Рим құқығының жалпы сипаты

ЖОСПАР

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 2
1. Рим құқығының жалпы сипаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .4
2. Негізгі белгілері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5
3. Қайнар көздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...7
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 12
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 14
        
        ЖОСПАР
КІРІСПЕ............................................................................................................2
* Рим құқығының жалпы сипаты.............................................................4
* Негізгі белгілері......................................................................................7
* Қайнар көздері.......................................................................................9
ҚОРЫТЫНДЫ................................................................................................12
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ............................................14
*
КIРIСПЕ
Рим құықғының термині антикалық Римнің құқығы яғни Рим ... ... ... құқығын білдірді. Ежелгi Рим мемлекетi және Рим құқығы заң ғылымында ерекше орын алады. Өйткенi, Ежелгi Рим мемлекетiнің құрылуы, оның ... ... ... ... өте ... ... ал Рим құқығы - бұл классикалық құқыққа жатады. Ежелгi Рим мемлекетiнде ... ... ... жағдайы, жеке меншiктің дамуы, түрлерi, пайдалану шарттары қорғалатын жақтары мықты айтылған.
Рим құқығының қалыптасуы мен әрі ... ... ... алып ... 2 дәуірге бөлуге болады:
I дәуір - рим құқығының құрылуы мен дамуы. Ежелгі Рим ... ... ... ... ... ... (б.э.д.VIII - б.э.V ғғ).
II дәуір - тарихи дәстүрге байланысты дамуы (саяси ... заң ... ... ісі мен заң ғылымы жағынан) (б.э.VI ғ).
Мұндағы рим құқығының пайда болуы мен дамуын зерттеушілер екінші кезеңге байланыстырады. Бұл ... ... ... рим ... ... деп те ...
Ежелгi Рим мемлекетiнің құрылуы плебейлердің патрийцийлерге қарсы күресiнің ру-тайпалық қатынастардың ыдырап, құл иеленушiлiк ... ... ... ... V-VI ... яғни 510 жылы Римде Республика құрылды. Ежелгi Рим мемлекетiнің жоғарғы мемлекеттiк органы болып Сенат ... Бұл Рим ... ... республика болып аталды, өйткенi, Рим мемлекетiнің жоғарғы органының ... ... ... ... ... яғни ... ... адамдар. Кейiн бiрте-бiрте плебейлер арасынан басшы қызметкерлерге сайланды. Римде әскери жағдай мықты болды, себебi әскерилер қатарларына шақырылған азаматтар байлықтарына карай ... Рим ... ... ... болғаннан соң, Рим мемлекетiнде империя құрылды.
Империя екiге бөлiндi: Шығыс және Батыс. IV-ғасырдың аяғында Римде ... ... ... болды. Рим империясының ең қауiптi жаулары болып, готтар танылды. Рим мемлекетi көшiп келген готтарға салық төлетiп, ... ... ... пайдаланып отырды.
Римдiктер уәделенген азық-түлiктi бермей, готтардың арасында ... ... 455 жылы ... ... қаңыратып тонап кеттi. Вандардың бұл шапқыншығы халық жағдайында ұзақ сақталып қалды. ... ... ... ... және ... ... мән-мағынасыз қиратудың синонимiне айналды.
Ежелгi Рим мемлекетi және оның құқығы мың жыл өмiр ... оған қоса ... құл ... қатынастар мықты болған.
термині құл иеленушілік қауымда құрылған Рим мемлекетінің, яғни антикалық Римнің құқығын ... Рим ... ... ... бұл ... тарихи дамуына тұтастай алғанда көбінесе шет мемлекеттер құқығының тарихтарынан көрініс табады.
Рим құқығының жалпы сипаты және негiзгi белгiлерi, қайнар көздерi.
термині құл ... ... ... Рим ... яғни ... Римнің құқығын білдіреді. Рим құқығының жүйесі сондай-ақ бұл ... ... ... ... ... ... шет ... құқығының тарихтарынан көрініс табады.
Римдік азаматтық құқығының пәні - мүліктік құқықтың маңызды институттары ... ... ... қатынастар да жатады).
Рим құқығының негізгі институттарына мына төмендегілер кіреді: меншік құқығы; шарттар мен ... ... ... қатынастар; мұрагерлік мәселесі, сондай-ақ жеке құқықтарды талап арқылы қорғау ... және тағы ... ... мәселелер.
Рим құқығының қалыптасуы мен әрі қарай дамуына тұтастай алып қарағанда екі дәуірге бөлуге болады:
Бірінші дәуір - Рим ... ... мен ... ... Рим ... ... байланысты б.э.д. VII-Vғғ. Антикалық мәдениетін кіргізуге болады. ... ... - ... ... ... рим ... ... елдермен тығыз байланыста дамуы (саяси жағынан, заң тәжірибесінен, ағарту ісімен заң ғылымы жағынан) (б.э. VI ғ).
Мұндағы рим құқығының ... ... мен ... зерттеушілер екінші кезеңмен байланыстырады. Бұл кезеңді кейде классикалық рим құқығы кезеңі деп ... ... ... Рим ... ... тапқан. Рим құқығы мемлекеттердің құлиеленушілік кезеңдерінде пайда болды. Рим ... ... ... ... ... орын ... Ол ... қоғамдағы және ежелгi дүниедегi құқық дамуының жоғарғы шыңы.
Ф.Энгельс көз қарасы бойынша .
Римдiктер әлемдi үш рет ... алды ... рет ... екiншi рет христиан дiнiмен, ал үшiншi рет құқығымен. "Жазылып қойған саны" деп аталатын Римдiк құқықтың классикалық түрiн Батыс ... көп ... ... ... Ол көп ... ... жүйесiнің негiзiн қалады. Бұл құқық жүйесi континенталды және ... - ... ... ... деп аталады.
Рим құқығының мықтылығын дәлелдейтiн факторлар көп. Бiрiншiден, Рим империясы құл ... ... ... ... ... ... оның құқықтық дамуын бүкiл әлемдiк тарихи маңызды оқиғаға айналдарып жiбердi
Римде құқықтық жүйеге, заңгерлерге көп көңiл бөлiндi. Бұл қызмет ... ... ... ... Гай, ... ... Модестин, Папиниан - Римнiң ең күштi заңгерлерi қатарынан ... ... ... ... ... ... болатын. Олар құқық көп өзгермеу керек деп санайтын - құқықтық нормаларды тек ешкiм қолданбаған жағдайда ғана жоятын едi. Рим заңгерлерi ... ... және көп ... ... ... ... ... тигiзедi деп есептейтiн. Сондықтан заң шығару жұмысы құрметтi де қиын жұмыс ретiнде бағаланатын. Оған көп көңiл бөлiнiп, көп уақыт ... ... заң сол ... ... ... ... аталатын. Жақсы заңдарды көп шығарған адамдар өте сыйлы, маңызды қызметкерлер болып ... Рим ... - ерте ... ... ... ... Рим жеке құқығының пәні антикалық Римнің толық емес көлемдегі құқығы, яғни жеке құқық шеңберіндегі ... рим жеке ... ... ... ... ... жеке ... деп нені түсінді соны анықтап алуымыз қажет. Ерте кездің өзінде Римде екі құқық саласы- жария құқық және жеке құқық- ius publicum и ius privatum ... Тит ... (I ғ. б.э.), ... ... ... отырып, XII кесте заңдарын жеке және жария құқықтың ... көзі деп ... ... ғасырға өткен жария және жеке құқықтың классикалық айырмашылығын Ульпиан былай деп ... Ius esl quod ad statum rel romanae spectat, privatum quod ad ... ... - ... ... рим мемлекетінің жағдайына қатысты құқық; жеке құқық- жекелеген адамдардың пайдасына қатысты құқық. Осы берілген ... ... ... ... бөлу ... қалайтын құқықтар мүддені қорғауына байланысты ажыратылады. Сондықтан жария құқық дегеніміз мемлекеттің мүддесін ... және ... және оның ... ... ... ... ... ( ius термині негізгі мағынасы "құқық", "уәкілеттілік" бола отырып, "құқық нормасы" дегенді де білдіреді және қолданылады.). Ал, жеке ... ... ... құқықтық жағдайын білдіретін құқық жүйесі.
Рим жеке құқығы мүліктік және ... да ... ... өңделген нормалар жүйесін құрады.
Қоғамның барлық даму тарихынан рим жеке құқығы секілді заңи, техникалық және заңи нысаны жоғары деңгейдегі ... ... ... ... ... ... ... ол тек мемлекеттер әсері ғана емес, мәдениеттің де дамуы да септігін тигізеді. Мәдениет ... ... ... ... ... қарқын алады, сол кездің өзінде ақ құқықтық міндеттемелер сатып алушы мен сатушы, борышқор, ... ... ... ... ... ... табады.
Халық жиналысы зандарды кабылдағанда оған тек қана "аламыз", "алмаймыз" деп дауыс беретiн. Бүкiл ... ... ... заң - ХII ... ... Бұл заң ... V ... қабылданған, бұны Римнiң Корпус Юрис Цивилис деген кодексiне де кiргiзген едi. Бұл ... ... II ... ... Ол Рим құқығының негiзi болғаннан кейiн зандылықтың нақтылығын, тұрақтылығын көрсету үшiн, делелдеу үшiн сакталған.
Рим - мемлекеттердің арасындагы ең iрi, ... ... ... бiрi ... табылады. Рим империясы көршi мемлекеттердi өзiне бағылдырып, солардың саяси тәжiрибесiн, құқықтық құжаттарын, сот практикасын, саяси санасын өз ... ... ... тән ерекше құкық жүйесiн құрды. Римде преторлардың, патрицийлердiц және перегриндердің iстерiн қарау әр түрлi болды. Сондықтан басқа мемлекеттердің құқықтық әдеттерi, ... ... ... ... Рим құқығына көшiп, оған әсерiн тигiздi. Спарта, ... ... және ... ... Рим ... ... енiп, оның ... айналған едi. Сондықтан Рим империясының зангерлерi Афинаның құқық дамуының нәтижелерiн пайдаланды.
Сонымен бiрге Римнiң мыңжылдық тарихы оның құқықтық дамуын ... ... ... ... оқиғаға айналдарып жiбердi.
Рим құқығы квирит құқығы ретiнде ... ... ... - Рим ... ... едi. ... ... тек қана Рим азаматтарының құқығы болып саналды. Бұл аксиома ретiнде ... Рим ... және ... ... - ... ... ... - халық құқығы. Рим құқығының ... iшкi ... ... ... көп ... ... Оның қайта жаңғырып, гүлденуi, қолданылуы, қайта дамуы, жандануы рецепция деп ... Рим ... ... ... ... ... болатын. Одан кейiн ол буржуазия кодификацияларына кiрiп, Германия, ... ... ... ... ... дүние жүзiне тараған. Ең күштi кодекстерiнің бiрi - Наполеонның 1804 жылғы азаматтық кодексi. Қазiргi азаматтық зандарды терең түсiну үшiн Рим ... ... ... ... терминдерiн бiлу керек. Рим құқығының негiзi (сапасы) бүкiл буржуазиялық теорияға сiңсiп кеттi. Қазiр көп қолданылатын терминдердiң, түсiнiктердiн ... ... ... бiлу ... ... шын ... да анықтауға болады.
Рим құқығының заңгерлiк техникасын, тiлiн, iшкi құрылысын заңгерлердің ... жөн. Рим ... ... ... ... ... ... пайда болады, өзгередi, қандай кезеңдерден өтедi, өзiнің iшкi мазмұнын ... ... ... ... ... дамиды деген жалпы мәселелерден мағлұмат алуға болады. Рим құқығы жеке меншiк үстемдiк еткен қоғамдық құрылыстардың ең жақсы ... ... ... айналысқан ғалымдар оның сан ғасырлық тәжiрибесiн өте жоғары бағалады. Рим құқығы дамуының жоғары сатысы құқықтық жоғары нысаны болып қалды.
Республика ... ... ... ... ... ... институттарды қолданып жатқанда Рим мемлекетi құқығының даму деңгейi төмен ... ... сол ... бiз ежелгi құқық кезеңi деп белгiлеймiз. Оның ... ... көзi ХII ... ... құқык нысандары болып қалған.
Рим мемлекетi империяға айналып, әлсiреп, ыдырай бастағанда құқық жоғарғы дәрежесiне енедi. Рим құқығының ең ... ... - ... Юрис ... ... VI ... пайда болған. Бұл Батыс Рим империясының құлаған ... ... ... ... жеке ... ... ... құкығын бекiту болып табылады. Бұл тауарлы - ақша қатынастарының жоғарғы деңгейiне байланысты. Рим құқығы құлдарға да ... жеке ... ... ... Рим ... ... белгiсi - оның прогресивтiк - консервативтiк сипаты. Рим құқығы жылдам өзгерiп, жаңа ... өз ... ... ... ... Ол өзiнің iшiнде ескi зангерлiк институттарды, маниципация, квирит сияқты ... көп ... ... тек қана заң ... емес, бүкiл құқық сыйлы болатын. Құқықта осындай көзғарастағы қоғам ... ... ... ... ... Ол ... нормасын бұзуға, жоюға асықпады.
ХII кесте заңдары ата-баба құқығы ретiнде жұрттың бәрi көретiн көрнектi жерге қойылатын. Ол ... ... "мен ... мен ... деп айта ... едi . Жаңа ... ... шығарып жатса да, оның бұрынғы атын, негiзгi нысанын сақтауға тырысатын. Бұл әрбiр Рим азаматы ... ... ... жеке ... құқығын, мүддесiн қорғайды деп сену үшiн iстелген нәрсе.
Рим құқығы өте ... ... ... ... себеп бiрнешеу. Сот тәжiрибесiне қатысты құқық преторлардың жұмысымен байланысты болды. Олар ... ... сот ... ... ... ... ... бергiсi келетiн. Бiрақ преторлардың тәжiрибесiнен шыққандықтан, Рим құқығының ... да өте қиын едi. ... ... өте жоғары болатын. Iстеген қызметтерi де сыилы едi.
Рим құқықтық салтының дамуында абыздардың ролi маңызды болды. Солардың iшiнде понтификтер алқасының ... ... ... мен ... ... ... ... Понтификтер алғашқы рим юристерi десек артық емес. Понтификтер римдегi бүкiл құқық қызметiн бақылап ... Осы ... заң ... ... дiни ... өттi: ... шалу, ант беру т.б. Ең ежелгi құқықтың қалыптасу көзiне құқықтық әдет жатты. Келесi құқық ... ... рим ... заң шығармашылығын жатқызамыз. Бiрақ соңғы кезде зерттеушiлер осы жағдайды даулы кейiнде ... ... ... сенаттың (сенатус-консульт) шешiмi заң күшiне ие болды, тiптi магистраттар қаулысы да заң күшiне ие ... ... ... төтенше комиссиясы шешiмi негiзiнде ХII кесте Заңы шығарылды.
Заңдарды талқылау б.д.д II ғасырдың соңына ... ... ... ... олар сот ... өз ... ... оны қорғады. Құқықтың дiни сипаттан айырылуы және светтiк юриспруденцияның басталуына б.д.д. 302 жылы Клавдии Флавии салды. Ол ... ... ... ... ... сот ... талап белгiлерi және норма мен әдет ғұрып тақылаулары жазбасын жария еттi.
Б.д.д. III ғасыр мен б.д. III ... ... ХII ... Заңы ... ... ... еттi. Ол б.д. II ғасырында византи императоры Юстиниан реформалары нәтижесiнде ... ... ... ... ... ... жаңа кезеңiнде преторлардың эдиктiлерi сипатты құқық көзiне жатты. Оның негiзiнде цивильдi құқықпен қатар әрекет еткен жаңа екi құқық ... ... ... және >. ... ... ... құқық жүйесi (үштiк жүйе) пайда болды.
Классикалық кезеңде перегриндер преторының эдиктiлерi маңызға ие болды (б.д.д. 242 жылы құрылды). Перегриндер ... рим ... мен ... арасындағы қатынастарды реттедi.
Римде иперия бекiткеннен кейiн преторлардың құқықтық жағдайы көп өзгерiске ұшырады. Преторлар формалды ... ... ... ... ... және ... әрекетi императорлар билiгiне қайшы келе бастады. Бiздің заманымыздың бiрiншi ғасырында преторлар бұрынғы ... ... ... яғни жаңа ... ... жасалмады. Осы себептi император Адриан преторлық құқықты кодификациялауға көштi. Осы жұмысты атақты заңгер Юлианға (б.д. 125-138 ж) ... ... ... ... > ... атқа ие ... Осы ... бастап преторлық эдикт жаңа құқық нормасы көзi болудан қалды.
Империяның алғашқы жылдарынан-ақ халық жиналыстарының маңызы жойыла бастады. Халық жиналысы б.д. I ... ... заң ... сиректеттi. Императорлар тұсында сенатус-консульт маңызы қайта өсе бастады. Адриан сенатқа заң шығару өкiлеттiгiн ... ... ... жеке заң шығару билiгi кеңейе түстi. Бастапқыда ... ... ... ... ... ... қаралды, бiрақ б.д. II ғасырында императорға заң шығару ... ... ... Осы ... ... заң ... құқық қалыптасуының маңызды көзiне айналды. Император заңдары бүкiл империя көлемiнде күшiнде болды.
Император билiгi актiлерi (конституции) мынадай негiзгi түрлерге ... ... - ... ... ... ... ережелер, сондықтар нақты император тiрi кезде күшiнде болды. Бiрақ II ғасырдан бастап оның орнын ... да ... ... ... - ... ... бойынша императордың жеке адамдарға немесе магистраттарға берген жауабы немесе кеңесi.
* Декреттер - сот iсi ... ... ... ... оның негiзiн императордың жеке юриспруденциясы құрады.
* Мандаттар - ... ... ... ... Онда ... ... ... немесе қылмыстық нормалар кездестi.
Бастапқыда император конституциилары жария сипаттағы әкiмшiлiк ұйымдастыру, қылмыс т.б.) мәселерге байланысты болды. Бiртiндеп ол бүкiл құқықтық реттеу ... ... ... Рим ... ... ... ... болды. Рим юристерiнің еңбектерi оқулық және тәжiрибелiк бағытта ... ... ... және преторлық құқыққа тұсiндiрме кең таралады. Институциилар (оқу құралы негiзiнде жазылған), соның iшiнде Гай институциiн атауға ... Осы ... ... ... ... ... ... арналған, сонымен қатар преторлық құқыққа да қосымша бар. .
Император Август заңгерлер қызметiн унификациялау әрекетiн жасады, яғни ... ... ... бар ... ғана беруi қажет болды. Юристер өз жауаптарын қағазға түсiрiп оған ... ... ... ... ... ... жүйелеу 528-534 жылдары жүрдi. Кодификациялау жұмыстарына жетекшiлiктi ... ... ... ... Осы ... ... Юстиниан заңдары жинағы деген атпен белгiлi. Римдік тарихшы Тит Литвий XII кестені барлық жариялық және жеке құқықтардың қайнар көздері деп ... Бұл ... ... сөзге бастауы деген мағнада қолданады, яғни әйгілі рим құқығының қуатты бәйтерек секілді бастаудан алатынын білдіреді. Ливий ... ... рим ... ... ... ... ... болады.
Рим құқығына байланысты көптеген елдерде ұғымына бірнеше мағынада түсіндіреді олар:
* құқық нормаларының мазмұны ретінде;
* ... ... ... ... ... мен ... ... құқықты тану ретінде.
Рим құқығында қайнар көздің мынадай түрлері кездеседі: Әдеттік құқық (әдет-ғұрып); заңдар; магистратық ... ... іс ... ... ... ... ...
* Әдеттік құқық - тәжірибеде кездесетін нормалар, яғни бұл адамдардың жүріс тұрыстарының ережелерін адамдар арасындағы қоғамдық ... ... әдет ... ... ... ... көне әрі ... нормативті болып табылады. Көне Рим дәуіріндегі әдет ғұрыптардың нормалары мен институттары түгелдей заң ... ... Тек қана ... ... бар ... мүддесіне сай заң нормасына айналған. Яғни заңды күші бар саяси өкімен жол берген әдет ғұрыптар ғана ... әдет ... ... ... олар ... еш ... ... Олардың көбінің түп тамыры сонау көне заманға кетеді. Ұрпақтан ... ... ... - Рим ... ... ... ... ретінде заң қарастырылады. Заңның заң екенін білдіру үшін ол арнайы ... ... тиіс ... және оны ... ... барлығы орындауға міндітті болатын. Заңдарға өзіне тән мазмұндары мен тәртіптері көздейтін қаулыларды жатқызуға болады.
* Магистраттық құқық (магистраттар эдиктері) Рим мемлекетінің ... ... ... ... әкімшілік функцияны атқаратын арнайы мамандар болған жоқ. деген термині магистраттың ауызша хабарлауы дегенді ... Ал ... өзі Рим ... - ... ... білдірген.
* Заңгерлердің іс әрекеті. Заңгерлікпен айналысу Ежелгі Римде ең ... ... ... ... ... ... сол заманның өзінде құқық жағынан кеңестер беріп, сот мәжілістерінде қатысып, ғылым мен ... ... ... етіп ...
* ... ... ... Мемлекеттік саяси мәдениеттің тұрақтануына байланысты, монарх өзінің билігін көрсету үшін түрлі қаулылар шығара ... Рим ... үшін бұл ... көз ... ... ... келесідей түрлері қолданылды:
* Эдикт немесе жарлық - бұған барлық нормалар ... ... ... және ... ... Мандат - мемлекет қызметкерлеріне жүктелген қаулы, көбінесе жеке немесе ... ... ... ... ... - жеке тұлғалардың сауалдарына императордың жауабы.
* Декрет - императордың сот шешімі.
Юстиниан кодификациясы. Жалпы кодификация деген сөз ол ... ... ... ... ... қатынастардың айтарлықтай ауқымды саласын реттеуші және әдетте құқықтың белгілі бір саласын, қосалқы саласын құрайтын қолданыстағы күллі қалыпты материялды ... де ... ... және қайта қарау негізінде жүзеге асырылатын белгіні айтады.
Юстиниан кодификациясы - ... ... ... VIғ. жүргізілді. Негізгі мақсат рим құқығына жаңа мемлекеттке өтуіне сай жетілдіру болып табылған. Рим құқығы ескірген ... ... ... ... ... ... ...
Юстиниан жинағының негізі болып бөлінген бірнеше комиссиядан құрылған беделді заңгерлер ... ... ... ... жарлығы үш бөліктен тұрды:
* Институция (Рим жеке құқығының оқулығы);
* Дигестер немесе грекше Пандектер (рим заңгерлерінің еңбектер ... ... ... рим ... ... (б.э. Iғ) бастап Юстинианға дейін, бұған әкімшілік, қылмыстық, қаржылық, шіркеулік және жеке құқықтар кірген.
Тұлға терминімен құқықтың субъектісі анықталады. Тұлға болып рим ... ... ... мен ... ... саналған. Жеке тұлғалар-азаматтар, ал жеке тұлғалардың қауымдастығы және жеке тұлғаларға тәуелді емес мекемелер-заңды тұлғалар. Тұлға бұл құқықтарға ие ... ... ие болу ... құқыққабілеттілік деп аталған. Құқыққабілеттілік адам туған кезден бастап пайда болады да өлген кезде тоқтатылады. Бірақ бұл ... ... ... да ... ... егер ... жатырында жатқан бала мұрагерлік субъектісі болған жағдайда немесе баланың пайдасына қатысты сұрақтар туындаған жағдайда.
Ерте Римде толық ... үш ... ...
- ... жағдайы - status libertatis, яғни ерікті болу, құл ... ... ... - status ... рим азаматтарының қатарында болу.
* Отбасылық жағдайы - status ... яғни ... ... ... болмау.
Жеке құқықтық қатынастарда құқыққабілеттілік екі элементтен тұрады: 1) jus conibiі - рим ... тұру ...
2) jus ... - ... ... ... болу құқығы.
Еріктілік жағдайы тұлғаларды еріктілер және құлдар деп бөлді. Ал, азаматтық жағдайы рим азаматтары және басқа ерікті азаматтар деп ... ... ... ... ... басшысы және оған бағыныштылар деп бөлінді.
Тұлға үшін тек құқыққабілеттілік мәнді болды, бірақ ол өзінің мәнін жоғалтар еді, егер де ... ... Бұл ... ... ... арқылы түсіндіріледі.
Әрекетқабілеттілік- бұл тұлғаның өз әрекеттерімен өзіне құқықтар мен міндеттерді туғызу қабілеттілігі.
Рим құқығы тек ерікті азаматтардың ... ... ... кез ... ерікті азаматты құқыққабілетті деп танымайтын. Ерте кезде толық құқыққабілеттілік тек рим ... ... ... азаматтығын алудың негізгі тәсілі - баланың дүниеге келуі болды. Рим некесінде дүниеге келген бала әкесінің жағдайын қабылдады. Ал, некеде тұрмаған ... ... ... бала шешесінің жағдайын қабылдады.
Сонымен қатар рим азаматтығы құлдықтан босату арқылы, бала ... алу ... ... тұлғаларға, қауымға, провинцияларға ерекше акт арқылы рим азаматтығын беру арқылы алынатын. Құқыққабілеттілік жария құқық аясында ... ... ... ... қызмет ету құқығы, халық жиналыстарына қатысу және сайлау ... ... ... алу. ... ... ... байланысты рим азаматтары ерікті туылғандар және рим азаматымен құлдықтан босатылғандар деп бөлінді.
Тұлғаның құқықтық жағдайының шектелуінің ерекше жағдайы арынан айырылу ... ... ... жағдайы қылмыс үшін сотталған жағдайда; некеге қатысты құқықтық ... ... ... ұят ... ... ... орын ... Рим азаматтығы еркіндігін жоғалтумен байланысты жойылып отырды. ... деп ... ... және ... ұрпақтарын атады. Олардың жария құқықтары рим халық жиналыстарына қатысу және дауыс беру еді. ... ... ... рим ... қарады. Латиндар jus conibiі және jus commercii құқығына ие болды. Латындардың ... ... ... келумен, мемлекеттік өкіметтің актісімен латын азаматтығын беру арқылы анықталады. Рим азаматтарының ерікті түрде латын азаматтығына көшуі жер алу ... ... ... ... босатуы арқылы жүзеге асырылды. Латиндардың рим легиондарында қызмет ету құқығы болды. Латындар рим азаматтығын арнайы актілер арқылы ала ... ... ... егер ... бұрынырақ өлсе, жастағы баласының рим азаматы екенін анасы да қорғай алатын деп көрсеткен. Кейіннен Троян латындарға, егер ол Римде ... үш жыл бойы ... және күн ... 100 мер нан ... квириттік құқықты беру керек деп қаулы қабылдады.
Перегриндар - рим ... ... ... ... Ерте ... ... шет ... тұлғалары. Бастапқы кезде перегриндардың мүлде құқықтары болған жоқ, бірақ ... ... ... ... ... ... қорғалды. 212 жылы б.э. император Каракалла оларға рим азаматтығын сыйға береді. Осы жылдан бастап рим ... мен ... ... ... ... ... ... жағдайы құқықтың объектісі ретінде танылды. Құлдық күң-анадан туу, қамауда болу, құлдыққа сату немесе өлім ... кесу ... кен ... ... жіберуге жазаланса орнады.
Құлдық құлды бостандыққа жіберумен тоқтатылды. Уақыт өте келе құлдың мәртебесі жақсара бастады. Империя кезеңінде құлдар ... ... бір ... ... және ... құқықтарын ала бастады, яғни кейбір мүліктік құқықтарға ие ... ... құл ... ... ... және сол мүлік арқылы қожайынынан еркіндігін алуға мүмкіндігі болды.
Егер құл, тек ... ... ... ... ... еркіндігін алса, онда ол квириттік құқыққа сол қожайынның ерігін (еркін) қажет етеді. Немесе, құл ... және ... ... ... қожайыннан латын еркіндігін алса, сол еркіндікке жіберген қожайынының азаматтығын ала алатын, яғни латын болатын және ... ... ие бола ... (Гаи ... кезінен бастап құлдықтан босатудың басқа да жағдайлары болды. Мысалы, қожайынын өлтірген адамды тапқан құл ... ... 20 жыл ... адам ... ... құл ... босатылатын. Бірақ lex Aelia Sentia заңдарды құлдарды босатудың келесідей талаптарын орнатты:
* 30 жасқа толмаған құлды босату немесе 20 ... ... ... ... ... болса ерекше комиссияның алдын ала тексеруі қажет болды;
* таңбаланған құлдар босатылғаннан кейін перегриндар қатарына жататын.
Егер де ... ... ... ... берушіге немесе патронға зиян болатын болса, құлдықтан босатудың еш мәні жоқ деп саналатын. ... Элия ... заңы ... ... ... ... толмаған қожайын құлды еркіндікке жібере алатын, егер бостандыққа жіберу сот арқылы болатын болса және бостандыққа жіберудің заңды негізі ... ... ... ... ... ... жіберудің заңды негізі болып табылатын, мысалы, кім әкесін немесе шешесін не тәрбиелеушісін бостандыққа жіберсе, немесе бірге туған ... ... ... ... ... ... ... әдеттегі сотқа талап беру құқығының болмауына байланысты ... ... ... ... ... ... ... құқықтың субъектісі ретінде жеке тұлғамен қатар заңды тұлға да өмір сүрді, бірақ рим құқығы заңды тұлға ... ... жоқ. ... 12 ... ... әртүрлі діни және кәсіби сипаттағы корпорациялар туралы айтылған. Рим ... ... ... үш ... ... жеке ... ... қазына.
Корпорациялар діни және кәсіби қағида бойынша ... ... ... құрудың толық еркіндігі берілді. Монархияға көшуге байланысты корпорациялар өкіметте сенімсіздік туғызуына байланысты таратылды. Бұдан кейін оларды құру үшін ... ... ... ... заң шығарылды. Олар діни және кәсіби қағида бойынша құрылды. Корпорацияның мүлкі корпорацияның өзіне тиесілі болды. Тек ... өз ... ... ... оның ... ... ... мүшелерінің арасында бөлінетін.
Муниципилар кең көлемдегі құқыққабілеттілікке ие болды. Муниципилар өсиеттік бас тарту арқылы ... ие бола ... ... ... ... ... ерекше мәртебе ие болды. Бастапқы кезден мемлекеттік қазына императордың мүлкі есебінде саналды және жеке ... ... ... ... ... мен әрі ... ... тұтастай алып қарағанда 2 дәуірге бөлуге болады:
I дәуір - рим ... ... мен ... ... Рим ... қалыптасуымен байланысты (антикалық мәдениетімен қоса) (б.э.д.VIII - б.э.V ғғ).
II дәуір - ... ... ... дамуы (саяси жағынан, заң тәжірибесінен, ағарту ісі мен заң ғылымы жағынан)(б.э.VI ғ).
Мұндағы рим құқығының пайда ... мен ... ... ... ... ... Бұл ... кейде классикалық рим құқығы кезеңі деп те атайды.
Рим құқығының мағынасы құқықтың дамуына ғана ... әсер ... ... ол жалпы мәдениеттің дамуына ықпал жасайды. Ежелгi Рим мемлекетi және ... ... ... ... өте ... сұрақтардың бiрi.
Ежелгi Рим мемлекетi алғашқы мемлекеттердің пайда болуының бiрi болып табылады. Ал Рим құқығы өзiнің ... және ... көп ... ... жүйесiнің негiзiн қалады.
Римдiктер әлемдi үш рет жаулап алды: бiрiншi рет- легиондармен, екiншi рет - христиан дiнiмен, ал ... рет- ... ... ... ... деп ... ... құқықтың классикалық түрiн Батыс Еуропада көп феодалдық мемлекеттерде колданылатын. Римнiң құқық жүйесi континенталды және романдық-германдық құқық жүйесi деп аталады. ... ... ... римдік терминдар мен олардың түсінігі әлі күнге дейін сақталып келеді. Сондықтан заңгерлерге сол мағыналарды міндетті түрде терең түсіну қажет.
Рим ... ... ... ... көп. ... Рим империясы құл иеленушiнiк, ... ... ... ... ... оның құқықтық дамуын бүкiл әлемдiк тарихи маңызды оқиғаға айналдарып жiбердi.
Римде құқықтық жүйеге, заңгерлерге көп көңiл бөлiндi. Бұл қызмет иелерiне ... ... ... Гай, ... ... ... Папиниан - Римнiң ең күштi заңгерлерi қатарынан саналды.
Жалпы алғанда Рим құқығының отаны - ол антикалық ... ... ... ... цивилизациялық ірі орталықтардың бірі Рим.
Рим құқығы барлық мемлекеттердің құқықтарына әсерiн тигiзген. Тiптi бiздiн Қазақстан ...... ... да әсер етедi. Әсiресе, азаматтық құқығына. Өйткені қоғамдағы ... ... ... ... ерте ... құлиеленуші құқығының жүйесі. Рим жеке құқығының пәні антикалық Римнің толық емес көлемдегі құқығы, яғни жеке құқық шеңберіндегі құқығы.
Біз рим жеке ... ... ... ... ... жеке құқық деп нені түсінді соны анықтап алуымыз қажет. Ерте кездің өзінде Римде екі ... ... ... ... және жеке ... ius publicum және ius privatum ... Тит Ливии (I ғ. б.э.), қалыптасқан терминологияға сүйене отырып, XII ... ... жеке және ... ... ... көзі деп ... ... ғасырға өткен жария және жеке құқықтың классикалық айырмашылығын Ульпиан былай деп көрсеткен: жария құқық рим мемлекетінің жағдайына қатысты құқық; жеке ... - ... ... ... ... ... Осы берілген анықтамаға сәйкес, нормалардың мазмұнын бөлу ... ... ... ... қорғауына байланысты ажыратылады. Сондықтан жария құқық дегеніміз мемлекеттің мүддесін қорғайтын және мемлекеттің және оның органдарының құқықтық жағдайын анықтайтын ... ( ius ... ... ... "құқық", "уәкілеттілік" бола отырып, "құқық нормасы" дегенді де білдіреді және қолданылады.). Ал, жеке құқық жекелеген тұлғалардың құқықтық жағдайын ... ... ... ... жеке құқығы мүліктік және басқа да қатынастарды реттейтін өңделген нормалар ... ... ... ... даму тарихынан рим жеке құқығы секілді заңи, ... және заңи ... ... ... ... ... ... кездестірмейміз.
Заңды қолданатын заңгерге міндетті түрде жалпы заң нормаларын нақты өмірдегі жағдайларға байланысты дұрыс шешім үшін талдап білу қажет. Рим ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндік береді.
Өзінің мәні мен маңызына байланысты Рим құқығы қазіргі заңгерлерге өте керекті нәрсе болып тұр. Оны оқып ... заң ... де, ... ... заң ... жұмысы мен айналысушыларға да маңызды.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Э. Гиббон История упадка и разрушения Римской ... В 7-ми ... Том 3 ... Наука, 2008 г.
2. Сальгубова Е.В. Римский гражданский процесс. Москва, 1997г.
3. Копылов А.В. Древнее право. ... ... ... И. ... ... Рима Москва, 1992г.
5.В.И.Кузишин, Гвоздева И.А, История Древнего Рима Маяк И.Л Издательство: Высшая школа, 2007 г.
6. Подопригора А.А. ... ... ... процесса. Киев, 1990г.
7. И. Б. Новицкий, Римское право ... ... 2011г.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 11 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Азаматтық құқық негіздері жайында6 бет
Ежелгі Римнің мемлекеті және құқығы20 бет
Латын тілінің шығу тарихы туралы ақпарат23 бет
Рим азаматтық құқығының пәні мен қайнар көздері4 бет
Рим құқығы19 бет
Рим құқығының қайнар көздері25 бет
Рим құқығының ұғымы және негізгі белгілері9 бет
Римдік жек құқық пәні20 бет
Қазіргі кездегі негізгі құқықтық жүйелер4 бет
Грек-рим күресі3 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь