Ахмет Байтұрсынұлының фольклорды жіктеуі

I.Кіріспе.
Қазақ әдебиетінің жарық жұлдызы.
II.Негізгі бөлім.
Ахмет Байтұрсынұлының фольклорды жіктеуі.
III.Қорытынды.
«Ұрпақпен жалғасып»
        
        Жоспар:
I.Кіріспе.
Қазақ әдебиетінің жарық жұлдызы.
II.Негізгі бөлім.
Ахмет Байтұрсынұлының фольклорды жіктеуі.
III.Қорытынды.

I.Кіріспе.
Ахмет Байтұрсынұлы (1873-1938) XX ғасырдың басында қазақ халқы аса ірі ... ... ... ... рухани жаңғыруларды да бастан кешті. Ұлттық мәдениет пен әдебиеттің, білім мен ғылымның туын ... ... ... ... ойлар сіңіріп, алға жетелеуге ұмтылған зиялы топ қалыптасты. Халықтың зердесіне сәуле түсіріп, санасын оятқан осы топтың рухани көсемі Ахмет Байтұрсынұлы еді. ... ... мен ... ... тіл ... ... ұлы түрлендіруші-реформаторы атанған ол өзінің алдындағы Шоқан, ЬІбырай, Абайлардың ағартушылық, демократтық бағыттарын жалғастыра отырып, өз заманындағы тұтас бір ... ... ... ... ең алды - сөз өнері саналады. "Өнер алды - қызыл тіл" деген қазақ мақалы бар. Мұны ... сөз ... сөз ... ... ... сөз қадірін білгендіктен айтқан. Алдыңғы өнердің бәрінің де қызметін шама ... сөз ... ... ... қандай сәулетті сарай болсын, қандай сымбатты әрі кескінді суреттер болсын, қандай ән-күй болсын, сөзбен сөйлеп суреттеуге, көрсетуге, ... ... Бұл өзге ... ... келмейді" деп жазады Ахмет Байтұрсынұлы. Әдебиеттің көркем ... ... ... ... талдау жасай келіп, А.Байтұрсынов олардың, әрқайсысына әлемдік әдебиеттану ғылымындағы атауларға сәйкес дәлме-дәл қазақша балама атаулар береді. Бүгінгі қазақ әдебиеттану ... ... ... ... мен ... ... термин дәрежесіне көтеріп, қолданысқа енгізген Ахмет Байтұрсынұлы дейтініміз сондықтан. ... ... ... ... ... ... ... мәселесінде де бұл еңбекте көптеген тұжырымды ойлар айтылады. Бұлардың кай-қайсысы да қазақ әдебиеттану ғылымындағы жаңалық болатын. ... ... ... ... ... Байтұрсынұлы аса бай фольклорлық материалды пайдаланды. Теориялық қисындарды қазақ ауыз әдебиетінен және баспасөз беттеріндегі қазақ ... ... ... мысалдар арқылы бекітіп отырды. Ахмет Байтұрсынұлының шығармалары қалайда халықты ояту, оның санасына, жүрегіне, сезіміне әсер ету ... ... ақын ... ... ұлы Абай тапқан соқпақ, орыс әдебиеті үлгілерін пайдалану, аударма жасау дәстүріне мойынсынады.
Ахмет ... бай ... мол мұра ... ... өзінің ғылыми педогогика тәрбие процесінің ерекшеліктерін негізгі кезеңдерін басқа құбылыстармен байланыстырып қарастырады.Олардың заңдылықтарын ... ... ... және эстетикалық тәрбиеге байланысты мәселелер зерттеуде педогогика этикамен, эстетикаға ал оқыту мен білім беру проблемаларын зерттеуде таным теориясына сүйенеді.
Педогогика ғылымы ... ... ... ... тәрбиенің теориялық және практикалық мәселелерін шешуге үлесін қосады.
Ахметтің жастарға ... ... жолы ... және ... ... Ол үшін ... адал еңбек етуге, өз мінін өзі көріп түзете білуге шақырады, бар білмнің түп төркіні ақыл деп қорытындылайды.
II.Негізгі ... ... ... деп ермек үшін сөйленетін сөздер айтылады.Ол өзара:ертегі,ертегісімек,аңыз әңгіме,өтірік өлең,жұмбақ,бас қатырғыш деп бөлінеді.
1.Ертегі.Барлық елдің ауыз әдебиетінен мол орын ... және ... ... ... ... ... ауызша шығарған күрделі шығармасының бір түрі-ертегі. Ертегі қиялмен қисынын келтіріп,қызықты ету мақсатпен шығарған әңгімелер.Олар көбінесе,қара сөз ретінде ... ... ерте ... ... ... ... ... қарастыруға болады.Ертегінің ішіндегі уақиғалар,уақиға мен нәрселердің көбі дүниеде ... ... мен ... сай ... ... ... ертегілерді адамның жоққа нанған шағындағы сөзі деп есептейді.Халық әдебиетінің басқа түрлері секілді,ертегілер де адам баласының ... ... құру ... сүру ... ... ... адамзаттың жаратылыс құбылыстарын,табиғат сырын ілі жетік білмеген тұсында пайда болуына байланысты қиял-ғажайыпқа көбіне-көп негізделеді.Оның себебі:ауыр еңбекті ... ... етіп ... ... ... ... табылады. Ертегілер солай болуға тиіс,жөні де бар.Ертеде шыққан әңгіме екендігі ертегі деген аты да көрсетіп тұр.
Халықтың қиялынан ... ... ... ... ... тоқпақ,жанды су алғашқы кезде адамға қас күштердің қолында болды.Кейіннен оларды-ертегінің жағымды кейіпкерлері қолға түсіреді де,адам баласының керегіне ... ... ... ... ... ... ... құпия сырларын ұғына бастайды,сөйтіп,табиғаттың мылқау күштерінен қорықпайтын халге жетеді.Осыдан кейін ертегілерден ертедегі адам ... ... ... ... жолындағы жасаған ерлік істерінің,армандарының қалай жүзеге асқандығын аңғаруға болады.Әрине,ертедегі армандардың (М.Горький). (,М.Ғабдуллин,Б.Ысқақов. ... ... ... ... ... ... ... сырын түсіне алмаған Көбінесе ішкергі астарлы мағынасымен өнегелі ... ... ... арамдық,адалдық,батырлық,қорқақтық, ептілік, шорқақтық, қулық, аңқаулық, тағысын тағы сондай жақтан өнеге болу,тәлім-тәрбие беру мақсатымен шығарған ... ... ... Бірақ ертегі дүниедегі қалыптың жағдайына қарамай,бәрінен қиял бетінен өтеді.Сондықтан ертегіде жаны жоқтар жанды болады,тілі ... ... ... нәрсе екінші нәрсенің түріне түсіп кетеді.
Ертегінің қадірі қанша деп сұрағанда керектігіне қарай жауап беріледі.Ертегінің керек орындары:1.Халықтың ұмытылған сөздері ертегіден табылмақ.Олай ... тіл ... ... ... ... жоқ ... ... баланың рухын,қиялын тәрбиелеуге зор керегі бар нәрсе.Баланы қиялдандыруға,сөйлеуге үйретеді.3.Бұрынғылардың сана-саңлау,қалпы-салты жағынан дерек берумен керегі бар ... ... ... ... ... қорда қазір де шашылып,төгіліп,жылдан-жылға азайып барады.Ғылымды жұрттар бұрынғы адамның тұрмысын,қалпын жорамалдап,аз да болса білу үшін жердің ... ... ... жұрнағын табуға қанша еңбек қылады.Біздей тарихы жоқ халыққа ертегіге қарап,ертеде болған аталарымыздың қткен тіршіліктерін жорамалдауға ... елде ... ... ертегілерді жинап,жоғалмасына қам қылу борышым деп білуі керек.
Қазақта ертегі көп,мұнда бірнешеуін атап өтеміз.1. 2. 3. , 4. 5. . 6..7 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. ... деп ... ... ... көрі ... бейімірек,тұрмысқа жақынырақ,дүниеде болуға ықтималы молырақ түрде шығарған ... ... ... жақын әңгіме болады.Оған қазіргі қолданыстағы аңыз әңгімге жатқызуға болады.Мысалы: , ... ... ... өлең - ... ... ... салтына байланысты туындаған ауыз әдебиетінің көне үлгісі. Шендестіру ... бір ... ... ... өзгешелігін, артықтығын көрсету өтірік өлең жанрының басты ерекшелігі саналады. Өтірік өлең әзіл-оспаққа құрылып, көбіне той-думанда, ... ... ... ... айрықша тапқырлық пен өмір шындығын өзгертіп, қисынсыз түрге келтіріп айтудың шеберлік белгісі ретінде ... ... ... суреттелетін оқиға желісі нақтылы шындықтан алынғанымен, ондағы іс-әрекет шынайы өмірге ... ... алты ... тіреу қойдым, Той қылып, мың масаны сонда сойдым" деген сияқты фантастикалық қиялға, күлкіге құрылады. Өтірік өлеңде әсірелеумен қатар бейнелеу, теңеу ... ... ... бейнелер жасалады, қиыннан қиыстырылған тапқырлық, ойдың өткірлігі мен ... ... ... ... ... ... ... фантазиялық қиялдың шарықтауы көрініс тауып, әсіресе ғылыми-техникалық жаңалықтар шынға ... ойға ... сан қилы ... өлеңдер туындатады. "Бір күні, күн шыққан соң, ... ... ... - резинка шарға мініп, Жөнелдім қуып екі жер ... Дем ... Ай ... ... ... ... сияқты жаңа сипаттағы қиялға құрылады. Өтірік өлеңнің "Қырық ... ... ... ... ... бар. ... өлеңдер кейінгі кезде айтыстың жеке жанры ретінде жаңа сипатта көрінді. Бұған ... пен ... ... ақындардың өтірік өлең айтысы (1984) айқын дәлел бола алады.
Өтiрiк өлең - ... ... ... ... ... балалар құмарта тыңдап, қызыға жаттап алатын фольклорлық жанр. Өтiрiк өлеңдi бүлдiршiндер ғана емес, үлкендер де сүйсiне тыңдайды, тiптi ... ... да бұл жанр ... жаңа қырынан танылып жүр. Тiптi, теледидар бағдарламаларына да арқау болып жүр. Сол ... ... ... ... де ұрпақтан-ұрпаққа қастерлей жеткiзiп келедi. Бұл өтiрiк өлеңнiң қазақ фольклорындағы көне де, дәстүрлi жанр екендiгiн көрсетедi. Қазақ өтiрiк өлең ... ... түсе ... ХIХ ... ... жартысынан басталады. Оның алғашқы нұсқасын В.В.Радловтың қазақ фольклорына арналған жинағынан кезiктiремiз. Өтiрiк өлең ... ... ... ... С. Сейфуллин, I.Жансүгiров сияқты белгiлi адамдар да ат салысқан. Бұл орайда, әсiресе, I.Жансүгiров құрастырып, алғысөз жазған атты ... ... ... жөн. ... ... өтiрiк өлеңдер жинағы әлденеше рет жарық көрiп келедi . Ел ... ... ... ... ... де мол ... ... әр ауылдың өзiнiң қиыннан қиыстырып: қылып әңгiмелеу арқылы халық бөленген адамдары болған. Бүгiнгi күндерi баспасөз бетiн көрiп ... ... ... ... ... ... ... делiнетiн әңгiмелер, бұған айқын дәлел. Е.Ысмайылов өтiрiк өлең қиыстырудың ... ... да ... айта ...

Пән: Әдебиет
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 20 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ахмет Байтұрсынов - әдебиеттанушы12 бет
Ахмет байтұрсыновтың шығармашылық ғұмырбаяны6 бет
АХМЕТ БАЙТҰРСЫНҰЛЫ11 бет
Драматургиядағы тарихи тұлғалар бейнесі6 бет
Саз әлемінің сардары9 бет
Қазақ әдебиетіндегі мысал жанрының маңыздылығы мен оның зерттелу жолы26 бет
Өлең бунақтарының таңдамалы және талғамалы орындары (А.Байтұрсыновтың "Әдебиет танытқыш" еңбегінің "Өлең ағындары" тарауы негізінде)4 бет
Этнопедагогика және фальклорық зерттеу әдісі9 бет
Абай және Ахмет шығармашылық үндестігі37 бет
Алаштың ұлы-Ахмет9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь