Басатуыш сынып оқушыларын еңбекке баулу негізінде экологиялық мәдениетін қалыптастыру мазмұны және әдістемесі

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

1 Бастауыш сынып оқушыларын еңбекке баулу негізінде экологиялық мәдениетін қалыптастырудың ғылыми.теориялық негіздері ... ... ... ... ...
1.1 Бастауыш сынып оқушыларының экологиялық мәдениетін қалыптастырудың педагогикалық мәні ... ... ... ... ... ... ... ... .
1.2 Бастауыш сынып оқушыларын еңбекке баулу негізінде еңбеке баулу мүмкіндіктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

2. Басатуыш сынып оқушыларын еңбекке баулу негізінде экологиялық мәдениетін қалыптастыру мазмұны және әдістемесі ... ... ... ... ... ... ... ...
2.1 Тәжірибелік.эксперименттік жұмыстардың әдістемесі ... ... ... ... ... ... ...
2.2 Бастауыш сынып оқушыларын еңбекке баулу негізінде экологиялық мәдениетін қалыптастырудың әдістемесі

ҚОРЫТЫНДЫ
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
        
        мазмұны
Кіріспе…………………………………………………………………………
1 Бастауыш сынып оқушыларын еңбекке баулу негізінде экологиялық мәдениетін
қалыптастырудың ғылыми-теориялық негіздері………………..
1.2 Бастауыш ... ... ... ... ... ... ... сынып оқушыларын еңбекке баулу негізінде ... ... ... ... ... еңбекке баулу негізінде экологиялық
мәдениетін қалыптастыру мазмұны және
әдістемесі................................
2.1 ... ... ... ... ... ... ... негізінде экологиялық
мәдениетін қалыптастырудың әдістемесі
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
Қосымшалар
Кіріспе
Тақырыптың өзектілігі. Ел президенті Н.Назарбаев ... ... ... ... ... атты ... біздің елімізде оқушыларды
дүниеге ғылыми көзқарасын қалыптастыру ... ... ... ... ... бөлінбес бір бөлігі мектептегі бүкіл оқу жылдары
бойында жүзеге асырса дұрыс ... ол ... ... ... ... ... жүзеге асырылуы тиіс екендігін атап көрсетті. [1]
Жиырма бірінші ғасырдың басында Қазақстанның ... 14 ... ... және ... ... [2], ... беру заңы” (1999) [3],
Орта білімді дамыту тұжырымдамасы [4] ... ... ... ... ... қайта қарап, оны түбегейлі жақсартуды талап етуде.
Қоғам дамуының қазіргі кезеңінде ... ... ... байланысты,
кез-келген адамның өз өмірінде жұмыс орнын, тіпті кәсібін бірнеше рет
ауыстыруға тура келеді. ... ... адам ... оның мүдделері
мен ұмтылыстарына баса назар аудару, еңбекке баулу мәселесін жаңа талап
тұрғысынан шешеу, ... жеке ... ... ... ... қажет.
Өскелең ұрпақты еңбекке баулуды болашағына бағытттап –жүргізу бүгінгі
күннің бірден-бер ... ... ... мәселе екендігін байқатады.
Еліміздің ... ... ... стратегиясында
болашақты жасайтын ... сол ... ... сай ... ... келе: “2010-жылға дейінгі бастапқы кезеңде өз
мүмкіндіктері мен бәсекелестік қабілеті тұрғысынан ... бар ... ... ... ... бөлу керек”-деп атап көрсеткен. [6, 60].
Бүгінгі таңда оқушылардытәрбиелеудеүлкен жетістіктергежету үшін ... ... ... ... отырған мектептің негізп мақсаты оқушыларға
тек ... ... ... ғана тәрбие берумен шектелмей, оқушылардың
шығармашылық белсенділігін ... ... ... ... ... ... ... беру болып табыладыдеп көрсеткен.
Қазіргі заманда мемлекетке білімді де ... ... ойлы әрі ... ... ал ... ... және ... білім процесіне жаңа
педагогикалық ақпараттық және телекоммуникациялық технологияларды енгізуге
тікелей байланыстылығына ешкімде ... ... ... ... ... үлес ... ... Қ.А.
Аймағамбетова, Т. Әбдікәрімова, К.Бозжанова,С.Рахметова, ... ... ... ... және т.б. өз еңбектерінде
бастауыш мектептердегі оқыту мәселелерін, оқыту мазмұны мен ... ... ... ... да қарастырады. Бастауыш сыныптағы білім
мазмұнын жетілдірудің педагогикалық негіздерін, оқу ... ... ... ... ... ... ... олардың
ерекшеліктеріне тоқталады.
Бастауыш сынып оқушыларын еңбекке ... ... ... ... ... ... ... оқу-әдістемелік құралдары, ... ... ... үлес ... келеді.
ТМД елдерін Н.М.Конышева, Л.Ю.Очерчук, Е.Н.Губанова, ... ... ... ... ... бағдарламасының көркем
еңбегін ұйымдастырудың бағдарламасын, әдістемесін, ... ... ... Олай болса, оны ... тыс ... ... ... ... ... ... көзіне айналған нарықтық экономика кезінде,
әдістемелік негізделген ... ... ... ... ... ... құралдарыдың жоқтығы және баланың ... ... мен ... ... ... ... әрекетінің тұлға дамуындағы әсерін ескермеуіне байланысты,
қарама-қайшылықтар ... Бұл ... ... ... ... бастауыш мектепте оқушының еңбекке баулудың мазмұнын
айқындау ... ... ... болып саналады. Аталған
проблеманың өзектілігі әлі де ... ... және ... ... ғылыми-зерттеу жұмысымыздың тақырыбын “Бастауыш
сынып оқушыларын еңбекке баулу ... ... ... ” деп ... ... ... сынып оқушыларын еңбекке баулу негізінде
экологиялық ... ... ... ... ... ... практикалық тұрғыдан қамтамасыз ету.
Зерттеу объектісі: Бастауыш сынып оқушыларын еңбекке баулу негізінде
экологиялық мәдениетін қалыптастыру.
Зерттеу ... ... ... ... ... ... болжамы: Оқу-тәрбие процесінде балаларды еңбекке
баулу тиімді ... еді, егер де ... ... ... экологиялық
мәдениетін қалыптастырудың ғылыми-педагогикалық ... ... ... ... мен ... ... құралдар,
бағдарламамен қамтамасыз етілсе және тәрбие әдістерін ... ... ... ұштастырып, тиімді қолдану арқылы жүзеге асырылса ғана,
онда оқушыларды қоғам сұранысына ... ... ... ... ... міндеттері:
- оқушыларды еңбекке баулуда экологиялық мәдениетін қалыптастырудың ғылыми-
теориялық негізін айқындау;
- еңбекке баулу негізінде экологиялық мәдениетін қалыптастырудың деңгейін
анықтау;
- ... ... ... ... нұсқау дайындау және
оның тиімділігін тәжірибеде айқындау.
Зерттеудің көздері: Қазақстан Ресубликасы қабылдаған материалдар
(конституция, заңдар, ... ... ... ... ... ... этнопедагогика, этнопсихология, оқу
бағдарламалары.
Зерттеу әдістері: философиялық, психологиялық, педагогикалық және
әдістемелік ... ... ... ... ... ... ... өткізу барысында ... ... ... ... және ... ... ... еңбегінің нәтижелерін салыстыру, даму деңгейінің сапалық, ... ... ... ... әдістерін қолдану.
Зерттеудің ғылыми жаңалығы мен теориялық мәнділігі:
- бастауыш сынып оқушыларын еңбекке ... ... ... ... теориялық негіздері ғылыми тұрғыдан айқындалады;
- бастауыш сынып оқушыларын еңбекке баулу негізінде экологиялық мәдениетін
қалыптастыру көрсеткіші және деңгейін ... ... ... ... ... оқушыларын еңбекке баулудың әдістемелік нұсқауы.
– бастауыш сынып оқушыларын еңбекке баулу негізінде экологиялық ... ... ... ... ... № 41 ... ... сынып оқушылармен еңбекке баулу,
дүниетану пәнінде және ... тыс ... ... ... кезеңдері: Дипломдық жұмыс мынандай бөлімдерден тұрады:
Кіріспе бөлімінде зерттеудің өзектілігі, ғылыми аппараты, ... ... ... ... ... негізі философиялық,
психологиялық, ... ... ... және ... ... ... ... жұмысының теориялық және практиалық
жаңалықтарына қарай қорытынды жасалды.
І ... ... ... еңбекке баулу негізінде экологиялық
мәдениетін қалыптастырудың теориялық негізі.
1.1 Бастауыш мектеп оқушыларының экологиялық мәдениетін қалыптастыру
ерекшеліктері
Адам мен ... ... ... қоғамдық ортадағы іс- әрекет
арқылы көрініс береді.Әр қоғамның дамып ... ... ойы мен ... ... болса, табиғат пен оның байлығы сондай қажет. Осының өзі
табиғат- ... ... ... ... ... болмайтын, бір-бірімен
бірлікте дамитын тұтас дүние екенін көрсетеді. Ендеше, бүкіл өмір қоршаған
ортада, ... ... ... ... ... ... адам ... ету үшін ол қатынастардың әдіс- тәсілін меңгеруі тиіс. Мұндай әдіс-
тәсіл бала жастан қоршаған орта туралы білім алу ... ... ... ... нәтижесінде қалыптасады. Олай болса, жоғарыдағы
қатынастарды ғылыми негізде этикалық, ... ... ... ... үшін адам ... орта ... ... жүйесін меңгеруі тиіс. Қоршаған
ортаны танып- білуде әлеуметтік орта мен географиялық ортаның атқарар ... жеке ... ... ... орта ... орын алады. Адам
қоғамдық ортада дамып қалыптасады, ал қоғамның ... ... ... туыс.
Сонымен, бастауыш мектеп оқушыларын қоршаған ортамен таныстыру
негізінде ... бере ... ... ... ... ... даму ... оқыту мен тәрбиелеу жұмысы педагогтардың
көбі баса назар аударып, жас кезінен бастау ... ... ... болатын.
Я. Коменский "Мир чувственных вещей в картинах" деген атақты ... ... ... ... ... ... іспеттес еңбе болды. Онда
адам орғанизмінің құрылысы, тіршілігі, жер мен ... ... ... беріледі. ХҮІ-ХҮІІІ ғғ. Үлы педагогтары Ж.Ж.Руссо, И.Г.Песталоци,
А.Дистерверг және т.б. прогресшіл ой- ... ... ... ... пен қарым- қатынас арқылы білім беру, ... ... ... негіздеген “ … адамның бүкіл рухани
тіршілігі табиғатпен берік байланыста болған” – деп ... [19, ... ... ... педагогикалық трактатында Я.А.Каменскийдің табиғат
және оны қорғауға тәрбиелеу идеяларын толықтырып әрі қарай дамытты.
XIX-ғасырдың демократ ... ... ... ... табиғат туралы саналы білім беру адамның мінез-құлқының
дұрыс қалыптасуына ерекше мән береді.
Кезінде орта ғасыр ғұламалары табиғатқа ... өз ... ... ... IX- XV ғғ. ... ... ... Қожа Ахмет Яссауи, М.Қашқаридың тіл ғылымы, логика,
психология, география, этика және т.б ... ... ... ... ... ... ... Әл- Фараби медицина, биология, география
ғылымдарын ... ... ... ... ... өмір бақи ... қайнар көзі. Сондықтан ол
тәрбие берудің ең маңызды құралдарының бірі болып саналады. ... ... пен ... ... ... ... ... тәрбиелеу туралы
ғұлама ғалым К.Ушинскийдің "Табиғат дауыс- дыбысын, үнін ата- аналар ... да, ... де, заң ... да ... ... ... егесу, зиян келтіру жақсылыққа апармайды, адамға тек оның
зандылықтарын білу және оның ... ... ... ғана қалды " дегеніне
құлақ асатын мерзім әлде қашан жетті. Солай екен, жер ... ел ... ... та, ... та ата ... ... ... жер
топырағы туралы түсініктеріне, таным-талғамдарына ой жеткізу тиіспіз.
Экологиялық тәрбие жұмысы ... жас ... сай ... ... ... ... ... ұтымды болады. К.Д. ... ... мир ", ... ... ... ... және онда
тіршілік ететін хайуанаттар мен құстардың тіршілігі, адам және оның ... ... ... ... Үлкен педагогтар балалардың ... ... ... ... ... ... шебер
пайдалана білген. [23,24,25]
Халқымыздың көрнекті ұлы ... ... ...... ... пен ... ... деп түсініп, жастарға оны аялауға, оның тепе- ... ... ... ... Халқыыздың зерттеушісі Ш. Уәлиханов табиғат
байлықтарының көзін ... оны ... ... ... ... атап
көрсеткен. "Қазақтардың шамандықтың қалдығы"атты еңбегінде "О,Табиғат !
Өзіңіз айтыңызшы ... ' одан ... одан ... не ... ... ... отты ... жануарлар мен қүстарды, тұрмысқа ... ... деп ... Осы ... ... түтып, оларға ырым
жасап тұру, адам баласына байлық пен ... ... '" деп ... ... табиғат—аясының адамның жан дүниесіне тікелей ... ... ... бүкіл тіршілікті қоршаған орта ерекшелігіне
байланыстыра отырып, ... ... ... құбылысы арқылы дүние
сырын, тіршілік пен тұрмыстың мәнін, адам баласының табиғат аясындағы ... ... ... пен адамды тұтас алып қарауында қоршаған ортаның
адам мен ... ... ... ... ... көрсете білді. [5]
Қазақтың белгілі ойшыл ағартушысы Ы.Алтынсариннің өз шығармаларында
табиғат көріністерін жырлай ... ... ... баса ... Әсіресе "Бай баласы мен жарлы баласы" деген әңгімесінде әрбір
қазақ баласы кішкентайынан ... ... ... ... дала ... үғынып, зерделеп өсуі керектігі айтылады. Неғұрлым табиғат
сырларын терең танып, табиғатпен ... ... ... бала ... да ... ... белгілі. [26,27]
Абайдың шығармаларынан қоршаған орта, оны ... ... ... Ол ... ... ... өзара байланыста, үнемі өзгеріс
дамуда болады деп қарастырды. Абай дүниенің болмысын оның ... және ... ... өмір сүру ... түсінген.
Табиғаттың әсем көріністері арқылы жас—ұрпақтың бойына адамгершілік
қасиеттерін, табиғатты қорғау, аялау ... ... ... ... осы ... дейін құнын жоймай біз үшін баға жетпес ... "ар, ұяты бар, ... ... адам ... ... ... өзінің лайықты орнын біледі "- деп ... ... ... қоршаған ортаға, ... ... ой- ... мен ... ... ... ... жоқ. Экология проблемасы ғасырлыр бойы ғалымдардың зерттеу
объектісінен тура болса, ... ... ... емес. [6,28]
Эколог ғалым Ғ.Сағымбаев "Табиғатты өзгерту, байлықтарын ... ... ... ... ұқсайды. Мүны елемей, қоршаған ортаны ... ... ... ... ... ... келу мүмкіндігінен
айырылып, жер бетіндегі тіршілікке үлкен қауіп төнеді", - дей отырып, туған
табиғатты аялап, ... ... ... ... ... екендігін
келешек ұрпаққа міндеттейді. Осындай келеңсіз жәйттарға жол бермеу ... ... ... ... ғылымк теориялық негізін жасады. Адам
мен табиғаттың өзара қарым-қатынасының адамгершілік аспектісін ... ... мен ... ... ... ... адамның экологиялық
мәдениеті жетекші орын алады.
"Экологиялық мәдениетке" ... ... XX ... ... айқындалды. Ол бір жағынан, орта мектептерде экологиялық
білімнің снгізілуімен байланысты ... ал ... ... ... ... ... ... үйлесімділіктің бұзылуы әсерін
тигізді. "Мәдениет экологиясы" терминін ең алғаш рет академик Д. С. ... жылы ... Оның ... ... факторынан құрылған адам
тіршілігінің объективті негізі — мұраларды сақтау, ... ... ... ... ... ... Мәдениет
экологиясының заңдарын сақтамаған жағдайда ол ... ... ... ... ... ... ескертті.
Сондықтан, біз Д.С.Лихачевтің төмендегі тұжырымын басшылыққа алдық:
"табиғат пен адам" арасындағы ... ... тән ... бар, ... екі ... қарым-қатынасы. Екі мәдениет
тарихи дамудың жемісі, оның ... адам ... ... ... ... ... ете бастаған кезден), ал табиғат адам мәдениетімен
тығыз байланыста ... ... ... ... ... — адам мен ... арасындағы
өзара қатынастардың барлық жүйесін қайта құруға үлкен жаңалық жасайтын адам
тұрмысының ... ... ... мәдениеттің классикалық анықтамасын И. П. Сафронов бсрді.
Ол ... ... ... ... ... ... ... жүйесін және белгілі бір әлеуметтік бірліктің
шеңберіндегі табиғатты ... ... және ... ... адам ... ... ... адам, қоғам мен
табиғат арасындағы қарым-қатынастардың сипаты мен ... ... ... ... ... бөлігі" ретінде анықтады. Ол мәдениет
ұғымын аксиологиялық, іс-әрекеттік, семиотикалық, әлеуметтік, ... ... ... монографиялар мен диссертацияларда экологиялық мәдениет ұғымын сан
алуан тұрғыдан ғылыми деңгейде түсіндіріп, ор қырынан анықтама берілгсн.
Кейбір ... бұл ... ... ... құрушы іс-әрекеттің
мәдениетіне саяды. Бұл тұрғыдан ... ... рет М. С. ... ... оны
одан әрі А. И. Кочергина және т.б. өз ... ... ... ... ... ... ... толықтырады.
Мысалы, Э. С. Маркарян: "Экологиялық ... ... ... ғана
емсс, сонымен бірге әлеуметтік-тарихи ортамен өзара әрекетінің тәсілдерін
сипаттауды талап етеді", — деп көрсетеді.
В. И. ... ... ... ... адамзат дамуының
сапалық қасиеттерге ие болатын ... ... Ал Э. В. ... ... ... ... мәдениетті "материадцық және ... ... ... бірге қоғамның алға ... ... адам ... тәсілдері ретінде" айқындайды, ал экологиялық
мәдениетті "ортаның тіршілікке жарамдылық талаптарына ... ... ... ... ... жалпы мәдениеттің бөлігі ретінде
қарастырады [31,32,33].
Хейзингтің пікірінше, экологиялық мәдениет бұлрухани және ... сай ... ... бірлестіктің және биосфсраның
(алдымен, индивидуумның денсаулығы, социум мен ... ... ... формаларын дамыту мен көбейтуге, сақтауға жагдайлар
жасауды қадағалау [34].
Экологиялық мәдениет ұғымының мазмұнын ... ... ... ... утилитарлық практикалық аспекті тұрғысынан біржақты карастырса,
ал ғалымдар Л. Я. ... Е. В. ... ... ... ... мемлекетара-лық жонс басқа да дау-жанжалды шешуге ... ... ... ... арттырып, жер бетінде
тіршілік пен цивилизацияны сақтауға адамзатты біріктіреді",-деп есептейді.
“Экологиялық ... ... жаңа ... ол дүниежүзілік
мәдениеттің маңызды кезеңі жөнс кұрамды ... ... ... ... ... ... ... болжау, қоршаған табиғи
ортаны қорғау мен жақсартуды қамтамасыз ету ... ... ... ... ... “Экологиялық мәдениет" ұғымын төмендегідей тұжырымдайды.
''Экологиялық мәдениет — қоғамның табиғи ортамен ғана ... ... ... ... әрекетінің тәсілдерін сипаттайтын, барлық рухани өмір
мсн істе көрініс ... ... ... ... ... ... ... түсінетін, экологиялық білім жүйесімен, ... ... ... ізгілік қарым-қатынаспен сипатталатын
түлғаның ерекше қасиеті".
Экологиялық мәдениет — әлеуметтік табиғи түзілім, оның құрылымы ... ... ... ... ... ... ... мінез-
құлық; экологиялық тәрбие; экологиялық, сана; экологиялық ... ... ... ... И. Д. ... А. Н. ... И. Т.Суравегина экологиялық
білім мен тәрбиенің міндеті табиғатты қорғаудың қоғамдық қажеттілігін ішкі
қажеттілік пен қызығушылыққа толығымен ... деп ... [35, ... ... біз ... қорғаудың қоғамдық қажеттілігін ұғынуды
білім, сезім, ... ... ... жүргізіп, дсңгсйлсрдің өзара
байланыстылығын жүзегс асыру ... деп ... ... ... ... ... ... еңбектерінен психологгар Л.С.Выготский,
С.Л.Рубинштейн, ... ... ... ... А.Люблинская, М.Мұқанов, Қ.Жарықбаев, т.б. өз еңбектерінде
окушыларға экологиялық білім мен ... беру ... ... ... ... ... оның психологиялық жас ерекшеліктерін
ескергенде ғана нәтижелі болады деген ... ... Ал, ... жеке ... ... ... ... басты компоненттерінің
бірі -қарым-қатынас деп санайды. Ол ... ... ... ... ... ... дамыту екенін айқын
көрсетеді. Оның пайымдауынша басқа адамдармен жарамды қатынасқа ену, ... ... ... ... ... ... білу, тек толық бағалы
адамның ғана қолынан келуі ... ал ол ... ... ... шын дос ... адам болуына негіз болады. [30, 37]
Қазіргі педагогикалық теория экологиялық ... мен ... ... ... ... мен ... ... И.Д.Зверев,
П.В.Иванов, Н.А.Гладков, А.Н.Захлебный, И.Т.Суравегина, Л.П.Салеева,
В.В.Иоғанзен, т.б. толық ... ... ... ... жауапкершілік
қатынасты қалыптастыру және экологиялык тәрбие беруді зерттеген.
Қазақстанның эколог-педагог ғалымдары Ә.С.Бейсенова, ... ... ... ... т.б. ... оку
орындарында және жалпы білім беретін мектептерде әртүрлі пәндер негізіңде
экологаялық білім мен тәрбие беру ... ... ... Осы ... ... ... отырьш, бастауыш сынып окушыларына
экологиялық тәрбие бер ашылып, зерттелмегенін байқадық.
Педагогикалық әдебиеттерде экологиялық тәрбие берудің ... ... ... ... жоқ. Мысалы, ғалым-эколог
И.Д.Зверевтің пікірінше, экологаялық білім мен тәрбие ... ... ... ... ... ... ... түрлерінде
оқушылардың жауапкершілікпен қарайтын көзқарасы мен сенімін қалыптастыру.
Ал, А.Н.Захлебный экологиялық білім берудің мақсаты -қоршаған ортаға
құқық ... мен ... ... ... жауапкерішік
қатьшастың негізінде экологиялық мәдениетін калыптастыруға болатыңдығын
айтады. [38]
Э.А.Тұрдықұлов ... ... ... мен тәрбие беруде оқушыларды
табиғатты пайдаланудың ғылымк негіздері жөнінде сенімін, ... ... ... ... және ... саласында белсеңді
көзқарастар қалыптастыруға қажет білімді қалыптастыратын психологиялық
процестерді талдайды.
"Экологиялық тәрбие" ... ... ... ... ... ... көзқарастарында ерекше айырмашылықтар жоқ. Экологиялық
тәрбиенің мәні жайлы айтқанда: оқушылардың табиғатқа ... ... ... оны ... ... саналы белсеңділіктерін
арттыру, соның негізінде адамгершілік қасиеттерін дамытып, қоршаған ортаны
жстілдіруге дайыңдау. Осыған ... ... ... ... жеке-жеке тоқталайық.
Экологиялық білім - И. Д. Зверевтің ... ... ... ... ... оның мазмұны төмендегідей принциптер негізінде
құрылуы керек:
- В. И. Вернадскийдің бионоосфера туралы ілімін, ... ... ... ... идеясын дамытатын ғылымилық принципі;
- адамның табиғатқа және ... ... ... бірлігі мен
қарама-қайшылығын анықтайтын гумандық принципі;
- экологиялық мәселелердің аймақтық және өлкетану аспектісін ашып
көрсету принципі,
- ... ... ... және ... ... Д. Н.
Кавтарадзе экологиялық білім ... жеке ... және ... ... ... ... ... қалыптастыратын
негізгі құрал, жер бетіндегі барлық ... ... әр ... ... ... ортақ тағдырлас екендігін саналы
түсіндіретін , ... ... ... пен ... ... рухани өзек ретінде қарастырады [39].
Н. И. Мамедов және И. Т. Суравеғана білім берудің ... мен ... ... сана ... ... ... адамгершілік
түсініктерімен, оның түлғааралық байланысының сипаты және ... ... ... дәрежесімен, адамдардың тіршілік әрекетінің құнды
мақсаты мен ниеттілегі ретінде ... [40]. ... ... ... ... ... жөнс ... шындықтың кіріккен
ғылыми бейнесі негізінде құрылуы керек екендігі анықталды, ол ... ... ... ... ... ... ... экожүйе деңгейінде ұйымдастыру;
- адамның еріктілігі, экологиялық жауапкершілігін түсіну.
Сонымен, экологиялық тәрбиенің мақсаты жеткіншектердің рухани дамуына,
қоршаған ортамен өзара іс-орекетінің адамгсршілік ... оның ... ... ... қарым-қаты-насының қалыптасуына бағытталған деп
түсіндіріледі. Егер эколо-гиялық ... беру ... ... онда ... ... ... ұғымдарымен сипатталады. Бұл жағдайда ... ... ... ... ... ... қызметін атқарады,
ал жеке тұлғаның құнды бағдары, кажеттілігі, ниет-тілегі, оның адамгершілік
бағытын анықтайды деп тұжырымдауға болады.
Экологиялық сана — ... ... жәнс ... ... ... ... ... мәдсниеттің рухани формасы.
Б.Т.Лихачев өзінің "Экологиялық сананың ... жоне оны ... ... атты ... ... экологиялық сананы
табиғатта, қоғамда (социумда) және жеке ... тірі ... ... және ... ... ... тұрақты тепе-теңдігі туралы
адамның меңгерген жоне жинақтаған білімі ... ... ... ... сана психикада туындап, экологиялық тәрбие ... ... ... ... сананың қоғамдық формаларына,
экологиялық философия, экологиялық идеология, экологиялық ... ... ... ... ... ... ... Экологиялық сананың
құндылығы артқан сайын соғұрлым жеке тұлғаның экологиялық ... ... ... Ол ... ... ... ... пайдалану мен табиғатты қорғау, тәрбислік ... ... ... [29,41]
Экологиялық тәрбиенің бұлбағыттары экологиялық сананың барлық негізгі
аспектілерін қамтиды, ол табиғи ... ... ... ... сүйенеді. Бұл жеке ... ... ... сана мен ... сөз бен
істің, сенім мен қылықтың ,арасындағы ... ... ... ... экологиялық сананы адамның дүниеге, ... ... ... деп ... Э.В.Гирусов экологиялық сананы
"табиғи ортамен қоғамның арақатынасы проблемаларын нақты әлеуметтік және
табиғи мүмкіндіктерге ... ... ... ... ... және ... ... — деп қарастырады.
Экологиялық санаға жақын ұғымдардың бірі — ... ... ... ... құбылыстар мен процестердің негізін танып
білуге, нақты экологиялық жағдайларды талдауға мүмкіндік жасайды. ... ... сана — ... ... және ... ... ... мен табиғаттың арақатысының проблемаларын ... ... ... және сезімдердің жиынтығы және экологиялық
мәдениеттің "қоғамдық жады" ... ... бір ... ... сана ... ... туғызады. Экологаялық сенім
болашақтағы қарым-қатынастың іргетасын құрап, ... ... ... мен әдет-дағдысынан көрініс табады.
Экологиялық сенімді қалыптастыру үшін теорияның нәтижесін практикалық
іс-әрекетте қолданудың маңызы зор. Оқушы табиғи ... ... ... ... ... ... ерекшелігімен танысып ғана
қоймайды, сонымен қатар, нақты мысалдарда экологиялық заң мсн ... ... ... ... ... сипаттағы экологиялық маңызды
жағдайлардың нөтижесін ойлайды. Ол тұлғаның эмоционалдық сферасын қозғап,
санасында ... із ... ... ... табиғатты пайдалану
практикасымен байланысты фактілер мен құбылыстарға тұрақты тұлғалық қарым-
қатынасқа дағдыланады, ... ... мен ... ... ... қорғау қажеттілігіне сенім қалыптасады. Қорыта ... ... ... мен ... ... мен ... ... арасындағы байланыстырушы буынның қызметін атқарады.
Экологиялық қарым-қатынастар — адам тіршілігінің табиғи жағдайларын
танып ... ... және ... бағытталған танымдық, реттегіш және
табиғат ... ... ... экологиялық мәдениеттің маңызды
бөлігі. ......... ... ... ізгілендіру
адамның іс-әрекетінің түрлі сферасын экологиялан-дырмайынша мүмкін емес.
Ф. Я. ... және Г. В. ... ... ... мен ... ... ... "табиғат—қоғам" жүйесінің оптимальды
жағдайын қолдау мақсатында ... өз ... " ... ... ... шығатын қорытынды, адам биосферасыз өмір сүре ... ... ... ... адам мен ... арасындағы зат алмасу
процестерін қолдау үшін болады, онда ... ... ... ... бір жағынан, адамды қоршаған ... ал, ... ... ... ... ... қажетті буыны болып табылады. Олай болса, ... ... ... ... ... ... элсменттері арқылы
өзінің негізін құрайтын экологиялық қарым-катынастың деңгейін көрсетеді.
Ғалымдар көрсеткендей, табиғатқа қарым-қатынас адам ... үш ... ... ... - ... ...... өзара әрскеттер жүйесінде; үшіншісі — табиғи ортаны
зерттеу мен қорғауда.
А. П. Сидельковский "оқушылардың ... ... ... ... ... ... ол алдымен, сыртқы -практикалык ... — жеке ... ... және оның ішкі сферасында — ... — деп ... ... ... Н. А. ... және Б. Г. ... [44] зсрттеулерінде
табиғатпен қарым-қатынастын, төмендегідей мотивтерін айқындайды;
— азаматтық-патриоттық мотив — Отанға сүйіспеншілік, оның ... мен ... ... алдындағы борышын түсіну;
— гуманистік мотив — іс-ірекеттердс мейірімділік, қамқорлық көрсету,
табиғатты қорғауға ниет ету;
— эстетикалық мотив — ... ... ... және ... келгенде, экологиялық қарым-қатынастар адамдардың табиғатпен
қарым-қатынастарында, олардың өзара әрекеті ... ... ішкі ... ... Осы ішкі ... ... ісі мен қылығын,
әсерленуін, этикалық, эстетикалық жоне т. б. өлшемдерін анықтайтын бағалау
қарым-қатынасын қалыптастырады деп тұжырымдауға болады.
Экологиялық іс-әрекет ... ... ... ... ... өзгертуімен және сақтауымен сипатталады. Ол ... ... ... экологиялык проблемаларды ұтымды шешуші орекет
болып табылады. ... ... ... өндірісті экологияландыру,
экономикада жаңа өзгерістердің қоршаған ортаға тигізген шығынын бағалау,
ғылымда ... ... ... ... ... ... саласында — табиғатты қорғау жөніндсгі заңдарды жасау,
педагогикада — экологиялық ... ... мен ... ... ... ... ... экологиялық тәрбиенің мазмұны экологиялық мәдениеттің
ерекшелігімен айқындалады. Экологиялык мәдениеттің ... ... ... жеке ... ...... әрекеттесетін әрі әрекеттесуді
жоспарлайтын, адамның ... ... ... орта ... ... ... ... саналы мақсаты.
Балалардың экологиялық жүріс-тұрысы ерте кезеңде ... әрі ... ... жүзеге асатын, бірден-бір қуатты
себепшарт ... ... ... ... ... ... ... білім алуға бағытталған саналы құлшынушылық болып
табылады. Сондықтан да, таным мүмкіндігі ... ... ... ... ... үшін ... ... қарапайым зерттеулер,
сынақтар арқылы ұсынылады. Олар, өзімшіл — хайуандық, жойқын жүріс-тұрыспен
жүзеге асырылады. Атап айтқанда, балалардың ... ... ... ... ... ... келетіні, жануарлардың мінезін үғыну, ауыру сезіміне
жауабын білу мақсатымен түрткілеуі сияқты, бір ... ... ... ... ... ... жүлып алып, оның белгілерін
мұқият зерттеумен түсіндіріледі. Сынақтық – тәжірибелік ... ... ... ... ... экологиялық жүріс — тұрысын негізгі түрі ретінде әрекеттер
арқылы тану қоршаған ортаны жіктеуге, оның ... және ... және ... деп екі ... ... мүмкіндік береді. Ол
жағымсыз нысаналар мен құбылыстарға қауіп ... ... ... ... ... ... Дегенмен, баланы "болмайды,
рұқсат етілмеиді деген ... тек қана ... ... ... мектепке дейінгі балалардың табиғатқа деген саналы ... оның ... ... ... ... ... ең ... ететін мотивтерінің біріне ересектердің дүниесіне қызығуы және
әрекеттеріне еліктеуімен пайда ... ... ... Б.Г. ... Л.И.Божович, И.С.Кон, Д.И. Фельдштейн
баланың жеке ... ... ... ... жағы қоршаған дүниені
біртіндеп біліп, өзінің алатын ... ... ... ... ... жаңа ... екінші жағы сезімі мен еріктің дамуынан пайда
болатындығын атаған. [45]
Л.И. Божович "Жалпы ... ... 6-7 ... ... ... ... ұқсағысы келіп, жаңа тапсырмалар орындауға талпынады. Тек
өзі ғана емес, айналасындағы ... да ... ... ... ... жаңа ... өмір иесі болу тілегі ... ... ... ... ... қандай да бір жүктеме алып, отбасына
көмекші ... ... ... ... ... ... ... қалады, жоғары сатыдағы мектепалды балалар қоғамдық қарым-қатынас
жүйесіндегі және қоғамдық мәні бар ... жаңа ... ... ... тәрбиенің мақсаты, адамдардың қоғам мен табиғаттың іс-
әрекеті мен адам мен ортаның өзара ... ... ... сонымен
бірге табиғатқа ақьшы қонымды, ғылыми негізделген әсер ету жауапкершілігі
болып табылады.
Бұл ... бала ... ... баласына гүлдің әдемілігін
көрсетіп, оның қош иісін сезінгенде, гүлді ... гүл ... суын ... ... қалыптастырылады. Одан басқа, табиғатқа
эмоционалдық қатынас ... ... ... ... күн ... аспанды, гүл, көбелектерді таныстыру арқылы да жүзеге асырылады. Гүл
ортасына орналасқан ыдыста шомылған нәресте ... ... ... ... танытады. Табиғатты әдемілік сезімі ретінде ... ... мен ... ... ... ... қасиетін,т.б.біліп
өскен бала алғашқы кезден-ақ табиғатпен етене араласып, оны сүйіп,кейін ... ... бала ... әсер ететін, хош ... ... ... ... ... бойы ... ... шомылдырып, жусан иісі
түндырылған сумен баланың денесін шайып,арша ... ... ... иісі баланың бойына мәңгі еніп туғаннан кейін бала бұлиісті ... ... ... ... көру арқылы да таниды. Жусан шөбі-
көшпенділер үшін жай ғана ... ... ... ... ... рухани-этикалық бірлікпен біте қайнасқан ұғым.
Біршама поэтикалық аңыздар да баршылық:
"...баланың мектепке оқи ... ... ... ... ... Оқытудың әсері арқьшы сыртқы ортаны танудан біртіндеп
ішкі ортаны тануга, ... ... мен ... ... ... ... Оның өзі ... ой түйіндеу, қарапайым қорытындъілар, салыстырулар
жасауға ... ... ... ... ... негізі
төменгі мектеп жасында қалана бастайды, адамгершілік ... мен ... ... игеріп, жеке адамның келбеті қалыптаса бастайды".
Бастауыш мектеп оқушыларының өмірінде сөздің атқарар ролі ... ... ... екіжүзділік пен зұлымдық жат. Сөз оларга ойындағысын
жасырып қалуға қызмет етпейді. Төменгі мектеп ... ғана ... ... ... ... ... ... тәрбиелеу үшін тірек болады. Осы
жастағы балалар үшін ересек адам сөзі тәртібін, ... ... ... ... Тіпті, төменгі сынып оқушьшары үшін үлкеннің сөзі мінез-құлық
ережелері болып қабылдануы да ... ... ... оның жаңа ... міндеті, оның балалар
үжымына енуі, оқытушылармен қатынас жасауы- бүлардың бәрі де ... ... ... ... ... ... ... басынан
өткізген мінез-құлық сезімдері тәжірибесінің ерекшеліктерін атап ... ... ... ... ... ... ... адамгершілікке тәрбиелеудің ең тиімді әдістерінің бірі болып
табылады. Әрине, ондай тәрбие әдістерін ... ... ... ... ізеттілікті қажет етеді.
Сонымен бірге жас жеткіншектер бойында ... ... ... ... ... өз ... ... бастайды. Ересектердің оларға
әсер ету ... олар ... ... де өзім ... ... ... ... Дегенмен, бұлжастағы балалардың әлі де ... ... ... ... Осы ... ... деген терминді қолдану тек шартты түрде ғана. ... ... ... ... мен ой ... ... ... бойынша, қара ... ... ... ... ... ... ... дәйектерге
сілтеме жасаумен алмастырылады. Төменгі сынып оқушыларының жалпы айрықша
ерекшеліктерінің бірі- жасөспірімдерге ... олар ... және ... дүние кеңістігін тұтас қалпында қабылдайтынын ескерген ... ... үшін "Мен" ... ал ... ... ... ... олар өздерін табиғаттың бөлігі деп ... Егер ... ... бойында жануарларға және ... ... ... ... ... ... орта әсемдігінен эстетикалық ләззат
алуы жай ғана мақсатты көздесе, жас кезеңінің ... ... ол ... ... ... бағытталған қызмет түріне айналады. Бұл ... ... ... ... сезімін қалыптастырумен қатар жүреді.
Педагогикалық жағынан осы жас кезеңінде балалар бойында табиғаттағы мінез-
құлқын өздігінен ... ... ... ... ... келтірер
зиянымен салыстыра отырып дамыту өте қажет.
1.2 Бастауыш сынып ... ... ... ... ... ... ... әлемдегі елдер мен халықтардың өзара тарихи байланысын дамуы
экономика, ... пен ... ... ... бет ... ... туған қайшылықтар, ғылыми-білімнің түрлі саларында әлемдік іс-
тәжірбиені оқып-үйренудің ... шарт ... ... ... ... мен ... ... көрсеткіштерін, әлеуметтік-саяси
жүйесін моделін салыстырмалы түрде оқып-үйрену қызығушылық тудырады. Түрлі
ғылым саласындағы ... ... ... нарыққа өту кезеңінде,
республикадағы білім беру ... ... ... беру ... ... басу шағында, әлемдік мәдениетпен ұлттық мәдениетті біріктіре оқыту
мен тәрбиелеу мақсатын көздеуде.
XXI ғасыр табалдырығын ... ... ... беру саласы күрделі
өзгерістерге үшырауда. Білім беру саласының барлық жағынан ... ... ... ... ... ... жаңа базистік оқу жоспарына
көшу, жаңа буын оқулықтары мен оқу-әдістемелік кешендерге көшу, Қазақстан
Республикасының 2015 ... ... ... беруді дамыту тұжырымдамасы)
жаңаша ойлау қалыптасуда.
Қазақстан Республикасының 2015 жылға дейінгі ... ... ... білім берудің мазмұны мен деңгейлері көрсетілген. Сонымен
бірге балалар мектепке 6 жастан қабылданатындығы да ... ... мен ... берудің негізі болып саналатын жалпы білім
беретін ... ... түп ... ... ... ... ... қоғам өмірінде болмасын бала тәрбиесі ойшылдар мен зерделі зиялылардың
толассыз толғанып, үздіксіз іздестіріп отырған мәселесі екені даусыз. ... ... ... ... қажеттіліктерге қарай бала
тәрбиесі де саралана, жүйелене түскенін айқын аңғарамыз. ... ... ... де ... ... ... ... ісі назардан тыс қалмаған.
Еңбек тәрбиесінің теориясын жасауда ол Аристотель негізін салған
теорияның анықтамасына ... ... ол ... да ... ... бағытталған үғымның, идеяның, белгілі бір саласының мәнді
байланыстары мен заңдылықтары жөнінде толық ... ... ... ... ең жоғарғы формасы деген қағиданы ұдайы басшылыққа ... ... ... теориясын "Өзінің ішкі құрылымы жағынан бір-бірімен
логикалы байланыста ... ... ... ... ... ... ... қарастырсақ, бұл тұжырым- "оқушыларға саналы
тәртіп,сапалы білім беру, пайдалы қоғамдық еңбекке ... ... сөз. ... ... ... жасауда еркін еңбектің адамның жан-жақты дамуы
үшін маңызы зор екенін атап көрсетеді. Фараби "еңбек ету, ... ... ... ... туындауы қажет" деген ғылыми ... ... ... ... ... жер ... тірі организмдер
дамуының ең жоғары сатысына көтерілген, еңбек құралдарын ... ... ... ... ... ... сөз сөйлей білетін саналы ортаның мүіпесі
дейді. Адам туралы материалистік бағытты үстанған Фараби адам ... ... ... көтерілетінін алға тартады.
Ұлы ғалым Шоқан Уәлиханов қазақ халқының әдет-ғұрпы мен ... ... ... ... ... ... Кейбір кертартпа
әдеттерден сақтандырып, мәселен, қазақ барымтасы жастарды еңбектен, ... ... ие болу ... тайдырып, адамның жандүниесін аздыратын кәсіп
деп санап, "адал ... ... ... ғана адам барымта секілді әлеуметтік
міндеттен айығады", - деп есептеді. Қазақ ... ... ... ... ... ... жастар арасында өріс алып отырған
түрлі қылмыстар растайды. Ғалымның еңбекке үндеуінің ... - ... ... еңбекке баулудың маңыздылығының күн санап арта түсуінен
байқалады.
Қазақтыңаса көрнекті педагог-ағартушысы Ыбырай Алтынсариннің балаларды
еңбекке ... ... ... үлгі ... оны ... ... оқыту
мен тәрбиелеуге пайдалану . баршамыздың парызымыз болуға тиіс. Ол ... ... тері ... ... қайнататын зауыттар ұйымдастырып, ер
балаларды қолөнерге, қыздарды кесте, киім тігуге үйретті. Осындай ізгілікті
істермен ... ... ... ... ... ... ... мақал-мәтелдержазды. Еңбекпен бірге баланың сана-сезімі
жетілетінін, оның "адам ... ... ... ... тілмен жеткізе
білді. Ағартушы ғалымның қай шығармасын алсақ та, еңбекқорлықты ту ... ... ... ... Абай ... ... көзқарасының
ұлылығы киелі де, қүнарлы қазына, тіршіліктің түтқасы еңбек пен білімде деп
көрсетуінде. Ұлы ойшыл ақын 42 ғақлия сөзінде ... ... ... ... адам ... деп жастарды еңбекке, түрлі кәсіптік, диханшылық
жұмыстармен айналысуға ... ... ... еңбек" туралы, еңбекке
баулу туралы ұлағатты ... ... ... ... ... ... еңбекке жаңаша көзқарасын тудыратын бағыт-бағдар
берерлік тағылым деп білеміз. Абай ... мен ... ... ... ғана ... ... масылдықтан аулақ болып, еңбек
етіп, мал ... ... ... ... ... пәлсапалық пайымдауларды
уағыздаған қазақ ойшылдарының ... ... ... ... емес. Дүние
жүзіне танытқан Абайдың өлеңдері еңбек сүйгіштікке, еңбек адамдарын сыйлау
да бәрі еңбекпен болатын нәрсе екенін ... ... ... адам ... адам ... ... үшін, адал еңбекпен өмір
сүруі керек екендігін айтты.
Мектепте еңбекке тәрбиелеудің басты ... ... ... ... ... ... ... оқушыларды халық
шаруашылығының салаларындағы еңбектің түрлерімен таныстыру, еңбек іс-
әрекетінің барысында ... ... мен ... ... ... таңдауға дайындау.
Түйіндей айтсақ, Ы. Алтынсарии, А. Құнанбасвтың ұлағатты ой түйіндері,
өлеңдері баланың еңбекке дұрыс көзқарасын қалыптастыру, еңбекті ... ... ... әдет, пиғыл мен мінез-құлықтан сақтандыру
мақсатында қолданудың тиімді құралы. Қазақ балаларын кәсіпкерлікке, еңбекке
баулудың ... ... ... ... ... ... ... алғашқы ширегінде тәлім-тәрбие саласында ойлы пікірлер
айтқан Ғүмар Қарашев "Кімде-кім өзінің мінезі және ... ... ... да ... түра ... адам ... ... өсіп жетіледі", - деп
еңбекті тәрбие жәйе адамды дамыту құралы. ретінде қарастырады. Осы кездегі
тәрбие туралы ... ... ... ... қазақ зиялыларының
бірі — Спандияр Көбеев болды. Балаларға еңбекті зорлап, күштеп орындатудан
ешқандай ... ... ... ... ... көз ... ... өнімді еңбекті дұрыс ұйымдастыра білуге үйрету қажеттігін
айтады. Сонымен қатар, "Еңбек баланың жас ерекшелігіне, қолынан да ... ... ... ... ... болса өте дұрыс. Егер еңбек етуге
күші жетпейтін, жас ... ... ... ... жұмыстан бала ешқандай
моральдық қанағат, шарапат ала алмайды" ... ... ... ... ... ... ... басшылыққа алуға әбден болады.
Ш. Құдайбердиев әлеуметтік процеске жетудің жолы адал да, ... деп ... ... ету, барлық жаман әдеттерден арылудың жалғыз жолы,
адамзат баласының алға жылжуының кілті деп ... ... ... ... та, ... ... ... басшылыққа ала отырып,
кейіпкерлердің аузына тағлымды сөз ... ... ту ... айқын аңғарамыз.
Еңбек тақырыбы Міржақып Дулатовтың шығармаларында ерекше орын алады.
Үнатқан істі ... ... ... ... ... еңбек ету керек екенін
насихаттайды. Ертеден келе ... ... ... ... ... — ағаш ... ... үсталығы, егіншілік жайында айта келіп, адал
кәсіп күн көрістің жолы деп ... бұл ... ұлы ... ... ойын әрі ... жалгастыру, дамыту деп ... ... ... ... ... ... ... тәлім-тәрбиелік
тағылымдары қазіргі күн талабымен үштасады.
Тәрбие саласынан Ж. Аймауытов та едәуір еңбек жазып, мұралар қалдырып,
"адамның қоғамдық еңбегінің жемісі, нәтижелі ... ... ... ... ... ... "Тәрбиенің негізгі мақсаты мінезді түзету,
адамшылыққа қызмет ету, адал ... ... ... ... ... Ж. ... тәлім-тәрбиеге негізделген педагогикалық
мұралары бүгінмен, уақытпен үндесетін түстарын бала тәрбиесінде басшылыққа
алута, үлгі-өнеге ... ... ... Сонымен қатар, қазақ даласынан
шыққан ғұлама ғалымдарымыздың сол кездегі педагогикалық ойлары ... ... ... ... ... ... тәрбиенің
құралы етуді көздейді. Кемеңгер ғалымдардың -арасында бала тәрбиесін
зерделеп, ... ... ... ... ғалымдар А. Байтұрсынов, М.
Жұмабаев т.б. болды.
Қазақ халқының тәлім-тәрбие істерінің ғылыми ... ... ... ... бірі — ... ... Ғұлама ғалым мектепке
дейінгі балалар тәрбиесіне де мән берді. "Баланы бастан тәрбиелеу деген -
баланы жас ... ... ... ... ... сөз. "Дұрыс тәрбиемен өскен
бала тіршілік ісіне икем, бейнетіне ... ... ... деп ... ... ... баулу қажеттілігін ескертеді. Бала ересектің еңбегіне
еліктей отырып еңбекке ... ... ... ... ... дүлдүл ақыны, қайраткері М. Жұмабаев, күллі педагог қауымына
тарту еткен "Педагогика" атты ... ... ... ... бастап, тәй-тәй басқан әр қадамына елжірей көз салуы, қайтсе ол
нағыз азамат ... ... ... ... ... ... ретінде ұлттық
тәрбие ерекшеліктерін қолдайды.
6-10 жастағы балалар әрекетіне еліктегіштігі—және олардың еңбегінің
ойынмен байланысы Мағжанның педагогикалық ойларына да өзек ... ... ... не ... соны істейді. Мысалы: қазақ баласы біреуі ат
болып қашады, біреуі құрық салады. ... бала ... ... ... ... ... ата кәсібіміз мал бағу бала бойынан аз орын ... бала ... ... ... адам ... ... ... кәдімгі бір жұмыс" деп баланың еңбегі ойынмен астарлас
екенін айтса, еңбекке ... жоқ ... ... - іш ... Іш ... - іссіздік. Ісі жоқ, жұмысы жоқ адамның іші пысымпаз болады. Ылғи
еңбек ... адам іш ... не ... ... – деп еңбексіздіктен
сақтандырады. Ғалымның бұл ойларынан бастауыш ... ... ... ... ... ... ... еңбекті қажеттілікке айналдыру
керектігін тұжырымдадық. Сонымен, Ұлы ғалымдардың зерттеулеріндегі еңбек
және оның ... ... мен ... ... ... ... ... Біз өз зерттеуімізде ғұламалардың салихалы ой-
пікірлерін басшылыққа алдық.
Еңбек ... ... бұл жай ғана ... ... емес, бұл
адамгершілікті адам тәрбиесінің жоғары деңгейі, еңбек процесіне ... ... ... ... білу ... Н.К. ... Ең ... еңбекке даярлауды 1-сыныптан, ал үйелменде балалық шақтан бастау,
оларды еңбек түрлеріне қатыстыра отырып, еңбектің адамды ... ... ... сенімін қалыптастыру.
Оқушылардың ұжымдық еңбек дағдыларын қалыптастырудың маңызы өте ... ... ... ... ... ... ... бастайды,
ұжымдық өмірде тәртіп және мінез ... ... ... ... ... ... ... іс-әрекеттері кіреді. Олар:оқу барысындағы
еңбек; сыныптан тыс үйірме және жаппай жұмыстар; өзіне-өзі ... ... ... және ... еңбек. Еңбек тәрбиесі үшін өте маңызды еңбек
сабағы, онда ... ... ... үйренеді. Еңбек сабақтары барысында
оқушылар жалпы және техникалық білімге сүйенеді. Оқу еңбегі бала үшін ұзақ,
инемен құдық қазғандай, ақыл-ойдың кемелденуін ... ... ең ауыр ... ... ... болатын. Еңбекке тәрбиелеу мен оқытудың ... пәні ... ... ... ... ... қағаз қию,
балшық пен пластилиннен бейне құру, өсімдіктерді күту, ағаш, пластмасса,
қаңылтыр сыммен ... ... ... ... ... үлесті жер
бөлшектерінде еңбек етеді.
Ж.Аймауытовтан кейінгі "Психология" ... ... ... С. ... М. ... Т. ... Ә. Темірбеков және төл
тілімізде термин жасаған ғалым X. ДосмұхамедҰлы.
М. Мұқанов "Жас және педагогикалық ... ... ... еңбек әрекетіндегі психологиялық дамуына тоқтала келіп, ауылдық
жерлердегі ... ... ерте ... ... ... ... еңбек тапсырмасын орындап, қыз баланың үйге су әкелетіні, ... ... ... ... ... ... не бағуы) жиі
кездеседі. Ал ер ... ... ... ... ... біраз жумыс
атқарады, малға қарайды, бүзауларды не лақты аналарынан бөлек бағуға әрекет
жасайды. Ал өзге ұлт балалары мүндагт ... (5 — 6 ... ие ... ... деп ... ... - ... ойынан қазақтың
еңбектегі қабілетін, қызығуының, мүмкіндіктерінің мол екендігін аңғардық.
Төл тілімізде ғылыми психологиялық терминдер ... ... ... бере отырып, X. Досмұхамедұлы "Адамның тән тіршілігі" атты оқу
құралында ... ... ... ... ... ... келіп, осылардьщ жас буынды ... ... ... ... ... ... ... туралы адамның мүддесін, ... ... ... ... ... іс ... ... тіршілік болмайды. Адамның мүддесі мен ... ... ... ... сипатта болады. Адам іс-әэрекет
атқарғанда әдейілеп, саналы мақсат қояды. Мақсат ... ... ... ... ... еңбек процесі деп аталады.
Адамдардың еңбек ету процесі-үзаққа созылатын процесс. Әрбір еңбек ету
процесі ... ... ... ... үшке ... ... ... саналы, яғни ырықты; әдейілемей істелген, ягни тума әрекет
ырықсыз болады. Ол ... ... ... нәтижесінде қалыптасып,
автоматтық әрекет ретінде орындалады. ... ... үш сала бар; ... оқу ... ... ... Бұлардың ең күрделісі-еңбек әрекеті.
С.Балаубаев, Ә.Темірбеков еңбек процесінде адам ... ... ... сәйкестеп өзгертеді, қажеттігіне керек нәрселерін қолдан ... ... ... орындайды. Еңбек-адам тіршілігінің ең
қажетті, ең негізгі ... Адам ... ... ... еңбек.
орындайды. Адам баласының барлық табысы-еңбектің жемісі. Еңбек процесінде
адам ... ... ... мамандықты меңгереді, жеке басы дамып
қалыптасады. Еңбек әрекетінде адам жұмыс орнын, құрал, ... ... ... жоспарын сапалы орындауға, уақытты үнемдеп пайдалануға
дағдыланып, жалпы еңбек мәдениетін ... ... ... ... ... қасиеттеріне сөйкес ептілік жүйелерін меңгеріп, ... ... ... ... жеке ... ... қатынасын дамытады. Баланың еңбек
әрекеті отбасында ата-ананың қамқорлығымен өзін-өзі күтуден басталады. ... сәби өзі ... ... жинап қою сияқты еңбек істеуге
дагдыланады. Ересек бала үй ... ... су қүю ... үй ... еңбек әрекетінің түңғыш дағдыларын меңгере бастайды да, жасы өскен
сайын еңбек әрекетінің шеңбері кеңіп, мазмүны терендейді. ... ... ... ... ... ... Үйге берілген тапсырмаларын,
сабақтан тыс жұмыстарды еңбек әрекеті арқылы орындайды. Еңбек ... ... ... ... ... жаттыгып, ысылады.
Мамандық алу үстінде айрықша еп, ... ... ... ... ... әлеуметтік пайдалы жұмысы еңбекті сүйе білуге
үйретеді, еңбек әрекетін ... ... ... жас ... ... ... қажеттігі әлі де болса
күн тәртібінеи түскен жоқ. ... ... ... ... ... еңбекке тәрбиелеу мен оқыту тұжырымдамасында." нарықтық
экономика ... ... ... ... ... ... пен ... өнімділік
кепіл бола алатындығын атап өткен. Сондықтан жастарға еңбектің ... мәні .мен ... ... ... ... дамыту, еңбек
дағдысын баланың бойына жастайынан сіңіру, оны ... ... ... қойылып отыр.
Қазақстанда жалпы білім беретін мектептерде еңбекке ... Н.Т. ... ... М. ... С. ... ... Г.А. Уманов, т.б. ғалымдар белсенді зерттеу жұмыстарын
жүргізген.
Н.Т. Наумов оқушыларды ... ... ... оқу ... орнын көрсетсе, Г.А.Уманов Қазақстандағы кәсіптік-техникалық
білім берудің даму ... ... ... ... ... ... ... бірқатар аспектілеріне ... ... ... ... ... ... еңбекке қоятын
талабының жоғарылығын жеке адамның түлға болып қалыптасуының көзі ... және ... ... ... арқылы жас ұрпақты тәбиелеу
қажеттігін дәлелдейді. М.Қ. Қаламқалиев ... ... ... (1-11 ... ... ... мен ... техникалық шығарма-
шылығын дамыту нарықтық кезеңцегі педагогикалық ... ... ... ... ... көрсетті.
- еңбексүйгіштікке, еңбектің қажеттілігіне, еңбек ... ... ... және ... ... деген қамқорлыққа
баулу;
-оқушыларды қогамдық пайдалы еңбекке ... ... ... кеңейту;
- отбасында және тұрғылықты жерлері бойынша тұрмысқа қажет әрі қолынан
келетін еңбек ... ... ... ... ... еңбекке баулу
міндеттері, білім беру ... ... ... ... ... балаларын еңбекке баулу міндеттерімен үндесш, одан
әрі қарай жалғасын табуы қажет.
Үздіксіз білім беру жүйесі оқу-тәрбие ... ... ... Балабақша мен мектептің сабақтастығы, олардың оқу-тәрбие жұмысы
мазмүнының, оны жүзеге асыру әдістерінің өзара ... ... ... ... ... ... мен тәжірибелерінің, бағдарламаларының
арасында сабақтастық жүйелілігі сақталуы қажет.
Сабақтастық тұрғысынан алғанда ... ... ... бастауыш
мектептегі еңбекке баулу мәселесін ... ... ... ... ... ... О.С. ... "Жалпы білім беретін қазақ
мектебінің бастауыш сыныптарында еңбекке үйретуді ұлттық қолөнер ... ... ... ... ... ... кезеңдеріне, мазмүнына,
әдіс-тәсілдеріне токталып, ұлттык қолөнер негізінде ... ... ... ... жасап, 'Техникалық еңбектің ... ... ... ұлттық қолөнеріне бейімдей жасау керек",— дейді.
Әрине, біз өз жұмысымызда ... ... ... ... ұлттық
еңбек дәстүріне және ұлттық қолөнеріне бейімдеп жүргізуді ескердік.
Е. Қаңтарбаев ғылыми зерттеу еңбегінде жас ұрпақты іс-әрекет арқылы
тәрбиелеу ... ... ала ... ... ... ... ... қалыптастыру барысындағы еңбекке баулудың мол ... ... ... ... ... ... оқу ... жағдайында еңбектің орнын жоғары бағалаудағы пікірін қолдай
отырып, ... ... тек ... ... ғана ... болашақ ақыл-ой
еңбегіне даярлайтындығын үмытпауымыз керек.
Ғалымдардың бұл ой-тұжырымын мектепке дейінгі ... мен ... ... ... ... ... мектептегі еңбек және оқу
әрекеттеріне практикалық, психикалық тұрғыдан даярлауға мүмкіндік туғызады.
Еңбекке баулу туралы, оны ... ... ... ... ... айқындауға бағытталған ғылыми зерттеулердің аумағы
кеңейе түсіп, ... ... ... ... ене ... мәлім.
Дейтұрғанмен соңғы жылдары ескеретін бір жай республика көлемінде сыныптан
тыс тәрбие жұмыстарын ұйымдастыру барысында ... ... әлі ... ... ... Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығында және
Үкімет ... ... ... ... және ... сапасын арттыру, оқытудың өмірмен байланысын нығайту, мектеп
оқушыларының қоғамдық пайдалы, өнімді ... ... ... ... кәсіби бағдарлауға бағытталған ... ... ... ... ... стандартының алғашқы нұсқасы және соған
сәйкес оқу бағдарламалары дайындалып, іс жүзіне асып жзатуы қазіргі ... ... ... ... ... мақсаты
түбегейлі өзгеріп, бірінші кезекке оқу әрекетін қалыптастыру негізінде жеке
тұлғаны тәрбиелеу мақсаты қойылды. Мұндағы мақсат-әр оқу ... ... ... ... ... жеке ... ... бағыттау. Сондай-ақ
бағдарлама оқушылардың жалпы ойын дамыту, олардың қажетті білімді өздері
алуы және оны ... ... ... үшін өздігінен жұмыс істеуге
дағдыландыруды талап етеді.
Осы талаптар негізінде ... ... 1999 жылы ... ... ... ... ... көптеген
ұсыныстарына сәйкес, қазіргі Білім ... ... ... ... ... ... қайта өңделіп жазылды.
Т.Ш.Оралбекованың “Еңбекке баулу” (1-4 сынып) оқулығы мен ... ... ... қолданылып келеді. Ол мынадай бөлімдерден
тұрады.
Әрқашанда мектептегі еңбек тәрбиесі мен оқытудың мақсаттары: еңбекке
деген ... және ... ... ... ... ... ... заманғы өнеркәсіп және ауылшаруашылық
өндірісінің, құрылыстың, көліктің, қызмет көрсету салаларының негіздерімен
таныстыру, олардың бойында оқу ... және ... ... ... ... мен ... ... кәсіпті саналы түрде таңдауға
және алғашқы кәсіби даярлық алуға деген ынта-ықыласын ояту ... ... ... ... ... ... және селолық мектептердің
балалары мен қыздары үшін бір ыңғайлы болып ... де, ол ... ... ... еңбегін қамтиды.
Бастауыш мектептегі еңбекке баулудың ... ... ... ... сондай-ақ 2 сыныптан бастап міндетті түрде қоғамдық пайдалы, өнімді
еңбекке арналып 1 ... ... ... ... ... ... ... ретінде қарастырылады және әртүрлі материалдарды ... ... ... ... ауылшаруашылық дақылдарын өсіруге,
бірқатар кәсіптермен таныстыруға бағытталады. Қолмен өңдеу қағаз, ... ... ... және ... осылар тәрізді материалдарды қамтиды. Бұл
материалдардың таңдап алыну ... ... ... ... 1-3 (4) ... ... ... және олар өнеркәсіп кәсіп орындарында ... ... ... ... зерттеп білу (қағазбен,
картонмен, матамен, ағашпен, сыммен жұмыс істеу)мектеп үшін ... ... ... ... ... ... ... асырылады.
1-4 сыныптар оқушыларын еңбекке политехникал , даярлаудың құрамдас ... ... ... ... ... бойында техникалық
ойлауды дамыту болып табылады. Оқушылар құрастыру бөліктерінен ... ... ... -ақ ... ... ... емес
модельдерін жинап құрастырады. Төменгі жастағы оқушылардың ... ... ... Т.В. ... Е.А. ... Э.А.
Фарапонованың; педагогтар А.К. Бешенковтың, В.И. Качневтің, ... Е.А. ... және ... ... ... ... мен ... қалыптастырудың теориялық және
практикалық нұсқауын жасауға бағытталған зерттеулерінің үлкен маңызы бар.
Біздің ойымызша, А.К. ... ... 1-4 ... ... сабақтарында жүргізілген зерттеулердің келешегі мол ... онда ... ... шығармашылық қызметке кірістіру,
олардың техникалық тапсыриаларды шешудің ... ... өз ... ... ... ... ... бір немесе өзгедей бұйымды
дайындау үшін материалды таңдау, қағазбен, картонмен, ... және ... ... ... табиғи материалдарды және т.с.с.
пайдална отырып бұйымды дайындаудың ... ... ... ... ... ... ... жаңа бағдармаларында еңбекке баулудың шығармашылық
бағыт бағдары "Конструктор-механик", ... ... ... және сол ... бөлшектер жиынтығынан технологиялық
құрылғылар мен машиналардың ... мен ... ... және ... ... жөніндегі оқушылардың қызметімен айқындалады.
Бұдан басқа “құрама жұмыстар" тақырыбы өзгермелі болады да, ... үшін ... ... ... ... аймақ ерекшеліктерін
басшылыққа алады (өндірісті, қоршаған ортаны, осы аймақтағы көркем ... және ... да ... ... ... ... ... ескереді, олардың матеиалдарды іріктеуіне, бұйымдарды
құрастыруда және дайындаумен ... ... ... ... ... шаруашылық еңбегі жөніндегі сабақтарды байқап-бағдарлау, сондай-
ақ күрделі емес тәжірибелер негізгі орын ... Олар ... ... ... ашық ... ... сынып оқушылары өзінің сезімдік күшімен дизаиндық талаптардың
философиялық және ... ... ... ... ... ... ... осы кезеңде меңгереді. Екінші сыныптан бастап,
оқушыларға көптеген ... ... ... ... олар ... ... ... ойлайды. Мысалы, сәнді кұмыраның аппликациясын
орындаудың алдында ... ... ... ... мына сөздермен
оқушылардың назарын аударуға болады: "мына барлық құмыралар гүлдер ... әр ... ... ... сәйкес букет салынып, сәйкес бөлмеге
қойылу керек. Солай емес пе? Суреттерге қарап айтыңдар, осы ... ... ... салған жөн болады, ал қайсысына - қызғалдақты? Неге?
Тағы қандай гүлдер қалған ... ... ... ... ... ... ... ортаның күрделі проблемаларын шешуге
ойланады. Мысалы, "Біздің бұйымдарымыз не туралы айтады" ... ... ... мына сұрақтарға тоқталамыз: "Бұйымдар сөйлесе ала ма?" Ио,
әсіресе біз туралы. Өйткені олар ... ... ... және үстамды
немесе айғайшыл, тиышсыз; көңілді немесе көңілсіз; таза немесе онша емес...
Мысалы, ... олар неге әр ... ... ... өміріміз дағдылы және
мерекелерден, бақытты және бақытсыз күндерден түрады, біз де әртүрліміз-
сондықтан әр түрлі пішінді, ... ... ... де ... көретін кесең
бар ма? Ол қандай? Айтып кетейік, білімдік мағынасында әсіресе сабақта осы
ақпарат негізгі болып ... ал ... ... ... ... ... ... берілген ақпаратқа оқушылардың зейінін аударып оны
белсенді және жете меңгеріп практикалық ... ... ... ... адам өзі ... және табиғаттың ішінде өмір
сүргендіктен, барлық дизайнерлік жұмыс ... осы ... ... шешілуі қажет. Гармониялы қолөнер табиғатпен үйлеспеуі мүмкін есем.
Сондықтан біз ... ... беру ... ... орасан зор
тәрбиелік әсерін қолдану мумкіндігіне ие ... ... біз ... ... ... ... ... калыптастыратын жаңа жолдар іздестіру қажеттігін түсініп
отырмыз. Осы ... оқу ... ... үлес коса ... Осы ... ... ... пәндер атқара алмайтын қандай ліндеттерді өзіне алуы мүмкін?
Соны байқайық. Мысалы дизайндық ... беру ... ... ... Ол соңғы онжылжылдықты табиғат заңдарымен ондағы ... орны ... жаңа ... ... ... ... жасалған
өмір сүру ортасын құру кезінде табиғат заңдарын толық ескермеу оған ... ете ... ... қатар дидактика мен педагогикалық-психологияның
қазіргі жағдайы еңбекке баулу әдістемесінде ... ... ... ... ... ... (Мысалы, шығармашылық қабілеті ... ... ... ... ... ... ... сабақтары, дизайндық білім беруді ең маңызды екі
мәселені ашатындай етіп құру керек: А) ... ... ... Б) ... ... ... ... және үйлесімділігі.
Бір жағынан, бұл білімдер ерекшеленді (яғни, көркем құрастыру ... Ал ... олар ... және ... ... ... ... және оның жаңалық жүйеде оның ... орны ... ... ... осы екі ... ... ... екндігін
байқауға мүмкіндігіміз бар екендігі өте маңызды: ... ... ... ... Табиғат ... ... ... да ... ... кездестіруге болады, бірақ
ортақ идея мынада: ... ... тән ... ... бар; ... ... арқылы тексеруге болады, ал сырттай ол ерекше үйлесім
мен сұлулық сияқты қабылданады. Сөйтіп біз ... ... ... бере ... үйренеміз:
- конструкцияныңмейлінше ақылға қонымдылығын,сыртқы ... ... ... ... және ... симметриялық және ассиметриялық;
- ритм және конструкциялармен табиғат образдарының басқа да ... өзін сұлу және ... ету үшін бір ... ... ... беру ... осы сабақтарда орынды қолданылатын және оларды
сендіретін, тәрбиелік әңгімелесуді балалармен жұмыс істеу кезінде қолдануға
болады.
Дизайнерлік білім ... ... ... ... ... ... ... бойынша игерулері керек. Ол сабақтан ... ... ... ғана ... ... ... ой ... өткізіп
отыру деген сөз. бастакқы сабақтан бастап оқушылардың бір ... ... ... сол ... ... уақытта өз бетімен таңдап, қажетті
ақпаратты интерпретациялау мүмкіндіктерін ... ... ... ... ... ... ... мен масақтардың декоративтік композициясын
аппликация техникасында ... ... ... ... ... өз
жұмыстарында көрсетуге тырысады. Ол үшін сабақта міндетті түрде ... ... ... ... ... мүмкіндік
беретін көрнекі күралдар қажет: масақтың құрылысы, ... ... ... ... ... ... түрі-түсі қандай, саны қанша?
Көбелектің қанаты қандай, қалай орналаскан және т.б. Әрине, өз ... ... дәл ... тек олардың негізінде көркем образдар
жасап, белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... және т.б. "кім жасырып
отыр" деп құрастырсақ, оларды қандай белгілері арқылы анықтауға болатынын
тап десек, әрқайсысы ... ... ... ... ... қарап,
тиісінше өз образдарында қолдануға тырысады. Мәселені осылай қарастыру
табиғатты тану бағыттайды. Басты мақсат ... жеке оның ... ... ... ... ... орны жайлытанымдық көзқарас қалыптастыру.
Қоғамның белсенді жәнееркін ойлай білетін жаңа ... ... ... ... - экономикалық және мәдени дамуына байланысты өсе ... ... ... ... ... ... ... педагогикалық жүйелердің
жалпы дамуына жан-жақты қарауды талап етеді. Мұндай ... ... ... ... деп ... пән маңызды рөл атқарады. Оның
негізінде жататын практикалық әрекеттер өзінің ... ... ... ... келе ... ... ие, әсіресе
бастауыш мектеп жасындағы балаларға қатысты. Қол еңбегі өте ... ... ол ... ойы мен ... ... Қол ... ... меңгеру құрал ретінде алынады, бірақ оқыту мақсатында
емес, әсіресе бастауыш мектеп ... Қол ... ... ... ... ... мүмкіндіктерді, яғни баланы жалпы дамыту
күралдары болып табылады.
Бастауыш мектеп сабақтас салалық, арнайы жұмыстар үшін ... ... ... Сонымен қатар базалық дизайндық білім беруге ерекше ... ... ... ол ... ... және ... байланысты
білім беру курсының ... ... ... мүмкін. Мәселен
оқушылардың дизайндық ойлау қабілетін ... ... ... Ол ... ортаны жалпы және оның әрбір компоненттерін бөлек бағалаумен
жасауға мүмкіндік ... ... ... ... ... ... мынадай
көрсеткіштерден тұрады:
❖ конструктивтік;
❖ ақылға қонымдылық;
❖ өзгермелі, икемділік;
❖ стиль мен стильдік үйлесімділі сезе білу.
"Табиғат-Адам-Заттық орта" өзара ... ... ... дизайнерлік
ойлау қабілетін қалыптастырады және оқушыларға экологиялық ... ... ... ... ол ... ... табиғаттағы орнын дұрыс
түсіндіреді.
Қазіргі күнде балалар мектеп жасына дейінгі ... ... ... балалар өзінің
дербес ерекшеліктеріне лайықты түрлі модельдер жасауға соншалық қүштар
келеді. Олар ... ... ... ұмтылған бұл талабын ұштап, оны
көтермелеп, ... ... ... ... ата-ана болуға тиіс.
Балалардың техникалық еңбегінің түрін көбейтіп,оны ұйымдастырып, олардың
техникалық ... ... ... ... ... мектептің ең
бірінші көмекшісі. Әсіресе балалардың әртүрлі ... ... ... адамдар алдына қойылатын жаңа міндет тек ... ... ... ... қоймай, оған қосымша жоба енгізуді,
шешім қабылдай білуді және шығармашылық жұмыстарды да ... ... ... Осы ... ... ... ... пәні "Технология" болып
өзгертілгені белгілі. Жаңа талап негізінде осы пәнге ... ... ... ... ауыл ... ... мен ... машинатану
элементтері негізіндегі конструкциялық материалдарды өңдеу технологиясы;
электротехникалық және радиотехникалық жұмыстар; ... ... ... ... экология және кәсіптік бағдар салалары; үй ... ... үй ... мен кәсіпкерлік элементтері; ақпараттық
технологиялық элементтер оқытылады.
Еңбекке ... ... ... ... жас ... және ... ... талаптарына сәйкес болуы, белгіліден-
белгісізге, жеңілден-ауырға, қарапайымнан күрделіге негізделуі ... ... ... жеке ерекшеліктері мен қабілетін ескере отырып,
даралап, саралап ... үшін өз ... ... ... ... шетелдердің осы саладағы ғылыми жетістіктеріне ... ... ... ... ... байланыстарды жақсарту
ғылымдардың даму ерекшелігіне негіздей отырып, еңбек пәнін ... ... ... ... ... ... ... жүргізу, тәжірибе,
мәтінмен, сызбамен, суретпен, диаграммамен ... ... ... ... ... ... ... қолдану, оқушыны іскерлікке
баулитын, ойына түрткі болатын, шығармашылыққа жетелейтін ... ... ... ... ... ... еңбекті құрметтеу
негізінде тәрбиелеуде ата-ананың отбасындағы тәрбиесінің де ... зор. ... ... ... ... ... озат құрылысшылар, зергерлер,
ағаш шеберлері мен сәулетшілер секілді еңбек адамдарының жұмыс орындарымен
және ... ... ... оқушыларға үлкен әсер етеді, ой салады.
Өскелең ұрпақты еңбекке оаулуды болашағына ... ... ... ... мәселесі. Қазіргі кезеңде біздің елімізде еңбек тек ... ғана ... ... ... ... ... ... белгілі. Бұл баланың санасында еңбекке деген немқұрайдылық көзқарас
тудырып, еңбекке икемсіздігін, төзімсіздігін байқатуда. Осыған орай бүгінгі
күннің негізгі мәселелерінің бірі ... ... ... ... ... ... туып ... Балалардың өмірге бейімділігі, олардың іскерлігі
көптеген жағдайда ... ... ... ... ... байланысты.
Әр ата-ана өзінің баласын тәрбиелей отырып, өзінің қоғам алдындағы
жауапкершілігін ... да ... ... Егер әр ... ... ... адамгершілігі мол, рухани, жағынан жетілген, еңбекке бейім ... ... өнер ... етіп тәрбиелесе, онда біз егеменді еліміздің
болашағы жарқын деп айта алар ... ... ... ... ... ... жасап,"не киемін, не ішемін " деп ойландырмай,
өсіргеннің арқасында ... ... ... ... қолынан еш
нәрсе келмейтін, соның салдарынан әр ... ... ... ... ... ... ... бөлмеген жанұяда балалар бос уақытын
көптеген жағдайда өткізіп, қызық қуумен ... ... ... ... ... ... ... еңбекке, дағдыға, шеберлікке,
адамгершілік пен имандылыққа тәрбиелеген "Әке көрген оқ ... шеше ... ... ... даналық сөз бекер айтылмаған. Өз ұрпағының өнегелі еңбек
сүйгіш болып өсуін армандаған ана-қыз баланы үй сыпыру, ... ... ... жуу, шай қою, ас ... су ... ... тоқу, іс тігу сияқты
жұмпыстарды ... Ал, ... мал ... ... ... ... әр ... бұйымдар жасауға дағдыландырған. Осыдан келіп "Анасын
көріп-қызын ал", "Әкесін көріп қызыңцы бер"- ... ұғым ... ... ... жастайынан еңбекке үйретсе, ол өмір бойы қиналмай бақытты өмір
сүреді. Осындай тәрбиелі адамдармен, жанұялармен ауылдас, ... ... ... жағдайында жаңа қогамның талабы мен жекешелендіру
саясатының жүйесі ... ... ... және ... тыс ... мен
отбасындағы еңбек тәрбиесін түбірімен өзгертуді ... ... ... ... болмасын қаржы тапшылығынан қиындыққа ... ... де ... ... ... сай ... ұйымдастырған
жөн. Соған орай " Еңбекке баулу" пәні ... ... ... ... ... Ол-заңды. Қазіргі нарықтық экономика мен ... ... ... ... ... жәпе ... тыс еңбекті
оқыту мәселесі ұстаздар мен әрбір отбасын ... ... ... ... етуі және ... ... ... қажетті
арнайы жабдықталған оқу шеберханасы, кәсіптік бағдарлау сыныптары, ... ... ... оқушылардың жазғы демалысы ... ... ... демалыс лагерьлері мүлде жұмыс
істеуден қалды. Мектептердің материалдық базасын жақсартуға бөлінетін қаржы
жетіспейді. Осындай ... ... ... берілетін еңбек
тәрбиесін жақсарту, белгілі бір ... ... ... жаңаша
ұйымдастырылуда. Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі талабы
бойынша Ы. ... ... ... білім академиясы 1998 жылы ... ... ... кең ... жүрген ақпараттық және
телекоммуникациялық технологияға байланысты жаңа ... ... ... ... т.б. жабдықтарды жөндеуі ... ... ... тарату өте қажет.
Осы іспетті жұмыстарға баланың қатысуы, олардың шығармашылық ой-өрісін
дамытып, еңбекке ... ... ... ... араласпайтын
қолданылмайтын жері жоқ. Техника табыстары тұрмыста, құрылыста да кеңінен
пайдаланылады. Сондықтан балалардың ынтасы мен ... ... ... ... ... ... міндеті. /
Бастауыш ... ... ... ... ... тек ... немесе қазіргі қолда бар техникалық ... ... ... ... тетіктерін білу үшін деген тар ... ... ... ... ... ... ... толықтырып,
ілгері дамытып, оны өмір талабына лайықты икемдей жетілдіре түсудегі үлкен
үміт жастарға жүктеледі. Мектеп оқушылары оқу ... ... ... ... қайта құрылуына орай онда өтілетін пәндердің бәрін де жалаң
теориялық тұрғыда ... ... ... да ... жанасымды түрде
оқиды. Мұның өзі теориялық ұғымдарын өмірде жүзеге ... ... ... ... кең жол ... ... ... оқитын шәкірттер өздерін қызықтырған жұмысқа
қатысуға құштарлықпен, белсенділікпен кірісуге тырысады. Ал атқаратын жұмыс
түрлерін жаңарта түссеңіз, олар одан әрі ... ... ... баланың
осы қызығушылығын ілгері дамытып, үй шаруасына кеңінен қатыстыру арқлылы
олардың ... ... ... арттыра бергені жөн. Сонымен бірге осы
шамадағы балалардың өздері тапсырылған әралуан бейтаныс, бұрын ... көзі ... ... ... кезінде: “Бұл не үшін керек?”,
“Неге бұлай?” – деп ... әр ... ... ... ... ... ... қанағаттанарлықтай толық жауап беріп, осы еңбектерінің
отбасында, ұжымда, қоғам мүддесі үшін қаншалықты пайда ... ... ... ... ... Егер бала өз ... нәтижесін, мәнін айқын
түсінбейтін болса, оның еңбекке қызықпауы да мүмкін.
Бала өзі атқаратын жұмысының нәтижесін, дәлірек айтқанда не үшін ... ... ... ... ол ... іске ... ілтипатпенқарайды. Бұл
баланы еңбекке баулудағы ең басты шарттарының бірі. ... ... ... ... ... көретін адам. Көптеген ата-аналар балаларын қабырғасы
қатқан жоқ, жұмыс істейтін уақыты әлі алда,- деп қате ... ... ... ... ... ... бастап еңбекке баулу керек" деп. Жас
күнінен ... етіп ... адам ... ... ... оны ... ... еңбекке баулудың бірнеше түрі бар:
1 Байқағыштық- Үлкендердің жұмысын байқатып барып, еңбекке ... ... ... ... ... ... бір істі жеткізе білу.
4 Бір затты істеу үшін ... ... ... ... ... ... ... келмей түрып, балабақшада не үйде жұмыс істеуге баули
білсек, мектепке ... ... ... оқуда алда болады деген ойдамыз.
Осы теориялық талдау жұмысынан кейін бастауыш ... ... ... ... ... мәдениетін қалыптастыру деңгейлері нақтыланды.
Жоғары деңгейдегі оқушылар – оқушылардың өлі және тірі табиғат туралы
білімі бар, оны ауыл ... ... ... ... ... ... ... алады, жануарларға сүйіспеншілігі қалыптасқан, қарапайым еңбек
дағдылары ... ... ...... өлі және тірі ... ... бар, ... ауыл шарауашылық еңбектерін атқаруда қиналады. Бөлме
өсімдіктеріне күтім жасай ... ... ... ... ... қарапайым еңбек дағдылары тұрақсыз.
Төменгі деңгейдегі оқушылар – оқушылардың тірі және өлі табиғат ... ... ауыл ... еңбегін атқаруда қиналады, бөлме
өсімдіктерін күтімде қиналады, жануарлаға ... бар, ... ... ... ... ... ... еңбекке баулу негізінде экологиялық
мәдениетін қалыптастыру мазмұны және әдістемесі
2.1 Тәжірибелік-эксперименттік жұмыстардың ... ... ... ... ... ... ... білім беру жүйесіндегі өзгерістер мен жаңалықтар еңбек тәрбиесіне,
оның ішінде еңбекке баулуда экологиялық ... ... ... талап етіп отыр. Бастауыш сатыдағы ... ... ... ... іс-шараларды жүргізудің өзіндік ерекшеліктері бар.
Себебі, іс-шараларға оқушыларды қатыстырған ... ... ... үстіндегі
білім мен тәрбие деңгейін жекелей түрде (сауалнама, ... ... ... т.б) ... тура ... сынып оқушыларымен сабақ үстінде және сабақтан тыс іс-шаралар
жүргізуде алдымызға төмендегідей мақсатты қойдық:
Еңбекке баулуда жүргізілетін ... ... ... оқу, ... оқушы бойындағы ынтасы, іскерлік пен ... ... ... жеке тұлға ретінде қалыптастыру. Сонымен қатар, өздігімен
еңбектенуге, еңбекке деген ... ... ... ... ... қызығуын тудыратындай оқу-тәрбие процесін ұйымдастыру
жолдары мен әдіс-тәсілдерді анықтауды талап етеді.
Тәжірибелі-эксперимент жұмыстың міндеттері:
- Сабақ ... ... ... мен ... ... дамыту. Оқушылардың жас
ерекшеліктеріне, қабілетіне байланысты белгілі бір ... ... ... ... ... ... ерекшеліктеріне
байланысты қоғамдық қарым-қатынас, іс-әрекетін қалыптастыру.
Еңбекке баулу негізінде бастауыш сынып ... ... ... ... кездесіп отыратын күрделі психологиялық,
педагогикалық, дидактикалық мәселелерді өздігінен оның ... ... ... ... ... ... ... бұрын
оқушылардың еңбек жұмыстарына қатысуы, олардың қай еңбекке қабілеті,
ынтасының бар ... ... ... ... ... ... тән
ерекшелігі – олардың қызығушылығы, әр нәрсені білсем деген ынталары, өзін-
өзі еңбекте көрсеткісі келіп тұратын ... ... ... Осы ... дұрыс бағыт беріліп, олардың өздерінің қабілеті мен ынтасына сай ... ... ... ... ... ... игі ... етеміз.
Тәжірибелік-эксперименттік жұмыстар жүргізілген мектептерде еңбек және
дүниетану сабақтарында және жүргізілетін ... ... ... ... ... ... ... көптеген жұмыстардың өз
дәрежесінде жүрмейтінін байқадық.
Осыны басшылыққа ала отырып еңбек түрлері, мазмұны, ... ... ... ... ... экологиялық мәдениетін
қалыптастыруды жүргізудің әдістемелік кешені ... ... ... ... ... іс-шаралар
қамтылды.
1. Еңбекке байланысты үйірме түрлері және олардың ... ... тыс ... ... үйірме жұмыстарының жүйесі және
оларды ұйымдастыру, өткізу жолдары.
3. ... ... ... ... ... еңбекке баулуға арналған тәрбие сағаттарының
жоспары.
Жалпы оқушының дамуы мен қалыптасуына ... ... ... деңгейін
шығармашылық және біліктілік. ... ... ... ... ... ... ... басшылыққа алдық.
Жалпы, оқушылардың қызығушылығы мен біліктілігін ... ... ... ... ... ... ... Алматы қаласындағы № ... ... ... тәжірибелік-эксперименттік жұмысқа 45
бала қатыстырылды, оның ішінде эксперименттік топқа 20 бала, бақылау тобына
25 бала қатысты. ... ... ... ... ... ... алған білімдерінің сыныптан тыс жұмыстарында
жетілдіру және әртүрлі үйірмелердің жұмысын өзара ... ... ... ... ... ... ... сыныптан тыс тәрбие жұмыстарының жоспарларына талдау жұмысы
жүргізілді. Бірақ 2-3 сынып ... ... ... жоспарларында
үйірмелер аз. Тек 2-сынып бойынша «Еңбек түбі береке» ... ... ... ... ... еңбек», 3-сынып боынша «Еңбек», «Сенбілікке
қатысу», ... ... атты ... тәрбие сағаттары жоспарланған.
Қазіргі кезде еңбек сабағына және сыныптан тыс ... ... онша мән ... байқалды. Ал, еңбекке баулу мектептегі
бүкіл оқу-тәрбие жүйесінің негізгі бөлігі болып табылады. ... ... пән ... және ... тыс ... ... ... байланыста жүргізілуі тиіс. Сонымен сыныптан тыс тәрбие жұмыстарында
және арнайы ұйымдастырылған үйірмелерде еңбекке баулуды ... ... ... ... ... 2-3 ... оқушылары болғандықтан, олардың
еңбегіне немесе жасаған әрекетіне, оның ... ... ... ... ... жасап, оған қанағаттануы, бірақ өз ... ... және ... ... ... жасауға деген құштарлығын оятып,
дамыту басты мақсаттардың бірі.
Оқушылардың еңбек әрекетіне қызығуышылығын арттырудағы еең ... жеке және ... ... ... мен ... ... ұйымды
дайындау жөніндегі еңбек нәтижелеріне деген ... ... мен ... ... теу. ... дамыту оқу материалының мазмұны мен
оқытуды дұрыс ұйымдастыруға да, сондай-ақ ... мен ... ... да ... ... Осыны ескере отырып, біз 2-
сынып оқушыларын еңбек ... ... ... қол еңбегі және
техникалық еңбек, оның ішінде қағазбен жұмысқа қызығушылығын ... ... ... ... пайдаланып, нәтижелері төмендегі №1 кестеде
көрсетілді.
№1 кесте. Ауылшаруашылық еңбегі.
| |Оқушының аты ... ... |Гүл ... су ... |
| ... ... ... |отырғызу |құю |тамақтан-ды|
| | | | | | |ру |
| ... |+ |+ |+ |- |
1. ... |- | |- | |- | |+ |+ | | ... |+ |+ |+ |+ |+ |+ |+ |- | ... |+ |+ |+ |+ |+ |+ |- | | | ... |+ |+ |+ |+ |+ |+ |+ |- | |
|Айдын |- | |+ |- |- | |+ |+ | | ... |+ |- |+ |- |+ |- |+ |+ | ... |- | |+ |- |- | |+ |+ | | ... |- | |- | |- | |+ |+ | | ... |+ |+ |+ |+ |+ |+ |- | | ... |- | |+ |+ |+ |+ |+ |- | | ... ... |+ |+ |+ |+ |- | | | ... |- | |+ |- |- | |+ |+ | | |Райымбек |+ |- |-
| |+ |- |+ |+ | | ... |- | |+ |- |- | |+ |+ | | ... |- | |- | |+ ... | | | ... |+ |+ |+ |+ |+ |+ |- |- | | ... |+ |- |+ |+ |+ |- |+ | | ... |+ |+ |+ |+ |+ |- |- | | | ... |+ |- |+ |- |+ |+ |- | | |
|Дима |+ |- |- | |- | |+ |- | ... ... - ... қызығушылығы бар.
«+-»- жартылай қызығушылығы бар.
«-» - мүлде қызығушылығы байқалмайды.
Анықтау экспериментінің ... ... ... ... ... ... сағаттарын еңбекке баулу тақырыптарында жиі өткізу;
- еңбекке ... және ... ... ... ... беруді
ұйымдастыру;
еңбекке баулу сабақтарын дүниетану ... ... ... деп ... Осы ... ... оытрып, қалыптастыру
экспериментін №141 жүргіздік.
2.2 Бастауыш сынып оқушыларын еңбекке баулу негізінде экологиялық
мәдениетін қалыптастырудың әдістемесі
Үйірме мүшелерінің жаңа ... ... ... ... меңгерулері
ізденушілік шығармашылық қызмет арқылы жүзеге асырылады. Бұл мәні ... ... ... ... ... мен жүргізу ерекшеліктері
балалардың жас ерекшеліктеріменсабақтасып, үйлесімін ... ... ... ... байланысты жетекші мұғалім әдіс- тәсілдерді
өзі таңдайды (әңгімелесу, практикалық, көрнекілік…) ... ... ... пайдаланды.
Жаратылыстану бағытындағы үйірмелер оқушылардың пәндерден алған білім
мазмұнын тереңдетіп, дамытушы, тәрбиелеушілік ... ... ... сыртқы және ішкі мағынасын ашып, теориялық, практикалық
жағынан түсінуіне жолашты.
Сонымен ... ... ... оны ... білу іс ... ... ... түрде өткізіп отыру, оқушылардың бұл мәселені ... ... ... ... ... ... меңгеруіне әсер етіп,
олардың бойында адамгершілік, ... ... ... ... өз ... ... ойлайтын, туған халқының тарихына, мәдениетіне,
табиғатына деген сүйіспеншілік, мақтаныш сезімдері ... жас ... ... ... ... ... орын алады.
Зерттеуіміз көрсеткендей үйірмелердің мектеп өмірінен кең орын ... ... ... ... зор ... маңызы бар.
Тәжірибелік-экспериментте бастауыш сынып оқушыларын еңбекке баулуда
ауылшаруашылық еңбегіне қызығушылығына сипаттама берілді. Ауылшаруашылық
еңбегіне қызығушылығы анықталып, төмендегі №4 кестеде көрсетілді. №136
мектепте ... ... ... ... ... ... болды. Бастауыш сынып оқушыларын сыныптан тыс еңбекке
баулуда ауылшаруашылық еңбегі бойынша жоғарғы деңгейге енгендер:
оқушылардың ағаш ... ... ... – 50%, ... ... ... - 30%, ... тамақтандыруға деген қамқорлығы 20%-ын
қамтыды.
4-сурет. Ауылшаруашылық еңбектенуге қызығушылығының қалыптасу деңгейі
Бақылау тобы №123 мектептегі 25 оқушы қатысып ... ... ... көрсеткіштерді берді. Жоғарғы деңгейдегілер 27%
болып, еңбекке деген қызығушылығы жоғары, 25% -ның ... ... ... басқа әрекеттерге айналып кетті. Ал қалған 48% - ның ... ... ... келмейтіндігін көрсетіп, ... ... ... ... ... ... ... Талданған сандық
көрсеткіштерден бақылау ... ... ... еңбегі
қызығушылығының төмендігін байқадық.
Сабақтың тақырыбы: Өсімдік — тірі ... және оны ... ... ... тірі ... екенін дәлелдеу. Оның ... жер ... өніп ... ... ... ... ... мүшелері
(тамыр, сабақ, жапырақ, тұқым, жеміс) және олардың аткаратын қызметі,
түрлерімен ... ... ... ... ... ... ... білуге тәрбиелеу, үжыммен жұмыс істеуге жаттықтыру.
Сабақтың құрал-жабдығы: қатысушылардың нөмірі ... ... ... арнапған сілтемелер.
жаца тсхнологиясы
Шшіак тамыр
Өрмеяегіш сабак Ә>
§
Төссмслі
Тыныс алуға қатысады
Собақтың көрнекілігі: суретгер, тірек-сызбалар, 5 ... ... ... ... ... Модульдік сабақ.
Сабақтың әдісі: "Қарлы к ;сек" окыта-үйрету ойыны, топпен жұмыс.
Сабақтың барысы: 1. Ұйымдастыру кезеңі.
1. Сабақтың ... ... 5 ... бөлу. Ойын шартымен таныстыру. Әр топқа тапсырма-лар
(мәтіндер жазылған парақтар) беру.
А тобына - ... - тірі ... ...... тобына — Сабақ
Г тобына - Жапырақ.
Д тобына - Жеміс, тұкым.
Әр топ өз тапсырмаларына дайындалады (10-15 мин). ... ... ... ... ... орын ... бір ұстелдің басына А-1, Б-1,
В-1, Г-1, Д-1 таыны барлары, келесі ұстел басына А-2, Б-2, В-2, Г-2, ... ... ... Мұғалім үстелдердің сілтемесін өзгертіп, А, Б, В, Г, Д
өріптерінің орнына.
Ойынның 1 сүрісі ... (10 ... ... ... ... топ өз ... ... (әріптершің
кезегі). Олардын. әнгімелерін басқа топ өкіддері тыңдайды.
Осындай сабақтар барысында оқушылардың еңбекке баулу ... ... ... ... қоғамдағы әлеуметтік-экономикалық, саяси, мәдени өзгерістер
адамның ... ... оның ... ... ... көзқарасын дұрыс
қалыптастыруды талап етіп отыр. Экологиялық ... және ... ... ... қалыптастыру міндетті білім мен тәрбие саласына,
әсіресе ... ... ... ... педагогикалық
процесіндегі экологиялық тәрбиенің салмағы арта ... ... ... ... ... алдында оқушыларды экологиялық тәрбиенің жаңа
жолдарын іздестіріп, іс жүзіне асыру міндеті ... Ал оны ... ... құралы оқушылардың экологиялық іс-әрекеті, өйткені
экологиялық ... ... жеке ... ... ғана ... өзіне,
өзгелерге, қоғамға жеген адамгершілік қатынасы қалыптасады. Біз ... ... ... және ... ... ... ... жасадық:
1.Бүгінгі күнде Респуликамызда экологиялық тәрбиені үйлесімді ... ... ... ... ... ... «Білім беру туралы » ... ... ... мен ... ... ... ... бағыттылығы және еңбекке баулу мемлекетіміздің білім ... ... ... ... ... ... ... мектеп оқушыларының экологиялық тәрбиесі мәселелері белгілі
педагог ғалымдар Н.И. Болдыров, З.И.Васильева, ... ... ... А.С. Тихонова, Қ.Аймағамбетова, О.Сатқанов,
Н.С.Сарыбеков, еңбектерінде экологиялық білім және ... беру ... ... ... ... анықталған. Еңбекке баулуды О.Сатқанов,
Райымжанов, Оралбекова, Жиенбаева еңбектерін ... ... ... ... ... көрсеттік. Аталған категорияның сипатталуы
жеке ... ... ... ... ... ретінде іс-әрекет
теориясы негіз болады.
3. Іс-әрекет теориясын ... ... ... ... ... елеулі еңбек болып саналады. Жеке
тұлғаның экологиялық мәдениетінің қалыптасып және дамуында орнын ашып
көрсетуге, ... ... ... ... ... және ішкі ... Бұл ... бізідің жұмысымызда сыныптан тыс тәрбие жұмысын
ұйымдастыруға және ... ... ... ... ... ... ықпалын тигізеді.
4. Бастауыш сынып оқушыларының ауыл шаруашылық, табиғаттағы еңбек және ... ... ... ... ... ... мәдениетін
қалыптастырамыз.арқылы экологиялық мәдениетін қалыптастыруға болатындығына
көзіміз жетті. Оқушылардың тек сабақтан алған ... ... ... ... деп санаймыз. Сонымен қатар ... ... ... сол сияқты сыныптан тыс тәрбие жұмыстарында педагогикалық
технологияларды қолдана білуге де болады.
Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ...... ... бірлігінде. –
Алматы: Білім баспасы, 1999. – 32б.
2. Қазақстан Республикасының Конституциясы. - ... ... 1995. -
48 ... ... ... Об образовании: Қазақстан Республикасының Заңы. -Алматы:
Литера, 2000. ... ... ... орта ... ... //Ана ... - 1987.- 19 ... - 3-7 б.
5. Қазақстан Республикасының Заңы "Қазақстан Республикасындағы еңбек
туралы". -Алматы: Аян Әдет, 2000. - 32 ... ... Н.Ә. ... 2030 (Ел ... ... ... -Алматы: Білім баспасы , 1998. -966.
7. Әль- Фараби. Философиялық трактаттар. — Алматы: ... 1973.- 215 б .
8. ... Ш. ... шығармалары. 2-баспа. — Алматы: Жазушы, 1985.
-560 б.
9. Абай. Қара ... ... ... Ел, 1993. —270 б. ... ... Алтынсарин. Таңцамалы шығармалары. —Алматы: Ғылым, 1994. -228 б.
11. Аймауытов Ж. Шығармалары. - Алматы: Жазушы, 1983. ... ... ... А. ...... ... 1989. – 117б.
13. Жұмабаев М. Педагогика. - Алматы. Ана тілі, 1992. – 15 б.
14. Құдайбердиев Ш. Шығармалары. - ... ... 1988. ... Алтаев Ж. Қазақ философиясының ... ... ... ... ... 1997, ... Бейсенов Қ. Ш. Философия тарихы. – Алматы. Ғылым. 1992. – 371б.
17. Нысанбаев Ә., ... Т. ... ... ... – Алматы. 1999.
-212б.
18. Философия. //Ред.басқарған Д.Кішібеков. –Алматы: Рауан. 1991. –321б.
19. Қожахметова Қ.Ж. Халықтық педагогиканы ... ... ... ... мәселелері. – Алматы : Білім министрлігінің баспасы. 1993.
–17б.
20. Құнантаев К.Қ. Жастарды еңбекке тәрбиелеу. – ... . 1998. 37-38 ... ... А.П. ... воспитание и профориентация учащихся средствами
внеклассной работы. –Фрунзе. Мектеп. 1979. –220с.
22. Уманов Г.А. История ... и ... ... ... ... в ... Автореф.дисс.канд.пед.наук…–
Алматы . 1970. –15с.
23. Селевко Т.К.Современные образовательные ... ... ... ... З. ... кластан тыс жұмыстарда эстетикалық тәрбие беру.
-– Алматы : Мектеп. 1972.
25. Аймағамбетова Қ.А. ... ... ... ... ғылыми-
әдістемелік негіздері. Пед.ғыл.док. дисс…автореф. – Алматы. 1998. 300 б.
26. Әбдікәрімова Т. Бастауыш ... ... ... ... әдістемесі. –
Алматы: Қазақ университеті. 1993. 128б.
27. Бозжанова Қ.Т. Оқушылармен жүргізілетін ... және ... ... ... ... 1969. 13б.
28. Люблинская А.А. Очерки психического развития ребенка. М., АПНСРСФСР,
1959. –232.
29. Баласағұн Ж. ... ... ... ... ... М. Түбі бір ... ... “Диуани Лұғат ат-Түрік”.
31. Дулатов М. Шығармалары. Мақалаларымен зерттеулер. – Алматы. 1997. ... ... Қ., ... С. ... тәлім-тәрбиесі. – Алматы. 1995. 352б.
33. Ұзақбаева С.А. Тамыры терең тәрбие. – Алматы. 1995. 332б.
34. Табылдиев Ә. ... ...... 1992. ... Бұзаубақова К.Ж. Мектептен тыс уақытта табиғат қорғауға тәрбиелеу.
“Қазақстан мектебі”. №4. 1996. 14 ... ... М.К. ... ... ... ... сыныптан
тыс тәрбие жұмыстарының дамуы. (1940-1960жж). Пед.ғыл.канд.дисс.
Автореф. – Алматы. 2002. ... ... С.М. ... ... ... ... тыс ... арқылы дамытудың педагогикалық негіздері. Пед.ғыл.канд.дисс. ... 1999. ... ... М. Жас және ... психология. Алматы. 1982. 247б.
39. Темірбеков А., Балаубаев С. Психология. – Алматы, 1996. 230б.
40. Жарықбаев Қ. ... ... 1993. ... ... Ә. ... ...... 1996. 224б.
42. Қоянбаев Ж.Б., Қоянбаев Р.М. Педагогика. Астана. 1998.387б
43. Тәжібаев Т. Жалпы ... ... 1993. 238 ... ... М.Қ. ... ... ... баулудағы техникалық
шығармашалықты дамытудың педагогикалық негіздері. Пед.ғыл.канд.дисс.. –
Алматы. 1998. ... В.А. ... ... детям. Кишинев. Лушина. 1978. –
-----------------------

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 57 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Оқушыларды зергерлік бұйымдардың жасалу технологиясының әдістемелік ерекшеліктеріне бейімдеу40 бет
Технология сабағында қолөнер бұйымдарын әзірлеу53 бет
Қазақ халық педагогикасы құралдары арқылы өлкетану жұмыстарында оқушылардың экологиялық мәдениетін қалыптастыру98 бет
Өлкетану жұмыстарында қазақ халық педагогикасы құралдары арқылы оқушылардың экологиялық мәдениетін дамыту206 бет
Бастауыш мектеп оқушыларын оқыту процесінде бағалауды психологиялық ерекшеліктері63 бет
Бастауыш мектеп оқушыларының сөйлеу дағдысын қалыптастыру168 бет
Бастауыш мектеп оқушыларының сөйлеу дағдысын қалыптастыру әдiстемесi (1-2 сынып)119 бет
Дүниетану сабағында жаңа технологиялар28 бет
Жоғары сынып оқушыларының шығармашылық жұмыстарын өздігінше орындау біліктілігін қалыптастыру33 бет
Зияты бұзылған балалардың байланыстырып сөйлеуінің жағдайы58 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь