Қазақстан Республикасындағы сыртқы экономикалық мәмілелердің түрлері

Кіріспе

1. Сыртқы экономикалық мәмілелердің түсінігі мен ерекшелігі.
1.1.Қазақстан Республикасындағы сыртқы экономикалық мәмілелердің түсінігі.
1.2.Қазақстан Республикасындағы сыртқы экономикалық мәмілелерге тән ерекшеліктер.

2. Қазақстан Республикасындағы сыртқы экономикалық мәмілелердің түрлері.
2.1. Қазақстан Республикасындағы сыртқы экономикалық мәмілелердің түрлерін топтастыру.
2.2.Халықаралық тауарларды сатып алу . сату шарты сыртқы экономикалық мәміленің негізгі түрі ретіде.
2.3.Қазақсан Реснубликасындағы сыртқы экономикалық мәмілелердің жаңа түрлері.

3.Сыртқы экономикалық мәмілені реттеу түрлері.
3.1. Сыртқы экономикалық мәмілелерді Қазақстан Республикасының Азаматтық Кодексінің коллизиялық нормалары арқылы реттеу.
3.2. Сыртқы экономикалық мәмілелерге қолданылатын халықаралық сауда арбитражы.

Қорытынды
Қолданылған әдебиеттер тізімі.
        
        Жоспар
Кіріспе
Сыртқы экономикалық мәмілелердің түсінігі мен ерекшелігі.
1.1.Қазақстан Республикасындағы сыртқы экономикалық мәмілелердің түсінігі.
1.2.Қазақстан Республикасындағы ... ... ... ... ... ... сыртқы экономикалық мәмілелердің түрлері.
2.1. Қазақстан Республикасындағы сыртқы экономикалық мәмілелердің түрлерін
топтастыру.
2.2.Халықаралық тауарларды сатып алу – сату ... ... ... ... түрі ретіде.
2.3.Қазақсан Реснубликасындағы сыртқы ... ... ... ... ... ... түрлері.
3.1. Сыртқы экономикалық мәмілелерді Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... ... мәмілелерге қолданылатын халықаралық ... ... ... ... ... ... субъектілердің
сыртқы нарыққа шығуы, шетел инвесторларын Қазақстан ... ... үшін ... және ... ... қатынастардың
кеңеюінен сыртқы экономикалық проблемаларды кеңінен зерттеу қажет. Қазіргі
кезде ... ... ... жүзеге асуының бірден бір нысаны
ретінде, ... ... ... қарастырамыз. Сонымен Қазақстан
Республикасының сыртқы экономикалық қызметін жүзеге асыру үшін, ең ... ... ... ... ұлттық заң шығару бағасын
дамыту және ұлттық ... ... жеке ... ... халықаралық шарттар мен келісімдер арқылы шиеленістіру қажет.
Қазақстан ... ... ... ... қызмет базасын
дамыту және ұлттық ... ... ... жеке ... ... үшін ... ... мәміленің құқықтық
механизімдерін, шетел заңнамасының нормаларын және ... ... ... ... ... мен келісімдерді толық зерттеу
қажет.
Қазақстан Республикасында сыртқы экономикалық ... ... ... ... ... жұмыстары бар екенін айта кетуіміз керек.
Осы ғылыми жұмыстар ретінде ... ... ... ... ... ... ... және Г.Б.Испаеваның
«Халықаралық тауарларды сатып алу – сату шартына қолданылатын құқық» деген
еңбектерін айтсақ болады.
Сыртқы ... ... ... жоғарыда көрсетілген сыртқы
экономикалық қатынастардың дамуы, осы диплом жұмысымның ... ... ... Көрсетілген Г.Д.Ахмадиеваның және Г.Б.Испаеваның еңбектерін
өзімнің диплом жұмысымның негізі ретінде қолдандым, ... ... ... ... ... ... Ю.Г.Басиннің, У.Э.Батлердің,
М.М.Богуславскидің, И.С.Гринконың, ... ... ... ... ... және т.б. ... ... пайдаландым.
Осы диплом жұмысымда сыртқы экономикалық мәміленің, сыртқы
экономикалық ... және ... ... ... ... ... ... зерттелген және сыртқы экономикалық мәмілемен
сыртқы экономикалық операциялардың ... ... ... ... ... ... ... деңгейде
заңды түрде реттеледі, ... ... ... мемлекеттерде сыртқы
экономикалық мәміленің механизімдеріне арналған ... ... бар, ... ... ... ... ... мәміленің механизімдерінің
заңдық негізі жоқ. Осыған байланысты бұл тақырыпты жан ... ... күні аса ... ... ... жұмысымның басты мақсаты сыртқы экономикалық мәмілелердің жаңа
түрлерін түсіндіру, шетел ... ... ... ... ... ... салыстыру және сыртқы экономикалық
мәмілені қарастыратын халықаралық ... мен ... ... болып келеді. Сонымен бірге ... ... ... ... ... ... ... халықаралық конвенциялар мен
келісімдерге Қазақстан Республикасының қосылу жағдайлары қарастырылған.
Диплом жұмысын жазу ... ... ... және ... жеке ... ... рессейлік және шетел авторларының ғылыми ... ... ... экономикалық мәміле жөнінде халықаралық конвенциялар
мен келісімдердің және шет мемлекеттердің құқықтық нормаларын салыстыру
жүргізілді. Осы ... ... ... БҰҰ ... ... ... ... Халықаралық Институтының (УНИДРУА),
Дүниежүзілік Сауда Ұйымының және Халықаралық Сауда Палатасының ... ... ... және ... ... ... анықтау
кезінде халықаралық жеке құқық әдебиеттерін басшылыққа алдым.
Қазақстан Республикасының шаруашылық субъектілердің әрекеттерін зерттей
келе:
сыртқы экономикалық мәміле мен оның ... ... ... ... ... ... ... қарастырдым;
сыртқы экономикалық мәмілелердің жаңа түрлеріне анализ жүргіздім;
сыртқы экономикалық мәмілелерді реттеудің ... ... ... ... туындайтын дауларды халықаралық ... ... ... ... ... кеттім.
Сонымен диплом жұмысымда мына жағдайлар қаралады:
1) Сыртқы экономикалық мәміле. Сыртқы ... ... бұл - бір ... және онан да көп тараптар арасындағы, тауарды экспорттауға және
импорттауға бағытталған сатып алу – сату ... ... ... Ал Рессейлік
ғалымдар Л.А.Лунс пен М.М.Богуславский ... ... ... кем дегенде біреуі шетел азаматы немесе шетелдік заңды
тұлға болып ... және ... ... ... немесе тауарды шетелден
кіргізу операцияларын жатқызатын болса, О.Н.Садиков ... ... ... ... шетел азаматы болу керек және мәміленің
пәні сыртқы сауда операцияларына бағытталу керек.
2) Сыртқы экономикалық мәміленің құқықтық ерекшелігі. ... ... ... емес ... ... және шетел құқығын қолдану,
сонымен бірге сыртқы ... ... ... ... ... ... беру ... сыртқы экономикалық
мәміленің басты құқықтық ерекшелігі болып келеді.
3) Сыртқы экономикалық мәмілелердің түрлері. ... ... ... ... даму ... ... экономикалық мәмілелердің
көптеген жаңа түрлері пайда бола бастады. Сол себептен ... ... ... ... ... үшін ... ... біржақты және көпжақты, жай және шартпен
жасалған, ақылы және ... ... және ... ... ... импортты және экспортты мәмілелер ... ... ... ... топтастыру кезінде азаматтық құқықтың
нормалары басшылыққа алынады. Сонымен ... ... ... ... ... құралы азаматтық құқықтың нормалары екенін айта ... ... ... ... алу – сату шарты. Халықаралық сатып алу
–сату шарты 1980 ж БҰҰ ... ... ... ... ... реттелетіні туралы ескеру қажет. Сыртқы экономикалық мәміленің
басты түрі халықаралық тауарларды сатып алу – сату шарты ... ... ... ... ... алу – сату ... ... операцияға
байланысты сыртқы экономикалық мәміленің басты түрі ретінде лизинг,
факторинг және ... ... ... ... ... ... экономикалық мәмілелерді реттеу кезінде
Қазақстан Республикасының Азаматтық Кодексінің ... ... және осы ... ... ... ... ... негізі болып табылады. Сыртқы экономикалық мәмілелерді анықтау
кезінде тараптар коллизиялық норманың «тараптардың автономды ерекшелігі»
принціпін басшылыққа ала отырып, коллизиялық ... ... ... ... ;
7) Сыртқы экономикалық мәмілелерден туындайтын дауларды реттеу. Сыртқы
экономикалық мәмілелерден туындайтын дауларды арбитраждың ... ... ... ... ... ала ... ... экономикалық
дауларды халықаралық арбитраждың қарауына беру тараптар үшін өте қолайлы,
әрі тиімді.
Диплом жұмысым кіріспеден, жеті ... ... ... үш тараудан,
қорытындыдан және қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... сыртқы экономикалық мәмілелердің
түсінігін анықтайтын отандық және шетелдік заңгерлердің көзқарастары және
сыртқы ... ... ... ... қарастырылды.
Сонымен сыртқы экономикалық мәмілелерге байланысты қазақстандық, шетелдік
заңнаманың нормалары мен ... ... ... арасында
салыстыру жүргізілді.
Екінші бөлімде сыртқы экономикалық ... ... ... ... ... жаңа түрлерін теориялық және заңнамалық
өңдеу және сыртқы экономикалық мәміленің негізгі түрі ... ... ... алу – сату ... ... ... зерттелген.
Үшінші бөлімде сыртқы экономикалық мәмілелерді Қазақстан Республикасының
Азаматтық Кодексінің Жалпы және Коллизиялық ... ... ... ... ... ... экономикалық дауларды халықаралық
арбитражда қарастыру жағдайлары көрсетілген.
Қазақстан Республикасындағы сыртқы экономикалық ... ... ... ... ... ... ... мәміленің түсінігі
Сыртқы экономикалық мәміленің құқықтық мәселесін зерттеу үшін сыртқы
экономикалық ... ... ... ... мен ... келісімдерді
салыстыру, қазақстан кәсіпкерлері мен шетелдік серіктестері арасындағы шарт
қатынастарын кеңейту және шетел инвесторларын Қазақстан ... мен ... ... ... үшін ... ... ... мәселелердің бірі. Теориялық көз қарас бойынша сыртқы экономикалық
мәмілелердің механизімдері үлкен қызығушылық ... ... ... ... осы мәселе жөнінде арнайы заңи зерттеулер
жүргізілмеген және халықаралық жеке құқық бұл ... ... ... етеді. Қазақстан Республикасының экономикалық қызметтің аспектілерін
реттейтін нормативтік құқықтық актілер мен ... ... ... (мысалы: Қазақстан Республикасының Азаматтық Кодексінің Жалпы
бөлімі, Қазақстан Республикасының ... ... ... ... 1991ж КСРО ... мен ... ... заңнамасының
74-170 бб, және 1964ж Қазақ КСРО-ның Азаматтық ... ... ... ... экономикалық мәмілелерге қатысты мәселелерді зерттеу
Қазақстан Республикасының заңнамасын дамыту үшін өте қажет.
Қазақстанның заңнамасында сыртқы ... ... ... ... ... Сонымен қоса сыртқы экономикалық мәмілелерге таралатын
халықаралық құқық нормаларын қабылдау және сыртқы экономикалық ... ... ... мен ... сауда ұйымының нормаларына
қосылу ұлттық заңнаманы дамыту үшін қажет. Тәжірибенің көрсетуі бойынша
қазіргі ... ... өсуі ... ... ... ... ... аясын кеңейтті. Сол себептен сыртқы экономикалық мәмілелердің жаңа
түрлері қолданыла бастады. Мысалы: лизинг, ... ... және ... ... жоғарыдағы мәміле түрлері теориялық және заңнамалық зерттеу
қажеттілік туғызады. Бұл проблемаға Қазақстан ... ... ТМД ... ... ... ... шарттары
жатқызылады, ал бұрын бұл мәмілелр өз алдында тек қана ішкі ... ... ... ... Қазақстан Республикасының заңдарында ... ... ... ... сол ... оны нормативті
және доктриналды анықтау қажет. Ерекше жағдай ... ... ... ... 153б 3т-да сыртқы экономикалық
мәміленің жай жазбаша ... ... ... ... ... ... деп көрсетілген (2(. Осыған орай ... ... ... ... экономикалық мәміленің айтарлықтай қатал
регламентациясы ... да, ... ... сол мәміленің
__________________________________________________________________________
Г.Д.Ахмадиева. Правовое регулирование внешне экономических контрактов
РК.Алматы 1996. ст-14.
Қазақстан Республикасының Азаматтық ... ... ... ... анықталмаған. Әрине, ... ... өз ... ... сыртқы экономикалық мәмілелердің өзара құқықтық ерекшеліктерін
анықтап, айыру ... ... ... ... ... ... деп тану үшін ... құқығын қолдану өте
маңызды. Мысалға бұрын әрекет еткен 1991ж ССР ... мен ... ... ... 166 б ... сыртқы экономикалық мәміледен
туындайтын құқықтар мен міндеттемелер тараптардың ... ... ... ... деп көрсетілген (1(. Дәлірек айтсақ, тараптар
сыртқы экономикалық ... ... ... ... ... ... және ... экономикалық мәміледен туындайтын дауды тараптар
шетелдік арбитраждың қарауына беруге құқығы бар. ... ... ... ... ... ... жағдайда, қатысушылар
коллизиялық норманы ... ... бар және осы ... ... мәмілені анықтау үшін қажет. Негізгі заңның 166 б-да мәміленің
мәтініне шешуші маңызы бар және ... ... ... ... тұрғылықты тұратын жерінің немесе басты қызмет көрсететін
жердің ... ... деп ... Егер келісімде өзгеше
көрсетілмесе осы Негізгі ... 165 б 2т-да ... ... қатысты
туындайтын құқықтары мен міндеттері мәміле жасаған жердің құқығы бойынша
анықталады. ... ... 166 б-да ... ... тек қана сыртқы
экономикалық мәмілелрге қатысты қолданылған.
Мәмілені сыртқы экономикалық деп ... ... ... шетел
мемлекетінің құқығымен қоса, ... ... ... мүмкіндік береді. Ал, иерархиясына келетін болсақ, халықаралық
конвенциялардың нормалары ұтттық заңнаманың нормаларынан ... ... ... ... ... ... ... Республикасы
қатысатын халықаралық шарттардың нормалары ұлттық заңнаманың нормаларынан
үстемдігі жоғары). Айта кететін болсақ ... ... ... ... ... айтып кеткендей қазақстанның заң әдебиеттерінде бұл мәселе
зерттелмеген, ал Рессейдің заң әдебиеттерінде ... ... ... ... мен ... бар, ... «сыртқы сауда мәмілесі»,
«халықаралық сауда шарты», «халықаралық сауда контрактісі», «халықаралық
сауда мәмілелері», «сыртқы ... ... және ... ... Бұл ... біз «мәміле», «шарт», «контракті» ... ... ... қолданылғанын көріп тұрмыз және осы
операциялардың халықаралық сауда , ... ... ... ... ... аясы ... Осыған байланысты сыртқы экономикалық
мәмілені шарт, контракті және ... ... ... ... ... ... пен «контракті» арасындағы арақатынасын қарастыра
отырып, біз мәміленің түсінігі шарт пен ... ... кең ... ... Республикасының Азаматтық Кодексінің 147 б сәйкес мәміле
деп азаматтар мен заңды тұлғалардың ... ... мен ... ... ... ... бағытталған әрекеттері жатады деп
көрсетілген (2(. Мәмілелер ... ... ... ... ССР и Республик 1991 г. Ст-166.
Қазақстан Республикасының Азаматтық Кодексінің Жалпы Бөлімінің 147 ... ... ... ... ... (Қазақстан Республикасының
Азаматтық
Кодексінің 148 б.). Екіжақтың немесе көпжақтың еркін білдіретін ... ... ... ... ... шарт пен контрактінің түсінігі
мәміленің ... бір, ... ... әр-бір шарт (контракті) мәміле
болып танылады, бірақ біржақты мәмілелер шарт (контракті) болып табылмайды.
Кеңестік құқық доктриналарында ұзақ ... бойы ... ... ... ... ... ... » деген түсініктері бөлек көрсетілмеген.
Сыртқы сауда мәмілесі ұғымы 1961ж негізгі ... ... (146 б. ... 1964ж РСФСР-ң азаматтық кодексінде (42б 2т, 66 б, 17 б, 564 б, 565 ... 566 б) және 1964ж ... ... ... ... (44 б 5т, 561 б ... 1991ж Кеңес КСРО мен Республикалардың негізгі азаматтық
заңнамасында (164-166 бб), ... ... ... ... б 3т) және ... ... Азаматтық Кодексінде (162 б3т)
«сыртқы экономикалық мәміле» деген ... ... ... ... ... доктриналарында «сыртқы сауда
мәміле» мен «сыртқы экономикалық мәміле» деген түсініктер бөлінбеген.
Л.А.Лунс пен ... ... ... мәмілелерге қатысушылардың кем
дегенде біреуі шетел азаматы немесе шетелдік заңды тұлға болып табылатын
және ... ... ... ... шетелден кіргізу операцияларын
жатқызатын болса (1(, ал О.Н.Садиков сыртқы сауда мәмілесінңің екі ... ... ... біреуі шетел азаматы болу керек;
екіншіден, мәміленің пәні ... ... ... ... ... ... болсақ В.А.Мусин мұндай мәмілелерге – азаматтық құқықтар
мен міндеттемелердің пайда болуына, ... және ... ... ... ... коммерциялық мақсатта жасалған халықаралық
сауда мәмілелерін жатқызады.
Айталық Шмиттгофф мұндай ... ... ... ... бір мемлекеттен басқа мемлекетке қызмет көрсету үшін жасалатын
халықаралық ... ... ... ... екі ... бөледі:
1) тауарды сатып алу-сату шартына негізделген мәмілелер;
2) ... ... ... ... мәмілелер, мысалы: басқа мемлекетте
объектілерді салу (2(.
Дратта халықаралық мәмілелерді ішкі мәмілелерден бірнеше ... ... ... ... ішкі ... қарағанда күрделі;
2) тараптар өз алдында үлкен тәуекелге барады, сол себептерден қосымша ... ... ( СИФ, ФОБ ... ... ... және ... ... үлкен ақша массасы тартылады;
4) халықаралық мәмілелерді қарастыру тәртібі ішкі мәмілелерді ... ... ... ... ... ... халықаралық
мәмілелерге байланысты
қай құқықты қолданатыны туралы сұрақтар басшылыққа алынады.
Кейбір шетел ... ... жеке ... пен сыртқы
экономикалық
__________________________________________________________________________
.Богуславскии М.М Международное частное право М-1998
Шмиттгоффь. ... ... ... ... ... ... арнайы заңдар қабылданған, мысалға: Қытай Халық
Республикасының 1985ж Халықаралық шаруашылық шарты туралы заңы Австрияда
(1978ж); ... жеке ... ... заңы ... ... Румынияда
(1992ж), Швейцарияда (1987ж), Польшада (1965ж) және т.б. Қытай ... ... ... ... ... заң ... ... шартты бекіту, шартты орындау, ... ... ... қарастыру тәртібі және т.б.
Біздің заңнамада сыртқы экономикалық мәмілелерге байланысты осындай
заңды қабылдау ... ... еді, ... осы заң ... ... жалпы
нормаларын қайталауы мүмкін. Біздің ойымызша азаматтық ... ... ... жеке ... ... ... экономикалық мәміленің
құқықтық ерекшеліктерін бекіту және осы мәмілелердің ерекше ... өте ... ... ... Еуропа елдерінде және АҚШ-та сыртқы экономикалық мәміленің
түсінігі сауда және азаматтық ... ... ... ... жеке ... дуалистік жүйесі бар елдерде ... ... ... ... ... елдер): Францияда, Германияда, Бельгияда, Испанияда
және т.б . сауда мәмілесі мен ... ... ... ... ... Сауда Жинағында коммерсанттың барлық
мәмілелері сауда мәмілелеріне жатқызылады деп ... ... ... 343б). Ал ... ... ... ... бойынша сауда
мәмілелеріне жататын мәмілелердің тізімі көрсетілмеген. Осы жерге қосып
айтатын болсақ негоцианттар, ... және ... ... ... мәмілелеріне жатқызуға болады. Сауда мәмілелері азаматтық
құқықтың ... ... ... сауда кодексінің және сауда актілерінің
нормаларына бағынады. Жеке құқық бірыңғай жүйесі бар ... ... ... ... заңдарында тек қана азаматтық
кодификациялар ғана әрекет етеді және ... ... пен ... ... біркелкі тәртіпті қолдану ... ... ... ... түрі ... ... операцияларды жүзеге
асыратын тұлғалардың қызметін реттейтін нормалар бар. Мысалға алатын болсақ
1979ж тауарды сату ... ... ... саудагерге арналған «кәсіби
қызмет тәртібі » ... ... ... ... ... ... ... әрекет етуіне қарамастан АҚШ сауда және
азаматтық құқықтың нормаларын ... ... ... ... штаттарында Азаматтық кодекстің жоқ болуынан, оларда тек қана жеке
азаматтық-құқықтық мәселелерді реттейтін заңдар әрекет етеді және ... ... ... кодекс ретінде қарастыруға да болады.
Батыс Еуропа елдерінде сыртқы ... ... ... әр ... халықаралық конвенцияларға қосылу арқылы шешеді.
Мысалы 1980ж Халықаралық сату-сатып алу ... ... ... ... ... ... ... БҰҰ Конвенциясы және т.б.
Осы конвенциялар сыртқы экономикалық ... ... ... ... ... мекемелері әр түрлі ... ... ... көрсетілген конвенцияларда коммерциялық ... ... Ал заң ... ... ... , ... ... асыратын тұрақты жер ретінде коммерциялық мекме
қарастырылған. Егер ... ... көп ... ... болған
жағдайда, оның коммерциялық мекемесі шарт жасасу кезінде немесе оған ... ... ... және ... ... оның орындалуына тығыз
байланысты жер болын табылады (1980ж Халықаралық Тауарларды сатып алу-сату
туралы БҰҰ ... 10б). ... ... мүше мемлекеттер
Конвенцияның нормаларымен бірге ұлттың ... ... ... бар, ... ... бекіту кезінде көптеген мемлекеттер
өздеріне қолайлы Конвенцияның ... ... ... ... арнайы
сілтеме жасайды
1980 ж БҰҰ Конвенциясының 1 б ... осы ... ... мекемелері әр түрлі мемлекеттерде орналаласқанда қолданылады:
егер осы мемлекеттер Келісуші мемлекеттер болса;
егер халықаралық жеке ... ... сай ... ... құқығын
қолдану туралы көрсетілсе (1(.
Конвенция осы бабының нормасын қарастыру ... ... ... ... ... ... ... әр түрлі мемлекетке болса, ... ... ... бір ... орналасса - Конвенция
қолданылмайды;
2) сатып алу-сату шартының тараптары әр ... ... ... ... олар Конвенция нормаларының орнына Конвенцияға мүше ... ... ... қолдануы туралы ескерілетін болса – осы
Конвенцияның нормаларының орнына мемлекеттің ішкі ... ... шарт ... ... ... әр түрлі мемлекеттерде
орналасса да, бірақ қарастырылып отырған дау Конвенцияға мүше ... ... ... осы ... ... ... мүше емес ... мемлекеттің ұлттық заңына сілтеме жасаса
–Конвенция қолданылмайды;
4) шарт ... ... мүше емес ... ... ... жеке ... нормаларына сәйкес шартқа ... ... ... ... сот құқығы қолданылса –
Конвенция осындай шартқа қолданылады;
Қазіргі таңда ... ... ... доктринаға осы Конвенцияның
нормалары әсер тигізіп жатқанын айтып кету қажет. Мысалға: И.С.Зыкина мен
О.И.Дегтяреваның ... ... ... ... ... 1980ж БҰҰ Вена ... ... принціптеріне сәйкес
жазылған (2(,(3(. Осы Конвенцияның принціптері 1988ж БҰҰ ... ... ... мен ... ... ... ... туралы
Конвенцияларына да қатысты қолданынылған. ... ... ... ... әр ... ... туралы принціпі сыртқы ... ... ... ... ... ... да шарт ... қатысты
қолданылады.
Ал Рессейдің заң әдебиеттерінде көптеген авторлар жоғарыда көрсетілген
принціп түрімен келіспейді. Мысалға: В.А.Мусин осы ... ... - ... ... территориясында жүзеге асыратын Транс Ұлттық Корпорацияларға
(ТҰК)
__________________________________________________________________________
Венская Конвенция ООН о ... ... ...... ... г. ... И.С.Внешне экономические операции: право и практика. Меж.отн.М-1994г.
Ст-72.
Дегтярева О.И. Организация и техника ... ... ... ... ... ... ... (1(. Егер ТҰК екі дочерлік компаниялары
үшінші мемлекетте өзара шарт жасаса ,осы шарт Конвенция бойынша ... ... деп ... себебі Транс Ұлттық
Корпорациялардың ... ... бір ... ... ... ... болсақ шетел мемлекеттерінің компанияларына бұл
принціпті сақтау үлкен қиыншылық ... ... ... ... ... тіркелген болса, оның басқармасы басқа жерде орналасса, ал
өзінің коммерциялық қызметін басқа бірнеше ... ... ... Осындай белгілер, тек қана шетел мемлекеттеріне ғана емес, сонымен
бірге ТМД елдерінің коммерциялық фирмаларына тән.
Сытқы экономикалық шарттарды ... ішкі ... ... ... ... ... деп ... ұғым Қазақстанның
заңнамасында өзгеше екенін ескеру қажет. 1980ж ...... ... асыратын тұрақты жер ... ... ... ал ... ... ... ... деген ұғым
жоқ. Қазақстан Республикасының Азаматтық ... ... ... ... және коммерциялық емес ұйымдардың түрлері берілген.
Қазақстан Республикасының Азаматтық Кодексінің 34б сәйкес өзінің қызметінің
негізгі ... ... ... ... көздейтін ұйым коммерциялық ұйым
болып, ал мұндай мақсат ретінде пайда келтіре ... және ... ... қатысушыларына үлестіретін ұйым коммерциялық емес ұйым ... деп ... Осы ... ... ... ... ... заңнамасында кәсіпкерлік қызметті ... ... ... ... ... жер ... ұғым берілмеген. Оның
орнына қазақстанның заңнамасында заңды тұлғаның тұрған жері ... ... ... ... ... ... 39 б.1т ... тұлғаның тұрақты жұмыс істейтін органы тұрған жер оның тұрған жері
болып саналады деп көрсетілген. Контрагенттің ... ... ... ... ... статусы контагент құрылған жердің немесе азаматтық
кәсіпкерлік қызметі тіркелген ... ... ... ... ... В.А. Международные торговые контракты. Л .ЛГУ-1986.
1.2. Қазақстан Республикасындағы ... ... ... ... ... ... ... категориясына жатқызылуы, осы
мәміле түрінің ... ... ... ... ... ... ... қатар мазмұны мен пәні (тауарларды сатып алу - сату,
қызмет көрсету және т.б) бойынша ... ... ... ішкі ... ... ... ... мәмілелердің тараптары әр түрлі
мемлекеттердің контрагенттері ретінде ... және ішкі ... ... ... ... тараптары осы мәміленің
атқарылуына қосымша әрекеттерді талап етеді, мысалы: ... ... ... алу, осындай мәмілелерді өкілетті органдарда
тіркеу, кеден ... ... одан да ... ... төлемдерді
жүзеге асыру, FOB, CIF бойынша тауарларды сатып алу-сатудың ... ... және т.б. ... ... ... тараптар отырған
мәміленің нақты түрін және одан ... ... мен ... ... осы ... құқықтық режимінің ерекшеліктерін ескеруі тиіс.
Сыртқы экономикалық мәміленің құқықтық ерекшеліктеріне тән ... ... ... ... ... 1) ... ... мәмілені
жасасудың ерекшеліктері; 2) мәмілелерді реттеудің мемлекеттік емес
нысандарын ... 3) ... ... ... ... 4) ... ... бойынша пайда болған дауларды халықаралық арбитраждың
қарауына беру мүмкіндігі;
1) Сыртқы ... ... ... ... Сыртқы
экономикалық мәмілелердің нысаны бойынша, ... ... ... ... ... мен ... бойынша туындайтын сұрақтар 1994 жылы
қабылданған Қазақстан Республикасының Азаматтық Кодексінің Жалпы ... жылы ... ... туралы Қазақстан Республикасының
заңының, 1999 жылы қабылданған ... ... ... Ерекше бөлімінің нормаларыменен реттеледі.
Қазақстан Республикасының Азаматтық Кодексінің 152 б-бы кәсіпкерлік
қызметті асыру барысында мәмілелердің ... ... ... ... ... қатар 153 б 3т-сы сыртқы экономикалық мәміленің жай жазбаша
түрін сақтамау мәміленің ... ... ... әкеп ... ... ... нормалары Рессей заңнамаларының нормаларымен
салыстырғанда Рессей Федерациясының Азаматтық кодексінің 161 б-да мәміленің
жай жазбаша түрі және 162 б-да мәміленің жай ... ... ... ... және ... ... ... 152 б нормалармен бірдей.
Сондай-ақ Қазақстан Республикасы мен Рессей Федерациясының ... ... ... ... ... ... құжаттармен
жазбаша түрде жасалған мәмілеге теңестірілуін таниды.
Қазақстан Республикасының Азаматтық Кодексінің ... ... ... ... жеке құқыққа арналған 1104 б 2т-на сәйкес қатысушылардың
кем дегенде біреуі ... ... ... тұлғасы
немесе Қазақстан
Республикасының ... ... ... ... мәміле
________________________________________________________________________
1. Қазақстан Республикасының Азаматтық Кодексінің Жалпы Бөлімінің 153 б.
мәміленің жасалған жеріне ... ... ... ... ... ... нысаны мәміле бойынша әріптестерінің
мүдделері үшін керек, өйткені мәміленің ауызша ... ... ... ... керек және бұл сыртқы экономикалық айналымның тұрақтылығына
себеп болады. Бірақ 153 б 3т-ң ... яғни ... ... жай жазбаша түрін сақтамау мәміленің жарамсыз болып қалуына ... Бұл ... адал емес ... ... және олар ... өз ... атқарылмауына әкеп соқтырады. ... ... ... 153 б 2т-на сәйкес мәміленің жай
жазбаша түрін сақтамау оның жарамсыз болып қалуына әкеп ... ... ... дау ... ... ... мәміленің
жасалғанын, мазмұнын немесе орындалуын куәгерлік айғақтармен растау
құқығынан ... ... ... ... ... ... ... жазбаша немесе өзгеше, куәгерлік айғақтардан ... ... ... Заң құжаттарында немесе тараптардың
келісімінде тікелей көрсетілген ... ... жай ... ... оның жарамсыз болып қалуына әкеліп соқтырады.
Шетел мемлекеттерінің заңдарына және халықаралық конвенцияларға көңіл
аударатын болсақ сыртқы экономикалық мәміленің ... ... ... ... ... ... ... алу-сату шартының нысанын ерікті
түрде таңдау принціпін ұстанады. Шарттың жазбаша түрі тек қана қозғалмайтын
мүлікті сату туралы шарттарға ... және ... ... ... ... түрде нотариятта
куәландырылғаннан кейін ғана жасалады. Мәміленің ... ... ... да ... ... ... Мысалы: Англияда сатып алу-сату шарты
тауардың бағасына қарамастан ауызша нысанда ... ... ... ... шарттар жазбаша шарттарға қарағанда үлкен үстемдікке ие.
АҚШ-тың заңнамасында сатып алу-сату шартының ауызша түрі қолданылады,
егер ... ... 500 ... ... ж ... тауарларды сатып алу-сату шарты ... ... 11 б ... ... алу-сату шарты жазбаша нысанда жасалуын
талап етпейді. Бұл шарт әр түрі әдістермен, ... ... ... ... ... ... ... регламентациясынан гөрі қазақстанның
заңнамасында шаруашылық ... ... ... ... ... тіркеуін өткізу сұрақтары қарастырылған.
2) Сыртқы ... ... ... емес ... ... ... заң әдебиеттерінде сыртқы экономикалық
мәмілелердің ... ... ... ... ... кезінде пайда
болатын тәуекелге қарсы ... заң ... ... ... ... ... CIF, FOB, КАФ, ФРАНКО жән т.б. ... бола ... бұл ... ... ... ... ... жатқызуға мүмкіндік жоқ, себебі «ИНКОТЕРМС» сауда терминін
түсіндіру туралы Халықаралық ережелер болып ... және олар ... ... ... ... ... ол ... мәмілелердің барлық түрлеріне қатысты қолданылмайды.
Мемлекеттік емес ... ... ... ... ... бірыңғай ережелер жиынтығы жатады. 1980 ж БҰҰ Конвенциясының 9
б ... ... ... олар ... ... және ... қарым-
қатынаста орнатқан тәжірибемен байланысты. Егер ... бұл ... ... ... ... және олар ... я ... тииіс әдет-
ғұрыптарды шартқа қолданылуын білдірген.
Сауда әдеттері АҚШ-тың Бірыңғай Сауда Кодексінде айқындалған, онда олар
«мәмілеге байланысты белгілі бір ... ... ... саудада) іскерлік
қатынастардың жиі сақталу әдісі мен тәжірибесі» деп көрсетілген (БСК АҚШ 1-
205(3)). АҚШ ... ... «кез ... ... және ... ... сауда
әдеттері келісімге нақты мағынаны беру керек және оның талаптарын анықтауы
және толықтыруы тиіс. Осы Кодексте, іскерлік ... ... ... ... ... ... ... экономикалық қатынастар саласында әдет-
ғұрып құқықтың қайнар көзі ретінде қолданылуы Қазақстан Республикасының
Азаматтық Кодексінде ... ... онда ... ... ... ... ... егер олар Қазақстан Республикасының
территориясында әрекет етуші ... ... ... ... 1084 б 1т ... ... шиеленістірілген азаматтық құқықтық
қатынастарға қолданылуға тиісті құқық танылған халықаралық ... ... ... ... ... ... және
«іскерлік әдет-ғұрыптары» деген ұғымдар анықталмаған. Іскерлік айналымның
әдет-ғұрпына мысал ... ... ... ... ... ... болады. Азаматтық Кодекстің 152 б 3т заңдармен және ... ... ... ... ... ... мәміле нысаны, атап
айтқанда, белгіленген нысанды бланкіге жазу, ... ... ... ... ... осы талаптарды орындамау салдары көзделген, бірақ Қазақстан
Республикасында ондай талаптар әлі қойылмаған. Оған тек бір ... ... бар, ол ... ... 33 б 2т ... ... ... өз атауы жауылған мөрі болады. Бірақ 152 б ... ... ... ол тек қана екі ... қол ... ... ... емес реттеудің нысандарына: «ИНКОТЕРМС-2000», 1993 ж
«Құжатталған аккредитив ... ... мен ... ... бойынша сауда құжаттары туралы жинақталған ережелері жатады және
олар халықаралық банктік ... мен ... ... ... ... кеткен Халықаралық Сауда Палатасының (ХСП) басып
шығарылған сауда терминдерінің жинақтарымен қоса БҰҰ ... ... және БҰҰ ... ... ... (ЮНИСТРАЛ) комиссиясының
жинақтарын айтып кетуге болады. Сыртқы экономикалық ... ... ad-hoc ... ... ... Біздің ойымызша, осы мемлекеттік
емес реттеу тәсілдерін қолдану сыртқы экономикалық мәмілелердің ерекше
белгісіне тән.
3) Шетел ... ... ... ... ... ... ... Келесі сыртқы экономикалық мәміленің құқықтық ерекшелігі, ... ... ... болып келеді. Мәміле жасасу кезінде, тараптар өз
алдында қолданылатын құқық жайында алдын-ала келісуі өте ... ... ... ... ... мүмкіндігі тараптардың абсолютті
еркіндігі принціпі немесе шарт ... ... деп ... абсолютті еркіндік принціпі Германия мен ҚХР әрекет ... ... ... принціпіне келетін болсақ, онда тараптар тек мәмілеге
қатысты принціпті ... және осы ... АҚШ ... ... ... ... ... Кодексінің 105 б 1т былай деп көрсетілген «Егер
тараптардың құқықтары мен міндеттері осы ... ... ... штататың,
мемлекеттің құқығымен анықталатын болса және шарт осы штатқа немесе ... ... ... ... онда ... ... таңдауға құқылы.». Ал
Германияда қолданылатын құқықты таңдау туралы келісім болмаған жағдайда,
тараптар осы шартқа тығыз ... бар ... ... ... ж ... жеке құқықтың жаңа реттелуі туралы заңының 28 б) және
осы жағдай ҚХР қолданылады.
Қазақстанда (сонымен бірге Рессейде) сыртқы ... ... ... ... ... ... ... принціпіне
негізделген. Қазақстанның заңнамасында сыртқы экономикалық мәмілелерге
қатысты тараптардың келісімімен ... ... ... ереже
«Қазақстан Республикасының инвестиция туралы заңында» ... ... ... 24 б 4т-да ... делінген: Егер Қазақстан Республикасының заң
актілерінде немесе келісімдерінде өзгеше көрсетілмесе, шетел инвесторлары
мен ... ... ... ... ... азаматы арасындағы
жасалған мәміле Қазақстан Республикасының заң актілерімен реттеледі.
Тараптардың құқық ... ... ... ... ... ... Кодексінің Ерекше бөлімінің «Халықаралық жеке құқық» бөлімінде
көрініс тапқан. Мысалы: Қазақстан Республикасының ... ... б 1т-2 т-на ... Егер ... ... заң актілерінде
өзгеше көзделмесе, шарт тараптардың келісімен таңдалған ... ... және ... ... ... ... кез келген уақытта,
шарт жасасу кезінде де, одан ... де ... алуы ... ... ... ... ... туралы да кез келген уақытта уағдаласа алады .
Сонымен бірге ... ... 1084 б ... ... ... заңды тұлғалардың қатысуымен, не өзге де шетелдік элемент
шиеленістірілген ... ... ... ... құқық
Азаматтық Кодекстің, өзге де заң ... ... ... халықаралық шарттардың және танылған халықаралық ғұрыптардың
негізінде анықталады. Қазақстан Республикасының Азаматтық Кодекстің ... ... жеке ... ... ... ... ... құқық туралы принціптерімен сай.
Көрсетілген жағдайлардың бәрін ескере отыры, мәмілеге ... ... ... ... ... сыртқы экономикалық мәміленің
құқықтық ерекшелігі болып табылады және ... ... ... ... ішкі ... құқықтық режимдерінен айыруға мүмкіндік
береді.
4)Сыртқы ... ... ... дауды Халықаралық Арбитраждың
қарауына беру мүмкіндігі. Ендігі сыртқы экономикалық мәміленің ... ... ... ... ... ... ... бекіту
кезінде, туындаған дауды тараптар өздерінің мемлекетіндегі сыртқы саудалық
арбитражда ... ad-hoc ... ... және ... ... сотын таңдауға және істі осы арбитраждардың қарауына беруге
алдын-ала келісе алады.
Қазақстан Республикасының инвестиция ... ... ... ... ... келіссөздер жүргізу арқылы немесе инвестициялық
дауларды шешу туралы ... ... ... ... арқылы (егер осы
тәсілдер үш ай ішінде қолданылмаған ... ... ... ... ... шетел инвесторларының келісімімен, жазбаша түрде
арбитраждық органдарға беру ... ... ... ... заңы» қарастырады.:
ИКСИД Конвенциясына сәйкес инвестийиялық дауларды реттейтін Халықаралық
Орталыққа беру, егер ол осы ... мүше ... ... ... осы Конвенцияға мүше емес болған жағдайда, іс
осы Орталықтың қосымша мекемесіне ... ... ... ... ... ... ... инвесторы істі көрсетілген арбитраждардың қарауына беруге ... ... ... істі ... ... Жоғарғы Сот
органдардың қарауына беруге құқығы бар.
1. Қазақстан Республикасындағы сыртқы экономикалық мәмілелердің түрлері.
2.1 ... ... ... ... ... ... әдебиеттерінде сыртқы экономикалық ... ... ... О.Н.Садиковты алатын болсақ, ол сыртқы экономикалық
мәмілелерді мынандай негізгі үш топқа бөліп қарастырды:
сыртқы сауда сатып алу-сату ... ... ... шарты;
халықаралық жүктерді тасымалдау шарты (1(.
Сонымен бірге В.А.Томсин де сыртқы экономикалық мәмілелерді үш ... ... ... ... шарты;
қарама-қарсы тасымалдау туралы Халықаралық шарт,
сауда контрагенттерінің келісімдері (2(.
Ал И.С.Гринко сыртқы экономикалық мәмілелерді сатып алу-сату ... ... ... ... Сонымен бірге И.С.Гринко
мәмілелерді бартерлік ... кері ... алу ... ... ... негіздегі кең маштабты
операцияларға және шикі зат ... ... ... экономикалық мәмілелерді біз ... ... ... ... ... ... азаматтық құқықтың белгілері арқылы
топтастырамыз.
Сыртқы экономикалық мәмілелер біржақты және көпжақты ... ... ... ... Республикасының Азаматтық Кодексінің 148 б 1т
сәйкес, мәмілелер біржақты және ... ... ... мүмкін және осы
баптың 2т-3т біржақты және көпжақты ... ... ... ... ... келісіміне сәйкес жасалуы үшін біртараптың еркін ... және ... ... ... ... ... деп ... ал
шарт жасасу үшін екі тараптын (екіжақты мәміле) не үш немесе ... ... ... ... мәмілелер) келісілген ерік білдіруі қажет.
Қазақстан Республикасының Азаматтық Кодексінің 378 б сәйкес-екі немесе ... ... ... ... мен ... белгілеу, өзгерту немесе
тоқтату туралы келісімі шарт деп ... Егер ... ... ... ... ... тауарларды сатып алу-сату шартын,
компенсациялық мәмілелерді инжирингілік мәмілелерді жатқызамыз.
Сыртқы экономикалық мәмілелерді жай және шартпен ... ... ... ... ... ... мен міндеттері мәміле
жасасу кезінде немесе мәміле жасасу кезінен біраз уақыт өткеннен ... ... ... ал шартпен жасалған мәмілелерде құқықтар мен міндеттердің
____________________________________________________________________
1. Позднеков В.С, Садиков О.Н. Правовое ... ... по ... СССР.Меж. отн. 1985г. Ч 1-2. ст420-450.
2. Томсин В.А. ... ... ... ... рекомендаций по
составлению контрактов. М-94
3. Гринко И.С. Внешне торговые сделки. ... ... ... ... ... ... Осы ... жасалған
мәмілелер Қазақстан ... ... ... 150 ... Бұл бапқа сәйкес шартпен жасалған мәмілелерді екі ... ... ... ... ... жасалған мәмілелер; және 2)
кейін күші жойылатын шартпен жасалған мәміле; Көрсетілген 150 б 1т 2т ... ... ... 1т-да – егер ... ... мен ... ... белгісіз мән-жайларға байланысты етіп қойса,
мәміле кейінге ... ... ... деп ... 2т-да – ... құқықтары мен міндеттемелердің тоқтатылуын ... ... ... етіп ... ... кейін күші жойылатын
шартпен жасалды деп ... Ал осы ... 3т-да ... ... жағдайлары көрсетілген. Бұл тарауға сай - егер шарттың тиімсіз
болатын ... ... ... ... пиғылмен кедергі жасаса, шарт
басталды деп танылады. Егер шарттың ... ... ... ... шарттың
басталуына теріс пиғылмен ықпал етсе, шарт басталмаған деп танылады (1(.
Сыртқы экономикалық мәмілелер ақылы және ақысыз ... ... ... ақысыз мәмілелердің түрін Қазақстан ... ... 384 б-да ... Осы ... 1тармақшасына сәйкес - шарт
бойынша тарап өз міндеттерін ... үшін ақы алуы ... ... ... беруі керек болса, бұл ақылы шарт болып ... Ал ... - бір ... ... ... ақы алмай немесе еш нәрсе ... ... ... ... ... шарт ... шарт ... табылады. Ақылы
шарттарға сыртқы экономикалық мәмілелердің көптеген түрлері жатады, мысалы:
халықаралық ... ... ... ... ... мендігерлік шарты, жүктерді
тасымалдау шарты және т.б. Ал ақысыз шарттарға ... ... ... жатқыза
аламыз.
Сыртқы экономикалық мәмілелерді реалды және консенсуалды шарттарға
топтастырамыз. Реалды мәмілелерге біз ... ... ... заем ... ... ... ... Ал консенсуалды шарттарға ... ... ... шартын, тасымалдау шартын және басқа да шарттарды
жатқызамыз. Сонымен қоса консенсуалды ... ... ... ... ... ... болады (2(.
Коммерциялық тәжірибесі дамыған батыс елдерінде осындай ... ... ... және ... үшін ... Мысалға Германияны алатын болсақ осындай мәмілелерді жасасу
тәртібі Сауда Кодексімен және 1989 ж "биржа және ... ... ... ... ... қатар АҚШ-тың фючерлік мәмілелерге байланысты
Сауда Комиссиясы (CFTC) және Фючеллік Мәмілелердің Ұлттық Бірлестігі ... ... ... мен ... ... қадағалайды және
жүзеге асыру тәртібін қамтамасыз етеді. Сонымен форварттық ... ... ... ... ... ... және валюталарды)
жеткізу туралы тараптардың келісімі ... ... ... ... ... ... белгіленген күні
_______________________________________________________________________
1. Қазақстан Республикасының Азаматтық Кодекстің 150 бабы. Алматы-2003ж.
2. Ахмадиева Г.Д. Правовое Регулирование внешне экономических контрактов ... ... ... беру ... ... ... ... сатып алушыны
немесе жабдықтаушыны болашақтағы бағаның ... ... ... ... Осы ... мәміледен бірінші тарап екінші тараптың
келісімімен ғана бас ... ... ... ... ... мәміленің ұғымымен бір, бірақ
фючерлік мәмілелер ... ... және ... ... ... ... мүмкін. Мәміле жасасу ... ... ... ... ... ... ... бағамен ғана сатуға, ал сатып алушы
тарап белгілі бір тауарды сол белгіленген бағамен сатып алуға ... ... ... бір ... ... бір ... ... бағамен затты (тауарды, ... ... ... ... ... ... ие болса, екінші тарап контрагенттің талабы
бойынша бірінші тараптың құқықтарын жүзеге асырылуын қамтамасыз ... ... ... ... ... немесе жіберу міндеттерін өз мойнына
алады. Осы опциондық мәмілелердің ішінен екі түрін айтып ... ... ... алу ... 2) ... (сату мәмілелері).
Колл-опциондық мәміле бойынша опцион ұстаушы ... ... ... ... объектісін сатып алу құқығына ие болады, ал опцион ... ... ... ... ... ... сатуға міндеттеледі.
Пут-опцион мәмілесі бойынша опцион ұстаушы немесе ... ... және ... ... ... объектісін сату құқығына ие
болады.
Сыртқы экономикалық мәмілелерге алдын-ала жасалатын мәмілелерді ... ... ... мәмілелер Қазақстан Республикасының Азаматтық
Кодексінің 390 б қарастырылған. Осы бапта алдын-ала ... шарт ... ... ала ... шарт ... ... мүлік беру, жұмыс
орындау немесе қызмет көрсету туралы болашақта шарт (негізгі шарт) жасасуға
міндеттенеді. Алдын ала ... шарт үшін ... ... ... ... шарт ... ... жазбаша түрде жасалады. Алдын ... шарт ... ... ... ... оның ... болып
қалуына әкеп соқтырады. Алдын ала жасалатын шартта ... ... ... ... да ... ... ... мүмкіндік беретін ережелер
болуға тиіс. Көрсетілген баптың 4 тармақшасына ...... ала ... ... ... шарттың жасасуға міндеттенетін мерзімін көрсетеді.
Егер алдын ала жасалатын шартта мұндай мерзім белгіленбесе, олар көзделген
шарт алдын ала ... ... ... бір жыл ... ... ... ... шарт жасасқан тарап өзі көздеген шартты жасасудан жалтарған реттерде,
егер заңнамада ... ... ... осы ... ... ... ... өтетуге міндеттенеді. Алдын ала жасалатын шартта көзделген
міндеттемелер, егер тараптар негізгі шартта жасасуға тиіс ... ... ол ... не ... бірі ... тарапқа бұл шартты жасасуға
ұсыныс жібермесе, тоқтатылады. Сонымен қатар ниеттер ... ... оған ... ала ... шарт ... беру ниеттері тікелей
көзделмесе, ол азаматтық құқықтық шарт болып ... және ... ... зардаптарға әкеліп соқтырмайды деп осы баптың ... ... ... түрі ... ... ... ... болады және
Азаматтық Кодекстің 156 б қарастырылған. Биржада айналысқа жіберілген
тауарларға, бағалы ... мен ... да ... ... құқықтар мен
міндеттемелерді өзара беру туралы келісімдерді (биржалық мәмілелер) биржаға
қатысушылар тауар, қор және ... ... ... заңдарда және биржа
жарғыларында белгіленген тәртіп бойынша жасалады (Қазақстан ... ... 156 б 1т). ... ... биржалық мәмілелер делдалдар
арқылы жасалады және биржалық мәмілелер делдалдардың ... ... әрі ... тіркелуге тиіс. Сонымен бірге жалпы ... ... ... ... және ... ... ... жалпы
заңнаманың» ережелеріне бағынады. Биржалық мәмілелерді жасасуға байланысты
даулар тиісті биржа жанындағы биржа ... ... оның ... дау ... ... ... Республикасының Азаматтық Кодексінің
156 б 5т). Осы биржалық мәмілелерді жасасу тәртібі мен ... ... (ең ... 1995ж 7 ... ... ... ... заңымен»,
1997ж 5 наурыздағы «бағалы қағаздар нарығы туралы ... және ... ... ... ... ... ... заңды күші бар
Қазақстан Республикасының Президентінің Жарлығымен) және биржа жарғысымен
реттеледі.
Сыртқы экономикалық мәмілелер ... және ... ... түріне
бөлінеді. Экспортты мәмілелер деп шетелге тауар шығару немесе сату және
шетел контрагентіне осы тауарды ... ... ... ... Ал импорттық мәмілелерге мемлекеттің ішкі нарығының тұтынушыларына
тауарды ... ... ... ... өндірушімен өндірілген тауарларды
сатып алу және кіргізуге байланысты мәмілелерді жатқызамыз (1(. ... көп ... түрі ... және ... ... ... Реэкспортты мәмілелер деп реэкспорттаушы ... ... ... ... осы ... ... ... қайта
өңдеуден өтпеген тауарды шетелге шығару операцияларына ... ... ... айтатын болсақ тауарды шетелден кіргізіп,
оны үшінші мемлекетке шығаратын мемлекет реэкспортаушы болып танылады. Осы
жерде реэкспорттар екі ... ... ... ... ... ... ... ол тауарды сатып алады, ал екінші шарт бойынша ... ... ... Реимпортты мәмілеге келетін болсақ, шетелге алдында
шығарылған отандық тауарларды реимпорттаушы мемлекетке ... ... ... ... ... ... айтсақ реимпортау
операцияларымынандай жағдайларда туындацуы мүмкін: сатып алушы брак ... ... ... тауарды қайта кіргізуге және концигнациондық
склаттарда өткізілмеген тауарларды қайтару операцияларын жатқызамыз (2(.
Көрсетілгеннің ... ... ... ... экономикалық мәмілелердің көптігі оны ... ... ... ... ... ... ... құқықтың
нормаларын қолдану өте маңызды;
азаматтық құқықтың ноппмаларын қолдана отырып, біз сыртқы экономикалық
______________________________________________________________________
1. Гринко И.С. ... ... ... ... Ст-17,18.
2. Ахмадиева Г.Д. Правовое Регулирование внешне экономических контрактов в
РК. ... ... ... мәмілелер немесе шарттар, жай және шартпен жасалған
мәмілелер, ақылы және ... ... ... ала ... биржалық мәмілелер деп топтастырамыз;
шетелден тауар кіргізу-шығару операциялары сыртқы экономикалық мәмілелерге
қатысты болғандықтан, біз сыртқы экономикалық ... ... ... ... ... және ... операцияларында тауарды қайта кіргізу ... ... ... ... жағдайларда, біз осы ... және ... ... ... ... Халықаралық тауарларды сатып ... ... ... ... ... түрі ретінде.
Халықаралық тауарларды сатып ... ... ... ... бір түрі ... ... және осы мәміленің түрі ... ... ... жаңа түрлерінің қалыптасуына ... ... ... ... тауарлаларды сатып алу-
сату шартына ғана тән ерекшеліктері ... ... заң ... тауарларды сатып алу –сату шарттары мәселесі жөнінде көптеген
зерттеулер бар. Бұл ... сай ... ... ... сыртқы экономикалық қызмет сыртқы сауда арқылы
жүзеге асырылған. Нарықтық қатынастардың дамуы салдарынан ... ... ... ... ... экономикалық мәмілелердің жаңа
түрлері пайда бола ... ... ... көрсету шарты, лицензиялық,
конценссиондық мәмілелері және мендігерлік ... ... болу ... ... сатып алу-сату шарты, сыртқы экономикалық
мәміленің ең танымал және дәстүрлі түрі болып қалады.
Қазіргі таңда халықаралық тауарларды сатып алу-сату ... ... ... ... ... ... ... асырудағы мемлекеттік
монополизімнің жойылуы, нарықтық қатынастардың дамуы, ... ... ... ... ... халықаралық сауда әдет-ғұрпы,
коммерциялық мәмілелердің ... ... ... ... алу-
сату шартының элементі бар аралас және біріккен мәмілелерді ... ... ... ... асыру мүмкіндігі, сыртқы сауда мәмілелердің жаңа
түрлерінің ... ... ... тауарларды сатып алу-сату шартын
реттейтін халықаралық нориаларды тану және осы мәселе ... ... ... ... ... тауларларды сатып алу-сату
шартын реттеуге үлкен әсерін тигізді.
М.М.Богуславскидің пікірі бойынша, ол сыртқы экономикалық мәмілелерге-
мәмілеге ... ... кем ... біреуі шетел азаматы немесе
заңды тұлғасы болып табылатын, шетелден тауар кіргізу және шетелден ... ... ... Осыған байланысты сыртқы экономикалық
мәмілелерге тауарды сатып алу-сату ... ... ... ... ... әр түрлі фирмалар мен ұйымдар арасындағы жасалатын комиссиялық және
басқа да шарттарды жатқызады. ... ... ... ... ... ... түрі ... сыртқы саудалық сатып алу-сату шартын таниды (1(.
О.И.Дегтярева халықаралық сауда мәмілелерін – коммерциялық ... ... ... ... және тауарды жеткізу немесе қызмет ... ... ... одан да көп ... ... шарт
ретінде анықтайды (2(. Көрсетілген анықтамамен И.С.Зыкин, Г.К.Дмитриева,
И.С.Гринко және т.б авторлар келіседі. ... ... әр ... ... концепциясы 1980 ж БҰҰ Халықаралық тауарларды сатып алу-сату
Конвенциясының нормасында көрсетілген. Халықаралық тауарларды ... ... ... анықтай отырып, мынандай белгілерді қарастырады:
__________________________________________________________________________
1. Богуславский М.М. ... ... ... Учебник.-Меж.отн. М
-1994г . ст-200.
2. Дегтярева О.И. Организация и техника внешне торговых операций. ... ... әр ... ... ... (конвенцияның 1-
ші
бабы);
Саудагердің басты қызметі ретінде тауарды жеткізу және құжаттарды жіберу,
ал сатып алушының басты міндеті ... ... ... және ... ... ... ... жылжымайтын мүлік болып табылады (ковенцияның 2 б);
Сонымен халықаралық тауарларды сатып алу-сату шартын біз басты қызмет
орны контрагенттері ... ... ... ... мекемелері әр
түрлі мемлекетте орнатылған және тауарды ... ... және ... операцияларына байланысты контрагенттер арасындағы шарт ретінде
анықтаймыз.
Халықаралық сатып алу-сату ... ... үшін ... ... қол ... ... Осыған байланысты Қазақстан Республикасының
Азаматтық Кодексінің 393-ші бабында былай көрсетілген: тараптар ... ... ... ережелері бойынша тиісті жағдайларда талап ететін
нысанда қол ... ... шарт ... деп есептеледі. Мысалға: Австриялық
«Тepi » ... мен ... ... ... » ... ... істі қарастырса болады. Австриялық «Тepi » мекемесінің талап
арызына «Ледекс -Қазақстан » Акционерлік ... ... ... ... Осы
қарсы талап бойынша Қазақстанның Акционерлік ... «Тepi » мен ... » ... ... ... ... күші жоқ деп ... келесі
жағдай ретінде талап етті: 1) «Тepi » мен «Ледекс -Қазақстан » ... шарт ... шарт ... тек ниет ... 2) осы ... елеулі
келісімге қол жеткізілмеген, тараптар тері шикі затын жеткізу туралы алдын-
ала шартқа қол қойған болатын. Осыған байланысты Қазақстан ... ... 390 б 7-ші ... ... егер ниет ... (ниет туралы шартта) тараптың оған алдын ала жасалатын шарт күшін
беру ниеттері тікелей көзделмесе, ол ... - ... шарт ... және оның ... ... ... әкеліп соқтырады.
Талапкер жауапкерден жеткізілмеген ... ... ... ... Бірақ,
жауапкер осы талапты жоққа шығармаса да, шартты жарамсыз деп тануын талап
етеді. Осыған байланысты Қазақстан Республикасының ... ... ... қарсы талап арызын негізсіз деп таниды, себебі ... ... 70% ... ... ала ... ... ал ... осы шарт бойынша
тауарды уақытында жеткізуге келісімін берген және тараптар арасында шарт
жасалды деп танылған. ... ... ... ... ... Соты ... ... арызын кері қайтарып, талапкерге
келтірген шығынды және алдын ала төленген ақыны өтетті .
1980 ж БҰҰ Вена ... 25 б ... ... ... ... ... егер ... алдын ала келтіретін зардап жағдайларын
күтпеген жағдайды ... ... ... шарт ... ... ... зиян ... салдарынан айрылған жағдайларды жатқызады.
Қазақстанның заңнамасына сай егер ... ... ... ... ... ... шарт жасау кезінде үміт ... ... ... ... ... ... шығынға әкеп соқса бұл шарттың едәуір дәрежеде
бұзылуы деп танылады (Қазақстан Республикасының Азаматтық ... 401 ... ... ... ... ... істі ... ретінде аламыс.
Тасымалдау шартын орындамаған үшін ... ... ... компаниясына
қарсы шетел компаниясының талап-арызын қарастырсақ болады. Осы істе ... ... ... ... ... ... ... өндірістік
зауыты болып келеді. Осы тараптар арасында жасалған ... ... ... мәміле бойынша тауардың бірінші партиясы үшін шетел
талапкер компаниясымен алдын ала ақы ... ... ... орай ... ... төленгені туралы арнайы құжат ұсынған болатын, осы
құжатқа сай жауапкер ... ... ... ... ... өндірістік
зауттың өндірістік қажеттіліктеріне алынған несиені ... ... ... ... дер ... ... сол себептен шетел
тарапы осы жағдайды мәміленің бұзуы деп есептеді және ... ала ... ... ... етті. Ал жауапкер мен үшінші жақ талапкердің талап-
арызын орындаудан бас тартты. ... ... бас ... ... ... ... ... қарызын өтеу үшін жұсағанын, ал үшінші жақ
алдын ала төленген ақының оған жетпегенін ескертті. Осы ... ... ... ... сот осы істі тек қана талапкер мен ... іс деп ... Ал ... жақ мәмілеге сәйкес тек қана ... ... ... ... ... ... Республикасының
Азаматтық Кодексінің 363 б сай үшінші жақтардың борышқор алдындағы ... ... ... не ... ... ... ... да борышқор несиені берушінің алдында жауап береді. Осы іске сай
талапкер осы ... ... ... ... Кодексінің 401
және 404 баптарына сай ... деп ... ... және ... ... ... жүзеге асырмау шартты орындалмаған деп есептеледі. Сол
жауапкерден талапкерге және сотқа келтірілген шығынды ... ... ... ... ... ... ... алу – сату шарттарын
жасасу кезінде ИНКОТЕРМС 2000-ды қолдану өте маңызды (сауда терминдерін
түсіндірудің ... ... ... 2000 ... ... ... ережелері жинақталған ең маңызды құжат ретінде
қарастырамыз. Мәлімелерді ... ... ... ... ... ... Кейбір елдерде ИНКОТЕРМС-тің ережелері сілтемесіз әрекет
етеді (мысалы : Чехияда, Польшада ), ал кейбір елдерде ИНКОТЕРМС заңнамамен
бекітілген (АҚШ-тың ... ... ... Испанияда импорттық
мәмілелер заңында , ал Иракта барлық сыртқы сауда мәмілелеріне ... ... ). ... ... ... ... ... талқылау үшін жасалған. ИНКОТЕРМС-ті Халықаралық Сауда Палатасы
1953 жылы " Trade Terms" (сауда ... ... ... қажет.
ИНКОТЕРМС 2000 –ның 13 сауда терминдерін түсіндіру барлық тауар түрлеріне
қолданылады.
Халықаралық тауарларды сатып алу – сату ... ... ... мән ... ... мән бөлу ... Француз тілінен
"форс - мажор" деген сөз төтенше және анықталмаған жағдайды білдіреді. Ал
кейбір мәмілерде форс – ... ... ... ... болмайтың мән
-жайлар ретінде қарастырылады. ... 1980 ... БҰҰ ... ... алу–сату туралы Вена ... ... ... ... тыс мән- ... термині қолданылады.
Сонымен осы Конвенцияның 79 б 1 т-на ... ... өз ... ... ... ... ... жағдайда, әрбір өз міндеттерін орындамағаны
үшін жауапкершілікке тартылмайды деп көрсетілген. Форс-мажорлы жағдайлар
пайда болу салдарынан ... ... ... бойынша өз міндеттемелерін
орындамаған жағдайда ... ... осы ... ... ... ... жасасу кезінде осындай жағдайлар әрекет етсе ... ... ... бір ... ... Егер осындай форс –
мажорлы мән-жайлардың аяқталмау салдарынан шарт орындалу мерзімі ... ... ... осы ... ... және басқа тарапты мәмілені бұзу
туралы ескертуге міндетті. Осыған ... ... ... ... ... ... мәміледегі міндеттемелерді орындамағаны үшін
жауапкершіліктен босатудың ... бірі ... ... ... ... ... табиғи апаттарды, соғысты, әр ... ... ... ... ... импорттауға рұқсат бермеу және
басқа да операцияларды жатқызуға болады. Қазақстанның заңнамасында форс-
мажорлы ... ... ... ... ... ... ... Кодексінің 359 б 2т форс-мажорлы ... Осы ... ... кәсіпкерлік қызметті жүзеге асырған ... ... ... ... ... ... ... егер
бой бермейтің күштің, яғни осы жағдайлар кездегі төтенше және тойтаруға
болмайтын мән-жайлардың ( ... ... ... ... және т.б.)
салдарынан тиісті дәрежеде орындауға мүмкіндік болмағандығын ... ... ... ... ... ... атап
айтқанда, міндеттемені орындау үшін қажетті тауарлардың, жұмыстардың ... ... ... болмауы жатпайды.
Қазақстанның заңнамасында форс-мажорлы мән-жайлар тізімі ... ... шатр ... ... форс-мажорлы мән-жайларға
не кіретінін нақты және анық анықтап алу қажет. Дәлірек айтсақ ... ... мен ... жататынын анықтау. Егер тараптар мәміле жасасу
кезінде, жауапкершіліктен босатудың негізі ретінде тек бой ... ... ... ... мән-жайлар деп қана нұсқау жасаса, онда келесі
бір ... ... ... ... ... ... жатпайтын
мән-жайларды жатқызуы мүмкін. Көрсетілген түсініспеушіліктін алдын алу
үшін, тараптар шарт жасасу ... ... ... ... тізімін
алдын ала анықтап алу қажет. Жоғарыда ... ... ... ... ... түрлі соғыс операциялары, өрт, экспорттауға немесе импорттауға рұқсат
бермеу және басқа да операциялар салдарынан ... ... ... ... ... ... тарптар мәміле орындалу мерзімін ... осы ... үш ... асатын болса, тараптар мәміле орындау
міндетінен бас тарта алады.
Халықаралық ... ... ... ... ... ... ... нормаларына, осы мәміле жөніндегі келісімдерге
және шетелдік заңнаманың нормаларына сілтеме жасау қажет. 1980 ж БҰҰ ... және ... ... нормаларында «алдын-ала құқық
бұзушылықты болжамдау» концепциясы қарастырылған. Бұл ... ... ... ... ... (1(. АҚШ-тың Бірыңғай сауда Кодексінің
609 б 2т-сы шарт ... бас ... ... жәбірленуші тарап мәміле
мерзімі өткенге дейін құқықтық қорғанудың әр ... ... ... ... ... ... ... 609 б 2т сәйкес сатып
алушы сатушының мәмілені ... ... ... сезсе, онда сатып алушы сатушыдан қосымша кепілдік
__________________________________________________________________________
1. Единообразный Торговый Кодекс США. 1969г.
құжаттарын тіркеуін талап ете ... ... ... ... ... жариялайды. Егер сатушы ескертілген рекламацияға ... ... ... орындалуына кепілдік бермеуі, шарттың орындауыннан
бас тарту болып есептеледі. Осыған байланысты кепілдік мәселесін қарастыру
кезінде ... ... ... ... суда ... сілтеме жасайды.Кейбір жағдайларда
кепілдік ауызша нысанда, ал кейбір жағдайда жазбаша ... ... ... ... бұзуды алдын-ала болжау мәселесі 1980 ж ... ... ... ... ... Вена ... 1
бөлімінің 5 тарауында қарастырылған. Осы ... 71 б ... ... ... ... тарапқа екінші тарап өзі міндеттерін орындай
алмау жағдайлары белгілі болғанда, бірінші тарап ... ... ... Осы ... 3 ... мәмілені тоқтатқан тарап тез арада
рекламация жармялауға міндетті. Егер екінші ... ... ... ... ... жариялаған тарап мәмілені тез арада ... ... ... Осы ... ... ала ... ... концепциясы Қазақстан
кәсіпкерлерінің коммерциялық тәжірибесінде қолдану өте ... әрі ... бұл ... ... ... кәсіпкерлер бағаның өсуін бақылап,
нарықтық экономиканың басқа да өзгерістеріне жеңіл түрде төтеп бере алады,
сонымен қатар ... ... ала ... жол ... ... ... Қазақстан Республикссындағы сыртқы экономикалық мәмілелердің жаңа
түрлері.
Сыртқы экономикалық қатынастардағы Қазақстан Республикасының
шаруашылық ... ... ... ... сыртқы
экономикалық мәмілелердің жаңа ... ... ... себеп болды.
Осындай мәмілелердің түрлеріне банктік қызметтегі ... ... ... мәмілелер, лицензиялық қызметтегі франшизинг
мәмілелері, концессиондық келісімдер, мұнай және газ ... ... ... ... ... ... ... түрлері
дамыған шетел мемлекеттерінде сәтті қолданысқа ие және осы мәмілелердің
қолданудың теоретикалық базасы өте ... ... ... заң
әдебиеттерінде осы мәмілені ... ... ... ... ... жатыр. Біздің тәжірибеде осы мәмілелердің түрін
қолдану тәсілі батыс елдердің тәжірибесінен ... ... Сол ... ... түрін дамыту қазіргі таңда өте қажет. Осы мәмілелердің түрлері
«Қазақстан ... ... ... ... ... ... және «Қазақстан Республикасының банк
және банктік ... ... ... ... ... ... көрсетілген
жаңа мәмілелердің ішінен лизинг, факторинг және форфейтинг мәмілелеріне
анықтама беріп өтемін.
Лизинг. ... ... ... ғұрыптық сыртқы экономикалық
мәмілелермен қоса, соңғы он ... ... ... экономиканы дамығанын
көрсететін сыртқы экономикалық қатынастарда жаңа ... ... ... ... ... әр түрлі елдердің кәсіпкерлік қызметтегі шаруашылық
субъектілерді ... ... ... ... ... ... ... 50 жылдардың басында АҚШ-та, 60 жылдарда Батыс ... ... ХХ ... ... 80 ... ... ... заман экономикасының
салаларында кеңістіктік өңдеуді тарады.
Қаржы лизингі шарттар ... ... ... ... ... түрі ... қалыптасты. Кейбір елдердің заңнамасында
лизинг- аренданың ... түрі ... өз ... ... ... ... арендаға беру және осы қызмет түрінен ( арендалық төлем ретінде )
пайда табу мақсатында жасалған коммерциялық қызметті ... ... ... ... ... лизингінің құқықтық реттелуі
нормаларға негізделеді және ... екі ... ... ... ... ... унификациялау құқығының тәртібі негізінде құрылған
унификациялау нормалары; 2) ... ... ... ... ... қоса коллизиялық нормалар және ұлттық заңнаманың ... ... ... ... ... ... тәжірибесінде дамуы
лизинг туралы көптеген елдердің ұлттық заңнамасын үйлестіруге ... ... ... 1988 ж 28 ... күні Оттавада Халықаралық қаржы
лизингі туралы УНИДРУА Конвенциясы қабылданды. Оттавада Конвенциясының 3 б
сәйкес осы ... ... ... мен лизингалушының
коммерциялық мекемелері әр ... ... ... ... қатысты қолданады.
Оттавада Конвенциясына сәйкес қаржы лизингі екі шарт түрімен
жасалады:
лизингалушы мен ... ... ... ... мен жіберуші арасындағы
сатып алу-сату шарты;
лизинг алушы мезгілді төлемдердің орнына ... ... ... ... ... мен ... ... арасындағы лизинг шарты.
Лизинг жалға беруден (аренда) айырмашылығы-жалға ... екі ... ... ... және ... ... ал лизингте үш қатысушы: лизинг
беруші, лизинг алушы және жабдықтаушы болады.
Лизинг сәйкесзі «to lease» ... ... ... ... ... білдіреді. Лизинг-бұл лизинг ... ... ... тиесілі құрал-жабдықтарды, машиналарды, ЭЕМ, ... ... ... және ... ... ... ... лизингтік төлем төлеу шартымен, белгіленген мерзімге
пайдалануға ... ... ... беру ... ... операциялары несиелік операциялармен ұқсас
болып келеді. Алайда, ... ... бір ... ... ... ... төленіп, мерзімі аяқталғаннан кейін де лизинг
объектісінің лизинг берушінің меншігінде қала ... ... ... ... банктің меншік объектісі ретінде қарыз алушының берген ... ... ... түрлері бар. Барлық лизингтік
операциялар екі түрге бөлінеді: шұғыл және қаржылық лизингтер.
Шұғыл лизинг – бұл ... ... ету ... ... оның ... ... және мүліктің құнын толық өтелумен сипатталады.
Қаржы лизингі – бұл уақытша пайдалануға ... ... ... ... өзінің толық аммортизациялық төлеп шығуымен немесе өзін-өзі өтеумен
байланысты сипатталады (1(.
Қаржы лизингі ең алғаш рет ... ... ... күші бар ... және ... басқа да міндетті ... ... ... ... ... және ... Республикасының Азаматтық
Кодексінің Ерекше бөлімінің 29 тарауында бекітілген.
Қазақстан Республикасы Президентінің ... күші бар ... ... ... да ... төлемдер" туралы Жарлығы қазіргі кезде Қазақстан
Республикасының Салық Кодексі деп аталады.
Қазақстан Республикасының Салық Кодексінің 74 б сай ... ... ... ... үш ... ... ... жасалған лизинг
шарты бойынша мүлікті беру егер ол мынандай талаптардың біріне сай ... ... ... меншігіне беру және лизинг алушыға ... ... алу ... құқық берілуі лизинг шартына айқындалса;
қаржы лизингінің мерзімі қаржы лизингі бойынша берілетін ... ... 75 % -нен ... лизингінің барлық мерзімі үшін лизинг төмендегілердің ағымдағы
(дисконтталған) құны қаржы лизингі ... ... ... ... 90 ... ... қызмет 202-203 беттер.
2. Қазақстан Республикасының Салық Кодексінің 74 бабы.
асса, ол ... ... ... ... ... ... және ... тәжірибеде қолдынылатын
мынандай
түрлері бар:
Ішкі лизинг – бұл, оның қатысушыларының бір ... ... ... ... ... – бір тарап немесе барлық тараптардың әр елден
болып келуін сипаттайды.
Сыртқы лизинг ... және ... ... бөленеді. Экспорттық
лизингте шетел лизинг алушы болса, импорттық лизингте шетел ... ... ... операцияларының техникалары 1 және 2 схемаларында көрсетілген.
Лизинг операциясының техникасы (1 схема)
1) құрал-жабдыққа тапсырсс ... ... үшін ... ... жеткізу;
4) лизинг төлемдер.(1 (
Кейде лизингтік компанияның лизинг ... ... ... ... ... ... жағдай да болуы мүмкін, онда ол ссуда алады. Мұндай
операцияны қосымша қаражат тартатын операция деп атайды.
Тәжірибе көрсеткендей, лизинг ... ... ... ... ... ... ... операцияларының үлесіне тиеді. Лизингке беруші
лизингке беретін активтер құнының ... ... бір ... ... ... ... іс. ... Г.Д. Правовое Регулирование внешне экономических контрактов в РК.
Алматы-1996ж. ст-109.
ұзақ мерзімді несие алады. Мұндай лизингтік төлемдер мен ... ... ... ету ... болып танылады.
Лизинг операциясының техникасы (2 схема)
.
1) Банк мен лизинг компаниясы арасында ... ... шарт ... ... ... ... алған несиені құрал-жабдық үшін жабдықтауға төленеді;
3) Жабдықтаушы лизинг компаниясына құрал-жабдығын сатады;
4) Лизинг компаниясы мен ... ... ... ... ... ... ... Жабдықтаушы құрал-жабдықпен жабдықтайды;
6) Лизинг алушы кәсіпорын пайдаланғаны үшін лизингтік төлемдер жүргізеді;
7) Лизинг компаниясы ... ... ... ... үшін ... ... ... төлемдердің жалпы сомасының есебі төмендегідей
формуламен есептеледі:
ЛТ = АА +НТ + КТ + ҚТ + ...... ... жалпы сомасы;
АА – ағымдағы жылдағы аммортизациялық аударымдар сомасы;
НТ – лизинг берушінің несиелік ресурстары пайдаланғаны үшін төлемі;
КТ –лизингтік ... шарт ... ... ... үшін ... комиссиондық төлем;
ҚҚС – лизинг берушінің көрсеткен қызметі үшін лизингті ... ... ... ... салық.
Амортизациялық аударымдар (АА) соммасының формуласы:
БҚ х На
АА= ____________
100
мұндағы,
БҚ – мүліктің баланстық құны;
На - амортизациялау нормасы, (%) ... ... үшін ... ( НТ) ... х ... ... лизинг берушінің пайдаланған несиелік ресурсының
шамасы;
НС- несие үшін сыйақы мөлшері.
Несиелік ... ( НР) ... ... ...... = ... ,
2
мұдағы,
Қб – мүліктің жыл басындағы құны;
Қа - мүліктің жыл аясындағы құны.
Комисиондық төлемнің (КТ) мөлшерінің формуласы:
НР х ... ... ... – комиссиондық сыйақы мөлшері.
Банктің қосымша көрсеткен қызметтері үшін төлемдер (ҚТ) есебі:
ҚТ= Ші + Шқ + Шж + ... – банк ... ... шығыстары;
Шқ - көрсетілген қызмет үшін шығыстар;
Шж -банктің жарнасына кеткен шығыстар;
Шб – басқа да ... ... мен ... ... ... ... себебі - оның қарапайым ... ... ... ... ... кепілге беретін мүлікі жоқ, сол себептен ... ... ... ... жол ... жүзеге асады:
лизингтік мәміле ... ... ... ... ... ... меншігінде қалып, лизинг алушы банкротқа ұшыраған ... ... ... ... (нақтырақ айтқанда, несиелік тәуекел бұл
сол ... ... ... ... басқа кәсіпопын тздестіруге
келеді);
лизинг 100 %-ға ... ... ... яғни ... қысқа мерзім
ішінде өзінің меншікті капиталын жұмсамай-ақ жаңа құрал-жабдықты ... ... өнім ... және пайда табуға мүмкіндік береді;
кәсіпорынға мүлікті ссудаға сатып алғаннан кейін лизинг ... ... ... бұл ... мүлік кепіл ретінде болады;
құрал-жабдықтың лизинг берушінің меншігінде болатындығына байланысты,
өнімнің құнына лизингтік төлемдер ғана қосылып, ... ... ... ... өзі ... Сөйтін, лизинг алушы салықтық жеңілдіктер
алады;
несие берушінің көзқарасымен ... ... ... ... да ... болмайды.
Лизинг операциялары тән кемшіліктер мыналар:
жалға алушы ... ... ... ... (әсіресе
инфляциядан) ештеңе ұтпайды;
ұйымдастырудың күрделілігі;
лизинг құны ... ... ... ... та ... ... ... лизинг берушінің басында болатынын ұмытпау қажет,
сондықтан да ол осындай ... ... ... үшін комиссияны көбірек
алуға тырысады.
Лизингктік мәмілелер. Лизинг мәмілелері Қазақстан Республикасының Азаматтық
Кодексінің 565 б қарастырылған. ... – бұл ... ... ... ... ... кемінде үш мәміле жасалады: 1) лизинг беруші
мен лизинг алушы арасында; 2) лизинг беруші мен жабдықтаушы арасында ; ... ... мен банк ... ... ... келу алдында клиентті толық қаржылық талдаудан
өткізеді. Лизингте ең маңыздысы, бұл ... ... ... бір ... ... ... Ол үшін құрал-жабдықтың қалдық құнының
сақтандыру жүйесі болуы тиіс. Лизингті алушы ... ... ... ... әр ... ... ... (өрттен, ұрлықтан және т.б.)
сақтандырады және ... ... ... ... ... ... жүргізуде кез келген лизингтік мәміле мынадай элеметтерді қамтуға
тиіс: объектісі; жалдау ... ... алу ... ... берушінің
меншіктік құқығы; тәуекелдер; жауапкершілік; техникалық ... ... ... ... ... 565бабы.
пайдалану; күту, жөндеу және жаңарту; зиян; қолайсыз жағдайлар, сақтандыру;
лизингтік төлемдер, комиссиялар; ... ... үшін ... ... алу
мүмкіндігі;
мәміле бұзу ... ... - ... ... ... жаңа ... пайда болуы; тараптардың қосымша
құқықтары; даулар мен арбитраждарды ... ... ... ... ... ... алуына байланысты күшіне енеді және т.б.); қажетті
ақпаратты беру ... ( ... ... ... қолдары;
тараптардың орналасқан жері; қосымша (материялдық және т.б. ... ... ... ... ... берушілерге лизингтік төлемдердің қайтатындығына кепілдеме
беру, лизинг жобаларына қатысушылар арасында тәуекелді бөлу арқылы әр түрлі
кепіл заттарын, ... ... ... ... ... беру және
сақтандыру жолымен, кей жағдайларда мемлекеттің ... ... ... ... ... сияқты банктік қызметте қолданылатын
мәміленің және ... ... ең көп ... ... ... түрі болып табылады. Факторинг мәмілесінің түрі англо-саксондық елдерде
ең алғашқы рет пайда ... ... ... ... ХІХ ғасырдың аяқ
кезінде 1889 жылы Англияда және ... ... ең ... ... ... факторинг өнеркәсібі жағынан дамыған Батыс ... ... ... кең ... және ... банктік
қызметінде үлкен қолданысқа ие.
Батыс елдерінде факторинг операцияларын арнайы ... ... ... және ... операциялардың ең танымал түрі
болып танылады. Факторинг ... ... ... ... ... ... қосқанда) мынандай: Еуропада -56 %, Америкада –30
%, Азиы және Тынық мұхит жағалауындағы елдерде - 13 % және ... 1 ... ... – бұл ... және ... үшін қаржыландыру
көзіне сілтейтін қысқа жолды білдіреді.
Факторинг сатушылардың сатып алушыларға сатылған тауары үшін ... ... ... ... формасындағы және ашық шот түрінде
рәсімделетін коммерциялық ... ... ... ... айналам капиталын несиелеумен ұштасатын, сауда-
комиссиондық операциялардың бір түрі. Бұл ... ... ... ... 90 %-ға ... төлеу шартымен сатып алады.
Факторинг – бұл тауарларды немесе қызметтерді ... ... ... ... білдіреді. Факторингтің мақсаты – кез келген
несиелік ... ... ... ... ... ... ... Нарық экономикасы дамыған елдерде төлемдердің сақталу мерзіміне
басты көңіл ... ... ... мен ... ... ... ... мен сатып алушылар арасындағы
қатынастардағы тәуекелдер мен ... ... ... ... ...... ... тауары мен көрсеткен
қызметтері үшін төленбеген төлем ... ... ... ... ... ... ... қатар қазақстанның
банк және банктік ... ... ... 3 бабына сәйкес – банктік қызмет
қатарына факторинг операциялары жатады .
Нарық экономикасы ... ... ... компаниялардың көбіне
еншілес фирмалары ірі банктермен бірігіп жұмыс жасайды.
Факторинг операцияларына үш тарап қатысады:
1. ... ... ... ... ... ... клиенттерінен шот-фактураны сатып алатын арнайы
мекеме.
2. Клиент (тауарды жабдықтаушы, несие ...... ... ... ... немесе
сауда фирмасы.
3. Кәсіпорын (қарыз алушы) - тауарды сатып алушы фирма.
Факторинг ... ... 3 ... көрсетілген.
Факторинг ұйымдастыру сызбасы ( 3 схема)
Өнімді ... ... ... ... қабілетін)
талдау
Жабдықтаушы ... ... ... ... ... ... ... толық талдау жұмысы
жүргізілген. Кәсіпорыннан тапсырыс алғаннан соң факторинг компания немесе
банктің ... ... ... апта ... клиенттің экономикалық
және қаржылық жағдайын зерттейді. Егерде кәсіпорын факторинг компаниясы
немесе банктің фактор бөлімінің ... бола ... ... ол ... сатып алушыға жіберілген барлық шот-фактураны тапсырады. Әр
бір құжат бойынша клиент төлеуге келісім алуға ... ... ... ... таныса отырып, сатып алушының төлем қабілетін
анықтайды. ... ... ... уақыты жеткен кезде ... ... ... алады.
Әлемдік тәжірибеде факторинг қызметінің құны мынандай екі ... оған ... ... ... ... ... барысында алынатын
комиссия және пайыз. Комиссия шот-фактура ... ... ... 1.5 – 2.5%) ... ... ... ... комиссия соммасы да өсіп отырады. Факторинг ережесі ... үшін ... ... ... ақша ... ... мерзімге
несиелер нарығы) мөлшерлемеден 1 – 2 %-дай жоғары болып келеді.
Факторинг операцияларының жүзеге асырылуы ... ... ... ... ... ... ... жасалу шарттары
көзделеді: төлем талабының ... ... ... ... ... ... өтеу сый ... мөлшері, факторинг мәмілесін бұзу
жағдайлары және тараптардың ойлары бойынша басқа да мәмілелер.
Сонымен ... онда ... ... алған міндеттемелерін
орындамай алмаған жағдайлардағы жауапкершіліктері де қарастырылады. ... ... ... ... бірі ... ... тиіс. Факторинг
бөлімі өзіне алған міндеттемесін орындай алмаған жағдайда, оны құрушы банк
материалдық дауапты болып табылады.
Факторингтің екі түрі ... ... ... және ... Тарихта оның ауқымды түрі бірінші пайда болған. ... бұл – ... ... ... және ... ... айырысу, несиенің сақтандыру және т.б. қамтитын клиеттерге қаржылық
қызмет көрсетудің әмбебап жүйесін сипаттайды. Клиенттің ... ... ... өндіру болып табылады.Бұл жүйе клиент – кәсіпорынға өндіріс пен
өнімдерді сату шығындарын қысқартады. ... мәні ... ... ... ... ... берілетін несиені білдіреді.
Соңғы жылдары шектеулі факторингте біршама дамып келеді. Шектеулі
факторинг бірнеше ... ... ... ақша алуға
құқығын беру, қарызды төлеу және т.б. Шектеулі факторинг клиент-жабдықтаушы
жөнелткен тауары үшін берілетін ... ... ал ... ... ... ... сипаттайды. Факторинг операциялары ... ... ... ... ... ... төлейді, ол өзінің
экономикалық мазмұны жағынан несие үшін ... ... ... операциясы, бүгінгі таңда, отандық ақша нарығынлда дами ... ... ... сынағы, негізінен, 1988жылы КСРО Өнеркәсіп құрылыс
банкімен жүзеге ... ... өзге де ... ... ... ... бастады. Сөйтіп, 90 жылдардың басындағы төлем
дағдарысы ... ... ... үшін ... ... ... ... күні бүгінге дейін бұл операцияларға
салғырттық танытуда.
Факторингтің бірегей ... ... құру үшін 1988 жылы ... ... ... ... Халықаралық факторинг туралы кез
келген мәміле төлемде берілгендердің кемде екеуін қамтуға тиіс:
аванс және несие беру ... ... ... ... ... ... ... бухгалтерлік жағынан
өңдеу;
борышқордан ақшалай қаржы алу;
жабдықтаушыларды олардың борышқорларының ... ... ... ... Факторинг операциялар банктер және арнайы ұйымдар
арқылы жүзеге асырылады. Ол үшін бактерде ... ... ... ... ... ... 4-ші ... көрсетіледі.
Факторингтік операциялардың төмендегілер бойынша жасалмайтынын ескеру
қажет:
жеке тұлғалардың қарыздық міндеттемелері бойынша;
бюджеттік мекемелердің қойылатын талаптары ... ... ... ... немесе төлем қабілеттіліксіз деп
танылған кәсіпорындар мен ұйымдардың міндеттемелері бойынша;
кәсіпорындардың филиалдары немесе бөлімшелердің міндеттемелері бойынша.
Факторинг негізінен жабдықтаушы мен ... ... ... ... себебі ол жабдықтаушының қаржылық ... ... ... ... ... ... ... бақылауды білдіреді.
Факторингтік операциялар (Схема 4)
Факторингтің ашық және жабық түрлері болады. Ашық факторингке ... ... ... қатысатындығы туралы алдын ала хабардар етеді.
Жабық факторингте берешекке факторингтік келісім шарттың болуы туралы айтып
жеткізеді.
Форфейтинг. Форфейтинг пен ... ... ... ... болып
келеді. Бірақ форфейтингтің факторингтен айырмашылығы – форфейтинг сатқан
тауарлар мен қызметтерге ... ... ... сату ... ақшалай
қаражаттарды қарызға алумен байланысты бір рет ... ... ... ... ... ... орта ... ұзақ мерзімді несиелеумен байланысты юолса, ал ... ... ... не бары 6 айды ... сөзі ... ... “a ... аударғанда “құқықтан бас
тарту” дегенді білдіреді. Фофейтинг ... ... ... ... барысында пайда болатын және алдағы уақыттарда өтелуге тиісті
міндетемелерді сатып алуды білдіру үшін пайдаланылатын ... ... ... ... орта ... қаржыландырудың
балама тәсілдеріне жатады.
Форфейтинг - бұл форфейтордың, яғни ... ... ... арнайы
компанияның экспорттерға импортердің төлеуге тиісті төлем талабын сатып
алуы.
Фофейтинг мәмілесі бойынша, алдымен экспортер ... ... ... импортерды іздейді. Ал импортер болса, оған жай ... ... яғни ... ... ... ... ... Егер вексель
берушінің беделі немесе қаржылық жағдайы жақсы болса, онда вексельге кепіл
беру талап етілмеуі ... ... ... ... векселі бойынша
авальшыны (төлеуге кепіл беруші тұлға) табады. Осы ... ... ... ... банк несисінің сомасы мен мерзімі, сатып алушының төлем
қабілеттілігі, аваль берушінің қаржылық жағдайы.
Форфейтинг мәмілесінде 3 ... ... ... яғни тауарды орта мерзімді
несиеге беруші;
2. импортер, яғни тауарды несиеге алушы;
3. форфейтор, яғни ... ... ... ... ... ... 5 ... берілген.
Форфейтор мәмілесінің техникасы (схема 5)
мәмілеге қатысушылар арасында келісім – шарт жасалады;
тауарларды несиеге ... ... (5 - 6 ... ... береді;
аудармалы вексельді қайта сатады;
аудармалы вексельді есепке алып, оның 70 % - дай мөлшерінде банк ... ... ... ... ... міндеттемесін өтейді.
Форфейтинг мәмілесі бірнеше кезеңнен тұрады. Бірінші кезеңде мәміле
дайындалады. Бұл кезеңде ... ... ... ... ... бастаушылар болады. Экспортер үшін кепілдемеге ... ... білу ... ... бірге, осы кезеңде форфейтор
экпортердың өтінішін қарайды. Екінші кезеңде, болатын ... ... ... Содан кейін барып, форфейтор - банк несиелік талдау
жүргізеді. Келесі ... ... ... ... және оған ... яғни ... бір тұлғаның кепіл беруін талап етеді.
Форфейтинг механизімін мынандай екі мәміле түрінде пайдаланады:
1. Қаржы мәмілесінде - орта мерзімді ... ... ... іске ... мақсатында.
2. Экспорттық мәміле бойынша - шетелдік сатып алушыға несиеге
тауар бергені үшін ... ... ... ... ... ету ... ... мерзімі 180 күннен 5 ... ... ... кей ... - 7 ... үшін форфейтингтің мынандай артықшылықтары бар:
вексельді форфейтор-банк сатып алғаннан кейін, экпортер валюта ... ... яғни бұл ... ... өзі кешкді;
уақытын кешіктіріп төлеугу берген операцияның қолма-қол ақшамен ... ... ... ... ... тез арада жақсарады,
яғни экспортер тауарды жөнелткеннен кейін бірден банктен қаражат алады;
пайыз мөлшерлемесіне байланысты да тәуекел болмайды, ... ... ... ... мөлшерлемесі негізінде жүзеге асырылады;
құжаттаудың қарапайымдылығы және оны рәсімдеудің жылдамдылығы;
форфейтор-банк несиелеу операциясына қарағанда өте жоғары ... ... ... ... ... ... ... елдерінде алғаш
пайда болған. Қазіргі кезде форфейтинг операциясы бойынша ... ... ... және ол осы ... ... бірегейі болып
табылады. Ал, біздің елімізде бұл операция маңызды ... ... ... ... ... ... ... жолға қойылмауымен байланысты және
т.с.с.
Форфейтингтеуге әдетте, сауда тратталары (аударма ... ... ... ... ... мөлшерлемесінің құрамдас элементтеріне мыналар
жатады:
еуровалюталар нарығындағы несиенің құны (ЛИБОР - ... ... ... ... ... құны және ... ... байланысты тәуекел құны
0.5 - тен 6 %-ға ... ... ... ... ... қатысты форфейтордың шығындары (0.5 %-ға дейін жылдық);
міндеттеме үшін ... ... (1 - 1.5 % ... ... ... ... ... түрлері.
1. Сыртқы экономикалық мәмілелерді Қазақстан Республикасының Азаматтық
Кодексінің коллизиялық ... ... ... ... ... ... ... кезінде коллизиялық
мәселеге көп көңіл бөлу ... ... ... ... элементі
шиеленістірілген азаматтық құқықтық қатынастарға ... ... ... ... ... ... норма белгілі бір мемелекеттің
халықаралық элементі шиеленістірілген ішкі ... ... ... әр түрлі негіздер арқылы және коллизиялық жалғаулардың нысандары
арқылы жүзеге асады:
біржақты, қай елдің құқығы ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының мемлекеттік тізіміне енгізілген
қозғалмайтын ... ... ... ... ... ... бағынады (Қазақстан Республикасының Азаматтық Кодексінің 1104 ... ... ... ... ... 1106 б 2т, 1111б 2т, 1116 ... 1123 б және басқада баптарда көрсетілген.
екіжақты, нақты бір елдің құқығын атамайды, тек қана қай ... ... ... ... Осы ... ... көп тараған түрі
«жапсырма формулалары » деп аталады. Екіжақты нормаларға көп ... ... ... Азаматтық Кодекстегі коллизиялық ... ... ... ... ... ... ... кезінде, ең алдымен
«тараптардың автономды еркіндігі» принціпіне көп көңіл бөлу ... ... ... ... ... ... автономды еркіндік принціпі
коллизиялық нормалардың бастамасы ретінде қарастыруға ... Бұл ... ... ғана ... сонымен бірге батыс елдерінде үлкен
қолданысқа ие. ... жылы ... ... институты «тараптардың
автономды еркіндігі» принціпін Халықаралық жеке ... ... бірі ... ... ... ... принціпі көтеген
халықаралық конвенцияларда бекітілген. Мысалы: ... ... ... ... ... ... алу-сату Конвенциясында, 1994 ж Халықаралық
конвенцияларға қолданылатын құқық жөніндегі Америкааралық Конвенцияда ... ... мүше ... заңнамаларында көрініс тапқан. [1]. Отандық
доктрина мен тәжірибеде автономды еркіндік ... ... ... көзі ... ... коллизиялық нормалардың бірі ретінде
қарастырылады [2]. Халықаралық жеке құқықта осы принціп ... ... ... бір ... құқығын таңдауды білдіреді [3]. Осыған ... ... ... ... ... ... қай ... құқығымен
мәмілелерді реттейті туралы алдын ала келісуі қажет. Аталған келісімнің
болмау себебі үлкен қиыншылықтарды ... ... ... Международное часное право. Ст-285
2. Л.А.Лунц. Международное часное право. Юр ... ст ... Г.Б. ... ... ... прменению к международным договорам
купли – продажи товаров. Алматы-1999. ст21.
Сыртқы экономикалық мәмілелерге қатысты ... шешу ... ... принціптеріне үлкен көңіл бөлу қажет. Сол ... ... ... ... ... ... ең ... принціпі
ретінде қарастыру жөн. Тараптардың ... ... ... ... ... ... ... қолданылады. Сонымен осы
принціп коллизиялық нормалардың жалғауы ретінде қарастырылады. Бұл принціп
Қазақстан Республикасының ... ... ... тапқан. Азаматтық
кодекстің 1112 бабына сәйкес – егер Қазақстан ... ... ... ... шарт ... ... ... елдің
құқығымен реттеледі. Шарттың тараптары тұтас алғанда шарт үшін де, оның
жекелеген бөліктері үшін де ... ... ... ... (Қазақстан
Республикасының Азаматтық Кодексінің 1112 б 3т). Осы баптың 4 тармақшасына
сай шарттын тараптары ... ... кез ... уақытта, шарт жасасу
кезінде де, одан кейін де таңдап алуы ... ... шарт ... өзгерту туралы да кез келген уақытта уағдаласа алады.
Қазақстан Республикасының заңнамасы тараптардың келісімі болмаған
кезде ... ... ... ... ... ... Азаматтық Кодексінің 1113 б сай шарт ... ... ... туралы келісімі болмаған кезде ол шартқа:
сатып алу-сату шартында - сатушы;
сыйға тарту шартында ... ... ... ... беру ... - арендаға беруші немесе жалға
беруші;
мүлікті тегін пайдалану шартында - ... ... ... - ... ... - ... ... шартында - экспедитор;
қарыз немесе өзге де кредит шартында - кредит беруші;
тапсырма шартында - сенім білдірген ... ... ... - ... ... ... шартында - сақтаушы;
12) сақтандыру шартында - сақтандырушы;
13) ... беру ... - ... ... ... беру ... - ... салушы;
15) айрықша құқықты пайдалану туралы лицензиялық шартта - ... ... ... ... ... жері ... ... орны бар елдің
құқығы қолданылады [1].
Халықаралық жеке құқықта «жапсырма ... деп ... ... ететіні туралы жоғарыда айтып кеткен болатынбыз және
осы жалғаулар құқық ... ... ... ... ... ... ... формулалары Азаматтық Кодексте кеңінен қолданады және осы жапсырма
формулаларын атап кету қажет деп ... ... жеке заңы « lex ... » және оның екі нұсқауы
қолданылады:
ұлттық заң « lex nationalist» ... ... заң « lex ... ... ... ... Азаматтық Кодексі . Алматы-2003. 1113 бабының
1 тарм.
бойынша бұл жеке ... ... жеке заңы деп ... ... ... Кодексінің 1094 б 1т). Тұрақты тұратын елдің
құқығы «lex domicilii» Азаматтық кодекс бойынша бұл ... ... ... ... ... ... заң ретінде «lex patriae»
мәмілеге қатысушыларды ұлттық заңнамасы қолданылады. Осы ... ... ... ... ... байланысты және өте жақсы таныс ... ... Жеке ... жеке заңы «lex ... » ... Азаматтық Кодексінің 1094 бабында көрініс тапқан. ... ... ... табылатын елдің құқығы оның жеке заңы болып саналады.
Адамның екі немесе одан көп ... ... ... адам неғұрлым тығыз
байланысты елдің құқығы оның жеке заңы болып саналады. Ал азаматтығы жоқ
адам тұрақты тұратын ... ... ол ... жеке заңы ... ... ... берген елге келетің болсақ, баспана берген ... ... жеке заңы ... ... ... жеке заңы « lex ... », ... заңы « lex
patriae» және ұлттық « lex ... ... ... тараптары үшін өте
оңай және қолайлы болуы мүмкін. Бірақ мәмілеге қатысушы тараптар әр түрлі
елдің ... ... ... осы ... ... ... туғызады және
тараптар арасында ұлттық заңды таңдау кезінде көптеген ... ... ... ... ... мәміле біржақты болғанда осы
жалғауды қолдану өте оңай болып ... Егер ... ... мәмілелер
көпжақты болған кезде тараптар осы мәселе жайында келісуі қажет.
2) Азаматтық – ... ... ... ... заң ... Осы ... Қазақстан Республикасының Азаматтық Кодексінің 1112
б көрініс тапқан. Осы Азаматтық ... 1112 б сай егер ... заң ... өзгеше көзделмесе, шарт тараптардың
келісімімен таңдалған елдің ... ... ... осы ... ... ... принціпі ретінде қарастырамыз.
«Lex voluntatis» бойынша мәміленің тараптары сыртқы ... ... ... ... ала ... ... туралы келісуі қажет.
Егер осы келісімнің болмауы басқа коллизиялық ... ... әкеп ... ... ... осы жалғау сыртқы ... ... үшін өте ... ... еді. ... ... коллизиялық нормалардың жалғауы ретінде акт жасасқан жердің заңын
« lex loci actus» қарастыра кетуге болады. « Lex loci actus» -ты ... ... әр ... ... болады:
- мәміле жасасқан жердің заңы «lex loci contractus»;
- мәміле орындалатың жердің заңы «lex loc solutionisi»;
- зиян ... ... заңы «lex loci delicti ... ... ... ... ... жасақан жердің заңы «locus ... ... ... ... заңы «lex loci ... көне ... келе
жатқан әдет-ғұрыптық қағида болып табылады. Осы заңның құндылығы, әрбір
мәміленің жасасатын жерінің болуы болып ... ... қоса ... жері ... ... үшін ... және осы ... тараптарды
теңестіреді. Мәміленің
1. Комментарии Гражданскому Кодексу Республики Казахстан.
нысаны мәміле жасақан жермен анықталған жағдайда осы ... ... қоса , оның ... ... және осы ... ... біртұтастығын қамтамасыз етеді.
Қазақстан Республикасының Азаматтық Кодексінің 1094 б 3т сай ... ... зиян ... ... пайда болатың міндеттемелерге
қатысты азаматтық әрекет қабілеттілігі мәміле жасалған елдің құқығы бойынша
анықталады. Осы принциптің қолданылуының қиыншылық ... ... ... . Бұл ... ... экономикалық мәміле жасасу жерін ... ... ... контрагенттер сыртқы экономикалық мәміле жасасу
кезінде тікелей өздері қатыспайды. Кей жағдайларда мәміле хат, факс ... ... ... ... ... жасалуы мүмкін. Басқа сөзбен
айтқанда мәміле қатыспаушылар арасында жасалады.
Л.А.Лунстың «lex loci ... ... ... жасалса, осы
принципті қолдану үлкен қиыншылықтарға әкеп ... деп ... ... ... хат алмасу арқылы жасасқан мәміле –
тұлғамен оферта ... ... ... ... ... мәміле жасалды және
заңды деп саналады. Қазіргі таңда «lex loci ... ... ... және конкурстарда жасалған мәмілелер үшін қолданылады
(1(.
Мәміле орындалатын жердің заңы «lex loc ... ... ... ... ... К.Савиньи мен Баттиффоль шығарған. Савиньидің
доктринасы өткен ғасырдың жартысында өндірілген ... ... әр ... ... ... ... орны ... оны тек тауып дұрыс анықтау
қажет деп тұжырымдайды. ... осы ... «lex loc ... ... ... ... ... мәміленің орындалуы мәміле жасасудың соңғы
мақсаты болып ... сол ... ... ... жері оның ... пункті ретінде қарастырылуы қажет (2(.
Осындай позицияны француз ғалымы Баттиффоль ... және ... ... әр бір мәміленің мәні, оның орындалуында болып табылады
(3(. Баттиффольдің көз қарасын қорындылай келе ... ... ... қарастырамыз. Иссадтың айтуы бойынша ... ... ... әрекет етуінің тәжрибиесі ретінде тараптар үшін маңызы бар ... ... ... өз бетінше шарт жасасу ғана емес, оны өзара
орындау болып табылады» (4(.
3) Зиян ... ... заңы «lex loci delicti ... ... ... ... 1117 б ... тапқан. Осы баптың
бірінші тармағына сай зиян келтіру салдарынан туындайтың ... ... мен ... зиян өтеу ... ... ету үшін негіз
болған іс-әрекет немесе өзгеде мән-жай ... ... ... ... Ал шетелде зиян келтіру салдарынан туындайтың міндеттемелер
жөніндегі құқықтар мен міндеттер, егер ... сол бір ... ... ... ... ... Г.Б. Право, подлежащее прменению к международным договорам
купли – ... ... ... Вольф. Международное часное право. М-1948ж ст 461-462.
3. Batiffol H. Lagarde P. Droit International Law.p-231
4. ... ... ... ... ... сол мемілекеттің құқығы бойынша ... Егер ... ... өтеу ... ... ... ... болған өзге де мән-жай Қазақстан
Республикасының заң актілері бойынша заңсыз ... шет ел ... ... ... ... ... жасақан жердің заңы «locus regit
formam actum» Азаматтық ... 1104 б ... Осы ... ... ... ол ... жердің құқығына бағынады. Алайда шет елде
жасалған мәмілені, егер Қазақстан ... ... ... ... сақталмауы салдарынан жарамсыз деп тануға ... кем ... ... Қазақстан Республикасының азаматты болып
табылатын сыртқы экономикалық мәміленің жасалған ... ... ... ... ... елінің заңы «lex venditoris». Қазақстан Республикасының заңдамасы
бойынша «lex venditoris» шарт тараптарының қолдануға тиісті ... ... ... кезде қолданылады.(1(
Исбаеваның пікірі бойынша «lex venditoris» сатып алу – сату шартында
сатушының заңы, оның ... ... ... ... заңы ... ... алу –сату шартында сатып алушының міндеті тек қана ... ... ... бұл ... ... ... сатушыға жүктеледі. (2(.
Сатушының басты міндетті сатып алушының меншігіне тауарды жеткізумен қоса
тәуекелділікпен жауапкершілікке ... ... ... 1955 жылы және 1986 жылы ... алу – сату ... ... ... заттарға қолданылатың
құқық туралы Гаага Конвенциясында ... ... Осы 1955 ж ... ... тауарларды сатып алу-сату шартына байланысты
тараптар ... ... ... ... ала ... ... ... сатушының тұрақты жерінің заңы қолданылады. Дәлірек айтсақ осы іс
сатушының ішкі заңымен ... ... ... ... ... ... Конвенцияның 8 б
сай тараптар арасында қолданылатын құқық жайында келісім болмаған жағдайда,
осы сатып алу-сату шартына мәміле жасасу ... ... ... ... ... заңы қолданылады. Кейбір жағдайларда сатып
алу–сату шарты мәмілеге тығыз байланысты елдің құқығы ... ... ... ... ... ... «lex loci activity» қарастырып
кетсе болады. Қазақстанның заңнамасы бойынша жеке ... ... ... ... ... ... ... қолданылады. Қазақстан
Республикасының Азаматтық Кодексінің 1095 бабында жеке ... ... ... және соған байланысты құқықтар мен міндеттемелердің болуға
қабілеті жеке адам, жеке кәсіпкер ретінде тіркелген елдің құқығы ... ... елі ... жағдайда жеке кәсіпкерлік ... ... ... елдің құқығы қолданылажы.
7) Мәмәле тығыз ... ... ... ... ... «lex ... Комментарий Гражданскому Кодексу Республики Казахстан. Алматы. Жеті-
жарғы 2000. ст-736.
2. Испаева Г.Б. ... ... ... к международным договорам купли
– продажи товаров. Алматы-1999. ст- 68.
құқықпен тығыз байланысты болғандықтан, осы ... «law of ... ... of the ... деп ... Осы принціп Қазақстан Республикасының
Азаматтық
Кодексінің 1084 б 2т көрініс ... ... ... үшін ... ... ... ... мүмкін болмаған жағдайда, шарттың шешіміне тығыз
байланысты елдің құқығы қолданылады. Ал 1084 б 2т ... егер ... ... ... ... ... шетелдік елемент шиеленістірілген
азаматтық-құқықтық қатынастар мен ... ... ... ... ... ... «lex cause» ... заңнамасымен бір. 1986 ж Халықаралық жеке құқықтың ... ... ... ... 28 б сай ... ... тараптар
арасындағы қолданылатын құқық туралы келісім ... ... ... ... елдің құқығы қолданылады.
Австрияның Халықаралық жеке құқық туралы заңының 1-ші ... ... ... деп аталады және осы принціпке сай жеке құқықта шетел
элементі шиеліністірілген қатынастары мәмілеге ... ... ... ... Сот ... заңы «lex fori», ... айтсақ дау қарастырылатын елдің заңы.
Қазіргі таңда біздің Азаматтық Кодексімізде осы принціп түрі ... ... ... осы ... сай сот ... ... орган
сыртқы экономикалықпроблемаларды шешу кезінде, осы қатынастардың ішінде
шетел элементінің бар екендігіне ... өз ... ... ... ... ... ... элементі шиеленістірілген істі қарастыру
кезінде, сот өз ... ... ... деп ... ... ... ... құқықтарында танылған (1(. Бұл принціптін түрін қолдану ... ... ... ... алып ... мүмкін.
Жоғарыда көрсетіліп кеткен коллизиялық жалғаулар сыртқы экономикалық
мәмілелердің түріне ... ... және осы ... ... ... ... мәмілелерге қатысушы тараптар мәміледен
туындайтын проблемаларды қай ... ... ... ... мәміледе
арнайы сілтеме жасайды. Сонымен коллизиялық нормалардың қайнар көзі, әрі ... ... ... автономды еркіндік принціп болып халықаралық
жеке құқықпен танылған және осы ... ... ... ... ... ... М.М ... часное право М-1998 . ст-84.
3.2 Сыртқы экономикалық мәмілелерге қолданылатын халықаралық сауда
арбитраждары.
Халықаралық ... ... ... ... ... ... тараптар арасында түсініспеушіліктер немесе даулар туындау мүмкін.
Осындай даулар мәміле ... ... және ... ... ... ... немесе сілтемелердің болмау салдарынан туындауы
мүмкін.
Сыртқы сауда тәжірибесі көрсеткендей көбінесе ... ... ... ... ... Егер ... ... даулар келіссөздер
арқылы шешілмесе, онда осындай даулар үштік немесе ... ... ... ... ... дау ... ... бірыңғай
келісімге келмесе, онда мәміледе осы істі ... ... ... ... ... ... ... сауда қатынастарынан туындайтын даулар екі түрге бөлінеді:
біріншіден, мемлекеттер арасында туындайтын даулар . Осындай ... ... ... ... ... міндеттерін орындамау салдарынан
туындауы мүмкін . Бұл даулар арнайы келіссөздер немесе ... сот ... ал кей ... ... ... тарап) арқылы шешіледі.
Сыртқы экономикалық қатынастардан туындайтын дауларды шешу кезінде БҰҰ-
ның Халықаралық сотына жүгінуге болады. Әрине ... ... ... ... ... ... ... үштік соттар шаруашылық ұйымдар арасындағы
және тараптар келісіміне негізделген азаматтық-құқықтық ... ... ... ... ... арбитраж туралы сілтеме
көрсетілмеген жағдайда, онда тараптар дау ... ... істі ... ... ... елдің мемлекеттік (жалпы сотар) ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік соттар (жалпы сотар)
арбитраждық соттар екеуі әр түрлі екенін ескеруіміз ... Сол ... ... ... механизімдерін шешетін арбитражды ішкі
шаруашылық ... ... ... ... керек. Егер шетелдік
арбитражға Халықаралық сауда ... ... онда ішкі ... ... ... дауларын шешетін алқа мен экономикалық
дауларды шешетін соттарды жатқызамыз.
Халықаралық арбитраж жалпы ... ... көп ... ие.
Біріншіден, сыртқы сауда қатынастарына қатысушы тараптар үшін тартымды
болып келеді; дауға ... ... ... келісім арқылы өздеріне қажетті
арбитражды және істі қарай алатын арбитрларды таңдау ... ... ... ... ... да өте ... себебі арбитрлар
сыртқы сауда дауларын қарау үшін арнайы мамандандырылған. Арбитрларға тән
келесідей белгілер бар: ... ... және ... ... ... байланысты істі қарау кезінде, қатысушы тараптармен бір-
бір арбитр таңдалады, осы арбитрлар суперарбитрді және ... ... Ал ішкі ... ... ... ... мүмкіндігіне ие болмайды.
Екіншіден, Халықаралық арбитраждарда дауға байланысты іс ... ... ... М.А. ... ... право. Ст-523.
қысқа мерзімде қаралады. Сонымен қатар ішкі соттарда істі қарастыру кезінде
көптеген мән-жайларға үлкен көңіл бөлінеді.
Үшіншіден, ... ... іс ... шығыны ішкі соттардан
қарағанда азырақ.
Төртіншіден, арбитраждық соттарда іс қарастыру процесі ... ... және осы ... оның құпиялығын қамтамасыз етеді.
Қазіргі таңда сыртқы сауда арбитраждары екі ... ... ... ... ( ... ... алқалар, ұлттық
сауда палаталарын мен ... ... және ... және жеке ... қарастыру үшін құрылған "ad-hoc" арбитражы.
Институттық арбитраждар. Арбитраждық іс қарауына байланысты ... ... ... үшін ... және әр ... әрекет ететін арнайы
мамандандырылған орган болып келеді. Осы ... ... ... ... және ... ... басқарма қызметін ... ... ... ережесі бойынша, арбитрлар өз қызметін регламен
негізінде жүзеге асырады және ... ... ... ... мен ... ... танымал арбитраждық институттар болып ... ... ... ... ... ... Арбиртажы
(Парижде), Лондондық Халықаралық Арбитраждық Соты, Стокгольмдағы Сауда
Палатасының Арбитраждық ... ... ... ... ... ... және ... Федерациясының Сауда
Өндірістік Палатасының Халықаралық Коммерциялық Арбитраждық ... ... ... ... ... ... шешетін және ардайым
әрекет ететін негізгі үштік соты ... ... іс ... ... ... Сотының алқасы және Қазақстан Республикасының Сауда
- Өндірістік Палатасының Арбитраждық Комиссиясы саналады.
Ad-hoc арбитраждық соты ... және ... ... ... ... арбитраждық трибунал болып танылады. Аd-hoc арбитражын жүргізу
кезінде, тараптар дауды шешу процедурасын таңдауға байланысты ... ие ... ... ... тараптар пайда болған дауды басқа
бір ... ... ... ... қарастыруға құқылы.
Осымен қоса аd-hoc арбитражының тағы бір ... ... кету ... ... арбитрлардың процесуалдық қызметін жүзеге асыру үшін БҰҰ
қамқорлығымен ... үш ... ... 1966 ж ... ... Еуропа Экономикалық Комиссиясының
Арбитраждық регламенті;
2) 1966 ж Азия мен Таяу ... үшін ... ... ... ... ... Арбитражының регламенті;
3) 1976 ж Халықаралық сауда құқығы үшін қабылданған БҰҰ Комиссиясының
арбитраждық регламенті.
Жоғарыда ... ... аd-hoc ... іс ... ... ... ... келеді және ол өзіне тән
факультативті ерекшеліктерге ие ... ... ... осы ... ... ... ... жасағанда ғана қолданылады. ... ... 1976 ж ... Бас ... ... ... арбитраждық регламенті жақсы танымал және үлкен
қолданысқа ие.
Көрсетілген барлық регламенттерге сай аd-hoc ... үш ... бір ... ... мен ... ал осы ... ... тағайындайды.
Жалпы нормаларға сай, халықаралық коммерциялық арбитраждың соттары
тараптардың жазбаша келісімінің негізінде ... ... ... ... Осыған байланысты тараптар арасында істі арбитраждың қарауына беру
туралы келісім болған ... ... ... іс ... ... ... тараптар арсындағы арбитраждық келісімнің екі түрі ... ... ... ... ... ... ... үштік соттың қарауына
беру туралы арбитраждың келісімі болған жағдайда, осы ... ... ... деп ... ... пайда болу мүмкін дауды арбитраждың қарауына беру шарты
арбитраждық сілтеме (compromissiove) деп аталады.
Әдетте тараптар ... ... ... ... ... ... шешудің тәсілін таңдау; дауды қарастыратын арбитраж; сотың
регламентін немесе белгілі бір елдің материалдық ... ... ... жері мен ... ... санымен және арбитрларды таңдау
тәсілі жөнінде. Мысал ретінде әр түрлі ... ... ... ... ... регламентін белгілеп кетуге болады. Бұл регламент
1985 ж қабылданып, оған ... ... мен ... енгізілді. Осы
регламентке сай, арбитраждық істі қарастыру кезінде тараптар өз қалауы
бойынша ағылшын ... ... не ... ... ұлттық құқықтық
нормасын қолдану және Англия территориясынан тыс жерде арбитраждық істі
жүргізу, сонымен бірге арбитраждық істі ... ... ... тіл ... ... қарастырылған. Лондондық үштік соттың арбитрларының
2/3 басқа мемлекеттерден тағайындалады. Сол себептен ... ... ... ... ... арбитраждық істі ... ... ... ... ... орыс ... және Астанада,
не Алматыда қарастырылуын таңдай алады.
1976 ж Халықаралық сауда құқығы үшін қабылданған БҰҰ-ң комиссиясының
бекіткен арбитраждық ... ... ... сай ... дауды қарастыру кезінде мәміледе көрсетілген мән-жайларды,
халықаралық құқықтың әдет-ғұрыптарын, сонымен қоса істі ... ... ... ... алу ... Егер ... ... істі
қарастыратын елдің құқығы анықталмаған жағдайда, арбитрлар осы іске ... ... ... ... ... қолдана алады.
Сыртқы экономикалық мәміледен тараптар арасында ... ... ... беру ... ... ... ... бар, осы
параграфқа бойынша істі қарастыру тәртібі мен арбитраждың шешімі екі тарап
үшін міндетті және осы ... ... ... ... ... көрсетілген.
Халықаралық сауда тәжірибесінде арбитраждың ... ... ... 20 ... ... ... ... келісімдер қабылданған болатын. Осындай келісімдерге Еуропа елдеріне
және келісімнің тараптары үшін маңызды орын ... 1923 ж ... ... Женева хаттамасы мен 1927 ж Арбитраждың шешімдерін мәжбүрлеп
орындату туралы Женева Конвенцияларын жатқызуға болады. Қазіргі таңда ... мен ... күші ... 1958 ж ... шешімдерін тану және ... ... ... Нью – ... ... ... ... шешімдерінің тараптармен
орындалмау салдарынан мемлекеттер арасында көптеген қиыншылықтарға әкеп
соқтырды. Сол себептен 1958 ж Нью – Йорк ... ... ... тану мен ... ... ... ретінде танылды. 1958 ж Нью ... ... 1 б сай осы ... ... ... тану мен ... талап еткен тараптардың мемлекетінен тыс, басқа мемлекеттің
территориясында арбитраждың шығарған қаулысын тану және ... ... Бұл ... ... ... тыс ... ғана емес, сонымен бірге арбитраждың ... ... ... ... елге қатысты қолданылады.
Конвенцияның 3 б сай әр бір келісуші мемлекет ... ... деп ... және арбитраждың шешімін жүзеге асырылуын сұраған
мемлекет, өзінің ... ... сай ... ... асырады. Арбитраждың шешімі жергілікті сотың шешімі ... ... ... ... [1]. Бұл ... 4 б-да шешімнің
танылуын және жүзеге асырылуын сұраған тарап арбитраждың ... ... ... ... үшін ... ... шешімін немесе оның
көшірмесін ұсынуға міндетті [2 ].
Нью – Йорк ... 5 б ... ... ... ... ... өтініші бойынша және осы тарап төмендегідей
дәлелдемелерді ұсынған ... ... ... ... ... алады:
егер қолданған заңға қатысты, олар әрекет - қабілетсіз деп танылған
жағдайда және ... ... ... заңы ... ... заңсыз болып
танылса;
егер қарсы талап бойынша арбитраждың тергеуі туралы ескертпесе;
егер мәміледегі ... ... ... арбитраждық келісімге жатпайтын
және қарастырмайтын мән-жайларға байланысты шешім шығарылған ... ... ... келісімге және арбитраждық іс орын алған елдің
заңына арбитраж органының құрамы немесе арбитраждық процеске сәйкес ... ... ... үшін ... ... ... орындаудан келесідей мән-жайларға байланысты бас
тартуға болады:
егер шешім мәжбүрлі түрде орындалу керек елдің заңы бойынша, қарастырылып
отырған дау ... ... бола ... шешімнің орындалуы жария тәртіпке қарсы келсе.
Сыртқы экономикалық дауларды қарастыру кезінде 1961 ж ... ... ... ... ... ... кетсе болады. Осы
Конвенцияның 1 б сай – ... ... ... ... жүзеге асыру
салдарынан туындайтын дауды ... ... ... ... мәміле
жасасу кезінде жеке және заңды тұлғалардың тұрақты жері әр ... ... ... ... Бұл ... 2 б 1т-да заңды тұлғаға
қолданатын ... ... егер ол ... ... заңды тұлғасы болып қарастырылған
__________________________________________________________________________
М.Г.Розенберг Контрак международной купли – продажи . ... ... , ... ... ... ... ... с коментарием международного коммерческого арбитража
. Минск-1997 ст 589.
жағдайда ол ... ... ... ... ие ... тараптарының қалауы бойынша:
1) дауды тұрақты арбитраждық органның қарауына беру ... ... осы ... ... дау осы ... регламенті арқылы қарастырылады;
2) қарастырылып отырған дау аd-hocарбитражының ... ... ... ж Сыртқы Сауда Арбитражы туралы Еуропа Конвенциясының 7 б-да
тараптар ... ... ... ... алатын құқықты өз қалауы
бойынша ... ... деп ... ... БҰҰ ... ... ... және Конвенция
сыртқы экономикалық қатынастарда Халықаралық Сауда ... ... ... ... ... атқарады. Бұл Конвенция БҰҰ-ның
Экономикалық Комиссиясының қамқоршылығымен ... ... үшін ... Кейін 1966 ж БҰҰ ... ... ... ... ... ... ... 1975 ж Халықаралық ... ... ... ... ... болады. Бірақ осы
Конвенцияның қолдану аясына қарай ... ... ол ... ғана ... қолданады.
Сонымен КСРО Еуропа Конвенциясына қатысушы болғандықтан, осы ... ... ... қолданылады.Сол себептен 1995 ж Қазақстан
Республикасы Президентінің жарлығы бойынша Қазақстан 1958 ж ... ... тану және ... асыру туралы Нью – ... және 1961 ж ... ... ... ... Еуропа
Конвенциясына мүше болды. Қазіргі таңда Қазақстан Республикасы басқа ... ... ... ... ... қосылу әрекеттерін
жүзеге асырып жатыр.
Қорытынды.
Сыртқы экономикалық ... ... ... ... ... жаза ... ең алдымен сыртқы экономикалық мәмілелердің түсінігін
анықтыдым. Сыртқы экономикалық ... бұл бір ... екі, не одан да ... ... ... басты қызмет орны әр түрлі мемлекеттерде
орналасқан және тауарды экспорттауға және импорттауға арналған сатып алу ... ... ... ... ... экономикалық деп тану үшін шетел
құқығын қолдану өте ... ... ... әрекет еткен 1991ж ССР кеңесі
мен Республикалардың негізгі Азаматтық заңнамасының 166 б ... ... ... ... ... мен ... тараптардың
келісімімен таңдалған елдің құқығымен реттеледі деп көрсетілген. Дәлірек
айтсақ, ... ... ... ... реттеу кезінде шетел
құқығын таңдауға және сыртқы экономикалық мәміледен туындайтын ... ... ... ... ... бар. Қатысушылардың арасында
қолданылатын құқық туралы келісім ... ... ... ... ... мүмкіндігі бар және осы ... ... ... анықтау үшін қажет.
Сыртқы экономикалық мәмілелердің ... ... ... ... реттеудің мемлекеттік емес нысандарын, шетел
құқығын қолдану және сыртқы экономикалық дауларды халықаралық ... беру ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының әрекет етуші ... ... ... ... енгізу қажеттілігін туғызады. Себебі
сыртқы экономикалық мәмілелер Қазақстан Республикасының сыртқы экономикалық
қатынастарын дамытуда үлке орын ... ... осы ... ... ... ... Қазақстан Республикасы заңды ... ... ... ... ... топтастыру Қазақстан
Республикасының Азаматтық ... ... ... ... ... ... ... топтастыруға болады. Соның ішінде
сыртқы экономикалық мәмілелер ... ... ... арқылы
топтастырылады. Азаматтық құқықтық белгілер бойынша сыртқы экономикалық
мәмілелер біржақты және ... жай және ... ... ... және
ақысыз, реалды және консенсуалды, алдын-ала жасалатын, биржалық, импортты
және экспортты мәмілелер болып топтастырылады.Сыртқы экономикалық ... ... ... және осы ... нысанды сақтамау мәміленің
жарамсыз болуына әкеледі деп Қазақстан ... ... 153 б 3т ... ... ... ... алдын алу
үшін Қазақстан Республикасының ... ... ... жаңа ... ... ... қажет.
Қазақстан Республикасының «Банк және банктік қызмет туралы заңында»
сыртқы экономикалық лизингтік операцияларды ... ... және ... ... ... ... осы заң ... операцияның орнына жалпы
аренданы анықтайды және осы ... ... ... ... бір түрі ... ... Республикасының Азаматтық Кодексінің Ерекше бөліміндегі сыртқы
экономикалық мәмілелердің жаңа түрлеріне ... ... ... ... ... ... және форфейтинг түрлері банктік
операцияның негізгі түрі ретінде ... ... ... осы ... жаңа ... ... ғалымдарға жан –
жақты зеттеу керек.
Қазіргі таңда сыртқы экономикалық мәмілелерді реттеу кезінде ... көп ... бөлу ... ... экономикалық мәміле жасасу
кезінде алдын ала ... ... ... ... ... ... Азаматтық Кодексіміздің 1112 б 1т сай егер ... заң ... ... ... шарт ... ... ... құқығымен реттеледі. Сонымен сыртқы
экономикалық ... ... ... ... ... ... ... Кодексінің коллизиялық нормалары болып танылады.
Сыртқы экономикалық мәмілелердің тағы бір ерекше белгісі ретінде сыртқы
экономикалық мәмілелерден туындайтын дауларды ... ... беру ... ... табылады. Осыған байланысты тараптар мәміле
жасасу кезінде қолданатын ... ... және ... экономикалық
мәмілелерден туындаған дауды халықаралық арбитраждың қарауына ... ... ... ... ... Сыртқы экономикалық мәміледен
туындайтын дауларды Халықаралық Сауда Палатасының Халықаралық Коммерциялық
Арбиртажы (Парижде), Лондондық ... ... ... Стокгольмдағы
Сауда Палатасының Арбитраждық Институты, Германияның Арбитраждық Институты,
Американың ... ... және ... ... ... ... Халықаралық Коммерциялық Арбитраждық соттары
қарастырады. Ал Қазақстан ... ... ... ... және ардайым әрекет ететін негізгі үштік соты болып ... ... ... ... ... ... алқасы және Қазақстан
Республикасының ... - ... ... ... Комиссиясы
саналады.
Осы сыртқы экономикалық мәмілелерді реттейтін 1958 ж Шетел арбитражының
шешімдерін тану және ... ... ... Нью – Йорк Конвенциясы, 1961 ... ... ... ... Еуропа Конвенциясын және 1976 ж Халықаралық
сауда құқығы үшін қабылданған БҰҰ Комиссиясының арбитраждық ... ... ... тараптар келісімі арқылы және белгілі бір
тараптың ұлттық нормасына сай ... ... әдет – ... ... ... (1(. ... сыртқы экономикалық мәмілелерді реттеу кезінде
халықаралық әдет – ғұрыптар басшылыққа алынады.
Сонымен сыртқы экономикалық ... ... ... ... ... ... келе: сыртқы экономикалық мәмілелер халықаралық
жеке ... бір ... және ... ... ... ... ... реттелетіні туралы ұмытпауымыз керек.Сонымен әр бір
халықаралық жеке
_____________________________________________________________
1. ... ... ... ... к ... ... купли
– продажи товаров. Алматы 1999. ст-33
құқық ол мемлекеттің шетел элементі шиеленіскен нормасы. Ал шетел элементі
шиеленіскен норманы ... ... деп ... ... ... ... қарастырылатын істі басқа мемлекеттің нормасына ... ... ... арқылы Қазақстан Республикасы көптеген біржақты,
екіжақты және ... ... ... ... ... қолдану кезінде тараптар қай елдің құқығын және қай ... ... ... ... ала ... ... ... туындайтын дауды шешу кезінде тараптар « lex ... « ... », « lex ... «lex voluntatis», «lex patriae», «lex
loci contractus», «lex loc ... «lex loci delicti ... ... «lex fori» және «lex cause» ... ... ... бұл коллизиялық жалғаулар сыртқы экономикалық дауларды шешу кезінде
үлкен орын алады. Сол себептен осы мәселеге көп заңи және ... ... ... ... ... ... Республикасының заңдары мен нормативтік актілері.
Қазақстан Республикасының Конституциясы 1995ж 30 тамыз. Алматы: Жеті ... ... ... Кодексі .Алматы. Жеті Жарғы 1993.
Қазақстан Республикасының Салық Кодексі.
Қазақстан ... Банк және ... ... ... ... ... Рессей Федерациясының және Халықаралық конвенциялар мен
келісімдардің нормативтік актілері.
Основы гражданского законодательства ... ССР и ... от 31 мая ... ... Российской Федерации. М-2005 г.
Конвенция о праве, применимом к международной купле – ... ... 1955г). ... М.Г. ... ... купли – продажи.
Совреиенная практика заключения, разрешение споров. М-1996 г. С. ... о ... и ... в ... ... ... (Нью-Йорк, 1958г). Розенберг М.Г. Контракт международной купли –
продажи. Совреиенная практика заключения, разрешение споров. М-1996 г. ... о ... ... к ... ... купли – продажи
товаров (Гаага, 1986г). ... М.Г. ... ... купли –
продажи. Совреиенная практика заключения, разрешение споров. М-1996г. С.
209-220.
Принцыпы международных ... ... ... УНИДРУА). Розенберг
М.Г. Контракт международной купли – ... ... ... разрешение споров. М-1996 г. С.431-463.
Европейская Конвенция о ... ... ... ... ... и ... ... применимых при заключении и
исполнении внешнеэкономических ... М-1991. ... ... ... ... ... ООН (1966).
Розенберг М.Г. Контракт международной купли – продажи. Современная практика
заключения, разрешение споров. М-1996 г. С. ... ... ... Г.Д. ... ... ... контрактов в РК.
Алматы-1996г.
Басин Ю.Г. Недействительность сделок по ... ... ... Алматы-2004г7
Богуславский М.М. Международное частное право.Учебник Меж. отн. М-1994 ... ... о ... ... ...... товаров.
Комментарий. Юр.лит. М-1994 г.
Внешнеторговые сделки. ... ... И.С. ... ... О.И. Организация и техника внешне торговых операций. М- 1992 ... ... ... США. М-1969 ... Л.Г. ... ... М-1994 ... И.А. Гражданское и торговое право капиталастических стран. МГУ. М-
1992г.
Зыкин И.С. ... ... ... и практика. М-1994 г.
Зыкин И.С. Договор во внешнеэкономической деятельности. М-1990г.
Зыкин И.С. Обычай и обыкновения в международной торговле. М-1983 ... Г.Б. ... ... ... к ... ... купли-
продажи товаров. Алматы-1999 г.
Иссад М. Международное ... ... М-1989 ... С.Н. ... ... и ... защиты иностранных
инвестиций. В. сб. Правовые проблемы иностранных инвестиций в СССР. М-1991.
Лунц Л.А. Курс ... ... ... ... Л.А. Внешне торговая купля – продажа. М-1972 г.
Мақыш А.Б. Банктік іс. Алматы-2003 ж.
Международное частное ... ... ... п/р Г.К.Дмитриевой. М-1993
г.
Мусин В.А. Международные торговые ... Л. ... ... регулирование внешнеэкономической торговли. П/р Богуславского М.
М-1991 г.
Правовое регулирование внешнеэкономической деятельности. Учебник ... ... Ч.1-2. Под. Ред. ... Алматы-1995 г.
Рамзайцев Д.Ф. Договор купли – продажи во внешней торговле СССР. 1961.
Розенберг М.Г. Контракт ... ...... ... ... ... ... М-1996 г.
Моисеева О.Г. Гражданско-правовая ответственность в английском праве.
Историко – правовой анализ. Автореферат. ... ... М.А. ... ... ... М-1999 г.
-----------------------
Лизинг беруші
(Лизинг компаниясы)
Жабдықтаушы
(Өндіруші)
Лизинг алушы
(Өндірістік кәсіпорын)
2
1
4
3
5
6
4
3
2
7
1
Өндірістік кәсіпорындар
(лизинг алушы)
Жабдықтаушы
Лизинг компаниясы
(лизинг беруші)
Банк
Факторинг компания
(банктің факторинг бөлімі)
Факторингтік операциялар
Жабдықтанушының есебін ұйымдастыру
Қарыз бойынша талаптарды алдын ала ... ... және ... ... ... операциялар
Несиелік тәуеклден сақтандыру
Сыртқы сауда бойынша операциялар
Клиентке қызмет ... ... ... - ...

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 49 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ер Жәнібек46 бет
Капитал құрылымның теориясы7 бет
Жерге меншік құқығының және өзге де құқықтардың пайда болу, өзгеру және тоқтатылу негіздері. Жермен жасалатын мәмілелердің ерекшеліктері16 бет
«Қазақстан Республикасының мұнайгаз секторындағы шетел инвестициялары»105 бет
Ақша айналымын тұрақтандыру әдістері мен нышандары34 бет
Еңбек нарығының қалыптасуы мен қызмет етуінің теориялық негізі73 бет
Жылжымайтын мүлік нарықтарының ерекшеліктері9 бет
Жылжымайтын мүлікке және онымен жасалатын мәмілелерге құқықтық тіркеу туралы22 бет
Жылжымайтын мүлікпен байланысты жасалатын мәмілелер51 бет
Жылжымайтын мүліктің азаматтық – құқықтық режимі58 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь