"Dala Group" компаниясының қарыз капиталын тарту саясатын талдау

Мазмұны

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
1. Қарыз капиталын тартудың теориялық аспектілері ... ... ...
1.1. Қарыз капиталының экономикалық мәні, жіктелуі және қалыптасу кезеңдері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
1.2. Қарыз капиталының жекелеген элементтерінің құнын бағалау. Қаржы тұтқасының тиімділігі ... ... ... ... ... ... ... ..

2. "Dala Group" компаниясының қарыз капиталын тарту саясатын талдау
2.1. Қарыз капиталын қалыптастыру көздерін басқару ... ... ... ...
2.2. Банктік несиені тартуды басқару және жобалық қаржыландыруды ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
2.3. Тауар (коммерциялық) несиесін тартуды және ішкі кредиторлық борышты басқару ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
        
        Мазмұны
Кіріспе……………………………………………………………………
1. Қарыз капиталын тартудың теориялық аспектілері…………
1. Қарыз капиталының экономикалық мәні, жіктелуі және қалыптасу
кезеңдері…………………………………………
2. Қарыз капиталының жекелеген ... ... ... ... тиімділігі…………………………
2. "Dala Group" компаниясының қарыз капиталын тарту саясатын ... ... ... ... ... басқару…………….
2. Банктік несиені тартуды басқару және жобалық қаржыландыруды
ұйымдастыру………………………………...
3. Тауар (коммерциялық) несиесін тартуды және ішкі кредиторлық
борышты басқару…………………………………
3. "Dala Group" ... ...... ... ... ... Облигациялық займ мен қаржылық лизингін басқару…………
Қорытынды ……………………………………………………………..
Пайдаланған әдебиеттер ........………………………………………...
Қосымшалар
........................................................................
..................
|
3
5
5
21
35
35
45
59
64
64
76
78
80 | |
Кіріспе
Қазақстан экономикасы ... ... ... ... ... Бұл ... қатнастарға өтумен және бірқалыпты тұрмайтын және
қарқынды өзгеріп тұратын экономикалық ортаға байланысты.
Нарықтық экономикаға өту ұлттық экономиканы басқару ... ... ... талап етті, оның өндірістік буындарының алдына олар бұрын-
соңды кездестірмеген өзге ... ... ... Жаңа жағдайларға
бейімделу – халық шаруашылығының барлық буындары үшін ауырмалы процесс
болып табылады.
Нарықтық ... ... ... ... ... құру
ғасырлар бойына қалыптасқан несиелеу, есеп айырысу және ақша ... ... ... ... ... ғана ... ... нарықтық экономика жағдайында ... ... ... өз ... әрекеттерін қалыптастырып, дамытып және
нарықта мықтап орнығуы үшін өз меншікті капиталынан ... ... ... Бұл ... ... ... ... уақытша пайда
болған шығындарды жабу және тағы басқа да кәсіпорын ... ... әдіс ... ... Қарыз капиталының көптүрлілігіне
байланысты кәсіпорын өзінің шаруашылық әрекетіне сай және ... ... ... таңдап алуы қажет.
Жоспарлы - әкімшілік экономика жағдайында кәсіпкер рөлін ... ... оның ... ... ... ... Бұдан барлық
кәсіпорындардың шығындары, іс-әрекеті көбінесе ... ... ... ... Бұл ... кәсіпорындардың
ақша қаражаттарын тиімсіз пайдалануға әкелді.
Қарыз капиталын тарту саясаты – кәсіпорындар мен компаниялар үшін өзекті
мәселе болып табылады. ... бір ... ... өз ... ... ... ... бос ақша қаражаттарды алуға
мүмкіндіктері ... ал ... ... ... ... қарыз
капиталын тарту саясаты кәсіпорындардың қаржылық тәуелділігіне немесе
банкроттыққа ... алып ... ... ... ... ... компаниялары, жылжымайтын
мүліктермен операциялар жасайтын банктер мен ... ... ... ... ... қарыз капиталына сүйенеді. Сондай-ақ,
басқа да ... көп ... ... ... ... алюминия, химиялық
өнімдер, мұнай және тау-кен өндірістері де осылай жасайды. Басқа жағынан,
өз ... ... ... ... ... ... ... жарнама агенттігін табу қиын. Бірақ-та жылдам кеңеюіне
және капиталға ... ... ... ... ... өсіп ... ... күрделі займдарды тартуды ... ... ... жағдайларға байланысты біз кәсіпорын үшін қарыз капиталын тарту
саятатының маңызын көреміз.
Жұмыстың зерттеу мақсаты – ... ... ... ашып ... ... элементтерінің құнын бағалау және қарыз ... ... ... дұрыс ұйымдастыру болып табылады.
Жұмыстың зерттеу міндеті – осы ... жету үшін ... ... ... ... жұмыстың мазмұнын ашу, ... үшін ... ... ... ... ... негіздей
отырып, оны ұйымдастыруға ұсыныстар беру.
Жұмыстың зерттеу объектісі – "Dala Group" компаниясының қарыз ... ... ... ... осы ... ... келесідей тарауларды қарастырамын:
1. Қарыз капиталын тартудың теориялық аспектілері;
2. ... ... ... ... басқару;
3. "Dala Group" компаниясының қарыз капиталын тарту саясатын талдау.
Осы тарауларды ашып көрсетуде көптеген ғылыми әдебиеттер мен ... "Dala Group" ... ... ... ... ... тартудың теориялық аспектілері
1. Қарыз капиталының экономикалық мәні, жіктелуі және қалыптасу
кезеңдері
Кез – ... ... ... оның ... капиталы болып
есептелгенмен, жекелеген экономика салаларындағы ... ... ... ... ... көлемінен біршама артық болады.
Осыған байланысты қарыз капиталын тартуды және оның тиімді пайдалануын
басқару ... ... ... ... ... ... ... бағытталған кәсіпорын қаржы саясатының маңызды атқарымының
бірі болып есептеледі.
Қарыз капиталы – ... ... ... ... тартылатын ақша қаражаттары немесе мүліктік құндылықтарды
сипаттайды.[1] Кәсіпорындардың ... ... ... ... ... ... ... байланысты. Қарыз капиталы - ең алдымен өсіп келе жатқан
кәсіпорындардың меншікті көздерін қалыптастыру ... өнім ... өсу ... ... ... ... ... жаңа түрлерін игергенде, өндірушінің нарықтағы үлесін кеңейтуде,
басқа бизнесті иеленгенде және т.б. ... ... ... капиталын
пайдалану кәсіпорынның шаруашылық әрекетінің көлемін барынша ... ... ... ... ... етеді, ақырында
кәсіпорынның нарықтық ... ... ... келесідей артықшылықтармен сипатталады:
– Кәсіпорынның несиелік рейтингі жоғары болғанда, оның ... ... ... беру ... ... ... мүмкіншілігінің кеңдігі;
– Кәсіпорынның активтерін кеңейту және оның ... ... ... ... ... және кәсіпорынның қаржылық
потенциалын өсіру қажет болған жағдайда қамтамасыз етуі;
– Салық салу ... ... ... ... ... құнының төмендігі;
– Қаржылық тиімділіктің өсуін генерациялау қабілеттілігі.
Сонымен ... ... ... ... кері ... да бар:
– Осы капиталды пайдалану кәсіпорынның шаруашылық ... ... ... ...... тұрақтылығының
төмендеуінің және төлемқабілеттілігін жоғалту тәукелі;
... ... ... ... ... табыс мөлшерінің
төмендеуін генерациялайды, оның ... ... ... ... сомаға төмендейді (банктік несиеге процент, лизингтік ставкаға,
облигациялар бойынша купондық ... ... ... ... және ... Қарыз капиталы құнының қаржы нарығы конъюнктурасының ауытқуына жоғары
тәуелділік. Кейбір жағдайларда ... ... ... ... ... ... ертеректе алынған несиесін пайдалану
(әсіресе, ұзақмерзімді негізде) тиімсіз болып табылады, өйткені ... ... ... ... көздерінің болуына
байланысты.
– Қарыз капиталын тарту процедурасының ... ... көп ... ... ... ұсыну басқа шаруашылық субъектілерінің (кредитор)
шешіміне тәуелді.
Сол себепті, қарыз капиталын пайдаланатын компания өзінің ... ... ... ... ... көлемін қалыптастыру есебінен)
және қаржы тиімділік қызметінің өсу мүмкіншілігін иеленеді, сонымен қатар
жоғары қаржылық ... пен ... ... де ... ... ... жағдайларда өзінің қарыз қабілеттілігін толық жоюға жол бермеуі керек.
Компания иелерінің қарыз көзері ... ... ... ... ... ұлғайтпау.
Қазіргі нарықтық экономиканың шарттары қарыз капиталының мағынасымен
тығыз байланысты, яғни меншік иелері өздерінің ақша ... ... ақша ... ... ... алу және ... капиталын міндетті қайтару
шарты бойынша алу мақсттары көзделген. Қарыз капиталаның пайда ... ... ... ... ... ... яғни бұл
негізгі атқарушы капиталдың айналымына қызмет көрсететін әдіс ... ... ... ... капиталдардың бірінші және негізгі қайнар көзі болып ... ... ... ... ... яғни олар ... ақша
капиталын жинап отырады.
Ақша капиталдарының өндіріс процесінен еркіндікке шығуға ... ... әсер ... бұл ... ... ... ... қорлардың
амортизациясы өндірістік қорларды кеңейтуге, жаңартуға және қайта ... ақша ... ... шығуының нәтижесінде, оның бағасының
бір бөлігінің өнімнің өзіндік құнына апарып шығарады.
Екіншіден, ... ... ... процесіндегі еркіндікке шыққан тауардың
бағасы мен шикізат пен материалдарды сатып ... ... жаңа ... ... ақша ... ... ... немесе
айырмашылық пайда болады.
Үшіншіден, сол айырмашылық – ... ... ... ... ... ... және еңбеканы төлеген уақытысы арасындағы интервал
нәтижесінде пайда болады.
Төртіншіден, өндірістік кәсіптің ... ... ... ... жинақталуы тек ақша капиталы ... ғана ... сол ... ... ... ... еңбек күшін жаңартуға, өндірістік
қатынастарды нығайтуға белгілі мөлшерге жету үшін жұмсалуы мүмкін.
Жинақталған ақша ... бір ... ... ... ... ... ... байлық түрінде отырып қалады.
Ақша капиталдары арасында пайда болған, яғни байлық пен ... ... және ... ... ... ... пайда болған қарама-
қайшылықтар нәтижесінде несие байланыс сала ретінде көрінеді.
Ол осы капиталдарға жалпы өндіріс айналымында жұмыс ... және ... ... ... құн ... ... ссудалық пайыз түрінде
мүмкіндік береді.
Қарыз капиталдың екінші қайнар көзі болып рантье капиталдары ... ... Олар ... ... ... ... және одан пайда ... жөн ... сол ... ... ... ... ... беру арқылы пайда алу дұрыс деп
санайды және осыдан бастапқы қарыз капиталын қайтару ... ... ... ... ... ... көздейді.
Ссудалық капиталдың қалыптасуының үшінші қайнар көзіне ... ... ... ... және жинаған ақша қорларын салып жүретін
қалған несие берушілер бірлестігі жатады. Солардың қатарына ... ... ... ... ... ... бос ақша
қаражаттары, жиналымдар және басқа институттардың, ... ... ... ... ... шығаруға болады, өндіріс және сауда капитал
айналымындағы уақытша бос ақша қаражаттары, жеке ... және ... ... ... капиталдың қайнар көздерін құрап отырады.
Қарыз капиталының ерекшеліктері келесідей:
▪ Қарыз берушіге мерзім өткеннен кейін қайтарылатын ... ... ... ... ... ... ... беруші өндірістік немесе
сауда капиталист сияқты өндіріске капиталын салмайды. Қарыз капиталы
тек қарыз пайыздар ... ... алу ... ғана ... ... Ол ... – функциянан айырмашылығы меншік
капиталы болып табылады.
▪ Қарыз ... ... ... оны ... ... ... және
сауда капиталистерге қарыздық пайыз алу үшін "сатады". Өз кезегінде
соңғылар, яғни ... және ... ... сол ... ... ... және ... күшін сатып алады, пайдаланудың
нәтижесінде пайда түрінде олар қосымша құн ... оның бір ... ... ... бен ... ... жабылып отырады.
Сонымен қарыз капиталы айналымы нәтижесінде жалданған еңбекті ... ... ... ... ... де көрсетіледі.
▪ Сауда және өндірістік капиталға қарағанда ... ... ... ... ... Оның қозғалысы өзінің құрылымын
өзгертпейді. Қарызды ақша түрінде ... ол ... ... тура
сол түрде қайтарылады, бірақ басқа қарыздық пайыздың сомасымен қоса
есептегендегі өсірілген көлемде болады.
▪ Қарыздық капиталдың құнының ... ... ... ... түрі ... Яғни ... капиталдың қайтарылымы бастапқыдан
емес, белгілі бір уақыт өткенне кейін, сату – ... алу ... ... ... ... айрбастағандағыдай болады. Сондықтан
болар капитал еңбек арасындағы болатын қарама-қайшылықтар қарыздық
капиталда ең жоғары дәрежеге ... Ақша ... ... яғни айтарлықтай шығынсыз және өндірістік
процеске, не тауарлық ... ... ... ... пайыз
өсімінің аралық салаларына тәуелсіз-ақ пайда алу мүмкіншілігі.
▪ Пайданы қарыздық пайыз түрінде алу, яғни ... ... үшін ... капиталистер қарыздық капиталистерге
қосымша құн бөлігін қайтарады. Қарыздық капиталдан түсетін пайда
несиені төлеудің ... ... ... яғни ол қарыз беруші мен
несие алушы арасындағы нақты бөлінісі түрінде ... және ол ... ... ... ...... берушінің алып отыратын және
– Қарызгер - капиталистпен алынып отыратын кәсіпкерлік табыс.
Сонымен, қарыздық капиталдың бағасы – пайыз болып ... Ақша ... ... ... мен ... ... бағасынан айырмашылығы, пайыз
қарыздық капиталдың тұтыну бағысының төлемі ... ... ... көзі – несиені пайдаланғаннан түсетін табыс болып есептелінеді.
Қарыздық пайыз және кәсіпкерлік табыстың деңгейінің арақатынасы жөнінде
қарыздық және атқарушы ... ... ... үнемі қарама –
қайшылықтар ... ... ... ... ... ... тікелей
тәуелсіздік пайда болып, қарыздық пайыздың неғұрлым жоғарлануы кәсіпкерлік
табыс бөлгін төмендетіп отырады және ... ... ... ... ... ... көрінісі банк пайыздық
шамасын белгілеу процесінде орын алады, ол үш негізгі қызметтер атқарады:
▪ Заңды ... ... бір ... және жеке ... бір ... ... ... реттеу және салалық, салааралық және халықаралық
деңгейлерде қарыздық ... ... ... бөлу;
▪ Экономика дамуының дағдарыс жағдайларында – банк ... ... ... ... ... ... орнату.
Дәлірек айтқанда, несиенің айқын бағасын пайыз нормасы ғана көрсетіп
береді, немесе пайыз ставкасы.[2]
Пайыз нормасы дегенеміз ... ... ... ... табыстың
ұсынылған несиенің сомасын жүзге көбейткендегі сомасына қатынасы.
Пайыз нормасы – пайыз бен ... ... ... ... ... ... нормасынан көп болмауы тиіс, өйткені ... ... оның ... ... құн ... сәйкес жүзргізбейді.
Қарыздық капиталдың ұсынысы және оған деген сұранысы ақша нарығында
белгіленеді, ал ол ... ... ... ... ... және ... ерекшелігі өзінің бірігуінде.
Қарыздық капитал нарығының бірігуі қарыздық пайызға бірдей ... ... ол ... ... және ... ғана тәуелсіз емес.
Арнайы тауар нарығында ұсынылатын несиенің бір түрі ... ... ... ... ... ... ... алушыны сол несиені тиімді
пайдалануға итермелейді. Дәл осы итермелеуші қызметі ... ... ... ... сол ... ... ... көп бөлігі
мемлекеттік банк мекемелері минималды төлемақы (1,5 – 5 %) немесе пайызсыз
негізде ұсынылып отырады.
Тауардың басқа ... баға ... ... ... ... ... ... қажетті еңбек шығындарының анықтауыш элементі болып,
принципиялды айрмашылығы ... ... ... ... пен
ұсыныстың жалпы арақатынасы несиені бағасын ... және ... ... соның ішінде конъюнктуралық сипаттамада ... ... ... ... экономика дамуының циклдары қарыздық пайыздың бәсеңдеу
кезінде, әдетте, жоғарлайды, ал тез белсеңді ... ... ... ... ... басында пайда нормасының
маңызды жоғарылауына ... ... ... ... ... ... процестің өсу қарқыны тәжірибеде іс – жүзінде ... ... ... бірнеше қадам артта қалып отырады);
▪ Орталық банктің саясатын жүргізу арқылы жасалынатын ... ... ... коммерциялық банктерді несиелеу
процестерін жүзеге асыру;
▪ Халықаралық несие нарығында болатын жағдайлар (мысалы, ... ... ... ... ... ... қымбаттауы шетелдік
капиталадарын американдық банктерге шақырып салу жағдайына әсер
етті, ал ол өз ... ... ... ... ... етті ... Жеке және заңды тұлғаларды ақшалай жиналымдарының динамикасы
(қарыздық пайыз олардың ... ... ... ... ... капиталдың күрт жетіспеушілігі ... күрт ... ... ... ... қарыз берушілердің сәйкес категориясының несие
ресурстарының ... ... ... пен айналым
динамисы (пайыздың минималды мөлшері дипрессия ... ... ... ... ... ... ... және
тұрып қалу кезеңінің нәтижесінже жоғарланады.
▪ Өндірістің маусымдылығы (мысалы, Рессейде ... ... ... ...... айларында жоғарлайды, ал ол
аграрлы несиемен ... ... ... жеткізу үшін берілетін
несиелер ұсыну қажеттілігінен туындайды);
▪ Мемлекет ... ... ... мен оның ... ... ... ... мемлекеттің ішкі қарызы көбейген сайын
тұрақты өсіп ... ... ... ... ... максималды
деңгейге жетеді, өйткені банктерден кететін қаражаттар ... ... ... бірге жоғарлана түседі.
Жоғарыда айтылған пікірлерге ... ... ... қосуға
болады,пайыз нормасының өзгеруі нарықтың механизмімен тікелей байланыста
болады, сонымен бірге мемлекет тарапынан реттеуге де ... ... ... экономикада даму процессінде оның қаржылық
міндеттемелерін өтегеннен кейін қайта жаңа ... ... ... ... ... қарыз капиталы оның ... ... ... ... ... сомасын) көрсетеді. Бұл
қаржы міндеттемелер қазіргі шаруашылық тәжірибеде төмендегідей жіктелінеді:
▪ Ұзақ мерзімді қаржылық ... ... ... ... ... бір ... ... қарыз капиталының
барлық түрлері жатады. Бұл міндеттеменің негізгі түрлеріне:
ұзақмерзімді банк несиесі және ... ... ... ұзақ ... ... ... ... мерзімді қаржылық міндеттемелер. Оған бір ... ... ... қарыз капиталының барлық түрлері жатады. Бұл
міндеттемелердің негізгі түрлеріне: қысқа мерзімді банк несиелері
мен қысқа ... ... ... ... несиелік қарыздары
(тауарлар, жұмыстар және қызмет көрсету; берілген вексельдер
бойынша аванстар; бюджетпен және ... тыс ... ... ... басқадай несие берушілер) және басқадай қысқа
мерзімді қаржылық міндеттемелер жатады.
Ұзақмерзімді қаржылық міндеттемелер кезіңде ... ... өтеу ... Ал ... ... ... кезіңде бұл қор құрылмайды.
Тартылатын қарыз капиталын келесідей жіктесе болады:
Тарту мақсатына қарай:
➢ Айналымнан тыс активтер ... ... ... тартылатын қарыз
капиталы;
➢ Айналым активтерін толықтыруға тартылатын қарыз капиталы;
➢ Басқадай шаруашылық қажеттіліктерін ... ... ... үшін ... ... капиталы.
Тарту көзіне қарай:
➢ Сыртқы көздерден тартылатын қарыз капиталы;
➢ Ішкі көздерден тартылатын қарыз капиталы.
Тарту кезеңіне байланысты:
➢ Ұзақмерзімді кезеңге тартылатын қарыз ... ... ... ... қарыз капиталы.
Тарту формасына байланысты:
➢ Ақша түрінде (қаржы несиесі) тартылатын қарыз капиталы;
➢ Жабдықтар түрінде (қаржы лизингі) тартылатын ... ... ... ... ... ... ... несие) тартылатын қарыз
капиталы;
➢ Басқа материалдық немесе ... емес ... ... ... ету формасына байланысты:
➢ Қамтамасыз етілмеген қарыз капиталы;
➢ Гарантпен қамтамасыз етілген қарыз капиталы;
➢ Кепілдендірілген қарыз капиталы болып ... ... ... ... ... тартуды басқару
ұйымдастырылады, ол кәсіпорынның әртүрлі кезеңдегі дамуына байланысты қарыз
капиталын әртүрлі көздерден және әртүрлі түрінен сәйкестендіруді ... ... ... басқаруда шешілетін көптеген мәселелер ... ... көп ... ... арнайы қаржы саясатын жасауды
қажет етеді.
Қарыз капиталын тарту саясаты – ... даму ... ең ... ... ... ... ... тартуды қамтамасыз
етудегі қаржы стратегиясының бір бөлігі болып ... ... ... ... ... ... ... негізгі кезеңдерді қамтиды:
▪ Өткен кезеңдердегі қарыз капиталын тартуды және пайдалануды талдау.
Мұндай талдаудың мақсаты ... ... ... ... түрін,
көлемін және құрамын анықтау, сондай-ақ оларды пайдаланудың тиімділігін
бағалау.
Талдаудың бірінші кезеңінде қаралған кезеңдегі ... ... ... ... ... ... бұл ... қарқыны
компанияның меншікті қаржы ресурстарының өсу қарқынымен салыстырылады.
Талдаудың екінші кезеңінде қарыз капиталын тартудың негізгі түрлері
анықталады, ... ... ... ... несиесінің және ішкі
несиелік қарыздардың компанияның пайдаланған жалпы қарыз капиталына
үлесті салмағы анықталады.
Талдаудың үшінші ... ... ... ... ... мен оны тарту кезеңінің ара-қатынасы анықталады. Қысқа және ұзақ
мерзімді қарыз капиталының ... және ... тыс ... ... ... динамикасы зерттеледі.
Талдаудың төртінші кезеңінде компанияның нақты кредиторларының құрамы
мен олар ұсынатын әртүрлі формадағы қаржы және ... ... ... ... ... ... ... капиталының тұтас және жеке
формаларын компанияда пайдалану тиімділік көрсеткіштері ... ... ... компанияның қарыз ... ... мен ... ... пайдалануын бағалауға қызмет
етеді.
▪ Алдағы кезеңде қарыз капиталын тартудың ... ... ... компанияның нақты мақсатты әрекеттеріне тартылады, яғни
олардың келешекте тиімді пайдалануының бір шарты болып ... ... ... ... ... мақсаттары болып:
– Қажетті көлемде айналым активтерінің тұрақты бөлігін ... ... ... ... өндіріс әрекетін орындауы үшін, айналым
активтерінің осы бөлігін меншік капиталы ... ... бола ... ... ... ... ... есебінен орындалады.
– Айналым активтерінің өзгермелі бөлігін қалыптастыруды қамтамасыз ету.
Компания активтерді қаржыландыруды ... ... ... ... ... айналым активтерінің өзгермелі бөлігі
толық немесе жартылай қарыз капиталы ... ... ... ... ... көлемін қалыптастыру. Бұл жағдайда
компанияның қарыз капиталын тарту ... ... ... ... іске асыруды тездетуге ... ... ... ... ... ... ... лизингі) және т.б.
үшін қажет.
Сызба –1. Компанияның қарыз капиталын ... ... ... Өз қызметтеріне әлеуметтік – тұрмыстық қажеттілікті қамтамасыз ... ... ... капиталы өз жұмысшыларына жеке меншік үй салу үшін,
денсаулығын жақсартуға және т.б. мақсаттарды орындауға несие беру ... ... да ... қажеттіліктер. Қарыз капиталын мақсатты тарту ... да ... ... та ... ... тек ... шағын көлемде жүзеге асырылады.
▪ Қарыз капиталын тартудың шекті көлемін анықтау. Бұл ... ... ... ... екі ... жағдайға негізделеді:
▪ Қаржы левериджінің жоғарғы тиімділігі. Меншікті қаржы ресурстарының
көлемі өткен ... ... ... ... ... сапасын алдын – ала анықтауға болады. Соған қатысты
қаржы леверидж коэффициенті (қаржыландыру коэффициенті) ... ... ең ... ... ... ... кезеңдегі меншік
капиталын есепке ала отырып және қаржы левериджі коэффициентін есептеу
нәтижесіне байланысты меншік капиталын тиімді ... ... ... ... ... қаражаты есептеледі.
▪ Компанияның барынша қаржы тұрақтылығын ... ету. ... ... ... ... ... ету үшін қаржы тұрақтылығы
тек компанияның позициясымен бағаланып қоймай, оған несие берушінінде
позициясымен бағалануы қажет. Компания осы ... ... ... өз ... ... ... ... қаражатын пайдалануға лимит
белгілейді.
▪ Әртүрлі көздерден тартылған қарыз капиталының құнын бағалау. ... ... ... және ішкі ... тартылған әртүрлі қарыз
капиталы бойынша жасалынады. ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етуге балама қарыз
капиталын тарту көздерін таңдауды басқару шешімін ... ... Ұзақ және ... ... ... ... ... капиталының көлемінің
арақатынасын анықтау. Ұзақ және қысқа мерзімдегі қарыз ... ...... алдағы кезеңде пайдалану ... Ұзақ ... ... (бір ... ... ... қаражаттары
меншікті негізгі құралдарының көлемін көбейтуге, жетіспеген инвестициялық
ресурстарды және айналым капиталын ... ... ... ... капиталы барлық басқадай мақсаттарды
орындауға ... ... ... ... ... әрбір кезеңге
жекелеген мақсатты бағыттары бойынша және оларды ... ... ... ... Бұл ... ... ... қарыз
капиталын пайдалану мерзімін белгілеу арқылы ұзақ және қысқа мерзімдегі
олардың түрлерінің ... ... Осы ... ... ... пайдаланудың толық және орта мерзімі анықталады.
Қарыз капиталын пайдаланудың толық ... ... ... түсуі мен сол қарыз сомасының толық өтемін көрсететін уақыт
кезеңін көрсетеді. Ол өзіне үш уақыт кезеңін ... а) ... ... б) жеңілдік кезеңі, в) өтеу мерзімі.
Пайдалы қолдану мерзімі – бұл ... ... ... қарыз
қаражаттарын өзінің шаруашылық қызметіне пайдаланады.
Жеңілдік кезеңі – бұл мерзім қарыз қаражатын пайдалы ... ... ... ... ... ... Ол ... қаржы
қаражатын шоғырлау үшін уақыт резервін атқарады.
Өтеу мерзімі – бұл мерзім ішінде қарыз капиталының негізгі сомасы мен
олар бойынша ... ... ... пайдаланудың орта мерзімі олардың компания
пайдалануында ... орта есеп ... ... Ол мына ... ... = + ЖК ...... капиталын пайдаланудың орта мерзімі
ПМҚ – қарыз капиталын пайдаланудың пайдалы мерзімі
ЖК – жеңілдік кезеңі
ӨМ - өтеу ... ... ... орта мерзімі осы тартылған қарыздың
жекелеген мақсатты бағыттары бойынша, олардың қысқа және ұзақ ... ... ... ... ... ... қарыз сомасы бойынша
анықталады.
▪ Қарыз капиталын тартудың формаларын анықтау. Бұлар қаржылық ... ... және ... ... ... ... капиталын тарту
формаларын компания өзінің шаруашылық ... ... ... ... ... ... ... кредиторлардың құрамын анықтау. Бұл құрам ... ... ... ... ... кредиторлары – онымен ұзақ
мерзімді тұрақты ... ... ... ... және оған
кассалық – есеп жұмысына қызмет көрсетуші коммерциялық банктер.
▪ Несие тартудың ... ... ... Бұл ... жататындар: несие беру мерзімі, несиенің ... ... ... төлеу жағдайы, негізгі қарыз сомасын төлеу
жағдайы және т.б.
▪ Несиені пайдаланудың ... ... ету. ... ...... ... айналымдылығы мен рентабельділігі
жатады.
▪ Алынған несиелер бойынша уақытылы есеп айырусуды ... ету. ... ету ... ... ірі ... ... алдын – ала қайтару
қорының резервтелуі жатады.
Қаржы және ... ... ... ... ... ... капиталын
тартатын компанияларда қарыз қаражатын тартудағы жалпы саясат осы несие
формасы бойынша бөлшектенуі мүмкін. Кәсіпорындардың ... ... ... оның қаржы міндеттері мен есеп айырысуына қарай жаңадан
қаржы-қаражттарын қатыстырудың қажеттілігі ... ... ... ... ... ... ... жіктелінеді.
Қатыстыру мақсатына қарай:
▪ Айналымнан тыс активтер өндірісін қамтамасыз етуге ... ... ... толықтыруға қатыстырылған қарыз-қаражаттарына;
▪ Басқадай шаруашылық қажеттілігін ... ... ... үшін ... ... ... ... байланысты:
▪ Сыртқы көздерден қатыстырылған қарыз-қаражаттарына;
▪ Ішкі көздерден қатыстырылған қарыз-қаражаттарына жіктелінеді.
Қатыстыру кезеңіне байланысты:
▪ Ұзақмерзімді кезеңге қатыстырылған қарыз-қаражаттарына;
... ... ... ... ... қарай:
▪ Ақашалай түрінде (қаржы несиесі) қатыстырылған қарыз-қаражаттарына;
▪ Жабдықтар түрінде ... ... ... ... ... түрінде (коммерциялық несие) қатыстырылған қарыз-
қаражаттарына;
▪ Басқа да ... емес ... ... ... ... жіктеулерге байланысты қарыз-қаражаттарын қатыстыруды
басқару ұйымдастырылады, ол кәсіпорынның әртүрлі кезеңдеріндегі ... ... ... ... ... және ... түрінен
сәйкестендіруді мақсатты қалыптастыру процесі.
Бұл процесті қалыптастыруда шешілетін көптеген сұрақтар осы салада
кәсіпорындарға ... ... ... ... ... ... Қарыз-қаражатын
қатыстыру саясаты кәсіпорындардың даму қажеттілігіне сәйкес ең тиімді қарыз
капиталын ... ... ... қамтамасыз етудегі қаржы
стратегиясының бір бөлігі болып есептелінеді.
2. Қарыз капиталының жекелеген элементтерінің
құнын бағалау. ... ... ... капиталының көптүрлі көздері және ұсыным жағдайларының болуы қарыз
капиталының жекелеген түрлері бойынша оны қалыптастырудың ... ... ... ... ... Мұндай бағалауға тартылған
капиталдың жекелеген ... ... ... құнын анықтау негіз
болады.
Қарыз капиталының құнын бағалаудың бірқатар ерекшеліктері бар. ... ... ... ... ... ... қарапайымдылығы.
Мұндай базалық көрсеткіштерге несие үшін процент формасында қарызға
қызмет ету құны, ... ... ... ... және т.б. ... ... компанияның несиелік келісім-шарт ... ... ... да ... ... ... ... Салық корректорындағы қарыз капиталының құнын бағалау процесіндегі ... ... ету ... ... ... және т.б.) өнім шығындарына
(өзіндік құнға) кіретіндіктен, олар ... ... салу ... ... Кредиторлармен бағаланатын компанияның несиеқабілеттілігінің деңгейімен
байланысты қарыз капиталын тарту құны. ... ... ... ... ... ... қаржы нарығында оның несие
рейтингісі) жоғары болса, соғұрлым осы компанияның қарыз капиталын тарту
құны (несие және оның әртүрлі формалары бойынша төмен ... ... ... ... райт " – ... қарызгерлер" үшін кредиторлармен
белгіленеді) төмен болады.
– Қарыз капиталын тарту тек қарызға қызмет ету ғана емес, ... ... ... ... ... ... ... бойынша ақша
ағымдарының қайтарымдылығымен әрқашанда байланысты болады. Бұл ... ... ... ... ... түрлерін генерациялайды
(компанияның банкроттыққа ұшырауы). Компанияның ағымдағы кезеңіндегі
төлемқабілетсіздік тәуекелін төмендетуде ұзақмерзімді ... және ... ... ... проценттік ставканың қысқамерзімдіге қарағанда
әрқашанда жоғары болады.
|Қарыз капиталының ... ... ... ... ... құны ... ... ... ... ... ... ... ... капиталдың құны ... ... ... құны |
|Қысқамерзімді төлем уақытын ұзарту|
|формасында ... ... ... ... ... ... |
|Ішкі кредиторлық борыштың құны |
Сызба – 2. ... ... ... ... және ... ... ... құны – қазіргі кезде оны ... екі ... ... ... несие және қаржы лизингі.
а) Банктік несиенің құны – оның ... және ... ... ол ... ... ... ... анықталады.
БН ... – банк ... ... ... ... капиталының құны, %
БНПС – банк несиесінің проценттік ставкасы, %
ПССС – пайдаға салынған салық ставкасы
БНТШ – банк ... ... ... ... деңгейі.
Банктік несие құнын басқару қаржы нарығындағы несиеге проценттік
ставканың төменділігін және ... ... ... ... ... Қаржы лизингінің құны – қаржы несиесін тартудың қазіргі түрінің бірі
– ол лизинг төлемінің ставкасы негізінде анықталады. Бұл ставка екі ... ... а) ... ... ... біртіндеп қайтару; б) лизингтік
қарызға міндетті қызмет ету құны.
Қаржы лизингісінің құнын есептеу формуласы:
ҚЛС ...... ... ... ... қарыз капиталының құны, %;
ЛС – жылдық лизинг ставкасы, %;
АЖС – қаржы лизинг жағдайында тартылған активтің ... ... ...... ... ... ... – қаржы лизинг жағдайында активтерді тартуға кеткен ... ... ... ... екі ... ... а) қаржы
лизингінің құны банк несиесінің құнынан аспауы керек; б) қаржы ... ... оның ... азайтатын ұсынымдар таңдалынуы қажет.
– Облигацияларды эмиссиялау есебінен тартылған қарыз капиталының құны
– мерзімдік купондық төлем сомасын құраушы, купондық процент ... ... Егер ... ... ... сатылса, онда
өтеуге төленген дисконттың жалпы сомасы бағалауға негіз болады.
Бірінші жағдайда бағалау келесі формула арқылы анықталады:
ОТҚКҚ ...... ... ... ... ... капиталының құны,%
ОКС – облигация бойынша купон процентінің ставкасы, %
ЭШД – эмиссия көлеміне қатысты эмиссиялық шығын ...... ... ... ставкасы.
Екінші жағдайда құн есебі мына формуламен анықталады:
ОЭҚҚ ...... ... ... ... ... капиталының құны, %
ОДС – облигацияны дисконттаудың орташа жылдық сомасы
ОҚ – облигацияның атаулы құны
ЭШД – эмиссиялық шығын деңгейі.
Тартылған капиталдың ... ... оған ... ... ... ... етеді.
– Тауар (коммерциялық) несиесінің құны – ол берілетін екі формада
бағаланады: а) қысқамерзімді ... ... ... б) ... ... ... ... ұзарту формасындағы несие.
а) Қысқамерзімді төлем уақытын ... ... ... ... ... Бұл форма жабдықтаушылармен тегін берілетін қаржылық
қызмет. ... бұл олай ... ... несиенің әрқайсысының құны өнім
үшін қолма-қол төлем жүргізілгенде, оның бағасынан жеңілдіктер ... ... ... ... ... ... бойынша өнімді
жеткізу (алу) күнінен бастап бір ай ... ... ... ... ал қолма-
қол төлем үшін бағалық жеңілдік көлемі 5%-ті ... бұл ... ... ... құнын құрайды. Ал жылдық есеп бойынша бұл құн: 5% х 360 /
30 = 60% құрайды. Сонымен, алғашқыда ... ... ... ... ... ... ... капиталы көзінен тартатын құны бойынша ең қымбаты
болуы мүмкін.
Қарыз капиталының осы түрін ... ... ... ... болатынын
ескере отырып, оны басқаруда жекелеген тауар несиесі бойынша құнды жылдық
ставкамен міндетті түрде бағалау және оны ... ... ... ... ... Вексельмен рәсімделген ұзақмерзімді төлем уақытын ұзарту
формасындағы ... ... ... құны да банк ... құнына
ұқсас. Бірақ өнімге қолма-қол төлем үшін баға жеңілдігін жоғалтатындығын
ескеру қажет.
– Компанияның ішкі ... ... ... Капиталдың ортақұнын
нольдік ставка бойынша анықтайды, ... ... ... осы ... ... ... қаржыландыруын білдіреді. Бұл борыштың сомасы
меншікті капиталға теңестіріледі және қысқамерзімді қарыз капиталы
ретінде қарастырылады (бір ай ... ... ... ... және
т.б.)). Капитал құнын бағалау тұрғысынан басқарылатын қаржыландыруға
жатпайды.
Қарыз ... ... ... ... ... бағалау және
олардың жалпы сомасы компанияның қарыз капиталының жалпы ... ... ... ... ... ... бағалау.
Қарыз капиталының көп түрлі көздері және ұсыным жағдайларының болуы
қарыз капиталының жекелеген түрлері бойынша оны ... ... ... бағалауды қажет етеді. Мұндай бағалауға тартылған
капиталдың жекелеген элементтері ... ... ... ... негіз
болады.
Қаржы несиесінің құны қазіргі кезеңде екі ... ... ... – банктік несие және қаржы лизингі:
Банк несиелерінің көптүрлілігі жағдайларына қарамай, несие алғаны үшін
пайыздық мөлшерлеме ... ... ... ... банк ... ... ... формула түрінде
анықталады:
БНк = БНПм – (1-ПССм) / (1-БНКш) ... – банк ... ... ... ... ... құны, %;
БНПм – банк несиесінің пайыздық мөлшерлемесі, %;
ПССм – пайдаға салынған салық мөлшерлемесі;
БНКш – банк несиесін қатыстыруға шыққан шығын деңгейі.
Қаржы ... құны – ... ... ... қазіргі түрінің бірі
ол лизинг төлемінің мөлшерлемесі негізінде анықталады.
КЛМ = (Лм – Ажм) * ... / ... ...... лизинг жағдайында қатыстырылған қарыз капиталының құны, %;
Лм – жылдық лизинг мөлшерлемесі, %;
Ажм – ... ... ... ... ... ... ... лизингінің құныны басқару екі критерилерге негіделеді:
а) қаржы лизингінің құны банк несиесінің құнынан аспауы керек,
б) қаржы лизингін пайдалану процесінде оның ... ... ... ... эмиссиялау есебінде тартылған қарыз капиталының құны
мезгіл ... ... ... ... ... ... мөлшерлемесі
негізінде бағаланады. Егер облигация басқа жағдайда сатылса, онда, өтеуге
төленген жалпы дисконттың сомасы бағалауға негі ... ... ... ... ... арқылы анықталады:
ОКККк = Окм * (1-ПССм) / (1-ЭШд) ...... ... ... ... ... құны, %;
Окм – облигация бойынша купондық пайыз мөлшерлемесінің, %;
ПССм – ... ... ... мөлшерлемесі;
Эшд – эмиссия көлеміне қатысты эмиссиялық шығын деңгейі.
Екінші жағдайда құн ... ... ... анықталады.
ОэКк = ОДс * (1-ПССм) * 100 (Ок - ОДс) * (1*ЭШд) ...... ... ... ... ... ... құны,
Одс – облигацияны дисконттаудың орташа жылдық сомасы;
Ок – облигацияның атаулы құны.
Қатыстырылған капиталдың құнын басқару оған сәйкес эмиссиялық саясатты
жасауды ... ... ... ... ... әрекетінде, шикізат,
жаңармай сатып алуға қысқа ... ақша ... ... ... ... кәсіпорындардың айналымдағы қаражаттарын толықтыру үшін несие
алуға немесе қарыз алуға мәжбүр болады. Қаржы менеджментінің алдында ... ... ... мөлшерде несие алу керек, одан қанша пайда
түседі немесе несие алу жалпы керек пе, осы проблеманы шешу ... ... ... ... ... ... шикізат, жанармай және т.б.
сатып алуға қысқамерзімді ақша қаражаттарына қажеттілік етеді. Бұл ... ... ... ... үшін несие алуға немесе
қарыз тартуға мәжбүр ... ... ... ... несиенің
тиімділігін сипаттаушы көрсеткіш қаржы тұтқасының тиімділігін анықтайды.
Қаржы тұтқасының тиімділігі операциялық талдаудың ... ... ... ... экономикалық рентабельділік деңгейі бірдей - 20 %-ті ... ... ... ... ... айырмашылық, А –
компания несиені қолданбайды және облигация шығармайды, ал Б – ... ... ... және ... ... А – ... активі – 1
млн. тг, пассиві (меншік қаражаты) – 1 млн. тг, Б – ... ... ... млн. тг, пассиві – 500 мың тг меншікті қаражаты және 500 мың тг ... ... ... ... екі ... бірдей –
200 мың тг.
Егер компаниялар салық төлеуден босатылған болса, онда А–компания меншік
қаражатын пайдалану арқылы 200 мың тг ... сол ... ... ... ... ... рентабельділігі: 200 мың / 1 млн. х 100 = ... Б – ... ... сол 200 мың тг ... ... процент төлеуі және
кепіл мүлкін сақтандырумен байланысты қосымша шығындар шығаруы мүмкін.
Орташа проценттік ... 15% ... бұл ... ... – 75 мың тг (15%
х500мың). Б – ... ... ... ... (МҚР) – 125 ... / 500 мың тг х 100 = 25 %-ке тең болады.[5]
Сонымен, бірдей экономикалық рентабельдікте (ЭР) 20 %, ... ... ... ... 5 % ... ... ... деңгейі болып табылады.
Қаржы тұтқасының тиімділігі – несиені (ақылығына қарамастан) пайдалану
арқылы алынған меншік қаражатының рентабельділігіне ... ... Б – ... 20 % ... активтің бір бөлігі орташа 15
% сай ресурспен қаржыланады. Бұл кезде ... ... ... ... ... жағдай, меншік ... ... ... ... ... байланысты емес, ол әр акционерлік ... ... ... ... салымының үштен бір шартты ставкасының есебін
қарастырайық.
Кесте-1. ... ... таза ... ... ... ... тг. | |
| |А |Б ... ... ... |200 |200 ... капиталының қаржылық шығыны |- |75 ... ... ... ... |200 |125 ... ... ... (1/3 ставка) |67 |42 ... ... |133 |83 ... ... таза ... % ... |3 |6 ... көрсетілгендей Б – компанияның меншік ... ... А – ... ... 3,3 %-ке ... Салық салу
қаржы тұтқасының тиімділігі 1/3 ... ... ... ... ... ... ... пайдаланушы компания олардың рентабельдігіне шамамен
экономикалық рентабельділіктің 2/3-не шек ... =2/3 ... ... ... ... меншік және қарыз капиталының ара
қатынасы және проценттік ставканың көлеміне байланысты ... ... ... немесе кемітеді. Бұл жағдайда қаржы рычагының
эффектісі былай көрсетіледі:
МҚР = 2/3 ЭР + ... ... ... айырылған активтердің 1/3 экономикалық
рентабельділікті қайтару үшін ... ... ... іске ... керек. Бұл жағдайды және басқа да көптеген сұрақтарды шешу қажет.
Бұл ... ... ... ... ... ... ... пен қарыз капиталының айырмашылығынан пайда болады. ... ... ... ... ... төлеуге жететіндей экономикалық
рентабельдікпен жұмыс істеуі керек.
Есекртетін жай, процент ставкасының орташа есебі ... ... ... ... ... ... ... келмейді.
Процент ... =
х ... ... ... қолданылып жүрген орташа бағаны есептеу формуласы. ... ... ... ... ... қаншалыққа түсетіндігін
анықтауға болады.[6]
Бұдан басқа да ... ... бар. ... осы көлемде орташа
арифметикалық әдістен басқа, әртүрлі несиелер және қарыздарды өлшенген
орташа құн ... ... ... ... ... ... әдісті
таңдай алады. Енді қаржы тұтқасының тиімділігі бірінші ... атап ... ... ... – активтердің экономикалық
рентабельдігі мен қарыз капиталының орташа есептелген процент ставкасының
айырмасы. Өкінішке орай, салық салымынан ... ... тек 2/3 ... яғни 2/3 (ЭР – ... ... ... – қаржы тұтқасының
тиімділігі – қаржы ... әсер ... ... сипаттайды. Бұл қарыз
қаражаты (ҚҚ) мен меншік қаражатының (МҚ) ... Екі ... ... ... = 2/3 ... х ... ... деңгейі = 2/3 (ЭР - ПСОЕ) х ҚҚ / ... ... Б ... ... ... = ( 20 % - 15 % ) х = ... ... ... ... ... ... ... ... = ( 1- СТС ) х ( ЭР – МПОЕ ) х ҚҚ / ... әдіс ... ... ... қаражатының көлемін, несие алу жағдайын
анықтауға ... ... ... ... бұл ... орындау үшін бізге тағы да бірнеше сұрақтарды анықтау қажет.
Алдымен дифференциал мен ... ... ... ... терең қайшылық пен
үздіксіз байланысты жете түсінуден бастайық. ... ... ... ... ... ету" ... әлбетте, процент ставкасының
орташа есебін ауырлатады және бұл дифференциалдың ... ... ... Б ... тұтқасының тиімділігін үшке дейін жеткізсе
(1500 мың тг / 500 мың тг), онда ... ... ... ... мысалы,
18 %-ке дейін өседі. Онда қаржы тұтқасының тиімділігінің деңгейі 2/3 ( 20 %
- 18 % ) х 3 = 4 %. Бұл Б ... үшін ... ... ... 3,3 % ... салыстырғанда жақсырақ, сонымен компанияға ... ... – шарт ... ... ... қаржы тұтқасынвң
эффектісі ненін есебінен өседі деген сұрақ туады? Ол ... ... ... ... ... үш есе арту ... ... Ал дифференциалдың кемуі – банкирдың тәукелдігінің
артқандығын көрсетеді.
Осыдан тұжырымдалатын бірінші қорытынды:
Егер жаңадан қарыз алу ... ... ... ... ... онда ... ... алу пайдалы. Бірақ дифференциал
жағдайын мұқият ... ... ... ... ... ... банкир
өсетін тәуекелділікті өз "тауарының" – несиенің бағасын өсіру арқылы есесін
қайтарады.
Екінші қорытынды: кредитордың тәуекелдігі ... ... ... дифференциал өскен сайын, соғұрлым тәуекелдік азайады;
неғұрлым дифференциал азайса, соғұрлым ... ... ... ... Б компанияның ҚРЭ = 4 % және дифференциалы = 2 % болса; егер ... және ПСРЕ – 19 % ... ... ... қандай өзгеріс болады
? Қаржы тұтқасының ... ... ... ... үшін ... ... ... дейін көтеру қажет. Шын мәнісінде, ҚТН = 2/3 (
20 % - 19 % ) х 6 = 4 %. ... бір ... ... ... ... ... ... және меншік қаражаттарының арақатынасын екі есе
өсіруге мәжбүр болады.
Мүмкін ары қарай дифференциал нөлден кіші болатын ... ... ... ... ... тиімділігі компанияға тек зиян шектіретін болады.
Мысалы, қарыз және ... ... ... 9 есе ... ... ... орташа ставканы 22 %-пен ... ... онда ... ... мынандай болады:
ҚТН = 2/3( 20% - 22 % ) х9 = - 12 ... бұл өсім ... ол ... ... капиталының рентабельдігінен
және дивидендтік мүмкіншілігінен шегереді.
МҚР = 2/3 20 % + ( -12) = 1,3 ... ... 13,3 % ... қарыз қаражатты пайдаланбайтын және
ешқандай қаржы тұтқасының нәтижесі жоқ. ... ... ... ... ... ... компанияның акциясына қызығуы екі талай.
Сондықтан дифференциал жағымсыз болмауы керек. Бұл ... үшін ... ... дифференциалды клиент "қара картотекаға" нақты кандидат.
Компания жұмысының жекелеген ... ... ... ... ... ... ... болады, соңынан оны босатыңқыратады; ... ... ... бірқалыпты өсіруді байқаған жөн.
Көптеген батыстың экономистері алтын ортаны 30 – 50 %-ке ... ... ... тиімділігі оптималды болуы активтердің экономикалық
рентабельдігінің жарты деңгейінің ... тең ... ... деп тұжырымдайды.
Сонда ғана қаржы тұтқасының тиімділігі салық салымын қайтарады және ... ... ... ... ... ... қаржы тұтқасының
тиімділігі мен ... ... ... арақатынасында
акционерлік тәуекелдік барынша азаяды.
Сонымен, несие алумен (берумен) байланысты сұрақтарды ... ... ... ... ... шешкенде, барлық есептеулерде
несиелік қарызды ... ... ... ... ... ... ұзақ және қысқа мерзімді күрделі интерференцияны білдіреді деген
пікір нығая түседі.
"Dala Group" компаниясының ... ... ... ... талдау.
2.1. Компанияның қарыз капиталының тартылуын талдау
Компания «Dala Group» 2003 жылы құрылып,нарықта өз қызметін жүзеге асырып
жүр.Компания кең ... ... ... ... ... ... жұмыстар
• әр түрлі жарнамалық қызмет көрсету
• Информациялық ... ... ... ... өндіру және өндіру
• Анықтамалық-ақпараттық қызмет көрсету
• Жөндеу жұмыстары
• Инновациялық, ұйымдастырушылық,делдалдық және басқа да қызметтер
• Транспорттық қызметтер көрсету ... мен ... ... ... мен құрал жабдықтарды сатып алу және өткізу
• Пластикалық терезелер және тағы басқа материалдарды ... ҚР-ң ... тиым ... ... ... Тұрғын үй, өндірістік және өнеркәсіптік құрылғыларды жөндеу
Қызметтің барлық түрлері заңдар, жасалған шарттар және берілген
лицензиялар негізінде жүзеге асырылады.
Компания активтерінің оң ... ... ... ... ... 2 Активтердің құрамы мен динамикасы
|Көрсеткіштер |2003 |2004 |2005 ... ... ... ... ... ... | | | ... ... ... ... ... ... оның | | | ... | | | ... емес |37512 |- |- ... | | | ... құралдар |39409692 |12416088 ... ... ... ... ... |57394372 ... ... | | | ... ... ... 2003-2005 жылдар аралығында компания
активтері көбейді: 2004 жылы 2003 ... ... ... ... ... және 2005 жылды 2004 жылмен ... 15,5% ... ... ... ... ... оң динамикасын көріп отырмыз.
Сурет 1. 2003-2005 активтердің құрамы мен динамикасы.
* Мәліметтер «Dala Group» ... ... ... ... жылы Компания активтерінің құрылымында үлкен үлесті ағымдағы активтер
(57%) алып жатыр
.
Кесте 3 2003-2005 активтердің құрлымы және динамикасы
(%)
|Көрсеткіштер |2003 |2004 |2005 ... |100 |100 |100 ... | | | ... мерзімді |49,9 |51,05 |43 ... | | | ... |50,3 |48,9 |57 ... | | | ... |6,4 |9,28 |13 ... |11,2 |10,7 |14,5 ... ... |32,3 |28,8 |29,3 |
* ... «Dala Group» ... ... балансы 2004-2005
Оларды жекелеп қарастыру, келесідей қортындыларды көрсетуге ... ... ... ... дебиторлық борыш үлкен үлес алып
жатыр. Оның 2004 жылы 337061мың тенгеге немесе 0,2% ... ... бұл ... ... ... берушілердің борыштарының азаюымен
байланысты;одан кейін 2005 жылы 4367418 ... 17,3% өсуі , бұл ... ... және ... ... ... байланысты.
Ақша қаражаттарын қарастырайық. Кестеден көріп отырғанымыздай олардың
өсуі байқалып тұр. 2004 ... 2003 ... ... 352221 немесе 6,2;
2005 жыл 2004 жылмен салыстырғанда 5307238 мың тенгеге немесе 50%. ... ... ... 20005 ... ... 15% құрады. Олардың өсуі
жарғылық капиталдың және таза табыстың өсуімен байланысты
2005 жылы 2003 ... ... ... ... ... ... ... 2005
жылы жалпы өсім 5006174 немесе 62% құрады. 2005 жылы ағымдағы активтер
құрылымында ТМҚ 13% құрады. Бұл өзгерулерді төмендегі ... ... 2. 2003 ... ... ... құрлымы.
* Мәліметтер «Dala Group» АҚ-тің бухгалтерлік балансы 2004-2005
Сурет 3. 2004;2005жылдардағы компанияның активтер құрлымы.
• Мәліметтер «Dala Group» АҚ-тің ... ... ... 4. ... ... ... ... талдау
|Көрсеткіштер |жыл басы |жыл аяғы ... ... ... ... ... ... ... | | | ... Таза ... |8122618 |9845762 |1723144 ... ҚММ ... ... |3688139 ... |0,8 |1,1 |0,3 ... | | | |
* ... «Dala Group» ... ... ... ... талдаудан көріп отырғандай ағымдағы активтердің ... ... 1000 ... ... көреді.[8]
1 - қатынас АА/ТТ табыстың 5,25 жыл басы 5,8 жыл ... - ... ... 0,17 жыл басы 0,19 жыл ... - ... кәсіпорынның өзінің қаржы қорытындылар есебінен қысқа мерзімді
міндеттемелерді жабу қабілеттілігін көрсетеді.
Кесте 5. «Dala Group» 2005 ... таза ... ... ... |2003 |2004 |2005 ... ... |39501912 ... ... ... | | | ... ... |5239831 |4759228 |5128042 ... | | | ... ... |3426208 ... ... ... (1-2) | | | ... ... «Dala Group» ... бухгалтерлік балансы 2004-2005
Өз бизнесін қаржыландыруға өткен жылы 2003 жылы 3426208 ... ... жылы 37954324 ... 2005 жылы 52266330 ... ... көруге
болады. Бұдан кәсіпорынның таза айналым капиталдың құнын арттырғанын
көреміз.
Кесте 6. Төлем қабілеттілік коэффиценттерін есептеу (2005ж)
|Көрсеткіштер: |жыл басы |жыл аяғы ... ... ақша ... ... |5307238 ... қысқа мерзімді |47592283 ... |3688139 ... | | | ... ... |0,19 |0,28 |0,09 ... | | | ... | | | |
* ... «Dala Group» ... ... ... 2004-2005
Кестеде көріп отырғандай, талданатын кәсіпорынның қаржылық қиындық
көріп отыр. Кәсіпорынның өзінің жедел міндеттемелерінің 28% жаба ... ... ... ... 72% ... егер дебиторлық қарыздар
қайтарылса және дайын өнім ... ... 72 % ... ... қабілетттігін анықтау үшін кәсіпорын активтеріндегі
ақша қаражатына айналдыра алатын ... және ... ... ... кеңінен қолданады.
Кесте 7. Өтімділік көрсеткіштері 2003-205 жылдар
|Көрсеткіштер ... |2003 |2004 |2005 |
| ... | | | ... |0,2:0,5 |0,273 |0,288 |0,470 ... | | | | ... | | | | ... өтімділік |1 |1,617 |1,460 |1,834 ... | | | | ... |2 |1,219 |1,310 |1,639 ... | | | | ... | | | | |
* ... «Dala Group» АҚ-тің бухгалтерлік балансы 2004-2005
Кестеден көріп отырғанымыздай барлық ... 2005 ... өсіп ... өтімділік коэффициенті 2005 жылы талаптарға сай келіп тұр. ... ақша ... ... ... Тез ... ... ... критериге сәйкес келеді. Оның көбейуі ақша
қаражаттарының, дебиторлық борыштың және басқа да ... ... ... ... ... ... сәйкес
келмейді, бірақ маңызды емес өсуі бар.
Кесте 8. «DALA GROUP»АҚ-тің 2005 жыл Қаржылық қордың құрылымын
(кәсіпорынның қорлану ... ... |Жыл басы |Жыл аяғы ... |
| | |% | |% |+ - |% ... ... |87265704 |100 ... |100 ... |- ... | | | | | | ... ... ... |45,4 |49519183 |49,1 |9845762 |3,7 |
|капитал | | | | | | ... ... ... |71,7 ... |70,7 |8688139 |-64,6 |
|капитал (ҰММ+ҚММ)| | | | | | |
* ... «Dala Group» ... ... ... ... көрсеткендей талдау жасалынған кәсіпорынның қаржылық қор
сомасы есеп беру ... ... ... ... ... өсу біріншіден,
меншікті капиталдың 9845762 теңге және 3,7 пункте жоғарлаған көрсеткіштің
әсерінен болып тұр.
Ал тартылған капитал 8688139 ... ... және 1 ... ... Group» ... ... ... зерттеу
нәтижесінде оның қаржылық ресурстарының құрамында көлемді қарыз
қаражаттары қолданғаны анықталды.
Компания қызметкерлері капитал нарығын үнемі бақылап, капитал тартудың ең
тиімді ... ... ... ... ... ... кұрамын және
құрылымын талдайық.
Кесте 9. Қарыз капиталының құрамы мен құрылымын талдау (2003,2004,2005 )
|Көрсеткіштер |2003ж. |2004ж. |2005ж. |
| ... |% | ... |% ... |% ... ... |100 ... |100 ... |100 |
|капитал | | | | | | ... ... | | | | | | ... | | | | | | ... ... | | | | | | ... мерзімді |20000000 |25,3 |15000000 |17,1 |20000000 |19,8 ... | | | | | | ... ... |66,3 ... |54,5 |51280422 |50,8 |
|міндеттемелер, | | | | | | ... ... | | | | | | ... есеп ... |26,1 |24302283 |27,8 |21280422 |21,1 |
|айырысу | | | | | | ... ... |8,7 ... |18,0 |20125789 |19,9 |
|мердігерлермен | | | | | | ... ... | | | | | | ... |5090132 |6,4 |8560118 |9,8 |1154633 |1,14 ... ақы ... | | | | | | ... ... | | | | | | ... да ... |26,1 |- |- |10 | ... | | | | | | ... | | | | | | ... ... ... |14,9 |8290000 |9,4 ... |9,9 ... | | | | | | |
* ... «Dala Group» ... ... ... ... ... авансталған капиталдың есеп беру жылы 100799605
теңгеге ие болды. Өткен 2004 жылмен ... 13533901 ... ... ... ұзақ мерзімді несиелер (20000000-15000000) 5000000 теңгеге
ұлғайды. Бұл 19,8 пайызға ие болды. Ағымдағы ... жыл ... ... 51280422 ... ... және 2004 ... салыстырғанда 3688139
теңгеге жоғарлаған осымен бірге 50,8 ... ... 4806034 мың ... ... одан ... 2005 жылы ... 7,7% ... Қысқа мерзімді міндеттемер 2004 жылы 3517236 мың ... 0,30% ... бұл ... ... ... ... 2005 жыл
олар 1710000 мың тенгеге немесе 20,6 өсті.
2004 жылы кредиторлық борыш өсімі 3711202 мың ... ... ... ... 2005 жылы 3021861 мың ... ... ... келетін болсақ олардың ауытқуы байқалады. 2004 жылы олар 5000000
мың тенгеге қысқарды, одан кейін 2005 жылы олар осындай шамаға қайта ... ... ... ақша ... ... ... ... капитал үлесің тұрақты өсуін, сәйкесінше, міндеттемелер үлесін
азайғанын көріп отырмыз.
2005жылы міндеттемелер құрамында кредиторлық ... ... ... ... ... 2003 жылы 20%; 2004 жылы 17%; 2005 жылы 20%;
Қысқамерзімді несиелердің динамикасы ... ... 2003 жылы 14,9%; ... 9,5%; 2005 жылы 9,9%. Бұл ... ... диаграммалардан
көруге болады.
Сурет 4. Компания қаржы ресурстарың динамикасы және ... 11. ... ... ... элеметтерін бағалау:
|Көрсеткіштер |2003 |2004 |2005 ... ... ... ... ... ... табыс | | | ... | | | |
|2 ... ... ... ... ... | | | ... құн ... ... ... |
|4 ... ақы |37209748 |137032175 ... |
|5 ИПБН ... ... ... |
|6 ... |2176328 |1364461 |1845679 |
|7 ИПНН ... ... ... |
|8 Активтер ... ... ... |
|9 Экономикалық |18,38 |15,47 |15,57 ... | | | ... ... |11807236 |8290000 ... ... | | | ... Несиеге кеткен |1609455 |1826254 |1609455 ... | | | ... МПОЕ (%) |13,63 |22,02 |16,0 ... ҚТС (%) |30 |30 |30 ... Дифференциал |4,75 |-6,55 |-0,43 ... ... ... ... ... |71280422 ... ... ... ... ... ... ... ... |2,7267 |1,5776 |1,4394 ... иығы | | | ... ҚТН |9,066 |-7,233 |-0,433 ... жылы қаржы тұтқасының нәтижелігі 9,066 тең болғанда және ... тең ... ... ... қарыз қаражатын тарту үшін жақсы коры
болды. 2004 жылы қаржы тұтқасының нәтижелігі -7,233% ... ... ... ... салдарынан қаржы тұтқасының
көрсеткіштері айтарлықтай нашарлады. Дифференциал теріс -6,55% құрады,
өйткені МПОЕ ЭР-дан көп, яғни рентабельдік ... ... ... сан, бұл компанияның келесі жобаларын негізінен меншікті
қаражаттар ... ... ... білдіреді. 2005 жылы қаржы
тұтқасының нәтижелігі, 2004 жылмен салыстырғанда айтарлықтай өсті, бірақ
-0,433% құрады.МПОЕ мен ЭР айырмашылығы алшақ емес, сондықтан ҚТН өсіп,
жақсы ... ... ... ... ... және ... қаржыландыруды
ұйымдастыру
Компания өзінің шаруашылық ... ... үшін ... ... ... ... несиенің маңызы зор. Бұл несие кең мақсатты
бағыттарға қолданылады және әртүрлі ... ... ... ... ... капиталға өгеруін қамтамасыз етеді және
несие берушілер мен қарызалушылар арасындағы ... ... ... кәсіпорындардың, жеке сектордың және мемлекеттің бос ... ... олар ... ... ... ... төлемақы арқылы қарыздық капиталға айналады.[9]
Заңды және жеке ... ... ... банктік несиелеу
объектілеріне мынандай ... ... ... ... және ... емес ... объектілердің техникалық
қайтақарулануына, құрылысқа, кеңеюге;
– жылжымалы және жылжымайтын мүліктерді сатып ... ... ... құралдары, ғимараттар мен құрылыстар);
– бірлескен компаниялар құруға;
– ғылыми-техникалық өнімдерді, ... ... ... басқа да объектілерін жасауға;
– табиғатты қорғау шараларын жүзеге асыруға.
Заңды және жеке тұлғалардың банкпен несиелік қатынасының ...... ... ... ... ... ... берілетін
ұзақмерзімді несиелерді нақты ... мен өтеу ... ... ... ... және ... жағдайын, несиелік
тәуекелді, несиелік ресурстардың айналымдылығын жылдамдату қажеттілігін
ескере ... ... ... ... бойынша орнатылады.
Капиталдың жекелеген түрінде өндірістік қаражаттар ретінде бір саладан
екінші салаға құйылуы ... ... Бұл ... ... ... ... түрінде ғана жүзеге асырылады.
Сондықтан нарықтық экономикада несие ... ең ... ... ... ... ... құйю үшін ... механизм ретінде және пайда
нормасын теңестіру үшін қажет. Ол осы бос ... ... ... мен ... ... белгілі бір натуралды түрінде
тұрақталуы арасындағы туындайтын қарама-қайшылықтарды ... ... ... ол жеке ... ... өтңп шығуына мүмкіндік береді. Сол
уақытта несие жұмыс істеп жатқан ... ... ... ... көмектеседі және өндіріс тауарларын сатып, ... ... ... отырады.
Несие ақша массасына, төлемақы ... ақша ... ... ... ... ... бар болуына байланысты
пайданың капитализациялану процесі тез ... ал ол ... ... ... ... дамуын нығайтады, ғылыми-техникалық
жетістіктердің негізінде қайта өндіру ... ... ... ... ... тездетеді. Қарыз алушылардың қарыз капитал нарығында
қол жеткізуін ... ... ... ... ... ... ... отырып мемлекет банктерді жалпы ұлттық бағдарламаға
сәйкес әлеуметтік экономикалық дамуын жүзеге асыратын, ... ... ... ... ... ... бірінші кезекте несиелеуге
банктерге тұралайды. Мемлекет несиелік капитал салымдарын, тұрғын-үй
мәселелерін, тауар ... ... ... ... көтеруге жұмсауы
мүмкін.
Несиенің көмегінсіз фермерлік ... ... және ... ... ... тұруы мүмкін емес кәсіпкерліктің ... ішкі ... және ... ... кеңістікке енуі мүмкін
болмайды. Несиенің экономикалық мәні оның ... ... бос ... капиталға айналады.
Карл Маркстің сөзімен келісе отырып қарыз капиталының сипаттылығы туралы
айтсақ, ол "тек шарт бойынша" жатсынады, ол ... тек ... ... дәл ... ... ... ішінде белгілі бір ақша
сомасын иемдену " мағынасын білдіреді, ... ... кім бос ... бай ... ақшадай қаражаттарға зар болып жүрген немесе
қосымша сомаларды қажет етіп отырған адамдарға несиеге береді.
Қазіргі таңда өте ... ... бар. Ол ... жүйенің алдында
тұрған көптеген проблемаларын шешіп отыр. Несиені бір учаскіде уақытша бос
ақша ... ... ... ... ... мүдделі болып отырған
қиыншылықтарын шешуге болады. Несие босатылған ... ... ... ... ... қызмет көрсетеді, ал ол қайта өндірістік процесінен
қамтамасыз етіп ... ... ... ... ақша айналымының процесін
тездетеді, бірқатар ... ... ... ... ... қатынастарды реттеудегі ролі өте зор.
Несие екі бастапқы түрде көрінеді: коммерциялық және банктік. ... ... ... ... ... ... ... шамасымен атқару қызметінің сферасына қарай бөлінеді:
Банктік несие – белгілі процентпен, белгілі мерзімге мақсатты пайдалану
үшін клиентке банктің қарызға ... ақша ... ... ... кезде компанияға ұсынылатын банктік несиенің келесідей
негізгі түрлері бар.[10]
▪ Бланктік (қамтамасыз етілмеген) ...... ... ... ... үшін ... Ол ... кассалық –
есеп қызметін көрсететін коммерциялық ... ... ... ... ... ... ... сипатта көрінгенмен іс
жүзінде ол компанияның, дебиторлық ... ... және оның ... есеп ... және ... шоттарындағы қаражатпен қамтамасыз
етіледі. Сонымен қатар бұл несиенің түрі тек қысқамерзімді кезеңге
беріледі.
▪ Контокорренттік несие ... ... бұл түрі ... ... банкпен ұсынылады, бірақ ол міндетті талап болып
саналмайды. Банк осы несиені ұсынғанда компанияға контокоррентік ... ... оның ... және есеп ... ... ... шот несие келісім–шартында белгіленген максималды теріс
сальдодан (контокоррентік лимит) аспайтын көлемде несие пайдалану көзі
болып саналады. Компания контокоррентік ... ... ... бойынша
банкке белгіленген несие процентін төлейді, сондай-ақ келісім-шартта
банк осы шоттың оң қалдығында ... ... ... ... Ай ... қарызға амортизацияланатын маусымдық несие. Несиенің бұл
түрі компанияның маусымдық қажеттіліктерімен ... ... ... ... өсу кезеңіндегі қалыптасуына беріледі.
Осы несиенің ерекшелігі несиеге ай сайын қызмет көрсетумен (ол бойынша
ай сайын ... ... ... ай ... ... ... ... (өтеу) болып табылады. Мұндай қарыз ... ... ақша ... ... қажеттілік көлемін
түсірумен байланысты. Айтылған несие ... ... ... ... ... ... ... ресурстарын тиімді пайдалану
болып табылады.
▪ Несие линиясын ашу. Қысқамерзімді банктік ... ... оны ... ... ... ... ... ол бойынша келісімді компания банкпен ... ала ... ... ... Бұл келісім-шартта оған нақты қажеттілік
туған кезде банктік несиені берудің шарттары, мерзімі және ... ... ... ... ... ... ... ұсыну бойынша өзінің қаржылық міндеттемелері үшін банк
комиссиондық сыйақы мөлшерін ... ... ... несие
түрінің артықшылығы займ қаражаттарын пайдалануда өзінің ... ... ... ... ... ашылу уақыты бір
жылға дейін болады. Банктік несиенің осы түрінің ерекшелігі сол, ... ... ... ... болмауы және комапния –
клиенттің қаржылық жағдайы нашарлаған кезде ... ... ... ... (автоматты түрде жаңданатын) несие. Бұл белгілі бір
кезеңге және осы кезең ішінде несие қаражаттарын ... ... олар ... ... (негізгі қарыздың сомасына
амортизация) бөлшектеп немесе толық өтеуге рұқсат берілген банктік
несиенің бір ... ... өтеу ... ... қаражаттарды
компания несие келісім-шарт мерзімінің ішінде қайта қарызға ала алады
(орнатылған несие лимиті шегінде). Қалған негізгі қарыздың өтелмеген
сомасы және ол ... ... ... ... ... ... Бұл ... түрінің артықшылығы несие линиясын ашумен
салыстырғанда шектеулердің минималды болуы, бірақ олар бойынша
проценттік ставка ... ... ... ... ... несие. Несиенің бұл түрінің ерекшелігі қарызгерге ... ... ... (қысқамерзімді несиелеу шегінде) және
соңғысының кредитордың бірінші талабы бойынша оны өтеу міндеттемесі.
Осы несиені өтеуде жеңілдік кезеңі ... ... ... ... күнге дейін).
▪ Ломбардтық несие. Мұндай несие несиелеу кезеңінде ... ... ... ... ... және т.б.) банкке өткізу арқылы несие алуы мүмкін. Бұл
жағдайда несие көлемі ... ... ... ... бір ... келеді. Несиенің бұл түрі қысқамерзімді сипатта болады.
▪ Ипотекалық несие. Мұндай ... ... ... ... компанияның
меншік кешенін тұтастай кепілдікке алу негізінде ұзақмерзімді займдар
беруге маманданатын банктерден алынуы мүмкін (ипотекалық банктер). Өз
мүліктерін ... ... ... оны банк ... үшін ... ... ... Ролловердік несие. Бұл проценттік ставканы кезеңдік ... ... ... бір ... білдіреді (яғни қаржы
нарығы конъюнктурасының өзгеруіне байланысты "қайтанесиелеу"
перманенті). ... ... ... ... ... ставкасын әр квартал немесе жарты жылда бір рет қарастыру
жүзеге асырылады (жоғары ... ... және ... проценттік
ставканы кезеңдік қарастыруда Орталық банктің есеп ставкасының жиі
ауысуы болуы мүмкін).
▪ Консорциумдық несие. Банктің ... ... ... ... ... ... ... жоғары деңгейі кейде оған
компания – клиенттің ... ... ... ... ... ... ... Бұл жағдайда компанияға қызмет
ететін банк өзінің ... ... ... ... ... ... жүзеге асыратын банктер одағын ... ... ... ... ... үшін жетекші банк
(клиентке қызмет етуші) белгілі бір комиссиондық сыйақы алады.
Банктік несиені тартудың түрлері мен шарттарының көптігі ... ... ... ... ... ... Әсіресе бұл қажеттілік банктік
несиені көп тұтынатын компанияларға тән. Бұл жағдайда банктік несиелеудің
ерекшелігіне қарыз капиталын ... ... мен ... нақтылана түседі
де, қажет болған кезде компанияның қаржы саясатының өзіндік түрі ... ... ... ... – банктік несиені тартуды, пайдалануды
және қызмет етуді нақтылайтын ... ... ... ... ... бір
бөлігін құрайды. Банктік несиені тарту саясатын ... ... ... ... ... ... ... несиені пайдаланудың мақсаттарын анықтау. Банктік
несиенің әртүрлі формалары ... ... ... ... ... ... толық қанағаттандыра алады (осыдан банктік несиенің
әмбебаптылығы көрінеді). Оны пайдалану ... ... ... қарыз капиталын тартудың жалпы мақсаттарынан шығады.
▪ Өзінің несиеқабілеттілігін ... ... ... ... ... ... ... негізгі параметрлерін банктің несие саясаты
параметрлерімен сәйкестендіруі қажет. Банктік ... ... ... ... ... ... несиеқабілеттілік
деңгейін бағалау болып табылады.
Қазіргі банктік практикада қарызгерлердің несиеқабілеттілік деңгейін
бағалауда, оларды несиелеу ... ... екі ... ... а) ... ... ... деңгейі; б) компанияның
ертеректе алынған несиелерін (негізгі қарыз және олар бойынша проценттер)
өтеу сипаты. Компанияның ... ... ... ... ... ... жүйесімен бағаланады, соның ішінде негізгі ... ... ... пен ... ... Қарызгермен ертеректе алынған несиелерді өтеу сипаты бағалаудың 3
деңгейімен ... ... егер ... ... ... және ол ... проценттер
белгіленген мерзімде төленсе, сондай-ақ несиені 90 ... ... ... ... емес ... ... ... егер несие бойынша ұзартылған борыш және ол ... ... ... емес ... ... ... 90 күннен артық
уақытқа несие ұзартылса, бірақ ағымдағы міндеттеме бойынша ... етуі тиіс (ол ... ... ... ... егер ... ... ұзартылған борыш және ол бойынша
проценттер 90 күннен артық немесе кем ... ... олар ... ... ... ... ... банктерден несие аларда өзінің
несиеқабілеттілік деңгейін бағалауы қажет.
▪ Тартылатын ... ... ... ... ... Бұл таңдау
негізінен келесі жағдайлармен анықталады:
✓ Несиені пайдалану мақсаттарымен;
✓ Қарыз капиталын белгіленетін ... ... ... ... ... басы мен ... айқындылық
уақытымен;
✓ Тартылатын несиені қамтамасыз ету мүмкіндіктері.
Тартылатын несие ... ... ... ... ... ... ... алатын коммерциялық банктерді зерттеу және бағалауды
жүргізеді (банк рейтингі, ... және ... ... несиелеуді жүзеге асыру жағдайларын зерттеу және бағалау.
Банктік несиені ... ... ... бұл этапінде бағаланатын
жағдайлар мен ... ... ... ... қиын ... қажет етеді. Осы несиенің негізгі шарттар құрамына:
▪ Несиенің шекті көлемі. Мұны коммерциялық ... ... ... сәйкес және Орталық банкпен бекітілетін міндетті
экономикалық нормативтер ... ... ... ... ... банктер жекелеген несие түрлерінің сомасына жеке лимиттер
жүйесін орнатады.
▪ Несиенің шекті мерзімі. Әр ... банк ... ... ... ұсынылатын лимиттік кезеңдер формасындағы несие саясатына сәйкес
орнатады.
... ... ... ... жүргізетін компания
–қарызгер үшін маңызды. Мұндай операцияларды орындағанда ... ... бір ... ... ... алуы ... ... несие формасы
практикада сирек кездеседі.
▪ Несие ставкасының деңгейі. Коммерциялық ... ... ... ... шарт болып табылады. Оның негізіне – елдің Орталық
банкінің ... есеп ... және ... ... орта
маржасымен қалыптасатын банкаралық несиенің құны, болжанатын инфляция
қарқыны, несие түрі мен оның ... және т.б. ... ... ... ... ... кезеңдегі оның динамикалық деңгейін
көрсетеді. Банктік ... ... ... қалқымалы несиелік ставка
жағдайында ұсынулуы мүмкін. Тұрақты несие ставкасы көбінесе компанияны
қысқамерзімді несиелеуде ... бұл ... ... ... нақты
анықтауға мүмкіндік береді.
▪ Несие ставкасының түрі. Банктік несиені ... ... ... ... ... бойынша проценттік (қарыз сомасын өсіру
үшін) және есептік (қарыз сомасын дисконттау үшін) несие ставкасы ... Егер осы ... ... ... ... онда ... ... қолданғаны дұрыс, өйткені бұл жағдайда қарызға қызмет
ету бойынша төлемдер ... ... ... ... ... - оны өтеу ... ... Бұл шарттар үш
принципиалды варианттарға сүйенеді:
а) несие берілген уақытта барлық процент сомасын төлеу;
б) несие бойынша проценттер ... ... ... ... ... негізгі сомасын өтеген уақытта барлық ... ... ... ... ... өтеу ... ... Несие қаражаттарын нақты
пайдалану көлемімен қатар, оның құнына да айтарлықтай әсер етеді. Негізгі
қарыз амортизациясының үш принципиалды варианты бар: а) ... ... ... бір ... б) несиелік кезең аяқталғаннан кейін;
в) несие мерзімі біткеннен кейін қарызды өтеу үшін ... ... ... ... ... ... ... компания үшін соңғы
вариант тиімді болып саналады.
▪ Несиені қамтамасыз ету ... Бұл ... оның ... ... ... ... берік қамтамасыз етілсе, соғұрлым оның ... ... ... ... ... етудің бір формасы несие қаражаттарын
пайдаланудың нақты ... ... ... ... ... ... ... төмендетудің және банктік несиенің ... ... ... болып:
– Несиелік проценттерді есептегенде есептік ставканы қолдану;
– Несие бойынша процент сомасына аванстық төлем;
– Несиелік кезеңде негізгі қарыздың сомасына ... ... Ақша ... ... ... ... ... несие
қаражаттарының белгілі бір сомасын сақтау.
▪ Несиелік келісім – шарт процесінде несие шарттарын "түзету". Бұл термин
қаржы нарығындағы несие ... ... ... ... ... ... келісім-шартымен сәйкес келтіру процесін сипаттайды.
▪ Банктік несиені тиімді ... ... ету. ... ... ... ... ... капиталының ең қымбат түрі болып
саналатындықтан ... оны ... ... басты назар бөлінуі
қажет.
▪ Банктік несиеге ағымдағы қызмет етуге бақылауды ... ... ... ... ету ... ... ... ол бойынша
проценттерді уақытылы төлеп отыруды білдіреді.
▪ Банктік несиелер бойынша ... ... ... уақытылы және толық
амортизацияны қамтамасыз ету. Негізгі қарыздың сомасына амортизация
әдістері ... ... ... өтеу ... ... ... өтеу үшін арнайы қорлар құрылуы мүмкін
(қысқамерзімді ... үшін өтеу қоры ... ... ... график бойынша жүзеге асып отырады.
Жобалық қаржыландыру – бұл қарыздық қаржыландырудың бір түрі. Жобалық
қаржыландыру бөлімдері көптеген банктік ... бар. ... ... ... ол ... өзі ... ... көздерін тартпай-
ақ қарыз міндеттемелеріне қызмет етудің жалғыз ғана әдісі болып табылатын
қаржыландырудың бір ... ... ... бұл термин жобаларды
қаржыландыру үшін ақша қаражаттарын ұсынудың әртүрлі әдістерін бейнелейді.
Бірақ келтірілген ... ... ... бір, ол – ... нақты ақшалардың жоспарланған ағымын нақты алуды қамтамасыз
ететін ерекше әдіс екендігін ... ... ... ... нақты алу жобаның барлық қатысушылары арасында (мердігерлік ұйымдар,
қаржы мекемелері, мемлекеттік органдар, жабдықтаушылар және соңғы ... ... ... ... ... түрін анықтау және
бөлу жолымен қол жеткізіледі.
Жобалық тип бойынша қаржыландыруды ұйымдастыру ... ... ... стадиясында мыналарға мүмкіндік береді:
➢ оның лидерлерінің (құрылтайшылар) мүмкіншіліктерін ... ... ... ... қажеттілігін анықтауға;
➢ компанияны эксплуатацияға бергеннен кейінгі табысты анықтауға;
➢ барлық мүдделі ... және жеке ... ... ... құру ... ... бөлуге.
Кредитор өзіне тәуекелдің қандай үлесін қабылдауына қарай жобалық
қаржыландырудың үш формасын бөліп көрсетуге болады:
... ... ... ... қандай да бір регрессіз;
➢ қарызгерге шектеулі регреспен.
Регресс – бұл қарызға берілген соманы өтеу туралы талап.
Қарызгерге ... ... ...... қаржыландырудың
айтарлықтай кең тараған формасы. Бұл ... ... ... ... ... ... ... мен қарапайымдылығы үшін үлкен мән
беріледі, сонымен қатар, қаржыландырудың бұл ... құны ... ... ... ... ... жағдайларда қолданылады:
▪ Аз табысты және коммерциялық ... ... үшін ... ... тапсырыс берушілері қарызгердің басқа да табыстары есебінен
несиелерді өтеуге мүмкіндік алады.
▪ Экспорттық несие ... ... ... ... несиелерді беру
бойынша көптеген мамандандырылған агенттіктер үшінші жақтың ... жоба ... ... ... ... бар.
▪ Жоба бойынша берілген ... ... ... болымсыз ұлғаюына сезгіштік танытатын кіші-гірім ... ... ... ... да бір ... жобалық қаржыландыру кезінде кредитор
қарызгерден ешқандай кепілге ие болмай, жобаны жүзеге ... ... ... ... ... ... бұл формасы қарызгер үшін
құны жоғары, өйткені кредитор тәуекелдің жоғарығы ... үшін ... ... ... регрессіз формасымен әдетте, жоғары табысты және жүзеге асыру
нәтижесінде ... өнім ... ... ... ... ... ... салу тәуекеліне бару үшін келесідей
шарттар қажет:
▪ Бәсекеқабілетті өнім шығаруға мүмкіндік беретін ... ... ... ... ... жобалық қуатқа шығу тәуекелін, сондай-ақ жобаны
функционалдаумен байланысты тәуекелдерді бағалауға мүмкіншілік алу;
▪ Соңғы өнім жеңіл өткізілетін болуы ... тек сол ... ғана ... ... ... ... Шикізат, қосымша бөлшектерді және тағы да ... ... ... ... және белгілі бір бағалар
орнатылуы қажет;
▪ Мемлекеттегі саяси тұрақтылық.
Қазіргі кезде қарызгерге шектеулі регреспен ... ... ... келеді. Бұл жағдайда жобаны қаржыландыру барысында оны ... ... ... ... бағаланады және жобаға барлық
қатысушылар арасында бөлініп, әрқайсысы ... ... ... ... ... ... қаржыландыру формасының беделі
басқа формалармен салыстырғанда қарызгердің қаржылық жағдайына аз әсерімен
түсіндіріледі.
Жобалық қаржыландырудың ... ... ... ... ... төлемқабілеттілігін бағалауға, тұтас инвестициялық жобаны, ... ... ... ... ... қана қоймай, сонымен қатар
нәтижелерді болжауға мүмкіндік туғызады. Осының бәрі өмірқабілетті ... ... ... қатар, инвесторларды тартуға ықпал етеді.
Әдетте инвестициялық жобаларды несиелеу барысында несиелерді мақсатты
пайдалануға бақылау механизмі жасалады. ... ... ... қарызгердің жобаны жүзеге асыру кезінде ақпараттарды беріп отыру
туралы ... ... ... ... ... сондай-ақ банктің меншікті
қаражаттары есебінен капитал салымдарын қаржыландыру қатысушы жақтардың
келісімі ... ... Бұл ... ... ... қатысушылар
капитал салымдарын қаржыландыру үшін банктердегі шоттарға инвесторлардың
меншікті қаражаттарын ... ... ... ... ... материалдық және энергетикалық ... ... ... үшін инвестициялық процеске қатысушылар арасында өзара
есеп айырысу және несиелеу тәртібін өздігінше анықтайды.
Жоба ... ... ... ... ... кететін
шығындарға бақылау бойынша жұмыстың қаншалықты жақсы ... ... осы ... ... үшін тәуекелдерді басқарудың
арнайы жоспары қолданылады. Бұл ... ...... ... ... және одан кейін оны үнемі жетілдіріп ... Бұл ... ... қандай шығындар бақылауға жатады (компания шығындары, қондырғының,
материалдың, жұмыс күшінің құны);
✓ шығындар қандай көрсеткіштермен анықталады;
... ... ... ... ... ... ... және олардың
орындалуына жауап береді. Ескере кететін жәйт, ... ... ... ... ... кейінгі этаптарында төмендетіледі.
Меншікті және займдық қаржы ресурстарының арақатынасы жобаның инвестиция
құрылымын құрайды және ... ... ... ... ... ... ресурстары нарығының дамуы;
▪ жобаны орындау ұзақтылығы және техникалық қиындығы;
▪ компанияда ... ... ... ... тәжірибие.
Нарықтық экономикасы бар көптеген мемлекеттерде меншікті және займдық
қаражаттардың арақатынасы 1-ден төмен, яғни ... ... ... ... ... ... ... (коммерциялық) несиесін тартуды және
ішкі кредиторлық борышты басқару
Тауар (коммерциялық) несиесі – ол ... ... ... ... ... ... ... формасында компанияға ұсынылатын қарыз. Бұл
қазіргі коммерциялық және ... ... кең ... ... ... Оны ... компаниялар үшін қарыз капиталын қалыптастыратын басқа
көздермен салыстырғанда ... ... ... ... ...... активтерінің айтарлықтай өтімділігі төмен
бөлігін – ...... ... ... ... ... есебінен қаржыландырудың айтарлықтай жоғары маневрлік формасы
болып табылады.
▪ Ол қарыз қаражаттарын ... өзге ... ... қажеттілікті
автоматты түрде қанағаттандыруға мүмкіндік береді.
▪ Несиелеудің бұл түрі қойылған шикізат, материалдар мен ... ... ... ... ... ол ... ... несиені еркін пайдалануға мүмкіндік береді.
▪ Несиенің бұл түрінде тек компания – қарызгердің мүддесі үшін ғана емес,
сонымен бірге оның ... ... де бар, ... ол ... ... ... және қосымша табысты қалыптастыруда оларға жағдай
туғызады. Сондықтан тауар несиесі қазіргі шаруашылық практикада оны ... ... ғана ... ... ... бір ... көріп жатқан компанияларға да ұсынылады.
▪ Тауар несиесінің құны ... ... ... ... ... құнынан анағұрлым төмен.
▪ Тауар несиесін тарту компанияға ... ... ... ... ... ... ... активтерін қалыптастыру үшін
пайдаланылатын қарыз қаражаттарына ... ... ... ... Ол компаниямен тартылатын өзге де ... ... ... механизмінің қарапайымдылығымен сипатталады.
Сонымен бірге, несие құралы ретінде тауар несиесінің де кемшіліктері
бар. ... Осы ... ... ... ... өте тар ... болады – ол тек
айналым ... ... ... ... ... үшін ... ... капиталына деген ... ... ... да мақсатты түрлеріне тікелей қатысуда несиенің бұл
түрі қолданылмайды.
– Несиенің бұл түрі өте ... ... ... болады. Оны ұсыну
мерзімі бірнеше аймен ғана шектеледі.
– Басқа несие ... ... оның ... ... болады, өйткені қамтамасыз етілмеген несие түрі ... ... осы ... мен ... ... ... ... капиталын тартқанда ескеруі қажет. Қазіргі коммерциялық және
қаржылық практикада тауар несиесінің келесідей ... ... ... Келісім – шарт жағдайлары бойынша төлем уақыты кейінге қалдырылатын
тауар несиесі;
– Борышты вексельмен рәсімдейтін ... ... Ашық шот ... ... ... ... формасындағы (сыртқыэкономикалық комиссиондық операция)
тауар несиесі.
Тауар несиесін тарту саясаты – ... ... ... тартудың
жалпы саясатының бір бөлігін құрайды, оның мақсаты - өндірістік запастарды
қалыптастыруды қаржыландырудағы қажеттілікті максималды ... ... ... капиталының жалпы құнын төмендетуді ... ... ... ... тарту саясатын жасау келесі негізгі этаптармен
жүзеге асырылады:
– Тауар несиесін тарту принциптерін қалыптастыру және ... ... ... ... несиесін пайдаланудың орта кезеңін анықтау;
– Тауар несиесін тарту ... ... ... ... тарту құнын минимизациялау;
– Тауар несиесін тиімді пайдалануды қамтамасыз ету;
– Тауар несиесі бойынша уақытылы есеп айырусуларды қамтамасыз ету.
Коммерциялық несиені ... ... ... ... ... формадағы әсер етуді алып тастау қажет (керек емес тауар ассортиментін
ұсыну, төмен сапалы өнім және ... ... ...... қарыз капиталының анағұрлым
қысқамерзімді түрін сипаттайды.[12] Бұл ішкі көздер шотынан құралады. Бұл
шоттардың ... ... ... қаржылық аударымдар компаниямен
күнделікті, ал осы ішкі ... ... ... өтеу – бір ... ... бір ... ... отырады. Компания өзінің шаруашылық
қызметі процесінде пайдаланатын қарыз капиталының бір формасы ретінде ішкі
кредиторлық ... ... ... ерекшеліктерімен сипатталады:
➢ Ішкі кредиторлық борыш компания үшін қарыз капиталын пайдаланудың ... ... ... Оның ... ... ... ішкі ... көлемі компанияның
қаржылық циклінің жалғастығына әсер етеді;
... ... ішкі ... ... ... шаруашылық қызмет көлеміне тікелей байланысты болады, бірінші
кезекте өндіріс пен өнім шығару көлемімен;
➢ Ішкі кредиторлық борыштың болжанатын көлемінің көпшілік ... ... ... сипатта болады.
Жоғарыда айтылған ішкі кредиторлық борыштың ерекшеліктерін оны басқару
процесінде компаниямен ескеріледі. Ішкі кредиторлық борышты басқару – ... ... ... ... болады. Басқару объектісі
болып табылатын оның негізгі түрлеріне:
... ... ... ... тыс ... ... және медициналық ... ... ... ... қарыз;
▪ бюджетке салықтық төлемдер бойынша қарыз;
▪ компанияның мүлкін сақтандыруға аударымдар бойынша қарыз;
▪ еншілес компаниялармен есеп айырылысулар бойынша қарыз;
▪ компанияның ішкі ... ... ... ... да аударымдар.
Компанияның ішкі кредиторлық борышын басқарудың ... ...... ... ... ... ... мен төлемдерді қамтамасыз ету.
Аударылған қаражаттарды ... ... ... ету ... мүддесіне қарсы келеді; осы қаражаттарды кешіктіріп төлеу ішкі
кредиторлық ... ... ... ... ... ... ... пен
капиталдың өлшенген орта құнын төмендетеді. Бірақ компания дамуының
жалпыэкономикалық ... ... ... ... ... одан ... көлемде теріс жағдайларға ұшыратады.
Қызметкерлердің еңбекақысына ... ... ... ... мен ... ... ... төмендетеді;
кадрлардың кетуінің ұлғаюына ... ... ... кешіктіру
айыппұлдық санкциялардың өсуіне соқтырады; компанияның кәсіби беделін
нашарлатады; оның несие рейтингісін ... ... даму ... ішкі ... ... ... уақытылы қаржылық төлемдер мен аударымдар ... ... ... ... (оны ... ... И.А.Бланк "Основы финансового менеджмента", "Ника - Центр""Эльга",
Киев, 2000, стр. ... ... ... ... С.Эрхардт «Финан.Менеджмент» Москва.2005 Стр.268
[3] Е.С. Стоянова «Финансовый ... ... ... ... ... ... ... - Центр""Эльга", Киев,
2000, стр. 75.
[4] Р.Ә.Әмірқанов «Қаржы менеджменті» Алматы,2002ж, 48-49б.
[5] Бочаров В.В,ЛеоньтевВ.Е «Корп.финансы» Питер,2004,стр 268
[6] Ченг Ф. Ли ... ... и ... ... ... К.Ш. ... ... положения предприятия» ,
«Экономика»,Алматы,2001стр106
[8] Банковское дело/под.ред.Г.С. Сейткасимова.-Алматы:Қаржы-Қаражат,2001.
[9] "Банк "Каспийский" АҚ-ның жоба бойынша ұсынған ... ... ... ... ... управлять капиталом
, «Финансы и статистика»,Москва 1996 стр 229
[11] В.В Ковалев «Введение в финансовый ... » ... стр ... қарыз капиталын тарту
саясатын жасау кезеңдері
Өткен кезеңдердегі қарыз капиталын тартуды және пайдалануды талдау
Алдағы кезеңде қарыз капиталын тартудың ... ... ... ... ... көлемін анықтау
Әртүрлі көздерден тартылған қарыз капиталының құнын анықтау
Ұзақ және қысқа мерзім ... ... ... капиталының көлемінің
арақатынасын анықтау
Қарыз капиталын тарту формаларын анықтау
Негізгі кредиторлардың құрамын анықтау
Несие тартудың тиімді жағдайын қалыптастыру
Тартылған несиелерді тиімді ... ... ... ... ... ... есеп айырысуды қамтамасыз ету
ПМҚ
ӨМ
2
БНПс х (1- ПСС )
1 - ... ЛС – АЖС ) х ( 1 – ПССС )
1 - ... х ( 1 – ПССС )
1 - ... х ( 1- ПССС ) х ... ОҚ – ОДС ) х ( 1- ЭШ д ... ... ... талданған кезеңдегі барлық нақты қаржы шығындары
Талданған кезеңде қолданылған қарыз капиталының жалпы сомасы
2
3
500 мың тг
500 мың тг
2
Бланктік несие ... ... ... ... ... ... амортизацияланатын маусымдық несие
Консорциумдық несие
Ролловердік несие
Ипотекалық несие
Ломбардтық несие
Онкольдік
несие
Револьвердік несие
Несие линиясын ашу
Банктік несиенің ...

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 60 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қарыз капиталын тартудың теориялық аспектілері62 бет
Ақш-ң ақпараттық жүйелері20 бет
Еуразия банк АК28 бет
Каскелен қаласының «АТФБанк» филиалы7 бет
Пайда мен залалдар туралы есептілікті құрудың теориялық негіздері50 бет
ҚазМұнайГаз еліміздің ең ірі Мұнай-газ компаниясы3 бет
Қаржылық есептілік78 бет
1. ЖШС «lifecare ethicals» компаниясының жалпы сипаттамасы14 бет
1723 ж. Қазақ даласындағы тойтарыс10 бет
«Dala Group» компаниясының қарыз қаражатын қалыптастыру механизмін жетілдіру жолдары14 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь