Балқаш көлінің су деңгейі

КІРІСПЕ

1 Балқаш көлінің алабына физикалық.географиялық сипаттама
1.1 Климаты
1.2 Жер бедері
1.3 Топырақ пен өсімдік жамылғысы
1.4 Ауа температурасы
1.5 Ауа ылғалдылығы
1.6 Жел режимі
1.7 Атмосфералық жауын.шашындар
1.8 Қар жамылғысы
1.9 Көлдің гидрографиясы

2 Балқаш көлінің су деңгейі
2.1 Көлдегі гидрометеорологиялық зерттеулер
2.2 Көлдің минерализациясы және гидрохимиялық режимі
2.2.1 Балқаш көлі ағыс режимі
2.2.2 Ұзын.Арал бұғазы арқылы су және тұз алмасу процестері
2.3 Балқаш көлінің орташа су деңгейінің динамикасы
2.3.1 Балқаш көлінің су деңгейіне сутұтыну көлемінің өсуінің әсері
2.3.2 Балқаш көлі су деңгейіне ірімасштабты циклді тербелістің әсері
2.4 Іле өзенінің трансшекаралық жағдайы
2.5 Су деңгейінің балықтар және омыртқасыз жануарлар әсерінен қорлануы

3 Балқаш көлінің гидроэкологиялық жағдайы
3.1 Қазіргі кезде суды пайдалану
3.2 Балқаш көлін сақтап қалу перспективалары

Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
Қосымша
        
        РЕФЕРАТ
Бұл жұмыс 43 беттен, 3 бөлімнен және ... ... ... ... ... ... , 8 ... және суреттен
тұрады.
Негізгі сөздер Балқаш көлі, орташа су ... ... су ... су ... көпжылдық тербелісі,
кореляция коэфициенті, т.б
Жұмыстың мақсаты: Балқаш көлінің 1879-2004 жылдар ... су ... ... ... ... және ... ... |3 |
|1 ... ... ... ... |4 |
| ... | ... ... |4 ... |Жер ... |5 ... ... пен ... ... |6 ... |Ауа ... |6 ... |Ауа ... |7 ... |Жел режимі |7 ... ... ... |9 ... |Қар жамылғысы |9 ... ... ... |9 |
|2 ... ... су ... |16 ... |Көлдегі гидрометеорологиялық зерттеулер |16 ... ... ... және ... ... |18 ... ... көлі ағыс режимі |19 ... ... ... ... су және тұз ... процестері |22 |
|2.3 |Балқаш көлінің орташа су ... ... |25 ... ... ... су ... ... көлемінің өсуінің |26 |
| ... | ... ... көлі су ... ірімасштабты циклді тербелістің |27 |
| ... | ... |Іле ... ... ... |28 ... |Су ... балықтар және омыртқасыз жануарлар әсерінен|32 |
| |қорлануы | |
|3 ... ... ... ... |33 ... ... ... суды ... |33 ... ... ... ... қалу ... |34 |
| ... |36 |
| ... ... ... |37 |
| ... |38 ... көлі ... ең ірі су ... бірі.
Балқаш ... ... ... социалдық және
экономикалық маңызы бар су ... ... көлі ... ... ағынсыз Аралдан кейінгі үшінші ... ... ... Ол Орта ... ... ... аридті және
құрғақ зонада орналасқан. Балқаш ... ... 413 ... ... 27% көбі ... ... су көзі деп ... болады, ол көлді таза өзен суымен 80 % ... ... ... ... су ... ұзындығы 600 км-ден жоғары ... ... ол тең ... бөлінеді. Батыс жағы ұсақсулы
және кең бөлігі, және ... жағы ... ... ... ... ... тұрған Бұрылтөбе бұғазы. Іле өзені көлдің ... ... ал ... төрт өзен ... ... Лепсі және Аягөз шығыс
белдеуден құяды, бірақ ... ... ... тек қана 20%-ін
құрайды.
1 БАЛҚАШ ... ... ... ... ... ... географиялық ерекшеліктерінің бірі климатының шұғыл
континеталды және құрғақ болуы.
Жылдың суық ... ... ... ... ... ... қоңыржай ауа массалары басым болады. Ол ауа райының ... ... ... суық ... ауа ... ... сонымен бірге
оңтүстік циклонның әсер етуімен суық ауалр ауа-райының қатты суынуына
әкеледі.
Көктемгі ... ... ... ... ... ... мен ... күрт сууы тән.
Жылдың жылы мезгілінде бұл жерге интенсивті ауа массалары ... ... ... ... ... ... ... ауа түзіледі.
Ауданның батысы мен оңтүстік батысында ... ... ... Орта ... ... ... ... ауа массалары
оңай енеді.
Жазғы кезең бұлтсыз, ыстық ауа-райымен ерекшеленеді. Жаңбырдың жаууы
сирек, ауа құрғақ ... ... суық ауа ... енуі ... қыс мезгіліне жылдам ауысады.
Бұл процесс ауа температурасының күрт төмендеуіне әкеп соғады.
Бұлттылықтың аз болуы күн сәуелесі мен жылуының мол ... ... ... жиынтық күн радиациясы 138-146 ВТ / М2-те тең. ... ... ... ... ... (19,8 ВТ/м2), минимумы желтоқсанға
сәйкес келеді. (3,6-4,2 Вт/м2). ... ... ... ... 17-19 ... ... ... жиынтық күн радиациясының күрт төмендеу жылдың өтпелі
кезеңдеріне сәйкес келеді – наурыздан сәуірге қарай ... Бұл ... ... ... және ... режимнің қайта
құрылуына байланысты.
Балқаш көлінің аудандағы жалпы жылдық жиынтық радияция, маңындағы
метеостанция мәліметтері бойынша 15,6 Вт/м ... ... 48-50 Вт/м2 жыл тең; ... радиацияның
шілдедегі мөлшері 26%, ал желтоқсандағы мөлшері 50 % құрап отыр.
Құрлықтағы беткі-альбедосы (Құйған және ... ... ... жылы ... 20-28% ... ... ... 61-64%
дейін ауытқиды.
Балқашмаңы ауданындағы радиациялық баланс қалыпты -48 Вт/м3 жылына.
Радиациялық ... ... ... ... ... (8,9Вт/м2),
минимальды балансы желтоқсанға (0,9Вт/м2) түсіп тұр. ... ... ... ... ... ... Жер ... көлі тектоникалық түзілімдегі ойыста орналасқан. Оңтүстік Шығыс
және Орталық Қазақстаның шөлейтінде, ежелгі балқаш Алакөл суайдынының бір
бөлігін ғана алып ... Ол ... ... ... ... бері ... кездегі географиялық жағдайына келсек көлдің батыс және солтүстік-
батыс ... ... ... ... ... ... көтерілуде.
Сәйкесінше батыс және солтүстік батыс жағалаулары жалпы ингрессионды
сипатта, ал солтүстік шығысы – ... екі ... ... шекарасында оранласқан. Көлдің
солтүстігінде қазақтың ұсақ шоқысы мен Орталық ... ... ... Оңтүстік Шығыс Қазақстанның құмды жазықтары көмкерілген.
Балқаштың жалпы су жинау ауданы 413 мың км2. Оның көп бөлігі (353 мың
км3) Қазақстан ... ал Іле ... ... ... ... ... орналасқан. Алакөл көлінің бассейінінен бөліп ... ... ... көлі мен ... ... аралығында жатыр
(биіктігі 400 м жуық).
Бассейннің орографиясы күрделігімен ерекшеленеді. Оның терротоиясында
биік таулар жүйесін, ... ... ... жазықтар мен Балқаш маңы
құмдарын кездестіруге болады.
Балқаш маңы ... 2 ... ... бөліп қарастыруға болады:
1) Солтүстік Балқаш маңы (нақтырақ айтсақ Солтүстік және ... ... ... ... маңы ... ұсақ шоқысының оңтүстік бөлігі болып
келеді.
Оның орташа биіктігі 400-500 м. Жер бедері жазық болып келеді. ... ... ... өзеннің құрғап қалған алаңдары мен
тілімденген алаңдар араласып кездеседі.
Оңтүстік Балқашмаңы аккумулятивті ... ... ... ... ... еңістеу. Мұнда құмды массивтер кең таралған.
Көлге жақындаған сайын барханды, бүлірлі, ұялы құмдар көп. Бүйірлі
құмдар солтүстік-батысқа ... ... ... ... биіктігі 5-10 м. Көл маңында көлі-апмовиальды жазық тараған.
Бұл жазықты ежелде Ежелгі Балқаштың сулары алып ... ... ... ... ... төбешіктер кездеседі.
Балқаштың оңтүстік батыс бөлігін (жуық шамамен алғанда 8000 км3) ... ... алып ... Оның ... ауқымды сазды құмды Бақанас
тоқыры жатыр. Ол ежелгі Іле ... ... ... ... ... ... ... шұғыл континенті климатта жатыр.
Жылдық жауын-шашыны 150-200 мм ден аспайды. Өсімдігі шөлейт зонасына ... өзен ... ... ... және ... ... ... ұсақ шоқысының оңтүстік беткейлерінің кейбір бөліктерінде
реттеледі. ... ... ... ... ... ... ауданға
жатады.
Солтүстік Балқашмаңы өзендері (Мойынты, ... ... ... қар суымен қоректенеді. Тянь-Шань таулы аудандарынан өз бастауын
алатын өзендері (Іле, Қаратал, Ақсу, ... ... ... және жаңбырлы
қоректену типіне жатады[1].
1.3 Топырақ пен өсімдік жамылғысы
Іле өзені бассейнінің тауаралық қазаншұңқырының сол ... ... тау ... ... ... мен ... (ашық қоңыр,сұр
қоңыр, тақыр)мөлшеріне қарай ауысатын жергілікті жердің төмендеуі Іле ... ... ... ... Ал ... ... ... өсімдік
жамылғысы кедей (ермен,бетеге,боялы солянка) болып келеді. Іле Алатауының
шөлді далалы белдеуіне боз ... ... ... бар сұр топырақ және
каштанды топырақ тән Бұл зонаның таралу шекарасы 600 ... 800 ... ... Ауа ... ... ауа ... 70С ден ... 5,30С-ге дейін
(көлдің шығысында) өзгереді. Орташа айлық температура орта есеппен ... ... ... және 24-250 ... жылы кездерімен
көрсетілген.
Абсолюттік минимум көлдің орталық бөлігінде 400 С құраса, солтүстік
жағалауында 460С тең. ... ... ... ... ... ... мен ... ауа температурасы күрт төмендейді (8-90С). Бұл суық
солтүстік ауа массаларының енуі мен және сібір антициклонының ... ... ... ... орташа тәуліктік температурасы 300 С
дейін төмендейді (орта есеппен ... ... 1 ... ал ... ... 400 ... аяздар қараша айының ортасында басталады да ... ... ... ... ... аяздардың кезеңдер ішіндегі орташа ұзақтығы
(00С температурасы төмен) 85-112 күндер аралығында ауытқиды.
Қыс айларында оңтүстіктен ... жылы ауа ...... ауа райын біршама жылытып күндізгі ауа-райының температурасы 10-
17 0С дейін жетеді.
Суық кезеңнің жалпы ұзақтығы (қараша-наурыз) орта ... ... ... ... ... ... ... жиынтығы 1100-15000С.
Жылы ауа массаларына және радиоциялық жылылыққа байланысты наурызда
ауа-райы күрт ... ... ... 120С ... ... ... үсіктер
сәуір айының екінші жартысында байқалады.
Жаз айларында (маусым-тамыз) орташа айлық ... ... ... орташа тәуліктік температурасы 25-300 С жетеді.
1.5 Ауа ылғалдылығы
Ауаның орташа жылдық абсалюттік ылғалдығы 7 мб ... ... ... бұл ... аз (6,3-6,9 мб), ал ... ... (7,2-7,3 ... суық мезгіліндегі салыстырмалы ылғалдылық (қараша-наурыз)
шамамен 80%, өтпелі кезеңдерде бұл көрсеткіш 51-66% тең, ал ... ... – 40-52 %. Оның ... ... ... 60-66 ... жыл ... ауа ылғылдылығының жетіспеуі 6,4-83 ... ... Ең аз ... ... ... ... Жел режимі
Балхашмаңы ауданында жыл бойы ... және ... ... ... ... ... ... бір жылда
орта есеппен 15-40% дейін ауытқиды. Бұл ауданның қысқы жоғарғы қысым ... ... ... және ... түрде азор максимамуның
түзілуіне байланысты. Бұл осы орталық қазақсанды батыстан ... ... ... Балқашмаңының шығыс бөлігінде Алғазы стансиясының бақылау
мәліметтері ... ... ... басым болып келеді, әсіресе қыста (30%,
жылдық орташа және 30-43 % қыста).
Жазда, ... ауа ... ... кезде Балхаш көлінің
жағалауында бризді байқауға болады. Яғни ол ... ... ... ... ... ... қарай соғады. Циклонды ауа-райы кезінде бриз жоғалады.
Солтүстік жағалауда оңтүстік жағалауға ... ... ... ... ... ... 5,2-ден 2,8 м/с-ке дейін өзгереді.
Орташа айлық желдің ... жеке ... 7-9 ... ... жетеді.
Максимальді көрсеткіш 30м/с-қа тең.
Навигациялы кезеңде (сәуір-қараша) ... ... ... ... ... дейін жететіндер. 60-80%-ды құраса, мұның ішіндегі ... ... ... ... ... ... қатты желдерге батыс және оңтүстік батыс желдері жатады. Бұл
батыстан шығысқа қарай өтетін циклонды ... ... Бұл ... ... 25-30 ... дейін жетеді.
Ауданда бір жылдың ішінде қатты жел тұратын (15м/с) күндер саны 13-18.
Ал көлдің солтүстік жағалауы мен ... ... бұл ... 40-45 ... ... жағалауында (Шығанақ, Құйған) қатты желдер аз
соғады. (жылына 4-6 күн). Кейде бұл мән де 20 және ... да ... ... көп ... ... байқалады (15%). Жел ең аз соғатын
ай-қаңтар (14%). ... ... ... ... ... болу мүмкіндігі
10-12 %. Ал қалған айларға 6-8 %.
Жағалық зоналарда жер бедері ... ... ... ... ... ... 10 м/с және одан да ... болатын желдер
Тікшек, Қарашыған, Мыңарал, Балқаш постторында ... ... ... соғады. Жалпы жылдамдығы 10 ... ... ... көп
қайталанбайтын қатты желдер Ақбалықта соғады. Бұған қарағанда ... ... жел ... ... ... Балқашта желдің күшеюін 4 синоптикалық жағдай
типтері ... ... ... және ... ... үстінде антициклон немесе
барикалық гребень орналасқан. Көлдің оңтүстік батыс ... ... ... ... ауданының жоғарғы бөлігінде екі ... ... ... Олар ... ... ... ... циклонды зонадан антициклонды барикалық белдеуге өткенде,
артады;
2) Жел циклонның тылды бөлігінде, екінші жағдайдағы ... ... Жел Азия ... оңтүстік және оңтүстік батыс бөлігінде
күшейеді;
4) Желдер сирек байқалатын көлдің ... ... ... ... 1-2 ... ... бұл ... шығыс бөлігінде 3-6 сағатқа тең.
Кейде бұл 18 ... да ... 20 ... ... (1936-1956 жж) бойынша
қатты желдердің қайталануы 1-5 дейін ауытқиды. Бұл ... ... ... ... келеді.[3]
1.7 Атмосфералық жауын-шашындар
Балқашмаңы ауданындағы жылдық жиынтық жауын-шашын 100-160 мм-ді
құрайды. Жылы кезеңде (сәуір-қазан) ... көп ... ... температураның жоғары болуы байқалмайды. Мұндағы жылдық жауын-шашын
255 мм-ді ... Ең аз ... ... 39 мм-ге тең.
Айлық жауын-шашынның территорияда таралуы біркелкі емес.
1.8 Қар жамылғысы
Қар жамылғысы тығыздығы ендіктен жергілікті жердің жер ... ... ... ... тұрақты қар жамылғысы қазанның соңы мен
қарашаның ортасында орнығады. Бірақ жеке ... ол ... ... Бұл ... ол Іле ... солтүстік беткейінде тұрақталады. Қар
жамылғысының бұзылуы жазақ аудандарда ақпанда, кейде наурызда аяқталады.
Тауда қар көшкіні наурыз-сәуірде ... қар ... су қоры ... ... ... қар ... ... жылдары су қоры 30 мм-ге
жетеді, ал аз жауған жылдары 10 мм-ге дейін, ... су қоры 70 ... ... дейін жетеді. балқаш көліндегі мұз құрсауы төрт айдан бес айға
дейін созылады.[3]
1.9 Көлдің гидрографиясы
Балқаш ... ... ... бес ... бар: Іле, Қаратал, Ақсу,
Лепсі, Аягөз (Кесте 1). Олар өз ... ... ... ... мен ... ... ... Іле ғана батыс Балқашқа құйса,
қалған өзендер Балқаштың шығыс бөлігіне құяды.
Солтүстіктен Балқаш көліне Мойынты, Тоқырау, Бақанас ... ... ... орта ... ... ... Тек ... өзені ғана кейбір жылдары
(әдеби мәліметтерге жүгінсек 1931 ж.) өз суын ... ... ... өзендердің ең ірісі Іле болып келеді. Оның бөлігіне
бүкіл бассейн ауданының 70 % және Балқаш көліндегі ... ... ... ... ... құяр ... ... 8000 км2 –қа ... ... ... ... ... ауылынан 70 километр төмен жатыр. Бұл
жерде өзен үш жүйелі салаларға ... ... Іле, ... ... ... жүйе ... болып саналады: Топар 1 ... 200 ... 6-шы ... төмен қарай бөлінеді, Топар 2-
біріншісінен 6 км-ге төмен ... 6-шы ... ... 15 км
төменге қарай Топар 1 мен Топар 2 ... ... ... ... ... 184 ... ені ... ағыс бөлігінде 30-50 м болса, ортаңғы
ағыс бөлігінде 18-20 м; судың ең ... ... ... 1-2 м; ... 0,5-1 м/с. ... ... сулары Балқаш көліне бірнеше ... ... ... ... Изенді, Самсоновка.
Кесте 1.9.1– Балқаш көліне құятын өзендердің тізімі
|№ |Өзендер ... |Су ... ... көп ... |
| | |км ... км. |жылдық |модуль, |
| | | | ... |л/с, ... | | | ... | |
|1 |Іле |1001 167 |131 000 |14,9 |0,11 |
|2 ... |298 |3640 |0,58 |0,24 |
|3 ... |240 |211 000 |0,83 |0,16 |
|4 ... |492 |25 100 |3,43 |1,15 |
|5 ... |417 |15 700 |5,10 |0,33 |
|6 ... |316 |8 110 |25,2 |3,11 |
|7 ... |390 |5 040 |1,71 |0,34 |
|8 ... | |19 100 |74,0 |3,87 ... ... жыл сайын Балқашқа құя бермейді.
Топар жүйесінің солтүстігіне Іле ағысы жапсарласып жатыр. Бұлар қатты
меандрланған, жақсы өңделген ... ... ... ені 1-7 ... ... ... ағып ... Іленің арнасы қатты дифформацияға ұшыраған. Мұнда
аралдар ... ... 100-110 ... жерде бірнеше сағаларға бөлінеді. Ол
көлдермен, сортаңдармен және қамысты тілімдермен араласып ... ... Іле ... 3 ... құяды. Олар бір-біріне 8-9 ... ... ... құяр ... ... 4 ... жететін
көлдер пайда болады. Ол Балқаш көлін Семізкөл шығанағынан ... ... ... ... ені ... 500 м-ге ... ... тереңдігі 1-2
м-ге жетеді. Мұндағы ағыс жылдамдығы 0,5 м/с ... ... және ... (су толу ... құрайды.
Жиделі. Іленің сотүстік бөлігінде орналасқан, бархандар арқылы ағып
өтеді. Бұ ... жас ... Арна аз ... ... ені ... 100 м-ге дейін жетеді, кейде бұл көрсеткіш 200 м-ді құрайды. Тереңдігі
2-5 метр; ағыс ... 1-1,5 м/с және одан да көп. ... ... ... ... ... ... түзеді.
Жиделі жүйесі. Жиделі жүйесінің гидрографиясының негізгі ерекшелігі
дельта территорясы бойынша, бүйірліктен протоктан су ... көп ... ... ... 30 километр жерде-ақ Кертөбел, Жаласар,
Кетиакалды салалары бөлініп ... ... 24 ... ... ... ... Жиделі мен Қоғалы төменгі бөлікте бір көлдік жидені
құрайды. Жиделі ... су ... ... Ир, ... ... ... Балқаш көліне жетеді.
Қазіргі кезде Іле өзенінің ағысының шамасына 90% осы Жиделі жүйесі
арқылы іске асып ... ... ... Іле ... ... ... ... Топарға 3,2 ден 5% ғана кіреді. Іле өзені аңғарының ауданында көлдер
мен суайрықтар өте көп. ... ... ... ... ... ... бөліктері, ішкі ғасырлық көтерілімге байланысты ... ... ... ... мен ... ... Т.М. Гельбухтың
мәліметтері бойынша жүйеленген.
Аңғардағы Іле ... ... көп ... инфильтрация, булану және
трансформация есебінен жоғалады. Гидропроект зерттеулеріне сүйенсек аңғарда
көп жылдықты орташа ағыстың жоғалу көлемі шамамен 3 км 3-қа ... ... ... 20%-ы ... ... ... Сонымен қатар Іле
өзенінің дельтасы Балқаш көлінің ағысын реттеуге көмектеседі.
Аңғардағы ағыстар мен егіс жерлерінің таралуы аңғардың арналы ... Іле ... ... ... ... және Балқаштың деңгейіне
байланысты өзгеріп тұрады.
Іле өзені арнасының динамикасы Р.М. Хайдарованың жұмыстарында толық
көрсетілген.
Оның ... ... ... ... ... ... 4
стадиядан өтеді.
1. Жаңа жүйенің пайда болуы.
2. Бір арананың пайда болуы.
3. Интенсивті меандрлар
4. Жүйенің бұзылуы, құруы.
Бірінші және ... ... басы ... ... сәйкес келеді. Ол
жаңа гидрофиялық торлардың дамуына мүмкіндік ... ... ... ... фаза басталады. Мұнда ағыстар жүйеленіп, араналы тораптар
шектеледі де көлдер мен ағын ауданы күрт ... ... ... ... Іле ағысының салыстырмалы
көлемі өзгереді. Сейкесінше, Іле өзені аңғарының динамикасы су балансы ... ... әсер ... ... ... ... ... Іле мен Топар
жүйесін құру үстінде, ал Жиделі ... – бір ... ... болу стадиясында.
Жалпы арна көлдері фазадан арналы фазаға өту ... жүр. ... ... ... Іле ... ... ... әкеліп соқтырады.
Аягөз өзенінің гидрографиялық ... ... ... ... ... өз суларын Балқаш көліне тек межень
кезеңінде ғана мол ... ... ... ... ... ... ... келеді.
Қаратал, Ақсу, Лепсі өзендері Балқаш көліне құяр тұста дельта түзіледі.
Ақсу өзені: Ақсу өзені ... ... ... 720 км2 ... ... 71
километр биіктікте жатыр. Дельта (аңғарының) басында Ақсу өзенінің ... ... ... Қарасу саласы бөлініп шығады. Ол өз суын ... ... Бұл ... ... ... емес. Аңғардың сол жақ саласы
Ақсу өзенінің негізгі арнасына паралель жатыр. Ол ... ... ... ... ... Ақсу ... ... арнасы арқылы және оның
сол жақ саласы арқылы ағып жатыр. Аңғардағы ылғалданған жерлердің жиынтық
ауданы 338 км2 тең. ... ... 50%). ... ... ... ... алып жатыр. Аңғар ауданында тек 1 ғана ірі көл бар – ол ... (8,6 ... ... Аңғар соншалықты үлкен емес (145 км2). Ол сағадан 30км
биіктікте жатыр. Аңғар батпақты болып келеді және ... ... көл ... ... жалпы ауданы барлық аңғар ауданының 8% алып жатыр (13
км2). Жуық ... ... ... ... 10 км ... Ақсу ... ағып
жатыр. Су толу кезеңінде Ақсу мен Лепсі өзененінің арналары қосылып, жалпы
аңғар түзеді.
Қаратал өзені: Қаратал көлге құяр ... ... 860 км2 ... ... ... ұзындығы сағадан 60км жерде ... ... ... ... ... бөлінеді. Оның ең ірілері Көккөз, ... ... ... ... ... ... арнасы ғана жатыр. Қалған салалары
құмға сіңіп кетеді. Аңғардың арналық торы оның оң ... алып ... сол жақ ... ... мен ... ... араласып жатыр. Қамысты
және батпақты жерлер аңғардың орталығында ... ... ... ... ... ... ... 200
км2 құрайды. Көлдердің жалпы ауданы 14,5 км2 олардың ең ірілері Сарыкөл
(3,96 км2), ... көл (3,3 км2) ... (0,76 км2). ... оң ... ... бір ғана көл бар. Ол Сарыкөл. Қалған көлдердің барлығы
аңғардың сол жақ бөлігінде орналасқан. Батпақты сол жақ ... да ... ... ... жалпы көлдер ауданының 58%-ы және жалпы көлдер көлемінің
46% тиесілі. Шығыс Балқаштың орташа тереңдігі Батыс Балқашқа қарағанда ... көп ... ... деңгейінің амплитудасының ғасырлық ауытқуына байланысты Балқаш
көлінің морфометриялық ... ... ... ... ... Ғасырдың
ауытқуларға сәйкес осы 100 –жылдықта көлдің су айдынының 15730 км2 т ... 2346 км2 – қа (1910) ... су ... сәкесінше 82,7 ден 163,9
км3-қа ... ... ... өте созылыңқы болып келген. Ол өзінің
күнделігімен ерекшеленеді. Жағалық сызықтарға, көлдегі орналасқан ... көл ... ... ... ... ... көлдің
қазаншұңқыры 2 бөлікке бөлінеді: батыс және шығыс. Олар ... ... ... ... Су ... орташа болған
жағдайда (342 метр ). Ұзынкөл бұғазының ені 5-6 ... ... ... 2,8 – 33 м-ге ... ... мұндай бөлшектенуі, көлдің әр жерінде тұздылықтың
әр түрлі болуына әкеліп соғады: ... ... ... ... тұщы ... ... суда жоғарғы деңгейіндегі минерализация байқалады.
Балхаштың батыс бөлгінің түбінің рельмелері ... ... ... Тек
орталық бөлігінде ғана тереңдік 7,4 м-ге ... Ал ... ... ... ... бұл ... 12,8 метрге теңеледі.
Батыс Балқаштың оңтүстік бөлігінің суы мол болып келеді. Ал тереңдік
үлдем 3м-ден аспайды.
Іле ... ... құяр ... ... бар түзеді. Оның тереңдігі 1,4
тен – 1,6 м-ге ... ... ... ... негізінен Ортаарал аралынан
солтүстігінде байқалған.
Балхаштың шығыс бөлігінде 4 тереңдік аймақтар бар. Оның бірі ... ... ... ... Бұл ... орталығындағы судың
тереңдігі 16,3 м-ге тең. ... ... ... ... мен Қаратал өзені
сағасының аралығында орналасқан. Мұндағы тереңдік 12,3 м-ге жетеді.
Алдыңғы ойпаңнан тереңдігі 6,8 және 7,3 м-ге ... ... ... ... және Лепсі өзендерінің жағалары аралығында үшінші ойпаң
қалыптасқан. мұндағы тереңдік 16,3 және 16,8м. ... ... жақ ... ... ... - ... ... Шығыс Балқаштың неғұрлым
терең аудандары терең орналасқан. (26:5 м-ге дейін).
Балқаш көлінің ірі шығанақтарына мыналарды ... ... ... ... ... ... ... Қарашыған. Алакөл
шығанағы көлдің шеткі ... ... ... және төменгі
деңгейінде жекешеленіп, жеке дара су қоймасына ... ... ... ... ... ... ... Кентубек, Сарыесік, Шұбартөбе, Тарғыл, Тасарал, Бұқой, ... ... ... жалпы ауданы 66 км-ге жететін 43 арал бар. ... ... ... Іле ... ...... жерде ең ірі аралдар
архипепторы Ушарал орналасқан. Ол ірі 3 аралдан тұрады – Басарал, ... ... 1.9.2- ... ... морфологиялық сипаттамалары
|№ |Сипаттамасы ... ... ... |
|1 |Көл ұзындығы |км |614 |
|2 |Ең ... ені |км |70 |
|3 ... ені |км |30 |
|4 ... ... |км |2383 |
| ... | | |
|5 |Су ... ауданы |км2 |18200 |
|6 |Ең ... ... |м |26,5 |
|7 | ... ... |м |5,8 |
|8 | Су ... |км3 |106 ... ... ... ... ... ... ... түбек аралдарының алатын орны зор. Көлдің шеткі жағалауларында ұсақ
аралдар өте көп ... саны ... ... ... ... ... Морфологиялық
ерекшеліктеріне байланысты қазаншұңқыр құрылысын бірнеше аудандарға бөлуге
болады. П.Ф. ... ... және ... ... ... ... 5 табиғи географиялық аудандарға бөледі.
Балхашқа жағалаудың екі типі тән: ... биік және ... ... ... және ... жағалаулары абразиялы типте болып келеді.
Жағалаулардың биіктігі 5-10 нан 20-30 м-ге ... ... ... ... ... ... 10-60 м-ге ... Бұл көрсеткіш Талғыр
тауында 115 м-ге тең. Жағалық көлдерде ... ... ... да ... жаршық және малта тастармен көмкерілген. Солтүстік жағалауда жазықты
және ойпатты аудандар сирек ... ... ... өзені мен Аягөз
өзенінің төменгі бөлігіндегі үлкен емес ... ... ... ... ... ... тұрады (порфирлер, брекштер, туфтар).
Көлдің оңтүстік шығыс жағалауы да ... ... ... оңтүстік жағалауы – аккумулятивті құмды жазық ... ... ... 1-2 ... ... Жазықты жағада кейде биіктігі 5-10 м-
ге жететін ... ... мен ... ... ... болады.
Көлдің батыс және солтүстік жағалауларын, бүкіл ... ... ... ... ... жғалаудағы жоғалып, сызықтық ені көп деңгейінің
ауытқуына байланысты оңдаған км – ге ... ... жел ... ... ... бірнеше метрге биіктейді.
Қалыпты жүретін көл деңгейінің мезгілдік ... да ... ... орын ... ... соғады.
Д.Г.Сапожниковтың зерттеулеріне сәйкес Балқашта шөгінділерді 5 негізгі
типін қарастыруға болады: 1) глыбы 2) саздақ және құмдақ 3) құм ... ... 5) әкті ... , әкті ... және т.б. ... ... - ... торф кездеседі.
Құмдақтар, саздақтар көлдің солтүстік және ... ... ... жарлы аралдарда кездеседі. тұнбалы құмдар негізінен Балхаштың
оңтүстік жағалауында көп тараған. Көл ... көп ... ... алып ... Кей жерлерде органогенді тұнбалар да кездеседі: ... ... ... ... және әкті диатомды тұнбалар.
Көлдің ашық бөлігінің түбінде ... ... ... ... ... компоненті карбонат болып саналады (кальций мен
доломит). Барлық ... ... ... 16% ... ... бұл ... 40-50% жетеді. Карбонаттың мөлшері Іле өзені
соғасының ауданынан солтүстік шығысқа және шығысқа қарай артады.
Д.Г.Сапожниковтың ... ... ... ... ... 2 ден 3 ... дейін ауытқиды. Кейбір жерлерде ... 7 м-ге ... Оның ... ... 2 –мм. ... өсуі
жағалауларында қамыстар көп өседі. Бұл сол ... да аз ... Оның ... ... көл ... 1-2% құрайды.
2 БАЛҚАШ КӨЛІНІҢ СУ ДЕҢГЕЙІ
Балқаш көлінің су деңгейіне бақылаулар 1912-1918 ... ... және 1932 жылы ... ... жүргізілді. Әр түрлі
мақсатпен ашылған посттар ... ... ... пристань ПБС). 1954–1960
жылдары көлде 4 пост жұмыс істей бастады. Ол осы жылдар арасында көлдің ... ... ... ... ... болды. 1960 – 1967 жылдары
Балхашта 10–12 пост жұмыс істей бастады, олар су ... ... ... деп ... ... ... графигіне белгі жасауды анықтағанда бастапқы сапалы
репер №10 Бурылбайтал поселкесінен қабылданды, оның су деңгейі 347,253м.
Басқа посттарда су ... ... ... сулық жеңілдетілген
нивелировкалаудың көмегімен жуықтап анықталады.
1954–1955 жылдары ашылған посттарда ... ... ... (БС)
нөлге кіріспе ретіндегі лабораториясымен анықталады, негізінен АК ... және ... жиі ... ... негізінен
жүргізіледі.
Балқаш көлінің орташа жылдық су деңгейі ... ... ... ... Г.Р. ... ... станциясындағы атмосфералық
жауын–шашын байланысы және Іле ... Іле ... ... (1911–1931
ж ) бойынша жуықтап жүргізілді
2.1 Гидрометеорологиялық зерттеулер
Көлде гидрометеорологиялық зерттеулер ХІХ ... 30 ... ... 100 ... ... бойы бұл зерттеулер экспедициялық жолмен
жүргізілді және ол локольді сипатта.
Революцияға дейінгі кезеңдегі зерттеулердің мақсаты ... ... ... ... алғашқы топографиялық түсірілімдер 1838-1839 жж, және 1851-
1852 ... ... ... көлдің ең алғашқы картасын Нифантьев
жасаған . Кейінен (1903 ж) Л.Н.Картыков пен Л.Е. ... ... ... жасады. Бұл карта 1929 жылы көлдің 10 ... ... ... ... ... бірге кейбір зерттеушілер (Асанов 1839 ж,
Нифтантьев 1851 және басқа да) көлдің жеке ... ... 1913 ... ... судың деңгейіне байланысты ... ... ... ... ... ... ... ревалюциядан кейін Балқаш көлінде зерттеулер
неғұрлым ауқымды жүргізіледі.
Экспедициялы зерттеулермен ... ... ... ... экспедициялар
мемлекеттік Гидрологиялық Институттар, СССР-дің ҒА Қазақстандағы филиалы
жүргізген зерттеулердің де мәні зор. Бұл зертеулердің негізінде 1959 ... ... ... ... ... ... ... сағасының маңында) 1913 ж суды
өлшеу жұмыстары ... Бұл ... 1918 ... дейін жүргізілді.
Кейіннен бұл жұмыстар тоқталып ол 1922 және 1928 жылы ... ... ... ... ... ... ашық су айдынына жүйелік зерттеулер де жүргізіледі.
1960 ж зерттеулер нәтижесінде, ең алдымен Балқаш қаласы мен ... ... ... ... ... бұл бүкіл аквоторияға тарады.
Гидрологиялықпен қатар көлде метеорологиялық бақылаулар ... Олар ... және ... ... ... ... жинайды.
Гидрологиялық посттар мен метеорологиялық станциялардың стандартты
бағдарламаларына сәйкес станционарлы бақылаулардан басқа екі жағалық ... ... мен ... ГМО) ... беткі булануына қатысты арнайы
бақылаулар жүргізіледі.
Жоғарыда көрсетілген пунктер мен су айдынындағы бақылаулар БГМО-ның
арнайы ... ... Олар ... ... ... ... ... шарттарды сонымен қатар, көл ... ... ... ... ... ... мен ... арнайы зерттеулерімен
толықтырылып әрі қарай өңделеді.
Олардың ішінде Г.Р.Юнусованың жұмысын жеке қарастыруға болады. Ол 1954-
1963 ж. ... Іле ... ... және дельтада трнаспирация және
буланудың есебінен ағынның жойылуын зерттеп, өз ... ... ... ... ... зерттеу үшін де көптеген жұмыстар
жүргізіледі, ол 1941-1942 ж. Г.Р. Юнусова ... ... ... ... ... өз ... және басқа ұйымдардың мәліметтеріне ... ... ... мен ... ... гидролгиялық зерттеулерін
негіздейтін морфометриялық сипаттар жазылады
2.2 Балқаш көлінің минерализациясы және гидрохимиялық режимі
Балқаш ... ... ең бір ... ... құбылыстың
бірі болып табылады. Көлдің батыс бөлігінде су неғұрлым тұщы болып келеді.
Оның ішкіғасырлық ауытқуларының орташа жылдық мәні (1970 ... ... 1.56 ... дейін жетеді. Ал шығыста бұл көрсеткіш ... г/л ... ... ... ... ... көлдегі судың
минерализациясы, әсіресе оның батыс бөлігінде интенсивті арта ... ... ... бұрын М.Н.Тарасов Іле өзенінің реттелуіне байланысты
көлдің батыс бөлігнде судың минерализациясы көтерілді деген.Сонымен бірге
ол Іле ... ... ... ... ... ... ... сулы балансты ағыстар келіп, шығыстан ... ... ... ... ... ... көлі сегіз гидрохимиялық ауданға
жіктелген.
1970 жылдан бастап көлдегі судың ... ... ... 3.22 ... ... ... ... бөлікте бұл көрсеткіш
1.23тен 1.64 г/л-ге ... ... 3.32 ден 4.41 ... ... ... ... биорганикалық химия кафедрасының
зертеулеріне сәйкес, көлдің ... ... ... ... ... Көлдің оңтүстік бөлігінде 500 метр телімде
минерализация мәні 0.45 ... ... ... ... ... тұз мөлшерінің орташа мәні 0.73 ... ... ... ... ... ... мен Кіші ... және Тауменғалық
шығанақтарын қосқанда судың минерализациясы батыстан ... ... 3.68 ... дейін артады. Әрі қарай көлдің шығыс бөлігінде
Алғазы аралында бұл мән ... ... ең ... бөлігінде
минерализация 5.82 г/л –ге тең. ... 1988 жылы орта ... 7.7 есе ... ... ... ... тек ... батыста ғана, сонымен
бірге ... ... ... ... көл ... ... ... суларының көлге құюына тікелей байланысты еді.
1987 ... ... 1989 жылы ... мәні ... ... Бұл тұщы өзен суларының көлге 1988 және 1984 жылдары молырақ
түсуіне ... 1982 жылы да ... ... сипаты
келесідей:
а) Жаз мезгіліндегі минерализацияның жоғарлауы судың ... Күз ... су ... өзен ... ... құюы
минерализация деңгейін төмендетеді;
в) Қыс мерзімінде, мұз ... ... ... ... ... ... ... Балқаш көліндегі ағыс режимі
Балқаш көлінің ерекшелігінің бірі оның екі бөлікке бөлінуінде: Батыс
және Шығыс. Олар ... ... ... ... ... ... ... ағынды болып келеді.
Балқаштың барлық гидрологиялық режимі беткі ағындар мен булануға
байланысты анықталады. Яғни көлге ... ... ... ... ... отырады. Мұзсыз кезеңдерде Балхаш көлінде түрлі типтегі ағыстар
жүреді. Негізгі ... ... ... ... беткі суларға әсері.
Ағынның жылдамдылығы ... ... ... ... ... кең
бөліктерінде 0,2 – 0,3 м/с болса, Шығыс ... 0,8 және 1,2 ... ... бойынша қалыпты ағыс негізінен шеңберлі сипатта болады
және ол сағат тіліне бағыттас ... ... ... ... Іле ... ағысында басталған бұл ағыс батысқа қарай беттеліп,
Мыңарал ауданына қарай бұрылады. Осылайша ағыс Ұзын-Арал ... ... ... ағыс өз ... ... ... бұғаздарды кездестіреді.
Бұлар ағыстың кедергілері болып табылады. Ол басында оңтүстікке бұрылып,
сонан соң ... ... одан әрі ол аз ... ... ... мүлдем
жойылады.
Батыс Балқаштағы ағысты стонды желсіз ауа райында анық ... ... жел ... ... бұл желді ағыстармен бұзылады. ГГИ – ... ... ... ... ... ... жазғы кезеңде, Іле
өзенінің сағасынан ондаған км аралықтықта 0,2, 0,3 ... ... ... ағыс бойымен бірітіндеп кеми береді.
Балқаш көлінде көп таралған ағыстарға желдік ағыстарды жатқызуға
болады. ... ... ... 4 ... ... береді. Бірақ мұны қыс
айларында байқау қиынға ... ... бұл айда ... ... мұз ... ... тар ... мысалы, Бурылбайтал, Ұзынарал және т.б.
бұғаздарда айқын байқалады.
Батыс ... ... және ... ... ...... ... кезде, ағыс өз бағытын Шығыс Балқаштан ... ... ... Жел ... жерден бастап ағыс қарама- қарсы бағытта ... ... ... ... ... кең, оңтүстік батыс бөлігінде,
Юнусовтың зерттеулері бойынша 0,25 тен 0,26 ... ... ... Ал ... ... ... көлдің ең оңтүстік шетінде (Чимток бұғазы) бұл
көрсеткіш 0,56 дан 0,87 м/с – қа ... ... ... ... бірге
дрейфтік болуы мүмкін, яғни желге компенсациялы бағытталған, желге қарама ... әсер ... ... ... ... ауқымды кезеңдегі жүз жылдық толқындар.
Сейши метеорологиялық факторларға негізделген күштер ... ... ... ... ... Бұл ... көлдің су массасымен теңселіп,
ауытқып, суды қалыпты түрде теңселтеді. Сейши түзілген кезде көлдің кез –
келген ... ... ... күрт ... көп бетінде желдердің
бағыты мен соғысы да қалыптасқан тыс болады. Ұзын ... ... ... ... ... жағдайда да сейши түзілуі мүмкін. Сейши кезінде
бүкіл ... ... ... ... ... Судың беті берісе бір жаққа
бересе екінші жерге еңістеліп отырады. Бұл ... ... ... ... Деңгейдің амплитудалық ауытқа мәндері шамалы болған жағдайда бұл
процесс пучность деп аталады. ... ... ... және ... болады. Терең суқоймаларында сейши неғұрлым қалыпты, тұрақты болады.
Жиынты ағыс. Ағыстардың негізі түріне жиынтық ... ... ... ... ... ... көрсетілген сейши, жел,
толқынды, стонды және т.б. ағыстарды осы жағдайда байқауға болады. ... ... ... ... белгіленеді.
Көлдегі жиынтық ағыстарыдың сипаты мынадай ағыс көп уақытты қамтиды
және ол көлдің ... ... ... ... ... күрт ... ... және жылдамдықтың минимальды ... ... ... ... ... бір уақыт кезеңдеріндегі ағыстың циклды жоғары бағыты
кезеңінің ортасында бір-ақ ... ... ... ... тән ... ... ... болады:
стонды және желді ... ... ... есе көп болатын
ағыстардың болуы, ... ... ... ... жиі ... ... ... ені және тереңдігі бойынша қалыпты өзгеруі
қарама-қарсы жағалар ... бір ... ... ... ... ағындарының орташаланған жиынтық жылдамдығы 0,05-тен 0,15 м/с-қа
тең болса, батыс ағыстар үшін бұл ағыс 0,05-те 0,2 м/с ... ... ... ... ... бұғазына байланысты
жиынтық ағыстардың орташаланған жылдамдығы мен бір ... ... кеми ... ... инструментальды бақылаулар География
Институтының ... ... Бұл ... бақылаулар
стандартты құрылығыларға сүйеніп жүргізіледі. Бұл құрылғыларға мыналарды
жытқызуға болады: ... ... ГР-42 ... әріптерді басып шығаратын
БПВ-2 вертушкалары ... ... ... ... ... ... сараптама жүргізе келе Ұзын-Арал
бұғазында ағыс пен желдің ... ... ... бар ... ... желге реакция жыламдығы бірнеше сағатты құрайды. Сонымен бірге
батыс бағыттағы ағыстың интенсивтілігі аз болу ... да айта ... ... ... ... ... ... минерализациясының қисығы
жылдамдықтың қисығын қайталайды. Бірақ бұлардың ... әр ... ... ... жылдамдықтың бір бағыттан екінші
бағытқа өтуінің нөлдік нүктелеріне ... ... ... ... ... бойынша Ұзын-Арал бұғазындағы
ағыстың орташа жылдамдығы 0,18 м/с құрады. Фиксацияланған жылдамдықтар ... 0,8 ... дей ін ... ... ... ... уақытта, бұғаздағы ағыс
бірнеше сағат өндіріліп, 6-10 сағаттан кейін максимум мәніне жетеді.
Ұзын-Арал бұғазында ағыс жылдамдығының вертикальды таралуы ... ... ... ... ... көре аламыз.
Яғни түрлі тереңдікте ағыс жылдамдығының бірдей болады. Осы мәселе
бойынша алынған материалдар алдыңғы зерттеулердің қорытындылары мен ... ... ... ... ... ... бойынша орта есеппен
0,86 километрді құрады. Ал экстримальды мәндерде 2,29 және 0,24 км3 .
Бұғаздағы ... ... ... 1987 жылы 2450 м3 /С ... су ... ... таралуы батиыс бағытта орта есеппен алғанда 10 км-ді, ал
максимум 15 км болса, шығыс бағытта бұл көрсеткіш 15 мән 25 км тең ... ... ... ... ... режимі келесідей
жағдайлар бойынша сипаталады:
- Бұғаздың осьі бойынша бағытталған ағыстардың уақытқа қарай ... ... күрт 170-1900 ... және ... ... ... шапшаңдауына байланысты ағыстың уақытқа қарай циклденуі.
- Балқаш пен Алғазы метеостанцияларында ағыс пен жел ... ... ... Кез ... ... ... заңдылықты ағыстардың болмауы.
Заңдылықтар Ұзын-Арал ... ... ... ... ... ... негізделіп жасалады. Ан Каз ... ... ... ... ... 5м/с
жылдамдықта қалыпты соғатын желдердің әсерінен пайда ... ... ... ... ағыс ... су ... алынды. Көлдің
белгіленген гидродинамикалық режимі бес тәуліктің аяғында басталып ... ... ... ... ... ... ... көлдің батыс
шетінде судың деңгейі 0,48 м-ге төмендеп, шығысында 0,56 м-ге шоғырланған.
Яғни ... ... ... 1,04 м-ге ... Ал бұғаздағы ағыстың
максималды жылдамдығы 0,62 м-ді ... ... ... ... ... өту нәтижелері
қалыпты желдермен индуцифрленеді. Сонымен қатар ... ... ... көлдің екі бөлігінде де еркін жазықтық бет су ... ... ... ... ... ... жеткен жағдайда көлде
ауытқу процесі ақырындап өшеді. Анологиялық ... ... ... ... ... ... Гидрология Институтынан
алынған.
АН КазССР География Институтының көмегімен 1987 жылы ... ... ... ... ... келтірілген. Көрсетіліп жатқан
кезеңде Батыс және Шығыс Балқаш аралығында 58 ... су ... ... Ал су ... екі ... ... арқылы желдік көшуі 50 км 3 ты
құрады.
Алынған мәліметтердің нәтижесінде және белгіленген морфометриялық
сипаттарға байланысты бұғаз ... ... шел ... ... ... ... ... Бұл жылдық орташа көлдің деңгейіне тәуелді болады (Z).
мұндағы F=10.8+4.7(Z-340) (мың м)2- ... ... ... ... ... ... мұсыз кезеңнің ұзақтығы.
2.2.2 Ұзын-Арал бұғазы арқылы су және тұз алмасу процестері
Ұзан-Арал бұғазындағы тұзалмасу ... ... ... ... көл
акваториясындағы тұздардың таралу сипатының интерпретациясын біле аламыз.
Өзен ағысының ... ... ... кезеңіндегі Іле өзенінің суы
реттелуіне байланысты Қапшағай су қоймасының ... ... ... ... минерализация артты. Сонымен қатар сулар мен ... ... ... ... ... деген де болжам бар.
Ұзын-Арал бұғазындағы тұздардың тасымалдануы Батыс Балқаштағы тұздарды
балансын реттеу деп түсіндіріледі. ... су ... ... ... ... судың минерализациялануының ауытқуы көлдің бұл
бөлігіндегі беріктіліктің ... ... 1970 ... ... ... ... Іле ... ионды
ағынның артуымен байланысты.
Ұзын-Арал бұғазындағы тұздардың ... ... ... ... ... бірге бұғазда сулыбалансты квартұрақты ағыстар бар, ... ... ... ... Ол көлдің түрлі бөлігіндегі ... ... ... ... ... ... су ... мәнде болса, Шығыс Балхаштың теріс мәнен ... ... 1,5 тен 3 ... ... Бір жыл бойы ... сулы ... сезімтал өлшеуіш құрылғыларды байқалмайтындай, жылдамдығы
мардымсыз ағыс түзеді. Бұл ағын желдік ағын секілді ... әсер ... ... ... ... ... жүретін барлық су және тұзалмасулар батыс және
шығыс бағыттағы базалардан тұратын циклдардан құрылған. Суалмасу циклы ... ... ... бірлігі болып табылады. Ол арқылы көлдегі ұзақ
уақыттар бойы ... ... ... ... ... Сонымен бірге ұзаққа
созылған құбылыстарды болжам ретінде, есептік циклдармен «конструирлеуге»
де ... ... ... ... ... бағыты көп
жағдайда желмен анықтайды. Бірақ желдің бағыты мен судың қысымы сәйкес
келмейтін кездерде ... ГГИ ... ... ... ... жайлы жазылған. Бірақ бұл қорытындыны жоққа шығаратын, сейшелдің өшу
кезіңдегі ... ... ... Балқаштың морфологиялық
ерекшеліктері мынада (терең емес болуы, үлкен ... ... ... мәндегі гидровликалық қарсылықтар болуынан еркін ауытқулардың
туындауы мүмкін емес. Жел әрекетімен ... ... ағуы мен оның ... ... ... ... түзілмей ақ бірте – бірте ағып
кетеді. Бұлар ... ... және ... ... ... масаларының жаға жаққа бағытталған қысымы мен бұғаздағы суларға
қарап Ұзын-Арал бұғазындағы ағыс ... ... ... ... жағалық сызықтардың күрделі болуының нәтижесінде туындайтын
кіру мен ... ... ... ... байланысты.
Көлдің 4-ші 5-ші гидрохимиялық аудандарындағы су массасының орын
ауыстыру коэффициенті, су ... цикл ... мына ... ... 4-ші және 5-ші ... аудандардағы судың
орташа минерализациясы.
Су массаларының араласуы мен судың перетогы ... түсі ... мына ... ... және ... су ... тұздың мөлшерінің әртүрлі болуы
түрлі минерализациямен байланысты. Мұны әр бөліктерде жеке ... да ... ... Бұл ... ... біз ... Балқаштың
тұздануын су массаларының араласу есебінен деп тануға болады. Қисықтар
арасында ... көп ... ... ... да күшті. Егер бұлар арасында
араласу болмаса қисықтар бірігіп қалады (рис 3.2).
Бұл қорытындының Шығыс Балқаштан ... ... баға беру ... ... ... қысқарған алгоритімі келесідей.
- Әрбір фаза үшін минерализацияның соңғы мәні есептеледі (батыс mbt
және шығыс mbt).
Мұндағы М4 және М5–4 ші және 5 ші ... ... ... сәйкес келеді.
- Әрбір фаза үшін су минерализациясының орта мәні ... ... ... ... (WB) және ... (WB) фазалары үшін судың проток көлемі
эмперикалық формула ... ... ... ... тұз ... мәні (Sm,n) туындыдан анықталады.
- Судың желдік перетогы цикл мәні (W) тұзды ... (S) ... мен ... Судың минерализациясының есептелген мәні арқылы әрбір ... ... ... (d) ... арқылы есептелінеді
-
Кесте 2.2.1-1985 – 1987 жылдардағы Балқаш көлінің ұзындығы бойынша су
минерализациясының орташа шамасы
|Жыл |985 |986 |1987 | ... |Жаз ... |Жаз |Күз ... |1,39 |1,37 |1,46 |1,51 |1,34 ... |1,48 |1,65 |1,30 |1,82 |1,83 ... |1,95 |1,65 |2,24 |2,29 |1,99 ... |2,27 |2,17 |2,96 |2,43 |2,48 |
|V |3,55 |3,53 |3,66 |3,59 |2,80 ... |4,01 |4,04 |3,98 |3,65 |2,70 ... |4,91 |5,31 |5,05 |5,26 | ... |5,81 |5,63 |5,42 |5,94 | ... ... көлінің орташа су деңгейінің динамикасы
Шығыстық Балқашта шығыстық бағыттағы желдер басым, ... ... ... желдер басылымдылық көрсетеді, яғни барлығына
басым болатын желдер шығыстық желдер болып ... Бұл ... ... ... ... ... Балқаштың орташа су деңгейінің
оңтүстік және батыс жағалауында батыс Балхаштың су ... ... ... ... ... Балқаштан жоғары болады.
Балқаштың батыс және шығыстағы су деңгейлерінің айырмашылығы соынмен
қатар, Батыс Балқаштың оң су баланысына және ... ... ... ... әкеп соғады.
Сонымен қатар бұл фактор негізінен мұз ... ... ... ... ... 1954 жылы орташа су деңгейіне төрт пост
бойынша (ст Чиганак, Балқаш ... ... ... және ... Карашыған) және
10–12 поста 1961 жылы бақылаулар жүргізілді. (қосымша 1 де көрсетілген).
1961–1965 жылдары он бір постта ... ... ... ... ... үшін ... су ... осы бес жыл ішінде шығыс
Балқаштың су ... ... 2 см ... ... ... су ... ... 5 сантиметр). Су ... ... ... ... ... жаз ... байқалады (7-9 сантиметр).
Каршиган және Чиганак ... ... ... ... ... ... көпжылдық су деңгейінен айырмашылығы 12 ... ... ж). ... ... ... ... ... су деңгейі
15–17 сантиметр–ге жетеді. Ал жеке ... 10–50 ... ... (қараша 1956 жыл, қараша 1959 жыл). Қысқы кезеңде ол орташадан 6–8
сантиметр–ге ... ... ... ... посттарының арасындағы
орташа айлық су ... 9–13 ... ... ... қаласындағы
посттарға қарағанда.
Жеке жылдары бұл 25–28 ... ... ... ... ... ... сол және басқа айларда орын алған желдер
қарсы бағытта болады, осы ... ... ... қарама – қарсы
бағытта өзгеріп отырады. Келтірілген мәліметтер орташа айлық су деңгейлері
Балқаштың қарама – қарсы ... ... ... ... ... ... ... және айлар арасындағыдан едәуір жоғары екенін көрсетеді,
көлдің толығуының өзгеруін айтуға болады. Бұл ... ... ... ... ... ... айлық су деңгейімен сипатталады.
2.3.1 Балқаш көлінің су деңгейіне су тұтыну көлемінің ... ... су ... оның су ... ... ... ... негізгі көрсеткіш болып табылады. Іле өзені ... ... ... ... ... ... ... гидробиологиялық,
гидрохимиялық, деңгейлік режиміне зерттеулер ғалымдар және ... ... ... НАН РК, ... ГГИ, ... және
тағы басқалар. Бұл зерттеулерге келісе отырып 1970 жылғы су ... ... ... ... ... көлінің су деңгейінің тербелісіне
әсерін тигізген жоқ және табиғи факторлардың климат тербелісі ... ... тепе – ... ... ... ескертілгендей Қапшағай
су қоймасының толығуы басталды. Іле өзенінің ... ... ... ... су ... ... ... өзгерді, ол негізінен 341,0 ... м ... ... ... ... Қапшағай су қоймасының толығуы
басталғаннан кейін Балқаш көлінің су деңгейі 1984 жылдан 1987 жылға дейін
341,0 м ... ... ... ... ... 340,68 м абс. ... ... жылы) 1984 жылдан 2000 жылға дейін көлдің су деңгейі 341,08 ... м ... ... өзгеріп тұрды. Ал минерализациясы 2,92 – ден 3,27
г/л – ге дейін жетті.
2.3.2 ... ... су ... ... ... ... көлінің су деңгейі аридті зонадағы ішкіконтинеттік су
қоймасы ... ауа ... ... ... ... ... ... өзгереді. А.В.Шнитикова жәе ... ... ... бойынша кейінгі ... ... және ... ... зоналар территориясында ауа райы
біржақты өзгеріске ұшырамады,тек ... ... ғана ... деп
шешті.
Бұл тербелістердің ритмі келесідей –қысқакезеңдік көпжылдық ... ... –20-60 жыл: ... – 60-200 жыл: ... ... жыл.
Балқаш көлі су деңгейінде аналогиялық ... ... ... ... көлі су ... ... ұзақ ... үшін
иструменталды бақылау ... жоқ. 19-шы ... ... ... су деңгейлерінің мәліметтері ғана бар. Өте ұзақ ... ... ... ... су деңгейлерінің ... ... ... ... ... ... ... кезең үшін көлдің ең
жоғарғы су деңгейі ... ... 13-15 ... ... –348,5),8 ші ғасырдың бірінші жартысында (жоғарғы ... 346 м ) жән ... ... )ғасырлық максимум-344,7 м). Ең
төменгі белгілер: 5-8 жүзжылдықта (көпғасырлық ... м), ... ... ... ... ... су ... тербелісінің
жалпы амплитудасы тарихи кезең үшін осы ... ... 8-13 ... деп ... көлі су ... ... 19-20 ... ғы
схемасы келесідей:
-1810-1840 жылдары-минимум спады 1840 жылы(30 ... ... ... 1852 жылы (11 ... ... ... 1885 жылы (32 ... жылдары-максимум подъемы 1909 жылы (23 жыл)
-1910-1946 жылдары-минимм спады 1946 жыл (36 жыл)
-1947-1969 жылдары-подъем, 1970 жылы ... су ... ... ... екі ... ... ... максимумнан минимумға дейін
санағанда Балқаш ... 19-20 ... су ... ... және үш ... болды. Циклдердің ұзақтығы минимумдардың
түсу уақыты бойынша анықтағанда 45-61 жыл ... ... ... түсу ... ... 42-65 жыл. Спад ... 30-36 ... ... ... ... ... 12-15 жыл.
Толық ғасырішілік цикл үшін су ... ... 3-4 ... жетеді.
Ғасырішілік циклдер ұзақтығы үш ғасырішілік циклге тең ... ... Іле ... ... ... ... ... су балансын құрушы - Іле өзені. Өзен ҚХР
аумағында үш – ... Қаш және ... ... ... ... ... да
Қазақстан аумағында Балқаш көліне келіп ... ... ... ... ... 1439 км ... өзеннің жалпы ұзындығынан (Текес өз.
сағасымен) 624 км ҚХР аумағында, қалған 815 км ... ... ... ... ... 140000 км2 ... оның 77400 км2 Қазақстанда, осыған
сәйкес 62600 км2 ҚХР тиесілі. Іле өзені алабының негізгі ағын түзуші ... ... бас ... ... гидрографиялық тор құра арналасқан, ал алап
аумағының орта және төменгі бөліктерінде гидрографиялық тор ... ... ... ... ... қазіргі гидрологияда көпжылдық үшін
кесілген уақыттағы ағын динамикасына ... және ... ... ... Гидрометеорологияда қайталанушы ауытқуларға, яғни
құбылмалы кезеңдер мен аумплитудалық ауытқуларға көп назар аударылады. ... ... ... ... ... ... қайталану жүйесін құрады.
Бұл бір жағынан, табиғатта кезеңдік ауытқулардың болмауына, екінші жағынан
табиғи ... ... ... туралы білімнің жеткіліксіз
болуына байланысты.
Қайталанушылықты (циклділік) ... ... ... әлі ... жоқ екені мәлім. Көптеген зерттеушілер ... (2-14 жыл), ... (20-50 жыл), ... (70-100 жыл), ... (100-300 жыл) және көп ... (300 жылдан жоғары) қайталануларға
бөледі. Ұсынылған шектер шекарасы ... ... ... болып табылады,
әдетте олар қазіргі кезде анықталған немесе қайталанушылық ауытқуларға аз
төзімді ... ... ... ... ... ... ... тағы бір
қиындығы сол, біз табиғи ұзын қатарларды сирек кездестреміз. Көптеген
өзен алаптарында шартты-табиғи ... өзен ... ... ғана ... ... ... түрлі шаруашылық шаралары туралы да ақпарттардың жеткіліксіз
болуынан оларды қайта қалпына келтіру мүмкін болмайды.
Іле өзенінде Қайырған ... ... орны ... 1911
жылдан 2000 жылға дейінгі кезеңді қамтитын ағынды қатар алынған. Ағынның
көпжылдық ... ... ... үшін және ... ... ... ... біз гидрологияда кеңінен тараған айырмашылықтық интегралдық қисықтар
әдісін ... ... ... ... біз ... ... ... сулылықтың екі толық ғасырішілік циклін таптық. Бірінші
циклдің ... 32 ... ... 1920 және 1951 жылдар аралығын, екінші
цикл – созылуы 35 жыл, 1951 жылдан 1985 ... ... ... ... көлі
деңгейін сипаттайтын аталған қисықты салыстыра отырып анықталған сулылық
циклдері туралы нақтылай алмаймыз(сурет-1).
Қайталанушылық деп біз ... ... ... ... ... ... қайталану жүйесін құратын ауыспалы ... мен ... ... ... ... ... қолданған кезде
барлық айтылған шарттар сақталады. Бірақ ол әрқашанда процесстің ... ... ... Осылай, кезеңнің басын таңдау өз ізін ... ... ... ... ... ... және соңғы
жағдай қисықтың ортаңғы бөлігіне ... ... ... ... ... сулылық туралы айтуға мүмкіндік бермейді. Сондықтан да зерттеушілер
талдау және есептеу үшін орталық бөлікті таңдап алуға тырысады.
Аталған кемшіліктер орташа ... ... ... ... ... қайталанушылық ауытқуларының өте тура емес көрінісін
береді.
2 суретте Балқаш көлінің ... ... ... Іле ... ... ағыс жүрісіне талдау жасаймыз. Құбылмалы қисық ... ... тек ... ғана ... ... ... көмегімен біз Іле өзені ағысының көпжылдық ағысында
сулылықтың тек бір ... ... ... ... ... 38 ... ... 1943 және 1980 жылдар аралығын қамтиды. Балқаш
көлі деңгейінің салыстыру учаскесінде ұзақтығы ... ... 41 ... ... жылдар аралығындағы Іле өзені сулылығын қайталайтын
циклді анықтауға болады. Іле берілген ... ... ... ... ... Іле ... ағысы мен Балқаш көлінің суының деңгейі
арасындағы байланыс айдан анық (сурет-2).
Бұл ... ... ... үшін іле ... 11-жылдық корреляция коэффициенті және Балқаш көлінің
1916-1995 жылдардағы ... ... су ... ... ... ... ... есептеу кезеңінің толық
циклді сулылығыда (1943-1980) корреляция ... ... ... келтірілген.
Кесте 1- Әртүрлі есептеу жылдарындағы Іле өзені ағысы мен Балқаш көлі
су ... ... ... коэффициенті
|Есептеу кезеңі |Жылжу кезеңі, жыл |
| |3 |4 |5 |6 ... |0,59 |0,63 |0,70 |0,72 ... |0.65 |0.72 |0.80 |0.84 ... ... ... ... су ... мен Іле
өзенінің ағындысы арасындағы байланыс су ... ... ... 6-7 ... ... біз Іле ... ағысыме Балқаш
көлінің су деңгейінің байланыс ... ... ... қисықты пайдалана отырып 1920 ... 1951 ... ... 1) сулылықтың толық циклді болмауы да мүмкін ... ... Іле ... ... ... ... су ... диамикасын салыстыра отырып, xx ғасыр басталғаннан (1903-1908)
40 ... ... Іле ... ... аз сулы ... көп сулы ... ... деп айтамыз.
Жоғарыда айтылғандарды тексеру үшін біз Іле ... ... ... су ... арасындағы байлаысты таптық
(сурет 3). Бұл үшін 1935 тен 1969 ... ... ... Іле ... есептеу пунктегі ағысының бақылаулары мен
Балқаш көлі су ... ... ... салынуы нәтижесінде
табиғи динамикасының бұзылуымен байланысты.
Егер біздің есептеуіміз бойынша Іле өзені алабында Қазақстан
аумағынан орта ... 6,52 км3 су ... ... ҚХР ... ағысы
әлі күнге дейін белгісіз, әртүрлі бағалу жүргізілуде. Төменде бағалаудың
нақтылығына біршама жақын ... ... ... ... ... ... беткі су ресурстары
|Су жинау участогы |/5/ |/6/ ... ... |8,26* |8,48* ... ... |4,04 |4,47 ... өзені |2,20 |2,27 ... ... ... беткейі |2,457** |1,55 ... ... ... беткейі | |0,27 ... |16,957 |17,04 |
* - ҚР ... ... ... -Жоғарыда аталған өзендерден басқа сужинау ағыстары
/5/ әдебиетінде 1956 жылдан 1979 жылдар аралығындағы, ал ... 1992 ... ... мәліметтер қамтылған. /5/ ... ... ... ... аталған кезеңдерде Іле өзені ағысы
бойымен 11,7 км3 су құрайды, бұл Ямате бөлімшесіндегі Іле ... ... ... ал ... ... ағысы Текес өзені бойымен – 0,957 км3
суды құрайды. Осыдан Іле ... ҚХР ... 5 км3 жуық суы ... ... Біз ... ... (ҚХР аумағында) бойынша және ... ... ... ... ... ... ... кестеде
берілген.
Кесте 2.3-Есептеу тұстамасы бойынша Іле ... ... ... ... ... (W), км3 |
| ... | |
| ... км| |
| | |1911- ... 1976|1956- 1992 |1990- 2000|
| | |жж. |жж. |жж. |жж. ... |1020 |11,7 |11,7 |11,2 |00,7 ... |811 |12,5 |12,5 |12,3 |12,0 ... | | | | | ... ... Қаш және ... ... ағысын қосқанда 1956-1979 жылдар
аралығында 14,50 км3-ды құрайды , ал 1956-1992 жылдарда 15,22 км3 ... ... ... ... ... ағыс ... 11,2 және 12,3 км3.
Көріп отырғандарыңыздай, осы ... ... ... 3 км3 жуық ... ... ... ... үш өзеннің сушаруашылық жағдайы өте күшті
болғанымен де су пайдалануы туралы ... ... 1916 ... 2000 ... дейін, 1916 жылдан 1969
жылға дейін, 1943 жылдан 1986 ... ... және 1940 ... 1969 жылға
дейінгі кезеңдер үшін ... ... ... ... ... ... ... таңдап алынған жоқ, олар ... ... ... шартты-табиғи кесінділерді таңдап алумен
байланысты. Оларды салыстыра отырып біз бұл ... ... көз ... Іле ... ... ... ... бөлімінде
1935 жылдан 2000 жылға дейінгі аралықта ағысты ... ... ... ал ... көлінің 1970 жылға дейінгі ... деп ... ... Кестеден көргеніміздей ... ... 1970 ... дейінгі кезеңде алынған.
Кесте 4- Әр түрлі есептеу жылдарындағы Іле ... ... ... ... су деңгейінің арасындағы ... ... ... | Ж ... ... |
| |3 |4 |5 | ... |0,59 |0,63 |0,70 |0,72 ... |0,65 |0,74 |0,80 |0,84 ... |0,65 |0,72 |0,80 |0,84 ... |0,75 |0,84 |0,86 |0,83 ... Су ... балықтар және омыртқасыз жануарлар әсерінен
қорлануы
Балқаш-Іле алабы ... ... ... ... алаңда орналасқан. Көптеген әдебиеттерден
белгілі ... ... ... бір жыл ... ... су бетінің 220 км 2 жері ластанды. Бұл алаңға ... т шаң, ... 140,5 т мыс бар, 130 т ... 120 т ... ... цинк және ... басқа барлығын қосқанда 580 т әр ... және ауыр ... ... ... Бассейінде бұрын
күнделікті 1032...1317 т
шамасында пестицидтер, ... әр ... ... 100 ... ... ... уақытта нақты мәліметтер ... ... саны ... ... Іле ... және ... көлінің
ластануы көбінесе пестицидтердің көптеген берік ... ... Бұл ... бәрі ... ... ... ... қалыптасуына әкеп соғады.
3 БАЛҚАШ КӨЛІНІҢ ГИДРОЭКОЛОГИЯЛЫҚ ЖАҒДАЙЫ
1. Қазіргі кезде суды қолдану
2.
Балқаш-Іле ... ... ... және ... ... орналасқан.
Қазіргі кездегі Іле-Балқаш бассейнінің суын қолданыуына байланысты оны
үш кезеңге бөлуге болады: шартты табиғи (1970 ж ... ... ... ... ... ... ... берген бағалары бойынша шартты табиғи
кезеңде Іле Балқаш бассейнінің өзені ағыс ... ... ... ... ... бірге Қазақстан териториясында 13,31 км3/жыл ... ... ... 16,5 ... су ... (55 ... бірге Іле өзені бассейнінің өзен ағысының ресурсы 22,86 км3/жыл деп
бағаланды (78 %), ал ... ... 6,5 ... (22 %). Бұл кезеңде Іле
өзенінің шекаралық ағыны 11,45 км2 құрады. Сонымен ... ... ... ... 24,76 км3 деп ... ... бөлігінде, шаруашылықта суды тұтыну мен қайта
қалпына келмейтін шығындарды қосқанда ағынды өзендердің шығыны озеңде ... ... ... 9,65 ... су ... Қалдық
ағындар–15,11 км2/жыл, сонымен бірге Іле өзені ... 11,85 ... ... ... – 3,26 ... құрады.
1970 жылға дейінгі кезде Іле Балхаш бассейнінің суын шартты – табиғи
жағдайда деп қарастыруға болады. Себебі авиажүйеге ... ... ... ... жылы Іле Балқаш авиажүйесінің жағдайы қатаң дестобилизациялы
болады. Бұл ... ... ... болып келді. Бақылауларға сүйенсек
бесейннің Қазақстан бөлігіндегі өзен ағынының ресурсы орта есепте 92 ... (22,9 ... ... ... шаруашылықтың қайта қалпына келмейтін
сулардың көлемі 4,1 км3/жыл жетті. Бұл судың көп ... ... ... пайдаланылды. Суландырылатын жерлердің ауданы Ақдала жүйесін қосқанда
630 мыңға жетті. Сәйкесінше бұл кезеңде ... ... да ... ... ... бұл ... ... 5,2 км2 тең болды. Бұл шығындардың көп
лігі Қапшағай суқоймасын ... және ... ... ... ... ... кетті (2,5 км3/жыл).
Көлдің деңгейлік режимінің бұзылуы оның ... ... әкеп ... ... ... нашарлады. Бағалы балықтардың
соны да кеми бастады.
Жемдік базаның нашарлауы ... ... ... байланысты. Ал
бұл көлдің деңгейінің төмендеп, тұздылығының артуына ... ... аса ... ... ... Балхаш қаласындағы таулыметаллургия
комбинаттан келетін зиянды қалдықтар суда улыхимикатты және ауыр ... ... яғни ... олардың концентрациясының
артуы байқалған. Іле өзені ағынының кемуі және оның бір жыл ... ... ... ... ... байланысты. Және де бұл Балқаш
көлінің деңгейінің төмендеуіне әкеліп соқты. Бұл ... ... ... ... ... ... әкеліп соқты. Ал бұл жем өсіріліп
жүрген шалғындардың ауданының кемуіне жол берді. ... мал бас ... ... бәрі ... ... ... тоқталды: яғни өмір сүру
деңгейінің төмендеуіне, халық санының азаюына, жұмыссыздардың ... ... ... және ауыз ... ... әкеліп
соқты.
Нарықтық экономикаға көшкеннен бері бұл жағдайлардың ... одан ... Суды ... және суды ... ... техникалық
жағдайлары нашарлағандықтан бұл тіпті күрделенді. Яғни сумен қамтамасыз ... ... ... көп ... кему ... ... Балқаш көлін сақтап қалу перспективалары
Балқаш көлінің аудан үшін экологиялық және шаруашылық мәне өте зор. Ол
жапсарлас аудандардың табиғи орта ... ... ... және аң ... негізге ала отырып биотикалық ... ... ... ... ... ... ... реттейді және Балқаш
маңындағы объектілерді сумен қамтамасыз ету көзі болып саналады.
Балқаш көлінің әлеуметтік экономикалық және экологиялық ... ... ... ... ... деңгейі алады. Себебі оның
өзгеруі, түрлі биотикалық және ... ... ... ... ... ... байланысты судың тұздылық деңгейін сақтап қалу аудандық су
стратегиясының міндеті болып табылады.
Минимальды ... ... ... ... ... ... (340.0 ... нұсқасы көлдің негізгі тиімді функцияларын сақтап қалуға негіздейді.
Белгіленген ... ... ... ... ... ... ... амплитудасы ең төмен). Сонымен бірге көлдің
физикалық химиялық және ... ... ... рөл ... ... ... ... де белгілейді. Барлық варианттарда көлдің
гидрохимиялық режимдерінің қайта қалпына келуі бағаланады.
Балқаш көлінің тең салмақты ... ... ... ... 12 ... ... орташа көпжылдық өзен суларының ағындарымен
қамтамасыз ... бұл 1,2,3 ... ... ... (5 кесте). Сонымен
бірге Батыс Балқашта баланстың переток құру негізінде көл жылына 2,6, ... 2 км3 ... ... ... етуі ... ... ... есептей келе, Іленің көлге құятын жылдық ағыны орта
есеппен 10,8, 10 және 9,2 км2/ жыл ... ... ... ... ... өзен ... ... бағытталған. Батыс Балқаштың ... ... ... ... ... ... сумен қамтамасыз ету көзі болып
табылады. Сонымен бірге ол Іле ... ... ... ... ... ... базисі).[6]
Қорытынды
Балқаш көлінің су деңгейіне ... ... ... ... ... су деңгейінің жоғарылауы ... ... ... (7-9 см). Мұзқұрсау болмаған кезеңде ... ... ... 15-17 ... ... ал жеке жылдары 40-50 см-ге дейін
барады (1956 жыл ... 1959 жыл ... Қыс ... ... ... ... ... көлінің су деңгейі 1984 жылдан 1987 жылға
дейін 341 ... ... ... ... ... 340,68 м ол ... көлі алабы өзендерінің су деңгейі ... оның ... ... ... ... және ... ... мөлшерімен анықталады. Жалпы барлық өзендерінің ... ... ... ... ... және жаңбырлық тасқын
кезінде байқалады.
Балқаш ... ... ... ... ... ... Іле өзенінің суы төмендеді, су сапасы нашарлады. Жер
беті және жер асты ... ... ... ... ... өте қатты зақымдалған, ... ... ... ауыр ... ... ... көбеюі байқалды. Жер ... ... ... қабілеттілігіне қарай бұзылудан біраз болсада
аман.
Пайдалаған әдебиеттер тізімі
1. ... ... вод ... том 13, вып 2, год 1966,
стр ... ... ... в ... ... ... ... Алматы 2003 стр 9-47.
3. Гидрологический ежегодник 19 -2004, Л ... ... вып ... экологическое состояние бассейна озера ... ... ... ... ... ... ... Балхаш, М Издательство АН СССР,
1961,стр 225.
6. Ж.Д.Достай, С.К. Алимкулов ... ... ... Р.Или с
учетом трансграничности – ... ... ... ... и ... в ... межгосударственных рек
Центральный Азии КНР, Урумчи Центр Академии наук»
7.Гидрологические и ... ... ... / под ред. ... А.А. ... ... 1-Іле өзенінің ағындысы мен ... ... ... өзгерісінің айырмашықтық интегралды қисығы
Сурет 2-Іле өзенінің ағындысы және ... ... су ... тербелісінің динамикасы
|№ |жылдар|су |№ ... |№ ... ... | ... ... | ... | ... |1879 |340.81 |52 |1930 |341.75 |103 |1981 |341.40 |
|2 |1880 |340.79 |53 |1931 |341.09 |104 |1982 |341.36 |
|3 |1881 |340.67 |54 |1932 |341.86 |105 |1983 |341.18 |
|4 |1882 |340.57 |55 |1933 |341.76 |106 |1984 |340.97 |
|5 |1883 |340.54 |56 |1934 |341.58 |107 |1985 |340.77 |
|6 |1884 |340.52 |57 |1935 |341.51 |108 |1986 |340.69 |
|7 |1885 |340.52 |58 |1936 |341.6 |109 |1987 |340.68 |
|8 |1886 |340.56 |59 |1937 |341.61 |110 |1988 |341.05 |
|9 |1887 |340.62 |60 |1938 |341.50 |111 |1989 |341.22 ... |1888 |340.68 |61 |1939 |341.27 |112 |1990 |341.28 ... |1889 |340.74 |62 |1940 |341.18 |113 |1991 |341.24 ... |1890 |340.74 |63 |1941 |341.19 |114 |1992 |341.07 ... |1891 |340.71 |64 |1942 |341.40 |115 |1993 |341.03 ... |1892 |340.72 |65 |1943 |341.41 |116 |1994 |341.24 ... |1893 |341.02 |66 |1944 |341.27 |117 |1995 |341.32 ... |1894 |341.28 |67 |1945 |340.97 |118 |1996 |341.13 ... |1895 |341.42 |68 |1946 |340.70 |119 |1997 |341.11 ... |1896 |341.5 |69 |1947 |341.03 |120 |1998 |341.22 ... |1897 |341.66 |70 |1948 |341.04 |121 |1999 |341.34 ... |1898 |342.2 |71 |1949 |341.02 |122 |2000 |341.54 ... |1899 |342.13 |72 |1950 |341.07 |123 |2001 |341.69 ... |1900 |342.18 |73 |1951 |341.06 |124 |2002 |341.89 ... |1901 |342.52 |74 |1952 |341.04 |125 |2003 |342.5 ... |1902 |342.83 |75 |1953 |341.18 |126 |2004 |342.7 ... |1903 |342.85 |76 |1954 |341.42 | | | ... |1904 |342.87 |77 |1955 |341.88 | | | ... |1905 |343.04 |78 |1956 |341.95 | | | ... |1906 |343.07 |79 |1957 |341.97 | | | ... |1907 |343.33 |80 |1958 |342.11 | | | ... |1908 |343.71 |81 |1959 |342.49 | | | ... |1909 |343.39 |82 |1960 |342.78 | | | ... |1910 |343.15 |83 |1961 |342.99 | | | ... |1911 |343.05 |84 |1962 |342.88 | | | ... |1912 |342.86 |85 |1963 |342.74 | | | ... |1913 |342.79 |86 |1964 |342.83 | | | ... |1914 |342.89 |87 |1965 |342.83 | | | ... |1915 |342.85 |88 |1966 |342.75 | | | ... |1916 |342.77 |89 |1967 |342.79 | | | ... |1917 |342.53 |90 |1968 |342.66 | | | ... |1918 |342.31 |91 |1969 |342.73 | | | ... |1919 |342.09 |92 |1970 |342.96 | | | ... |1920 |341.9 |93 |1971 |342.69 | | | ... |1921 |342.4 |94 |1972 |342.63 | | | ... |1922 |342.3 |95 |1973 |342.56 | | | ... |1923 |342.33 |96 |1974 |342.42 | | | ... |1924 |342.43 |97 |1975 |342.11 | | | ... |1925 |342.32 |98 |1976 |341.84 | | | ... |1926 |342.07 |99 |1977 |341.70 | | | ... |1927 |341.87 |100 |1978 |341.52 | | | ... |1928 |341.94 |101 |1979 |341.42 | | | ... |1929 |341.84 |102 |1980 |341.40 | | | |

Пән: География
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 33 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Балқаш көлінің бассейініне физикалық-географиялық сипатама33 бет
Қазақстан табитағы6 бет
Әлеуметтік экологиялық мәселелер: халық санының өсуі,ресурстық дағдарыс, генофондтың өзгеруі, ортаның жалпы агрессивтілігінің өсуі, әсер етудің жаңа түрлері. Тұрақты өндіріс пен тұтыну. Өндіріс пен тұтынуды экологияландыру. Ресурсты сақтаушы және азқалдықты технологиялар. Экологиялық таза өнім. Экоинновациялар. Адам экологиясы. Ағзаның кіріс-шығыстық моделі18 бет
"Балқаш көлінің физика-географиялық сипаттамасы."16 бет
Балхаш көлінің даму тарихы мен экологиялық жағдайы28 бет
Балқаш аңызы және атауы9 бет
Балқаш көлі. Климаты3 бет
Балқаш көлінің геоэкологиялық проблемалары66 бет
Балқаш көлінің толық сипаттамасы6 бет
Балқаш көлінің физика-географиялық сипаттамасы15 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь