кең ... ... ... яғни ол ... ... ... созылған және Шу-Сарысу
депрессиясының барлық ... ... ... алып жатыр. Жоғарғы
олигоценде аридті және гумидті аумақтың шекарасы оңтүстікке ... ... ... ... ... ... тек Орталық Азияда
кездеседі. Тек Шу-Сарысу депрессиясы шегінде ... ... ... сұр ... және жалпақ жапырақты Тұран флорасы мен ... ... ... ... кейінгі дәуірдің бедер түзілулері миоценнің
басында болған, ... ... ... оң ... Жоғарғы олигоценнің аяғындағы көтерілу миоценнің басындағы
дәуірде біршама тектониканың жолын қуды және де өзіндік ... ... Ол ... ... ... Арал ... сазды
шөгінділері түрінде ізін басады, бірақ судың шайып кетуі нәтижесінде олар
оңтүстік бөлігінде ғана ... ... ... ... ... миоценнің басталуымен сәйкес
келеді. Жоғарғы миоценнің аллювиальды шөгінділері кең аңғардың шайылуымен
жүреді, ол жоғарғы ... ... Шу ... ... ... ... тауының етегінде, Қырғыз ... ... ... ... ... ... жайпақ шлейфтар
тура осы уақытта күшті тілімденген /5/.
Жоғарғы миоценде Бетпақ-Дала үстіртінің барлық ... ... ізі ... Оның ... ... және қызыл түспен мұраланады,
олар күшті карбонатталған және ... өте мол. ... ... ... мен ... органикалық қалдықтардың болғанын сипаттайды (далалық ... ... ... кезең таулардағы тектоникалық ... ... ... ... ... ... ... ойпаң жерлер мен Шу-
Сарысу ойпаңында өткен. Қарастырып ... ... ... дамыған бедер
Бетпақ-Дала үстіртінде қабатты-денудациялық жазықпен көрініс табады, ол ... ... ... ... ... ... Ертетөрттік дәуірінің соңында
көтерілулер Шу ... ... және ... ... ... қалыптасуына әкеп соқты. Орта төрттік кезеңінде Шу және
Сарысу өзендерінің екінші ... ... ... ... ... ... ... Төменгі төрттік кезеңінде тектоникалвқ
көтерілулер күшейді: Шу-Сарысу өзендерінде алғашқы жайылма алды террассалар
қалыптасты.
Солтүстік батыс бөлікте ... ... ... ... ... ал ... аңғары Бантықарын өзенінің төменгі үлескілерінен
шығысқа дейін қозғалды. Бұл уақытта Сарысу Шу өзнніне құйған еді.
Голоценде жаңа ... ... алды ... байланысып қалыптасты және бұл жайылмаға шөгінділер
жиналған. ... ... ... ... аридті климатпен тектоникалық
тыныштықтың күшеюімен байланысты. Голоцен кезінде аридті климаттың ... ол ... ... ... ... ... ... отыр ол
бедердің эолды ... ... және ... ... ойыстар
қалыптасады, бұлардың барлығы Бетпақ-Дала үстірті аумағында кең көлемде
таралған. ... ... жер ... ... ... ... ... олардың дамуы бір-біріне тәуелді болмай өз бетінше ... ... ... ... массалары жер бетінде қалады және де ойыстардың
түбінде көтеріңкі ылғалдылық пайда болады. Міне осы жағдай ... ... ... ... ... ... ... жер
бедерінің дамуында климаттық фактордың маңызы зор. Тым ... ... ... ... ... мөлшері булануға өте көп ұшырайды жел
әрекетінің де маңызы зор, жел үгілудің басты ... ... ... /5/.
3.2. Қазіргі бедер құрушы экзогендік процестері
Қазіргі бедер құрушы үрдістер ... ... ... қазіргі
қуаң климатпен ескертілген. Гравитациялық (ауырлық күші) үрдістер
салыстырмалы ... ... ... Сирек тығыз емес өсімдік жамылғылары
баурайдағы құрғақ қалдық материалдарының еркін ... ... ... ... плащ және ... тасқын түрінде болады. Бұл
тасқындар, әсіресе ірі шағыл тастың бар болуынан ... ... ... ... ... қоректенуімен араласады, әдетте тау жыныстарынан
шығатын жалаңаштанған түрдегі баурайдың жоғарғы бөлігінде жайғастырылған.
Жазықтың қуаң климаты ... ... ... ... ... ... ... пайда болған жыныстарды бүлдіруге себепші
болған. Қарқынды механикалық желге ... ... ... ... әрі ... ... материалды алуда түйіршікті сипаты бар,
аркозовты құмдары болу, тек ... қана емес дала ... да қуаң ... ... ... ... ... коллоидты байланыстыратын
материалдардың жоқтығынан, сусымалы өнімдердің ... ... Тым ... мен ... аяқ ... ... ал ұсақ құмдар мен
құмайттардың кішкентай ... ... ... ... да ... граниттерден құралған, кейбір жағдайда баурай түрінде аудандағы
үлкен көлемді жалаңаштанған жыныстардың болуынан, мұнаралы және ... ... ... өте ... бедермен сипатталады /4/.
Қазіргі процестер аридті климаттың ... ... ... ... Климаттың қуаңдылығы жайпақ баурайлар мен
құрғақ аңғарлардың алаңдық ... ... тән ... ... Тым ... ... ... үлескілерінде немесе әдетте жоғарғы
арна бақыланып ... да ... ағын ... іске асырылады. Бірақта
үлкейтілген үлескілерде су лықсуы болған жерде, әсіресе ... ... ... аз ... аңғар түбі беткей болып кетеді, одан кейін
тілімдер бақыланады, тілім-тілімдер одан әрі жақсы ... Бұл ... ... ... ... арна ағып кетіп шоғырланбаған алаңға
тез ауысып көп км-лі аңғар ендігінде кеңейтіледі және ... ... ... бедер пішіндері негізінен желдің әсерінен пайда
болады. Желдің әрекетіне байланысты ... ... мен ... ... деп айтады.Эолдық процестердің морфологиялық жағынан
көрініс беруі үшін мынадай ... және ... ... жауын-шашынның өте аз болуы, қатты желдердің жиі болуы,
өсімдіктер жамылғысының жоқ болуы ... ... ... тау ... ... ... ұшырауы /19/.
Сорлы дефляция бұл – шөлді дефляциямен байланысқан өте қызықты
құбылыс. Бұл ... ... ... Бетпақ-Даланы Д.И.Яковлев
сипаттаған. Жас ойыстардың ... жаңа ... ... ... ... жоғары деңгейде жайғасқан. (шамамен 1,5м тереңдікте,
мамық сортаңдардың қалыптасуы ... және ... ... ... ... болады. Сорлы дефляция болып өткен терең жырылған эпохалы
осы ойпаңдарда әлі күнге дейін түбінде көлдері бар. ... бұл ... ... ... ... және ... ... шөлді ландшафтта жиі кездесетін бедер элементтері. Олар
терригенді материалдармен толған ... және ... ... көтерілуіне
байланысты түбі ылғалды, батпақты немесе қабыршақты сорларға ... ... ... ... терригенді материал тұзбен жымдаса
дәнекерленуі нәтижесінде құралады қабыршақтың беті құрғаған кезде ... да, тұз ... ... бөлшектермен араласып іркілдек
сорларды түзеді. Кейін іркілдек сорлардың құрғақ топырағы жел ... ... ... ... ... ... пайда болады /19/.
Тақырлар және тақыр арты беткейі, ... ... ... ... ... Орта ... да ... Тақыр – бұл бір
уақыттағы құрғаған, кепкен көлдің түбі, беткей ... ... бар. ...... ... ... сұйық болып гигроскопиялық
ылғалдығының кішіреюінен, көлемінің бірден ... ... ... Бұл күш ... үлкен күштенудің жарық пайда болуына, корковты
қабаттың пайда болуына және полигонның қалыптасуына әкеледі. Полигондардың
механикалық құрамына байланысты оның ... ... ... бар. ... ... ... дөрекі болса, полигондардың қалыптасуы кебумен
жанамалап жүреді және дөңесті полигондар ... ... егер ... ... ... ... ... сазды колоидты материалдары болса,
онда кепкен сазды қабаттар бөлігі тым ... және ... ... төсенішті жағдайы өтеді (пустынный попирус) шөлді ... ... ... ... ... сипатқа ие; үнемі тақыр аралығында бірнеше
көтерілген өлкелер мен ортасы шұңқыр типтері кездеседі.( Сурет. 4.)
Сур. 4. Тақырдағы сазды қабықтар. ... ... ... ... ... тағы ... ... грунттары екі жарықтар жүйесімен
сипатталады, ірі полигондарды қалыптастырады, оның ішінде өте ... ... ... көрінген. ... ... ... ерте ... ... ... ... болады. Мұндай жағдайда ... ... ... кең ... ... ... деп санайды.
Тақыр тегіс жалаңаш түбі теп-тегіс өсімдік өспейтін, мезгіл- ... ... саз ... ... ... Олар су ... ... пайда болады. Түбінің тегістігі сондай аттың тағасы да ... ... қар ... немесе жаңбыр жауғанда сазды даланың
үстінде көптеген кішігірім ойпаңдардың ... саз ... ... с ... Жазда су буланып кеткеннен соң сазды материалдар
тұнбаға айналып, құрғап және тығыздалып қатты ... ... ... ... ... соң беті ... ... жарықтармен
шимайлана шатынап, көп бұрышты бөлшектерге ... ... ... ... ... және ... аналық жыныстар
жағдайында немесе тұздалғангрунт ... ... ... пайда болған. Сортаңдар үздіксіз ... ... ... ... ... ... деңгей 1,5м тереңге түскенде
грунт суларының деңгейімен тоқталады.Сортаңдар мен тақырларда ... ... ... ... ... мен террассалар кездеседі.
Сур.5 Бетпақ-Дала сортаңдарының полигоналдық беті
(З.А.Сваричевскаяның суреті)
Ерекше орасан қызық құбылыстар тақырдан кейінгі ... ... ... ... ... малтатасты материалдармен бақыланады. Дөңесті
полигондар кішкене білекті сынықты материалдармен көмкерілген, толығымен
тасты көпбұрыштарды еске түсіреді, ... ... ... ие. ... ... тақырындағы тасты көпбұрыштар.
(З.А. Сваричевскаяның суреті)
Кей жағдайда олар жайпақ баурайларда дамыған болса, онда олардың
бірте-бірте ... ... ... және ... ... ауысуы,
беткейдің жол-жолақты түрін береді. Полярлы ... ... ... тоң ... ... ... ... жатқан процестердің
жаңаруынан және қайта ылғалданған массаның кеңеюі нәтижесінде жібіп кетеді
және ... ... ... ... ... себептері, аналогты
полярлы облыстарға байланысты. Тек мұнда ғана өз ... ... ... ... ал ... ... ... тең, үнемі түскен
қарлардан және тереңдегі ... ... ... ... /5/.
Алаңдық дефляция процестерімен шөлді тас қабық ... ... ... ... ... ... ... галькалардан
тұратын борпылдақ материалдармен жабылған. Галька қабатының қалыңдығы 1-
3см тегіс жамылғыларда жатыр, төмен ... ... ... одан ... сирек галькалармен сақталған. Бұл қабат ... ... ... саздақтың шайылу процесінен және сынық материалдардың бірте-
бірте жиналуының қамтамасыз етілуінен пайда болған. ... ... ұсақ ... ... ... ... ... байланысты, ол бірте-
бірте терең каналдарға айналады. Сынық материалдардың беткейі ... ... ... ... ... мен түннің жылдам суынуына
байланысты, тез жарылады. Бұны өте жақсы қазылған малтатасты материалдармен
бақылауға болады, ... ... ал ... ... ... ... ... суффозиямен байлынысты біраз аңғарларда
бақыланады. Мысалы Бетпақ-Даладағы Қарқалды аңғарында, қазіргі беткейлік су
ағыстары жоқ, ал ... ... ... ... мүмкін жыл сайын емес
оның болатынын куәландырады. Бірақта аңғардың бар ... жер асты ... ... ... су ағындары бақыланады. Аңғардың тартылу
үлескілерінде (әдетте бұл антецедентті ... жер асты ... және ... ... ... ... ... астында
орналасқан саздақты материалдардың ... ... Ақыр ... ... және анық ... ... пайда болуы әсіресе оның
жоғарғы басты бөлігінде ... ... ... аймақта аридтелген
климат пен үгілу процестері қарқынды жүреді. Желдің айтарлықтай үлкен әсері
бар, үгілу өнімдерін өндіреді. ... ... ... өзен ... ... кезеңімен апарады /5/.
3.3. Қазіргі бедер құрушы эндогендік процестер
3.3.1. Геологиялық құрылымы
Аймақтың геологиялық ... ... ... ... ... ... ... көтерілімі, Көкпансор, Созақ-
Байқадам, Мойынқұм ойысы, Шудың көтерінкі жері және ... ... ... ішінде көтерілімдермен бөлінген дизъюнктивті бұзудағы
күрделенген шекаралар, екі ... ... Шу және ... ... ... алаптарының платформалық қабы ... ... ... ... ... ... жәнеде олар төрт ... ... ... тұрады-төрттік, неоген палеоген, және жоғарғы бор
шөгінділері. Алғашқы ... ... ... ... ... ... ... болып табылады, ал соңғысы алуан түрлі өнімдер мен минералдауға
қолданылады.
Кембрийге ... ... ... ... ... Солтүстік Кендірлік сілемдері граниттерінің айтарлықтай
бөлігінде Ақбастау мен Құрманшит таулары ауданында ... ... ... ... Дәл ... ... ... мен кристалды тақтатастар
салыстырмалы түрде нашар таралған, ол төменгі орта ... ... ... ... кеткен. Жасыл кварцты-хлоридті тақтатастар,
сондай-ақ қабаттар, гранитті кендірлік массивінің солтүстігінде ... ... ... ... ... және ... бар темірлі кварциттермен сипаталады. Жоғарыда жатқан
шөгінділер төменгі кембрийлік ... ... ... свитасы. Құрамында алуан түрлі гнейстер, слюдалық
тақтатастары, сондай-ақ аз ... ... мен ... ... ... ... шектеулі таратылуларды пайдаланған. Оның
шөгінділері ашық екі үлкен емес ... ... ... ... ... ... мен шығыс түріне бөлінеді. Сарықамыс сондай-ақ
кішірек жолақты түрдегі Тесбұлақ мекені.
Тесбұлақ мекеніндегі баурай ойыстарында ... және ... ... бар, ... ... ... плагиоклаз-биотитовты
гнейстермен, лейкокративтермен және мускавиттермен, гранитті ... ... ... ... ... свиталардың дамуын 1962 жылы В.Н. ... ... оның ... ... құба және ... мусковитті және
далалық шпатты гнейстер басым болған және ... ... ... ... ... ... құба ... жоғарғы жағында кездеседі; амфибиолиттер мен ... ... ... ашылуы 1900 м. Солтүстік түрінде 8км. Үлкен
Сарықамыста сирек түбірлі шығулар мен ... ... ... тақтатастар мен амфиболиттердің бағыныңқылық мағынасы бар.
Шығыс Бетпақ-Дала шөгінділерінің көне жасы орнатылмаған. Олар тек
девон жыныстарымен көмкерілген. ... ... ... ... ... пен Орталық Қазақстанның қабаттарын анологиялық салыстыру
оларды төменгі-орта-протерозой деп саналуына ... ... мен ... ... ... Солтүстік батысқа
бағытталған ені 5-15км, ... ... ... ... ... ... (Тесбұлақ) массивтері созылған. Бұл тілім-
тілімдердің құрылысы сұр және қарақоңыр ... ... ... ... ... құба ... ... мен бірдей
тасты мусковитті тақтатастар кездеседі. ... ... және ... тақтатастар дамыған, яғни Н.С.Зайцеваның ... ... ... жауып жатыр бұл Тасжарған свитасына қатысты. Қарсақпай
ауданындағы ... ... ... ... ... қабаттардың
жасы негізгі салыстырулар болып табылады. А.А.Недозвинаның пікірі бойынша
Ақбастау свитасындағы қабаттардың ұқсастығы бар ... ... ... ... ... жоғарғы жағында
орналасқан Ақбастау свитасы, ... ... ... ... ... қарай және тағы басқа жердегі дөңесті құрылымдар
ядросында көрініс ... Ол өте ... ... ... ... таулы өнімдер негізінде анықтауға болады.Свитаның кварц қабаттары
(жолақтары) сирек орналасқан ... ... ... сұр ... ... ... ... кейде тақтатастардың құрамында
альмандиннің ұсақ ... ... Оған ... ... ... қалыңдықтағы ұсақ қабатты кварцты желі мен жолақтары тән.Тасжарған
свитасының шығу аймағында сүттей-ақ өзекті кварцтардың ... ... ... ... және ... ... ... свитаның
қуаттылығын өлшеу қиын. Ол ... 1500 ... ... ... тақтатастары метаморфты кремнийлі туффиттердің үлкен және кіші
сынған материалдардың қоспаларынан қалыптасқан.
Кембрий жүйесі.
Кембрий жүйесінің төменгі ... ... ... ... ... ... ... тараған. Оңтүстігінде Юалы көлі мен
батысындағы Шайтантимеске қатысты. Олармен көлемді дөңесті ендіктегі
антиклинальдары мен ... ... ... қанаттары құрылған. Ондағы
Ақбастау свитасы протерозойдағы Тасжарған свитасын жауып жатыр, антиклиналь
ядроларына шығады олардың жылдам ... ... ... ... ... мекенінің орналасқанын көруге болады. Төменгі кембрий дамыған
солтүстік шығыс даласы Жалайыр-Найман ... ... ... ... ал ... ... девон қалдықтары мен жабылған.
Құрманшит, Қырат тауларында және ... да ... ... ... ... ... саңылаудан шығады.
Ақбастау свитасы үнемі қабатталған ақ қант тәріздес кварциттермен,
ақ және көгілдір мраморлармен, мусковитті-кварцитті және кварцты-далашпатты-
карбонатты ... ... Оның ... ... темірлі
кварциттердің азғана маңызы бар, олар ... ... ... қалың
қабаттарды құрайды, свитаның жалпы ... ... ... толығымен көбірек жарықтары Ақбастау тауынан солтүстік батысқа
жалаңаштанған. Оны мұнда 2-ге бөлуге ... ... ... (2100м) ... сұр ... кварциттермен, кварцты-карбонатты-далашпаттармен және
кварцты-далашпатты-мусковитті тақтатастардан құралған. Оның ... 53-65м ... екі ... ... гематитті
кварциттермен белгілі. Бұларда темір құрамы 20-30% дан көп емес. ... ... ... ... бөлігі Қаратөбе, Қырат тауларында
және тағы басқа аудандарда көрініс берген /4/.
Жоғарғы свитасты (700-1000м) төменгі ... ... ... ... ... жақсы көрініс берген. Свита асты
кварцты-мусковитті және кварцты-дала ... ... ... маңызы бар мономинералды және мусковитті кватциттері бар. Жоғарғы
свита асты сондай-ақ ... ... ... саңылауында эрозионды
жалаңашталған, ол онда ... ... және ... ... ... М.И.Александрова мен Б.И.Борсук (1955ж)
ауданның темірлі кварциттерінің қабаттарын ... ... ... екі ... ... ... ... мен И.В.Хохлованың
пікірлері бойынша жоғарғы свита астының тым шұбар литологиялық құрамы ... мен ... ... ... ... ... ... порфириттер, жоғарғы жағы конгломераттар мен ... ... ... ... ... ... бөліктерінен және терригенді метоморфизмдерден пайда болған.
Біріншісіне ... ... дала ... ... ... және
кварцты карбонатты тақтатастар қатысты. Оларда кәдімгі сынықты қалдықты
құрылымдар ... ... ... ... ... рутилалар,
турмалиндер мен апатиттер көп болады. ... ... ... және ... ... ... міндетін орындаған. Кварцты-
серицитті ... ... ... ... ... өте жиі ... ... кварцтар мен ... ... және ... ... көп ... свитасының жасы протерозой жыныстарының үстіне келіспей
жатуы негізінде шартты түрде анықталған;ы тек ... ... ... ... ... шөгінділері протерозой немесе төменгі кембрий
жасында топталған. Свитаның кембрийге дейінгі жасы ... ... ... кембрий жыныстары құрылымымен куәләндырады, ... ... мен ... қатпарлықтардың жоқтығынан, және темірлі
кварциттердің болғандығынан оларды протерозой қабаттарына жақындастырған.
Свитаға Б.В.Тимофеев мәселелік ... ... ... ... оларды спораларға бөлген /4/.
Орта және жоғарғы кембрий шөгінділері Домбралытау таулы ауданында
дамыған, азғана ... ... ... ... ... ... ... өте нашар зерттелген, сондықтан жалпы ... ... ... ... ... ... жасыл-сұр кварцтардан,
полимиктовты ... ... ... және ... қарақоңыр-сұр әктастардан құралған. Жарықтардың
жоғарғы жағында кремнийлі және ... ... мен ... ... бар көмірлі-сазды кремнийлі ванадийі бар ... ... ... ... ... жыныстардың жатуы орта жоғарғы кембрийдегі Кіндіктас тауларының
шөгінділерімен шартты түрде сипатталатын ... ... ... және ... ... ... ... жүйесі
. Шығыс Бетпақ-Далада девон ... ... ... ... ... «Шу ... тым көне интрузиялары кембрийдегі және
кембрийге дейінгі шөгінділерді көмкеріп, бетін жауып жатыр. Мұнда ... ... ... Төменгі-орта девондық және континентальды франк
ярусының шөгінділері, вулканнотерригенді; тығыз фамен ... ... ... ... ... байланысып, солармен бірдей
қабатты құрады. ... ... ... ... ... Б.И.Борсук (1955ж), И.В.Хохлов, ... (1954ж) ... ... орта ... және ... ... 1960 жылы ... төменгі орта девон шөгінділерін екі қабатқа
бөлген, олардың ... ... ... болғандығын
көрсеткен. 1964 жылы С.Г.Токмачева мен Л.В.Палец ... ... ... ... ойысы) Шу-Балхаш ауданындағы көктас свитасының
аналогын бөліп, төменгі және орта ... ... ... ... ... ... негізінде живет шөгінділерінің бар екенін
дәлелдеген. 1964 жылдың ішінде олар «Шу ... ... ... орта ... мен ... ... ... жіберген. 1963-68 жылдары
С.Я.Шувалов Шу көтерілімінің төменгі орта ... ... ... талдап
зерттеген және оны төменгідевондық-эйфельдік, ... деп ... мол ... ... бірінші рет шартты ... ... ... Ол 1964 жылы ... бірге фамен ярусындағы
қызыл түсті балықтың қалдықтарын көрсеткен. 1964 жылы ... ... ... ... жоғарғы свитасындағы С.Г.Токмачева
қараған көктас аналогының ... ... ... ... ... ... ... Негізінде Бетпақ-Далада девон шөгінділері Шу-Балхаш
ауданындағы көктас свитвсымен қатарласып жатыр. Олар ... ... ... олар ... жасындағы шекарада бәсекелеседі;
қабатта жоғарғы силур мен төменгі девон жасының болуы мүмкін. Шөгінділер Шу-
Балхаш ... «Шу ... ... жарылымдар зонасына жақын, жолақты
солтүстік батыс ... ... Олар ... ... Кішкенесор
ойысында дамыған. Сипатталып отырған ... құба ... ... және ... ... ... береді. Төменгі жағында конгломераттар көп, олардың қуаттылығы
созылып жатуына ... ... ... тас конгломераттары мен
түйіршікті құмдар жақсы бөлінгенжәне сырғыған. Жоғарғы жағында көгілдір сұр
күлді туфтар белгіленген. ... мен ... (1961ж) ... ... ... ... ... келіспеушіліктері негізінде
Қасым көлінен 8км оңтүстік шығыста жоғарғы ... ... ... ... Орта ұсақ конгломераттар, конгломератты құмдақтар, жуан-
ірі ортатүйіршікті кварцты құмдақтардың ... ... ... ... мен ... ұсақ ... ... тақталанып, қуатты байламдалып
орналасқан (370м). Ұсақ жұмыр ... ... ... ... аплиттерден, порфириттерден тұрады. Байлам ішінде –құба ... ... мен ... ... ... бар. ... құбалы-сұр
бадамтасты андезитті порфириттермен жабылған (56м). Қызыл қошқыл(вишневый)
алевролиттердің бөлшектерімен және жұмыр ұсақ ... мен орта және ... ... ... және үлкен түйіршікті құмдар мен
көмкерілген. Қабатталған ұсақ, ... ... ... ... және құба
конгломератты құмдар қуаттылығы 560м ұсақ ... ... ... бар. ... ... ұсақ және орта ... ... жатыр,
олар ұсақ жұмыр конгломератты линзалар мен қызыл қошқыл алевролиттің (810м)
бөліктерінен тұрады. Оларды көгілдір қабатты ... ... ... ... құба және сұр ... ... ... құмдар бар. Жалпы ашу
қуатты және төменгі девон шөгінділері 2680-2690м. Қаратал ... ... ... төмен; конгломерат мөлшері азаяды да Бетпақ-Даладағы
төменгі девон және жоғарғы ... ... ... ... ... вулкандар мөлшерінің тез бағынушылығымен ерекшеленеді. Олар
свита шөгінділеріне жақын және Шу-Балхаш ... ... ... және тағы ... ... ішкі иіндері болып табылады /10/.
Төменгі және ортаңғы бөлім. ... ... ... ... ... алып ... ... және туффогенді шөгінділер,
жолақты түрінде Қасым көліне дейін созылып жатыр және Төртқұдық, ... мен ... ... дейін созылған. Көбіне толық қиық төменгі-
орта девон шөгінділерінің туффогенді қалдықты типі ... ... ... 5 ... ... ... ... Г.Маркова, С.Г.Токмачев және
Л.М.Палец мәліметтерінше шөгінділер жасы жоғарғы силур- төменгі ... ... ... ... қиықтың пайда болуы үлкен жұмыр
конгломератты жұмыр порфероидтың ... ... ... ... ... жоғарғы жағында орналасқан, жолақты күлгінді туфтар
орындарында қабатталған құба ұсақ түйіршікті ... ... ... ... ... ... ... эффузивтің ұсақ жұмыр
конгломераты пайда болады. Негізгі қабат сұр ... және сары сұр ... ... толған, олардың арасында жұқа сұр құмдақ доломиттер
бар. Барлығының қуаты шамамен 1600 ... ... ... ... төменгі-орта девон кең жолағы
солтүстік батысқа қарай созылып жатыр және С.Я.Шувалов оны 5 ... ... ... вулканды, терригенді, вулканды-қалдықты және
құмдақты. Конгломерат бумасы үлкен ... ... ... ... ол ... құмдақтармен және алевролиттермен жоғары ... ... ... ... ... лавалар мен андезитті
порфириттер кездеседі. ... бума ... ... ... ... ... лава ... құрамы мен ұсақ
түйіршікті құмдардан тұрады. Терригенді бума ... ... ... алевролитті және түйіршікті түрінен тұрады. Оның
құрамында әкті құмдар, ... ... және ... ұсақ ... және әк
линзалары бар. Келесі бума құмдақтар мен алевролиттерден тұрады, біраз
фельзиттің, туффогенді ... ... тас ... ... ... ... таулы ауданы және Шеңгелді мен ... ... ... орта ... ... эффузивті-туффогенді түрі,
яғни С.Я.Шувалов 2 қабатқа бөлді. Олар өзара үлкен вулканды денелердің
кварцты порфирлерімен ... ... ... ... ... ... ... көшкіндер кристалды туфтер флюидалды туфтер, кең дамыған
фельзиттер, ... ... ... ... мен туфтер сирек
кездеседі. Қиманың қуаттылығы 750м, конгломерат қабаттарымен ... ... ... ... Төртқұдық биіктігінен оңтүстікке қарай 2 км
бақыланады, оның негізінде шар тәрізді көшкіндер ... және ... және ... ... және ... ... ... жоғарғы қабаттарын құрайды.Плагиопорфирлерде липаритивті
құрамдар және фельзит-порфирлер, қою ... ... ... ... ... ... қызғылт құмдар мен сабақты фрагменттер жатыр. Бума
қуаттылығы 44м.
Жоғарғы қабаттың төменгі бөлігі Құрманшит ... ... ... ... сұр-қызғылт флюидальді мен ... ... ... Жоғарыдағы жыныстар әртүрлі: жасыл-сұр
миндальдытасты андезитті-базальтты ... ... ... ... туфтар. Қиманың жоғарғы жағы құба ұсақ
және орта жұмыр конгломераттардан, қою қызыл слюдалы ... ... ұсақ ... ... тұрады. Алевролиттер келесі қабаттардан
тұрады. Жоғарғы ... ... ... (300м) ... ... ... 5км ге ... Әр 2-3 қима дацитовты
порфириттерді, гиалоандезитті және ... ... ... және орта қышқыл құрамдарды туғызады. ... ... ... ... ... құба ... ... қызыл
ұсақ және орта түйіршікті құмдақтармен, полимикті кейде ... ... ... құмдақтарда флора жиналған. Құрманшит ... ... ... ... ... ... вулконогенді. Құба орта, ұсақ
және әртүрлі малтатасты туффогенді конгломератты ұсақ липоритивті вулкандар
граниттер және ... ... 20%, қима 1500м ... ... Сондай-
ақ құба, жасыл-құба, сұр-құба және қою сұр ... ... 50%), кең ... ... құба және сұр ... басым.
Жоғарғы қабат құрамының әртүрлілігін С.Я.Шувалов ... ... ... ... ... тауының оңтүстік шығысында дамыған
вулканиттерді ол ... ... деп ... Оның ... олар ... эйфельде жатыр /4/.
Живет қабаты. Кең тараған живет қабаты бірнеше кіші солтүстік шығыс
бағытта ... ... ... олар ... ... ... қалыптастырады. Литологиялық құрамына қарай
олар ... және ... ... сұр ... қою қызылға дейін құмдақтар,
алевролиттер, сирек конгломератты құмдақтар ... ... ... ... орта ... ... ... және көне
жыныстарда пайда болған. Ойпаттарда ірі сынықты материалдар, ... кей ... ... ... әк пен ... басым.
Қабаттың жоғарғы жағы ала-құла бумалар жасыл және құба құмды, алевролитті
және ... ... ... болған. Жалпы қалыңдық қуаты 1765м. Ол жоғарғы
девон жыныстарымен жабылған. Кішкенесор иінінде шөгінділер ... ... ... ... және ... түсті фаменмен жабылған. Кішкенесор
иінінде живет қалыңдығының қуаттылығы 4500-4700м. Төменгі бума ... жылы ... ... Сарықамыстан 2 км шығысқа қарай, жоғарғы
живет қабатында ... бума ... ол ... ... ... вулкономиктерден және туффогенді құмдардан, туффогенді
конгломераттардан, ... ... ... ... қабатының шөгінділері
өсімдіктер қабаттарымен жақсы сипатталады, және өсімдіктер әлемі ... ... ... бөлім. Бетпақ-Дала шығысында жоғарғы бөлім франксты қабаттың
шөгінділері шартты түрде кең таралған фамен ... ... ... бөлігімен байланысты.
Франск қабаты. Конгломераты құмдақты қалыңдығы Шеңгелді бұлағындағы
ауданда дамыған және солтүстікте живет қабаты жыныстары ... ол ... ... Онда өсімдік қалдықтары табылмаған және оның ... ... ... анықталады. Қабаттың шөгуі солтүстік
шығыс бағытта жүреді. Төменгі бума (680-720м) құба ... ... орта ... тастардан тұрады. Жоғарғы бума қызғылт және сұр қызғылт
түсті ұсақ түйіршікті ... ... ... ... ... ... ... тастар кездеседі ал жоғарғы жақта олар толығымен жоқ.
Жоғарғы бума қуаттылығы 135м. Қабаттың жалпы қалыңдығы 800-850м /4/.
Фаменск қабаты. ... ... ... ... ... ... таскөмірлі жүйемен байланысты және брахиқұрылымның негізін
қабаттайды. Олардың ... ... орта ... ... ... орта және ... түйіршікті бумалар жатыр, ал одан да
жоғары ұсақ түйіршікті қызылтүсті полимиктивті құмдақтар бар. ... жеке ... ... ... және
қалыңдығымен сипатталады. Қасым мульдінде ол 200-220м, Кішкенесор иінінде
100м ден ... ... ... жасы ... ... ... ... жатпауымен сипатталады сондай-ақ турней пайда болуымен
жабылған. Себебі суреттелген аудан Жезқазған палеогеографиялық ... ... ... болғандықтан және онда ... ... ... бақыланады, яғни қызыл түсті бума, ... ... ... ауданындағы фаменоның аналогты жасы саналады. Онда қазба
жұмыстарында балықтың ... ... Ол ... ... ... және ... ... жатады. Екі подкласта девонның аяғында
жоғалған. Антиархтың бірі ... ке ... ... ... ... ... және тек ... АҚШ-тан табылған франск қабатының
бөлігі. Артродир қалдығы да ерте ... ... ... ... ... ... сәйкес, бірақ карбонат жыныстары қалыңдығының
жоқтығымен ерекшеленеді. 327-580,4м қимада ... ... ... ... ... сұр әкпен мергелиймен (70см ... және ... ... ... ауданындағы Жиделісай
бөлігінде ерте пермьдік жасы ... ол ... ... деп саналады.
Органикалық қалдықтар, кездескен және суреттелген шөгінділер- маржандар,
фораминиферлер, филлопадтар ... ... ... ... ... ... жиналған орта карбон
бөлімдерін көрсетеді. Себебі оларды ... ... ерте ... ... ... және ... ... кеш таскөмірлі деп
атайды. Литологиялық белгісіне қарай олар Жиделісайлы /3/
Карбон жүйесі.
Шығыс Бетпақ-Даладағы ... ... ... Шу ... ... перифериясында дамыған. Оңтүстік батысқа қарай
кесекті шөгінді карбоны мезо-кайназой астында жатыр және ... тау ... ... ... Жүйе ... және орта бөлінбеген және жоғарғы
бөліктермен көрсетілген. Олардың жалпы қуаттылығы 4000-4500м.
Төменгі бөлім. Төменгі карбонның шөгуі және ... ... ... ... ... ... ... көрсетеді. Олар көбіне тайыз ... және ... ... ... сәйкес. Көп тараған шөгінділер
турне, азы-визе, одан да азы-намюра. Төменгі бөлімнің қуаттылығы ... ... ... ... ... ... Екі ... ажырауымен көрсетілген. Қимада бірінші
типтің дамуы ... ... тән және ... ... және ... ... ... Қазанқап, Тантай, Бестөбе және тағы басқа
жерлерде дамыды; екінші типтің ... ... ... ... ... Қаракөл тағы басқа мульдтер.Бірінші типті турней ... ... ... ... ... саз, ... әк ... ангидрит, гипс тас тұздар; 2)сұр доломиттер және доломитті әк,
доломит; 3)сұр ... ... ... сары және ... ... мергелей,
силициттер. Батыс солтүстік батыстан ... ... ... ... ... ... және жоғарғы турней терригенді және таяз
сулы ... ... ... ... ... ... төменгі қабатында
девоннан карбонға алмасатын ... ... ... ... ... ... және стратиграфиялық карбон кескінімен
сәйкестелінген. Қабатасты ... ... ... ... ... ... ... және ұшқынды доломитпен, мергелей, гипс, ангидритпен көрсетілген,
оларға тән сипаттамалар қуаттылығының 10-100м ге ... ... ... ... ... ... ... қабаттарда карбондардың
негізінде барлық синклиналар және беткейге ... ... ... шығады. Олар бірігіп жоғарғы девонның қызыл түсті қалыңдығына
жатады және кассинск горизонтымен жабылған.
Солтүстік батыс ... ... ... ... ... ... қабатындағы
ала-құла түсті қабатталған гипсті саздар (44м ге дейін) ... ... ... және доломит әк пен сұр түсті доломит (98м ге ... ... ... ... ... қалдықтар кездеспейді. Бестөбе
күмбезіндегі ауыспалы ... ... ... ... ... алевролитті
жасыл дақтары бар саздар, қызыл аргиллиттер, тас тұздар, ангидриттер, қою
сұр, сұр және қара ... ... ... ... шөгінділер
турней қабатында пайда болуының негізіне жатқызылады, ол келесі ... ... пен ... бұл ... ... ... ... Л.И.Воровиков 1946жылы Мийқайнар мульдінде
(солтүстік шығыс Бетпақ-Дала) бірнеше қалыңдықта фораминифер қалдықтарын
жинаған, ... ... ... Жаңа жер этрен қабатының сипаттамасын
анықтаған. Сол ауданда ... ... ... ... алынған
қабаттардан В.Т.Лукьянов, О.А.Липина көп кешенді фораминиферді анықтады,
олар ... ... және ... ... ... кіреді. Бірақ карбонатты
буманың төменгі бөлігінде В.Т.Лукьянов ... ... ... және ... ... мен ... қабаттар жоғарғы
қызыл түсті девонға қарағанда теңіз карбонат қалдығымен тығыз байланысты,
сондықтан оларды тас тұздармен ... ... тас ... деп ... ... ... ... лилиясының қалдықтары жинақталған. Бұл
қалыңдықтар сұр кешенді, қоңыр-құба, қызыл әр түрлі түйіршікті кварцтер мен
полимикті ... мен ... ... ... 550м ... және жоғарғы бөліктер. Жоғарғы карбонның шөгінділері үлкен
Тесбұлақ, Қызылтұз, Шығыс Қаракөл, Ақсор мульдтерінің қалыптасуына ... ... ... ... шығыс жағалауларында және батысқа
қарай Көкшетау, Қыземшек таулы ... бар. Ол ... ... және ... ... ... кешендермен көрсетілген, көбіне үлкен
және ұсақ түйіршікті құмдақтар, сирек аргиллиттер. Қызылтұз және ... ... ... ... төменгі намюрада онымен байланысты,
біртіндеп сұр қалыңдыққа айналатын, сирек және ... ұсақ ... ... ... ... негізгі орынды жасыл-қызыл құмдақтар және
бөлектенген қабатты аргиллиттер алып ... ... ... ... ... сұр-күлгін және қою қызыл ұсақ түйіршікті құмдақтар
жатыр. Қызылтұз мульдінде ... ... ... ... ... ... ... К.В.Никифиров көрсеткен Шығыс Бетпақ-Даланың
Андысай свитасы, Павлодар горизонтына сәйкес, батыста таралуы ... ... оның ... Шу ... жағалауында
орналасқан. Бұл жерде 2 бума белгіленген: ... (4,6м) - ... ... әртүрлі түйіршікті құмдар мен құмдақтар, жоғарғы (3м) гипсі ... ... ... ... ... аудандарында Н.Н.Костенко
(1963ж) Павлодар көкжиегінің ұқсас қимасын құрды. Оның ... ... ... ... ... болған. Оларда полимикті
конгломераттар және брекчилер, ... ... мен ... бос орындар. Жоғары қарай қызғылт әк пен ... ... Орта және ... қима ... қызыл-құба және қызыл сазбен,
кристалды гипспен көмкерілген. Осы ... ... ... ... мен ... полимиктер бар. Ары қарай оңтүстік батыс және
батысқа қарай шөгінділердің толуы төменгі плиоценде кең төгілген су тасуы
кезінде ... ... ... ... ... ... ... біреуі Сарыой
мекенінде болды. Мұнда ... және ... ... кей жерде
гипстелген құмдақтар шөккен. Олардың ... 12-20м ге ... ... ... ... ... оның үгілу қабатына
кіреді, ... ... саз, орта ... түрлі түйіршікті полимикті
құмдақтармен жабылған. Кеңшағыр сайынан оңтүстік ... ... ... ... Іле ... ... конгломератты брекчимен
көрсетілген, олар нашар жинақталған, палеозой түріндегі материалдардан, көз
қиыршық ... ... Тау ... ... ... үлкен сынықты
материалдар жоқ және ... ... ... ... ... қарай 5-6км де
скважиналар бар. Іле көкжиегінде Павлодар көкжиегіне қатысты қызыл-құба
саздар жатыр.
Кіндіктас тауының ... ... ... ... Шу өзенінің жағалауларында ерте төрттік кездегіден, қазірге дейін
құрғап қалған ағындар, аллювиальды-пролювиальды және ... ... ... ... ... кей ... карбонатты
цементтермен бекітілген берік седиментациялық ... ... ... әдетте 3-5м ден аспайды, кейде 1-20м ге жетеді. Аңғарларда ... ... ... ... ... ... тау етегіндегі
қатты шайылған конус тәрізді шағымдар-тау жазықтықтарында олар ... өте жас ... ... ... Тантай және Қазанқап ауданындағы
Шу өзенінің оңтүстік ... ... ... ... ... ... Х.А.Алпысбаевтың пікірінше оған шельск және шель-
ашельск дәуірі тән. Мойынқұм мекенінде ... ... көп ... ... өңдеу тереңдігі 28м.
Палеоген жүйесі.
Палеоцен шөгінділері Бетпақ-Даланың бетінде көрінбеген. Сарысу және
Шу өзендерінің оң жағалауында 60-720м ... ... ... ... ... ... ... палезой және төменгі эоцен
шөгінділерімен жабылып жатыр. Палеоцен шөгінділері ... ... ... ... саздармен көрініс береді, сондай-ақ ұсақ теңіздердің
жағалық бөліктерінде жиналған, қуаттылығы әдетте 20м ... Шу ... ... қуаттылығы 25м.
Эоцен жасындағы шөгінділер Бетпақ-Дала аумағында кездеспейді.
Жоғарғы олигоцен аллювилері Сарыой ... көне ... ... жүйесі.
Кеңшағыр сайлы ауданында қиылдың негізінде далалық үлгін ұсақ
малтатасты және ұсақ ... ... ... мен ... ... ... жатыр, ашық құба және тығыз құба әктасты саздармен
кезектеседі. Онда ... мен ... ... ... ... ... немесе антропоген кезеңі.
Элювиальды және элювиальды-делювиальды түзілімдер Кіндіктас
көтерілімі мен ... ... ... Олар ... ... Шу өзенінің оң жағалаында біршама үлкен аумақты алып
жатыр. Құрамы аналық жыныстармен анықталады, қуаттылығы 2м көп емес ... ұзақ ... яғни ... ... ... ... ... одан әрі дамып келеді, тым ерте кезеңде
жоғарғы төрттік аллювиі тараған. Эолды ... жер ... ... ... жерде таралған. Эолды шөгінділерді өңдеу тереңдігі 3-5м
Хемогенді ... ... ... түрінде көрініс табады, сортаңдар
Шу және Сарысу өзендері ойыстарында көптеген аймақты алып жатыр /4/.
ҚОРЫТЫНДЫ
Осы бітіру ... ... ... аймағының геологиялық
ерекшеліктері, геоморфологиялық құрылымы, жер бедері дамуының қазіргі
этаптары, ... және ... ... ... ... ... ... мен астында жатқан
литологиялық жыныстары.
2) Қазіргі экзогендік бедер құршы факторлар мен ... ... ... ... ... ... ... мен қазіргі жер
бедері пішіндері картасын құрастыру үшін топографиялық карталар мен атлас
карталар көптеп қолданылды.
4) Қарастырылған ... ... жер ... типтеріне бөлінген:
а) құрылымды-денудациялық-қабатты әлсіз тілімденген ... ... ... ... абс; ... белесті 200-300м абс; бөктерлі-еңісті
жазық 200-300м абс;
ә) ... ... ... ... тілімделген еңісті жазық 100-300м абс;
б) аккумлятивті-әлсізтілімденген аллювиальды жазық, эолды дөңесті,
тізбекті ... ... ... ... ... жазық.
5) Бетпақ-Дала үстірті аймағын халық шаруашылығында ... ... ... ... онда ... ... аз, ауа құрғақ. Тұрақты
өзендері Шу және Сарысу бұл өзендер ... ... өте көп ... және оны жер ... қолданады. Басқа кішігірім өзендері құрғақ
аңғарларға айналған. Осыларға байланысты жер асты сулары мен ... ... зор. Олар ауыл ... ... ... жайылымдарда қой шаруашылығы, сүтті-етті мал ... ... жер асты ... жер ... ... ... және ... тыс булануынан жер бедері сорланған. Онда ... ... ... мен ... ... ... Жер ... құрушы
факторларға ең біріншіден климат әсер етеді, содай-ақ желдің де әсері бар.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
1. Нысанбаев Ә. “Қазақстан” Ұлттық энциклопедия. ... 1999 ... ... Г.М. ... ... ... пособие Қазақ
Университеті. 1998
3. Есенов Геология СССР.том XL Южный Казахстан. Геологическое ... Изд. ... ... ... ... Геология СССР.том XL Южный Казахстан. Геологическое описание
книга2. Изд. ... ... ... ... З.А. ... ... и Средней Азии. Изд.
Ленинградский университет 1965
6. Мынбаев К.М. Пустыня Бетпақ-Дала Издательство Академя Наук Каз ССР ... ... 1948. ... ... З.В. ... и ... ресурсы пустынь Бетпак-Дала
Алма-Ата: Изд. Академя Наук Каз ССР ... ... Е.П. ... как ... тип ... ... Изд.
Средняя Азия Государственный Университет 1935
9. Александрова М.И, Борсук Б.И. ... ... ... ... ... Бетпак-Далы Москва: 1955
10. Маркова Н.Г. Стратиграфия и тектоника ... ... ... СССР ... Наук ... ... Д.И. ... степь Казахстана. Изд. Академия Наук СССР
1941.
12. Сваричевсая З.А. “Древний ... ... и ... ... ... ... Щукин И.С.Общая геоморфология М, 1946
14. Медеов Г.И.”К геоморфологии ... ... ... ... ... ... руководство по геморфологическим исследованием. Изд. Недра
М, 1972
16. Сваричевсая З.А. Очерии геоморфологии Казахстана. Изд Лен.Унив. 1941
17. Никифирова К.В. Кайназой голодной ... ... ... М, ... Наук ... ... ... рельефообразющие процессы на ... ... ... им ... Ред кол ... ... КазГУ
1917
19.С.А.Құсайынов Жалпы геоморфология Алматы Қазақ Университеті 2006
20.Геоморфологическая карта Казахской СССР М 1:1500 ... Г.М. ... ... и ... структуры южный части
Бетпак-Далы. Изд. АН КазСССР.сер геол. №6.1996
22. Қазақша орысша ... ... ... ... ... және география) Рауан, Алматы 2000
Реферат
“Бетпақ-Дала үстіртінің қазіргі бедер құрушы процестері” атты
бітіру жұмысы 48 ... 7 ... 6 ... бір шолу ... ... 000 масштабтағы геоморфологиялық картасы құрастырылған.
Мақсаты: Бетпақ-Дала үстіртінің ... жер ... ... мен ... түзуші экзогендік процестер мен
эндогендік процестердің ... ... ... жазу ... ... қорынан алынған мәліметтер
негізінде, ГАЖ бағдарламалырын қолдана ... ... ... ... ... ... ... процесстер, жер бедері,
гидрография, ... ... ... ... ... ... палеоцен, эоцен, голоцен,
шөгінділер, аллювий, аллювийлі-пролювий, ... ... ... ... сорлар.

Пән: География
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 43 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
1941-1945 жылдардағы ұлы отан соғысы жайлы15 бет
Бастауыш мектептегі оқу-тәрбие жұмысында таным процесін дамыту44 бет
Діндер тарихы6 бет
Мойынқұмның көне атауларының шығу тарихы8 бет
Мұрағат тізімдемесі12 бет
Психологтың мектепке даярлық тобындағы балалармен жүргізілетін жұмысы3 бет
Технологиялық карта құрастыру жұмыстары5 бет
Цитогенетика негіздері4 бет
Қазақтың тұңғыш биолог - докторы Кәрім Мыңбаев 100 жаста28 бет
Өнеркәсіптік ғимараттың темірбетондық және бетондық конструкциялық элементтері4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь