Алматы қаласындағы экономиканы мемлекеттік реттеу ерекшеліктері

КІРІСПЕ

1 БӨЛІМ. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ АЙМАҚТЫҚ САЯСАТТЫҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ МАҢЫЗЫ
1.1. ҚАЗАҚАСТАНДАҒЫ ЭКОНОМИКАЛЫҚ САЯСАТ ТҮСІНІГІ ЖӘНЕ МӘНІ
1.2. Қазақстан республикасының экономикасының мемлекеттік аймақтық саясатын басқару негіздері
1.3. Қазақстан республикасындағы аймақтық дамытуды мемлекеттік реттеу

2 БӨЛІМ. АЛМАТЫ ҚАЛАСЫНДАҒЫ ЭКОНОМИКАНЫ МЕМЛЕКЕТТІК РЕТТЕУ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ
2.1. Алматы қаласының экономикалық даму жағдайын талдау
2.2. Алматы қаласының экономикалық жағдайын көтеруге арналған стратегиялық жоспарлар мен жобалар.

3 БӨЛІМ. АЙМАҚТАҒЫ ЭКОНОМИКАНЫ МЕМЛЕКЕТІК РЕТТЕУДІ ЖЕТІЛДІРУ
3.1. Қазақстан республикасының аймақтарындағы басқару жүйесін жетілдіру жолдары
3.2 Аймақтық дамудың негізгі басымдылықты бағыттарын анықтау

ҚОРЫТЫНДЫ
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
        
        КІРІСПЕ
Қазіргі экономикалық әдебиеттерде нарыққа өту барысында аймақтық
экономикалық саясат мәселелеріне көп көңіл бөлінеді. ... ... ... ... ... ... бір ... жоқ десек болады.
Аймақтық саясат – ... ... ... ... ... ... осы ұғым қолданылатын сипаттамадағы ... ... ... ... Билік және атқарушы органдар және биліктің аймақтық органдары
арасындағы әртүрлі түрдегі қарым-қатынастарды сипаттау;
2. Кәсіпкерлік және өмір ... ... ... ... ... мақсатымен және территориялдық құрылымды
дамытуға мемлекеттің ... ... және ... ... ... экономикалық,
өндірістік, аймақтық және тағы басқалар
Экономикалық, саяси, мәдени ... ... ... әлеуметтік топтар арқылы қоғаммен өзара іс-әрекеттесуін
сипаттайды. Сондықтан да экономикалыө процестер ... да бір ... ие ... ... ... бір салдарға алып келеді.
Радикалды әлеуметтік-экономикалық реформаларды ғылыми негіздеу үшін
рыноктық қатынастардың дамуы мен қалыптасуы жағдайында үлкен мәнге ... ие ... ... Тек аймақтын барлық табиғи, экономикалық-
әлеуметтік, ... ... және тағы ... ерекшеліктері мен
жағдаларын жан-жақты қатаң есепке алу ғана, ... өсуі ... ... ... ... ... ... мен
мәселелерді шешуге мүмкіндік береді.
Аймақтын әлеуметтік процестердің дамуын ... ... ... тез ... ... ... ... өзекті мәселелердің бірі.
Нарықтық қатынасқа өту кезінде халықтың өмір сүру деңгейі төмендеуі
қоғамда әлеуметтік қысымның күшеюіне әкелді.
Бағаның ... ... ... ... мен ... табыс
деңгейінің жеткіліксіздігі сияқты өткір әлеуметтік ... тез ... ... ең ... ... ... үшін ... оның демографиялық құрылымының есебімен
мәселерді шешу өзекті болып ... ... ... ... ... ерекшеліктері жұмыс күші мол және жұмыс күші
жетіспейтін ... ... әсер ... демографиялық жоспардың
ерекшеліктеріне байланысты.
Жұмыссыздықтың қауіпті салдарына әкелместен бұрын, Үкімет, атқарушы
билік, парламент бірқатар шараларды ... ... ... ... ... ... ... ерекшеліктері
мен проблемаларын қарастыруда Алматы қаласы алынды. Бұл ... ... ... әлеуметтік құрылымы жағынан күрделірек, сондай-ақ
халықтың жоғарғы деңгейдегі ... ... ... және
т.б.). Екіншіден, шаруашылық, сонымен қатар территорияның инфроқұрылымын
менгеру деңгейінің жоғары болуы. ... пәні – ... ... ... ерекшеліктері мен халықтың тұрмыс жағдайы болып
табылады.
Бітіру жұмысының мақсаты Алматы қаласы ... ... ... ... мәселелерін кешенді оқып, қарастыру.
Бітіру жұмысының басты мақсатына жету үшін келесідей тапсырмаларды шешу
қажет:
- ҚР әлеуметтік экономикалық аймақты ... ... ... ... ... ... қаласының әлеуметтік процестерін мемлекеттік ... ... ... ... салаларын инвестициялау ерекшеліктері мен
мәселелерін ашып қарастыру;
- аймақтағы әлеуметтік процестерді мемлекеттік басқаруды жетілдіру
жолдарын ... ... ... РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ АЙМАҚТЫҚ САЯСАТТЫҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ
МАҢЫЗЫ
1.1. ҚАЗАҚАСТАНДАҒЫ ЭКОНОМИКАЛЫҚ САЯСАТ ... ЖӘНЕ ... ... ... ... өту ... ... саясат мәселелеріне көп көңіл бөлінеді. Бірақ, аймақ саясаты
аймақтық экономикалық саясаттың нақты бір ... жоқ ... ... ...... ұғым, әртүрлі мәндерде кеңінен
қолданылады. Көбінесе осы ұғым ... ... ... ... ... ... Билік және атқарушы органдар және биліктің аймақтық ... ... ... қарым-қатынастарды сипаттау;
2. Кәсіпкерлік және өмір ... ... ... ... ... ... және ... құрылымды дамытуға
мемлекеттің араласуы;
3. Аймақтық және ... ... ... ... ... және тағы басқалар.
В.С. Жихаревич келесідей анықтама береді: “экономикалық ... ... ... жету ... ... ... ... бір
концепцияны, экономикаға реттеуші әсер етуші”. Аймақтық экономикалық саясат
үш құраушылардан тұрады: субъект, ... және ... ... жүргізілген аймақтық саясат – бұл ... бір ... ... ... ... ... ... барлық
элементтердің өзара және келісілген бұзылмайтын дамыту үшін жасалуы тиіс.
Мемлекеттік аймақтық саясат ... ... ... қабілетсіздігін
қамтамасыз етуге бағытталған. ... ... ...... өзара байланыстар және қатынастар.
Қазақстанның басты аймақтық мүддесі қазіргі кезде, ... ... ... ... ... әрбір аймағы өзінің
ішкі потенциалын максималды қолдануы және ... ... ... ... жалпы қазақстандық жағдайлар құру болып табылады.
Орталық үкімет ... ... ... ... жалпы ұлттық
мақсаттары шегінде жүзеге асырылады және экономика жағдайына тәуелді.
Экономикалық ... ... ... мақсаттарды иеленеді,
экономикалық өсу кезеңінде - әлеуметтік мақсаттар болады. Қазіргі ... үшін ... даму ... ... ... ... және мүмкін болып есептеледі:
1. Әр аймақтағы халықтың ... ... ... ... ... ... ... тез көтерілуіне әкелді.
Аймақтық экономикасын дамыту ерекшеліктеріне төмендегідей негізгі
факторлар әсер етеді:
- өнеркәсіптік ... ... база ... ... потенциалының сипаты және тұрғындары;
- аймақтық шаруашылық жинақталған құрылымы;
- аймақтың шаруашылық жағдайда жиналған дәстүрлері;
- еліміздің басқа аймақтарымен ... ... ... ... ... бар мүмкіндіктері.
1. Аймақтық даму мақсаты – дипрессивті ... ... ... құру.
Бірінші мақсаттан айырмашылығы теңестіру саясаты жалпы ... ... ... ерекшеленеді. Депресивті аймақтарды қөұрылымдық қай
құру тек ірі жалпы ... ... ... ... ... ... бұл тапсырманы орындай үшін ... ... ... ... ... функциясы, артта қалған
территорияларды ... ... ... ... ... көтерілу,
бірақ халықтар зардап шекпеуі тиіс.
2. Аймақтардың кешенді дамуы ... ... ... мемлекеттік сияқты
экономикалық дамудың жеке аймақтық мақсатымен ... ... ... ... берілген территорияның барлық элементтерінің тепе-
теңдік дамуымен келісіледі.
3. Тұрақты экономикалық ... ... ету. ... бұл ... ... ... ... тұрған аймақтарға экономикалық өсуді көтеру
қажеттілігін ұмытпау керек /2/.
Мемлекеттің ... ...... пен ... ... ... ... әсер ететін және кеңістіктік, аймақтық аспектіде
еліміздің экологиялық. ... ... ... ... ... ... болып табылады.
Аймақтық саясаттың мәні және тапсырмалары бар және оларды ... ... ... ... бар. ... саясат
тапсырмаларын нақты қою үшін еліміздің кеңістікті айырмашылық себептерін
көрсету ... ... ... төмендегідей:
- еліміздің жеке аймақтарындағы кәсіпкерлікті және табиғи-климаттық
жағдайының айырмашылығы;
- аймақтың продуктивтілігін ... ... ... ... ... және масштабы. Бұл фактор тек ауыл шаруашылық,
пайдалы қазбаларды шығару ғана ... ... ... және ... өмір сүру ... ұйымдастыруға да әсер
етеді;
- аймақтың терең немесе қатпарлы жағдайы, ... ... ... ... ... ... Бұл аймақтың көлік және байланыс қызметтерінің
нашарлығына оның экономикалық ... ... ... ... ... ... ... ескі құрылымы;
- агромеграциондық артықшылық (аймақтағы салааралық байланыстардың
қиылуы) және агромеграциондық жетіспеушіліктер (қайта орналастыру);
- елдің экономикалық дамудағы ... ... ... әсер ететін технологиялық даму стадиясы;
- жалпы және аймақтық ... ... ... ... факторы: аймақтық автономия деңгейі, аймақтық даму
тарихы және басқалары;
- орналастырудың физикалық факторлары: ... ... ... ... бар ... ... жоқ болуы, байланыс
жүйелерін қамтамасыз етілуі, өндірістік инфроқұрылым;
- жергілікті кәсіпкерлермен негізделген фирманы үлкен ... ... ... шағын салмақ үлесі;
- әлеуметтік-мәдени факторлар: урбанизация деңгейі, халықтың білім
деңгейі, ғылыми орталықтардың бар болуы және тағы ... ... ... экономикалық макросаясатты жүргізудің
аймақтық есепке алынбауы;
- орталық пен аймақ арасындағы құқықтары мен ... ... ... ... ... және жеке аймақ ... ... ... ... ... қатынастар экономикалық елдерде аймақтық дамытуда мемлекеттің
араласуының екі негізгі мақсатын ... ... ... яғни ... ... ... жақсы тұрмыс-жағдайға
жетудің тең мүмкіндіктерінде экономикалық қызметті орналастыру болып
табылады;
- “тиімділік”, жалпы ... ... ... әр аймақтың
өндірістік потенциалын тиімді пайдалануды талап етіледі. Бұл ... ... да ... да ... мүмкін. Мысалы,
экономикалық өсу кезеңінде бірінші мақсат болса, дағдарыс ... ... ... ... аймақтық экономикалық саясаты унитарлық мемлекет саясаты
ретінде құрылуы керек, ... ... қоса ... ... ... ... ... келуі қажет. Біріншіден, аймақтық
экономикалық саясат, ... ... ... ... биліктерімен де
жүргізілуі тиіс. Бізге белгілі қазіргі кезде ... ... ... ... ... ... ... Тек орталық
үкіметте жалпы елдің ... ... ... ... әлеуметтік
шиеленісуді азайту үшін аймақ және сала арасындағы пайданы тиімді қайта
бөлуді, ... ... ... ... ... және ... қысқартуға мүмкіндік беретін тұрақты экономикалық өсу
траекториясына шығуға, республиканың іс белсенділігін ... ... ... ... даму этапының проблемасы болып аймақтық
экономикалық саясат ... және ... ... ... ... ... аймақтарда жалпы мемлекеттік қаржылық ресурстарына
қол жеткізу және тең құқық ... ... ... ... макроқұралдарды
пайдалануда тең құқықтық монетарлы, фискалды және сауда ... ... ... ... құрылымы
Сурет 1
Аймақтық экономикалық саясат құжаттарымен шешуге мүмкін болатын
Қазақстанның ... даму ... ... ... ... ... ... жатады:
1. орталық Үкіметпен жүргізілген экономикалық реформалар
шараларының жергілікті жағдайларына адаптация;
2. Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... жағдайларды тұрақтандыру және
экономикалық көтерілу траекториясына шығу;
4. кәсіпкерлікті ... және өмір сүру ... ... ... ... мәліметтер жинау /7/.
Нарықтық жағдайларда бірінші екі проблема макросаясат пен ... ал ... ... макро-микросаясат қаражатымен шешіледі.
Егер Үкімет макроэкономикалық саясатты жүргізудегі аймақтық ерекшеліктеріне
көңіл аудармаса, әлсіз аймақтық экономикалық саясатжүргізеді, ... ... ... ... ... да мүдделері бойынша бірігуді бастайды.
Еліміздің аймақтық экономикалық саясатын құруда “донор” және ... ... ... ... жол ... ... әйтпесе ол бірлік
экономикалық кеңістіктің құлдырауына әкелуі мүмкін, соңында ... мен ... ... әкеліп соғады.
Аймақтық саясаттың мақсатты функциясы ең алдымен экономиканың қайта
құрулар және экономиканың құрылымдық қайта құруларынан ... ... ... ... ... ... және әлеуметтік-
экономикалық жағдайын ... ... ... бойынша аймақ
дифференциациясы болады, ресурстарды ... ... ... ... ... ... ... жаңай туады. Осы аймақтарда процестердің
нәтижесінде басқа аймақтардың сәйкесінше тездетілген дамуда ... ... ... ... ... мақсаттар негізінен өндіргіш күштерді орналастыру факторы
ретінде инвестицияны орналастыруды ... ... ... ... ... рөлі өндіріс факторының мағынасы қаншама көп болса,
соншама жоғары болады.
Әлеуметтік мақсат ... ... ... ... ... ... пен ... әлеуметтік-экономикалық даму
стратегиясының негізгі мақсаты бағытталған. Әлеуметтік ... ... рөлі ... әділдік және азаматтардың ... ... ... ... ... ... шығады /8/.
Нарықтық экономикаға өту барысындағы ... ... ... ... ... ... орталар жауапкершілікті
аймақтардың жетекшілеріне аударуға ... ... ... ... ... ... ... саясат қажеттілігіне күнән ... бұл ... ... ... ... ... Бұл – аймақтық
саясаттың динамикасына субъективті жақындау, ... қоса ... ... ... ... аймаққа қатынасының объективті
себептері бар. Кейбір аймақта мемлекет тарапынан нарықтық ... үшін ... ... ... ... жеткілікті, басқасында
экономикалық белсенділікті ынталандыру ... ... ... оның ... ... ... ... экономикалық және
әкімшілік әсер ету әдістері қажет /7/.
Экономикалық саясат, ... және оның жеке ... ... ... ету және ... даму мақсаттарына жетуге
әсер беретін проблемаларды шешу болып табылады. Ал, аймақтық саясаттың мәні
жалпы ... ... жету үшін ... ... ... қатынастарынан
тұрады.
Экономикалық теорияда 2 деңгейі бар, яғни
1. макроэкономикалық
2. микроэкономикалық.
Макроэкономикалық ... – бұл ... ... және оның жеке ... қатысты белгілі құбылыстар мен процесстердің сипаттамалары. Бұл
деңгейде шаруашылықтың жалпы құрылымы талданады, экономикалық жүйенің ірі
элементтерінің ... ... ... ... ... ... ... шығады: өнімнің жалпы көлемі, жұмысбастылықтың жалпы
деңгейі, ... пен ... ... ... ... ... ... деңгей, керісінше нақта шаруашылық бірлік қызметінің
талдауымен байланысты: сала, фирма және кәсіпорын, жеке үй шаруашылығы.
Талдауда, болжауда ... ... және ... өнім ... ... бір ... ... саны, жеке алынған фирма кірістері
мен шығындары жатады /5/.
Жалпы, ... ... ... ... ... және ... асыру өте қажет.
1.2. Қазақстан республикасының экономикасының мемлекеттік аймақтық
саясатын басқару негіздері
Соңғы жылдары ... ... ... ... көп ... ... ... негізгі орынды әлеуметтік-экономикалық және экологиялық
мақсаттар, сонымен ... ... ... даму ... ... алады.
Аймақтық экономика – бұл экономика ... ... ең ... бірі ... ... ... экономикалық пәні, Қазақстан
Республикасының өндіргіш ... ... ... және оның ... салаларын дамыту, аймақтардың маңызды
табиғи-экономикалық, демографиялық және экологиялық ... ... ... ішкі ... және мемлекетаралық экономикалық
байланыстарды зерттейді. Басқаша айтқанда, аймақтық экономиканы зерттеудің
маңызды құралы ... ... ... ... ... аспектісін
зерттеу болып саналады.
Аймақтық экономика білімнің ғылым саласы ретінде, аймақтық аспетіде
әлеуметтік инфрақұрылымының және ... ... ... элементтерінің
қағидаларын, заңдылықтарын зерттеумен, талдаумен және болжаумен айналысады,
сонымен қатар экологиялық талаптары мен ... ... ... қосқанда өндіргіш күштерді орналастыру бағыттарын
негіздеумен; республика мен ... ... және ... ... ... шаруашылық аумақтық ұйымын зертеумен
айналысады.
Аймақтық экономика Қазақстанның табиғи ресурстық ... ... ... ... ... және ... демографиялық
проблемаларын қарастырады, сонымен қатар нарықтық қатынастардың құрылу және
оның аймақтарының экономикалық ... ... ... ... ... ... орнын, экономикасының құрылдылық қайта құру
бағытын, нарыққа өту ... ... ... ... ... және ... ... зерттеп, оны тиімді пайдалану жолдарын
қарастырады/1/.
Аймақтық экономика анықтамасына келмес бұрын, бірінші территория аймақ
деген ... ... ... ... ... – бұл географиялық
жағдаймен және тағы ... да ... ... бір ... жердің беткі қатты шектелген бөлігі. әртүрлі белгілері бойынша
басқалардан ерекшеліктерін және оның элементтерін ... ... ... ие территорияны анықтайды. Аймақ территориядан белгілі бір
мақсаттары және тапсыриаларымен ерекшеленеді. Әр ... ... ... ... ... ... басқару диспозициясы;
- еңбекті аумақтық бөлудегі рөлі;
- әлеуметтік-экономикалық роблемаларды шешу;
- экономикалық кеңістік – бұл олармен байланысы: жергілікті ... ... ... ... ... торабы және тағы басқа.
Әр аймақтың сыртқы экономикалық кеңістікпен ... ... ... сапасы келесідей сипаттамалармен анықталады:
- тығыздық ( халық ... ... ішкі ... ... капитал, табиғи
ресурстар);
- орналастыру (тең көрсеткіштер, халықты ... ... ... ... (экономикалық байланыстардың қарқындылығы, тауар,
капитал, еңбек қозғалысының жағдайы).
Аймақтық экономика – бұл ... ... ... тығыз
байланысты, еліміздің территориясының және оның ... ... ... ... ... ... және дамытуды
зерттейтін ғылым саласы болып табылады ... ... ... ... өту ... ... ... мәселесіне көп көңіл бөлінуде. Қайта құру процестерде ... ... ... факторлар мен жағдайлардың іс-әрекетімен тығыз
байланысты. Аймақтық экономиканы дамыту мақсаты, тек әлеуметтік бағытталған
ғана емес, мемлекетпен ретелетін нарық қүру ... ... ... реттеу
жалпы аймақтың халық шаруашылығының тиімді қызмет ету ... ... ... ... бұл ... яғни ... мамандануы, еңбек ресурстарын
пайдалану және шығынды минималдау мен табиғи жағдайларға байланысты.
Аймақтық экономика өзінің ... ... ... ... оның ішінде баланстық әдіс маңызды болып табылады. Салалық ... ... ... ... маманданған салалар, территориялық кешенді
толықтырушы, яғни алдағы салалардың да, халықтың қажеттілігін қамтамасыз
ететін, ... және ... ... салалар арасындағы дұрыс қатынасты
таңдацға мүмкіндік береді. Баланстар (тепе-теңдіктер) санымен қатар тиімді
аймақаралық және аймақ ... ... ... үшін де ... ... экономикалық негіздеу (кәсіорынды құрал-жабдықпен қамту,
құрылыс орнын ... оны ... ... сумен, жылумен, еңбек
және басқа ресурстармен қамтамасыз ету есебін ... үшін ... ... ... ... құрайды. Аймақ экономикасының негізгі аймақтық
өндіріс және өнімнің негізгі түрлерін тұтыну тепе-теңдігі (балансы) кіреді.
Аймақтық байланыстарды құру үшін ... ... ... ... ... мен эксепдициялар алдын-ала жүргізілуі тиіс. Салалық және
аймақтық ... құру ... ... даму ... оның ... ... анықтауға мүмкіндік береді.
Аймақтық экономиканы зерттеудің ерекше әдісі картографиялық әдіс болып
табылады. Аймақтық ... ... тек ... ... ғана емес, ол
сонымен қатар өндіріс күштерінің жылжуы және аймақ экономикасы туралы
ақпарат ... көзі ... ... ... картокестелерді,
картограммаларды, картодиаграммаларды ... ... ... ғана емес, сала мен аймақтардың даму деңгейін сипаттайтын
статистикалық мәлімметер де есте қалады.
Жүйелік талдау – бұл ... ... ... және ... кешенді зерттеу, олардың өзара әрекеттерін зерттеумен
толықтырылып соңғы ... ... кері ... ... ... ... зерттеу әдісі. Жүйелік талдау кезеңділік
қағидасын қолданушы жан-жақты ... ... ... Ол ... ... ... ... гепотиза жасаудан басталып, өндірісті
орналастырудың тиімді нұсқасының ерекшеліктерін жан-жақты ... ... ... ... ... яғни халықтың қажеттілігін
көбірек қанағаттандыру болып саналады.
Өндіріс кұштерінің қозғалысы және ... ... ... ... түсуде, ал салалық және территориялық байланыстарды
нарық жағдайында басқару ... ... ... ... ... ... ... әзірлеу және қолдану
қажеттілігі туындайды. Территориялық ... ... ... моделдеуді негізгі бағыттарын келесідей бөлуге болады:
- елдің ... ... ... ... ... ... ... орналастыруды моделдеу;
- аймақтардың шаруашылық етуші кешендерін ... ... ... ... ... ... ұзақ ... ескерілмей қалуда. Сондықтан аймақтық экономикада статистикалық
әдіс, яғни стратегиялық мәліметтер ... ... ... ... сонымен қатар таңдап ... ... ... ... Барлық ғылыми әдістер ... ... және олар ... ... ... ... рөлі және қызметі халықтың өмірінің
қызметі арасында ... ... ... ... ... ... толығырақ сипаттап, оның қызметтерін бөлді:
- институтционалды қызметтер – бір ... ... ... ... халыққа еркін өмір сүру, қай жерде өміп сүруінен
тәуелсіз және әлеуметтік және ... ... ... ... мемлекеттің жалпы экономикалық бірлігінің
саясатын анықтайды;
- экономикалық қызметтерді, елдің ұлттық қауіпсіздігін ... ... ... ... ... асыруға мүмкіндік және
жағдай туғызуға бағытталған;
- әлеуметтік қызметтері, ... ... ... ... ... ... ету ... мен құқығын
кепіл етеді;
- экологиялық қызметтері, халықтың дұрыс өмір сүруін қамтамасыз етеді,
табиғи қорғау және ... да ... ... ... ... ... ... /4/.
Қазіргі кезде аймақтық деңгейде басқарудың қызметтері мен ... ... ... ... ... ... нарықтық әдістері жалпы танылған маркетинг жүйесі мен
экономикалық тұтқалары мен ... ... ... ... ... мен тапсырмалар жүйесі көзқарасынан қарайтын болсақ,
аймақтық экономика өзінің ... ... ... ал ең алдымен жалпы
республиканың мүддесі үшін дамиды. Осы кезде аймақтық ... ... және ... да ерекшеліктерін ескере отырып аймақтық мүддені
қолдау қажет. Осыған байланысты аймақтық ... ... ... ... қолдап қана қоймпй, жеке аймақтардың мүддесін
ескеретін механизмнің рационалды қызмет ... ... ... ... ... ... ... нарыққа кірудің әртүрлі стартты деңгейіне
ие. Сондықтан, аймақтық саясатта аймақтық экономикалық қайшылықтарын жоятын
әкімшілік және саяси шараларды ... ... ... ... зерттеудегі басты артықшылықтары аймақтардың
экономикасына әсер ететін ... ... ... ... бөлінісін
жетілдіру, аймақтық шаруашылықтарды территориялдық ұйымдастыру, экономика
құрылымдық қайта құру, халықаралық ... және жеке ... ... ... ... ... ... Нарықтық
қатынастардың құрылуы және даму барысында мамандану және шаруашылықтың
кешенді дамуы деген түсінік ... яғни ... ... ... шаруашылық кешенінің қызмет етуін жақсарту үшін әр аймақтың жинақ
қорын көтеру ғана емес, ... ... ... ... ... ... ... қанағаттандыруды қамтамасыз ету қажет.
Аймақтардың дамуын болжау әдістемесі 15 жылға дейінгі кезеңді қамтитын
өндіргіш күшті орналастыру мендамытуды ретроспективті ... ... ... қарастыруы керек. Бұл әдісте ретроспективті кезеңде
аймақтардың әлеуметтік даму ... ... ішкі ... ескере отырып маңызды әлеуметтік ... ... ... ... тиіс. Табиғи, экономикалық және ғылыми
ерекшеліктерін ескеріп халықтың өмір сүру деңгейі ... ... ... талдаудың басты бағыттары болып депрессивті зоналар ... өсуі тез ... ... ... аймақтық шаруашылық
кешенін құру және аймақтық ресурстарды пайдалану тиімділігіне нарықтық
маманданудың әсер ... ... ... ... ... негізгі тапсырмасы аймақтардың экономикалық және
әлеуметтік даму стратегиясын жасап ... ... ... Қазақстан республикасындағы аймақтық дамытуды мемлекеттік реттеу
Қазақстан Республикасында соңғы ... ... ... ... ... ... республикадағы әрбір аймақтық
экономикалық өсуін, әлеуметтік ... ... ... ... өсіру, қаржы жағдайын, отандық және шетел инвестициясын тарту және
оны тиімді пайдалану, ауыл ... ... ... ... және орта ... ... сияқты және тағы басқа да проблемаларды
шешіп оларды дамытуға көп көңіл бөлінуде.
Аймақтық ... ... ... бірі жеке аймақтардағы халық
өмірі деғгейіндегі айырмашылықтарды жою болып табылады. Бұл ... үшін ... ... ... мен ... ескере
жеке аймақтардың шаруашылық дамуының мемлекеттік бағдарламаларын қолдану
үлкен мәнге ие.
Барлық аймақтар үшін жалпы аймақтық ... – бұл ... ... жеке ... депрессивті жағдайдан шығару,
әлеуметтік инфрақұрылымын ... ... ... ... жүйені дамыту, экологиялық қауіпсіз жағдай туғызу.
Аймақтың дамуы үшін қаржы-қаражат орны ерекше. Аймақтық ... ... ... құралдардың екі көзі бар:
- сыртқы инвестициялар – экзогенді көзі
- ішкі инвестициялар – ... ... ... ... ... ... ... ортаны” (өндіріс, транспорт, коммуникация, жинақталған
экономикалық ... және ... және ... ... ... шығармашылық потенциал, кәсіпшілдігі, халықтың жан тазалығы
және тағы басқа) жағдайын қамтитын проблемалы аймақтардың ішкі ... ... бар ... мен ... ... ... тәсілдеріне
негізделген эндогенді аймақтық дамуды ... ... ... ... ... ... тікелей мемлекеттік реттеу;
- қызмет секторын ынталандыру;
- шағын және орта кәсіпкерлікті ... ... ... құру ... ... ... ... мемлекеттік меншікке негізделеді.
Қазіргі уақытта Қазақстанда меншікті мемлекетсіздендіру әлі ... бұл ... ... ... дамытуда қолдану қиынға соғуда.
Секторлық ынталандыру құрылымдық және өнеркәсіптік саясаттың тапсырмасы
ғана болып табылмайды, ... ... оны ... ... ... ... қарастырылады. Әсіресе, бұл қызмет сферасына
қатысты.
Қазіргі күні Қазақстандағы және ... ... ... ... ... аймақтық экономикалық саясаттың ... бірі ... ... құрылымдық өзгерістерге бейімдегі мүмкіндігі мен
икемділігіне байланысты көптеген үкіметтер ұлттық және ... ... ... ... ... қолдау несие бөлуде және жеңілдікпен
қаржыландыруда, ... ... ... ... ... қаржы
кәсіпорындарының өндірісін басқаруда, инвестицияны ынталандыруда,
технологиямен қамтамасыз ... және ... да ... ... және орта бизнесті аймақтық экономикалық ... ... олар ... ... ... жасаса және аймақта жаңа
жұмыс орнын ашса ғана ... ... түрі ... ... ... ... ... қызмет көрсетудің сауда
фирмаларына, ... ... жаңа ... мен құрал-жабдық
қажеттілігі) және өмір цикліне байланысты болып табылады.
Аймақтардың әлеуметтік-экономикалық дамуына ... ... ... ... етуші субъектілерінің өмір сүруінің құқықтық
регломенті жүйесі және жалпы ... ... ... ... ... құрылымдық инвестициялық, сыртқы
экономикалық саясаттарды жүзеге ... ... ... ... ... ... әзірлеу және тәжірибеде жүзеге асыру
кезінде жүзеге асырылатын шаралардың интеграциялық ... ... ... ... ... ... ... ескеру қажет.
Аймақтық саясатты жүзеге асырудың экономикалық механизмі аймақтың
ерекшелігін, ... ... ... тактикалық тапсырмалардың
сипатын ескеретін, икемді және дифференцацияланған болуы керек /10/.
Минералды ... ... ... түрі бар, ... ... ... өңдеуге маманданған аймақтар үшін, сонымен қатар
әскери-өнеркәсіп кешенінің ... ... ... ... ... ... үшін мемлекеттік реттеу әдістері аймақ
экономикасын ... құру ... ... және әсер ... бағытталуы
тиіс, оның ішінде экспорттық бағытталған өнім мен ... ... ... ... ... ... ... жабдықтандыру
қажет. Бұл аймақтар үшін сыртқы сауда ... ... ... ірі кәсіпорындарды жекешелендіру жағдайын анықтаудағы мемлекеттік
реттеу мәселелері ерекше орын алады.
Елдің азық-түлік қорын қалыптастыратын ... тобы үшін ... мен ... ... ... ... ... және ауыл шаруашылық
өнімін өңдеуді тереңдету, техникалық ... ... ... ... ... ... ... мен биржаларын, маркетингтік қызмет,
лизингтік компания ұйымдастыру мақсатында шағын және орта ... ... етуі ... даму ... құрылымы
Сурет 2
Экологиялық нашар және артта қалған аймақтар және де депрессивті шағын
және орта қалалар мен шалғай ... үшін ... ... ... белсендіру және халыққа әлеуметтік қолдау көрсету мен
экологияның және ... ... ... бойынша белгілі
бір жобаларды және мақсатты кешенді бағдарламаларды жүзеге асыруға, сонымен
қатар шетелдік технологиялық және ... ... ... ... ... ... билік ең алдымен аймақтықинвестициялық банктар мен
қорлардың қызметін заңды және нормативті-құқықтық ... ету ... ... ... тиіс. Экономиканы мемлекеттік реттеу ... ... ашу ... ... ... ... қағидасы
бойынша жүргізілуі қажет.
Экономиканы реформалаудың нақты мақсатының негізгі параметрі аймақ
экономикасының әлеуметтік ... ... ... ... ... бағытталғандығы болып табылады. Ол үшін республикалық, аймақтық ... ... ... ... заң негізінде шектеу,
кәсіпкерлік қызметті ... ... ... ... жағдайды үнемі мониторингке алу және алған мәліметтерді
саясаттық әзірлеу үшін уақытылы пайдалану қажет.
Мемлекеттік ... ... ... ... ... ... экономикалық болжау – экономиканың болашақ жағдайын және онымен
байланысты сфералар жағдайын көріп білу.
2) ... ... ... ...... ... ... дамуын болжау.
3) Шаруашылық етуші субъектілердің белгілі бір тобы ... ... ... және ... ... ... ... объектілерге жаната әсер етудің ... ... ... әлеуметтік-экономикалық дамуының басымдылықты
тапсырмаларын шешу бойынша мақсаттар кешенді бағдарламалар
әзірлесу және ... ... ... - әлеуметтік эканомикалық дамудың ... ... ... ... ... анықтау үшін ... ... ... ... ... – бұл барлық эканомикалық немесе оның
аймақтарының жеке сферасының көп ... ... даму ... және ... ... ... әзірлеу және жүзеге асырудың маңызды қағидалары:
1) мақсатты бағытталғандығы, яғни алдын-ала бекітілген және ... ... ... ... ... ... жүйелік – мақсаттқа жету үшін қажетті өзара байланысқа шаралар
жиынтығы, осы ... ... және ... даму ... ... ... етілуі – алдын-ала белгіленген
бағдарлама шаралары материялдық, еңбек және ... ... ... ...... әзірлеу және жүзеге асыру кезінде
проблемаларды маңыздылық рангің анықтау.
Экономикалық қызметті жүзеге асыруды ... ... пен ... ... ... етілетін қандай да бір ... ... ... ... ету жүйесіне әкімшілік араласу, іскерлік белсенділікті
ынталандыру және ... тұру ... ... ... ... тек ... ғана мүмкіндік бар. Бұл әсер етулер реттеудің инвестициялық,
ақшалай ... ... ... ... ... ... ... бұл реттегіштер берілген аймақ өкілдігімен
шектелген. Ал, тікелей қаржылық-ақшалай ... ... ... несие
сақтандыру және басқа да қаржылық мекемселердің ... ... ... ... ... және мемлекеттік мүдделер жоғары деңгейде аймақтағы өндіріс
масштабымен байланысты, соған сәйкес халық ... ... ... ... ... ... ... және өндірістік
өсу біршама ... ... ... ... ... ретінде
қаласьтыруға болады. Аймақтық және ... ... ... ... ... орталық басқару орган (үкімет) және
жергілікті басқару органдары мен халық ... ... ... ... мемлекеттік мүдделері экономикалық өсумен байланысты болғандықтан,
аймақтық саясат ... ... ... ... Бұл ... ... бар тағы бір ... талдауға айналдырады - өндіріс
қаражатының меншіктігі. Ірі ... ... ... ... ... кәсіпорындар жергілікті нарыққы жұмыс істейді.
Жалпы аймақтық экономиканы дамытуды мемлекеттік реттеу маңызды
мәселелердің бірі ... ... ... ... тарапынан көптеген
шаралар жүргізілуде.
Аймақтық дамудың басты мақсаты аймақтардың ... ... ... ... ... деңгейдегі және әртүрлі ... ... ... ... ... ... ... қажет: жанама әсер ету және ... ... ... ... мүдделерді орындаушылар болып ... ... ... ... ... ... қатар, аймақтық
ьэкономикалық және ... ... ... ... үшін аймақтар
орталық үкіметпен құрылған аймақтық даму ... ... кіре ... ... ... аймақтық келісім ретінде құру немесе оларды өз
мақсаттары үшін жеке өзщі ... ... ... тек құрылымдық және өндірістік саясаттың ғана
тапсырмалары емес, сонымен қатар жеке ... ... ... ... ретінде де қарастырылады. Әсіресе, бұл қызмет секторына
қатысты болып табылады. Қазіргі ... ... ... ... оларды
ынталандыру қажет /12/
Жоғарыда айтып өткендей, көптеген үкімет ұлттық және ... ... ... ... мен ... үшін кіші ... Кейбір елдерде кіші фирмаларға басты түрде аймақтық микросаясат
арқылы жүзеге ... ... ... ... жеке ... ... өзінің қаражатын аймақ экономикасына ... ... іске ... ... ... және ... қаржыландыру, қарыз және несиелерді сақтандыру, инвесторлар үшін
салық жеңілдіктері, ұзақ мерзімді ... ... ... ... Сондықтан, кәсіпкерлікті ынталандыру ... ... ... ... тиіс/14/.
2 БӨЛІМ. АЛМАТЫ ҚАЛАСЫНДАҒЫ ЭКОНОМИКАНЫ МЕМЛЕКЕТТІК РЕТТЕУ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ
2.1. Алматы қаласының экономикалық даму жағдайын талдау
Бүгінгі таңда Алматы қаласы ... ғана ... ... - ... ірі ... бірі ... ... табылады.
Астана қаласына астананы ауыстырумен басқарудың республикалық
органдары көшкен болатын. ... ... ... ... ... ... ... статистикалық агенттігі, бағалы қағаздар
бойынша Ұлттық комисия және басқалар өз қызметін ... ... ... ... қалаға ерекше мәртебе берумен; Алматы қаласы республиканың ірі
өнеркәсіп, ғылыми, мәдени және ... ... ... қалуда. «Алматы
қаласының ерекше мәртебесі туралы» Қазақстан Республиксының Заңы ... және ... ... ... ... жолымен
Алматы қаласының ары қарай дамуын кепілтендіру ... ... ... мәдени, тариғи, қаржылық және өндірістік орталық ретінде қаланың
ерекшелігін ескере, оның ... ... ... құқықтық негізін
бекітеді. Бұл заң қала үшін қажетті және Қазақстсан Республикасының қазіргі
заңдылықтарына сәйкес кейбір ... ... ... ... ... ... ... территориасында 170 ірі орта ... ... ... ... ... ... компьютер, видеомагнитофондар, сағаттар,
жалға (прокатқа) беру құралдарын, ... және ... ... нан ... ... ... ... асырылады. Қала кәсіпорындарымен жіп және
мсаталар, шай, кір жуғыш машиналар, элетрлі счетчиктер, жүк тасымалдайтын
автомобильдер, қалпақ пен бас ... ... ... ... ... ... 10 және оданда көп ... ... ... ... ...... ... материалдар өндіретін жалғыз өндіруші)
АҚ, «Автобусқұрама (автобусосборочный) завоты» БК ... ... ... ... ... «Алматы кілем» (республикадығы
кілемдерді жалғыз өндіруші) АҚ, «Ырысты - ВРЗ» (темір жол ... ... ... ... ірі ... АЖШС ... ірі ... құрылысы аяқталмаған объектілердің тізімі, универсалды спорттық кешені
( ірі халықаралық және ... ... ... ... ... 50% және одан жоғарыпайыз құрайтын құрылысы ... ... ... (100 мың ... метр) қалға инвестициялық тартымдылық берді.
Алматы күшті құрылыс кешеніне, темір жол, автомобиль және авияциялық
кешенінің ірі ... ие. ... ... ... мен ... белсенді сыртқы экономикалық қызметтің бар екендігі көрінеді.
Алматы қаласы ірі өнеркәсіп, қаржылық, ғылыми, мәдени – білім ... мәні бар қала ... ие, ... жалпы республикалық
түсімдердің 1/5 бөлігін қамтамысыз етеді.
Қала экономикасында кейбір тұрақтанулар, ... ... ... ... және ... ... ... кеңейту бойынша шаралар
кешенін қабылдау бюджетке салықтық түсімдер мен ... ... ... өсуі қала маңызын жоғарлатуда. Қала 2002 жылғы мемлекеттік
бюджетке 148,8 ... ... ... ... және салық емес түсімдер
жинағын әкелді. Бұл көрсеткіш 2001 жылмен салыстырғанда 17,1% ... ... 10,6 ... ... оның ... ... – 14,1 пайызға, жергілікті бюджетке – 3,9 пайызға.
өнеркәсіптік секторлар өндіріс көлемін ... ... 2003 ... өнеркәсіптік өнімнің алдыңғы жылғы өніммен
салыстырғанда 10,6 пайыз құрады, 2001 жылы ... ... ... ... ... ... тарту нәтижесінде 3 млрд.
тенгеге жуық суммаға ... шарт ... Осы жылы ... 3 жаңа өнім ... ... «электромаш» АҚ – нда –
автомобильдерге құрамдас бөлшектері (запчасть) ... ... АҚ ...... өнімдер, темір жол жолдарының ... ... ... АР 3 – 405 АҚ - нда ЯК – 40 және АН – 2 ... ... жүзеге асырылады. ААСЗ БК – ны орта ... ... ... ... жоқ ... ... қалпына келтіру үшін
инвестиция тарту бойынша шаралар қабылданды. Бюджетке ... 454 ... ... ... ... билік етуші шектелген меншіктер мен банкрот
кәсіпорындардың меншігін жүзеге асыруға мүмкіндік ... 125 ... ... ... және қайта құру облысында
басымдылықты бағыт адресті сату мен ... ... ... алумен жалға беру арқылы шағын бизнесті қолдау болып табылады.
2000 жылы мемлекеттік меншік ... ... (1. 12. ... ... ... 512 млн. ... түскен.
Алматы қаласының территориясында мемлекеттік кәсіпорындар ... ... ... ... ... ... және ... сақталған.
Кәсіпкерлерге жекешелендірушілік көмек түрінде 2001 жылдың басынан 82
объект ... және ... ... 39 ... берілген, 248 жер учаскісі
сатылған, тауар мен қызмет өндірісін дамытуға пәтерлерді қайта ... ... ... ... ... көрсету және басқа да сфераларда заңды
қызмет көрсету үшін кәсіпкерлерге жағдай ... ... ... ақша ... ... ... ... түсімдері көбейеді. 1998 жылмен
салыстырғанда бюджетке төлемдер 4,3 есе көбейеді.
Кәсіпкерлікті дамытудағы негізгі мәселе шағын кәсіпорындардың қаржылық
қамтамасыз етілуінің ... ... ... ... ... ... ... дамымағаны,
ақпараттық негіздің сәтсіздігі, арнайы ... ... әсер ... жыл сайын еңбекке жарамды халдықтың жұмыссыз ... ... ... ... жос пар ... жүзеге асырылады.
Квота және мемлекеттік тапсырыс есебінен 1,5 мың көп ... ... ... 6 ... көп адам ... орналастырды.
2 мыңға жуық жұмыссыздар, профессорларды оқу курстарына ... ... 11 мың адам ... ... ... ... ... рұқсат алған кәсіполрындарда 2001 жылы
Республикапның 38 мыңнан аса азаматы ... ... ... 4 мыңға жуық жаңа
жұмыс орындары ашылды.
Жоғарыда айтылып кеткендей, Алматы қаласының ... ... қала ... ... белсенді түрде жұмыс істеуде. Акиматтың
құрылымында осындай ... шешу үшін ... ... мақсатында
ұйымдастырылған.
Қазақстан Республикасы Президентінің 2003 жылғы 10 – шы ақпан №1019
Жарлығымен ... ... 2003 – 2010 ... ... ... ... бекітілді. Бағдарлама Республикалық маңызы бар қаланың жаңа
көрінісін құруға және оны ... ... ... ... ... туристік орталығы ретінде бекітуге бағытталған.
Алматы қаласының әкімі жылына екі рет, бірінші ... ... ... ... ... жарты жылдың нәтижесін Қазақстан Республикасы
Президентінің ... және ... ... ... ... асуы ... ақпарат беріп отыруы керек.
Бағдарламаның жүзеге ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының экономика және
бюджетті жоспарлау министрлігі, Алматы қаласының Әкімшілігі.
Бағдарламаның ...... ... бар ... ... құру және оны қаржылық, ... ... ... және
республиканың туристік орталығы ретінде бекіту.
Міндеті – қала экономикасының мақсатты ...... ... ... тұрақты өмір сүру үшін ... ... ... және нормативті құқықтық жағдайларды ... ... ... ... экономика салаларында ғылымды көп қажет ... және ... ... ... ... ... әлем ... тығыз ынтымақтастық ... ... ... ... ұйымдық және құқықтық шараларды
дайындау; рентабельді және бәсеке ... ... ... ... активтерді басқарудың тиімділігін арттыру; экологиялық жағдайды
жақсарту және қаланың табиғи катаклизмдерге, ... ... ... ... ... асыру мерзімі 2003 – 2010 жылдар.
Бірінші кезең – 2003- 2005 ж.
Екінші кезең – 2006-2010 ж.
2003 – 2010 ж ... ... ... ... ... ... үшін республикалық, жергілікті бюджет және тұрғындардың қаржылары,
халықаралық қаржы, экономикалық ұйымдардың гранттары, шетелдік және ... ... ... ... ... ... қаражаттарды қосқанда 711 млрд. теңгені құрайды. Оның ... ... ...... ... ... 50-60 млрд. теңге).
Жыл сайынғы кейбір салаларға қаржылық қажеттілік:
- айналма жолдарды салу – 10- 12 млрд. теңге
- метрополитен құрылысы – 12 – 15 ... ... беру және ... ... ... ... – 3,5 млрд. теңге
- ескі тұрғын үйлерді бұзу және толық жөндеу – 4,9 млрд. теңге
- жалпы білім беретін мектептерді салу – 3 ... ... өзен ... ... ... қарсы инженерлік – техникалық
шараларды жүргізу – 5 млрд. ... ... ... ... ... және ... – 10 – ... теңге.
Бағдарламаны жүзеге асыру қаланың қаржылық, өндірістік, кадрлік,
ғылыми және мәдени потенциалын максималды қолдануға ... ... ... ... ... ... өмір деңгейі мен сапасын көтеруге ықпал етуі
тиіс.
Алматы ... ірі ... ... ... және ... ... қала экономикасының құрылымын өзгертуге әкеледі. Осы кезеңде сауда,
транспорт, коммуналдық шаруашылық, ... ... ... ... б. тез ... ... Бұл салалардың кәсіпкерлікті мемлекеттік қолдау
саясатымен бірге дамуы халықты ... ... ... ... ... 80 мың жаңа ... ... ашылады. Алматы қаласының 2009 – 2010
жылдарға арналған Мемлекеттік даму бағдарламасының ойдағыдай ... ... ... ... ... ... меммлекеттің гүлденіп дамуына
әсер етеді.
Жалпы бағдарлама тоғыз тараудан тұрады:
1-ші тарау. әлеуметтік саясат.
1. Халық санын өсіру
2. Еңбек ресурстарын ... және ... ... ... ... ... Білім беру реформасының стратегиясы.
3.2. Денсаулық сақтау реформасының стратегиясы.
3.3. халықты әлеуметтік қорғау реформаларының стратегиясы.
2 – ші тарау. Өнеркәсіптік – технологиялық ... – ші ... ... инфрақұрылым.
4 – ші тарау. Қоршаған ортаны қорғау.
5 – ші тарау. ... ... – шы ... Салықтық бюджеттік саясат.
7 – ші тарау. Туризмді дамыту стратегиясы.
8 – шы ... 2002 – 2010 ж . ... ... – шы ... Күтілетін нәтижелер.
2002 – 2010 ж. Перспективалық жобалар.
Бірінші кезең: 2002 – 2005 жылдар.
Әлеуметтік ... 1. ... – 2 ... ... ... ... кешенін
салу. Кешен 10 500 орынға есептелген. ... ... және ... ... ... Объектінің құрылыстық дайындығы бүгінгі күні
52%. Инвестиция көлемі 14,1 млн. ... ... ... асу ......... саясат. 1. ЗИУ – 682 Г троллейбустарын
жинақтау. Жобаны жүзеге асыру БК АҚ ... ... ... ... ... ... ... пен оларға агрегаттарды
жөндеу бойынша тәжірибесі бар. Кәсіпорынның қуаты жаңа 100 дана ... ... 100 дана ... Зауыт өнімі бәсеке ... ... ... 80%. ... көлемі 300 мың доллар.
2. Трикотаждық өнім өндірісін ұйымдастыру. Жобаны АҚ «Алматы трикотаж
фабрикасының» негізінде жүзеге асыру жоспарланған. Бұл Қазақстандағы ... ... ... ... ... сақтап қалған жеңіл
өнеркәсіп кәсіпорындарының бірі. Өндірілетін өнім импортты айырбастайтын
болады. Инвестиция көлемі 1,4 млн. ... ... ... ... – 6 ... ... ... қарсы вакцина өндіру. Жоба РМК «Алматы
Биокомбинатының» күшімен ... ... ... ... ... тәжірибесі бар. Жобаны жүзеге асыру үшін арнайы өндірістік
ғимаратта, технологиялық құралдар, биохимиялық лабораториялар, ... ... ... асыру малдарда иммунитетті пайда болдыратын вакцина
өндіруге мүмкіндік береді. ... ... бұл ... ... бір ... 25 ... ... алынуда. Республиканың вакцинаға қажеттілігі 10 – 12
мың литр. Инвестиция көлемі 200 мың ... ... ... - 1 ... ... 1. Метрополитеннің алғашқы жолын ... ... ... ... құны 662 млн. доллар. Метрополитен
құрылысы қаланың орталық ... 450 ... ... тоқтатып, тез
қозғалысты, комфортты қамтамасыз етеді. Жобаны жүзеге ... 7 мың ... ... ... ... ... аяқтауға қажетті инвестицияның көлемі –
530 млн. доллар.
Қоршаған ортаны қорғау. 1. Алматы қаласының сумен қамтамасыз ... ... ... – су ... – канализациялық қызметінің тиімділігі
мен сапасын арттыру. Жобаның басты мақсаттары: ішетін судың ... ... және ... жақсарту, барлық комплекс құралын жаңарту,
эксплуатациялық шығындарды ... ... ... жаңа ... енгізу, тазартылмаған судың қоршаған ортаға түсуін азайту.
Инвестиция ... – 24 млн. ... ... ... ... Жобаның
кезеңі үш жыл.
2. Алматы қаласынан шығатын тұрмыстық қатты қоқыстарды басқару. Жоба
қатты қоқыстарды жинау жөнінде ... ... және ... ... ... санитарлық ережелерге сай орналастыруды ... көму және ... да ... ... ... асыру үшін
қоқыс жинайтын контейнерлер, транспорттық құралдар, жүк ... ... ... – 20 млн. ... ... заем ... кезең: 2006 – 2010 жылдар.
Өндірістік – технологиялық саясат.
1. Автобустар шығару. Жобаны жүзеге асыру ЖШС ... ... ... ... ... Ол қажетті өндірістік инфрақұрылымға ие
(қоймалар, темір жолдары, ... ... ... Жоба бойынша жылына 1000 автобус жасалуы тиіс. Инвестиция –
12 млн доллар.
2. ... мата ... ... ... жүзеге асыру «АХБК – Озат» АҚ
негізінде жоспарланған. Жоба бойынша әртүрлі ... ... ... ... ... ... ... шығару көзделген. Жобаның жүзеге
асуы 2000 жаңа жұмыс орнын ашады. Инвестиция көлемі – 18,5 млн. ... ... ... ... ...... АҚ ... технологиялық негізін жаңарту.
Алматы кілем фабрикасы ... ... ... ... ... ... табылады. Өндірілетін өнімі экологиялық қауіпсіз, жоғары
мықтылығымен, жылу және дыбыс ұстағыштығымен ... ... ... жоғары технологиялық кілем тігетін компьютермен
басқарылып отыратын станоктарды алуды қарастырады, бұл ... ... ... өнімнің өзіндік құнын төмендетеді. Инвестиция – 1
млн. доллар.
Туризм дамуының стратегиясы.
2030 даму стратегиясындда ... ... ... және ... ... деп көрсеткен.
Алматы өте маңызды және ыңғайлы геосаяси жағдайда орналасқан. Қалада
туризм бизнесін ... ... бар, ... Оңтүстік астана негізінен
халықаралық стандарттарға сай келеді, және ... үшін ... ... ... ... миграциясы көбінесе Алматы қаласы арқылы
өтеді.
Мұнда өлкедегі ең ірі театрлар, музейлер, сарайлар орналасқан. Ойын-
сауық бизнесі кең қанат ... ... ... ... ... ... «Медеу» мұз айдыны мен оның инфрақұрылымы, «Шымбұлақ» тау ... ... және ... ... ... объектісі болып табылады.
Алматы қаласының туристік қызметін 300 тур фирмалар көрсетеді. Бүгінгі
таңда туризмнің үш категориясы бар: ... ... ... ... ... 2002 ж. 70 мың ... ... етілді.
Тур бизнестің айрықша ... ... ... жатады.
Турфирмалар, шетелдік туристерге жоғары сапалы отельдерден жай отельдерге
дейінгі ... ... Оның ... бес ... екі ... «Рахат-Палас» бар. Ақысы тәулігіне 120-дан 1200 доллар
аралығында.
Тәулігіне тұру бағасы 50-ден 110 ... ... үш ... ... ... ... «Достық интеротель», «Астана интеротель»,
«Отрар», «Алатау Премьер Интернешнл», «Мунайши», ... ... ...... демалыс үйлері.
Алматы қаласының туристік имиджін құру мақсатында келесідей жұмыстар
жүргізіледі:
Алматының ... ... ... ... ... ... ... видеофильмдер дайындалды.
- турбизнестің инфрақұрылымы туралы мәліметтер банкі құрылды.
- Алматы қаласы делегациясының Халықаралық туристік жәрмеңкелерге
қатысуы
- ... ... ... көтеретін және дайындайтын
орталықтар ашылды.
Туристік ... ... ... ... ... ... ... айналысады. Ішкі туризм ақырын дамуда, өйткені
демалыс зоналарын, экскурсиялық объектілерді, транспорттық құралдарды т.б.
салуға және ... ... ... ... ... қала ... қалпына келтіруді; рестоврациялау да
қажет ететін архитектура және құрылыс өнерінің ескерткіштері бар.
2. Өмір сүру, ... ... ... ету ... ... ... жөніндегі инструкторлар, Қазақстанның ежелгі тарихын, ... ... мен ... білетін аудармашы – ... ... ... ... ... ... жетілдіру.
- Туризм инфрақұрылымын дамытуды қамтамасыз ету.
- Туристік қызмет маркетингінің стратегиясын дайындау
- Қаланың Орталықазия аймағындағы туристік орталық ретіндегі имиджін
құру.
- ... ... ... ... Туристердің қауіпсіздігін қамтамасыз ету,
Күтілетін нәтижелер
Әлеуметтік салада
Қала халқының жалпы өмір сүру деңгейі көтеріледі. Жоспарланып отырған
кезеңнің аяғында Алматы қаласы ... саны 1 млн 178 мың адам ... ... 680 ... экономикалық белсенді халық құрайды. табиғи өсім
жылына 2500-3000 адам. ... ... ... ... ... ... жүйесінің дамуымен, және экологиялық
жағдайдың жақсаруы мен бірге жоғарылайды. 2005 жыл ... ... ... ... ... саны 58 мың ... ... 2010 жылға қарай
бұл көрсеткіш 45-55 мың адамға жетеді. Орташа айлық жалақы 9 жылда ... ... ... ... ... 30-35 ... жетеді.
9 жылдың ішінде 18 жалпы білім беретін мектеп салынады. Оған ... ... 25-27 ... ... медициналық көмек көлемі 2 есе өседі. Медикалық ... ... ... ... ... саласарында перспективалық жобаларды енгізу жүзеге
асады, ғылымды көп қажет ететін және жоғары технологиялық өндіріс айрықша
бағытқа ие ... ... ... бойынша шаралардың есебінен,
Өнеркәсіптік өндіріс көлемі 10 жыл ... ... 54 % ... ... ... 30-35% шағын кәсіпорындардың үлесіне тиеді.
6. Инвестициялық салада 2010 ж. қарай Алматы қаласы ... ... ... ... 104 ... т. ... яғни 2001 жылмен
салыстырғанда 43 % өседі. Инвестиция ... ... көп ... және ... жағдайды жақсартуға бағытталған. Жалпы осы
кезеңде 2,5 млрд. кв. метр ... үй ... 5 ... ... ... ... енгізілген «Нұрлы қала» ... ... ... – бюджеттік салада.
Алматы қаласы бойынша салықтардың көлемін 2005 ж. 200 млрд. теңгеге,
ал 2010 жыл аяғына қарай – 250 ... ... ... ... ... Алматы қаласының экономикалық жағдайын көтеруге арналған
стратегиялық ... мен ... ... ... жыл ... ... ... тұрақты
өсуін қамтамасыз ету, потенциялын көтеру, ... ... ... салық және функцианалды әрекет ету жоспарларын, стратегиялық
жоспарлар, бағдарламалар және жобалар әзірлеп жүзеге асырады. Осы ... ... 2010 ... дейін дамуының стратегиалық жоспары, Алматы
қаласының 2003 – 2010 ... ... ... ... ... ... және ... жоспар тағы басқа қолданылады.
2010 жылға дейінгі қаланың дамуының стратегиялық жоспары қаланың
әлеуметтік – ... ... ... ... ... бір ... ... Мұнда тек болжам ғана жасалып қоймай әрбір саланың күшті және
әлсіз жақтары қарастырылып, SWOT – ... ...... ... ... ... ол негізінен
екі кезеңнен тұрады. Бірінші кезеңде импортты ... ... ... ... өнімді сертифиаттаудың халықаралық
стандартына көшуге, экономикалық өсуді ... ... ... көмек беру шараларын жүзеге асыруға негізделген. Қаланың барлық
технологиялық – өнеркәсіп ... ... ... ... ... Бұл ... 2002 – 2005 ... қамтиды. Екінші кезең 2006 – 2010
жылдарды қамтиды. Бұл ... ... ... және ... ... ... дамыту, ішкі және сыртқы нарықтарда
бәсекеге қабілетті қаланың индустриалды кешенін қалыптастыру көзделіп отыр.
Алматы қаласы өнеркәсіп ... ... ... ... жатады.
Оның территориясында 51 ірі өнеркәсіпорны, 129 орташа кәсіпорындар және
2897 шағын кәсіпорындар жұмыс ... ... ... өнімнің 18%
біріккен кәсіпорындарға, 7% шетел кәсіпорындарға, 7% ғана ... ... ... ... ... өндіруші өнеркәсіп
үлесіне шығарылытын өнімнің 89% (оның 35% тамақ өнеркәсібіне; 13% ... ... 11% ... бен ... ... өндірісіне, 7% дайын
маталдық өнім өндірісіне, 5% транспорттық ... мен ... ... ... ... 2% ... өнеркәсіп ) келеді. Ал қалған қалада
дайындалатын 11% өнім ... газ және су ... мен ... ... ... құны тозуын ескергенде 48 819 млн.
тенге бағаланады, оның ішінде:
таукен ... – 1 682 млн. ... ... – 360380 млн. тенге;
электроэнергия, газ және су өндірісі мен бөлу – 10 757 млн. ... ... ... ... жағдайының салыстырмалы түрде
жақсаруы, оларға негізгі өндірістікқұралдар мен ... ... ... ... құруға, жаңа техника және ... ... ... ... 1997 ... ... ... коэфициенті өңдеу
саласында 6-дан 11%-ке өсті. Сәйкесінше негізгі қорлардың тозу деңгейде
өңдеу ... ... ... дейін, ал электр энергия газ және ... мен ... ... 41%-ке ... төмендеді.
Қаланың өнеркәсіптік потенциалы толығымен пайдаланылып ... ... ... ... ... ... себептері шикізат пен
қажетті материалдар сатып алу үшін керек төлем құралдарының ... ... ... ... ... сапалы отандық шикізаттың
жоқтығы, менеджмент пен маркетинг деңгейінің төмендігі болып табылады.
Соңғы бірнеше ... ... ... ... ... бойынша
интенсивті шаралар жүргізілуде. Алматыны кәсіпкерліктің еркін ... ... ... бері экономиканың нақты ... даму ... ... оның әсері өсуде. Кәсіпкерлердің қандайда бір ... ... ... ... үшін ... ... ... үйлермен салынған мекемелердің ... ... ... ... ... ... тәртібі туралы» шешім қабылданды.
Бүгінгі күні кәсіпкерлерге жер учаскелерін қосқандағы 2,2 ... ... ... ... берілді және өмір бойына берілді. Кәсіпкерлік
қызметтің объектісі ретінде 2,5 мыңға жуық пәтер ... ... ... «Фанкор интернейшнл» кәсіпорнының қызметін келтіруге болады.
Кәсіпорын қысқа ... ... ... ... ... ... қарсы жабдықтар шығаруды үйренді. «Фанкор интернейшнл» ... ... Оның ... ... ... ... ... мұнай газ секторы, энергетика және ... ... тез ... ... ... ... 2500 тонна краска
шығаруға есептелінеді.
Қала экономикасында жалпы ... ... ... ... жұмыс
істейді, кәсіпкерлік сферасында жұмыспен қамтылғандардың саны 13%-ке өсіп
217000 мың ... ... ... бизнес қазыргі уақытта 130млрд. теңгеге
тауар қызмет өндіреді. Бұл көрсеткіш Алматы қаласының аймақтық өнімінің ... ... ... ... ... ... кәсіпкерліктің дамуына кедергі болатын
мәселелер де бар: оның ... ... ... мен ... ... ... несие алуға мүмкіндіктің жоқтығы, бастапқы
капитал жинауға шағын кәсіпкерліктің қаржылық ресурстарының ... ... ... ... ... ... негіздің әлсіздігі, кадрларды дайындау үшін
қаржылық құралдардың тапшылығы.
Соңғы жылдары кәсіпорныдарға кедендік және салықтық жеңілдіктер беру,
басымдылықты ... ... ... импортты кеңейтуде
мемлекеттік бағдарламалардың ... ... ... қолдаудың шаралары
қабылданды /23/.
Төменде қалада өндірілетін өнімнің 1\3 ... ... ... ... ... ... ары ... дамуы қала
экономикасын мультипликативті әсер етеді.
Жылдың басынан бастап 43 жаңа ... ... 100-ге жуық ... ... жуық ... орны ... және ... келтірілді.
Кесте 1. Алматы қаласының ірі кәсіпорындарының тізімі
|Кәсіпорындар |2002 ж. |өсу ... (%) |
| ... | |
| ... | |
| | ... ... ... ... қала бойынша, млн. |100795 |122,9 |133,1 |154 ... | | | | ... мен ... ... | | | | ... АҚ |814 |123,4 |115 |130 ... АҚ БК |631 |125,1 |135 |150 ... ... | | | | ... ... - ... АҚ | | | | ... вагон депосы» |1468 |189 |115 |135 |
| |1398 |- |106 |122 ... су, ... ... | | | | ... бу ... мен бөлу | | | | ... АҚ | | | | ... ... Ақ |3773 |96,6 |110 |120 |
| |1510 |95,1 |103 |116 ... ... өнім | | | | ... «Латон» ЖШС |1171 |61,4 |111 |120 ... ЖШС |2410 |540,4 |120 |145 ... емес ... | | | | ... өндірісі | | | | ... АООТ |1560 |244,9 |120 |140 ... ... «Үркер -| | | | ... ЖШС |560 |97,6 |105 |150 ... ... ... | | | | ... компаниясы» |537 |147,1 |130 |140 ... ... | | | | ... ... |3589 |205,1 |120 |135 ... шай» ЖШС |1145 |103,6 |107 |125 ... и К» БК |1298 |109,6 |118 |125 ... АҚ |4234 |114,8 |118 |125 ... №1 |1030 |105,4 |126 |140 ... ... ... SWOT- талдауы бойынша өзіне тән күшті
және әлсіз ... ... мен ... бар. ... ... ... өндірістік потенциалға ие;
- меншік қатынастары реформаланған, рыноктың субъектілері ... ... ... және ... ... ... болуы;
- өндірістік қорларды жаңарту процестері белсендірілген;
- шағын кәсіпкерліктің интенсивті дамуы;
- ... ... жаңа ... ... кәсіпкерліктің іскерлік
белсенділігін өсіру оны заңдату:
Әлсіз жақтары:
- физикалық және моральді ескірген ... мен ... ... кооперациялық байланыстардың жеткілікті түрде дамымағандығы;
- өнеркәсіп секторының ғылыми технологиялық және ... ... ... ... ... ... ... және өндіріс қорларының жеткіліксіз
қамтамасыз етілуі.
Мүмкіндіктері:
- импортты кеңейту және экспортқа бағытталған кәсіпорындарды дамыту;
- «өсу нүктелерін» құру;
- жұмыс істелмейтін өндірістік ... ... ... орта ... бизнесті дамыту;
- кооперацияны дамыту және интеграциялау;
- несиелеуді жетілдіру және шағын бизнестің инфрақұрылымын дамыту.
Қатерлер:
- қаржы құралдардың тапшылығына байланысты ғалымдарды ... ... ... ... ... болмауы;
- несие ресурстарының жеткілікті түрде ашық емстігі;
- ... ... ... ... ... ... дамымауы.
Стратегиялық жоспарлардың мақсаттарына жету үшін әрбір саланы жеке
қарастырып, негізгі бағыттар анықталынды:
1. ... ... ... Қала ... ... мен ... ... өнеркәсіптік даму стратегиясы әлеуметтік және
экономикалық мәселелерді қамтамасыз етеді. Сонымен қатар ... ... ... ары ... шығару үшін бар өнеркәсіптік ... ... ... беретін секторлармен кәсіпорындардың
басымдылықтарын қарастыру керек. Алматы қаласы үшін бұл тамақ өнеркәсібі,
машина жасау және ... ... ... ... ... ... ... кезінде кәсіпорындар мен саланы құтқаруды және дамытуды
қамтамасыз ететін селективті бағыт қажет.
Экспортқа бағытталған блокты ... ... ... алу щмақсатынданегізгі акцент инновациялық дамуға қойылды.
Бұл бағдарламаға сәйкес басымдылықты дамуға қысқа мерзімде барлық
жетістіктерді тексеріп ... ... ... иеленеді. Олардың
ішінде «Сайман» АҚ, «РТЗ» АҚ, «Іскер» АҚ, «Алмаз» ... ... ... компаниясы, «Искомтранссервис» ЖШС және басқалар кіреді.
Қалыптасушы экспортты блок:
-химиялық ... ... ... ... косметик»
компаниясы негізінде косметикалық өнімдер өндірісі және ... май» ... ЖШС – ның дәрә - ... ... ... ... ... ішінде жоғары сапалы медициналық препораттар өндіріс
саласында 70 жыл бойы қызмет ететін Алматы биокомбинатына жүктелуі ... Ішкі ... ... ... ... ... ... сала
құрайды.Бірақ шетел инвесторлары оның дамуына қатты ... ... ... өзінің дайын өнімін өткізу нарығын жоғалуға әкеледі. ... ... ... ішкі ... сату ... ... сауда капиталы
жинақталған. Осы сауда ... ... ... ... ... ... ... қаржылық өнеркәсіптік топ құру
қажет.
- Жоғары бәсекелі блок. Бүгінгі күні ... ... ... дамыған сала ретінде қарастыруға болады. Соңғы бес жыл ішінде бұл
салады өндіріс көлемінің өсуі орта жылдық өсім 18% - ті ... а) ... ары ... ... үшін ... мерзімді арзан несиелерді
пайдалануды қамтамасыз ету керек. Ол үшін ... және ... ... ... б) Элекроэнергетика Алматы қаласының қажеттілігі үшін
электр және жылу энергиясын негізінен өндіруші «АПК» АҚ ... ... ... ... ... меншегіне берілген. Бұл
энергиямен қамтамасыз ету бағдарламаларын жүзеге асыру есебінде ... және ... ... ... ... ... зонасын
кеңейтуге мүмкіндік береді. АПК кешені н дамытуға 2006 ... ... ... ... ... жобаланып отыр.
-Орташа бәсекелі блок . а) машина жасау. ... ... ... ... ... отыр. Машина жасау кешенін ... ... ... ... ... және бәсеке қабілетті өнімшығару болып табылады. Осы
мақсатқа жету үшін өнеркәсіп саясатында келесі шаралар қарастырылған:
-өндірісті ... және ... ... шектеу мақсатында өнеркәсіп
және ауыл шаруашылықтехникасының қажеті запастық бөлшектерін ... жеке авто және ... ... ... ... шаруашылығы үшін өзінің жеке теледидар лық, ... ... мен ... ... дамыту.
Б) Құрылыс материалдарының өнеркәсібі. Бұлсаланың кәсіпорындарының
болашақта дамуы ішкі рынокта қажет болатын ... жаңа ... ... ... ... . ... 3-4 ... өзінде сала кәсіпорындары
көптеген жаңа өнім ... ... : ... ... ... ... ... сақтайтын материалдар, тағы басқалары.
- төмен бәсекелі ... ... ... ... ... ... ... жағдай күрделі,
бірақ та мұнда жаман емес перспективалар бар. Кейбір кәсіпорындар демпингке
қарсы қолдау, жеңілдікті ... мен ... ... жеткілікті түрде
«аяқпен» тұр.
Кәсіпорындардың негізгі тапсырмалары ішкі рынокты халық тың сұранысын
ескере ... ... ... ... дайын өнім экспортын өсіру,
сыртқы рынокқа жайлап шығу, шығынды ... ... ... ... тез ... қабілеті жоғары
технологиялық сала мен өндіріс топтары.
Берілген сала тобына ақпараттық технология облысындағы ... ... ... қатар қысқа уақытта ... ... ... ... ... ... ауыл ... үшін қажетті биологиялық
препараттарды өндіруді дамытуға қабілетті химиялық өнеркәсіп кіреді.
Өнеркәсіпті, шағын ... ... ... ... ... жаңа технологиялар енгізу, инновациялық қызметтің басымдылықты
дамуы бойынша қолданып жатқан шаруаларды ... ... ... 10- ... ... 54%-ке ... ... өнеркәсіп өндірісінің құрылымы өзгереді. Басымдылықты
дамуға ... ... ... ... ... ақпараттық технология
сферасындағы өндіріс жетеді «18».
Алматы қаласы мемлекеттік бюджеті толықтырудың негізгі көзі болып
табылады. ... ... ... 20%-ін ... ... бюджетке барлық аударулардан кейін қаланың иелігінде барлық
жиналған салықтардың 20-25%-ке қалады.
Жалпы 2001 жылы ... ... ... ... 127 млрд ... ... мен төлемдер құрылымы келесідей:
өнеркәсіп – 11,3%
құрылыс - 6,7%
сауда - ... ... ... кәсіпкерлер есебінен өсуде. Кәсіпкерлік
сферасына түсетін ... пен ... ... ... ... ... өсіп, сәйкесінше сауда – делдалдық қызметтен азайғанын көруге
болады.
Қазіргі уақытта салықтық жүйе өте күшті орталықтанғанымен ... ... ... ... ... ... ... жеткіліксіз, бұл салықтар мен төлемдерді жинау болжамдарын
орындауға кері әсерін тигізуде. Мысалы, ... ... ... ... ... салу ... Қазақстан Республикасының Үкіметі
анықтайды. Бүгінгі таңда ... ... ... ... ... ... мүмкіндік жасамайды, себебі тапсырыстардың ... ... ... ... Бір ... ... ... шығынына негізделген бюджеттік алым тәжірибиесі ... ... ... ... даму мүмкіншіліктері мен перспективаларының ескере
отырып, экономикалық салық төлеуші сектор келесі деуге болады:
- тамақ өнеркәсібі;
- машина жасау;
- ... ... ... технология;
- қызмет көрсету сферасы.
Салық пен төлемдерді жинауды ... ... ... ... ... ... өкілеттілігін кеңейту керек. Оларға
жергілікті салықтарды реттеу бойынша құқықты беріп, ... ... ... ... қалыптастыруға еркіндік беру қажет.
Республикалық деңгейде бюджеттік орталықтандыруды аяқтау қажет. ... ... ... потенциалды өсірудегі аймақтардың қызығушылығын
ынталандыру болып табылады. Алматы қаласының жергілікті бюджетінің ... ... ... ... отырып барлық жиналған салықтар мен
салымдардың 30%-тен кем емес бөлігі ... ... ... ... салық жинау көлемі 2005 жылдың аяғына 200 млрд
теңгеге дейін, ал 2030 жылы – 250 ... ... ... ... ... ... 35%-ін ... деп болжауда. Әрбір болжанған жоспарға жету үшін
мемлекеттік қолдау міндатті түрде қажет ... ... ... 2003 жылы ... тарапынан келесі
мәселелерді шешу көзделіп отыр:
- кәсіпорындардың қаржылық жағдайын жақсарту;
- ... ... ... қала ... ... ИСО 9000, 9001 сапа ... ену бойынша белсенді жұмыс жүргізу;
- 51 кәсіпорында жаңа өнім ... ... ... 30 ... ... ... ... 8 жаңа кәсіпорын ашу /25/.
2003 жылға кәсіпкерлікті қолдау сферасында әрекет ету ... ... қала ... ... ... қоғамдық
бірлестіктерді, ассоциацияларды шағын бизнесті дамыту мәселесіне қатысты
максималды интеграциялау. Осы мақсатқа жету үшін ... ... ... ... ... ...... және инвестициялық
механизмін дамыту және жетілдіру;
- халықты жұмыспен қамту, жаңа жұмыс ... ... ... ... ... ... ... субъектілерін заңдастыру;
- табиғи монополия субъектілерінің қызметін реттеу;
- бәсекені дамытуға мемлекеттік қолдау және ықпал ету;
- шағын биснесті қолдау мәселелеріне қатысты ... ... ... жету /26/.
Алматы қаласының ары қарай дамуы мен оның мәдени ғылыми, білім ... орта ... ... мақсатында «Алматы қаласының ерекше мәртебесі
туралы» 1998 жылы 1 – ші ... ... ... Ресспубликасыныңзаңына
сәйкес Алматы қаласының 2003 – 2010 дамуының мемлекеттік ... ... ... ... Президентінің жарлығы шықты. Осы
жарлыққа және Қазақстан ... ... 2002 ... ... қаласын дамыту бойынша мәселелер туралы» келіс сөзге
сәйкес тапсырмамен әзірленді. Оны Қазақстан Республикасының Экономика және
бюджеттік жоспарлау ... мен ... ... акиматы дайындады.
Мақсаты – қаланың ерекше мәртебесіне сай, яғни ... мәні ... ... оның жаңа ... ... және қаржылық, ғылыми,
білім, мәдени және туристік орталық ретінде оның позициясын күшейту.
Тапсырмалары:
- қала экономикасының және оның ... ... ... құру;
- қаланың өмір деңгейін тұрақты және белгілі деңгейде қамтамасыз ету
үшін ұйымдастырушылық – экономикалық және ... ... ... ... жаңа мәртебесіне тән жаңа инфроқұрылым құру;
- Кедейлік масштабын азайту;
- Жұмыссыздық ... ... әлем ... тығыз қатынас жүргізу;
- туризмді дамыту ... ... және ... ... ... ... жақсарту;
- экологиялық жағдайын жақсарту;
- Алматы қаласының имиджін қолдау.
Жүзеге асыру кезеңдері: бірінші кезең – 2003 – 2005 ж. ... ... – 2010 ... ... жүзеге асыру үшін Республикалық ... ... ... ... ... ... экономикалық
ұйымдардың гранттарын пайдалануда. Шетел және отандық инвестициялар
қолданылады. Бюджеттік ... ... ... ресурстарды
жалпы қажеттілік 711 млрд. астам тенге құрайды.
Бағдарламаны жүзеге асыру қаланың қаржылық өндірістік, ... ... ... ... ... ... беретін жағдай
құруға және бұл ... ... өмір ... мен ... ... ... Экономика құрылымын жақсы жақтан өзгертіп жұмыспен қамту
мәселелерін шешеді. Бұл бағдарламалардың тиімді жүзеге асырылуы елдің дамуы
мен гүлденуіне де ... ... ... ... тигізеді /27/.
2.3.Аймақ экономикасының инвестициялау ерекшеліктері мен ... ... ... ресурстарының республикалық көлемінің 10%
жуғы келеді.
Көптеген жылдар бойы капиталдық құрлыстың салалық құрылымында ... ... ... ... ... ... бөлінуі
байқалады. Соңғы үш жыл басты тамақ ... ... ... үш ... саудаға, автомабиль мен үй өнімдерін жөндеуде-28 есе,
транспорт пен байланыста 22 % дейін өсті.
Кесте 2. 1997 – 2002 ж. ... ... ... қызметі (млн.
тенге).
| |1997 |1998 |1999 |2000 |2001 |2002 |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 |7 ... ... |- |- |26839 |50208 |53909,3 |73369,2 ... көлемі | | | | | | ... және ірі |14030 |11569 |9499 |10097 |11213 |22227,3 ... ... | | | | | | ... ... | | | | | | ... | | | | | | ... ... |- |3168,1 |2164,7 |3712,7 |1499,4 |1556,1 ... ... | | | | | | ... ... | | | | | | ... ... ... ... ... келісіліп
шаруалар жүргізілуде:
- 2000 – 2005 ж. Алматы қаласының инвестициялық саясатының стратегиясы
әзірленген және ... ... ... ... ... ... даму ... 400 млн. тенге соммасында
муниципалды облигациялар иммисиясы жүзеге асырылуда;
- іскерлік ақпараттық рыногы ... ... ... жинағы потенциялы инвесторлар арасында тарайды, шығарылуда
және жаңартылуда;
- ... ... ... ... үшін ... көрмежүргізілуде, ақпараттық жүйе қалданылуда.
- қатынас жасау бойынша дипломсатиялық өкілді және мемлекет ... ... ... жылы ... ... ... міндеттемеле туралы» және «Алматы
қаласының залогтық қоры туралы» ... ... ... ... Бұл ... қала ... жергілікті бюджетке қысым
түсіруге инвесторлар тартудың қаржылық механизімімен технологиялар ... ... ... ... ... ... ... пайдалану арқылы Балуан Шолақ атындағы спорт сарайының мұз ... құру ... ... ... аэропорттың жаңа терминалдың қалпына
келтіру жобасы жүзеге асырылуда.
Алматы қаласының тұрақтылығы мен инвестициялық тартымдылығының негізі
әлемде ең ... ... ... бірі Фитч ... авторитетті
деп тануға болады.
Бірақ әлі күнге дейін инвесторлардың қызығушылығына Республика мен
қала үшін ... ... ... ... ... тігін өнеркәсібі,
экология сияқты салалар ілінбей отыр.
Қала экономикасына еркін ... ... ... ұстаушы факторы
кейін муниципалды ... ... салу үшін ... ... ... ... ... заң негіздері
жеткіліксіз болып отыр.
Мүлікті сақтандыру, ипотеканы ... ... ... ... ... қажет. Мүлікті сақтандыру бойынша нормативті ... ... ... ... және жеке ... ... ... қарастырмайды. Нәтижесінде беріліп жатқан
мүліктің нақты рыногтық құны бойынша ақпараттың сенімділігіне ешкім ... ... ... және ... ... үшін тұрақты саяси
жағдай, экономикадығы ... банк ... ... ... ... ... өсуі, сервистік қызмет деңгейінің жоғары
салдарынын игілікті инвестициялық климат бар.
Көптеген инвесторлардың ... – газ ... және ... салаға
қызығушылығы Алматы қаласына шаруашылық ... ... ... ... ... экономиканың нақты секторын дамытуға ішкі жинақты бағыттау;
- нақты экономика саласындағы ... ... ... ... ... және ... ... жұмысты белсендіру;
- аймақты қаржы орталығы ретінде қала мүмкіндіктерін пайдалану;
- инвестиция тату үшін жаңа ... ... мен ... ... ... ... қатар инвестимциялық саясаттың қатерлері
де бар:
- пассивті инвестициялық саясат жүргізу жоғары экономикалық өсу ... ... ... туғызып, елдің дамуын табиғи ресурстар
қорына тәуелді қылуы мүмкін;
- шаруашылық етуші субъектінің негізгі ... ... ... және ... арқылы жаңартудағы ... ... ... техногенді катострофаларғ,а әкелуі мүмкін.
Мұндай жағдайларды болдырмаушы жергілікті әкімшілікті экономиканың
нақты секторын дамытуға инвестициялық тарту мен ... ... ... ... ... ... ... үшін жиынды ақпараттық жүйе
құрып муниципалды бағалы қағаздар рыногының тиымды дамуы үшін ... ... ... үшін ... ... ... тарту қажет.
Алматы қаласының инвестициялық саясатының механизмдері мен құралдары
ең алдымен қала үшін басымдылықты ... ... ... үй және
азаматтық құрылысқа, экологияға, транпортқа, ... ... ... ... ... басымдылықты салаларыны машина жасау,
электроника, ... және ... ... жатады.
Инвестициялық процестерді белсендіру үшін ... ... жеке ... ... ... ... қатар отандық
және шетел инвесторларының құралдарын тарту бойынша шаралар қабылдау қажет.
Экономиканың маңызды секторына инвесторлар ... ... ... ... Ол үшін ең алдымен жергілікті атқарушы ... мен ... ... беру ... ... ... беру керек.
Алматы қаласының демографиялық жағдайы, өмір сүру деңгейі, денсаулық
сақтау, білім, энергетикалық кещені, инновациялық қызметін, қаладағы ... орта ... ... және ... ... ... ... мен
ерекшелігін айтатын болсақ, оған келесі мәліметтерді жатқызуға болады.
Демографиялық жағдай. Астананың ауысуымен бірге қала ... ... ... 2002 ... 1 – ші ... ... ... белсенді халқының саны 566,5 мың адам (49,6%), 15 тен 24 ... ... 17%, ... 14% ... ... ... ... өсім сальдосының өсуі байқалды. 2002 жылдың 9 айында ол 40,9% - ... 2457 ... ... 1998 ... бері ... ... де ... ол
2300 бен 4600 адамға жетті. ... ... ... үшін ... ... және ... институтын дамыту үшін жағдай жасау;
белсенді демографиялық саясат жүргізу;
демографиялық даму ... ... ... сүру ... 2002 ... ... айына қала бойынша орташа айлық
жалақы 27022 теңгені ... ал орта ... ... – 16200 ... ... 2001жылдың көрсеткіштерінен 18,3% - 19,1% жоғары. Кедейлік шегі және
әлеуметтік ... ... бар қала ... ... ... ... ерекшелігі болып халық санының 14% зейнеткерлер болуы
табылады. 2001жылы әлеуметтік бағдарламаларға 1,8млрд ... ... ... ... ... ... ... оның әлеуметтік ориентациясы ... ... ... ... жұмыссыздық деңгейінің жоғарылығы (экономикалық белсенді
халықтың 9,5% тұрақты жұмысы жоқ).
Өмір сүру деңгейін жақсарту үшін ... ... ... нарығында және азаматтардың хал жағдайының өсу деңгейін
сипаттайтын ... ... ... ... ... үшін ... ... енгізу;
халықты әлеуметтік қамтудың тиімді жүйесін құру.
Денсаулық сақтау. Қала ... 250 ... және ... ... ... оның 41 және 49 – ы ... ... ... проблемелары ол, медициналық мекемелердің материалды –
техникалық құралдармен жеткіліксіз жабдықталуы, фармацевтикалық ... ... ... даму ... және кіші жастағы балалардың
арнайы экологиялық таза тамақтармен қамтамасызданбауы.
Білім беру. Алматы ... ... ең ірі ... ... болып
табылады. Қазіргі кезде барлық студенттердің 1/3 бөлігі Алматы қаласында.
Қалада 153 мектеп ... оқу ... 230 ... және ... және 73 жоғары оқу ... бар. Бұл ... ... ... ... жоғары деңгейде оқушылар
қабылдауы;
еңбек нарығының қажеттілігіне сәйкес ... мен ... ... ... ... ... және тағы ... /17/.
3 БӨЛІМ. АЙМАҚТАҒЫ ЭКОНОМИКАНЫ МЕМЛЕКЕТІК РЕТТЕУДІ ЖЕТІЛДІРУ
3.1. ... ... ... басқару жүйесін
жетілдіру жолдары
Радикалды экономикалық реформалар жылдарында орталық органдардың күші
нарықтық экономика құру және елді ... ... алып шығу ... ... мәні бар ... саясат пен реформаларға
негізделген ... ... ... ... ... сөз
қозғалғанда (бұл бағытта жасалған ... ... ... ... ... ... қаржылық кризис басталды (1998 ж). ... ... ... ... ... ... Әлі ... дейін
негізінен осы дәстүр жалғасуда. Еледе қазірге дейін ойластырылған ... ... ... ... ... жоқ, яғни ... ... бекітулерсіз, жоспарсыз, нақты заңмен ... ... Көп ... ... ... ... ... негізгі проблемасы:
экономикадағы территориалдық диспропорция;
экономикаулық даму деңгейі бойынша аймақтардық өте үлкен айырмашылығы;
халықтың өмір сүру ... ... ... бірдей экономикалық кеңістіктің болмауы;
Жалпы Қазақстан нарығы қызметінің аз ... ... ... ... ... транспорттық, энергетикалық,
телекоммуникациялық, су шаруашылық жүйесі.
1. облыстар бойынша ... даму және өмір сүру ... ... көрсетейік (облыс халқының жан басына
шаққандағы орташа ақшалай табысы, облыстағы өмір сүру ... ... ... ... ... облыс халқы санындағы тіркелген
жұмыссыздар деңгейі.
1999 – 2002 жылдардағы 14 ... және екі ... ... ... жан ... ... Жалпы Ішкі Өнімнің (ЖАӨ) қатынасы 6,6 – дан
10,3 есе өсті, бұл көрсеткіш орташа есептегенде 4 ... ... ең аз ... ... ... ең мәнді болды – 4,8 – ден 5,4 – ге ... 1999 жылы ... ... ЖАӨ ... ... орта ... көрсеткіштен асты,
ал жеті аймақта одан аз ... ... 2002 жылы ... олар тең болды. Жан
басына шаққандағы орташа ... ... ... ... ... ... арсындағы қатынас 199 жылы 3,8 еседен 4,3 ... ... даму ... ... ... айырмашылығы Атырау және
Маңғыстау облыстарында мұнай өндірудің өсуімен байланысты. Егер де оларды
аймақтар қатарынан алып тастасақ онда жан ... ... ЖАӨ - ... және ... ... қатынасы 6,5 – тен 5,6 есе
төмендейді. Бұл фактор жұмыссыздар деңгейі бойынша аймақтар ... әсер ... Егер ... ... 2002 жылы 1999 ... ... ... минималды және максималды көлемінің қатынасы екі есе
азайса (8,6;4,5), мұнайлы облыстардысыз оның көлемі 1,5 ке азаяды. ... ... ... экономикалық және әлеуметтік ... ... ... аймақтарсыз да өте жоғары болуда. Бұл дүние жүзінің
кез келген еліне тән және көп жағдайда аймақтардың географиялық, табиғи ... ... ... ... дәстүрлері және тарихымен,
саясижәне басқада ... ... ... ... ... ... кеңестік периодтың қалдығымен
негізделеді, инвестиция және ... ... ... ... ... ауыр
өнеркәсіп дамыған аймақтарға тиесілі болды, және өндірістік сфера өңдеуші
мен әлеуметтік ... кері әсер ... ... даму ... ... ... 3. Жан ... шаққандағы жалпы аймақтық өнім, мың тенге
|Жан басына шаққандағы жалпы аймақтық өнім, мың тенге ... |2001ж |2002ж |2003ж |2004ж ... ... |121,5 |156,3 |194,3 |223,0 ... |88,7 |95,2 |123,7 |143,6 ... |124,3 ... |193,9 |251,2 ... |58,7 |70,9 |92,6 |106,4 ... |288,9 |534,8 |647,6 |828,6 ...... |125,6 |141,1 |164,4 |174,5 ... |43,9 |51,3 |60,0 |80,6 ... –Қазақстан |116,2 |180,9 |236,0 |311,4 ... |151,4 |189,8 |214,6 |228,7 ... |123,1 |148,0 |166,1 |170,5 ... |59,0 |86,7 |108,8 |176,5 ... |249,5 |385,9 |439,0 |633,9 ... |136,8 |192,7 |239,3 |244,8 ...... |91,6 |90,5 |131,8 |134,1 ...... |55,0 |77,0 |97,5 |98,9 ... қ. |220,1 |284,1 |335,6 |392,1 ... қ. |284,1 |318,0 |438,8 |451,1 ... ... | | | | ... есе |6,6 |10,4 |10,8 |10,3 ... ... ... ... ... құлдырауларымен, халық өмір
деңгейінің түсуімен, инфляциямен бірге жүрді. Ескі ... ... ... пайда брлып өсе ... ... және ... ... ауылдар пайда болды, оларды сумен, электр жарығымен және
тағы басқалармен қамтамазыс ету проблемалары ... ... ... және әлеуметтік экономика деғгейі барлық облыстарда, қалаларда,
райондарда түсті және олардың деңгейі әр түрлі болды.
Нәтижесінде шикізатты табу және ... ... ... ... ... ... райондарда және тұрғылықты жерлерде кедейшілік
өте үлкен және қорқынышты масштабтарға жетті 1990-шы жылдарда оның деңгейі
38% - ке ... ... ... ... және ... ... бойынша аймақтар айырмашылығы өсе түсті.
Кесте 4. Аймақтар бойынша жан басына шаққандағы халықтың ... ... ... ... ... |2001ж |2002ж |2003ж |2004ж ... ... |5539 |6102 |7334 |8339 ... |4373 |4723 |5607 |7145 ... |5775 |6350 |7548 |8539 ... |3081 |3660 |4561 |5712 ... |10601 |15056 |17568 |20085 ... - ... |6335 |6909 |7633 |8470 ... |3018 |3298 |3992 |4943 ... ... |5224 |6555 |9009 |10909 ... |6448 |7324 |8173 |9418 ... |5134 |5385 |6060 |6807 ... |3869 |4252 |5192 |5959 ... |10185 |12751 |16423 |17692 ... |6173 |6838 |7811 |8629 ...... |4663 |4891 |5797 |6907 ...... |2796 |2993 |3675 |4722 ... қ. |9197 |10130 |13332 |14564 ... қ. |10251 |10703 |13411 |15885 ... ... | | | | ... есе |3,8 |5,0 |4,8 |4,3 |
2. ... ... ... ... ... - ... ... жоқтығы табылды. Бес қатысты автономды ... ... өз ... ... – коммуникациялық және энергетикалық
жүйемен әлсіз байланысты болды. Оған қоса әр ... ... ... ... ... жоқ. ... тауар өндірушілерді тауар және қызиет
нарықтарына тиімді жетуді әлсіретті, ал электр энергиямен, ... ... ету ... ... шығынды және бәсеке қабілетсіз қылды.
Кесте 5. Аймақ бойынша экономикалық белсенді ... ... ... ... ... |2001ж. |2002ж. |2003ж. |2004ж. ... ... |3,9 |3,7 |2,9 |2,6 ... |4,3 |4,6 |3,6 |3,2 ... |3,6 |4,3 |3,0 |3,6 ... |1,4 |1,8 |1,6 |2,1 ... |7,3 |4,9 |4,3 |4,9 ... - Қазазақстан |4,9 |4,1 |3,7 |3,3 ... |2,5 |4,0 |3,7 |2,9 ... ... |3,6 |3,4 |2,9 |3,2 ... |3,0 |3,0 |1,9 |1,6 ... |4,3 |3,9 |3,7 |3,3 ... |4,6 |6,0 |5,0 |5,0 ... |12,0 |5,8 |4,0 |3,5 ... |7,0 |6,3 |5,7 |2,8 ... – Қазақстан |6,8 |4,3 |2,1 |1,9 ...... |2,6 |2,2 |1,6 |1,3 ... қ. |2,1 |2,7 |1,5 |1,1 ... қ. |2,1 |2,6 |2,1 |1,6 ... ... |8,6 |3,5 |3,8 |4,5 ... есе | | | | ... ... жоқтығы Қазақстанда ішкі нарықтың жоқтығын
білдіреді: тек «кішігірім» аймақтық нарықтар ғана бар. Бұл ... ... және ішкі ... ... ... инвестициялық
ағымды, яғни өндірістің табиғи өсімін тоқтатады.
Өмір сүру деңгейі бойынша аймақтардың дифференцияциясы олардың
эклономикалық даму ... ... ... ... ... құрылымдық диспрапорциямен, ... ... және ... ... ... кедейшілік
деңгейінің жоғарылығымен (20% шамасында), өндірістік және ... ... ... бұл ... ... пен ұлттық
қауіпсіздікке қауіп төндіреді. Елде өмір сүру деңгейі және экономикалық
дамудың төмендігі ... ... ... ... осы ... ... дифференцияциясы болып отыр ... ... ... ... ... және бұл ... ... орталық және
жергілікті билік органдарының күшін пайдалану қажет.
Кесте 6. ... ... ... ... аз ... ... |2002жыл |2003 жыл |
| ... ... ... ... ... ішінде |өнім |
| |минимумын| ... | ... |ан ... | |сы ... | |сы |
| ... | ... | ... ... | ... | | ... |
| ... | ... | ... | | ... | | ... |
| | | ... | | ... |
| |Қалалық жерлерде |Ауылдық жерлерде | | |Қалалық жерлерде ... | | ... ... |28,4 |20,0 |38,5 |11,7 |20,5 ... |6,8 | |Ақмола |21,0 |18,3 |23,0 |6,4 |17,9 |14,7 |20,3 |5,6 ... |29,8 |17,8 |46,9 |12,9 |16,6 |6,9 |29,7 |6,3 | ... |39,3 ... |18,4 |28,1 |17,0 |32,8 |7,7 | |Атырау |40,7 |37,0 |46,7 |21,6 ... |49,4 |20,2 | ... ... |21,1 |14,8 |29,7 |9,3 |18,3 ... |6,3 | |Жамбыл |48,2 |39,8 |54,0 |17,8 |26,5 |25,2 |27,5 |6,7 ... ... |27,3 |23,5 |29,8 |9,8 |21,2 |13,1 |26,7 |6,8 ... |22,8 |20,5 |31,9 |8,6 |15,4 |12,6 |26,8 |6,4 | |Қостанай ... |38,7 |13,7 |23,0 |13,9 |33,8 |12,5 | ... |39,5 |32,9 ... |31,5 |21,9 |46,1 |7,2 | ... |45,9 |34,2 |95,5 |26,7 ... |74,4 |14,2 | |Павлодар |16,6 |11,8 |23,1 |5,6 |14,4 |5,2 |27,6 |4,0
| ... ... |10,0 |4,8 |13,3 |2,8 |16,9 |6,9 |23,3 |6,3 ... ... |39,2 |28,5 |44,9 |15,0 |21,0 |13,9 |25,0 |5,7 ... ... |2,2 |2,2 |- |0,9 |3,2 |3,2 |- |1,3 | ... ... ... |- |1,1 |3,3 |3,3 |- |0,8 | |
Бұл проблемаларды шешу бұрынғы кеңестік одақта да ... ... ... ... болатын. Бірақ жоғарыда айтылғандай олар жүзеге
аспады.
Бізбен ... ... ... ... ... ... ... механизмдері өздерінің қажетсіздігін көрсетті.
Нарықтық экономиканың ... ... ... ... ... басқа концепциялармен механизмдерді қажет етеді.
Кеңестер кезінде аймақтық саясат келесідей талаптарды ... ... ... және ... даму деңгейін
теңестіру, екіншіден, ... ... ... нені орналастыру және
дамыту, экономиканың қандай ... ... ... және ... бюджеттік құралдарды бағыттауды ... ... ... ... тек ... ... ... ғана айтып
отырды. Республикалық жәнежергілікті билік органдары туралы ОҚ КОКП ... көп ... және ... бірақ бұл бағытта ... ... ... және ... ... ... мен ресурстарды бөлу
деңгейінде жасала алмайтында еді.
Біздің көзқарасымыз бойынша аймақтарды, территорияларды әлеуметтік
және экономикалық даму ... ... ... ... емес, себебі ол
мағынасыз.
Табиғи – климаттық ... ... ... ... ... ... халықтардың дәстүрінің айырмашылығына байланысты территориялардың
(аймақтардың) өз ... ... ... ресурстар және өткізу
нарықтарына бірдей жолдары, бірдей ... мен ... тең ... ... бола ... ... байланысты тең нақты жалақы,
бірдей ақшалай табыс және тұтынуға шығындар құрылымы және тағы ... ... ... ... ... теңестіру мақсаты мүмкін емес.
Экономикалық және әлеуметтік даму деңгейі әр түрлі болады, бұған ... ... ... ... ... ... тиімдірек жұмыс істейді, басқа
жерлерде одан қарағанда тиімсіздеу, ал бір ... ... ... ... ... ... ірі ғалымдарының бірі А. Г. Гранберг аймақтарды
теңестіру мағынасыздық деп ... ... ... ... ... негізгі мақсаты аймақтарды теңестіру деп біледі.
Аймақтық саясаттың тағы проблемасы аймақтағы экономиканы дамыту үшін,
қай билік деңгейі ... ... ... ... ... ... сұрақтар ешкімді қызықтырмады. Аймақтық билік не істеу керектігі
және қандай ... және ... ... ... ... ... ... мемлекеттің аймақтық саясаты жайында
келесілер жайында әңгіме қозғалуы керек:
- ресурстар потенциялы мен ... ... ... ... ... ... ... – экономикалық
теңсіздіктерді және аймақтық диспропорцияларды азайту; бірігей
экономикалық ... құру және ... ... ...... өзбетінше тұрақтылығын және
жергілікті билік органдарының аймақтың әлеуметтік – ... ... ... отырғанымыздай аймақтық басқарудың негізгі мақсаты - ... ... даму ... ... азайту, яғни объективті
және субъективті ... ... және ... ... ... ... дамуын тежейтін, халықтың наразылығын және әлеуметтік
соқтығыстарды туғызатын теңсіздіктерді минимумға түсіру.
Аймақтарды тең естіру оңай, ол үшін ... ... ... ... қажет. Бірақ бұл мүмкін емес. Біз тек барлық аймақтарға әкімшілік ... ... ... ... ... ... ... әлсіз, проблемалық
аймақтарды экономикалық жағынан көмек беріп, алдыңғы қатарлы аймақтардың
дамуынтежемей ... және ... даму ... ... ... азайта аламыз. Бұл аймақтық саясаттың алтын ережесі болып
табылады.
Аймақтық саясаттың көмек беру объектісі ретінде өтпелі кезеңде ... ... және ... кезде бұл тығырықтан өз бетінше шыға
алмайтын депрессивті кіші қалалар мен ... ... ... ... мұндай кіші қалалар саны белгілі критериялар бойынша алынғаны
10. Олар Абай, Алға, ... ... ... ... ... ... ... мен депрессивті қалаларға көмек берудің негізгі механизмі:
1. Өндірістік және ... ... ... ... ... дамытуға; электроэнергетика;су шаруашылық жүйесін;
білім беру жүйесін, инновациялық инфрақұрылым, НИОКР – ді ... ... ... шешеді: кедейшілікпен күресті, жаңа жұмыс орындарын
ашады, инвестиция ағымын ынталандырады.
2. Субсидия, ссудаларды, ... ... ... ... ... бөлу және жеңілдіктер мен преференцияларды жеке
инвестицияларға бөлу. Тауарларды ... және ... өз ... өткізетін, өндірістік еңбек өсімін қамтамасыз ететін бизнесмендер
мен жеке ... ... ... ... ... Артта қалған аймақтар территориясындағы проблемаларды шешу ... ... ...... ... ... мен
программаларды қаржыландыру.
Қазақстанның саяси өмірінде алдынғы орынға ұлттық қауіпсіздіктің
стратегиялық мүддесі мен аймақтың даму ... ... ... ... әрі тиімді бағыты бола алатын аймақтық саясатты жетілдіру
шығып отыр /38/.
Аймақ ... ... және ... ... ... ... жергілікті құрылымдары арасында белгілі бір үлесімділік бекітілетін,
табиғи және өндіріс ресурстарын толлық пайдалануға мүмкіндік беретін тиімді
қатынастар ... ... ... ... тиімді
қанағаттандыруға ұйымдастыратын күрделі ... ... - ... құрылымы.
Көптеген елдердің ғасырлар бойындағы ... ... ... ... ... ... фактор екенін
көрсетеді.
Бүгінгі күні Еуразияеың дамыған елдері мен АҚШ-та аймақтық саясаттың
негізгі тенденциясы болып табылады:
1) билік пен ... ... ... ... ... ... және ... экономикалық даму стратегиясын өзінің жеке
табиғи ресурстық ьпотенциялын ... ... ... әзірлеу;
3) территорияның экономикалық дамуының деңгейлерін теңестіру.
Бұған байланысты ұлттық үкіметтін компетенциясы мағыналы өзгерістерді
басынан ескеретін, ал аймақтар өзін ... және ... ... шығу
талап ететін жағдайдағы жаңа нақтылық мәселені туындайды.
Көптеген саяси ... ... ... ... ... ... ... пайда болғаны туралы айтып кетеде. Мысалы, АҚШ-
тың мемлекеттік департаментінің кеңесшісі Дж. Ньюхаус “Мемлекет масштабы
өте кең ... ... ... тұрмыстық мәселелерді басқара алмайды
деп санаған /28/.
Қазақстан тәуелсіз мемлекет ... ... ... ... ... Соңғы жылдары аймақ экономикасы маңызды мәселелер қатарына шықты.
Дағдарыстан шығу ... ... бар ... ... өндіріс күштерін тиімді пайдалану мәселесін тудырды. Құрылған
өндірістік ... ... ... ... әрі мәнді бөлігі болып
табылады. Аймақтың өнеркәсібінің және ... ... ... ... ... көп ... салымымен материалдық ресурстарды талап
етеді.
Мұңдай уақытта экономикалық өсу таза ... ... ие. ... шаруашылықтың пайда болуы құрылымдық қайта құрулармен қайта
құрулармен, өндірісті техникалық жаңартумен бірге ... ... ... ... моральды ескіргенді қайта қалпына келтіруге болмайды /29/.
Республикадағы мәселелі аудандардың ... ... ... ... ... ... ... жасайтын
бағдарламалар жүзеге асыру мақсатты. Бұл үшін негізгі құрал ... бола ... Ол ... ... бар және ... капитал салуға ынғайланған аймақтарда туындау мүмкін.
Барлық аймақтар донор және дотация алатын болып ... ... ... қаржылық көмек “қолдауды қажет ететін аймақтар” немесе
“қолдауды ерекше қажет ... ... ... ие аймақтарға бөлінеді.
Олардың қатарына бекітіленген және реттелінетін табыстың бір тұрғынға
санағандығы ... ... ... ... ... аймақтар
жатады. Қаржыландырудың қосымша көзі Қазақстанда кәсіпкерлікті ... ... құру ... отыр. Бұл қор рыноктық ... ... ... ... жасайды, олар:
а) кәсіпкерлікпен бәсекені қолдаушы аймақтық бағдарламаларды әзірлеп,
жүзеге асыруға қатысады;
б) товарлар мен қызметтің монополистік ... ... ... субъектілерге әртүрлі көмек (қаржылық, ... ... т.б.) ... ... асырады /30/.
Аймақтар арасындағы теңсіздіктін өсуі мен экономикалық, әлеуметтік
және экологиялық мәселелердің тереңдеуіне ... ... ... ... ... қалалар ғана экономикалық өсуімен дамуы
мүмкіндігіне ие. Олардың көбі ... ... ... ... ... ... ... қуатын мәселелі аймақтарға көмек көрсетуге бағыттап,
баалық аймақтардың даму мәселелерін шешіп, және бір ... ... ... басымдылықты, әрі тиімді болатын жеке бағдарламаларын әзірлеуге қажет.
Бұған байланысты бірнеше ... ... ... ... ... ... құру және ... дамыған аймақтарды дамыту;
2. өнеркәсіп өндірісінің құлдырауы салдарынан қатты жапа шеккен
аймақтарды қайта құру;
3. ... ... ... ... ... ... ... мен жастарға еңбекке орналасуға көмек көрсету;
4. халық тығыздығы аз аймақтарға дамуға ықпал ету;
5. мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... тиіс:
- аймақтық бағдарламаны әзірлеу және тікелей бюджеттік
қаржыландыру;
- ынталандыру үшін облыстарды және әкімшілік тірліктерді
субсидиялау және ... ... ... заң ... ... берілген аудандарда жеке кәсіпкерлікті ынталандыру.
Аймақтың жағдайын талдау және ... ... ... ... береді:
1. облыстарға қаржылық және басқа көмек түрін көрсетуді мемлекеттік
бюджеттен қолдауға көшу қажет.
2. мемлекеттік көмек мақсатты ... ие болу ... Бұл ... ... ... ... ... ету үшін
қажет.
3. бюджетаралық қатынастардын заң негізін жетілдіру қажет.
Аймақтардағы ... ... ... ... ... бірліктерді
құру жолымен өндірісті дамыту арқылы жетілдіру қажет. Бұл мәселені шешу
үшін салық саясатына мәнді өзгерістер ... ... Оның мәні ... болуы тиіс. Осы тапсырманы шешкеннен кейін ғана жергілікті өзін-өзі
басқару идеясын жүзеге асыруға болады /31/.
Мемлекеттік стратегия ұлттық деңгейде әзірленеді және ... ... бола ... ... ... ... ... мәні
мемлекеттін, аймақтын, жергілікті өзін-өзі ... ... ... және ... ... ... үлесуіне бағытталған
қызметте жатыр.
Мемлекеттік және жергілікті ... ... ара ... ... ... ... негізді бекіту;
- мемлекеттік және облыстық салықтық түсімдер арасындағы
көздерді бөлу жолымен бюджеттік ... ... ... ... ... ... жүзеге асырылатын
территория мәртебесіне реттеулер жүргізу.
Аймақтардың экономикасын басқару құрылымын жетілдіру үшін, ұлттық және
жергілікті деңгейлерде өзара ... ... ... шешу ... Орталық
пен аймақтар арасындағы қарым-қатынас жасаудың ... ... ... ... жағдайлар бар.
Бірінші және басты жағдай – ... ... ... ... Табиғи, экономикалық, әлеуметтік ... ... ... бірдей қатынас жүргізуге болады.
Екіншісі – қатынастыңқарастырылып ... ... ... ... бөлу, яғни орталық компетенциясын шектеп, аймақтарға
еркіндік беру.
Үшіншісі – аймақтын экономикалық еркінділігінің ... ... ... толық либерелизацияланған кезде ғана жетеміз.
Осыларды ескере, соңғы жылдары ... ... ... ... ... ... ... адрестік, ортаықтандырылған
көмекті белсенді пайдаланып, әлеуметтік ... ... ... енгізіп, жергілікті бюджеттен жоғарыда тұрған бюджеттерге
салымдардын тұрақты жылдық нормасын бекіту қажет ... ... ... ауыл ... ... ... ... өнеркәсібіне бағытталған. Бұған қарамастан ол өзінің басынан
аймақтарды дамытудағы әртүрлі әлеуметтік- эканомикалық теңсіздікті ... күні ... ... өсуі мен ... ... өндірілетін
өнімге экспорттық сұраныс бар аймақтарда ғана бар: Атырау, Батыс Қазақстан,
Маңғыстау және т.б.
Қорыта келгенде, аймақтардың ... ... ... ... ... пен ... ... өкілеттіліктерін шектеу
саясатын жалғастыру керек.
2. Аймақтарға көмек көрсетудің ... ... ... ... Республикалық еңбекті бөлудегі аймақтардың
перспективалары мен орнын анықтау, жергілікті халықты жұмыспен
қамтуға ... ... ... ... құруға
орталықтанған қаржылық құрылымдарды бағыттай.
3. ... ... ... ... ... ... беру ... оларды
қаржыландыру көлемі азаймау керек.
4. Бюджетті әзірлеу барлық облыстар мен аймақтардың ... ... ... ... Сол кезде біз аймақтарды
қаржыландырылғанға ... ... шеше ... ... ...... пен ... арасындағы қаржылық –
экономикалық өзара қатынас жасаудың сптималды моделін таба ... ... ... ... ... өзінің ресурстарына
билік ете алуы жоғары болған салтын артады. Басқа сөзбен ... ... ... ... төменгі деңгейінің еркіндігін шектелген
соң ба тиімсіз болып, кері байланыс заңын бұзып, өзін реттеудің ... ... ... қатаң орталықтандыру кемшіліктерін жоюға
негізделген /33/.
2. Аймақтық дамудың негізгі басымдылықты бағыттарын анықтау
Аймақтық ... ... ... ... ... ... мақсаттар мен тапсырмаларға жету үшін өмір сүру
қызметі және ... ... ... ... бағытталған мемлекеттік жалпы саясаттың құрамдас бөлігі болып
табылады.
Қазақстан ... ... ... ... ... өзін-өзі басқаруды дамыту қағидаларын құру және рационалды
территориялдық еңбек бөлінісі негізінде әр ... ... ... ... ... және халықтың өмір сүру қызметтері үшін сәйкес
тең мүмкіндіктерін құруда болып табылады.
Аймақтық саясаттың ... жету үшін ... ... ... етеді:
Бірінші кезеңде аймақтық саясатты жасау мен жүзеге асыру үшін ... құру ... ... ... ... ... сәйкестілік шаруашылықтың даму қызметін қамтамасыз
ететін саяси, экономикалық, экологиялық және ... ... ... ... мемлекеттің макроэкономикалық ... ... ... ... ... ... анықтау;
- Қазақстан Республикасының барлық территориясында экономикалық
белсенділікті мемлекеттік ... жеке ... ... ... ... ... ... экономикалық дамудың жалпы стратегиясы
шегінде аймақтық дамудың алғашқы кезектегі тапсырмаларын ... ... ... ... және ... инфроқұрылымның, аймақтық және жалпы
республикалық еңбек, капитал және тауар нарықтарының құрылуы және
дамуы;
- Артта қалған ауылдарды көркейту үшін ... ... ... ... ... және ... ... көптеген
тапсырмаларды шешу үшін мүмкіндіктер пайда болды. Оларға жататындар:
- аймақаралық ... құру және ... ... ұйымын
жетілдіру , экономиканың тиімді кеңістік құрылымын қалаптастыру;
- ... ... және ... ... ... ... ... сақтау өндірістік кешеннің
ресурстық-мақсатты тепе-теңдігін қамтамасыз ету;
- нашар ... ... ... ... және ... ... ... кешіруден сақтану, аймақтар бойынша
халықтың өмір саласын және деңгейіндегі әртүрлікті ... ... ... мен тапсымаларына сәйкес оның
төмендегідей ... ... ... құрылымдық өнеркәсіптік және инвестициондық саясатқа сәйкес
кәсіпорын ... ... ... ... ... ... өндіріс үшін беделді қажетті селективті көмек көрсету;
- аймақтық экспоррық потенциалын көбейту, сыртқы және ішкі ... ие өнім ... ... ... өнекәсіптің базалық саласындағы ірі ... ... ... және ... концентрациялау мақсатында
технлогиялық өзара ... ... жаңа ... құру;
- жергілікті рыноктарда тауар және қызмет ұсынысын ... ... ... және жаңа жұмыс орындарын ашу мақсатында жеке
меншік ... ... ... және орта ... материалдық өндіріс және аймақтық инфроқұрылым сферасына тікелей
шетел ... қоса ... ... үшін ... жағдайлар
жасау;
- бюджеттен тыс көздерді, институционалдық инвесторлар жүйесін,
ацмақтың қаржылық ресурсын қалыптастыру;
- табиғаттың ... және ... ... қорларын сақтау
/34/.
Мемлекеттің аймақтық саясаты әр типтегі аймақ ерекшеліктерін қосқанда,
олардың ... ... ... ашу мақсатында дифференциалды жүзеге
асырылады.
Республикалық аймақтық артықшылықтарды анықтау үшін жалпы қабылданған
типология қолданылады, жаңа ... және ... ... құрылу
позициясына байланысты аймақтарды 3 топқа бөледі:
Бірінші топ – ... ... ... деңгейін көтеретін
кірістері бар аймақтар (Ақмола, ... ... ... Павлодар облыстары және Алматы қаласы). Бұл аймақтарда біршама
жоғары салық қойылымы бекітілуі керек.
Екінші топ – кірістің орташа ... ... ... аймақтар
(Атырау, Қостанай, Солтүстік Қазақстан, Батыс Қазақстан облыстары), бұларға
салық қойылымының орташа деңгейі ұсынылады.
Үшінші топ – орташа кірістің ең ... ... ... ... Қызылорда, Оңтүстік Қазақстан облыстары).
Көрсетілген типологияға сәйкес республиканың территориалдық даму
артықшылықтары ... 1-ші және 2-ші ... ... кіреді.
Территориясында негізгі экономикалық және өнеркәсіптік потенциалы бар ... яғни даму ... ... ... ... дағдарыстан шығуы бойынша және оның келешекте ... ... ... топтың аймақтары – аутсайдер деп айтылатын, әлеуметтік-экономикалық
даму деңгейі төмен артта қалған облыстарға ... ... ... ... көңіл аудару керек /35/.
Бұл типология қаржылық қаражаттарды аймақаралық қайта бөлу қажеттілігі
сақталған кезде аймақтық ... ... ... ... екінші кезеңдерде
актуалды болады. Аймақтық саясатты жүзеге ... ... ... топ ... ылғи ... ... ... жүзеге асыру механизмдерін нақтылау және ... ... бөлу ... ... мамандандыру
(специализациялау) қағидасы бойынша типология қолданылады, ... ... 4 ... бөлінеді:
Бірінші топ – стратегиялық сипаттары минералды ресурстарының керемет
қорларын иеленетін және ғылымиһөндірістік потенциалының интенсивті дамуының
жеткілікті жоғары ... ... ... тездетілген
темппен енгізу қабілеті, ... ... ... ... оның көп ... ... ... нашар болуы көрсетілген
аймақтар. Бұл аймақ ... үшін ... ... ... ... минералдық шикізат және көмірсутек шикізаттарын кешенді өңдеу мен
қазудың жаңа технологияларын енгізу базасы негізінде ... ... бой ... ... ... ... ... тұзы, алтын, күміс, мыс, нырыш, фосфат, никель, борот,
кобальт және тағы ... ... және ... ... үшін ... ... ... және әлемдік стандартқа жауап беретін жоғары
дамыған өндірістік, әлеуметтік және нарықтық иныроқұрылымдарды құру
(қонақ үйлерді салу құрылысы, офис ... ... ... ... торабы, көлік және темір жол көлігі торабы, сыртқы
халықаралық нарыққа шығуын қамтамасыз ете алады).
Екінші топ – ... ... ... ... өзі ... технологиялық ғылыми көлемді өндіріс құру үшін жеткілікті қолайлы
экономикалық жағдайларымен, ауыр ... ... ... ... ... ... потенциалы бар аймақтар жатады.
Бұл аймақтардың экономикасын реформалаудың артықшылықты бағыттары
болып төмендегілер ... ... ... ... ... ... ... және мехника-технологиялық үзіліс базасы ретінде ... ... бар ... ... ... жаңа ... көлемді өнімдер шығаруды ұйымдастыру, жаңа технологиялар
базасында құрал-жабдықтар мен машиналар, ... ... ... ... жаңа материалдар, лазер
технологиясын ... ... ... және ... көздерін пайдалана ... ... ... ... жүйесін шығару;
- экономикалық қайта қалыптасу ... ... ... дамытуды тездету;
- өздерінің өндірісін көтерілуін және жақсаруын қамтамасыз ететін
өнеркәсіптің юасты салаларының ірі ... ... ... ... ... ... ... фирмалар мен
мамандарды тарту; өндірістік және ... ... ... ... деңгейін қалыптастыру;
тұтынушы нарығын баланстау бойынша материалдық база құру.
Үшінші топ – еліміздің ... ... ... ... ... ... кешенді аймақтар. Олардың әлеуметтік-экономикалық дамуының
артықшылықты бағыттары болып келесілер жатады:
- жеке меншіктің ... ... ... ауыл ... ... бойынша курстарды жалғастыру;
- ауыл шаруашылық өнімдерін өндіруге тиімді мамандықтанудың ... ауыл ... ... ... ... және экспорттың өсуін
қамтамасыз ететін өндірістік процесстерде жаңа технология мен
техникаларды енгізу және ... ... ... ... әртүрлі қызмет сферасын дамыту
диспропорциясын бастан кешіру;
- республиканың тұрақты сауда кешенінқұру мақсатында ... ... және ... ... ... ... ... кең байланысын ұйымдастыру.
- Тұтыну рыногын балансталған түрде дамыту мақсатында, тұтыну заттарын
өндіретін ауыл шаруашылығының және ... ... ... ... ... ... және әлеуметтік
инфроқұрылымын міндетті түрде құру.
Бұл топтың еңбек шығындары бар ... үшін ауыл ... ... ... ... ... қатарында, халақтың жұмысбастылық
проблемаларын жеңілдету және жаңа жұмыс орындарын ашу мақсатында шағын ... ... ... керек.
Төртінші топ – экстремалды климаттық, әлеуметтік-экономикалық және
техника-технологиялық жағдайдағы, шаруашылықтың ... емес ... бар ... ... ... ... экологиялық дағдарыстаға
аудандар жатады. Бұл аймақтарда жинақталған шаруашылық байланыстарының
бұзылуы және ... және ... ... критикалық жағдайға
әкелуі мүмкін аймақтар, бұлар өздерінің күштерімен бұл проблемадан шыға
алмайды. Бұл үшін ... ... ... ... ... ... аймақтарға артықшылықты жағдайлары болып төмендегі
проблемалар аталады:
- экологиялық дағдарысты тереңдету процесін алдын-алу:
- ... ... ... ауыл ... ... бар
өнеркәсіптік қайта өндеу бойынша бірінші топтағы звеноларды құру,
осынла тұратын халықтардың дәстүрі мен тәжірибесі және ... ... ... ... кешенін түр-тамырымен
реконструкциялау;
- Осы аймақтарда тұратын халықтардың өмір сүру ... және ... үшін ... ... құру ... ... ... қабылдау;
- Қоршаған табиғи ортасы адамдардың денсаулығына өте қауіпті ауылдық
аймақтардағы, кіші және орташа ... және ... ... ... ... ... аймақтарына орын
ауыстырғысы келетінін халықтар үшін ... ... ... ... ... техникалық және гуманитарлық көмектерді тарту және оларды
тиімді ... ... ... әлеуметтік-экономикалық дамуына мемлекеттің реттеушісі
әсері инититутционалды құрылымдарды жүргізу, сыртқы экономикалық саясат,
жалпы ... ... ... ... әлеуметтік,
экономикалық, кұрылымдық-инвестициалық саясаттарды жүзеге ... ... ... мен ... өмірлік қызметі құқықтық регломентация
жүесі арқылы жүзеге асырылады. Оларды шығаруда және тәжірибелік түрде
орындалуы ... ... ... ... ... ... ... отырып, олардың территориалық кешенді әлеуметтік-
экономикалық дамыту мүдделеріне сәйкес ескерілуі қажет.
Аймақтық саясатты ... ... ... ... ... Аймақтағы өндірістік-экономикалық, интеллектуалдық және
экспорттық потенциалдарын тиімді пайдалану және қатайту; ... және ... ... ... және өзара
байланысын қамтамасыз ететін ұзақ мерзімді ... ... ... ... ... мен ... әлеуметтік-экономикалық дамыткдағы
кешенді болжамдар жасау.
2. Еліміздің әлеуметтік-экономикалық дамуының алғы ... ... ... ... ... ... асыруға
мақсатталған жалпы мемлекеттік, ... және ... ... ... ... ... Ірі масштабты аймақ аралық проблемаларды шешу жөніндегі жалпы
мемлекеттік бағдарламаларды шығару және ... ... ... бір аймақтарды дамыту проблемаларын шешу бойынша мақсатты
бағдарламаларды жүзеге асыру, оның ішінде депрессивті кіші және
орта ... ... ... аудандарды мемлекеттік
қолдаудың арнайы бағдарламаларын және ... ... ... ... ... Ғылыми-техникалық және
басқарушылық тәжірибесін, қазіргі кездегі технологияларын, шетел
инвестициясын тартумен қатар, сәйкес ... ... ... және ... ... мақсатында заңдылық,
институтционалдық және әдістемелік қамтамасыз етуіне сәйкес
арнайы экономикалық зоналарды құру.
Арнайы ... ... құру үшін бұл ... ... ... ... керек, яғни тиімді көліктік-географиялық ... ... ... жеткілікті шикізат қорларының болуын ескеру қажет.
Жалпы аймақтарды дамыту үшін ... ... ... ... асырылуы керек және болашақта артта қалған аймақтарды ... ... ... ... керек /36/.
ҚОРЫТЫНДЫ
Соңғы жылдары аймақтық экономиканың мәндiлiгi тез өсiп ... ... ... – экономикалық және экологиялық мақсаттар ереше ... ... ... өту ... бiз ... ... ... бұл мәселе зерттелмеген проблемалардың бiрi болып қалған едi.
Осыған байланысты аймақтардың ... ... ... етудiң
институттары жеткiлiктi ... ... ... ... ... өту кезiнде аймақтық ерекшелiктердi бағаламау
елiмiздегi ... ... ... болуына және экономикалық даму
тиiмдiлiгiнiң төмендеуiне әкелiп соғатын маңызды ... бiрi ... ... ... шешу үшiн аймақ ... ... ... реттеп отыру өте қажет.
Қазақстан Республикасы бойынша аймақтардың әлеуметтiк - экономикалық
жағдайына талдау жасап, оны ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Президентінің “Қазақстан –
2030” Жолдауында айтылғандай: “Қазіргі уақытқа қоғам мен ... ... ... ... басқару мәселесі жүйелі болу
керектігі туралы дау ... ... ... ... тіптен орталықтандырылғаны елдің экономикалық дамуының
кедергісі болып ... ... – бұл ... бiлiм ... ең ... бiрi ... ... Аймақтық экономика Қазақстанның табиғи
ресурстық потенциалын, оның аймақтарындағы тұрғындарының жағдайын, еңбек
ресурсын және ... ... ... ... сонымен
қатар шаруашылық құрылымын ... оны ... ... ... ... ... – бұл табиғи – экологиялық жағдайлармен тығыз
байланысты, елiмiздiң ... және оның ... ... ... ... ... ... орналастыру және дамытуды
зерттейтiн ғылым саласы болып табылады.
Нарықтық жағдайда ... ... мен ролi, ... өмiрi ... ... ... ... көрiнедi. Оның қызметтерiне
жатады: ... ... ... және ... экономикасының дамуын мемлекеттiк ретеу барысында аймақтық
саясатты жүргiзудi талап етедi. ... ... көп ... ұғым, әртүрлi
мәндерде кеңiнен қолданады.
Аймақтық саясат елiмiздiң тұрақты ...... ... стратегиялық мақсаттар мен тапсырмаларға жету үшiн өмiр сүру қызметi
мен шаруашылық етудiң аумақтық факторларын тиiмдi пайдалануға ... ... ... ... ... болып табылады. Мiнеки, осы
саясаттың дұрыс жүргiзiлуң арқылы аймақтық ...... ... ... ... ... ... жағдайдан
шығуға мүмкiндiк жасайды.
Аймақтарда мемлекеттік реттеуді, басқаруды жетілдіру қажет. Ол үшін
ұлттық және жергілікті ... ... ... ... ... шешу ... Әр министрлік пен ведомства ... тән ... ... керек, оларды мүмкіндігінше орталықтан аймақтарға
қарай, мемлекеттен жеке секторға қарай ойыстыру қажет. ... мен ... аз ... ... өкілеттіліктердің ара жігі де айқын ашылады.
Нарық көмегімен біз ... ... ... ... ... ... ... принципі бойынша бәмсекелестікті туғызып, күшейте беруге
тиіспіз. Сонда өндіргіш кұштер неғұрлым қолайлы ... ... ... тиіс ... ... және ... қауiпсiздiктi қамтамассыз ету үшiн ҚР-
сы тұрақты экономикалық өсуге өтуiн қатайту қажет, ... ... ... нақты секторын жақсарту және инвестициялық
қорларды кеңiнен тарту керек.
Инвестициялық қызметтiң ерекшелiгi болып ... жеке ... - ... дамуының теңсiздiгi кұшiнде негiзгi капиталға
инвестицияның өсуi ... ... ... үшiн ... және ... ... ... күшейту, ҚР-ның заң актiлерiн нығайту, аймақты
дамытуға бағытталған стратегиялық және ... ... ... ... ... мен тапсырмаларды жүзеге асыру арқылы ғана ... ... ... қол ... реформалаудың негiзгi мақсатының нақты өлшемi аймақ
экономикасы мен әлеуметтiк тапсырмаларды шешуге, өмiрдiң ... ... ... ... ... Ол үшiн республикалық, аймақтық және
жергiлiктi органдардың инвестиция саласындағы қызметiн заң негiзiнде қарау,
кәсiпкерлiк ... ... ... ... ... ... ... бақылауға алу және жинақталған мәлiметтердi
аймақтық саясат әзiрлеу үшiн пайдалану қажет.
Негізгі мақсат – орталық пен аймақ арасындағы ...... ... ... табу. Осы уақытта ғана біз аймақ
мәселелерін ... ... көп ... ... ... Қатаң
басқару жүйесі төменгі басқару органдарының еркіндігін ... ... ... бұзып, өзін-өзі реттеу жүйесін бұзады да, тиімсіз ... ... ... ... ... халықтың өмiр сүру деңгейi тең
мүмкiндiктерге жету және аумақтық өзiн - өзi ... ... ... ... ... ... ... бөлiнiсi негiзiнде әр аймақтың
өндiрiстiк - ресурстық ... ... ... ... ... ... мақсаттарға жету, алдымен алдыңғы кезеңдерге
қойылған тапсырмаларды орындау керек. Сонда ... бiз ... ... ... ... ... және ... өмiр сүру
деңгейiнiң жоғарлауына жол ашылады.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
1. Конституция РК. 30 ... ... ... – 2030. ... Президента страны народу
Казахстана.-Алматы: Білім, 1998г.
3. Алматы ... ... ж даму ... ... ... Под ред. ... М.98.
5. Рустемов Н. Функций и методы регионального управления // ... « ... » №4-5, ... ... В.Г., Измалкова С.А. Многоцелевая интегрированная система
мониторинга и ... ... ... // ... №2, 2000г
7. Искаков Н. Индекс человеческого ... и ... ... ... на ... ... ... №4-5.2002 г
8. Региональная политика РК: экономический ... ... ... ... И.Б., ... ... Саиров Е.Б. О региональном развитий и региональной политике в
Казахстане //Саясат/февраль 2001 г стр ... ... В.В. ... аспекты экономической реформы в
Казахстане (на примере г.Алматы) Алматы, 1999г
11. ... А. ... ... ... ... труда // Саясат №11,2002
12. Макатаева М., Николаев М. Формирование экономической политики на
регональном уровне // Вопросы ... №9, ... ... О.Ф. ... ...... ... // Вопросы статистики №2, 2000г
14. Швецов А. ... ... ... в ... и ... ... ... их удовлетворения
//РЭЖ 2001, №7.
15. Оспанова Н. Методические подходы к определению ... ... ... ... ... К.Р. ... Казахстана, Алматы, 1997 г.
17. Анализ аппарата акима ВКО Урджарского района. ... ... ... ... Струкрура индикативного плана социально – ... ВКО ... ... на ... ... развития образования ВКО Урджарского района на 2001-
2005гг
20. Закон РК о ... ... ... пострадавших вследствие
испытании на Семипалатенском ядерном полигоне.
21. Закон о специальном пособиии в РК от 05.04.1999 г
22. Программа развития малого и ... ... ... на ... Закон РК о местном государственном управлении, 2000г
24. Нурланова Н.К. ... ... ... ... в РК в ... ... рыночных преобразований //
Саясат/сентябрь 2001 г.
25. Цыганков А. Региональная ... ... ... ... А.Г. ... ... экономики. И,2001г
27. Сагиндиков Е. Особенности инвестирование отраслей социальной
сферы // Каржы – каражат №3, 2002г
28. ... И.Г. ... ... ... в ... ... ... //Вестник университета.
“Туран”, 1999, №3-4, стр 30-40
29. Палымбетов Б. Экономика ... ... ... ... 2001 г. стр ... ... власти – глобальный шаг в ... ... ... 8 ... ... Новое поколение 11 февраля 2000 г. с.6
32. Дорогов Н.И. ... ... в ... ... ... ... ... Иванава: Ивановский
государственный университет, 1997г с.61
33. Орешин В.П. ... ... ... ... Региональная политика //Экономика и права Казахстана, №5,2001 г.
стр 21
35. Казахстан и его регионы. №4 ... ... ... ... ... Алматы 2001г
36. Заитов З., Мусина К. Оценка экономического потенциала ... ... // ... №1 2002 ж. 40-43 ... ... региональной политики РК. ... ... РК от ... г. ... ... – 2030. ... ... страны народу Казахстана.
– Алматы: Білім,1998г.
39. Конституция РК. 30 августа 1995г.
40. Алматы қаласының 2002 – 2010 ж даму ... А. ... ... ... // ... ... ... басқару теориясы
Нормативті заңдылық актілері
Аймақтық саясат құралдары
Стратегия және мақсаттары
Аймақтық даму ... ... ... ... объектілері
Аймақтарды болжау және талдау әдістері
Мемлекеттің жалпы құқықтық базасы (конституция)
Тәжірибелік ұйымдастыру
Заңдылық құқық негіздері
Әдістеме
Аймақтық саясат
Аймақтық даму концепциясы
Стратегияны жүзеге асыруды бағалау және ... ... ... қаржылық механизмі
Аймақтық дамудың стратегиялық мақсаты мен тапсырмалары
Аймақтық дамудың стратегиялық бағыттары

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 56 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Алматы қаласындағы экономиканы мемлекеттік реттеу24 бет
Әлеуметтік сфера салаларын мемлекеттік реттеу69 бет
Жасушадағы зат алмасу6 бет
Алматының табиғи-климаттық жағдайларының сипаттамасы7 бет
Ақшалай қаражаттардың кәсіпорынның жағдайының тұрақтылығын қамтамасыз етуіндегі маңызын анықтау және оларды басқару стратегиясын жетілдіру67 бет
Банктік несиенің қайтарылуын қамтамасыз етудің формаларына талдау және олардың несиелік тәуекелдерді азайтудағы маңызы66 бет
Бес арыс2 бет
Кәсіпорын қызметінің тиімділігі жайындағы жалпы түсінік38 бет
Кәсіпорынның ақшалай қаражаттарын басқару34 бет
Смог9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь