Агроөнеркәсіп кешеніндегі шаруашылық байланыстарды реттеу механизмдерін жетілдіру бағыттары

КІРІСПЕ

2. АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫНЫҢ ЖӘНЕ ОНЫМЕН САБАҚТАС САЛАЛАРДЫҢ ҚАЗІРГІ ДАМУ ЖАҒДАЙЫН ТАЛДАУ
2.1 Экономиканың аграрлық секторының қазіргі жағдайын талдау
2.2 Ауыл шаруашылығы өнімдерін өңдеуші салалардың даму барысын талдау
2.3 Ауыл шаруашылығын материалдық.техникалық жабдықтау жүйесінің дамуы

3. АГРОӨНЕРКӘСІП КЕШЕНІНДЕГІ ШАРУАШЫЛЫҚ БАЙЛАНЫСТАРДЫ РЕТТЕУ МЕХАНИЗМДЕРІН ЖЕТІЛДІРУ БАҒЫТТАРЫ
3.1 Кластерлер . агроөнеркәсіп кешеніндегі шаруашылық байланыстарды дамытудың негізі
3.2. Шаруашылық байланыстарды реттеу механизмдерін жетілдіру жолдары
3.3 Агроөнеркәсіп кешеніндегі шаруашылық байланыстарды реттеудің шетелдік тәжірибесі және оны Қазақстанда қолдану мүмкіндіктері

ҚОРЫТЫНДЫ
        
        Кіріспе
Еліміздің агроөнеркәсіп кешенінің өнімділігі мен кірісін өсіру,
отандық өнімнің ұлттық бәсекелестік артықшылық ... ... ... ... іске асыру міндеттері заман ағымынан туындайтын ... ... ... ... ... Осы міндеттерді сапалы түрде
және де ... ... шешу ... ...... ... ... «Қазақстан халқының әл-ауқатын арттыру – мемлекеттік саясаттың ең басты
мақсаты» деп аталатын Қазақстан халқына Жолдауында ... ... ... жаңа ... ел агроөнеркәсіп кешенінің ... ... аса ... ... ... ... - деп атап көрсетті ... ... ... ... елу елдің қатарына қосылу міндеті,
ең алдымен, ауыл шаруашылығы саласын дамытуды, мұндағы ... ... ... ... ... ... етеді. Осының барлығы да сайып
келгенде, ауыл шаруашылығы ... ... ... ... ... бағыты болуы тиіс екендігін айқындайды.
Кез-келген қоғамның негізгі мәселесі – ... ... ету, ал ... ...... өсуге қол жеткізу
болса, Қазақстан жағдайында бұл мақсат-міндеттерді сыртқы ортадан тәуелсіз,
өз мүмкіндіктеріміз арқылы ... ... Ауыл ... ... және жеңіл өнеркәсіптері сияқты басқа да салаларын дамыту үшін негіз
болып табылатындығы белгілі. Ал экономиканың барлық ... ... ... ... егер ауыл ... дұрыс жолға қойылған болса,
оның шикізаты арқылы жұмыс жасайтын ... ... ... ... ... Сол ... ... тауар өндірушілердің сұранысы мен
төлем қабілеті болса, машина жасау өнеркәсібі ауылға қажетті техника, құрал-
жабдықтар өндірісін ... қара және ... ... отын-
энергетика кешендерінің де қалдықсыз жұмыс істеуіне ықпал етер еді.
Сондықтан ... ... ... ... ... ... өте өзекті мәселелердің бірі саналады. Оларды реттеу үшін, ... бір ... ... ... ... туындайтыны –
ароөнеркәсіп кешеніндегі шаруашылық ... ... және ... ... ... ... ... өзекті болып табылады.
Дипломдық жұмыстың мақсаты – ауыл шаруашылығы ... ... ... ... ... және ... секторды материалдық-
техникалық жабдықтаушы салаларды ... ... ... сияқты
тұтас кешендегі шаруашылық байланыстарды реттеудің қазіргі жағдайын саралай
отырып, нарық жағдайларына бейімделген ... ... ... және ... ... ... ұсыныстар жасау болып табылады.
Қойылған мақсатқа жету үшін келесідей міндеттерді шешу ... ... ... ... ... реттеудің
объективті қажеттілігін айқындау;
- ауыл шаруашылығы мен индустриалдық салалардың ... ... ... ... ашу;
- ауыл шаруашылығы саласының және онымен сабақтаса дамитын
салалардың қазіргі жағдайын ... ... ... ... ... ... ... жасау;
- агроөнеркәсіп кешеніндегі шаруашылық байланыстарды реттеу
механизмдерін ... ... ... ... ... ... үш бөлімнен, қорытынды, пайдаланылған
әдебиеттер тізімі және қосымшалардан тұрады.
Жұмыстың бірінші ... ... ... ... ... ... негіздері қарастырылды. Ауыл шаруашылығы
мен индустриалдық салалардың арасындағы ... ... ... ашылып көрсетілді.
Дипломдық жұмыстың екінші бөлімінде ауыл шаруашылығы саласының қазіргі
жай-күйіне ... ... оның ... ... ... ... даму ... талқыланды.
Үшінші бөлім агроөнеркәсіп кешеніндегі шаруашылық байланыстарды реттеу
механизмдерін жетілдіру, сондай-ақ, ... ... ... ... ... және оны Қазақстанда қолдану ... ... ... ... ... зерттеу объектісі ретінде Алматы ... ... ... ауыл ... онымен сабақтаса дамитын салалардың дамуы
бойынша Қазақстанның заңнамалық және нормативтік актілері қолданылды.
Зерттеудің ... ... ... ... ... агенттігінің және Ауыл шаруашылығы министрлігінің мәліметтері
алынды.
Дипломдық жұмысты жазу ... ... ... еңбегіне
сүйендім: Ж.Ихданов, Ө.Қ.Есқараев, А.С.Сейдахметов, Ғ.Қалиев, Ө.Қ.Шеденов,
Ғ.Ж.Нұрышев, Ғ.Р.Мадиев және т.б.
2. АУЫЛ ... ЖӘНЕ ... ... САЛАЛАРДЫҢ ҚАЗІРГІ ДАМУ
ЖАҒДАЙЫН ТАЛДАУ
2.1 Экономиканың аграрлық секторының қазіргі жағдайын ... ... ... ... ... ... ... көз
салсақ, әлеуметтік-экономикалық реформалар, оның ішінде аграрлық секторда
да қиыншылықпен өткені белгілі. Экономиканы ырықтандыру ... ... ... әсер ... ... оның ... шаруашылық
жүргізудің экономикалық механизмдерін, тауар-ақша, ... жер ... ... ... ... проблемаларды шешуді талап
етті. Оларды шешу барысында ... ... ... ... ... Сол ... ... экономикасында өзіндік орыны бар
аграрлық салаға ... оңды ... бұл – көп ... экономика тұрақты
сипат алып, нарықтық қарым-қатынас шаруашылықтардың барлығында дерлік
орныға бастады, ... ... ... ... ... ... сипатқа ие болып, қолданыла бастады, ... ... ... оң ... ... ... әлі ... Солардың салдарынан ауыл шаруашылығы экономика ... ең ... ... ... ... Егер 1990 ... дейін ауыл
шаруашылығы экономиканың серпінді дамыған саласы болып және оның жалпы ішкі
өнімдегі (ЖІӨ) үлесі 34%-ға дейін ... ... ал ... ... ... ... деңгейі үш есеге төмендеп кеткен.
Нарықтық қатынастарға өту барысында елімізде мемлекеттің аграрлық
саясаты ... Ол ... ... ... ... ... өндірісінің тиімділігін арттыруды және ауыл тұрғындарының
материалдық жағдайы мен әлеуметтік ахуалын ... ... ... ... ... ... ... республикада аграрлық салаға
қатысты заңдар мен нормативтік актілер қабылданып, бағдарламалар жасалынды.
Дегенмен ауыл ... ... ... жүргізілген реформалардың
нәтижесі ... ... ... оның ... ... құрылуына байланысты резервтердің әлі де болса жеткілікті іске
қосылмағандығын көрсетті.
Реформаға дейінгі ... ... ауыл ... ... табиғат жағдайларына тәуелді болуына ... ... ... ... ... ... табиғи-климаттық
айырмашылықтары ауыл шаруашылығы өнімдерін сатып алу бағасында ескеріліп
отырылды.
Астық дақылдарын өсіру мен ... және ... мал ... ... ... өндіруге табиғат жағдайлары қолайлы Қазақстанның ... ауыл ... ... ... сүт, ет ... үйлестіре
отырып мамандандырылды. Ал қуаңшылық территорияларда ауыл шаруашылығы ... мен ... ... ... ... ... барынша құрғақ
климат жағдайында ауыл шаруашылығы қой-ірі қара шаруашылығы мен ... ... ... ... ... ... ... мақта, қант
қызылшасы, темекі, жеміс-жидек, жүзім өсіру интенсивті ... ... ... ... ... ... мамандандыру құрылымында айтарлықтай өзгерістер
болды, ең алдымен шаруашылықтардағы егіс алқаптарының көлемі қысқартылды,
мал ... саны ... ... ... Айталық, кейбір аймақтарда ... ... ауыл ... ... ... ... бұл әрине
өнім өндірудегі шығындардың өсуін тудырды. Бірақ біз бәсекеге қабілетті
өнім өндіргіміз келсе, ауыл ... ... ... мен ... ... ... ... түрде ескеруге тиіспіз.
Ауыл шаруашылығының жалпы өніміндегі үлес салмағы бойынша Алматы
облысы ... ... ... тұр. Бұл ... ... ... және ... жағдайы жағынан республикада ауыл
шаруашылығы өнімдерін ... мен ... ... ... ... ... ... жөнінде жетекші
аймақтардың бірі болып табылады. ... ... ... ... ... ... облысы алынды.
Экономикалық әлеуеті жоғары Алматы облысы жалпыреспубликалық еңбекті
бөлуде елеулі орында тұр. Елде ... ... ... ... ... өнеркәсіп - 9%, ауыл шаруашылығы өнімінің -12 %-ы ... ... ... және ... ... үлес ... - 25%.
Республика бойынша тұтастай алғанда өндірілетін жалпы ауыл ... ... ... ... ... 45%–көкөністі
құрайды. Облыс экономикасының дамуында ауыл ... ... ... ... Бұл сала халық шаруашылығы өнімдерінің жалып көлемінің 15%-
нан астамын береді. Дегенмен, ... ауыл ... ... ... ... ... ауыл ... республиканың жалпы пайдаланылатын жерінің 17%-
ын және айдалған жерінің 6%-ын иемденеді. Үлкен ... ... ... ... ... Іле ... ғана шоғырланған,
басқа аудандар негізінен тек ғана ауыл шаруашылығымен шұғылданады ... ... ... ... ... ... ... өзінің едәуір
үлесін қосып, өнеркәсіптегі сияқты, аграрлық секторда да орын ... ... ... ... ... беру ... барлық шаралар
қолданылып жатқандығын дәлелдейді.
Бүгінде облыс шаруашылығында көп укладтылық сақталынып ... ... пен ... ауыл ... жеке ... ... жағдайында тауарлы ауыл шаруашылығы өндірісі сақталған. Қазір
облыста 400-ден аса ауыл шаруашылығы кәсіпорындары мен 26 мыңнан аса ... ... ... ... 300 ... аса ... үй ... мен құс өсірумен және ауыл шаруашылығы өнімдерін өндірумен айналысады.
Агроөнеркәсіп кешенін қалыпты дамытудың 2006-2010ж.ж. ... ... ... ... жылы ... шаруашылығы жалпы өнімі өндірісінің өсімі 4,8 ... ... ... ... ... ... Егіс алаңдарының оңтайлы құрылымдары қалыптасып,
885,2 мың ... ... бұл ... ауыл ... ... ... Ауыл ... дақылдарының көптеген түрлері бойынша облыстың
үлес салмағы республикада ең ... ... ... ... ... ... дәнді дақылдар өндірісінің көлемі – 2,5%-ға, күріш – 12,6%-ға,
қант қызылшасы – 10,6%-ға, майбұршақ - ... ... - ... ... ... көкөніс - 2,1%-ға артты. Мал мен құстың ... ... бас саны ... 29 ... мал ... ... түрлері бойынша өндіріс 3-тен
12 пайызға дейін өсті. Облыс бойынша сүт сауу ... ... ... - ... ... қойдан қырқылған жүн - ... ... құс ... ... ... ... жем ... жөніндегі жаңа бюджеттік бағдарлама жүзеге асырылуда. Бұл құс
еті өндірісін 14 пайызға көбейтуге мүмкіндік берді.
2007 ... ... ... ... ... мал басы мен ... үлес ... жағынан жоғары қосалқы шаруашылықтар мен шаруа
қожалықтары болды. Осы ... ... ... мал шаруашылығы
өнімдерінің негізгі түрлерінде солар өндірген: еттің - 92,4%-ын, ... ын, ... - ... және ... - ... ... бәсекеге қабілетті экономика құруға және тұрғындар
өмірінің ... ... ... 22 ... ... ... Ауыл ... қомақты мемлекеттік қолдау көрсетудің
арқасында ауыл ... ... ... арттыру және ауылдағы
тіршілік жағдайын жақсарту жөніндегі жұмыстың тиімділігін арттыруға жағдай
жасалды.
Облысқа 2007 жылы ... ... 2,2 ... ... ... ... мен субсидиялар бөлінді.
Қазіргі кезде Ауыл шаруашылығы министрлігінің келісімін алған 12
дайындау кооперативтері жұмыс істеуде, олар ауыл ... ... млн. ... несиелер беруге құқысы бар. Облыс орталығында, Алматы
және Қапшағай қалаларында ауыл ... ... ... ... ... ... қатысты. Жалпы алғанда 2007 жылы облыс
бойынша жәрмеңкелерде 211,7. млн теңгенің ауыл ... ... ... ... 2006 ... ... 31,1 млн. ... артық. Облыс
орталығында ауыл ... ... ... ... ашылды, оның негізгі мақсаты – заман талабына сай сауда ... ... ауыл ... ... ... ... сатылуына
жағдай жасау, тауар өндірушілердің, сатушылардың және тұтынушылардың ... ... ... болып табылды. Бұл мақсаттарға
жергілікті бюджеттен 100,6 млн. теңге ... ... ... ... – 60,3 ... ... немесе 57,5 %-ы
кәсіпорындардың, ұйымдардың және тұрғындардың өз ... ... ... ... 4,4 ... тенге немесе 4,2%, республикалық
бюджеттен - 12,9 млрд. тенге немесе 12,3% игерілді. Шетелдік ... ... ... ... ... басқа қарыз қаражаттары - 10,4 млрд.
тенге немесе 9,9%-ды құрады.
Алматы облысының аграрлық ... ... ... ... ауыл ... ... ... бөлігі, әсіресе мал
шаруашылығы өнімдерін өндіру қосалқы шаруашылықтар мен шаруа қожалықтарында
шоғырланғандығын айқындайды. Бұл ... ... мына ... ... екі қорытынды туындайды. Біріншіден, облыста ауыл шаруашылығы
өнімдерінің басым ... ... ... ... ... жеке ... яғни қосалқы шаруашылықтар мен шаруа
қожалықтарында басым ... ... ... ... ... ... орналасқан облыстары мен аудандарының бәріне дерлік тән
құбылыс. ... ... ... ... қайтадан құрып,
оның құрылымын нарықтық қарым-қатынастар талабына ... ... ... ала ... жеке ... өмір ... нарықтық талаптарға сәйкес
серпінді дамуында олқылықтар мен кемшіліктер жоқ емес.
Олардың ең бастыларының қатарына мыналар жатады:
- ... ... ... ... ... ... ... ауқымы қанағаттандырмайды.
- материалдық-техникалық базаның кемшілігі, әсіресе техникалардың
басым бөлігінің ... ... ... ұқсату және сату жұмыстарының мардымсыздығы.
Ұзақ мерзімге сақтауды көтермейтін, тез бұзылатын, сөйтіп ... ... ... ... ... ... әрі жас ... сату аса тиімді,
бұл үшін шаруа қожалықтары арасында маркетингілік ... ... ... ... ... ... ретімен сатып алу жүйесін
өндіру туындайды;
- қаржы-қаражат жағдайларының ... ... ... ... ... ақшалай және заттай қолдау, ұзақ ... ... ... салық және басқа да ... ... ... т.б. шаралар жөніндегі ... күші ... ... ... жағдайда орындалмай қалып отыратындығы.
Осы аталып өткен мәселелер шаруа қожалықтарының ғана ... ... ... ... ... проблемаларына айналып отыр.
2.2 Ауыл шаруашылығы өнімдерін өңдеуші ... даму ... ... ... ішкі және ... ... ... ауыл шаруашылығының оның өнімін дайындау, сақтау және өңдеумен
айналысатын салалармен экономикалық ... ... Ең ... ... өңделетін ауыл шаруашылығы шикізатының 80 пайызы тиесілі болып
келген тамақ өнеркәсібіне қатысты.
АӨК-тегі саны ... ең көп ... – бұл ... ... ... тікелей байланысты өнеркәсіптің өңдеуші салалары. Бірақ ... ... ... ... қарым-қатынастарында түпкі
өнімді шығаратын кәсіпорындардың барлығына дерлік жете ... ... ... ... ... ... қатар, осы өнімді
тасымалдау, сақтауды қамтамасыз ететін өндірістік инфрақұрылымның да ... ... ... ... өңдеуші салалармен және өндірістік инфрақұрылыммен
экономикалық қатынастарын мейлінше тиімді жүзеге асыру, бірінші ... ... ... ... ... өндірістік қуаттарымен оған
өңдеуге және сақтауға келіп түсетін ауыл ... ... ... сәйкессіздікті жоюға бағытталады. Бұл өз кезегінде ... ... ... ... ... ... кәсіпорындар шикізат нарығы және тауар нарығының негізгі
байланыстырушы буын болып табылады.
Сонымен шикізат нарығында өңдеуші ... ... ... ... ... бірі ... көптеген ауылдық тауар өндірушілерге
"қарсы" тұрады, сөйтіп ол кәсіпорын монополист-тұтынушы ретінде көрінеді.
Өнімдер нарығында ... ... ... ... бірі ... ... ретінде сипатталады.
Агроөнеркәсіп өндірісіндегі салааралық қатынастарды талдау, ауыл
шаруашылығы өнімдерінің ... ... сату ... ... алар
бағасының үлес салмағының 30%-дан аспайтынын көрсетеді, яғни көтерме ... баға ... ... құнының үлес салмағы кеміген ... ... ... 35-40%). Бұл – ... кәсіпорындар монополизмінің
айқын дәлелі деп тұжырым жасауымызға мүмкіндік береді.
Өнімдерді өткізуде тиімсіздік жағдайдың орын алуы ... ... ... ... гөрі ... өнімді таратқан тиімдірек деген пікір
қалыптастырып, соның нәтижесінде республиканың ... ... ... ... ... ... жағдай біздің зерттеу объектіміз
болып отырған Алматы облысында да орын ... ... кету ... ... ... ... 580 ... ұсақ кәсіпорындар 3785 адамды
жұмыспен қамтып отыр, барлық шағын ... ... ... ... ... Олар 2007 жылы 30 мың тоннаға жуық көлемде – ұн, 105,1 ... – нан ... 1,2 мың ...... ... 1 мың ...
жарма, 88 мың литр – өсімдік майларын, 196 тонна колбаса өнімдерін ... ... сүт ... ... ауыл ... ... өңдеу жөніндегі шағын кешендерді
пайдаланған жағдайда көбінесе ... ... ... туралы
мәселе басты орынға шығады. Технолог-мамандардың жеткіліксіздігі, соның
салдарынан өндірілетін ... ... ... – шағын өңдеу
кәсіпорындарының жабылуының негізгі себебі. Ірі қуатты ... ... ... кәсіпорындарында шикізатты терең өңдеуге мүмкіндік
болмайды, сол себепті ... өнім ... ... көп ... ол өз ... өнімнің бағасын қымбаттатуға себепші болады.
Шаруашылық ішіндегі өңдеуші кешендер мынандай ... ... ... шаруашылық халық тығыз орналасқан ірі қалалардың маңында орналасып,
тұтынушылар сұранысы жоғары болған жағдайда; өңдеуші ... ... ... шикізаттарды жеткізу біршама шығындар мен ... ... ... ... ... ерекше, бірыңғай
қасиеттерін ірі кәсіпорында қамтамасыз ету мүмкін ... ... ... ... кәсіпорындардың қуаты жеткіліксіз болған жағдайда.
Экономиканың аграрлық және индустриалды секторларының мүдделерін
үйлестіру арқылы ауыл шаруашылығы мен ... ... ... ... соның негізінде халықтың азық-түлікке деген ... ... ... ... ... ... ету және
аталмыш салалардағы әлеуметтік мәселелердің шешілуі көзделеді.
Ауыл шаруашылығы мен оның ... ... ... ... ... ... ... жолы кластерлерді дамыту ... ... ... ... ... ... - шоғырлану
мағынасында) бір үлгідегі нысандардың шоғырлануын білдіреді. Экономикада
кластер деп ... ... бір ... ... және ... ... ... орналасқан кәсіпорындардың, ғылыми орталықтардың,
университеттердің және басқа да ұйымдардың топтарын айтады. Сонымен бірге
кәсіпорындар мен ... ... ... ... ... ... құрудың артықшылығы, ең алдымен, оған барлық қатысушылардың
өзара тығыз қызметтестікте болуында, ол ресурстар, ... ... ... және ең ... ... бірлесіп шешуде
көрініс табады. ... ... ... ... ... бөлігін тарта және табысты молайта отырып, өзінің ... өз ... ... ... ... ... ... бір-бірінен оқшауланған кәсіпорындарға
қарағанда, кластерге бірігуге қол ... ... ... ... ... Осылайша, агроөнеркәсіп кешенінде де кластерлерді құрып,
дамыту оған ... ... ... ... ... ... арттырып, жалпы кешеннің тұтастай дамуын ықпал етеді.
Агроөнеркәсіп кешеніндегі кластерлерді құру мен дамыту ... ... ... ... Ауыл шаруашылығын материалдық-техникалық жабдықтау жүйесінің
дамуы
Агроөнеркәсіп өндірісіндегі өндірістік байланыстар жүйесінде ... ... ... жабдықтайтын өнеркәсіп
салаларымен және оған өндірістік-техникалық ... ... ... ... маңызы зор. Ауыл шаруашылығын материалдық-
техникалық жабдықтау АӨК-тің басқа да ... ... ... ... ... ... ... Қазіргі уақытта ауыл шаруашылығының
материалдық-техникалық құралдармен ... ... ... ... ... ... шаруашылық өндірісінің өзіндік ерекшелігі оны материалдық-
техникалық ... ... мен ... ... ... ... ... өзгешеліктердің бірі – ауыл шаруашылығында
өндірістік кезеңнің жұмыс кезеңімен тура ... ... ... ... ... ... бірінші кезең – тікелей адам еңбегінің әсерімен
жасалатын өндірістік ... ... ... – табиғи процестердің
әсерімен ... ... Осы ... ... ... ауыл шаруашылығында
оның қоғамдық сипатына байланыссыз, ұдайы өндіріс табиғи процеспен әрдайым
бірігіп, тұтасып кетеді. Бұл ... ауыл ... ... ... ... ... ... ... ұзақ ... ... салдарынан өндіріс
процесіндегі үзілістер олардың құнсыздануына, ауыл шаруашылығы өнімдерінің
қымбаттауына алып келеді. Өйткені өндіріс құралдары ... ... ... ... ... ... ғана ... олар өздерінің құнын
жоғалтқан өндірістің барлық уақытында есептеледі.
Өндірістік кезеңнің жұмыс ... ... ... ауыл шаруашылығы
өндірісі мен материалдық-техникалық құралдарды пайдаланудың маусымдық
сипатын ... Ауыл ... ... ... сипаты ауыл
шаруашылық машиналарының көпшілігін ... ... ... ... мүмкіндік береді. Бұл ұзақ ... ... ... және ... ... ... Негізгі
өнеркәсіптік-өндірістік қорларының тозуы 43-80%, ал ... ... ... 40% дейін құрайды.
Агроөнеркәсіптік кешенінің төменгі ... ... ... ... ... ... өнімдерін өндірудің өсімін
тежейтін негізгі фактор болып табылады.
Алматы облысының агроөнеркәсіптік кешенінің ... ... ... ... ... нәтижесінде облыстың
ауылшаруашылық кәсіпорындарының машина-тракторлық парктері ... ... ... ... ... ... мен комбайндар саны 1995 жылы 7451-
ден 2006 жылы 5895 бірлікке, астық жинайтын комбайндар – ... ... ... комбайндары – 455-тен 196 бірлікке, жүгері комбайны – 197-
ден 57 бірлікке, картоп жинағыш комбайны – 30-дан 16 бірлікке, ... ... ... ... – 335-тен 58 бірлікке қысқарды.
Ауылдың материалдық-техникалық негізінің елеулі ... ... ... ... айқын дәлелдейді. Пайдаланылып жүрген техника
осы қарқынмен азая ... ... ... ... ауыл ... жұмыстардың едәуір бөлігін қол еңбегімен орындауға тура келері
сөзсіз. Сондықтан ең алдымен отандық ауыл шаруашылығы ... ... ... жолға қою – кезек күттірмейтін мәселе.
Ауылшаруашылық өнеркәсібін техникалық жабдықтау ... ... ... ... 2007 жылы ... ... мен қайта өңдеу
кәсіпорындарына арналған жабдықтары лизингі саласындағы инвестицияларды
арттыру жоспарланып отыр. Лизингтік негізде ... АҚ ... ... ... астам сомаға ауылшаруашылық техникасының 131 ... ... ... алу ... ... ауылшаруашылық құрылымдары ауыл шаруашылық дақылдарын жоғары
өнімді шетелдік техниканы қолдану арқылы өңдеудің жаңа технологияларына
біртіндеп өтуде. ... ... ... ... ... және т.б.
сияқты аттары әлемге әйгілі машина шығаратын ... ... алу ... ... ... ... ... жалғастырылуда. Облыста
14 МТС, 23 көтермесауда базары, 10 ауылдық кредиттік серіктестіктер ... 2007 жылы ... ... ... 71 млн. ... ... ... кредиттік
серіктестіктермен ауылшаруашылық тауар ... 365,1 млн. ... ... ... ескіруі, олардың санының азаюы ауыл ... ... ... соқтыруда. Қазіргі бар 5,9 мың ... 1 мың ... ... 2,9 мың жүк ... ... ... қамтамасыз ете алмайды. Соңғы жылдары “ ... ... ... қоры ” ЖАҚ және “ ... ” ЖАҚ ... ДТ-75, 10 МТЗ-82 тракторлары, 4 СК-5 “Нива” комбайндары және түрлі
техникалар 137,4 млн. ... ... ... ... ... шарттары қатаң болғандықтан, ауыл
шаруашылығы ... ... ... ... көтермейді.
Облыстағы 26 машина-технологиялық станция сервистік қызмет көрсетіп
келеді. Олардың ... ... жылы 66,9 млн. ... қызметі
көрсетілді. Бұл МТС-терде де техника ескірген. 100 ... ... ... 9 жүк ... 11 соқа, 10 дән сепкіштен ... ... ... ... ... ... құралдарының
жоқтығынан МТС-ы жұмысынан көмек сұрайды.
Бүгінде ауыл шаруашылығын астық ... ... ... ... де өте ... мәселелердің бірі болып отыр. Қазіргі уақытта
республикада ... 40 ... жуық ... ... ... ... ... комбайндар мен "Джон-Дир-9500" американдық 6300
комбайн бар. Ал Алматы облысының ауыл шаруашылығы ... ... 1999 ... ... 1143 болды. Комбайндардың бұл саны егін ору
науқанын тығыз ... ... ... бермейді.
Өзімізде комбайн жасау өндірісінің жоқтығы, елдің комбайндарға
мұқтаждығын алыс ... ... тура ... отыр. Бұл жағдайларда
республика үшін ... ... ... дұрыс таңдап алу қажет,
өйткені олар астық өңдеудегі машина ... ... ең ... ... ... ... ... олардың 300-ге жуық үлгілері
мен модификациялары бар, бұл ... ... ... ... ... комбайндарды таңдап алуға мүмкіндік береді.
Соңғы жылдары ауыл шаруашылық өндірістерінің, мемлекет және жеке
меншік көздерінің ... ... ... ... ... Бірақ ауыл шаруашылығы машиналарын жасау саласындағы
айналым өте ... ... тұр және ... бес ... 17,6 ... ... бағаланған.
Облыста ауылшаруашылық техникасын және оларға қажет құралдар қоры бар
1 зауыт жұмыс ... ... ... ... техникаларын шығармайды,
ал шығарылатын құралдар қорының түрі көп емес ... – 25 ... ... ... ... ... кәсіпорындарының ТМД елдерінің
машина жасау кәсіпорындарымен жұмыс жасаудағы байланысын 8-ші кестеден
көруге ... 8 - Ауыл ... ... ... ... аты, ... техника |
|өндірілетін жері ... ... ... |« Нива – ... |
| | |« ... ... «Уральск агрореммаш»|«Комбайндық зауыт» | ... ... ... | |
| |ООО ... | |
| ... ... | ... дизельдік |Қостанайлық филиал ААҚ |Т-4, ДТ-75 ... ... ... ... ... | ... ... |
| | ... ... ... ... ... ... |
| | |1,4 т.с. ... |
| | ... ... ... ... ПО « А.М. ... | ... ... ... ... | |
| ... ... ... | |
| ... ... | ... ... ... |ПК-20 ... ... қаласы. |« ... ... |
| ... | ... ауылшаруашылық тауар өндірушілерінің қажетті ауылшаруашылық
техникаларымен қамтамасыз етілу мақсатында – ТМД елдерінің ... ... ... ... ... ... Белоруссиядан және басқа шет мемлекеттерден көп ... мен ... алып ... ... ауыл ... материалдық-техникалық жабдықтау
жүйесінің дамуын талдау нәтижесі төмендегідей ... ... ... ... ... ... ... ресурстар
бағасының жоғары болуына байланысты ауылдық тауар өндірушілердің ... ... ... орай ... шығарушы сала кәсіпорындары
қуаттылығының толық ... ... ... ... ... бәсекелестіктің болмауы
салдарынан ресурс шығарушы сала кәсіпорындарының монополистік үстемдігінің
сақталуы;
- ... ... мен ауыл ... ... арасында
баға паритетінің сақталмауы;
- мемлекет тарапынан ауыл шаруашылығын техникалық ... ... ... ... ... тауар өндірушілерін материалдық-техникалық
жабдықтау жөнінде біртұтас техникалық саясаттың жоқтығы.
Жоғарыдағы айтылған жағдайлардан ... ... ... ауыл
шаруашылығы тауар өндірушілерінің төлем қабілетінің төмендігі, ... ... ауыл ... мен ... өнімдері арасындағы баға
қайшылығы - ауыл шаруашылығы саласын да, осы ... ... ... және материалдық қызметтер көрсететін салаларды да
тығырыққа тіреді.
Олай деуге себеп, бүгінде ауыл шаруашылығы кәсіпорындары ... ... ... ... ... өздерінің негізгі қорларын
жаңарта алмай тозығы жеткен техникамен ... ... ... Ал бұл
жағдай өз кезегінде ауыл шаруашылығы өндірісін төмендетуге алып келеді.
Ауыл шаруашылығындағы ... ... ... ... жұмысын
қамтамасыз ету үшін техникалық жарақтану жоғары деңгейде болуы ... ... ... ... ... ... ... оңды шешімін табуы агроөнеркәсіп кешенінің осы екі саласының да
қарқынды дамуына септігін ... ... ... осы ... ... ... бір ... түсіру және осы мақсатта ол
байланыстарды реттеу механизмдерін ... ... ... Осы
мәселелерге дипломдық жұмыстың келесі бөлімі арналып отыр.
3. АГРОӨНЕРКӘСІП КЕШЕНІНДЕГІ ШАРУАШЫЛЫҚ ... ... ... ... Кластерлер - агроөнеркәсіп кешеніндегі шаруашылық байланыстарды
дамытудың негізі
Экономиканы кластерлеуге деген ... ... ... бәсекеге
қабілеттілігін арттыруға бағытталған. Ал ол мемлекетіміздің экономикалық
саясатының, ... ... ... индустриялық-инновациялық даму
стратегиясының да негізгі міндеттерінің бірі ... ... ... ... ... ... агроөнеркәсiптiк кешеннiң ұлттық
бәсекелiк артықшылықтарын дамыту ... - ... күн ... ... ... ... орай ... саясаттың
агроөнеркәсiптiк кешен саласындағы алдағы кезеңдегi ... ... ... ... және ... арттыру негiзiнде
агроөнеркәсiптiк ... ... ... ... ету, ... ... ... артықшылықтарын дамыту болып табылады. Қойған ... ... үшiн 2005 жылы ... кешендi және ауылдық
аумақтарды ... ... ... ... ... ... агроөнеркәсiптiк кешен мен ауылдық
аумақтардың басым дамуының құқықтық негiздерi ... ауыл ... ... ... арттыруға, аграрлық нарықтың тұрақтылығын
қамтамасыз ... және ауыл ... өмiр ... ... сапасын
арттыруға бағытталған негiзгi ережелер, мемлекеттiк реттеудiң қағидаттары
мен ... ... ... ... ... арттырудағы аса маңызды
бөлігі – аграрлық өндірістің тиімділігін көтеру болып табылатыны ... сала ... ... ...... қосылған құны
жоғары өнім алу үшін тереңірек өңдеуді ұйымдастыру және экономиканың
өңдеуші ... ... ... ... ... ... қалыптастыру жөніндегі жұмысты жүйеге
келтіруді талап етеді.
Сондықтан да өткен жылы Президентіміз Н.Назарбаевтың Жолдауынан ... ... ... ... арналған ортамерзімді әлеуметтік –
экономикалық даму ... ... Осы ... ... бірден-бір көзі ретінде танылып отырған кластерді дамыту нақты
белгіленді. Бұл стратегия ... ... ... 2006 жылдың 6-
шы наурызында № 149-шы ... ... ... ... ... тұрақты дамыту Концепциясын жүзеге асырудың 2006-
2008 жылдарға арналған алғашқы шараларының Бағдарламасымен және 2005 жылдың
8-ші шілдесінде ҚР ... 2006 ... 1-ші ... ... ... ... ... кешеннің және селолық
аумақтардың дамуын мемлекеттік ... ... ... ... ... ... өткен құжаттарда Үкімет кластерлерді ... ... ... ... оның нақты мақсаттары ... шешу ... ... көздерін, жүзеге асыру сатыларын
толықтай белгілеген. ... ... ... келесідей
кластерлер дамуы мүмкін: астық өңдеу жөніндегі, сүт өңдеу ... ... ... ... ... ... құрамдас бөлігі болып
саналатын тоқыма ... ... ... және және ... өңдейтін
кластерлер дами алады. Сонымен қатар агроөнеркәсіп кешені шеңберінде тігін
бұйымдарының кластері және тері мен аяқ киім ... ... ... мүмкіндігі зор.
«Казагро» Ұлттық агрохолдингінің  мақта, мал, жеміс-көкөніс
шаруашылықтарын және тағы ... ... құру ... ... ... ... әлеуеттілігін арттыру  үшін күшейткіш фактор ... Austin ... ... ... ... ... және аналитикалық зерттеу орталығының
мамандарының қатысуымен Қазақстанның ... ... ... ... ... жатқан жобаның мақсаты – экономиканың
әртараптандырылуы мен ... ... ... ... ... ... 5 немесе 7 келешегі бар ... ... ... ... ... ... мынандай
салаларында кластерді дамыту көзделуде: ... ... ... ... және ... өнеркәсіп, көліктік-логистикалық қызметтер,
металлургия және құрылыс материалдары.
Экономиканың тұрақты дамуында азық-түлік ... ... ... Бұл ... ... ... ... құрылымының төрттен бірге ... ... ... ... бұл ... ... ... 6,5 %-ды құрайды.
Ауылшаруашылық өнімдерін қайта өңдеу мен ... ... ... ... ... ұлғаюда. Азық-түлік өнеркәсібінде кластерді
дамытуға қолайлы салалардың қатарына бидай өңдеуші, сүт, ет, ... ... ... салалары жатады.
Елбасы Н.Ә.Назарбаев кластерлік дамудың ауылшаруашылығына ... ... ... әлеуметтік және саяси жедел жаңару жолында
атты Жолдауында “Ендігі жерде ауыл ... ... ... мен ... ... бастамашылықты іске асыру арқылы аграрлық өндірісті
индустрияландыруға айырықша назар аудару қажет. Жеке ... ... нақ ... ... керек, сондай-ақ кредиттерді де атап айтқанда,
агроиндустриялдық саясат арнасын да осында тарту керек ” деп ... ... Ауыл ... салаларында кластерлерді дамыту ауылдардың
әлеуметтік-экономикалық даму деңгейіне оң әсер етеді.
Технологияларды жаңаландыру мен ... ... және ... ... мен ... өсу ... болып кластерлік
бастаманың дамуы табылады.
Агроөнеркәсіп кешеніндегі кластерлерді құру мен ... ... – ішкі ... кеңеюі үшін жағдайлар жасау және ... ... мен ... байланыстарды қалыптастыру негізінде
өнімдердің бәсекеге ... ... ... жету үшін ... ... мәселелерді шешу
қажет:
➢ кластерге қатысушылардың өзара байланыс механизмдерін дайындау;
➢ агроиндустриалдық ... ... ... ... ... технологиялық және инновациялық өндірістердің енгізілуі;
➢ кадрлерді дайындау мәселелерін шешу;
➢ ішкі және сыртқы нарықтарда сату ... ... ... ... құру мен дамыту кезінде
келесідей жалпы барлық салаларға ортақ проблемалар кездеседі:
• ҚҚС салығын ... ... ... ... ... ... ... – 15 пайыз ҚҚС ... ... ... азық ... ... ... және тарататын
кәсіпорындарға ҚҚС төмен деңгейде салынады. Мәселен, Францияда
жалпыға ортақ ҚҚС 14 ... ...... ... оның ... ... ғана ... Германия мен Италияда да сондай ... ... Ал ... ... ... ... ... төлеуден босатылған.);
• шикізаттардың сапасының төменділігі;
• негізгі ... ... ... рухани және физикалық тозуы;
• ыдыспен қаптау саласының төмендігі;
• инвестициялар мен айналым қаражатының жетіспеушілігі;
• екінші деңгейлі банк несиелерінің жоғарғы ... орта ... ... мен ... ... жүргізіліп жатқан стандартизация, сертификация және басқару
жүйелерінің халықаралық сапа ... ... ... ... өңдеу кәсіпорындарында мал өнімдерін
дайындаудағы шикізаттардың ветеринарлық нормативтерге сәйкес келуін
анықтау бойынша өндірістік бақылау бөлімдерінің ... ... ... ... маркетингтік қызметтердің төмендігі
және статистикалық мәліметтердің жоқтығы.
Енді зерттеу объектісі ... ... ... ... ... ... ... жоғары деген мәселеге келетін ... ауыл ... ... ... ... отырып, онда сүт
өңдеу, жеміс-жидек өңдеу, темекі өнімдерін шығару, шарап жасау, құрылыс
материалдары және ... ... ... ... мол. ... ... үшін ... облысының әлеуеті толықтай жетеді.
Облыста сүт кластерін қалыптастырудың ерекшелігі – ... ... ... ... ... қарай өңдеу объектілерін ... ... ... ... ... ... тауар өндірушілер 2007
жылы 597,8 мың тонна сүт өндірген. ... ... ... ... 12 сүт
зауыттары бар. Олардың өндірістік қуаттылықтары 273 мың тоннаны құрайды.
Сүт өңдеу кластерін қалыптастыратын сүт ... ... ... орналасқан. Есік қаласындағы «ФудМастер»
Компаниясының зауыты ... ... ... ... жабдықталған. Күн
сайын зауыт 100 тоннаға дейін сүт өңдеп, сүт ... ... ... ... ... ... ... бар – Іле
ауданы Междуреченск селосындағы «ФудМастер-Агро» сүт-тауар фермасы. ... ... 7-8 ... сүт ... ... ... аумағында сүт
қабылдайтын пункттер ашып қойған, ол ... сүт ... ... жедел
түрде сүт сапасын талдайтын шведтік жабдықтарман жабдықталған.
Облыстағы басқа сүт ... ... ... қожалықтары мен
тұрғын халықтан сатып алады. Алматы облысындағы 5 қант ... ... ... ... ... ... ... Сүт
зауыттарының өнімдерін қаптауға, орауға ... ... ... АҚ, ... ... КАЗПЭК кәсіпорыны, Іле ауданындағы «Алкан
Пакеджинг ... ЖШС және ... ЖШС, ... ... ЖШС ... ... өнімдерін өңдеу кластерін дамыту үшін де Алматы облысының әлеуеті
жетерлік. Құс саны мен ... ... 2007 ... ... ... алдыңғы орында. Құс санынан республикадағы облыстың үлес ... ... ... ... ... 24,2 ... құрайды.
Соңғы жылдары құс өнімдерін өңдеу ... өнім ... озық ... ... ... Бұл өз ... сапалы, бәсекеге қабілетті өнімдер өндіруге мүмкіндік береді.
Жыл сайын халықтың құс өнімдерін тұтыну деңгейі артып келеді. ... ... ... ... құс ... ... ... жұмыс
істеуде. Қазіргі уақытта облыста 18 құс өнімдерін өңдейтін кәсіпорын бар,
оның 11-і - ... ... ... 7-і құс етін ... ... жұмыс
істейді.
Құс өнімдерін өңдеу бағытында ... ... ... ... ... ... жүзеге асқан жоба – бұл ... ... ... ... ... ... «Алматы құс»
фабрикасында өндірілген өнімдер сапасы жоғары болып, ... ... жүр. Құс ... ... жұмысы, әрине, жеммен
қамтамасыз етілуіне тығыз байланысты. Бұл орайда «Алматы құс» фабрикаларын
«Сеймар» компаниясының жүйесіне ... ... ЖШС ... Бұл құс ... ... ... кластерді дамытудың алғашқы
бастамасы болып табылады.
Облыстағы келесі кластерлік даму саласы болып жеміс-жидек ... Бұл ... ... және құру ... ... ... ... өңдейтін 32 кәсіпорынның бар екендігі белгілі, оның ... ... ... ... ... кәсіпорындарының аймақтық
орналасуы негізінен жеміс-жидектік дақылдары бар ... ... ... ... ... ... шаруашылығын АӨК-де кластерлерді құру мен
дамыту үшін ... ... бірі ... ... ... ... ... байланысты негізделген:
1) облыс аудандарындағы өндіріс ... ... ... ... шоғырлануы;
2) облыстағы өндірілетін шикізаттар көлемі ішкі ... ... ... таза өнімнің өндірісі;
4) қолданылмаған қуаттардың барлығы.
Облыстағы даму мүмкіндігі жоғары кластерлердің бірі – бұл шарап ... Бұл ... ... үшін ... қажетті жағдайлар бар: шикізат
базасы, шикізатты терең өңдеуден ... ... ... қосымша
материалдар (бөтелкелер, қаптау қағаздары, этикеткалар және т.б.) шығаратын
кәсіпорындар. Жалпыреспубликалық жүзім шарабының тауарлы өндірісі ... ... ... 79,4 %. ... ... уақытта жүзім шарабы
өндірісімен айналысатын ... ... ... 87 млн. литр 20 ... ... ... Жүзім шарабының ірі өндірушілері – ... ... ... АҚ, ... ... ЖШС, ... ... АҚ.
Бұл ірі кәсіпорындар кластердің негізін құрайтын ... ... ... ... қамтамасыз ету үшін облыстың бірқатар аудандары
жүзім шаруашылығымен айналысады. Облыстағы жүзім егістігінің көлемі 4472
гектарды ... Бұл ... ... орта ... 12,5 мың тонна жүзім
жиналады. Жүзімнің ... ...... ... үлес
салмағы 80,1 %), Ұйғыр (12,5%), Панфилов (7,2 %) ... ... ... ... ... ... АҚ
гофрақаптамалармен, Іле ауданындағы «Алкан Пакеджинг Казахстан» ЖШС және
«NovAPack» ЖШС, Талғар ... ... ЖШС ... ... ЖШС мен ... ... ... қамтамасыз
етеді. Демек, жүзім шарабын өндіру облыс аумағында ... ... ... ... ... нығайту арқылы жолға
қойылған. Бұл шарап жасау кластерінің даму мүмкіндігінің ... ... ... де ... ... ... ... дамуына
жол ашатын кластерлердің бірі. Себебі, облыс республикадағы ... ... ... ... ... ... ... өнімнің 87,4 %-ы)
және темекі өнімдерінің негізгі өндірушісі болып табылады ... ... 96,9 ... ... ... өнімдерін өндіретін екі өндіруші – Іле
ауданындағы «Филип Моррис Казахстан»ЖШС және «Галлахер Казахстан» ЖШС ... екі ірі ... ... темекі кластерін құрып, ... үшін ... ... ... ... ... ғана ... бүкіл ТМД
аумағындағы ірі кәсіпорын болып табылады.
Аталған екі ... ... ... қожалықтарымен тікелей
келісімдер арқылы шикізатты сатып ала отырып, қосылған құн тізбегін құрады.
Облыстағы 4600-ден астам шаруа қожалықтары, ал бұл ... ... ... адам тұрақты табысқа ие болып отыр. Аталмыш ... ... ... ... АҚ, Іле ... ... ... ЖШС және «NovAPack» ЖШС, Талғар ауданындағы «Интеллсервис» ЖШС
қамтамасыз етеді.
Сонымен қорыта айтқанда, Алматы ... ... ... ... ... оның ... ... қабілеттерін арттыру
үшін сүт өңдеу, жеміс-көкөніс өңдеу, шарап жасау, темекі өнімдерін және ... ... ... ... дамытуға мүмкіндіктер мол. Осыған
байланысты агроөнеркәсiп кешенінiң өнiмдiлiгiн және ... ... ... ... және ... ... ... қатынастардың дамуымен қол жеткізуге болады.
3.2. ... ... ... ... ... шаруашылығы мен оған қызмет көрсетуші салалардың даму мәселелерін
шешу үшін мемлекеттік реттеу мен өзін-өзі ... ... ... мен протекционизмнің бірлігіне негізделген күшті экономикалық
механизм қажет. ... және ... ... ... ... ауыл шаруашылығы мен АӨК-тің басқа да салаларының ... ... ... ... ... жаңа жағдайларда тиімді шаруашылық қызмет нарықтық
жүйенің баға, қаржы және несие механизмдерін ... ... ... ... ... ... ... басқа өнеркәсіп сала
өнімдерімен салыстырғанда кеш басталғандықтан ... ... ... баға ... ... Ауыл ... халық
шаруашылығының басқа салаларымен паритеттік немесе баламалық ... ... ... ... айырбастың тепе-теңдігін
білдіреді. Олардың арасындағы паритеттің сақталуы немесе бұзылуы бағаға,
салыққа, бюджеттік қаржыландыруға, ... ... ... ... есеп ... дер кезінде жүзеге асырылуына байланысты.
Ауыл шаруашылығы өнімдеріне баға белгілеудің бүгінгі кезеңдегі
тұжырымдамаларында ... ... ... ... ... ... реттеуге мемлекеттің белсенді түрде ... ... ... негізін баға және қаржы-несие
қатынастарының өзара байланысы құрайды, ал оның ... ... ... баға, несие, салық, ... ... ... ... ... ... ... республика мен оның
субъектілерінің азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз етуге ... ... ... жету ауыл шаруашылығы мен ... ... ... ... ... ... үйлесімділік жағдайында және әр
түрлі меншік тәсіліндегі ауыл шаруашылығы кәсіпорындарының қажетті табысын
қолдау ... ғана ... ... Агроөнеркәсіп өндірісі мен азық-түлік
тауарларының нарығын дамыту үшін баға мен қаржы-несие ... ... ... ... ресурстарға ұсыну бағасының
жоғарылығы жағдайында ауыл шаруашылығындағы ... баға ... ... ... ... ете ... ... ауыл шаруашылығы өнімін
өңдеуші кәсіпорындардың баға саясатында монополиялық бағыт ұстауы мемлекет
тарапынан реттеу қажеттілігін талап етеді.
Ауыл шаруашылығы өнімдерін баға ... ... ... ... үлгісін қалыптастыру төмендегі факторларды ескеруді көздейді:
өнімнің қоғамдық ... ... және ... ... өндіріс қарқыны
мен рентабельділік нормасын қамтамасыз ететін территориялық және ... ... мен ... ... ... оңтайлылығы; бар
ресурстарды пайдалана отырып өндірістің ең ... ... ... ауыл шаруашылығы тауар өндірушілерінің керекті көлемде және
үйлесімде дамуына экономикалық алғышарттар ... ... баға ... да, ... ... ... саясатын да жүргізуі тиіс. Бұл
жағдайларда баға мемлекеттік реттеудің объектісі ... ... ... ... ауыл ... ... ... нарықтық бағадан
ауытқудың шығындарын белгілі бір табыс ... ... ... ... ... ... ... ауытқуы жағдайында ұсыныс сұраныстан артып кетсе,
нарықтық баға төмендейді, бұл жағдайда мемлекет ... көп ... алу ... ... ... құқылы. Баға өссе мемлекет нарыққа ... ... ... сөйтіп бағаны түсіреді. Мұндай типтегі үлгі АҚШ-
та жұмыс істейді және ЕЭҚ ... ... баға ... ... ... шаруашылығы өндірісінің әрекетін аймақтық ерекшеліктер тұрғысынан
алып қарағанда баға қатынастарын бүкіл ұдайы өндіріс процесі – материалдық-
техникалық ресурстарды ... ... ... өткізгенге дейінгі жүйеде
қарастырған жөн.
Қазіргі уақытта материалдық-техникалық ресурстардың ... ... ... ... шығындарының негізгі бөлігін құрайды,оларға
өнімнің өзіндік ... ... ... ... – бұл ... құбылыс. Ауыл шаруашылығы салалық
ерекшеліктеріне қарай өзі баламалық айырбасты сақтай ... ... ... ... ... ... ... өндірушілер жаңа
өнімді сатудан пайда көре алмайды; ауылдық тауар өндіруші ... ... өз ... бағасын білмей тұрып сатып алады және
пайдаланады. Мұнан басқа ... ... ауыл ... ... өнеркәсіптік, сауда және басқа да монополистер қарсы ... ... ... ... бағасын көтеруге мүмкіндік
бермейтін импорттың ... да өз ... ... отырған жоқ.
Мұнан шығатын қорытынды: салааралық баға диспаритетін жою – ... ... ... ... проблемалардың ішіндегі ең маңыздысы.
Соған байланысты баға белгілеуде қатаң шектеулерді ... ... ауыл ... үшін қажет өнеркәсіп өнімдері бағаларының өсуін
тежеп, содан кейін барып біртіндеп ... ... ... ... үшін материалдық-техникалық ресурстардың негізгі түрлеріне бағаны
мемлекеттік реттеу ... ... ең ... ... жанар-жағар
майлар мен АӨК-де пайдаланылатын өнеркәсіп өнімдерінің ең ... ... ... ... ... шаруашылығының баға белгілеу механизмінің өзіндік белгілі бір
жүйесі болуы тиіс. Оның басты элементтерінің бірі болып ... ... ... Бұл бағалар өнімнің белгілі бір түрлерін жаппай өндіретін
зоналарда нашар ... ... ... істейтін ауыл
шаруашылығы тауар өндірушілеріне жай ұдайы өндірісті жүзеге асыру ... ... ... саясатта анықталған міндеттерге сай ... ... үшін ... табыстарды қамтамасыз етуге негізделген.
Мақсатты бағалардың негізінде кепілді (қорғау), залогтық, порогтық
(кедендік тарифтерді анықтау үшін) бағалар жасалуы ... ... ... ... кепілді (қорғау) бағаларды енгізу
қажет және оларды өнімдерді сатып алғанда, қосымша төлемдердің мөлшерін
анықтағанда нарықтық баға ... ... ... ... ... қолдану
керек. Кепілді бағалар материалдық-техникалық ресурстарға, қызметтерге
бағаның өсуі мен еңбекке ақы ... ең ... ... ескере отырып
индексациялауға жатқызылуы тиіс.
Агроөнеркәсіп кешенінің дамуына мемлекеттің ықпал етуінің баға және
қаржы-несие саясаты мынадай маңызды ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етуі мен
мемлекеттің азық-түлік ... ... ... ауыл ... мен ... ... ... жету;
– ауыл шаруашылығына агроөнеркәсіп кешенінің бірінші және үшінші
сфераларындағы монополияның теріс ... ... ... ... өндірісті жүргізетіндей деңгейде ауылдық
тауарөндірушілердің табысын ... ... өз ... бірынғай экономикалық ... ... және алыс ... нарықтарына шығу.
Осы міндеттерді шешу баға қатынастарының қағидаларына сүйенеді.
Баға және ... ... ... бір-бірімен өзара тығыз байланыста
болуы қажет, өйткені олардың үйлесуі ғана ауылдық тауар өндірушілердің
ағымдағы қызметі мен ... ... ... үшін ... ... ... ... экономикаға көшу, ауыл шаруашылығы өндірісінде әр түрлі
меншік әдістерінің ... ... ... ... қажеттілігі,
банк ісінің жариялылығы несие беру қызметіне жаңа тұрғыда қарауды талап
етеді. Осыған ... ... ... ... ... ... мен
әдістері барынша белсенді түрде дамуы ... Бұл ... ... ... ауыл ... ... ... бағытталмауына,
ұдайы өндіріс процесін қамтамасыз етуге мүмкіндік туғызады.
Ауыл шаруашылығын қолдауға бағытталған ... ... ... ... ... мерзімді несиелендіру үшін тауарлы өнімнің құны
шегінде бір жылдан кем емес мерзімге қаржылар болу оңды шешім ... ... ... ауыл ... ... ... ... мен
ипотекалық несиелендіру негізін жасау қажет, ал бұл өз ... ... ... өсу қажеттілігін тудырады.
Нарықтық қатынастар жағдайында ауыл шаруашылығы кәсіпорындарының
тұрақты дамуының ... ...... пен ... тыс ... салықтар мен міндетті төлемдер.
Ауыл шаруашылығы өндірісін салықтық реттеу бағаны макродеңгейде жанама
реттеудің маңызды әдістерінің бірі ... ... Ауыл ... ... ... мен ... ықпал ете отырып,
мемлекеттің салық ... ... ... нарық жағдайында бағаға әсер
етуді жүзеге асырудың нысаны.
Салық салу сияқты макроэкономикалық фактордың арқасында тауардың нақты
бағасына ... ... ... ... ... жекелеген түрлерінің
бағасының ауытқуы болатын аралықтағы бағалардың жалпы ... ... ... ... ... саясаты – ауыл шаруашылығы тауар өндірушілерінің
бағалары мен ... ... ... ... ... ... өсуіне салықтардың тікелей әсер ететіні айқын
болғандықтан, Қазақстан үшін түбегейлі салықтық өзгерістер ... ... салу ... ... ... негізгі функциясы болуы тиіс.
Дамыған елдерде ауыл шаруашылығы тауар өндірушілеріне дифференциалданған
салық салу тәжірибесі қолданылады. ... ... ... салу ... түрі бар, ал ... бөлшек саудалаумен және өнеркәсіптік қызметпен
айналыспайтын ауыл ... ... ... ... ... ... өзі ... тәртібін таңдауға мүмкіндігі болады. Сонымен АӨК-де
салықтық жеңілдіктер мен квоталарды белгілеудің ... ... ... ... ... ... ... құны мен бағасын
төмендететін, ... және ... ... ... ... ... ... әр түрлі тәсілдерін
үйлестіру орынды ... ... еді. ... ... ... ... кеңейту қажет.
БҰҰ деректеріне сәйкес, бір жыл ішінде (2007 жылы) әлем бойынша ... ... 40 ... тағамның кейбір түрлері 1-2 есеге көтерілген.
Мұндай жағдайда ... ... ... ... ететін
салалары алаңдатады. Осыған орай, ауыл ... орта және ... ... ... ... отырып, мемлекеттік қолдауды одан
әрі күшейту қажет. Бұл мақсатта бірқатар шараларды жүзеге асырудың ... Атап ... жеке ... ... дами түсуі үшін олардың өзара
бірігіп, қуатты өндірістерге айналуына жағдай болуы тиіс. Ол ... ... ... ... сай ... керек. Сонымен бірге,
жаңа Салық кодексін дайындау барысында жаппай берілетін жеңілдіктерді ... ... ... ... ... ... ... бұл жағдай ауыл
шаруашылығына ... ... ... Ауыл шаруашылығына салықтық
жеңілдіктерді алып тастау дамып келе жатқан ауыл ... ... ... ... ... банктердің шаруа қожалықтарына несие беруге
ынталары болмай отырғандығы да белгілі. Өткен 2007 жылы ... ... ... ... 4 ... ғана ауыл ... ... себепті ауыл шаруашылығына бейімделген қазіргі нарық деңгейіне сәйкес
банк құру мәселесі қолға алынғаны ... ... ... ... агроөнеркәсіп кешеніндегі ... ... үшін ... ... ... ... етуі тиіс:
– агроөнеркәсiптiк кешен ... ... ... ... ... негізделген агротехнологияларды сақтау, ғылыми
қамтамасыз етудi және инновациялық әзiрлемелердi ... ... ... қажеттiлiктерiне сәйкес кадрлық қамтамасыз ету жүйесiн қалыптастыру
жөнiндегi шаралар кешенiн қабылдау арқылы ... ... ... ... ... өнiмнiң қауiпсiздiгi мен
сапасын бағалау ... ... қоса ... қызмет көрсетушi
инфрақұрылымды дамыту;
– ауыл шаруашылығы өнiмдерiнiң шикiзатын дайындау, қайта ... ... ... ... ... ... беру ... ауыл
шаруашылығы құрылымдарын бiрiктiрудi ынталандыру, ... ... ... және арнайы құрал-жабдықтармен жарақталған басқа да
қызметтер ... ... ... ... арқылы агроөнеркәсiптiк кешеннiң
ұлттық бәсекелiк артықшылықтарын дамыту;
... ... ... ... ... ... іске ... жағдайда агроөнеркәсіп кешенінің даму
қарқыны өсіп, халықты азық-түлікпен қамтамасыз ету, ... ... ... ауыл ... ... ... көтеру тәрізді үлкен
мәселелер өз шешімін табады деп ... ... ... ... ... ... ... және оны Қазақстанда қолдану мүмкіндіктері
Дамыған шет мемлекеттердің агроөнеркәсіп ... ... ... ... ... ... қажет екендігі айқын.
Өйткені, ауыл шаруашылығы саласының дамуын реттеудегі жинақталған әлемдік
тәжірибені ... ... ... ... ... жайлы мәселе қозғау мүмкін емес. Ел экономикасын ... ... ... ... ... бар модельдерді, тұжырымдарды
ескере ... ... ... ... ... ұлттық
ерекшеліктеріне қарай агроөнеркәсіп кешеніндегі шаруашылық байланыстарды
реттеудің өз мемлекетімізге тән үлгісін қалыптастыруға ... Осы ... шет ... ... ... дамуына қатысты оңды
тәжірибелерін қарастыруды жөн санаймыз.
АҚШ-та фермерлерге қолдау көрсету шеңберінде Fair Trade ... ... ... ... тауарларды таңбалау бағдарламасы өткізіледі.
Бұл тауарлар әдеттегі тауарларға қарағанда шамамен екі есе қымбат сатылады,
саудадан түскен ақшаның бөлігі америкалық ... ... ... ... ... осы ... маңызды бөлігі бөлшек сауда
компаниялары, сондай-ақ делдалдар (саудалық емес ... қоса ... ... деп ... ... Fair Trade ... қатысушы
ұйым өкілдері, бағдарламаның іске асырылуынан пайданы ең ... ... ... деп ... ... ... кемінде бес делдалды
қысқартуға көмектеседі, бұл фермерлерге америкалық көтерме компаниялармен
тікелей келісім ... және ... ... ... ... ... Fair Trade бағдарламасы АҚШ-та тез ұлғаюда. 35 мың америкалық
бөлшек ... ... және ... (3 жыл ... 60% ... ... Fair Trade ... сатады. 2007
жылы Құрама Штаттарға Fair Trade ... 75 млн. кг. ... ... шай, ... ... банан, манго, ананас және жүзім ... Mountain Coffеe Roasters ... ... ... ... бойынша осындай тауарлар саудасынан пайданы 800 мың ұсақ ... жылы ... ... ... ... саны 2,1 миллионды
құрады.
Жалпы ауыл шаруашылығы өнімін өндірудің 90%-ы ұсақ ... ... ... а/ш ... ... ... ... ірі фермерлік қожалықтар өндірісінің көлемін көбейту жағына өзгеруін
жалғастырды. 2005 жылы АҚШ үкіметі орта және ірі ... ... ... ... 2007 жылы осы ... сақталды.
АҚШ әкімшілігі шетелде америкалық ауыл шаруашылығы өнімін ... ... ... белсенді сыртқы экономикалық саясатты
жалғастырды. Бұл мақсатта америкалық а/ш өніміне импорттық баж ... ... ... ала ... ... ... еркін сауда
туралы екі жақты және аймақтық өзара ... ... Осы ... ... ауыл шаруашылығының импорттық өндірісіне қатысты
қорғау шараларын енгізу үшін АҚШ ... ... ... ... ... шаруышылық өнімдері саудасы халықаралық саудасының ең маңызды
саласының бірі. Әлемдік ... ... ... ... 10%-ын ... ... АҚШ ... Ауыл шаруашылық өнімдерінің әлемдік саудасында
үлесі 80%-ға тең ... пен ... ... өнімдерінің саны
көпшілік. Қалған 20% ауыл ... ... ... Ауыл ... ірі экспорттаушылары – АҚШ ... ... ... Нидерланд (6,2%), Канада (6,0%) мен ... ... ... ... ... өзінде ДСҰ-ң басқа қатысушылары
тарапынан жаңа ереже осы ұйымның бағыты ... жаңа ... ... ... ... ғана нақты нормативтік база болады.
Базалық қорғау құралы ретінде импорт тарифтерінен басқа өтем алымдары,
акциздер, салықтың түрлері, квоталар және ... ... ... ... ... тауарларының ішкі нарығы тек кеден баждарын
алумен ғана емес, сондай ақ басқа мемлекеттік ... ... ... ... фермерлерге өзінің өнімдерін әлемдік
бағалардан едәуір артық ... ... ... беретін өтемдік және
теңестірілетін салық түрлері де болады.
Сондықтан да ... ... өзін ... ету ету деңгейі
жөнінен алдыңғы қатарлы ел болып табылады. Импорттық баж бұл ... ... ... ... өйткені барлық кеден алымдарының 80 %-ын
акциздер, өтем алымдары және ... ... ... ... ... өзі ... тән ауыр табиғи-климаттық жағдайларда ауыл шаруашылығының тиімді ... үшін ... ... ... ... ... макро және микро деңгейдегі
дағдарысқа қарсы реформалардың әдістемесі, стратегиясы және ... ... ... өту ... алдын алу тәжірибесі
көптеп жинақталған. ... ... және ... елдердегі әр түрлі
типтегі дағдарыстың дамуының тарихи және әлеуметтік-экономикалық ... ... ... ... келе ... Бірақ бұл ауылшаруашылық
саласымен қатар, жалпы барлық агроөнеркәсіп ... ... ... процесін және оның іске ... ... ... ... ... ... ... дүниежүзілік сауда ұйымына (ДСҰ) кіруіне
байланысты елдегі ауылдық тауар ... ішкі ... ... ашық ... ... ... тура келеді.
ДСҰ ережелері бойынша ауылшаруашылығы субсидиялары «Жасыл қоржын» және
«Сары қоржын» болып бөлінеді. «Жасыл қоржын» ... ... ... ... ... ... ғылыми зерттеулер, ветеринария мен
өсімдіктер ... ... ... сумен жабдықтау және
суландыру объектілерін салу және қайта ... ... ... ... ету ... ауылшаруашылығы өнімдерін
мемлекеттік резервке сатып алу сияқты ... ... ... ... ... ... көлемдері бойынша шектелмейді. «Сары қоржынға»
бағаны қалыптастыруға әсер ... ... ... Қазақстан
Республикасында «Сары қоржын» жататын шаралар ... ... мен ... да ... ... ... арзандату жөніндегі
субсидиялар, ауылшаруашылығы ... ... ... ... ... ... ... бойынша өнімдерді сатып алу жатады.
Экономиканың аграрлық секторына мемлекеттік қолдау көрсету кез- келген
елдің басым ... бірі ... ... Егер ... ... ... ... болсақ, барлық елдер ... ... өнім ... ... ... ... Мұны әлеуметтік бағыты
деп те қарауға болады. Мысалы, АҚШ-та ауыл шаруашылығына ... ... ... ... сүт ... ... ... бойынша жүзеге
асырылады. Сондай-ақ онда азық-түлік бағдарламасы бар. Мемлекет әлеуметтік
жағдайлары ... ... ... өзі ... әпереді. Мұндай
шаралардың бір артықшылығы сол – бір жағынан, отандық өнім ... ... ... ... кеңейтеді, тауар өтімділігін қамтамасыз етеді,
екіншіден, сол тауарлар құнын толтырады, тұрғындардың аз қамтамасыз етілген
бөлігіне ... ... ... енді бастап келе жатқан фермерлер үшін жеңілдетілген
несие жұмысы жұмыс істейді. АҚШ-та жалпы алғанда 1 ... ... ... ... бөледі, “сары қоржын” аясындағы мемлекеттік ... ... ... ішкі ... 25-30 ... құрайды. Ауыл шаруашылығына
мемлекеттік қолдау көрсету ДСҰ ұйымының барлық мүше ... үшін ... ... ... бірі ... ... Ауыл ... емес, саяси және әлеуметтік сипатының астары қалыңдай түседі.
Осыдан «Қазақстанның аграрлық секторын Дүниежүзілік ... ... ... не ... тұр? ... бәсекелестердің қай түрінен
қауіптенуге болады?» деген сұрақтар туындауы мүмкін. Және бұлардың бәрі
орынды ... ... ... ... ... ... ... қала береді.
Себебі олар жоғары экспортты мүмкіндікке және ... ... ... ... ие. ... ... ... Қазақстанмен Канада бәсекелес
бола алады. Канадада бір гектар егістікке жұмсалатын мемлекеттік қолдаудың
көмегі 80 доллар, ал “сары қоржын” ... ... ... ауыл ... ... 14 пайызына тең. Мал ... ... ... ... тұр. Бұл ел бір ... егістікке 27 доллар
бөледі, ал “сары қоржынның” үлес салмағы ауыл шаруашылығының жалпы өнімінің
50 пайызын құрайды. Ал Қазақстанда ... ... ... ... ... ... көлемі 1 гектарға 13,5 АҚШ доллар болып отыр.
“Сары қоржын “ аясындағы қолдау үлесі ауыл шаруашылығы ... ... ... тең. ДСҰ ... бойынша ол 5 пайыз шамасында болу қажет.
Еліміздің агралық секторының осалдау жері – ... ... ... жөн. ... тауар өндірушілері ақпаратты маркетингпен
қамтамасыз ету жұмыстары жағынан қалыс қалуда. Сонымен қатар ... және ... ... қазіргі уақыттың талабына сай емес.
Осының бәрі, агралық сектордың бәсеке қабілеттілігін арттыруға ... ... ... ішінде ДСҰ талаптары шеңберінде мемлекеттік
қолдауды күшейтудің қажеттілігін тағы бір растайтындай.
ҚОРЫТЫНДЫ
Агроөнеркәсіп кешеніндегі ... ... ... ... ... реттеудің қолданыстағы механимдерін жүйелеу нәтижесі
төмендегідей қорытындылар мен ұсыныстар жасауға мүмкіндік береді:
1. Қазіргі ... ... ... ... ... ... тозуын, қолданылып жүрген технологиялардың ескіруін
сипаттайды: қолда бар ... мен ... 70 – 75 ... мал ... ... 15%-ға жуығы ғана механикаландырылған
еңбекті қолдану арқылы өндіріледі. Соның салдарынан ауыл ... ... ... ... болып отыр. Агроөнеркәсіп кешені
субъектілерінің көбіне ауылшаруашылық техникасының, энергияның және қосымша
бөлшектер құнының ... ... банк ... ... ... және ... ... бағытталуы негізгі құралдарды жаңартуға және ғылымға
негізделген агротехнологияларды бақылауларына ... ... ... ... индустриаландыру кезек күттірмейтін мәселе.
Ол арқылы агроөнеркәсіп кешені салаларын сапалы техникалармен ... ... ... ... ... ... ... Агроөнеркәсіп кешенінің құрамына кіретін ... ... ... ... де, ... де сипаттағы себептермен
байланысты бұзылған. Ол байланыстарды қалпына ... және ... де ... талап етеді. Осы ... ... ... ... ... Ауыл ... ... және ішкі нарықтың тарлығын ескере отырып, кластерлік бастаманы
дамытудың негізгі мақсаты – ... ... ... экспортқа
бағытталуы болуы керек. Экспорт көлемінің артуы нәтижесінде қайта өңдеу
салаларының өсімі ауыл ... ... ... және барлық
қосылған құн тізбегі бойынша табыстардың өсіміне алып келеді. ... ... ... ... ... агроөнеркәсіп кешенінде сүт өңдеу,
жеміс-көкөніс өңдеу, шарап жасау, темекі өнімдерін және құс ... ... ... дамытуға мүмкіндіктер мол.
3. ДСҰ-на кіру шеңберінде маңызды мәселелердің бірі ... ... ... халықаралық талаптарға сай сапасын ... және ... ... ... ... өнімдерінің қауіпсіздігін
қамтамасыз ету мәселелері өнімді өндіруден бастап ... ... ... ... Басқарудың тиімді жүйесі болып ауылшаруашылық
шикізаттарын өндіруден бастап, оның ... ... қоса ... ... ... сақтау және дайын өнімдерді тарату процестерін бақылау
табылады. Осы ... ... қана біз ... ... ... ... өнімдерді өндіре аламыз.
4. Ауылшаруашылығының ... ... ... ... ... тұрақтылығын және ары қарай ... ... ... ... және халықтың ... ... ... ... мал ... мен ... пайдалану
тиімділігін арттыру табылады. Ауыл шаруашылығын ... ... ... ... ... іске асады. ... ... ... кең көлемде қолдану – халықтың
материалдық және мәдени өмірінің деңгейін көтеретін - ... ... ... ... және ... ... бар ... бағдарламасын орындаудағы объективтік қажеттілік
болып табылады.
5. Ауыл ... ... ... ... өнім ... ұзақтығына, табиғи факторлардан тәуелділігіне және басқа ... ... ... деңгейде мемлекеттік қолдауға негізделген
ерекше несие механизмін қажет ... ... ауыл ... ... ... ... ... маусымдық шығындарды қысқа
мерзімді несиелендіру үшін тауарлы өнімнің құны шегінде бір жылдан кем емес
мерзімге қаржылар бөлу ... ... ... ... ... ... ... ықшамдалған әдістері белгіленуі ... ... ... ... үшін ... ... бағаны тұрақты ұстайтын немесе
төмендететін ... ... ... ... ... беру ... Аграрлық сектор ... ... ... ... ... ... дамыған елдердің тиімді тәжірбиесін де
пайдалану керек деп ... және ... ... ... ... үшін ... ... жүзеге асырылуы керек:
- агроөнеркәсіп кешені салаларын индустриализациялау;
- агроөнеркәсіптік кешеннің ... ... ... ... дамыту);
- агроөнеркәсіптік кешеннің ... ... ... ... мен ... ... жүйесін құру;
- азық-түлік нарығын мемлекеттік реттеу механизмін жетілдіру.

Пән: Ауыл шаруашылығы
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 26 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасындағы шаруа қожалығығының қызметін реттеу85 бет
Антрацен10 бет
Стратегиялық даму9 бет
Тұқым қуалаушылықтың молекулалық негіздері8 бет
Халықаралық экономикалық қатынастар туралы5 бет
Қазақстанның ең ірі жазушыларының шығармасы (шет тілінде)6 бет
«Батыс-2» кешеніндегі бу қазандығының автоматтандырылуын жобалау24 бет
Автоматтың (пулеметтің) бөліктері мен механизмдерінің жүмысы бөліктер мен механизмдердің оқтауға дейінгі жағдайы21 бет
Агробизнес және агроөнеркәсіп кешені10 бет
Агробизнес және агроөнеркәсіптік кешен9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь