Түркеш қағандығы

Түркеш қағандығы
Түргеш қағанаты — Түргештер (704.756 жж.) дулы тайпа құрамының ішіне жатады, түргештердің өзі . қара және сары түргеш болып бөлінгені белгілі. (Кейбір тарихи деректер бойынша, "сары" және "қара" деген тайпа бөліктері этниқалық емес, саяси жағынан қарастырғаны жөн. Демек, Сақал қаған болған кезде түргеш кағанаты екіге бөлініп кетеді. Біревінде Сақал өзі қаған болған, ал екіншісінде халықты басқарған Сулық. Сақалға бағынатын халықты "сары түргеш" деп атаған, ал Сулыққа бағынған халықты . "қара түргеш".)
Түргеш қағанатының қалыптасуы

Батыс Tүрік қағанатындағы өзара тартыстар, Жетісу. да өз үстемдігін орнатуға ұмтылған Қытай императорлық әулетінің әскери. саяси әрекеттері қаған билігінін әлсіреуіне, сөйтіп бірте.бірте тек аты ғана қалуына көбіне.көп себепші болды. «Он жебе» құрамына кірген тайпалардың енді қаған атынан емес, өз туын көтеріп қимыл жасауы жиілей түсті. 694 жылы таққа отырған Ашина Туйцзы тибеттіктермен одақтаса отырып, шығыста қытай әскеріне қарсылық ұйымдастыруға әрекет жасаған кезде, Жетісудың өзінде азғыр Нүзұқ.Иркин, түргеш Чыкан және ұлық.оқ тай. пасының басшысы бастаған тайпалар Суяб бекінісін қоршауды ұйымдастырған'5, бірақ шежірешінің сөзіне қарағанда, олар жеңіске жете алмаған. Мұның өзі, шындыққа үйлеспейтін болса керек. Қалаға шабуылдың сәтсіз аяқталуы туралы шежірешінің сөздері өкілдердің мәлімдемесіне ғана негізделген. Әдеттегідей, шайқастың қалай болғанын нақты суреттеп баяндау жоқ, шежіреші тек «женілді» дейді де қояды. Ол былай тұрсын, бұдан кейін бірден аймақтың халқын тыныштандыру үшін түрік Хусэлоның бастауымен армия ұйымдастырылды (бұлар түріктерден құрылған болуы керек) делінеді. Бірақ жорыққа әзірленіп жаткан кездің өзінде қағанатта жаңа бір күш пайда болады да, мұның куаттылығы соншалық, Хусэ. ло батысқа жорық жасаудың орнына асығыс түрде тайып тұрады.
        
        Түркеш қағандығы
Түргеш қағанаты -- Түргештер (704-756 жж.) дулы тайпа құрамының ішіне жатады, түргештердің өзі - қара және сары ... ... ... ... (Кейбір тарихи деректер бойынша, "сары" және "қара" деген тайпа бөліктері этниқалық ... ... ... ... жөн. ... Сақал қаған болған кезде түргеш кағанаты екіге ... ... ... ... өзі ... ... ал ... халықты басқарған Сулық. Сақалға бағынатын халықты "сары ... деп ... ал ... ... ... - "қара түргеш".)
Түргеш қағанатының қалыптасуы
Батыс Tүрік қағанатындағы өзара тартыстар, ... да өз ... ... ... ... императорлық әулетінің әскери- саяси әрекеттері қаған билігінін әлсіреуіне, сөйтіп бірте-бірте тек аты ғана ... ... ... ... құрамына кірген тайпалардың енді қаған атынан емес, өз туын көтеріп қимыл ... ... ... 694 жылы ... ... Ашина Туйцзы тибеттіктермен одақтаса отырып, шығыста қытай әскеріне қарсылық ұйымдастыруға әрекет жасаған ... ... ... ... ... түргеш Чыкан және ұлық-оқ тай- пасының басшысы бастаған тайпалар Суяб бекінісін қоршауды ұйымдастырған'5, ... ... ... қарағанда, олар жеңіске жете алмаған. Мұның өзі, шындыққа үйлеспейтін болса керек. Қалаға шабуылдың сәтсіз аяқталуы туралы шежірешінің сөздері ... ... ғана ... ... ... қалай болғанын нақты суреттеп баяндау жоқ, шежіреші тек дейді де қояды. Ол былай тұрсын, ... ... ... ... халқын тыныштандыру үшін түрік Хусэлоның бастауымен армия ұйымдастырылды (бұлар түріктерден құрылған болуы керек) делінеді. Бірақ жорыққа әзірленіп ... ... ... ... жаңа бір күш ... ... да, мұның куаттылығы соншалық, Хусэ- ло батысқа жорық ... ... ... түрде тайып тұрады.
Бұл күш Баға-тархан (моге-даған) деген атағы бар Үшлік (Учжилэ)17 бастаған ... ... ... және ... ... ... кетуі жағдайында түргештердің көтерілуі күтпеген жерден болған окиға емес еді. Қағанаттың сол қанатының ... ... ... көп ... ... ... VI ғасырда-ақ Шу-Іле қос өзені аралығындағы үлкен аймақты алып жатты және Жетісудағы керуен жолдарының көбі солардың бақылауында ... ... ... ... ... ... оларға бағынышты тайпалар саны көбейді. Хусэло жеңілместен бұрын-ақ Үшлік өз жерлерінде әрқайсысы 7 мың адамнан 20 түтіктік күрды. Бұрын Шудың ... ... ... өз ... ол Суябқа көшіріп, оны Үлкен орда деп атады; Күнгіт қаласында оның Кіші ордасы ... ... және ... ... ... Іле өзені аңғарында орналасқан18 (олар мұнда XI ғасырда да тұрған, мұны Махмуд ... атап ... ... ... ... ... ... . Бұл екі топтың арасы өте-мөте ушығып тұрған болатын. Үстемдік үшін күрестің барысында Іле түргештері Қапаған-қаған бастаған шығыс түріктерімен ... одак ... ... ... ... ... бірі Ертістен бір түндік жердегі Бөлу Шу өзені бойындағы шайқас болып табылады. Шу түргештері ... ... сары ... ... ... ұшырады, мұның нәтижесінде үстемдік олардың бәсекелестеріне (қара ... ... өз ... ... ... ... ... қаған тағына қара түргештердің шапыш (чэбиши) тайпасының өкілі Сүлықгы (Сулу) отырғызды.
Құжаттар сол кездегі Түргеш қағанатында әлеуметтік өзгерістердің болғанын көрсетеді. ... ... . ... қара ... мен сары ... билеуші топтары арасындағы күреске ұласты. 738 жылы Сұлық-қаған өлген кезден бастап бұл күрес өте-мөте шиеленісе түсті. Шежіреде ... ... ... 22. ... ... шумекен Бекан-Күлүг-шорасының (Фу- Янь-Цюэлю-чо) хатында да осы туралы айтылады: 23[1]
Арабтар Орта Азияға жаулауы басталған кезде, ... мен Орта ... ... ... Батыс Түркі қағанаты қол астында болды. Арабтарға қарсы күресте ... ... ... ... ... ... Оның негізін салған Үш-еліг қаған (699-706 жж.). Оның ордасы Шу бойындағы Суяб ... ... ... (кіші) ордасы Іле өзені жағасындағы Күнгіт қаласында орналасты. Үш-еліг-қаған елді 20 ... ... ... оның әрқайсысының 7 мыңнан әскері болды. Үш-еліг-қаған Қытай империясымен және ... ... ... ... ... қарсы күреседі.
Түргеш қағанатында Үш-елігтен кейін оның мұрагері болып, баласы Сақал-қаған (706-711) таққа отырады. Оның ... ... ... ішкі бірлік болмайды және қағанат үнемі арабтармен, қытайлармен күрес жүргізіп отырды. Түргеш қағанаты Сулық қаған ... ... ... Оның ... ... екі ... ... жүргізді. Батыстан арабтар, шығыстан Тан әулеті кұш көрсетті. Елшілік жолымен (неке байланысы) және әскери ... ... ... шығыстан келетін қатерді болдырмады. Бұл жағдай түргештердің батыста белсенді әрекет етуіне мүмкіндік туғызды. 723 жылы Ферғана қарлұқтарымен және Шаш тұрғындарымен тізе ... ... ... ... Сулықты арабтар Абу Мұзахим (Сүзеген) деп атайды. 737 жылы Сулықты өз қолбасшысы Баға-Тархан ... ... ... ... ... ... мен ... түргештер арасында өкімет билігін алу үшін күрес басталды. 746 жылы ... ... мен ... ... ... ... Арабтармен, сондай-ақ өзара қырқыстардан әлсіреген түргештер қарлұқтарға белсенді қарсылық көрсете алмайды. Мұны ... ... ... Оның ... ... уәлилары 748 жылы өз әскерін Суяб қаласына аттандырады да, оны басып алады. Шаштың иесі дарға асылады. Оның ... ... ... ... ... 751 ж. Тараз жанындағы Атлах қаласы маңында арабтар мен қытай әскері арасында зор шайқас болады. Шайқас бес ... ... ... ... қытайлардың ту сыртындағы қарлұқтар көтеріліс жасап, арабтар жағына шығады. Қытайлар толық жеңіледі. Тан әскері Жетісуды, ... ... ... ... шегініп кетеді. Арабтар Шашқа қарай кетеді. Бірақ ішкі қырқыс Түргеш ... ... ... ... 756 жылы түрік тілді қарлұқ тайпаларының әрекетінен түргеш мемлекеті құлад

Пән: Жалпы тарих
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 3 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Түркі қағандығы11 бет
Түркештің түркі әлеміндегі тарихи орны56 бет
Түркі қағанаты25 бет
Түркі қағанаты дәуіріндегі әдебиет (V -VІІ ғ.ғ.)10 бет
Көне жазба әдебиеті пен қазақ ауыз әдебиетінің өзара байланысы50 бет
Көне Түркі дәуіріндегі Қазақстан12 бет
Оғыздар4 бет
Талас өңіріндегі көне жазбалар – ежелгі түркі жазу мәдениетінің бастауы6 бет
Қазақстан Республикасындағы ақша реформалары және оның ерекшелiктерi8 бет
Қазақстан Республикасындағы Мемлекеттік орталық музей қорындағы монеталардың сакталуы42 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь